Skip to main content

Full text of "Patrologiae cursus completus sive biblioteca universalis, integra, uniformis, commoda, oeconomica, omnium SS. Patrum, doctorum scriptorumque eccelesiasticorum qui ab aevo apostolico ad usque Innocentii III tempora floruerunt .."

See other formats 


This  is  a  digital  copy  of  a  book  that  was  preserved  for  generations  on  library  shelves  before  it  was  carefully  scanned  by  Google  as  part  of  a  project 
to  make  the  world's  books  discoverable  online. 

It  has  survived  long  enough  for  the  copyright  to  expire  and  the  book  to  enter  the  public  domain.  A  public  domain  book  is  one  that  was  never  subject 
to  copyright  or  whose  legal  copyright  term  has  expired.  Whether  a  book  is  in  the  public  domain  may  vary  country  to  country.  Public  domain  books 
are  our  gateways  to  the  past,  representing  a  wealth  of  history,  culture  and  knowledge  that's  often  difficult  to  discover. 

Marks,  notations  and  other  marginalia  present  in  the  original  volume  will  appear  in  this  file  -  a  reminder  of  this  book's  long  journey  from  the 
publisher  to  a  library  and  finally  to  you. 

Usage  guidelines 

Google  is  proud  to  partner  with  libraries  to  digitize  public  domain  materials  and  make  them  widely  accessible.  Public  domain  books  belong  to  the 
public  and  we  are  merely  their  custodians.  Nevertheless,  this  work  is  expensive,  so  in  order  to  keep  providing  this  resource,  we  have  taken  steps  to 
prevent  abuse  by  commercial  parties,  including  placing  technical  restrictions  on  automated  querying. 

We  also  ask  that  you: 

+  Make  non-commercial  use  ofthefiles  We  designed  Google  Book  Search  for  use  by  individuals,  and  we  request  that  you  use  these  files  for 
personal,  non-commercial  purposes. 

+  Refrainfrom  automated  querying  Do  not  send  automated  queries  of  any  sort  to  Google's  system:  If  you  are  conducting  research  on  machine 
translation,  optical  character  recognition  or  other  areas  where  access  to  a  large  amount  of  text  is  helpful,  please  contact  us.  We  encourage  the 
use  of  public  domain  materials  for  these  purposes  and  may  be  able  to  help. 

+  Maintain  attribution  The  Google  "watermark"  you  see  on  each  file  is  essential  for  informing  people  about  this  project  and  helping  them  find 
additional  materials  through  Google  Book  Search.  Please  do  not  remove  it. 

+  Keep  it  legal  Whatever  your  use,  remember  that  you  are  responsible  for  ensuring  that  what  you  are  doing  is  legal.  Do  not  assume  that  just 
because  we  believe  a  book  is  in  the  public  domain  for  users  in  the  United  States,  that  the  work  is  also  in  the  public  domain  for  users  in  other 
countries.  Whether  a  book  is  still  in  copyright  varies  from  country  to  country,  and  we  can't  offer  guidance  on  whether  any  specific  use  of 
any  specific  book  is  allowed.  Please  do  not  assume  that  a  book's  appearance  in  Google  Book  Search  means  it  can  be  used  in  any  manner 
anywhere  in  the  world.  Copyright  infringement  liability  can  be  quite  severe. 

About  Google  Book  Search 

Google's  mission  is  to  organize  the  world's  information  and  to  make  it  universally  accessible  and  useful.  Google  Book  Search  helps  readers 
discover  the  world's  books  while  helping  authors  and  publishers  reach  new  audiences.  You  can  search  through  the  full  text  of  this  book  on  the  web 


atjhttp  :  //books  .  qooqle  .  com/ 


PATROLOGLE 

~~  CURSUS  COMPLETUS, 

SKU  IUIILIOTHECA  UNIVKRSALIS,  INTEGRA,  UNIFOKMIS,  COMMODA,  OECONOMICA, 

vINIIl  SvS.  P4TR11.  DOCTORII  SCRIPTORIIOll  ECCLISUSTICeill». 

81TB  LATINOROM,  S1VR  QRACORUM, 

Or/f  Jff  MVO  APOSTOUCO  AD  MTATBM  INNOCSNTll  Ul  (iif Jf.  1116)  PRO  Utljfff, 
tT  ADCONCILll  FLOHENTINI  TSMPORA  (ANN.  1459)  PUO  GUMCIS  FLOBUKRVNt  : 

RECUSIO    CHRONOLOGICA 

OMNIIIM  QDit;  EXSTITKKK  MONUMKNTOUUM  GATHOUCifc  TKADITTONIS  PEK  QUINI>GCIM  PKIORA 

KCCLE8LE  SiECULA, 

Rl*TA  KMTIONRS  ACCURATISSINAS,  WTRR  SR  CUttQUK  NONNULMS  CODlClftllft  MaNUBCRIPTIS  COI.I.ATAS,  PKRQIUN  BlLtBRIH» 

TKR  CASTIOATA  ;  D18SRRTATIONIRU8.  COMMKNTAftllS  VAftllSQUR  LECTTONIRU8  CONTINKNTKR  II.LHSTRATA  ;  OMNlftUB 

OPKRfftUS  rOST  AMri.1S81MA8  RD1TIONE8  QVM  TRIBU8  NOV1S81MI8   8JCCULIS   DRRRNTUH  A RRIII.il TA*,  MtTKCTIS 

AUCTA;  INDICIBUS  OROINARIIS  VEL  KTlAU  ANALVTICIS,    8IR0ULO8    SIVR    TOU08,  8IVR    AIICTRRR8  Al.lT.lMUB 

MOMKNTI  8RBSKQUKNTIBUS,  DONATA  ;  CAriTULIS  INTRA  IPSIIM  TKITUU  RITB  BlSroSITIS,  NKCNON  RT  TITIILM) 

SINCULAftUM  rARiNARIIM  MaRGINRM  SUrKftlOftKN  BISTINGURNTIBUS  SURJKCTAMQUR  RATKRUM    8l«mK1- 

CANTIBUS,  ADORNATA;  orRRIBUS  CI1M  ftUftllS,  TI1M    APOCRTPIIIS,    ALIQUA    VRRO    AUCTOKITATR    1N 

ORMNK  A!>   TRAMTIONKM  RCCI.ESlASTir.AM  POt.l.KNTIRUS,  AMN.IFrCATA  ; 

•e:(:K*TlS    ET    QUABRlGlNTA    fNDIClBUS    SHO    OMNI    RK.SPECTU,  SCH.ICET,  AI.PIlARKTICO,    C.IIRONOI.OC.ICO,  ANAl.YTtCft, 

ANAtOGICO,  STATlSTlCO,8TNTIIF.TICO,ETC.,OPERA,  UES  ET AUCTORES  BXHIBENTIBU8,  ITA  UT   NON  SOLUBi 

STUDIOSO,   8ER  RF.G0TII8  1MPLICATO,   ET    81    FORTE   8INT,    PlGRIS    ETUM    RT    IMTT.RIT.IS  PATKANT   OMNKR 

SS.  PATRKS,   LOCUI*LEUTa;   SED  PRiRSKIlTIM  DOOBUS  IMUENSlS  BT  GBNKRAMBU6  INRICIRU8.    ALTKR» 

«Clt.lCBT  KEKUM,  QUO  C0N8III.TO,  QUIDQUID  NON  SOI.I1M  TAI.I8  TALI8VR  PATKR,  VKRUM    KTlAM 

ItNIISQUISQUR    rATRUM,  ARSQUE  UI.I.A  BXCKPTIONK,  1N  QUOM.1BKT  THHMA   8CRIPSKRIT,    UltO 

INTUITU  CONSriCUTUR;    A1.TKRO    SCKIPTUKifi   SACRiO,  KX  QUO    LECTORI  COM- 

PRRIRR    8IT    OBVIIIH   QUINAM   PATRK8     RT    IN    QU1BU8  OPBRUM     8UORUM     LOCIS 

8INRULOS  8INGUI.0RUM  I.1RRORUM   8GRIPTURJI  VRRBU8,    A  PRIMO   GEMRSBOS 

USRUB  AO  NOVISSIMUM  APOCALTPSIS,   COMMENTATI  8INT  : 

RRtriO  ACCUBATISSIMA,  CJtTERlSQUR  OMN1BUS   tACILR  ANTKrONRNDA,  81    PRRPRNDANTUR    CRARaCTRRUM   NlTIRITAS, 

CfURTJt    QIIALITA8,    INTECRITAS   TRXTU8,    CORRRCTIOMIS  PRRFRCTIO,   OPRRUM    RRCU80RUM    TUM    VaRIRTAR 

Tl  U  RUMBRUS,  FORMA  VOI.UMINIIM  PERQUAM  COMMODA  SIBIQIIR  IN  TOTO  PATROLOG1.E  DECURSU  GONSTANTRR 

Siuil.18,  PRKTII  RXIGUITAS.rftASRRTIMQUR  ISTA  COLI.KCTIO  UNA,  MKTIIOMCA  RT  CHRONOI.OGlCA, 

fttlCKftTORUM  PRAGMRNTOftUM  OrUSCULORUHQUR  HACTRNUS  IIIC  II.LIC  Sr*RSORUM,  VKI.  RTIAM 

INKDITOftUM,  PftlMUM  AUTRM  IN  NOSTftA    BIBLIOTnECA,  RX  OPRRIBU8  KT  M8S.  AD  OMNKS 

iCTATES,    LOCOS.    LINGUAS    FORMASQUK    1'KRTINK.NTIHUS  .    COAhUNATORUM, 

RT  KX  INNIMKRIS  OPEIUBUS  TRADITIONEM   CATIIOLICAM    CONFt.ANTIBUS,  OIUS   UNICUM  MIRADII.ITRR    KfriC.lKMTlOM. 

SGUIGS   LATINA, 

JN  QUA  PRODEUNT  PATRKS,  DOCTOHES  SCKIFTORESQUK  ECCLESl/E  LATlNifi 
A  TEKTULLIANO  AD  INNOCENTIUM   III. 

ACCURANTE   J.-l\    MIGNE, 

Blbllolhceiie  clcrl  utslvcrfiie , 

JHVR  CUHSUUM  COHPf.BTORUM  llf  SINGULOS  SCIKNTIiK  BCCLBSUST1CA  RAMOS  RDlTOPiB. 


PATROIOCIA.AD  INSTAR  IPSIUS  ECCLRSIJt,  IN  DUAS  PARTE8  DIVlDtTUR,  ALIAM  NKMPE  LATINAM.  ALUM  GRJDCO-UTIIUJI. 
AMn.CPARTESJAMlNTECRE  EXARATJ^  SUNT.  LATINA,  222  VOI.UM1NIUUS  MOLK  SIIA  STANS,  I  H0FRANCI8  VKNIT  i  GBJtCA 
MIPLICI  EDITIONR  TTPIS  MANDATA  KST.  PHIOR  GRJtCUM  TRXTUM  UNA  CtiM  VKRSIONK  LATINA  LATKBALI  CGMPLR- 
C1ITIIB,  ET  104  VOI.UMINA  IN  10(J  TOMIS,  PHO  PRIMA  SERIE,  NON  EXCKMT.  POSTERIOft  VKRSIONKM  LATINAU  TANTOM 
KXHIKKT,  IDKOQUR  INTRA  55  VOI.UM1NA  RKTINETUR.  SBCUNDA  8ERIES  GRJ5CO-I.ATINA  AD  58  VOLUMINA  TANTUM  ATTIR- 
GIT;  HUM  IIUJUS  VRRSIO  MERE  LAT1NA  29  VOLUMINIDUS  ES^  ABMLUTA».UN'«IUO.M)nQUE  VOI.UMEN  Glt «CO-I.ATIRUM  8, 
UNLMUUOIiQIIE  MERB  I.ATINUM  5  FRANifl>-:s4ljU»IMOVO.  EJIITO»  \  UTROrtrClrK^tBO,  UT  PRKTM  nUJUS  BKNKFICIO 
IfllATIR  EMPTOR,  COI.I.KCTIONKM  INTEVrR^J;  \\^U  CrfltfAR.-SfVR  >VKBX.kXt  COmVaUET  NECE8SE  ERIT;  SRCU8  RRIM 
Cl!JllSQUE  V01.I1MINI8  AMPLITUIMNKM  NKCNO»  KT  DIFFICtll.TATKS  VARIA  PRKTIA  4QUABUNT  IDEO.  81  QUISTANTUM  KMAT 
LK.ET  INTKGRE,  PfcD  SEORSIM,  COI.I.ECTIONKM  GRiF.C4HAT.INAM,  \Kl  WilllKfl  KVGhArCCM.ATlNK  VKRSAU,  TUM  QUORQftME 
V4H.HMKN  PRO  9  VfrL  PROG  FRA^CIS-SQhUM  dirrfNIClQT:  IS^£  CCi^HjtlOMSS^ast^lW  PATROLtMJlJJ  LATINJI  RBR1RI, 
IIIRES  AB  I.NNOCRNTIO  III  AD  CONCjWM  TillCKXr!lSuii  EX4IIDEN>r,  ArpClC*ADUNTUR.  PATROI.OGtA  QU .«  MANtlSCRlPTMI 
IN  niRI.lOrnF.CIS  ORBIS  UNIVERSI  QUIESCF.KTIRUS  CONSTABIT,  NKCNON  rATKOLOCIA  ORIKNTALIS,  CONDITIONmilS  8PM- 
CI%I.IBUSSI;DJICIENTI:R,KT  IN  TKUPORE  SUO  ANNUNTIABUNTUR,SI  TKUrUS  KAS  TYIMS  MANDANDI  NOBIS RON  DIFUKRIT. 


PATROLOGIA  LATINjE  TOMUS  XXX. 


S.  EUSEBIUS  HIEKONYMUS. 


KXCIIDKIIATOK   KT  VKNIT  APUD  J.-P.  MKiNK,  KDITOHKM, 

Ih  VI A  t)l(nA  TIIIBAUIK  OUM  IVAUUOISK,  PHOPK  IOIMAM  HJILII^  PAIUSIOUIIM  ^liLfiO 

UENtEK  fSOMlNATAM,  SKU  PETIT-M aNTHOVC \K%  NUM;  VKUO  INTRA  MUtNIA  f  AKKMNA. 


1R/^ 


0 

AVtS  IMPOttTANT. 

0  DYpre*  une  Jgslofs  frovioVotielles  qupregiasent  le  montie,  rarcment  'les^fcuvrea  4u-dessus  dc  1'ordinaire  se  font 

Miareontradictioos  plos  oo  moins  fortes  el  nombreeses.  Les  Ateliers  Cdtholkpes  ne  pouvaient  guere  lchapper  a  e# 

/  ij       ctehet  divin  de  leur  olilile.  Tantot  on  a  nie  leur  eiitteoeo  ou  leur  imporiarice ;  lantdton  a  dit  qiTils  eiatent  fermes 

I    #        w  91™8  *,,*iel11 1'*^«  Cepeodaol  ils  poorauivent  leur  earriere  depuis  57  ans,  et  les  productions  qui  eti  sorieni 

i    I      Adevieonent  de  plus  en  pUis  graves  et  soigoces  :  aussl  paratt-il  certain  qu*a  moins  d'evenement's  qii'ancuoe  prudence 

humaine  ne  saurait  prevoir  m  empecber,  ces  Ateliers  ne  se  fermeronl  que  qtiand  la  BiblioUu)que  du  Clerai  sera 

n  7\       terminee  en  ses  2,000  volumes  in-4*.  Le  passe  parall  un  sftr  garanl  de  )'aventr,  pour  ce  qu*il  y  a  a  espererou  a 

J  U       craindre.  Cependant,  parmi  les  raloiriuies  auxquelles  ils  se  sont  trouves  en  bulie-,  II  en  est  deux  qtii  ont  eie  conli 

^  niiellemcnt  repetees,  parce  qu'etaot  plus  capttales,  leur  effet  entrainalt  plus  de  consequences.  De  peliis  ct  iffuares 

(^roncurretits  se  sontdonc  acharnes,  pat  leur  rdrrespoiidance  ou  leurs  toyageurs,  a  repGier  partoht  que  iitfs  Kdirtons 
eiaienl  mal  corrigees  et  mal  imprimees.  Nepouvant  altaquerle  (buddes  Ouvrages,  qui,  pour  la  plupart  iie  sont 
que  les  diefsHTceUvre  'doXatholicisroe  recdhuus  pour  tels  dans  tous  les  temps  et  daus  tous  Igs  pays,  il  fallait  bien 

**e  fejeter  sur  la  foitno dans ce  quelle  a  de  plus serieux ,  la  correction  et  1'impresslou ;  en  effet  les ehefs-doeuvro 
meme  n*aiiraient  qu'une  demi-valeur,  si  le  tesje  en  etait  inexaet  ou  illisible. 

II  est  tres-vrai  que,  dans  le  principe,  un  succes  inoui  dans  les  fastes  de  la  Typographie  ayant  torcc  1'Editeur  de 
recoufir  aox  mccaniqurs,  afin  demarcher  plus rapidemdht  etde douher'les  ouvrages a  inoindre  prix,  qualre  volumes 
du  doublo  Court  d'Bcri(ure  urinle  et  de  Thiologie  furent  liresavee  la  correciiou  irisuftlsaiite  donnee  dans  les  impri- 
meries  a  presque  lout  ce  qui  sedile;  H  est  vrai  aussj  qu*ou  ceriaiu  nombre  d*auires  voltimes,  apparteuant  a  diverses 
Publications,  furent  Imprlmes  oo  trnp  noir  ou  trop  olatie.  Mals »  deputa  ces  teraps  eloignes,  les  mecaniques  out 
-«ede  le  travail  atix  presses  a  bras,  et  1'impressidh  qoi  eo  sort,  sans  «tre  du  loxe,  aliendu  que  le  luxe  jurerait  dans 
des  ouvrages  d'une  lelle  naiure,  esl  parfailement  convenable  soos  tous  les  rapporls.  Quant  a  la  corrcction,  il  est 

-  de  fait  qu'clle  n*a  jamais  ele  portce  si  loin  dans  ancune  edition  ancienneou  tontemporaine.  litcommeni  en  seran-il 
aulrement ,  apres  toutes  les  peines  et  toutes  les  depenses  quo  nous  suofssons  pour  airiver  a  .purger  nos  epreuves  de 
tOules  fauies?  L'habitude,  on  typographie,  mAme  daus les  meilteures  roaisons,  est de  ne  corriger que  deux  epreuves 
et'd'en  crtnf»  rer  uue  troisieme  avec  la  seconde,  sans  avoif  prepar^  cn  rlen  Te  mahuscritde  I  auteur.  ' 

l)atis  tes  Aleliers  Calholifjua  ia  dtirerenco  est  presqoe  incommensdrable.  Au  moyeh  de  correcleurs  blanchis  sous 
le harnais el  dout  le coup d'coil  t.vpogiaphique  est  sans  pitie  podt  les faotes,  on  commence  par preparer  la  coule  dun 
nout  a  lauiro  sans  en  excepler  tiu  seul  mot.  On  lit  ensoite  en  premiere  epreuve avec  la  copie  aiusi  prt'paYee.  On  lit 
en  secoride  dc  la  meoie  maniere,  inais  on  colialionnant  avec  la  pretniere.  On  fait  la  meme  cnose  en  tierce,  en  colla- 
tionnanl  avec  la  secnnde.  On  agit  de  nicrue  eu  quarie,  en  collaifonuanl  avec  la  lierce.  On  renotivelle  la  meme  ope- 
ralion  en  qiiinle,  en  collaiiohuatit  avec  la  quarie.  C.es  colialionnemcnts  ont  pour  btit  de  voir  si  aucune  des  fautes 
%ignaldes  au  Diireau  par  MM.  los  correcteurs,  sOr  la  marge  desepreuves,  na  ^cbappe  a  alM.  les  corrigeurs  sur  le 


Aussl  y  a  l  il  a  MonJrougedes  corrocieurs  de  loutes  les  ualions  et  en  pius  grand  uomhre  que  dans  vmgi-cinq 
imprimeries  de  Paris  reunies}  Aussi  enc<re.  la  correclion  y  cooie-l-eHe  .tulan:  que  la  composiiion,  Uindis  qu'ailleurs 
.•lle  ne  coule  qiie  le  clili^nie  !  Aus^i  enlin,  bien  que  rasscrtioii.puis.se  paraitre  lemeraire,  1'eMCtilude  obienue  par 
lanl  de  frais  et  de  sofns,  fait-ofle  i^iie  la  pluparl  des  Editions  des  Alelien  CuUiolujutt  laissenl  bien  loin  derriere  elles 
celles  meme  dcs  c^lotires  ftcntdicliiiH  Mabillon  et  MoulfaticOn  et  dcs  celehres  J6suiles  Pelau  et  Sirmond.  Oue  l'on 
compare,  en  cflot.  inmporte  qirelles  fcuilles  dc  leurs  ^dilions  avec  celles  des  ndirrs  qui  leur  correspondent,  en  grcc 
oomme  en  latin,  on  se  convaiiicra  que  l*invraiNi»mblable  est  une  realite. 

l)'ailleurf,  ces  savanU  eminenl^  plus  preoccupes  du  sens  des  texles  que  de  la  parile  typofrapTiiqiie  et  Yi'etant 
point  correcteurs  de  prnfesHion,  lisaicni,  immi  cc  que  portaienHes  epreuves,  mais  ce  qui  devail  s'y  trouVer,  leut 
hatiie  iulelligence  suppli'anl  aux  fautes  de  1  cdilirin.  Ueprns  lea  llenedictius,  cotnme  lcs  JenMites,  operaienl  prosque 
lonjoiirs  sur  des  mauuscrils,  cause  porp<'»luelle  de  la  inulliplicite  des  fautes,  pendant  que  les  Alclten  Catholiquet 
dom  le  proprc  wt  Surtoui  de  ro5s^is<U«T  la  Tmdilioii,  n'operent  le  plus  souvent  que  sur  dos  imprim^s.  ' 


l.e  K.  I».  I)e  Buch,  JesuHe  Rolhndiste  dc  Hruxelles,  nous  etrivait,  il  y  a  qtielque  tcmps,  n'avoir  pu  Irouver  en 
dix-huit  mois  d'etude,  vne  kcule  ftmte  dans  noire  Putroldgie  latine.  II.  Dcnziuger,  professeur  de  Theologie  a  1'LJiii- 
\^rsiie  de  Wurxbourg,  et  M.  Iteissinann,  Viraire  (ienetal  de  la  meme  ville,  nous  mandaienl,  a  la  dale  du  ld  jtiiuet, 
-'  oir  pu  ^galomem  surprendre  wie  seule  Inuie,  soii  dans  le  latin  soii  dans  le  groc  de  nolre  double  Patrologie.  Eofin, 
Lininence  le  cardinal  Pitra,  U'nodio.iiii  de  Solesme,  el  M.  Bonetly,  directeur  des  Annales  de  philosophie  clirin 
)ie,  mis au  defi  de  nous  couvain' re  d'une  seule  errour  lyiKiffraphique,  ont  ete  forccs  d'avouer  qtre  nous  nanons 

•  A      l_^.w     ..•'..«•>••.  A    il/>     AAlKA     Itn.fuilll      /in.MAl  IA1I  llaHK     Ia     C     *%~*mX  m  **      lA.v.     a^k.mt      .4l>     linnu     lilllllU'!/!.     a!      .1  —     l.«v_—     1.  -.  .  I  .♦.  _  Z  _ . 


n  avoir  | 
S«in 

licmie,  . .        ...  .  

guere  trop  prustime  de  noirc  parfaile  correciion.  Dans  le  Ciofge  se"  iro'i.\^eiil  de  bons  latinisies  el  debons  he.lenisies, 
01,  ce  qui  est  plus  rare,  des  hommos  ires-posiiifs  el  l  es-praliques,  eh  bien!  nous  lour  piomellons  mie  prime  de  10 
conlimes  parchaque  faute  veritable  quils  decouvHroui  dans  n'ini|)orle  lequel  de  i  os  volumos,  surloul  d.ms  les  grecs» 
Malgre  ce  qui  pr^cede,  l'Kdiieur  dos  Cours  complets,  sontinl  de  plus  en  pltis  Vimportance  ei  meme  la  n^cessilo 
d'uue  correction  parfaite  pour  qu'un  ouvrago  soit  vcriiablement  ulile  et  estltuable,  se  livre  depuis  plus  d'un  an,  et 
est  resolu  de  se  llvrer  jusqu'a  la  lin  k  uiie  operaliou  longue,  peiiible  et  couleuse,  savoir,  la  revision  emiereet 
universclle  de  ses  innombrablcs  clicbes.  Aihsi  chacuu  de  sos  volumes,  au  fur  el  b  mesure  qu'il  les  remel  sous  presse, 
est  corrige  mot  pour  mot  dtin  boul  a  1'autre.  Quaraule  honimcs  y  sont  ou  y  scront  occupes  pendanl  10  ans,  et  une 
sooime  qui  ne  saurait  etre  moindre  dun  denii  millinn  <le  frahcs  esi  con«arree  a  cet  important  conlrdle.  *l)e  celte 
aoanicre,  les  Publicatlons  des  Atcliers  CaMiotiqnts,  qul  deja  sc  dislhiguaienl  enire  toules  par  la  su|)^rioiite  de  leur 
correciinii,  n'aurontde  rivalcs,  sous  ce  rapoori,  dens  aucun  tomps  ni  dans  aucun  pays;  car  qiiel  esl  l'editenr  qtii 
pourrait  ot  voudrait  se  livrer  Ai^RKS  (OLP   a  des  tra\*aux  si  giganiesques  el  d'mi   prix  si  exOrbitantf  II  faut 


de  la  correclion,  il  ne  faudia  prcndre  que  ceuxqufpnriertiiifeni^ie  Ka\w  ici  trace.  Nous  ne  recnnnaissons  que  celte 

Jt.tll!^...     — .     _^ll__ t       _..:.._...-.•        _.._     >>A—       >vl.n-li«.     /l/l    -...tll.1       kin.l       w*A*mm.l...\n.m        ftn    A.AV.ll      aailMf..!.    et >..-.       I.       -b .'.«/.  -I ..  _^!  — 


par  des  Grecs,  le  I*atiu  el  leTrancafs  parle'»  t>r^miers  eornecldnrt  2)e*Jb  C^niitale  en  ces  langtiesv  | 

Nous  avons  la  consolaiion  de  pouvoir  llnir  cct  avis  par  les  reflexions  suivanles  :  Knfln,  noire  excmple  s  Oni  par 
ebianlcr  les  grandes  publicaltt>ns  en  Ilalie,  en  Allemagne,  en  Belgique  ci  en  France,  par  los  Canons  grecs  dc  Uome,| 
le  Gerdihte  Nanles,  lc  Suint  Thomas  de  Parme,  V Encyclopddie  religieuse  do  Muuich,  le  recueil  des  tUciaralions  dcs. 
rites  dc  Bruxolles,  les  BoUandistcs ,  le  Swtrcz  et  le  Spicilige  de  Paris.  Jusoyi-i,  on  u'avait  su  reimprimer  que  des 
ouvraues  dc  couric  haleiue.  Los  iii-4°,  ou  s'engloulissent  les  in-folio,  faisaieut  |>our,  ei  on  nosait  y  touchcr,  par 
crainte  de  se  uo>er  dans  ce.s  aOtmes  sans  (bnd  et  saus  rives;  mais  on  a  tini  par  se  risquer  a  notis  imiior.  Bien  plu«, 
sous  notre  impulsioii.  (iauires  Edileurs  sc  pnparenl,  sous  nolre  patronaire  et  notre  direclion,  au  liullaire univcrsel, 
a  uue  Uistohe  geihirale  dos  Coim  i  es,  aux  Bfcisnm  de  loums  leo  Congregalions,  a  uue  Biographie  et  a  une  lliUoire, 
uuiverselle  clc,  ctc.  Malhoureiiscment,  la  pluparl  des  edilioosdejii  faites  oo  qui  se  font,  sonl  sans  autonte,  parce; 
qu'elles  sont  saus  exaclitiide ;  la  correclioli  scnOile  en  avoir  olo  Gsiie  par  dea  aveugles,  soit  qu'oo  n'en  ait  pas  scntL 
la  graviie,  soit  qu'on  ait  recule  devani  les  flrais;  mals  palience I  une  reproductioo  corrcctc  surgira  biculdt»  noi 
Mi-co  qu'a  Is  lumierc  dcs  ecoles  qul  so  sont  tiilcs  ou  .qui  se  Teront  cncoro. 


TRADITIO  CATHOLICA. 

S&CVLVM  V.  ANMS  480. 

SAAfCTI    EUSEBII 

HIERONYMI 


STRHX)NEN9IS  PRESBYTERt 

OPERA  OMNIA, 

FOST  UONACHORCM  ORDINIS  S.  BENEDICTI  £  CONGREqATlONB  S.  MAORl, 
8KD  POTISSIMUM  D.  JOANHM  MAHTUNjBI, 

REtiBHSIOllEM, 

DENUO  At>  MANUMlRlPTOS  ROMANOS,    AM*ROSIANOS,  VERONENSBS  RT  MULTOS   ALIOS. 

NEC  NOll  AD  OMNBS  EDITIONES  GALLICAS  ET  EXTERAS  CASTIGATA, 

PLURIMIS   AHTEA  OMNINO   INttDITlS  MONUMENTlS 

AUISQUE  S.  DOCTORIS  LUCUBRATIONIBUS  6E0RS1M  TANTUM  VULGATIS  AUCTA, 

NOTIS  ET  OBSERVAtlONlBUS  1LLUSTRATA, 

STtfotO  kT  LABORt 

VALLABSII  BT  M AFFJEII  VEBONiE   PBESBYTBRORUM, 

Jkditio  pariswrum  NOVISSIMA, 
JVITA  SECUNDAM  AR  JPSJS  TERONENSIRUS  ITERATIS  CURIS  RECENSITAM 

TYPIS  REPETITA, 

ACCURANTE  KT  DENOO  RECOGNOSCENTE  J.-P.  MIGNE. 
BIBLIOTBECB  CLBBl  UNIVBBBjB, 

•IVB 
CURSUUM  COMPLtftORUM  IN  SINGULOS  SCIENTLB  ECGLESIASTICAI  RAMOS  EDITORE. 


IIILJLJU 


TOBIUS  Ul^D]efii8tt/^£TF  -GLTUHJS. 


VENRURT  9  VOLUMINA  60  FRAMCIS  GALLIflS. 

EXCUDEBATUR  ET  VENIT  APUD  l.-P.  MIGNE,  EDITOREM, 

0  VI V  WCTA  THIBAUD,  OLIM  VAMBOISE.  WQPE  HORTAM  LUTETIjE  PARISIORUM  VULGO 

VENFER  NOMINATAM,  SEU  PETIT-MONTROUGE,  NUNL  YEKO  INTHA  MOKNIA  PAIUSINA. 

1805 


M  6TJL      tfRADITlO  CATITOUCA. 
M  / B  o  sjbcvlvm  v. '  Airtrvs  m: 

ElMcHtJS 


S.  EUSEBIUS  HIFRONVMUS,  STRIDONENStS 
PRESBYTER. 


de  viro 


Vallarsn  pwfatio. 

Operhm  S.  H  ieronymo  attributorum  PARS  prima. 

—  ErHTOLJfc  ;       5 

Episiol»  I.  — Polagiufcti  PcM^irladero.   '. 
Episl.  II.  —  Ad  Geruntii  filias,  de  contemnenda 

hs&reditale. 
Epi't.  III.  —  Ad  tfdrecllan  exlioriatio  ut  ad- 

versa  tolerei. 
Epist.  IV.  —  Consolado  ad  vtrgineto  ln  txafr- 

lium  tnlssam. 
Enist.  V.  —  Ad  amicum  segrotum. 
Episi.  VI.   —  Ad  amicura  «grotnm 

perfecio. 
Epist.VII.  —  Instituit  amicum   in   sciehtia 

divina  lcgis. 
Episi.  VIII.—  De  tribus  virluUbus. 
Epist.  IX.  —  Ad  Paubim  et  Eostochium  de 

Assumptrone  B.  M.  Virgiuis. 
Epist.  X.  —  De  Assumptione  jtrrom. 
Episl.  XI.  —  Dc  honorandis  pareniibns. 
Epist.  XII.  — Opusculum  de  septem  ordiuibus 

Ecclesiae. 
Epist.  XIII.  —  VirfMitatia  teua» 
Epist.  XIV.  —  De  his  quae  Deo  io  Scripturis 

atiribuuntur. 
Epist.  XV.  —  Damasi  symbolum. 
fipist.  XVI.  —  Eiplanatio  aymboli,  ad  Datna- 

sum. 
Epist.  XVII.  —  Explanatio  fidei  ad  CyriRum. 
Epist.  XVIII.  —  Ad  Prasidium,  de  cerco  Pas- 

chali. 
Epist.  XIX.  —  De  vera  cjrcuancisiono. 
Epist.  XX.  —  InTtasannam  lapsam  objtirjnlio. 
Epist.  XXI —  Eiplanatio  in  ptataaum  XM. 
Episi.  XXII. —  Explanatio  in  psalinum  CXVII. 
Epist.  XXIII.  —  Ad  Dardanuin,  de  diversis  gc- 

neribus.muslcoriin. 
Epist.  XXIV.—  Sermo  de  resurreciione  Domini. 
Epist.  XXV.  —  Sermo  de  nativiiaie  Domiui. 
Episl.  XXVI.  —  Senuo  de  Epipliaiija#p.oiU^iL 
Episl.  XXVII.  —  Sermo  de4}iia^tetft$ma. "!  . 
Episl.  XXVill.  —  Scrmo  <|a*  <«*|iii;w:  *•: 
Epist.  XXIX.—  Sermo  de^esurrcciioit6Dom'nl. 
Epist.  XXX.  —  Ad  EustfciMjiiihtdtt  yittjguifr  ak 

Petri. 
Episl.  XXXI. 

vigili;*um. 
Ep*si.  XXXII.  —  Exhortatio  «4  Pammachiom 

ei-Oce.niiim. 
Epist.  XXXIII.  —  Ad  queindam  qui  in  saeculo 

posititebal. 
Epist.  XXXIV.  —  Dc  divcrsls  generlbus  lepra- 

fum.' 
Epist.  XXKV.~1IomI<Im  deduofcut  liife,  frugi 

et  luxurioso. 


;•    ••    •  •■•••«• 
........      •  ##- 

Trictalofc  "de  o&ervatione 


9 

tf 

47 

51 

57 
65 

77 

107 
1M 

m 

441 

149 

157 

m 

181 
181 

181 
181 

187 
493 
217 
£41 
217 

119 

221 

227 

«OV. 

wr.: 

?£5i  " 

239 
246 
249 
555 
256 


Eplat.  XXXVI.  —  Valerius  Rufino^ne  docat 

nxorem. 
Epist.  XXXVII.  —  Dialogtis  sub  nomine  Hie- 

ronyttii  et  Augustini,  de  origine  animarum. 
E  (st.  ^XJVUJ,  —  Hopilj*  tfe  corpore  el  san- 

fuinelljrhti.      -  - ■    i      * 
Ejhsl  HlHL  ■*•  HoHilm  foper  Evangelium 

M;»tlh;pi. 
Episi.  XL.  —  Consalatio  ad  Tyrastum  auper 

morte  flline  snx. 
Epist.  XLI.  —  Exhortatio  ad  Oceanum  deferen- 

dis  opprobrlt*.   . 
Epist.  XLII.  —  AdOceannm,  rievitaclericortim. 
Episi.  XLIII.  —  Ad  Damasum,  de  bblalionibus 

aharis. 
Epist.  XUV.  —  Ilieronymua  ad  Damasum* 
Epfsi .  XLV.  —  Dainasus  ad  Hierqnymtiiii. 
Eplst.  XLVI.  —  Damastts  ad  llterouyinuin. 
Epist.  XLVII.  -»  Hirronyiuus  ad  Damasnm. 
Epist.  XLVIII.  —  Chroinalius  et  lleliodo  us  ad 

Hieronymum. 
Epist.  XLIX.  —  Hieronymus  ad  Chromatium 

el  Hel  o  lorum. 
Epist.  L.  —  De  Nalivilate  B.  Marie. 
Episl.  LI.  —  Ad   Paulam  et  Eiislochium,  de 

virltile  Psalnvormti.    - 
Epist.  Lli.  —  Ad  Au^ustinum. 
Episl.  Llll.  —  Guigo,  Majoris  Carlhu<iae  prior 

qn  nius,  de  aupposilitiis  S.  Hierouymi  epi- 

aolia. 

OPERUM      S.     HlERONTMO     ATTRlBBtOlttiM     PARS 
SECONDA.  —  SCRIPTA  VARII  CtNERlS. 

De  formis  Hebraicarum  litterarum. 
Cataiogus  quorumdam  operum  fal^o  tanquam 

Hieronytiii  landato.um. 
Jlomilia  a<|  moiucho*. 
Reguta  inonachoruin  ex  scriptis  S.  Hieronymi 

per  Liipum  de  Olmtio  collecta. 
Rigular  pr&ctdeiiiU  a  klatuno  V  papa  appro* 

balio,    ad  Lupum    de   Olmeto,   proepotitum 

generalemordiws  moiiacli.rum  S.  tiierouymi. 
Regula  iuoii.ichauiii. 
'Cajfc|Mp'jKrjnitenti;iles. 
al5aji9U)^um   vctu^LMiiuiim   S.    ilicronymi 

•  •  Afiaanlne^iiiiHgniiutii. 

Eoisiolu  S.  Hierouyuii  ad  Constautinum.  seu 
"'•\  pr*Ufl(>  ad  librum  sequeuieiii. 
lAJter^Culutild,  seu  Leciiouanu*  pcr  circulum 

•  'ai.fii.**  "• 


262 

270 

280 

285 

287 

291 
297 

301 
502 
503 
5(13 
504 

505 

505 
507 

315 
516 


311 

519 
519 

521 
523 

529 


OpMROM  S.  HlEUOfrfrfO  ATTR  BUTORUM  PARS 
TXRTtA.  —  COMMENTARll  IM  NoYUM  TESTA- 
MENTUM. 

Expo»itio  qualuor  Pvangelionun. 

Commeniarilj.  n  Kpisiola-  B.  P.uili. 

Oparum  8.  UuTQnymi  ordo  hm$  emm  teieri 

ecUatuu 
Index  generalis  t/i  omnia  5.  Ilierovymi  opera. 


597 
403 
439 

447 

501 

505 


549 
550 
669 

947 
957 


ParUiis.  —  Ex  Typis  J.-P.  MIGN& 


PRiEFATIO. 


Hieronymianorum  editioni  operum  novera  fere  anle  annos  adornari  cocpUe,  tempo~ 
rum  deinde  difficultatibus,  privatisque  oculorum  incommodis ,  relardataB  diutius  pau'o, 
quam  facturum  me  receperam,  extremam  denique  raanum  impono  :  et  si  quis  esl  locus 
excusationi  apud  asquos  rerum  mearum  aBstimatores,  clari  obsecro,  et  veniam  pro  gra- 
tia  studiis  meis  ac  laboribus  precor.  Quippe,  quod  ipse  olim  S.  Pater  causatus  pro  se  est, 
prnbe  novi ,  Naturam  hujuscemodi  hominum  esse ,  ut  non  tantam  gratiam  habeant  pro 
hisf  quoe  tribueris,  quanlum  dolorem  super  his  quoe  negaveris.  .  .  .  .  Minore  enim  sludio 
virtutes  laudamus,  quam  vitia  reprehendimus  {Prcef.  lib.  xn  in  Exech.).  Sed  b»c  missa 
faciamus.  Eccum  ipsum,  quo  collectio  nostra  omnis  libro  concluditur,  et  datam  pubiico  fidera 
exsolvimus. 

Comp'ectitur  tomus  iste  ultimus  supposititia,  sive  qu©  oiim  scripta  sancto  quidem  Hie- 
ronymo  allributa  sunt ,  junclaque,  aut  etiara  immisia  veris  ingenii  ejus  fetibus  ;  re  autem 
yera  ab  aliis  sunt,  non  ab  ipso  adornata.  QuaB  cum  prorsus  eliminare,  deque  velere  pos- 
sessione  dejicere,  impraesentiarum  non  liceat  (quodam  enim  quasi  vernilis  sobolis  jure  ad 
eum  spectant),  reliquum  unum  est  nobis,  familiam  hanc  facere  alicubi  ex  mala  meliuscu- 
lam,  ex  ignota  alibi  notam,  ex  incomposita  ordinatiorem.  Cum  primis  vero  delectus  capi- 
tum  habendus  :  tum  de  siugulis  ferenda  sententia.  Scripta  itaque  illa,  quaB  non  modo  cer- 
tura  germanumque  auctorem  suuuu  nossent,  inscriptumque  litulo  nomen  preeferrent  :  sed 
in  ejusmt  t  etiam  editione  operum  vulgo  prostarent,  gradu  submovimus.  Praeterquaai  enim 
quod  otiosum  plane  atque  ineptum  est,  centies  recudere  non  suo  loco  ,  quaa  suo  habeas,  et 
c«llectionem  onerare  inutili  scriptionum  strue  :  nemo  illa  unquam  apud  Hieronyinuin,  sed 
apud  anctorem  suum  requirat :  eaque  laudem  quidem  aliquam ,  non  ex  quadam  sui  parte  , 
sed  ex  inlegro  contextu  operum  habeant.  Et  sane  qui  haBc  editor  negligat,  aut  in  hac  eru- 
dilionis  parle  laborare,  aut  suis  certe  studiis  lectorumque  ulilitati  parum  consulere  videa- 
tur.  Bedae  puta  et  Rbabani,  quorum  erant  maxima  ex  parte,  quoe  liinc  aruandaviinus, 
opera  in  unum  collecta  nulli  non  sunt  in  promptu,  ut  quaBdam  ex  corum  Com- 
nientariis  parliculae  inter  Uieronymi  subdititia  scripla  sint  recudendae.  Contra  hunc  jure 
sibi  vindi»  ant  locum ,  quae  taraetsi  certum  auctorem  habeanl ,  aut  alibi  tamen,  quara 
apud  Nostrum,  reperiro  non  est,  aut  peregrinis  in  locis  apud  alios,  et  qu«e  hinc 
exsulare  si  jubeas,  facile  cum  rei  litterariae  dispendio  intercidant.  Hujusmodi  sunt 
ingentes  in  Pauli  Epistolas  Pelagii  Comraentarii,  hominis  hxretici  ct  Hieronymo  infen- 
sissimi,  ut  magis  mireris,  baberi  unquam  pro  Hieronymianis  poluisse.  Alia  id  genus  *unt 
plera-jue. 

Sed  et  multa  eraut,  cum  e  mss.,  tum  ex  editis  libris  aii  s,  huc  transferenda,  quae  in  aliis 
editiouibusdeeranl,  et  ad  Hieronymianarn  hancce,  quam  diximus,  familiam  jure  meritoquo 
pertinebant ;  ncc  ferendum  eral,  ut  aliis  atque  aJiis  ex  iibris  repetcrentur.  Ex  his  cum 
Epistolae  nonnullae,  nec  infiraao  aut  aelatis,  aut  notaB,  lum  vetustissimum  Martyrologium 
s  Hieronymianum,  et  bonaB,  si  quis  uuquam  alius  frugis,  liber  est,  qui  Comes  inscribilur. 
Quanquani  non  hic  agitur,  quaiu  boni  libri  sint,  quos  suHecimus,  sed  an  referri  huc  atque 
eodemcum  reliquis  supposititiis  lare  utidebeant. 

Delectu  ad  huuc  modum  habito  ,  et  parata  voluminis  m8teria,  ie  partes  ex  ipso  scriptio- 
num  ingenio  tribueuda  fuit.  Erasmus  olim  omnia  in  quinque  veluti  classes  digessit,  qua- 
rum  prima  continereutur  ti  &p9'.6o/.cof  v^Oa,  sive  iila,  de  quibus  ambigi  posset,  Hieronymi 
essent,  necne  :  aUera  ^s^irtypa^a  docta,  id  est,  quae  falso  quidera  inscripta  illi  sunt,  sed 
erudiiioneni  lamen  aliquam  praB  se  ferunt ;  tertia  quaB  nec  lectu  digna  videbantur,  sed 
indocta  prorsus  atque  infantia  :  quarta  manifesto  aliena,  suorumque  auctorum  nominibus 
praBnolata,  puta  epistolas,  quasad  Hieronyraum  dedere  Damasus,  Augustinus,  Epiphauius, 
atque  alii,  Calalogum  itcm  Scriptorum  illustriumGennaJii,  et  quaedani  Kufini  opu^cula :  po- 
strema,  quae  non  unius  aucloris  stylura  redolerent,  maxime  vero  sp;)arerent  ex  Hierony 
Patrol.   XXX.  1 


11  FIUEFATIO  12 

mianis  scriptis  collecla.  Quamlamen  Classem,  cum  in  hanc  maluisset  in  superioribns  pec- 
care  partem,  ul  quae  magis  ad  infcriorem  ordincm  perlinebant,  in  proximc  pia>ceclent«m 
referret,  uno  fere  Commentario  in  Psalmos  absolvit.  Neque  vero  haec  proprio  vo'uminc 
omnia  comprehendit,  sed  maleriarumordinem  secutus,  seorsum  quidem  a  genuiuis  qunto 
tomo  Kpislolas  et  breviora  opuscula  edidit,  Commenlarios  aulem  seplimo,  oclavo,  et  nono 
tomis,  lectore  tanlum  adraonilo,  Hieronymianis  immiscuit.  Hanc  Viclorius  sortitionein  e\ 
jnlegro  secutus  est :  Martiana?us  ex  parle,Commcntarios  siquidem  haud  pauoos,  ul  et  uiuu.i 
alque  alteram  exegeticam  epistolam  in  appendice  tecundi  tomi  digessit,  ad  sacra  Scri 
plurae  explicationem  fere  continentem,  quibus  locis  veri  Hieronymiani  trac\»tus  deernnt  , 
supposililiis  supplendam.  Reliquam  ingenlem  Epislolarura  a?que  atque  Commentaiio 
rum  struem  in  duas  veluti  partes  ex  ipso  scriptionum  ing^nio  distinctas  quinto  sive  irtiino 
editionis  suae  tomo  comprehendit.  Sed  enim  Erasmianum  exemplar  in  his  dcscrinsisse 
satis  habuit,  nec  mss.  codicum  auxilio,  nec  lilteratorum  jam  inde  ab  Erasmo  felieiori- 
bns  inventis  ac  judiciis  in  rem  suam  usus  est.  OpuscuHim  quidem  unum  a'que  alterum 
novum  addidit ,  Canones ,  inquam  ,  pamitentiales  juxta  Hieronymum,  et  Expositionem 
Evangdiorum  de  brevi  Proverbio  ;  sed  haec  ipsa  notae  infirn»  scripta,  tol  vitiorum 
monstris  obsita,  tamque  multis  locis  corrupta,  ac  sensu  earentia,  ut  rei  lilteraritB  majis 
lonsuluisse  videri  posset,  si  ab  evulgandis  abslinuisset.  Ceolera  csecis,  ut  aiunt,  oculis 
Erasmum  secutus,  et  sericm  illam  tripartitam  religiose  observavil,  et  quod  rci  eapnt 
est,  censuras  ipsas  Erasmianas  in  tauta  litterarum  luce,  de  suo  nihil  ausus,  lotidem  verbis 
relinuit. 

His  medelam  adhibere,  nostrarum  nos  partium  duximus.  Atque  adeo  Qmnia,  aul  ea  certe 
scripta ,  quorum  vetera  rass.  exemplaria  reperiri  potuerunt,  exegimus  ad  eorum  fidem, 
improbum  laborem,  qni  cederet  in  lecloris  utililalem,  a>quo  animo  suslinentes.  Tum  sin- 
gulis  ad  trutinam  revocalis,  quro  ad  hanc  instaurandam  Hieronymiau®  domus  supellecti- 
lern  necessaria  aut  opporluna  viderentur,  et  quae  secus,  expendimus.  Prre  cceteris  operro 
prelium  erat,  ferre  de  singulis  scnteutiam  :  atque  hancperquam  sane  difBcilem  provinciam 
cepimus,  de  stylo  et  personati  scriptoris  ingenio  tandiu  investiganles,  donec  aut  cerlis 
indiciis,  aul  non  improbabilibus  conjecturis,  quis  ille  fuerit,  detexisse  visi  sumus.  Censuias 
proiude  in  singula  scripta  novas  adornavimus,  quibus  et  ralio  scriptionis  reJdilur,  et  suum 
cuique  opus  tribuitur,  denique  sive  fraudis  librariee,  sive  casus,  alque  amanuensium  tcme- 
rilatis  occasio  ipsa  intelligitur.  Et  maximam  certe  parlem  auclorum ,  qui  propemodum 
ignorabantur,  in  apertam  lucem  prolulimus,  proprio  culluornatos,  effecimusque,  ut  mogno 
Hieronymo  ancillari  cliam  cum  dignitate  possent. 

Sed  elalia  praeslitimus,  quae  ad  universarn  Hieronymianorum  operum  editi*ncm  numeris 
omnibus  absolvendam  spectant.  Vitam  S.  Hieronymi  (a)  ex  ejus  praecipue  scriplis  novis- 
sime  concinnavimus  :  qua  nihil  est  ad  ejus  Operum  seriera  mentemque  penitius  assequm- 
dam  consentaneum  magis  ac  neces«arium.  Atque  hac  tamen  laude,  quae  nostram  pnecesse- 
runt,  editiones  omnes,  aut  meiiore  et  maxima  ex  parte,  aut  prorsus  carueiunl.  Srasmus 
nempe  et  Victorius  non  tam  Vitam  S.  Doctoris,  quam  panegyricim  laudationem  ejus  ador- 
narunt :  Martianffius  nullam  de  suo  attexuit,  nec  tanti  habuit  quas  laudati  edilores  praes<  ri- 
ps>erant.  Ediditquidem  postea  la  vie  de  saint  3ir6me%  Gallica,  ut  fides,non  Latina  lingua  ; 
sed  eam  et  seorsum  peculiari  libro,  non  editioni  suae  subjungendam,  et  pietatis  cultorihus 
magis,  quam  cupidis  eruditionis  hominibus  utilem.  Nobis iu  ea  conscribenda  historicro  vei  i- 
tatis  ratio  praecipua  fuit  :  perque  aunos  singulos  gesiorum  scriptorumquo.  S.  Palri>  seriem 
ad  sanioris  critices  regulas  contexuimus.  Neque  vero  privati  hominis  erudila  negotia  rci-r.n- 
senda  erant,  sed  insigniorum  in  Ecciesia,  cujus  ille  cumprimis  gloriam  per  id  lompoiis 
suslinuit,  rerum  disputationumque  memoria  saBpius  repetenda.  Breviores  alias  Vitas,  ol.in 
ab  antiquis  scriptas,  quorum  tamen  nomina  ignoranlur,  subneclimus,  non  sinc  anima  I- 
versionibus  etnolis,  aliorumque  accessione  Opusculorum,  quae  co  pertinent,  et  proxima 
pagella  indicabit.  ln  fine  inslruimus  Conspectum  universao  editionis  nostne,  cum  dislrihu- 
tione  antiquarum ,  et  Benedictina   comparatum  :  cujus  ope,  uno  intuitu,  unumquodque 

(«)  Haec  Vita  visa  est  nobis  melius  praponeuda  S.  Patris  operum  lomo  primo  qui  vicesimus  sccun- 
dus  esl  nostr»  Pairologice. 


"A 


<r 


13  Hl/EPATIO.  U 

S.  Palris  scriplum,  tani  apud  nos,  quam  apud  alios  repcrias.  Denique.  indices  generales 
duos,  atque  eosquidem  multo  locupietiores  iis,  qui  singulis  tomis  subjuncli  sunt :  alterum 
omnium  rerum,  qu©  in  operibus  Hieronjmianis  omnibu*  notatu digniores  videntur  :  alterum 
omnium  Scriptura  sacra)  testimoniorum,  quae  in  iisdem  operibus,  locis,  utaiunt,  peregri- 
nis  edisseruntur. 

Unum  supererat,  ut  ea  qu&  peccasse  uosin  universo  operum  conlexlu  retognoscendo, 
vel  aliis  nolata  sint  postea,  vel  ipsi  nos  animadve*terimus,  secundis  curis  emendaremus 
Alque  is  quiJem  animus  nobis  continuo  fuit,  nec  majorem  profecto  inire  a  nobis  quis  gra  - 
tiam  poterat,  quam  sicubi  lapsi  sumus,  coargueret ;  nos  enim  nunquam  m.igis  placuimus 
ipsi  nobis,  quam  cum  errorem  exuimus,  et  Hieronyraianae  doctrin®studiosis  meliora  sup- 
peditavimus.  Verum  alios  quod  spectat,  duo  exstiterunt,  longe  dispari  cum  eruditione, 
tum  animo  scriptores,  qui  nobis  succensuerunt.  Unuse  Benedictinis  Parisiensibus,  honvi 
farniiiae,  cui  ascriptus  est,et  cui  Cdetera  e^omet  summa  omnia  defero,  valde  prapostero  stu- 
dio  favens  (el  non  tam  mihi  iratus,  quam  doclissimo  viro,  qui  nostra  in  Galliis  sponle  su  i 
proniovebaf),  ralus  monopolio,  quod  in  edendis  SS.  Patrum  scriptis  sibi  arrogant,  dispendio 
futuram  edilionem  meam,  detrahere  iili  ei  dicam  impiugere  conalus  est  pecu'iari  scripio, 
quoJ  variiargumenti,  multumque  ab  invictm  diversi  libro  inlerseruit.  Ego  pignore  cerla  e 
au>im,  nihil  eorum,  quae  de  mea  industria  oblocutus  est,  sibimet  in  animum  inducere  po- 
luisse  lantisper,  verum  ut  crederet.  Id  enimvero  jjgisse  videtur,  ut  cum  fore  cogno  ceret 
cur.e  nemini ,  causam  penitius  ut  nosset,  interim  sua  lecturis  imponeret.  lloc  aio,  er  sancie 
dejerare  haudvereor,  mesi  quid  esset  ab  eorectius  notatura,  huc  referre  cum  vellem,  nihil 
quod  scire  lectorum  interesset,  invenisset.  Oblrectaturi  repon^re  ,  neque  nos  decet,  nequ  > 
hujus  est  ioci. 

Alter  et  amicus  noster  est,  et  ecclesiasticae  antiquitalis  vir  litterate  j>erilus,  Hieronymus 
de  Prato  nostras,  qui  dissert.  vi  ad  Sulpicii  Severi  Dialogum,  conlra  atque  nosstatuit  do 
Theophili  epistola  illa,quam  Latine  abs  Hieronymoredditam  primi  in  lucem  prolulimus,  et 
synodicsm  diiiraus.  Pene,  ait,  pro  ccrto  habeo,  Theopkili  epistolam  nupsr  vulgatam  aliam 
omninoesseab  ea  synodica,  quam  s»  Hieronymus  ex  Gra*co  interpretatum  tradit.  Ratiocina- 
tionis  ejus  hffic  summa  :  constare  Epistolam  neque  ex  synodo,  sive  apud  Alexandriam,  sive 
in  Nilriae  monte,  neque  Patrum  nomine,  sed  privaio  Theophili  scriptam  ;  et  generalem 
illam  quideua,  utalibi  S.  ipse  Pater  vocal,  sive  encyclicam  videri  ;  minime  vero  synodi- 
cam,  quffiet  alia omnino  fuerii  et  jamdiu  olim  iuterciderit.  Cui  ego  paucis  satisfaciam.  Dabo, 
si  mavult,  Hieronymum,  cum  se  ait  Theophili  Synodicam  de  Graeeo  interpretatum,  nou 
u§que  adeo  locutum  accurate,  sed  alio  alque  alio  unam  oamdemque  epistolam  vocabulo 
denotasse.  Tum  vero  provocabo  rationum  momenta,  quae  pro  iliius  germauitate  suis  locis 
multa  congessi,  et  quibus,  nisi  admodum  fallor,  cvici*  non  aliam  hanc  esse  epistolam, 
quam  primus  in  lucem  edidi,  ab  ea,  quam  vocat  S.  Interpres  Synodicam.  Provocabo  item 
cruiJitorum  quot  suat,  quibus  ha)c  inaotuarunt,  judicia  :  denique  ipsiusmet  adversarii 
sententiam,  si  ab  carillandi  studio  ad  rem  ipsani&quiore  animo  expendendam  seconferat, 
provocabo. 


15  S.  IIIERONYMI  OPEKUM  MANTISSV.  16 

S.  EUSEBII  HIERONYMI, 

STRIDONENSIS  PRESBYTERI, 

OPEROI    MANTISSA 

CONTINENS 

SCRIPTA  SUPPOSITITIA. 


PARS  PRIMA.  -  EPISTOLjE. 


MONITUM  1N   EPISTOLAM  SEOUEiNTEM.       A  EPISTOLA  I. 

Din  niultinnquc  esl,  quod  magno  Ilieronymo  haec  pelach  ad  deuetriadem. 

rjus,  ul  rnagis  mirere,  i.equissimi    liostis   Pelagii  Cap.  I. — Sisuinmo  ingenio  pariquc  frelussrien- 

episiola,  sive  liber  ascribilur.  Beda  Gom.  in  Canti-  „      officium   8Cribe,u|i  facile    ine  implere   posse 

ra  :  Uuncm  wquil,  librum  nonnullt  nostrum  studtose  a                                     ■          .               .         .. 

legentes,  sancti  et  catholici  doctoris  Uieronymi  esse  ««derem  :  lamen   lara    arduum  boc  opus  ingredi, 

iemere  arbitrantur,  minime  pervidente$t  quod    el  sine  magno  difiicultalis  timore  non  possem.  Seri- 

suaiilcs  eloquentm  demulcentis,  et  hvreteo*   per-  ^njum  Umen  est  ad  Dcmclriadem  virgincm  Chri- 

rersttas  seducentismantfetteprobant,  hocilltus  ovu-  ...               ...           .    .          ..  .. 

icutum   non  esse.  Satis   cquidem  eradiie,  iiam  et  «■..  wg«nem    nobilem,  virgmem  div.lem,  et  quod 

Mylus   palam  arcuit  non  esse  Hieronymi,  et  quod  bis  majus  est,  ardore  fidei    nobilitatem  divitiasquc 

cuiiiiiieiiler  insinuai,  bacrelicum  dogma  illud  ipsum  calcaniem.  Quam  ulique,    pro   tam    insiguis  [  Ai. 

lolis^^rSS  X^^Sl^S  i».iB«i  j  admiratione  virtuli.,  ul  hudare  o„,„;.,us 
Hac  cerlc  de  causa  aliis  atque  aliis  ei  illa  haereii-   Xicilc,  ita   docere  diflicile   est.   Cui  enim    oratio 

corum   fnciione  scriploribus  iributa  stibindc  csi  :  dcesse  possil  in  ejus  laude  celebranda  :  quae  sum- 

<:l  cumprimis  Jnliaiio  ;  ut  dudu.n  laudalt.s  Beda  iocon:lla,  in  summisopibus  deliciisquc  nutriia, 

t»iisiimabat,  ct  nonnulli  codiccs  mss.,  e  quibus  vc-  *        ..........        , 

tustior  iiiiiis   Biblioshccse  S.    Vicioris,  asseruut,  tantis  tamque  varus  bujus  \1la3  blaiidnneniis,  vehit 

luiu  Coelestio,  cujus  nomcn  Marliaurcus  tcstatur  iu  B  lenacisstmis   quibusdam   irreliia    vinculis,   subito 

aliis,  quoslaudat,  anliquis  libris  prsescriptum  in-  cru  eril     cuiicuque   sin.ul  corporis  bona,   auimi 

venissc   Vcrum,  quod  diceb.imus,  ex   ipsiusmel  .                       .  *          „             ... 

Prlagiicalamo  projecta  est :  idque  certo  scire  licet  viriute  muiaveni  ?Quae  florem  adhuc  ipsum  uietm- 

ex  Augusiini  lib.    dc  Graiia   Cbrisii,   cap.   20    ct  tis  aetalis,    quodam  liclei  gladio,  id   est,  voiunlate 

seqq.,  el  luculcntiiis  ex  ojusdem  libri  cap.  37,  quo  succiderit  ?  Et    crucifigens    cum  Clirislo    carncm 

loco  se  auciorcm   ipsc  declarat    Pelagius  in  su:s  .                              .                            .     rv 

;.d  luiioccniiiim  lilleris  bc.ibens  :  Legant,  quamad  »"an°.  v,vam  lanctamque   bosliam  jacravcnt   Deo, 

sncram  Christi  rirginem   Demetriadem   in  Oriente  ac  nobilissimi   sanguiuis  posteritatein,  virginiialis 

couicrivsimus,  el  invenienl  no*  ita  hominis  laudare  aniore  Contcmpseril?  Prona  aulcm  et  facilis  dicen- 

naiuram%  ut    Uet  semper  grati.c  addamus  auxilium.  ...                              ... 

Sii.il  cl  quxdaui  ex  liujiismet  cpi.tolx  comeiiu  Mib  dl  v,a  csl'  ^*  IDS:l  Ul,crUle  maU'nae  cursum  ora" 

cap.  t  liiiem,   quae    Peiagium  iu  Epistola  ad  Con-  tionis  accendit  :  se»l  uobis  alio   magis  itinere   pcr- 

hiamium  pro  suis  aguovissc,  idem  Augustinus  loco  gendum  esl,  quibus  propositum  est,  instituiioiicm 

laudalo    scribit.   Orosius  quoquc   ejns   auctorem  ...               .      .            ..     ^            .         „      ,   , 

Pelagiumfaeil :  lanlum  q.iod  notat,  fiiUse  «II.  verba  vir*>',n,s'    non   laua>m  8crlbcre  :  nec  la,n    Daral:,s 

ab  ulio  sucpcdiiatu  :  ille  vero   alius    factle  fuerit  jam  virlules  ejus  eiprimcre,  quam  parandas  :  ma- 

Auianus  p>eudodiaconus  Celedensis,  ul  llieroiiymo  gibqUe    reliquam    ordinarc    vitam,    quam    ornarc 

&tr^^^T42^S;  c  !«««««•  *«  «•« difficil,i"»""  «■  ^ "- 

frivola  subministret.  ScriptioniH  lempus  quod  spc-  sona    faccre,   in  qua  cupiditas  tanta  disccndi   cst, 


ctal,  notatum  anlc  uos   PP.  Beiiediclinis  Augusli-  uiiliisque   perfcctionis  ardor,  ut  ci  qua-ulibet  per- 

iiianoruin  opcrum  editoribus,  datam  a»   413,  quo  fccla  doclrilia  par  csse  vix   possil.    Mcminit    euiu 
Demetriadt  virgiuiiaiis  velauieu  susnpiend  Itueras  v  v 

iiiiscriinl  ceriauiii  llicronymus,  Augastinus,  ct  In-  recteque   mcmniit,    quas  niuudi    opes   glonatnquc 

iioccutitis,  aul  cerie  ann.  414,  posteaquam  illa  se  respueril,  quibus  voluptatibus   rcnunliaverit,  quas 

Koiuam   rccepisscl ;  id I   quo.l    s.gn.licaro    videlur  d     f       COii:enipa3ril  vite  pr*scmis  illccibras.  Kl 
Pciagius    btc  iii   cap.  2o.  Yide   quoj  u<»s  dc    vera  n  r      .   ,  .. 

llieronyiniana  tlla  ad  Deiiielriadcm  lipislola,   quae  ld«0  contenla  non  csl   cominuiii   boc  mediocrn|«ie 

iiumciuiii  obtincl  iu  nosira  cdiliouc  150,  diximus.  gencre  vivcndi  ;  ct  quod  fucile  ipsamultorum  socic- 


17  PELAGIl  AD  DEMETRIADEM  EPISTOLA.  18 

ttte  vilescar,    novuni  aliquid  cl  inusUatum  requi-  A  referalur  :  quaniu,  putas,  praManliorem  ipstim  lio- 


rii ;  praecipuum  ac  singulare  quodilam  flagitat.  Non 
minus  conversationem  suam  quam  conversionem 
tupii  esse  mirabilem.  Jn  sacculo  nobilis,  apud  Deum 
rnpit  esse  nobilior.  Tam  preliosa  requirit  in  mori- 
bis,  qua  n  conlempsit  in  rebus.  Huuc  utique  [  Al. 
ilaque  j  tam  devotae  meiilis  ardorem,  hauc  lanlae 
perfectionis  sitim,  qtiod  unquam  satiabil  flumen 
icgcnii  ?  Quas  vis  aliquando  orationis,  quae  copia 
tautum  verbis  expriiuere  potcrit,  quantum  parata 
est  virgo  rebus  implere  ?  Nobis  vero  donanda  esl 
venia,  qui  ad  ornandum  Doinini  taberuaculuin, 
sectiiidiim  vires  nostra*  munus  olTeriuius.  Nec  ve- 
remur  ne  temere  scribendo,  ad  lanlae  nobilitalis 
virgiuem,   ultro  nos  morsibus    tradamus    invidi#. 


minetn  fecil :  propter  quem  oinuia  ctiam  iAieHigitar 
illa  condidisse!  CJucm  dum  ad  imaginem  et  simililu- 
dinem  suam  facere  disponit  [4/.disposuit],  antequam 
facial,  qualem  sit  [  Al.  essetj  factnrus,  ostendit. 
Deinde  cum  subjecit  ei  universa  animalia,  eumqtie 
etiam  constiluit  eorum  dominum,  quae  vel  mote 
corporis,  vel  virium  tnagniludinc,  vel  armis  den- 
tium  mullo  valeutiora  homine  feceril  :  satis  de- 
clarat,  quanto  pulclirius  sil  homo  ipse  condilus, 
quem  vel  ei  hoc  voluil  nalurac  suae  inlelligere  di- 
giiitatem,  dum  fortia  sibisubjccta  iniratnranimali». 
Neque  enim  nuduin  illum,  ac  sine  pra?sidio  rc- 
liquit,  nec  diversis  perictilis  velut  exposuit  infir- 
mum.    Sed   quem   inermem   extrinsccus   fecerat, 


Scribimus   eniro  pelente  sancta  matrc   ejus,    imo  B  melius  intus  armavit  :  ratione  scilicel  atquc  pru- 


J!ibeutc,  idque  a  nobis  transmarinis  lilleris, 
miio  cuiu  dcsidcrio  animi  flsgilante  :  quae  facile 
o*tcudii,  quo  studio  qnautaqiic  cura  iu  filia  ger- 
ii  eu  coelcsle  plantaveiit,  dum  illud  lam  soliicite 
tupit  abaliis  irrigari.  Remoti  igilur  a  lemeritate, 
et  ab  ambilione  libori,  proposito  insudemus  operi. 
Nec  de  mediocritale  diffidimus  [  A/.  diflidamus] 
ingenii,  quod  credimus,  et  fide  uiatris,  et  merito 
virginis  adjuvari. 

Cip.  II.  —  Quoties  mihi  de  institutione  uiorum 
ct  sanctae  vitae  couversatione  dicendum  est,  soleo 
prius  humanae  naturae  vim  qualitatemque  monstra- 
re,  et  quid  eflicere  possit,  ostenderc  ac  jam   inde 


dentia,  ut  per  intelleclum  vigoremque  meuiis,  quo 
caeteris  praslabat  animalibus,  factorem  omiiitnii 
solus  agnosceret :  et  inde  serviret  Dco,  unde  aliis 
dominabatur.  Qucm  tamen  jiistitiae  exseculorem  l 
Dominus  voluntarium  esse  voluit,  nou  conctam. 
Et  ideo  reliquit  eum  in  manu  consilii  eui  (/>c/:. 
xv),  posuilque  ante  eum  vitam  et  mortem,  bo-nini 
ci  malum  :  et  quod  piacucrit  ei,  daldtur  illi.  Unde 
etiam  in  Deuleronomio  legimus  :  VHam  ct  moriem 
dedi  ante  faciem  tuam,  benedictionem  et  malediclio- 
nem  ;  elige  libi  vilam,  ul  [AI.  et\  vivas  (Deut.  xxxf). 
Cap.  III.  —  Hinc  jam  providenduni  est,  ne  fone 
illud  remordeat  te,  iu  quo  temere  imperiluui  vuU 


audienlis  aoimum  ad  species  incilare  virttilum  :  ne  p  gus  offendit.  Et  ideo  non  vere  bonuin  faclum  ho- 


uibii  prosit  ad  ea  vocari,  qnae  forte  sibi  impossi- 
bilia  esse  praesumpserit.  Nequaquam  eniin  [  AL 
pratsenserit.  Nunquam  enim  ]  virtuluin  viam  vale- 
mus  ingredi,  nisi  spe  ducamur  comite.  Siquidem  ap- 
petendi  oinnis  conatus  perit  cousequendi  despera- 
tione.Quem  ego  exborlationis;ordiuem,cum  in  aliis 
quoque  opusculis  lenuerim,  lunc  hic  iuaxime  obser- 
vandum  puto  :  ubi  co  plenius  naluras  bonuni  de- 
clarari  debet,  quo  instilueuda  est  vita  pcrfectior, 
ne  Unto  remissior  sit  ad  vinulem  animus  ac  tar- 
dior,  quanto  minus  se  posse  credat  :  et  dum  quod 
uiesse  sibi  ignorat,  id  se  exisiitnat  non  habere. 
Ptofereuda  semper  in  nolitiam  ea  res  esl,  cujus 
umis  desideratur,  el  explicandum  est,  quidquid  bo- 


ininein  pules,  quia  is  facere  maium  posesl :  ncc 
ipsa  nalur.c  violentia  astringilur  [Al.  astringatur] 
ad  immulabilis  boni  necessitalem.  Nam  si  diligeu- 
ter  relracles,  el  ad  subliliorem  inlellectum  cogas 
animum  :  hinc  libi  melior  status  hominis  ac  su- 
periorapparebit,  unde  putatur  infcrior.  In  hoc  enim 
geinini,itineris  discrimineP  in  hac  ulriusque  lib«'.rtato 
partis,  ralionabilis  animae  decus  posilum  esl.  Iliiir, 
inq*iam,  totus  naturae  nostrae  honor  consisiit  : 
hinc  dignitas,  hinc  denique  oplimi  quiquc  laudem 
merentur,  binc  praemium.  Ncc  esset  omnino  virius 
ulla  in  bono  perseverantis,  si  is  ad  malum  traus  ru 
non  potuisseu  Volens  namque  Deus  ratiouabilem 
crealuram  voluntarii    boni  muoere  [Al.  muiiirc], 


num  natura  potesl,  cum  quidquid  posse  probaiur,  D  ctliberi  arbitrii  potestate  douare  :  utiiusque  partis 


impleudum  est.  Uxc  igilur  prima  sanctae  ac  spiri- 
tualis  viue  fundamenla  jaciaulur,  ut  vires  stus 
virgo  agnoscal  :  quas  demum  bene  exercere  poie- 
rit,  cum  eas  sehabere  didiceril.  O^tima  euim  ani- 
nii  iuciiameiiia  suut,  cum  docetur  aliqnis  possc 
quod  cupial.  Nam  et  in  bello  ea  exbortatio  maxi- 
iii a  est,  eaque  plurimum  aucioritatis  habei,  quas 
piignaioremde  viribus  suis  admonet.Priii:um  ilaque 
dcbes  naturje humanae  bonum  de  ejus  auctore ui^liri, 
Deo  tcilicei,  qui  cum  universa  uiundi,  ctquxintra 
luuiidum  suul ,  opera  bona,  el  valdc  bona ,  fccisse 


possibilitalein  homiui  inserendo,  proprium  cjus  fecil 
csse  quoJ  vclit,  ul  bcni  ac  ma:i  c:.pax  naturaiilcr 
utrumquc  posscl  :  el  ad  alteruirum  voluntalem 
deflecterel.  Neque  enim  aliter  spontancum  liaberu 
polcrat  bouum  :  uisi  [Al.  nisi  seque  eliam]  e.i  crea- 
tura,  quae  eliam  tnalum  habere  poiuisset.  Utrum- 
que  nos  posse  voluit  oplimus  Grealor,  sed  iinum 
facerc,  bonum  scilicet,  quod  et  impcravit  :  maliquc 
facullatein  ad  hoc  tanlum  dedit,  ui  volunlatem 
ejus  ex  nostra  voluntate  faceremus.  Quod  cum  i  a 
sit,   hoc    quoque  ipsuiu    quod  ctiaiu  mala  faccre 


1  Erasmu*,  eumque  sccutus  Marlianscus,  'zb  exteculorem  prselcrmiltuut 
brii  suflccimus. 


quod    vcibum    ex    aliis  li- 


10  S.  HlEBONYMl  OPERUM  MANTISSA.  20 

possumus,  bonum  est.  Dnnum,  inquani,  quia  boni  A  iimis  :  ac  Irepidanle  auiino,  eiiam  in  mininiis  deli- 


partem  meliorem  facit.  Facit  eniin  ipsam  volunta- 
riam  sui  juris  :  non  necessitate  devinctam,  sed  ju- 
dicio  liberam.  Licet  qnippe  nobis  eligere,  refuia- 
re,  probare,  respuere.  Nec  cst  quo  magis  rationa* 
bilis  creatura  caeteris  praeferatur,  nisi  quod  ciiui 
omnia  alia  conditionis  lanlum  ac  necessitatis  bo- 
num  liabeaut,  bsec  sola  haheatetiam  voluntalis.  Sed 
plerique  impie,  non  niinus  quam  imperite,  ctim 
super  statu  liomiuis  quaeritur  (vereor  dicere),  quasi 
reprebendenles  opus  Domini,  talem  iiluni*  aiunt 
debuisse  fieri,  qui  omnino  tacere  non  possel  ma- 
lum.  Dicit  ilaque  figmentum  ei,  qui  se  finxil : 
Quid  me  feci$li  $ic  (Rom.  n,  20)?  Et  iinprobissiini 
boniinum.dum  dissimulant    idipsum  bene  admini- 


ciis  tcstem  effugimus  ;  conscicntia  remordemur?  ex 
diverso  autem  in  omni  bono  laeli,  constautes,  in- 
trcpidi  sumus  :  idque  si  occultum  est,  palam  eiiam 
fieri  cupiuius  et  volumus  :  nisi  quod  testiinonie 
sibi  est  ipsa  nalura,  quae  boc  ipso  declarat  bomim 
suum,  quo  ei  malnm  displicet :  et  dum  in  bono 
laiilum  opere  confidil  :  quid  solum  eam  deceat, 
ostendit?  Hinc  esl  illud  quod  frequenler  carnifice 
oeculto,  in  auctorem  sceleris,  conscientiae  tormenta 
de&ffiviunt :  et  lateulem  reum,  secreta  mentis  poena 
persequitur.  Nec  ullus  post  culpam  impunitali  lo- 
cus  est,  cum  sit  [Al.  fit]  reatus  ipse  supplicium. 
Hiuc  est  quod  econtrario  innocens  etiam  in.er  ipsa 
tormeula  fruitur  conscientiae  securitate  :  el  cum 


9  ctre  quod  facti  sunl :  aliter  se  factos  fuisse  ma-  B  de  pcena  metuai,  de  innocentia  gloriatttr.  Est  enim. 


Juut,  ut  qui  vitam  suam  emendnre  noluot,  videan- 
tur  emendare  velle  naluram.  Cujus  bonum  ila  ge- 
neraliter  cunctis  insiitutum  est,  ut  in  genlilibus 
quoque  hominibus,  qui  sine  ullo  culiu  Dei  sunt,  se 
iionnunquam  ostendat  ac  proferat.  Quam  mullos 
fiim  pliilosophorum  et  audiviuius  et  legimus  \  et 
ipsi  vidimus  castos,  patientes,  modeslos,  liberales, 
abstineutes,  benignos,  ct  honores  mundi  simul  et 
dr-licias  respueutcs,  el  amatores  justitiae  non  minus 
ijuam  scientiae  [A/.  sapieulke]  1  Unde,  quaeso,  bo- 
ntiitibus  alienis  a  Deo  placenl?  Unde  aulem  [Al. 
b;erj  illis  bona  nisi  do  naturse  bouo  ?  Et  cnm  ista 
quas  dixi, vei  omnia  in  uno,  vel  singula  in  singuls 
baberi  videaraus  *,  cum  omuitiiu  natiira  una  sit, 
exemplo  suo  invicein  tibi  osieudunt,  omnia  in  oin- 
nibiis  esse  posse,  quae  vel  omnia  in  omnibus,  vel 
biuguia  in  singulis  inveniantur.  Quod  *i  etiam  siue 
Dco  hoiuines  osiendunt,  quales  a  Deo  facti  sunl : 
vide  quid  Gbrisliani  facere  possunt,  qtiorum  in 
mcliiis  per  Cbristum  natiira  et  vita  instructa  esl  ; 
et  qui  divinac  quoque  gratiae  juvanlur  auxilio. 

Cap.  IV. — Age  jam  ad  aninae  nostrae  secrcla 
veniamus :  seipsum  uuusquisque  atlentius  respi- 
diil.  Iiiterrogemus  quid  de  boc  senliani  propri* 
cogilaliones.  Ferat  senlentiam  de  naturae  bono  ipsa 
«  onscientia  bona  [Al.  tacel  booa] :  instruamur  do- 
incstico  magislerio  animi  :  et  meniis  bona  non 
aliunde  raagis  quaeque,  quam  ab  ipsa  mente  disca- 


inquam,  in  animis  nostris  naturalis  quaedain  (ut 
iia  dixerim)  sanctilas  :  quae  par  velut  in  arce  animi 
praesidens,  exercet  mali  bonique  judicimn  :  et  ul 
honeelis  rectisque  actibus  favel :  iia  siuislra  opcra 
condemnat,  aique  ad  consciemiae  teslimonium  di- 
versas  partes  domestica  quadain  lege  dijudicat. 
Nec  ilio  prorsus  ingcnio,  aut  fucato  aliquo  argu  • 
mentorum  colore  decipii  :  ipsis  tos  cogilationibtis 
fidelissimis  et  integerrimis  sane  leslibus,  aut  ar- 
guit,  aul  defendit.  Hujus  legis,  scribens  ad  Roma- 
nos,  memiuil  Apostolus  :  quam  omnibus  bomini- 
bus  [Al.  lacel  bominibns]  insitam  velut  in  quibus- 
dam  tabulis  cordis  scriplam  esse,  tcstatur  :  Citm 
enirn,  inquil,  gente$%  quce  legem  non  habent,  nalu- 
raliter  quce  legi$  sunt,  faciunt  :  huju$cemodi  legem 
non  habentes,  ioti  sibi  $unl  lex.  Qui  o$tenduni  vpu$ 
leyis  $cripium  in  cordibu*  $ui$ :  teitimonium  red- 
denle  ei$  couscientia  eorum,  et  inier  $e  invicem  ac- 
cutamium  cogitationum,  aut  etiam  defendeniium 
(llom.  n,  U,  45).  Hac  lege  usi  suiti  omnes,  quos 
inter  Adam  alque  Moysen  sancte  vixisse,  atque  pla- 
cuisse  Deo,  Scriplura  commemorat.  Quorum  libi, 
exempli  causa,  aliqui  proponendi  sunt :  ut  facile 
iuteHigas,quantuni  sit  naturae  bonum,  cum  eam  le- 
gisvice  docuisse  justitiam  probaveris. 

CkP.  V.  —  Abel  primus  hauc  magislram  secutus, 
ita  Dominum  promeruit,  ut  dura  ei  offerrel  lio- 
sliam,  tam  grate   sacrificium  ejus  acceptum  Deo 


iiius.  Quid  lilud,  obsecro,  est,  quod  ad  omne  pec-  D  fueril,  ul  fratrem  iu  invidiam  concitarel  (Gen.xxiv 
catum,  aut  erubescimus,  aul  limemus  :  et  culpaiu  $tq.).  Quem  justiim  in  Evangeiio  Domiuus  ipse 
facii,  nunc  rubore  vulliis,  uunc  pallore  monslra*      commemorans  (Mutth.  xxuij,  breviter  perfectio- 


'Qikp  bis,  alquc  aliis  infra  responderunt  S.  Au- 
f  ustinus  et  Lco,  nemo  ignorat :  placet  vero  uuo 
aliorove  loco  spcciiuinis  graiia  laudare  Bedam  : 
«  Quicunque  (iuquit)  pbiiossoplioruiii  Cbristum  Dei 
virtuiem  et  Dei  sapiciitiam  nescierunt,  bi  nullam 
>eram  viiiulcni,  uec  ullam  veram  sapiciuiain  ba- 
lnre  potuerunt.  In  i|uautuin  vero  vcl  guslum  ali- 
tiucm  sapicnli»  ciijusiibet,  vel  virlulis  imaginem 
babebant,  toium  lioc  dcsupcr  acceperuul  :  nou  so- 
)  (Oi  inuiicrc  priniae  condiiioitis,  verum  etiam  quo- 
tidiaua  ejus  gratia,  qui  {crealurnm  suam  nec  ee 
.1«'sercnieiii  dcserens)  dona  sua,  prout  ipse  judica- 
verii,  iioutinihiis  et  magna  in»guis,  ct  parva  l.irgi - 
lui   j  a;  \uiis.  # 


•  Rcponit  Beda  haec  :  i  Conlradicit  S<  riptur;*», 
quae  ait  :  Nec  enim  omnia  po$$utit  e$$e  in  omnibu$, 
quoniam  non  e$t  fitiu$  hominit  immorlaHt  (Eccli. 
xvu,  29).  13 bi  manifcste  insinuatur,  quia  cum  m»r- 
lale  hoc  inducrit  immorlalitatem  ,  lunc  dcinuiii 
pnssuut  esse  oiunia  iu  omnibus  bona  virtutuiu  ;  et 
ue  lunc  quidcni  de  naturae  bono,  scd  per  gratiani 
ejus  de  qtio  scriptum  est  :  l)l  $it  Deu$  omnia  in 
omnibu$.  Sed  el  quptidiana  nostr»  fragiliti<t:s  ar- 
gumenta  probanl,  non  omnia  iu  omnibus  esse  pos- 
se,  ubi  tam  mutli  inveniuntiir,  qui  summa  nitcntes 
iustanlia,  nequaquam  ad  eas,  quas  alios  vidiuU  ba* 
bercpossunt  pervenire  virtutes.i 


2!  PELAGII  AD  DEMETRIADEM  EPISTOLA.  22 

ncm  cjus  cxposuit.  Ointtis  enim  virtulum  species,  A  in  re  el  blaudilur  et  supplical,  qu*  iu  caeteris  ira- 


iino  jusiitiae  nominc  conlinetur.  Bealum  Enoch  ita 
p!;icuisse  Deo  legimus,  ut  eum  e  meriio  mortalium 
raperet  :  et  iu  miiudo  foiisummatum,  de  mundi 
habitaiioue  traiisferrcl  (Gen.  v,  44).  Noe  justus 
tii  generalione  sua,  et  perfeclus,  astcriiur  :  cujus 
sanctitas  eomagis  est  admirabilis,  quod,  lolo  pror- 
*us  a  justitia  declinanle  u  undo,  soitis  juslus  in- 
ventus  est :  ncc  ab  alio  snnctitalis  quaesivit  exem- 
pliim,  sed  ipse  prafbuit.  Et  idco,  totius  orbis  iro- 
inineiite  uaufragio,  solus  ex  oniitibui  meruit  ati* 
dre  :  Inira  tu  et  domus  lua  in  arcam  :  quia  te 
vidi  justum  in  generatione  ista  coram  me.  Anle 
D  um  atitera  ille  justus  probattir,  qui  et  corpore 
sjiiicIus  est  et  corde.  Meichisedec  sacerdos  Dei  le- 
guur  (Gen.  xiv,  18) :  cujus  merilum  facile  ex  boc 
iulelligi  potest,  quod  multo  post  fulurum  Domini 
Mcramenium  aute  signavil  ;  ac  sacrificio  panis  et 
vini,  mysterium  corporis  el  sanguinis  expres»it  : 
ac  sacerdotii  sui  typo,  Christi  sacerdotium  fignra- 
v'u,  cui  a  Patre  dicilur  :  Tu  es  sacerdos  in  atemwn 
secundum  ordinem  Melchisedec  (Vsal.  cix.  4).  Nam 
et  quod  benedicil  Abrabam  principeui  patriarcha- 
ruiii,  qui  per  circumcisionem  pater  Judasorum  est 
[Al.  lacet  est],  per  fidem  genlium  :  iliius  signatis- 
sune  osteudil  figuram,  qui  per  fidcm  suam  et  Jo- 
tl.fi s  donav>t  benedictiouem  et  geutibus.  Lot  quo- 
que,  saiidi  Noe  virtutem  sectitus,  inier  lot  pec- 
c.iutium  exempla,  justiliam  non  reliquil.  Et  ui  il- 


B 


ptrabat.  Amor  [Aug.  AntalorJ  Dei,  niulieris  amore 
nou  vincitur.  Castum  auimum,  nec  a?tas  adolescen 
ti£  permovet,  nec  diligeulis  auctoritas.  ContcmpU 
frequenler  domina,  propiores  adolescenti  insidias 
tendil.  In  secreto  ac  sine  testibus,  manu  iropudens 
apprebendit  :  ac  procacioribus  vcrbis  hortatur  ad 
crinieu.  Ne  bic  quidem  viuciiur,  sed  ul  verba  vcr- 
bis,  ita  rcs  rebus  refert.  Nara  qui  frequenter  roxa- 
tus  negaverat  :  nunc  comprehensus  [Aug.  astringi- 
tur]  aufugil,  et  anteqtiam  illud  evangelicum  dicerc* 
lur  :  Qui  viderit  mulierem  ad  concupiscendum  eam9 
jam  moechatus  esl  eam  in  corde  suo  (Mutth.  v,  28) : 
ille  nou  aspectu  solum,  sed  ipso  pene  complexu 
provocatus  a  femiua,  feminam  nonconcupivit.  Ca- 
stitatis  virlutem  bucusquc  mirata  es  :  nuuc  respice 
benignilatcm.  Priusquam  propheta  diceret  :  Unus- 
quisque  malitiam  proximi  sui  non  reminiscalur  iu 
corde  suo  (Levit.  xix,  18) :  ille  pro  odio  reddidil 
charitatem,  et  cum  videret  fratres  suos,  imo 
inimicos  ex  fratribus,  cunique  ab  eis  coguosci  vel- 
lel,  dilectionis  affectum  pro  dolore  testatus  esl : 
Deoscutabatur  singulos  (Gen.  xtv,  45);tf  irriguis 
flelibus9paveniium  colla  perfundens,  odium  (ratrum 
charitatis  lacrymis  abiuebat :  quos  tain  vivo  patre 
quam  mortuo,  germano  seuiper  dilexil  auiore.Nec 
ncord.itus  esl  illum,  in  quo  ob  necem  futt  deje- 
ciu.v  lacum.  Non  cogitavit  addictam  germanitaiein 
pretio,  sed  pro  malis  bonum  retiibuem,  apostolicum 


liuu  totius  mundi  exemplum  non  vicit :  ita  bic  toa      pra>ceptum  sub  naturai  adhuc  iege  complevit  [!iom. 
ill.i,  in  qua    babitat   \At.  h:ihilabai],   reg  one  pec-  **  1Uf  \-]\ 


tame,  conlra  mtiltitudiiiis  viiia  lenuit  sanciitatem. 
Qm  (ut  beatus  Pctrus  aii)  visu  et  auditu  jusius  erat 
{1!  Petr.  n,  7-9) :  ct  inter  pessimos  posi<ust  mala 
eorum  et  ocutis  aversubulur  et  auribus  :  atque  ideo 
simili  exemplo,  ut  tlte  diluvio,  ita  hic  esl  ereptus  in- 
cendio. 

Quid  Abrabam  amicum  Dei,  quid  lsaac  et  Jacob 
niemorem  ?  Quam  perfecte  impleverint  Domini  vo- 
luntatem,  vel  hinc  possumus  xstimare,  qtiod  fami- 
iiari  quadam  et  pracripua  dignitale,  eorum  se  Deum 
vulitit  nominari.  Ego  sum9  iuquit,  Deus  Abrahamt 
Dcus  Isaac9  et  [Al.  tacet  et]  Deus  Jacob  (Matth. 
xxn,  tt;  Lue.    xx,  37).  Iloc  uouien   meum  scin- 


Cap.  VI.  —  Quid  de  beatoJob  dicam%  famosissimo 
itloatlileia  Dei  :  qui  postdireptas  opes,  et  fuuditus 
dcieta  patrimouia  :  po»t  filiorum  ac  liliarum  unum 
subito  iiiieiiiuui,  ad  uliiiitum  proprio  contta  dia- 
bolum  corpore  dirnjcavit  (Job  i,  n)?  Auferebanlui 
oiuuia*,  quae  exliinsecus  possidebat,  el  extranca 
bona  repente  decidebaut,  ut  magis  propria  clare- 
scerent  \Al.  clarescanl].  Omnibus  prorsus  vtlut 
indumenlis  exuilur,  ul  expeditius  ac  lortius  uudus 
triumphet,  et  boslem,  quem  ferendo  d.mua  ante 
superaverat,  rursus  tolerando  supplicia  dcvincai. 
Dc  quo  tale  ipsius  Domini  lestimouium  est  :  $um- 
quid  considerasti  puerum  meum  Job  ?  Non  est  einiii 


pitcrnuin    et    memoriale    in    geuerationes   gene-  D  similis  eiquisquam  in  tcrris  :  homo  sine  querela,  ve- 


rationum.  Josepb  fldelis  Domini  famulus  a  pucro, 
tribulationibus  magis  jtistus  et  perfectus  ostenditur 
[At.  magis  justus  ostendiiur]  :  qui  primum  a  fra- 
tribus  Ismaelitis  in  servum  adilictus  est  (Gen. 
jx»vti,  28)  :  abeisqtie  venditus,  a  quibus  se  vide- 
r^i  adorandum.  Deiude  iEgyptio  domino  tradilus, 
semper  lamen  ingeuuam  aniinae  lenuit  dignitatem: 
docn  tque  exemplo  suo,  et  servos  ei  liberos  in  pec- 
cando,  uon  [A/.  ifi  non  peccaudo;et  non,  etc.] 
coiidiiionem  cuiquam  obesse,  sed  mentcm.  Ilic, 
qmeso,  remorare  paulisper  :  et  castum  animum 
sollicite,  virgo,  cun^idera.  Concupiscitur  a  domina 
[Al.  ad.  femina]  Joseph  adolocens  :  nec  ad  concu- 
pisccmiam  provocatur  :  rogatur,  ct  fugit.  Una  hac 


rusDei  cullorf  abstinens se ab  omni  malo  (Job  n,  5). 
Ncc  immcrito.  Semper  eniin,  ul  ipse  ail,  lauquaiii 
tuiiienleg  super  se  fluctus,  timebal  Doiniiiuui,  et 
praeseiili33  ejus  poudus  ferre  nonpoterat  :  nec  au- 
debat  aiiquaudo  contemnere,  quem  sempcr  adesse 
credebat ;  dicebatque  :  Securus  sum9  non  enim  re- 
pxehendit  me  cor  meum  in  omni  vita  mea  \Job  xxvn, 
G).  Qui  antequam  Dominus  inimicos  praeciperct 
esse  diligendos,  dicer e  poleral  ;  Si  in  matis  inimici 
mei  gavisus  sum  :  si  dixi  in  corde  meo%  liene  fa- 
cium  esl  (Job  xxxi,  52).Necdum  evangelicum  illud 
gonuerat :  Omnipetenti  te  tribue  (Lue.  vi%  30),  cl  jain 
ille  diccbal  :  Si  exire  passus  sum  inopem  januam 
incam  sinu  vacuo  [Vug.  sineviatico].  Nondum  legO- 


£3 


ral  illud  Apostoli  :  Domini 
eequum,  servis  prastate  (Coloss.  iv,  i)  :  et  ronfldens 
clamabat  ad  Dominum  :  Si  servo  nocui,  si  ancillam 
lcesi,  omnia  tu  scis,  Domine.  Priusquam  idem 
AposloJus  praeoipcret  divitibus  nonsublime  sapere, 
neqve  sperare  in  incerto  diviliarum  (1  Tim.  vi,  17)  : 
sic  babuit  ille  diviiias  ut  se  alibi  divitem  esse 
monstrarel.  In  divitiis,  inquit,  non  confidebam,  nec 
iu  lapirfe  preiioso  (Job  xxxt,  24).  El  hoc  nou  verbis 
tanium,  sed  ipsis  quoque  rebus  probuvit  :  qui  cuin 
oiuiiia  perderel,  n»  n  dolebat,  dicebatque  per  sin- 
gula  ;  Dominus  dedit,  Dominus  abstulit :  sicut  Do- 
mino  plucuit,  ita  factum  est  :  sil  nomen  Domini  be- 
nedictum  in  sacula.  JSudus  exivi  de  utero  malris 
meast  nudus  redeam  illuc  (Job  i,  2i).  Quo  eniin 
;  flectu  possideamus  aliquid,  docenius  cum  id  aroil- 
timus :  tt  cupidilalem  fiuendi,  carendi  dolor  prodit ; 
quam  qui  iu  careudo  non  babuit,  in  possideudo 
quoiiam  modo  habuil?  0  virum  ante  Evangelium 
evaiigcficuiu,  et  aposlolicum  ante  apostolica  prae- 
cepta  !  discipulum  apostolorum  :  [qui  apeiiens  oc- 
cultas  divilias  nalure,  et  in  medium  proferens  cx 
se  quid  omnes  possiinus,  ostendit  :  docuitque 
quauius  sit  ille  thesaurus  aninue,  quem  nos  sine  usu 
possidemus  ;  et  quodproferre  nolumus,  nec  habere 
nos  credimus. 

Cip.  VII.  —  Postmulta  quse  de  natura  diximus  , 
eliam  sanctorum  cxempiis  bonum  ejus  osiendimus, 
ac  probavimus.  El  ne  econtrario  ad  ejus  culpaiu 
pertinerepuietur,  quodaliqui  iniqui  fuerint,  Scriptu- 


S.  HiERONYMI  OPERUM  MANTISSA.  21 

quod  justum  ett  et  a  scribilur,  qu«  nos   n;odo  brevilalis  causa  omitii- 


mns  :  maximc  cum  sciamus  te  sacrae  lectioni  dedi- 
tam,  de  ipso  uberius  fonte  potarc. 

Cap.  VIII.  —  Neque  vero  nos  ila  defendimus  nn- 
turae  bonum,  uteain  dieamus  nialum  non  posse  U- 
cere,  quaro  ulique  bonl  ac  roali  capncem  etinm 
profitemur,  sed  ab  hac  enm  tantumiuodo  iujuria 
vindicamur,  ne  ejus  vilio  ad  inalum  videamur 
impelli,  qui  nec  bonum  sine  voluutate  faciamus, 
nec  malum  :  et  quibus  tiberum  eslunum  semper  ex 
duobus  agere,  cum  seroper  utrumque  possimus. 
Unde  enim  alii  judicaturi  sunt,  alii  judicaudi  :  nisi 
quod  in  eadem  natura  dispar  voluntns  est  :  et  quia 
cum  omnes  idem  possimus,  diversa  faciamus  ? 
Itaque  ut  hoc  ipsnm  clarius  lucere  possit,  aliqua 
B  exempla  sunt  proferenda.  Adam  de  paradiso  ejici- 
tur,  Enocli  de  mundo  rapifur.  In  ulroque  Dominus 
libertatem  arbitrii  ostendit.  Ul  enim  placerc  potuit 
ille  qui  deliquit  :  ita  potuil  peccare  iste  qui  placuit. 
INou  enim  a  justo  Dco  aut  ilie  puuiri  meruisset,  aut 
bic  eligi  :  nisi  uterque  ulrumque  potuissel.  Hoc  de 
Cain  et  Abel  fralribus,  boc  eiiam  de  Jacob  et  Esati 
geminis  irilelligenduiii  est.  Ac  scienduiu  solam 
voluntatis  causam  esse,  cum  in  eadem  natura  merita 
diversa  sinL  Exstiiicium  peccatis  suis  diluvio 
muudum,  Noe  justus  reJarguit,  ct  Sodomorum  cti- 
inina  Lol  sanctitas  judicavit.  Nec  illud  cst  parvum 
arguiiieutum  ad  comprobandum  natnrje  bonuin, 
quod  illi  primi  bomines  per  lol  annorum  spalia, 
absque  ulla  admonitione  legis  fuerunl  :  non  utique 


rarum    utar    testi:noniis,  quae  peccautes   ubique  ^  quod  Deo  aliquando  crealurae  sux  <  ura  non  fuerit : 


crimine  voluntatis  gravaut,  non  excusant  necessi- 
tate  naturae.  lu  Genesi  legimus  :  Simeon  et  Levi 
fratres  consummaverunt  iniquitalem  suam,  exvolun- 
tate  sua  (Gen.  xlix,  6).  Ad  Jerusalem  Domiuus  locu- 
tus  est  :  Propter  quod  ipsi  dimiserunt  viam  meam, 
quam  dedi  ante  faciem  eorum  :  et  non  exaudierunt 
vocem  meam,  sed  abierunt  post  voluntatem  cordis  sui 
mali  (Jerem.  ix,  15).  Et  rursus  idera  propbeta  :  Et 
peccastis  Deo9  et  non  exaudistis  vocem  ejus,et  inman- 
datis  illius,  et  in  legilimis,  et  in  testimoniis  ambulare 
noluittis  (Jerem.  xliv,  10).  Per  lsaiam  qiioque  pro- 
pbetaiu  Domiiius  loculus  est :  Si  volueritis  et  audi- 
eritis  me9  quos  sunt  bona  terrw,  manducabitis.   Si 


sed  quia  se  lalem  sciebal  bominum  fecisse  naturaiu, 
tit  eis  pro  lege  ad  cxercendam  justitiam  suDlceret. 
Denique  quaiidiu  lecentioris  adbuc  uaturse  usus 
viguit,  nec  Iiuniaua;  ratiotii  velut  quamdam  cal.gi- 
nem,  longus  usus  peccandi  obduxil,  siue  lege  di- 
missa  est  nalura.  Ad  quam  Doiuinus  nimis  jaui 
viliis  obrulam,  et  quadam  ignorantise  rubigine  in- 
fectam,  limam  legis  admovit,  ut  hujus  frequenti 
adiiiouitione  expoliretur»  ct  ad  suum  posset  redire 
fulgorcm.  Neque  vero  alia  nohis  causa  diflicullatem 
bcne  faciendi  [Al.  videndi]  facit,  quarn  long.i  con- 
suetudo  viliorum,  quae  nos  infecit  a  par\o  :  paula- 
limque  per  multos  corrupit  annos,  et  ita  postea 


aulem  nolueritis,  neque  audieritis    me,  gladius  vos  p  obligatossibi  el  adtiiclos  tenet,  ut  vim  quodammodo 

videatur  habere  naturae.  Ouine  illud  teinpus,  quo 
negligenler  edocti,  id  est,  ad  vitia  erudili  sumus  : 
quo  inali  etiain  esse  studuimus,  ctim  ad  incila- 
nicnla  nequitix,  iuuoceuiia  pro  stuhitia  duccrctur  : 
nunc  uobis  resistit,  contraque  nos  venit,  el  novnm 
voluntaieni  impugnat  usus  vetus ;  et  miraiuur  cur 
uobis  pcr  olium  atque  desidias  nescientibus,  eiiam 
quasi  ab  alio  sanclitas  conferatur  :  qui  nullnm  con- 
suetudinem  boui  facimus,  cuin  malum  landiu  di- 
dicerimus?  Haec  de  nalurae  bonocursim,  quasi  iu 
alio  opere  dicta  sint  :  quod  ideo  a  nobis  faciendum 
fuit,  ut  tibi  planiorcm  viam  ad  perfeclam  justitiaiu 
s'erneremus,  quain  eo  facilius  currere  possis,  quo 
in  ea  nihil  aspcruro,  nihil  inaccessibiiu  csse  cogno- 


cvnsumet  (Isa.  i,  19).  Ei  rursum  :  Omnes  vos  occi- 
sione  decidetis  :  quia  vocavi  vos9  et  non  exaudistis  : 
locutus  sum,  et  neglexisiis  :  el  fecistis  matum  ante 
conspectum  meum  [kl.  Don.ini],  el  qucv  nolebum,  ele- 
yislis  (Isa.  i.xv,  12).  lpse  quoque  Dominus  in 
Evangelio  ait  :  Jerusalem,  Jerusalem,  quce  occdU 
prophetas,  ei  lapidas  eos  qui  ad  le  missi  sunt :  quoties 
volui  congregare  filio*  tuos9  quemadmodum  galliua 
congregat  pullos  suos  sub  atis  suisf  el  noluisti  (Matth. 
xxiu,  37)  1  Ubi  velle  videmus  et  nolle,  digere  ct 
refutare,  ibi  non  vis  naturae,  sed  libertas  inteliigi- 
tur  voluutatis.  Plena  suut  utriusque  Tesiamenti 
volumina  hujusccmodi  lestimoniis  :  quibus  Um  bo- 
nuui  oiune  quam  malum,  voiuutariuui  semper  csse 


25  PELAGIl  AD  DEMETIUADEM  EPISTOLA;  26 

vrris.  Nam  si  eliam   aute   legem,   ut  dixiinus,   et  A  sed  liorum  oniiiium   ahslinenlia  consilio  pcrfcctiorc 

sunrieiur.  Ad  virginitatis  honorem  pcrtinet  licentia 


niulto  ante  Domini  nostri  Salvatom  adventum 
juste  quidain  vixisse  et  sancte  referauiur  [Al.  refe* 
runtur] ,  quanto  magispostilluslrationem  adveutus 
ejust  nos  id  posse  credendtim  est,  qui  instructi  per 
Cbristi  gratiam,  el  in  meliorem  hominein  renati 
suinus  ;  qui  sanguine  ejus  expiali  atque  mundati, 
iliiusque  txemplo  ad  perfectain  justitiam  incitati, 
meliores  iilis  esse  debemns,  qui  aute  legein  fue- 
runt  :  meliores  etiam  quam  fuerunt  sub  lege,  di- 
ceute  Aposlolo  :  Peccatum  invobisjam  non  domi- 
nubitur.  flon  4tiime$tit  $ub  lege,  ted  subgratia  (Rom. 
vi,  14). 

Cap.  IX.  —  Et  qnoniam   sufficieuter  de  bis,  ut 
puto,  diximus  ,  nunc  iusiiliiaiiius  perfectain  virgi- 


iiupliarum  :  ei  escarum  indulgentia  virlutein  absti- 
neniiae  clariorem  facit.  Coulempsisti,  virgo,  conju- 
gium  licitum  tibi,  priiisquam  contemneretur.  Majo- 
ris  praemii  amore  Aagraus,  vovisti  Deo  non  impe- 
ratam,  sed  luudatain  virginitatem  :  et  consilio 
Aposloli,  legem  luam  fecisti  latiorem.  Certaminis 
ingressa  campum,  iton  tam  laborem  cursus,  quam 
bravium  viciori^  cogitasti.  Lcgeras,  credo,  illud 
evaugeliciim  de  perpetua  roslitate  praeconium  :  et 
ipsius  te  Doniini  senno  ad  amorcm  servandae  virgi- 
uitatis  accenderat,  qui  Pelri  snper  lioc  senlcutiam 
ipsa  rei  maguitudine  acdiificullate  lauJavit  :  el  vo- 
luiilariis  spadonibus  rcgnum   ccelorum  promitteus, 


nem,  quae  ex  ulruquc  semper  accensa,  et  nalurae  b  ait :  Qui potest  capere,  capial  (Matth.  xix,  12).  Hem 


siinul  cl  gratiae  bonum  moruin  sanclitate  lestetur. 
Prima  igitur  tirginis  cura,  primuinque  studiuiu  sit, 
scire  voluntatein  Domini  sui,  et  quid  ei  pluceat, 
quidve  displiceat,  diligenter  inquirere,  ut  secundiim 
Apostolumraiiona6<7*  Deo  reddat  obsequium  (Rom. 
xn,  4)  :  totumque  viiae  suae  cursum  ex  ejus  possit 
ordinare  sentenlia.  Impossibile  estenim  ei  qiiem- 
quam  placere,  cui  quid  placeat,  ignoral  :  hVrique 
potest,  ut  etiam  obseqoendi  voto  offeudat,  cui  quo- 
uiodo  obsequi  debeal,  antc  non  didicil.  Et  ul  uiajus 
est,  voluutaiem  Domiui  facere  quaui  nosse :  ita 
prius  est  nosse,  quam  facerc.  Iilud  enim  merito 
praeccdit :  hoc  ordiue.  Uudc  Propiieta  dicit :  Et  /ti, 
hrael,  no/i  ignorare.  Et  bealus  Paulus  :  Qui  autem 


itaque  tam  magnam  nou  impero,  non  iinpono,  sed 
offero.  Neque  quemquam  ad  boc  cogo,  scd  provoco. 
Quanquain  de  viris  laiitum  sonare  videatnr,  non 
solis  tamen  viris  dicilur,  sed  ipqualis  utrique  sexui 
virgiuitalis  palma  promillilur.  Et  Aposlolus  de 
virginibus  piauceplum  qOidetn  se  dicii  uon  habere 
Domiiii  [Al.  Dei],  sed  dal  consilium.  Dicit  ilaque  : 
An  experimentum  quatrilit  ejus,  qui  in  me  loquitur 
ClirLtus  (//  Cor.  xiu,  5)  ? 

Cap.  X.  —  Perfectionis  igilur  secuta  cousilium, 
beatiiudinem  specialis  a«gres.«a  propositi,  serva 
geuerale  inandatum.  Dixi,  idemque  niinc  repeto  :  iu 
causa  justitia*  omncsunuui  debemus  :  virgo,  vidua, 
nupta,  summus,  medius,  et  imus  gradus,  apqualiter 


ignorat,  ignorabitur.  Ideuique  alibi :  Propterea  nolite  C  jubenlur  implere  pra?cepia.  Nec  a  lege   solvitur, 

fieri  imprudentes,  sed  iniclligenies,  qucc  sit   voluntas 

Domini  (Ephes.  v,  17).  Iuilium  obedientiae  esl  qtiid 

praecipialur,  velle  cognoscere  :  et  pars  est  obsequii 

didicissequid  facias.  Scilo  itaque  in  Scripturis  divi- 

nis,  per  quas  solas  potes  pleuam  Dei  intclligere  vo- 

luntatem,  prohiberi  quaedam,  concedi  aliqua,  non- 

nulla   suaderi.    Probibentur    mala,    praecipiuntur 

bona  ;  conceduntur  media,  perfecla  suadentur.  In 

duobus  illis  prae  priori  loco  sunt,  peccatutn  omne 

concludilur  :  in  utroque  eniin  Dei  coulinetur  impe- 

rium.  El  non  solum  praecipere,  sed  el  prohibere 

ipsum,  jubentis  est.  Gencraliter  naroquc  ouuiibus 

maudatur  justitia  ;  quaiu    Salvator  in   Evangelio, 


qui  supra  legem  facere  proponil.  Quiu  imo  nuilns 
niag  s  illicila  viiare  debet,  quam  qui  respuil  quas 
licebiint.  Nec  quisquaiu  ita  a  se  mandata  pollice- 
lur  impleuda,  ut  ille  qui  amore  perfectionis  supra 
mandata  conscendit,  el  duin  amplius  slaluit  facere 
quam  praeceptuui  est,  ostendit  miniis  sibi  pra;ce- 
ptum  esse  quam  poluerit.  Deinde  qui  tautae  se  esse 
obedienliae  proGtetur,  ut  etiam  consilium  diviuum 
libenter  audiat,  quomodo  non  debet  audire  praece* 
ptum  ?  llla  enim  res  eleciiouis  [Aug.  perfeelionis] 
est,  ista  necessitalis.  De  virghiitate  dicitur  :  Qui 
potest  capere,  capiat  (Matth.  vn,  19).  De  juslitia 
non  dicilur  :  Qui  polest  facere,  fuciut.    Sed  omnis 


breviter  qutdetn,  sed    pleiiissime   comprehendeus,  ry  arbor  qum  non  [acit  fructum  bonum,  excidetur%   el 


ait :  Quwcunque  vultis  ut  faciantvobis  hominesthwc 
et  vos  fuciteiUis(Matth.  iiifI2)  :  hoc  esl,  ut  nibil 
uiali  inleramus  aiiis,  sed  prxslemus  oinne,  quod 
bouuiu  est  :  quia  voluuius  hoc  ab  aliis  in  nos 
iiirumque  servari.  Hxc  senienlia  aequo  jure  pra> 
cepti  universos  tenet.  Ncc  uili  omuiito  trunsgredi 
licei,  quod  omnibus  imperatum  est  :  apenusque 
contemptus  Dei  est,  vel  facere  probibita,  vel  jussa 
non  facere.  Duo  vero  reliqua,  quae  sequuntur  : 
quorum  unum  coucedilur,  et  suadelur  aliud,  in 
nostra  potestate  dimissa  sunl  :  ui  aut  cum  miuori 
gloria  concessis  utamur,  aut  ob  majus  prxmium 
etiam  ea,  quae  nubis  permissa  suni,  respuamus* 
Conceduutur  quideiu  nuptiae,  carnium  usus  et  vini : 


in  ignem  mitletur  {lbid.).  Considera,  quaeso,  quan- 
tuni  a  consiiio  distet  iinperiiim.  Ibi  aliquos  excipit : 
hic  generaliter  omiies  comprehendii.  Ibi  praemium 
proponil,  bic  poenam.  Ibi  iuvitat  ui  faciafs  :  hie 
uisi  feceris,comminatur.  Haec  igitur  optima  ratione 
disiinguens,  animadverte  quid  offeras,  animadverie 
quid  debeas.  lmo  quia  ulrumque  jain  debes,  et  vir- 
giiiilatem,  quam  ultro  oblulisti  Deo,  et  justitiam 
quam  ipse  prxcepit,  integrum  utrumque  persolve. 
Ille  servus  doinino  placet,  qui  ilaaliquid  uliro  ope- 
ris  exercet, uttamen  etiain  imperaia  pcrliciat  ^qui 
uon  facilaiiud  pro  alio,  sed  utrumque  :uec  moUt, 
sed  addit  obscquium.  Nec  te  earuin  exempla  de- 
cipianl,  quae  sibi  in  sola  castitale  plaudenles,  ui 


27  S.  HlERONYMl  OPEUUM  tyANTlSSA.  28 

post  suas  volunlaies   [Atuj.   voluptales]  eaul,  Dei  A  piHest.  ILcc  atiicu  el   omuisqiii  quairit,  invonit : 


volm.taicm  ahjiciuiii.  Qu:u  peipeluar.  castitatis 
b  nu  u  non  cuin  justitia,  ted  pro  juslhia  oflerre 
voioiii,  ci  in  compcnsaiiouc  peccaiorum,  praemiunt 
virgioitalis  aiiuuiiierani  ,  alque  pro  prjemio,  impiu 
iiitatcm  peiunt  :  vel  cerle  iuipnileiiliori  veconlia 
coronandas  esse  se  putaul,  el  iu  regno  coeloruiu 
caHeris  pra.ferendas,  (|uae  sil.i  niaiidaloruui  traus- 
gre^sioiie  adiium  clausere  regni  ccelorum.  Non  om- 
nii,  Clirislus  inquit,  quidicit  mihi,  Domiue,  Domine9 
intrabil  in  regnum  cmlorum  :  sed  qui  facit  volunta- 
tem  Palris  mei  qui  in  ccetit  est,  ipse  inlrabit  in 
regnum  coelorum  [Ibid.  ,  21).  Memincriut  stultas 
Yirginesasponsi  jauuis  repellendas;  dicendura  eis: 
Nescio  vos  ;  illisq«ie   juugendas   esse,    de  quibus 


<  t  qtii  inveuerit,  eripi  sibi  nunquain  limet.  U\* 
enim  sola  bona  iiint ;  quse  sine  voluntate,  nec  in- 
venimus  aliquando,  nec  perdimus. 

Cap.  XI.  —  liabes  ergo  et  bic  p»r  quae  merfio 
piaeponaris  alils,  imo  bie  magis.  Nam  corporalis 
iiobililas  alque  opulentia,  tuoruin  inlelliguiitur  esse, 
non  lua.  Spirituales  vero  divitias  nullus  tibi,  pr«« 
ler  tc,  coufcrre  poterit.  lo  bis  ergo  jure  laiidanda 
es  :  in  bis  inerito  caeteris  praefereuda  es  :  quae  nisi 
ex  tectin  te  essc  non  possunt.  An  sola  Uia  vna 
est ,  quae  certamen  uon  habeal  de  profeciu,  et  iu 
qua  uuusquisqiie  boc  tantum  dcbeat  pcrmaneic 
quod  coepit,  nec  ullo  angmenti  desidcrio  ad  majora 
conteudat  ?  Et  cum  in  oinnibus  muudi  sludiis,  pro- 


Dominus  ipse  uit  :  Mulli  dicenl  mihi  in  illa  die ,  B  feciu  non  saticnlur    bomioes,  hie  tantuui  co3|?i>se 


Domim,  Domine,  nonne  in  nomine  tuo  dasmonia 
ejecimus?  ei  in  nomine  tuo  virtutes  multas  [ecintus? 
et  tunc  confiiebor  illis  :  Amen  dico  vobis,  nesciovos9 
dncedite  a  uie  omnes9  qui  operamini  iuiquitalem 
(Matth.  vn,  22,  25;  Luc.  mi,  26.  27).  T.bi  vero 
longe  cst  alia  via  iiigrediendum,  quse,  s;cculi  amoie 
calcalo,  seinj  er  cogiiaixlo  qu.c  Dei  &1111I,  apostoii- 
<a<n  le  eihibere  vis  virginein,  qux»  taiu  spirilu  san- 
c.ia  qiiam  eoipore,  Doiniui  prasstolaris  adveutuiu  : 
et  auiinx  tuaj  lauipadi  sancluruiu  jngiter  op.ruin 
infundis  oleum,  el  sapiemibus  juucla  virginibus, 
in  spousi  obviain  praepararis.  Fugienda  tibi  lala 
iJla  via  est,  quain  iniiltoruin  ad  mortein   eunliuin 


sulliciet?  Ferveiilissimi  in  terreuH,  irigiditfsimi 
in  roEslestibus  suinus.  El  suiumam  in  rcbus  panis 
cihibentes  alacritatem,  ad  majora  torpesciiiius. 
'  Considerare  pudel,  quautus  sit  fervor  in  sseculo, 
qua  cura  singula  quaeque  studia  bominuin  quolidiu 
ad  perfectiora  nilantur.  Liuerarum  ardor  nulla 
prorsus  Klate  eistinguilur  ,  imo  (ul  sa^culaiis 
aucioris  utar  sententia)  ipsa  magis  seiate  iiiflamtiia- 
tur.  Divitiarum  amor  insaliabilis  esl,  eipleri  ue»cit 
honorum  cupido.  Gelerem  babitur<e  res  finem,  siue 
6110  qo&Tunlur.  Nos  divinam.sapieniiam,  coelestes 
divitias,  immortales  bonores  pigra  quadam  dissi- 
mulaiioiie  negligimus  :  et  spirituales  divitias,   aut 


comiuius   terit.  Et  ad  vilain   aiernam  ,  angusti  c  ne  aitingimus  quidem,    aut  si  leviter  degustavciK- 


illius  iiiucris,  quo^i  pauci  reperiuut,  callis  tenendus 
e^l.  DcpusuUti  jam  impediiuenia  vel  maiiiua ,  el 
ouiue  quidquid  a  spiritualis  vitae  cursu,  vel  relar- 
dut,  vel  rcv>cat,  piima  slatim  couversione  vicisti. 
llespuisti  conjugii  voluptateiu,  posieritaiis  curaui, 
illcccbras  dcliciaruin,  hxculi  pompain,  divitiarum 
cupidiucin,  et  cum  Faulo  potes  dicere  ;  Mihi  mundus 
crucifixus  ettf  et  ego  mundo  (Galat.  ti,  U).  Cujus 
tale  principium  cst,  qualis  debet  esse  perfectio  ? 
Il«iic  mibi  tu  virtutem  .  bunc  animum  etiam  111 
leliquis  aflfer  :  eaque  vi  inenlis,  qua  vitiorum  occa- 
siones  dcpulisti,  vitia  nunc  ipsa  respue.  Oruetur 
iuorum  sanctitate  virginitas,  et  perfecium  gradum 
viiae  perfeclio  subsequatur.  Gerte  si  sxcularis  vita 


mus,  couiinuo  nos  putamus  esse  satiatos.  Aliter  nos 
diviua  Sapieulia  ad  suas  invital  epulas.  Qui  eduut 
mt,  iuquit  ,  adhuc  esurient  ;  et  qui  me  btbunt, 
adhuc  sitietU  [Eccli.  mv,  29).  Nullii*  unqua:n  lali- 
bus  eipletur  epulis  :  nec  aliquando  patitur  de  sa- 
tietalc  fastidium.  Tamo  uuusqu:sqtie  capacior,  tauto 
avidior  erit,  quanio  iude  plus  bauserit.  Dominus  iu 
Evangelio  :  Beati,  nii^qui  esuriuntet  titiunt  juni- 
liam,  quoniam  iusi  samrabunlur  (Hatth.  v,  6)  ;  vult 
eniui  esurire  nos  bic  semper  ac  sitire  ju^titiam,  ut 
111  futuro  justitiae  retributione  satiemur. 

Cap.  XII.  •— •  Gonsideranda  vis  ipsa  veiborum 
cst,  el  ita  uobis  desiderauda  e»t  justitia  :  ut  m 
faine,  vel  sjti,  cibus  desideralur  ac  potus.  tit  boc 


libi  placuissct,  dares  operam,  ne  quis   te  divitiis,  D  »»  commune  omnibus  est  diccndum  ns  qui    vito; 

iinmortalis   promissa  dcsideraut.    Jam   luum   est 


itc  quis  corporalibus  ornamentis,  ne  quis  rerum 
omniiim  pompa  [Al.  copiaj  et  bouore  praecederet  : 
nunc  quoniam  diversum  suidium  [Al.  diversitas 
•ttt.ii>]  d  vrain  viiam  desideral  «cora,  ne  quis  te 
111  bene  vivendo  transcendat  :  ne  qois  niorum 
sanctilaie  superet :  ne  quis  tibi  111  viriutibus  prae- 
feratur.  El  in  illis,  quas  ante  dnimus,  non  erat 
tuum,  ul  aul  tu  omues  viuceres,  aut  neiuo  te.  Cun- 
C(a  eniiu  illa  foris  petuntur  :  et  quidquid  aliunde 
sprralur,  alieoum  esi.  Hasc  vero  in  tua  potestale 
funt,  et  veri^  propria,  qu«  uon  citriusecus  veniunt, 
•ed  in  ipso  corde  geimrantur.  Illa  enim,  uecomnis, 
qui  quacrit,  invenit;  nec  qui  inveneril,  semper 
teuet  ;  quia  ut  ea  coinmodare,  ita  ei  cripcrc  casus 


aestimare  quanlum  animo  praestaie  debeas  :  quae 
majoris  praemii  desiderio,  plus  facere  proposui>ti, 
quain  vel  alias  fecere  uecesse  est.  Apostolus  deli- 
uiens  Glirisli  virgiium  louge  eam  separavit  a  nupi..; 
et  diversis  studiis,  singularilaiis  merituui  coujugii- 
que  divisit  :  lnnuptaf  iiiquil,  et  virgo  cogital  quat 
Dei  sunt :  quomodo  placeat  Deo9  ut  stt  sancla  cor- 
pore  et  spiritu.  Quce  autem  nupta  e>l%  cotjitat  qux 
sunt  mundi,  quomodo  placeai  viro  (/  Cor.  vu,  52, 
33,  34)  ?  Quai  corpoie  et  spiritu  sancta  est,  uec  iu 
roeute  deliuquit.  Delinquere  auiein  non  in  causa 
castiiatis  tantum  esse  potest,  sed  eliam  in  qua- 
cutiquc  partc  justitix.   Quamvis  enim  virgo  cor- 


29  •    PELAGII  AD    DEMETRIADEM   EPISTOLA.  30 

pore,  virgo  sil  spirttu  :  el  nihiiominus,  anf   mani-  A  atate  formaverinl ;  nunc  a  le  vinci  cupiunl,  luam- 


buii,  aut  oculis,  aui  auribus ,  peceei,  aui  lingua  : 
qtiomodo  corpore  saucta  dicenda  est  [A/.  tacet  est]? 
Deinde  si  vel  odio  iufecta,  vel  invidia,  vel  avaritia, 
vei  iracundia  sit  :  quomodo  spirilu  oblinet  sancii- 
t  teint  Et  si  nupta,  quae  amore  conjugii  cogitat, 
quomodo  placeat  viro  $uo  :  quanlum  liberis  relin- 
qual,  quae  variis  inundi  astricla  curis,  rarius  ad 
volunuiein  Dei  respicit :  tamen  de  peccatis  excu- 
*are  se  non  polest  :  qoid  faciet  virgo\  quae  sotuta 
ab  omuibus  bujus  mundi  impedimentis,  ac  libera, 
scholaui  quamdam  castitaiis  ingress.i  est  ? 

Cap.  XUL  —  St  vis  itaque  proposiii  tui  magnilu- 
diiiem  a?quare  moribos,  et  per  omnia   Deo  copu-  , 
lari  ;si  leve  ac  suavejuguni  Christi,   suavius  tibi 


que  victoriam  suam  laudcin  esse  putant  :  quarum 
egregia  erga  Deum  fides  in  professione  tua  maxime 
claruil,  cum  te  jam  nuptiis  pnTparatam,  simul 
atque  aliud  velle  didicerunt,  mira  continuo  assen- 
sus  celeriiate,  ad  id  quod  elegeras,  cohortalae  sunt. 
Et  Irepidam  pro  aetate  senleniiam,  voluntatis  suae 
aucloritate  firmaverunt :  tuumque  votmn  commune 
feccrunl  :  quae  cum  multos  suorum  in  altissimo 
digniiatis  gradu  viderint,  de  nullo  ila  ul  de  te, 
aliquando  laeiaiae  suni.  Nthil  enlin  tam  magnum, 
nibil  tam  pneHarum  in  qnoquam  videranl.  Sola 
quippe  pra?stitibti  generi  tuo,  quod  longa  retro 
aelate  non  babuit.  Licet  ediderii  virilis  sexus  me- 
morabiles  consulatus  :  et  amplissimi  ordinis  f  istut 


loviusque  visfacere  :  nunc   maxiroe  in  beata  viia  B  [AL  slalus],  illustris  familiae  uomina  frequens  au- 


curam  impende  :  nunc  stude,  ut  caientem  recentis 
fldem  conversionis,  novus  semper  ardor  accendat, 
et  in  lenera  adhuc  aetate  facilius  sauctae  couversa- 
lionis  usus  inolescat.  Quidquid  in  le  primum  in- 
siilueris,  boc  manebit,  et  ad  initinrum  tuorum 
i»*g»»lam  reliqua  vila  decurret.  Finis  in  •«;p«o*rtbr- 
dio  cogitatidus  est.  Qualis  ad  illuin  ultKuuui' 0i*m 
peiveuire  cupis,  lalis  uuuc  jaui  es*e  coiure.  Con- 
sHit mdo  tst,  quaeaut  v  tia  atit  virtutei  aift,  qaa^ue 
iii  bis  piurimum  valet,  cUiii  quibus  ab  «nSume^aTliie 
siinui  creveril.  Optimisunl  ad  instiiutioneui  morum 
primi  quique  anui.  Habenl  eiiim  \AL  ctiam]  in  se 
lemuui  quiddam    et  molle ,  quod    facile  formari 


dierit  :  nihil  unquain  lamen  in  genere  vestro  hoe 
tuo  bonore  fuil  preslaiilius,  qui  uon  corporali  albo 
[A/.  aivo],  sed  in  libro  memoriae  immoilalis  inser- 
lus  est.  Cum  exceperinl  illi  tbeatrales  tolo  orbe 
plau  us  *  miraio€*an:lamaudi  coospirationc  insi- 
gftia-^tropsul^itn 'merita,  laetuin  vulgus  cxpresserit  : 
iuuge  iamen  tui  honoris  est  gloria  major,  qux  gau- 
diiim  in  ccelis-fceU  hngelisque  laetiiiam.  Pcr  le 
eh;m  ridn  •  meVeHrVuli^-iocapleianlur,  sed  aluutur 
vifgiues  Christi  :  non  venator  et  auriga  diiautur, 
sed  siisteniauiur  pauperes  Giiristi.  Ad  tonsulatutn 
eoriim  diversae  toiius  orbis  provincue,  ad  quas  do- 
u  tis  vesirje  poieulia  extendilur,  peregrinas    feras 


queal,  atque  ad    arbitrium  volenlis    trahi  :  et  in      et  ignota    aoimalia    iransmiserunt,   quaj    crudelis 


tuuctis  fere  rebus  citius  assuescitur  omne  quod 
ttrrenum  est.  Novcllas  adbuc  el  vix  firiua^  radics 
arbosculas,  duin  ad  omneui  dticium  sequaces  suut, 
in  quamlibet  parlein  ilecti  facile  est.  Quae  nalura 
plerumque  curvatae,  cito  ad  arbiuiuin  ctdentis 
corriguntur.  Tenera  [  A/.  ad.  adhuc  ]  et  primaj 
*dhuc  aeialis  ani.ualia,  sine  labore  domari  solenl : 
quantoque  citius  a  vagaudi  libertaie  dissueta  suut, 
tanto  laciiius  vel  colla  jugo,  vcl  freuis  ora  insue- 
scuni.  Ipsa  quoque  lilteraruiu  studia  leneris  uieiius 
iiiseruniur  ingeniis.  Idque  penitus  iuhaerere  scnsi- 
bus  solei,  quod  primitus  sederit  in  menie.  Hoc 
iidn  pluriuiiimeiiam  iu  beue  vivemli  ratione  valet : 
dum  adlnc  mobilis  est  aetas,  cl  auimus  duci  faci- 


aienae  solum  vel  suo  vei  bominum  sanguiuc  ciueu- 
tareut.  Ad  le  vero  electae  quaeque  virgiuos  mittun- 
tur  :  quas  tu  preliosissimum  muniis  ofleras  Deov 
tuoque  exemplo  ad  perpeluam  provoces  casiitaiem  ; 
noii  tibi,  sed  tecum  Deo,  servituras.  Hojc  profes- 
siouis  tuae  gloria  rumore  celebri  vulgala  est  per 
lunctos,  et  ita  ad  conversationem  [AL  conversio- 
ueuij  luam  totus  exsultavit  orbis,  ut  quod  prae 
ingenti  gaudio  vix  adlmc  bominescredere  poieraut, 
id  semper  videantur  optasse.  Muitum  iiis  initits, 
mulium  famae  luae  odore  suspensi,  omnes  inirum 
de  le  nescio  quid  audire  desiderant.  Et  qui  profe- 
ctionis  !uae;coguovere  virtutein,  nuuc  couversatio- 
nis  exspectant.   In  te  nnnc    puta   cunctoruin  ora 


lis  ,  exercenda    boni   cousueiudo,  el  jugi  medita-  D  oculosque  cotiversos,  et  ad  spectaculum  vilae  tuaeto- 


tiune  confirmanda  esU  Occupaudum  cst  optimi» 
rebus  ingenium  :  et  sanctae  conversaliouis  usus 
aliius  iuferendus  est.  Tunc  vero  ad  perfectionis 
fa^ligium  animus  ascendit  ,  et  ionge  consuetudinis 
beueliciouiitur  ad  bene  vivendi  facultatein.  Et  vir- 
tules  ^uas  ipse  etiam  miratus  secum,  quodammodo 
in  se  putabit  natum  esse  quoU  didicit  [AL  discit]. 
Cap.  XIY.  —  Respice,  obsecro ,  quantum  a  te 
sanctnaiis  avia  mateique  exspectant;  quae  cum  te 
quasi  uuvuiu  et  illustre  quoddam  lumen  generi  suo 
uaium  ess^  pjtant  [AL  puteut]  ,  uuuc  in  te  solain 
omneni  curaiu  auimi  transiuletuut :  el  proposiii 
lui  cursum  miris  studiis  ac  favoie  succeudunt. 
Cumquc  ipsx  lc  ad  boncsutem  lnorum  ab  intunle 


lum  consedisae  mundum.  Gave,  he  per  le  lantoruui 
aiiimi  offendautur  :  uec  miiius  in  te  inveniantquai^ 
[AL  quae]  requirunt.  Veruui  quid  ego  tecuin  de 
bominibus  ago9  eorumque  de  te  exspectationein 
ad  cohorlationem  tuam  traho  ?  Deus  ipse  omuiuin 
rector  ac  Dominus,  cum  omni  angelorum  miliiia 
certamen  luum  speclat  :  libi  contra  diabolum  di- 
micanli  parat  aeternitatis  corcuam ,  ct  cceleste 
prferaium  incitamenlum  victoriae  facil.  iluic  tanto 
spcctaculo  videquem  animum,  quamdebeas  cfferre 
virtuicm  :  et  certamiuis  magniludinein  de  spe- 
ctauiium  dignitate  tnclire 

Cap.  XV.  —  Hjec  iiaque  tibi   in  noc  agone  sub- 
cundo  pnccipua  cura  sil :  hic  priuius   acciuctus,  iu« 


31  S.  HIERONYMI  OPERUM  HANTISSA.  •  32 

lernecionis  bcllum  viriute  devinccre,  el  adversum  A  ulililas    ohsequeiilis    [Al.    subsequentis],    veruiu 


diaboii  caslra  in  omnia  pnccepla  Dei  jurare  ;  uec 
tantummodo  dcclinare  veiita,  sed  jussa  complere. 
Neque  cuim  tibi  (Al.  tac.  tibi)  stifficit  a  malis  olio- 
saai  esse,  si  otiosa  fueris  a  bonis ;  cum  lex  Dei  du- 
plici  mandaiorum  genere  distincia  sil,  et  mala  pro- 
hibeus,  bona  imperet :  aique  ab  utraque  parto 
conieiiiptum  sui  vetet.  Non  enim  soluin  ille  servus 
comempsit  Dnmintim,  qui  prohibita  feccril,  sed  el 
qni  jussa  non  fecerit.  Ditla  a  nobis  paulo  anle  sen- 
ien:ia  esi  :  Omnis  arbor  qux  non  facit  fruclum 
bonum,  excidetur,  et  in  ignem  mitletur  (Matth.  vn, 
19).  Et  blaiidiinur  nobis  si  malis  fructibus  non 
gravemur,  qui  danmandi  stimus,  si  a  bonis  steriles 
aiaiiserimus  (Joan.  xv,  2)  ?  Juxta  liancintelligenliam 


cconirario    fastidioso   ac  remisso    aniino,    super- 
boriim  nequam  scrvorum  more,  in  os  Domini  re- 
clamamus  et  dicimus  :  Dtinnn  esl,  arduum  est,  non 
pnssumus,  liomines  sutnus,  fragili  carne  cirritm- 
damur.  0  caecam    insaniam  1   0  profanam  lemeri- 
lalem  !  Duplici  ignoranlia  accusainiis  Deum  sricnii»', 
ul  videaiur  nescirc  quod  fecit,  nescire  quod  jnssii : 
quasi  obiitus  fragilitalis  humanae,  cujus  auctoripve 
esl,  iniposuerit  boinini     maiidala    qua?  ferre  iun 
possit.  Siinulque  (proh  nefas !)  ascribimus  iniqui- 
latem  justo,  pio  crudelilatem  :  dum  cuin  primo  iui- 
possibile  aliquid   pracepisse  conquerimur:    dcinde 
pro  bis  damuandum  putarous  hominem,  ab  eo  quas 
vitare  non  potuit :  ut  (quod  etiam  suspicari  sacri- 
abscimlet  Paler  omnem  palmitcm  fructum  non    fe-  B  legium  est)  videatur  Deus  nonlamsaliilem  nostrani 
renlem  in  Filio.  Et  qui  accepium  talentum  in  su-      quftsisse  quam  poenam.  Itaque  Aposlolus,  sciens  a 
dario  abscomiit,  quasi  inuiilis  servus    ei  ncqu  >m,      Domino  justiliae    ac   majeslatis   nibil   impossibile 
damnalur  a  Domiuo  (Matlh.  xxv,30).  Nec  iniuuisse      esse  prieceptum,   auferl  a   nobis  viiiuiii    miirmu- 
solum,  sed  et  non  auxisse,  culpabile  est.  Non  ideo      randi.  Quod  lunc  uiique  nasci  solet,  cttm  aut  ini- 
alfqtia    pmcs  contemncnda  esse    mandata,    quia      qua  siiut  quae  jubenlur,  aul  jiibenlis   niiiius  digna 
leviora  sunt.  Tatn  euim  uiaxiurnL  iFlS.Jpffm  ufllGuHt    .•jiersimA  e$l*.Quid  tergiversamur  incassum,  et  pr;e- 
a  Deo  iinperala   suut :  et  contempius  cti>uicuo(ril^/-ejuitfiflC#^!lfoniuuis    uaiiiiae     fragilitatem?    Nemo 
praecepti,    practpieutis  injuria  cst.    Unde   beatus      magis  no\it*  uiensurain   virinm   noslrarum,    quam 
Pauttis  clamal,  ct  dccel .  Otnkia  'facjile   ism^mu):-/"^^:»0*51*  vjjps.nobis   dcdit.  Nec  quisquam  meiiua 
muratione  et  hwsilationeV  uC*$fiis  frrep.ehittsibilei    JqJafliMn^jsjroHis  lutelligii,  qiiam  qui   ipsain   vir- 
et  slmplices,    sicut  filii  Dei  immaculaii,    in    medio      tuiem  nobis  "noViri  [Al.  fficeJ  nostri]  posse  donavil. 
nationis  praviv  et  perversce:  inler  tjuos  tucetis  sicut      Nec  impossibile  aliquid  voluit  [.4/.  potuii)  imper.ue, 
luminaria  in  hoc  mundo  (Philipp.  n,  14,  15).  qui  juslus  est;  nec  damnatnrushominem  fuit,    pro 

Cap.  XVI.  —  Remoremur  hic,  virgo,  paulisper ;      eo  quod  vitare  non  potuit,  qui  pius  est. 
et   preliosissimas     u.argariias,   quibtts  exornanda  Cap.  XVII.  —  Sequiiur  :  Vt  sitis  irreprehensibiles 

esl  spnusa  Christi,  per  giugttla  Aposloii  verba  el  simplices  ad  omnem  morum  perfectionem.  Uiiuiu 
pensemus.  Omnia,  inquit,  facite.  Non  enim  quasi  boc  suffieere  verbum  potest,  quod  etiam  iu  epi- 
ad  arbitrium  nostrum,  qnsedam  ex  mandatis  Dei  wopo  eligendo  Dcus  quaeri  jubet.  Quani  enim  cir- 
debemus  eligere,  sed  gcneraliteriiniversacomplere. 
Nrc  aliqua  pwcepta  cjus  quasi  vilii  muuuscula  ac 
parva  conietunere :  sed  imperantis  in  omn>bus 
in  jeslaiem  aspicerc.  Nullum  quippe  inandatum  Dei 
confemptibiie  uobis  videri  polest,  si  ejug  semper 
rogitemus  auctorem,  siue  murmtiralione  el  haesi- 
latione.  Viles  et  ij;iiobilesdoniiiios  palam  contemni 
videmus  a  servulis :  eisque  ad  minima  quaeque 
pnecepta  in  faciein  resisti  solere.  At  hoc  in  per- 
sonas  uobiles  jaiti  uoti  admittilur :  qiiantoque    po- 


cuinspccla  vita  est,  quam  sancta  est,  quu»  nibil 
reprebensionisincurritlQuis  autetn  sanclior  potosl 
esse,  quam  qui,  veras  simplicitatis  virtuie:ii  leii'  ns, 
iiunquam  aliud  corde  promitlil,  aliud  orevuhuque 
menlitur.  Sicut  fiiiti  bei  immaculati.  Non  est  cx- 
hortalio  vehemenlior,  qnam  qua  nos  Scripttira 
divina  Qlios  Dei  vocal.  Quis  enim  uon  erubescat, 
el  metuai  tanlo  patre  agere  aliquid  indiguum,  ut 
qui  dicitur  Dei  filius,  ipse  efficialtir  vitii  servus? 
El  idcirco  adjungil,  Ul  simus  immaculati.  Neque 
tentiores  do.nini,  lanto  servi  ad  obedientiam   pro-  D  enim  (Al.  eliam)  conveuil  in  filiis  Dei.  quia  ipsc  est 


niores  sunt  :  cumque  difiiciliora  praecipiunt,  l.ben- 
tius  audiunlur.  Cerie  ad  regis  imperium,  ita  omnes 
parati  stint,  et  in  procinclu  obedieniia;  constituti, 
ut  etiam  opleul  juberi.  Et  non  solum  bcne  meri- 
luros  esse  se  credunt,  si  jussa  feccritit,  sed  lan- 
quam  jam  meruissent  quod  jussi  6unl,  iia  pro  dig- 
uiiate  praccipicntis  scrvitium  beneficii  loco  ducitur. 
Nobis  vero  Deus  ipse,  seterua  illa  majestas  ineflfa- 
bilisatque  iuaestitnabilis  poiestas:  sacras  lilleras 
ct  vere  adorandos  pr^eceptorum  stiorum  apires 
mitiit,  et  non  stalini  cum  gaudio  ac  veneralione 
su-cipirous:  nec  pro  roaguo  ducimtis  beneticio, 
lamac  ac  ta:n  illustris  polestatis  itnperium  :  inaxi- 
nie   c 4iin  non  jubcntis  quaeritur   commodum,  seJ 


fons  justiliae,  peccali  iuaciilaiii  rcpcriri.  ln  mcdio 
nationis  pravcc  et  pervcrso?f  hocest  dicere  :  Qtiaiu- 
vis  infinita  vos  cingat  peccaulium  mullittiilo,  <  t 
innumera  sint  exempla  vilioniin  :  vos  taim-ii  itu 
coelcstis  nativitatis  memores  esse  debetis,  ut  inier 
roalos  viventes,  omne  malum  vincatis.  Inter  quus 
lucetis,  ait,  sicut  luminaria  in  hoc  mundo.  Kt 
riirsum  in  Evangelio  legimtis :  Tnnc  jutii  (nlgebunt 
sicut  sol  in  regno  patris  eorum  (Matih.  xm,  43). 
Comparaiur  vita  pra^mio,  ut  qui  in  futuro  solia 
fulgore  donandi  sunl,  hic  jam  simiti  justiliae  c)a- 
ritate  respiendeanl,  et  infidelium  caecilatem  ope- 
ribus  sanctilatis  illuminent.  Huic  loeo  ille  seusns 
ap'andus  cst,  quem  ad  Corintbios  idcm   Apost-Jus 


33  PELAGll  AD  DEMETRJADEM  EPiSTOLA.  34 

iliescrcns,  ail:  Alia  ctanlas  $oli$%  aliaclaritas  lumc,  \  inlerduni    triiluumqtir,  vix  capero!   fiacla  jcjuniis 
atia  claritas  stellatum.  Siella  autem  a  stclla  differl 


in  clarilate,  $ic  et  resurrectio  morlnorum  (/  Cor,  xv, 
41,  42).  Dispares  sunt  in  regno  ccelorum  per  sin- 
guloruin  nieriia  inansioues.  Diversilas  enim  ope- 
rum,  diversitalem  facil  praemiorum;  (juantumque 
aliquis  bic  insanclilaie  fulseril,  lanium  ibi  ful0ebit 
in  honore.  Nuftcergoadomncm  moitim  perfectionem 
meniis  aciem  iutende,  et  ad  ccele>ie  pra»mium  coe- 
le*tem  viiain  pura.  Resplendcat  omnibus  clarissiini 
in  modum  sideris  sancliias  virgiuis :  ei  fuluri  prae- 
mii  magiiitudineni,  de  novilate  coiiversaliouis 
oslendal.  Tibi  facilior  in  bonis  cursus  est,  quam 
maloriiro  animi  consuetudo  non  rctinei.  Ncc  time- 
mus  ne  te  a  vii  lulibus  vilia  retardeut,  el  maligna 


vigiliisqoc  iucmbra,  fomciiia  balnci  rontemn«re, 
nccessarias  res  ncgare  corporis,  et  viin  quam.lam 
lufcrre  uatui  ae !  Du  tauiam  in  cxteris  magnitudinem 
animi,  et  vide  quid  non  possis  efficere.  Sed  nos, 
prohpudor!  quadam  deleciatioie  peccaii,  cum  iu 
quibusdam  osteudimus  quamdam  vim  ualurae  no- 
strae,  in  aliU  omuino  torpescimus.ct  qni  voluptaies 
coiporis,  vittulum  ainore  contempsimus,  rursiiin 
amorc  viliorum  lormenta  suscipimus.  Atque  ila 
niaii*  nostris  cedimus,  ut  ea  nec  pulemus  posse  dc- 
poni.  Quod  hoc,  quaeso,  consilium,  quaenam  haec 
nova  vivendi  ratio  est?  Res  difficiles  el  laboris 
plenassecuius  aggrcdior,  et  faciiiora  non  *posse 
fieri    credo.  Viuco  maxima,  vincendus   a  parvis. 


diaboli  semina  Cbristi  frugem  nec*inl.  Natn  si  etiam  8  Excelsa  ct  ardua   iiidefessus  exsupero,  et  cum  ve- 


illi  qui  longo  peccandi  usu,  bonum  quodamiuodo 
obruere  naturap,instaurari  per  pOBiiitenJiam  possunt : 
et  tnulata  voluntate  vivendi,  consueludinein  consue- 
tudiue  exstiuguerc,  ac  optimi  quiquc  [Al.  quoque]  de 
pessimis  fiei  i :  quanto  magis  tu  potes  illa  supcrare  a 
qmbus  superata  nnn  cs:  cui  non  tam  expcllenda 
suut  viiia,quam  refeiienJa !  Quae  uliquc  uou  sus<i- 
pere  faciiius  csi,  quam  semel  su&cepta  deponerc. 

Cap.  XVIII.  — Nec  vero  eoruin  tanta  dulccdo 
est,  ut  ea  debeamus  praeferrc  virtutibus,  cum  nec 
iu  omnibiis  sil  dekclationis  illecebra,  eta  pleiisque 
ea  etiam  quje  videnturduicisbi.ua,  respuaulur.  Duo 
namqtie  suul  ex  omnibus  vitiu,  quae   inaxime   lio- 


nitur  ad  plana,  deficio.  Libenler  fugio  quod  de- 
lectat,  et  nolo  vilare  quod  cruciat.  Verum  hacc  eo- 
rum  sunt,  qui,  Dei  voluntate  contemp  ta,  id  solum 
petuut,  quud  laudem  facilius  invenii,quod  cito  cxit  in 
fainam  :  moruin  vero  bona  quae  secreliora  sunt  ne- 
gligunt.  Tu  vero,  quae  calcasli  muudum  el  conrupi- 
sceniias  ejus,  ul,caicalo  co,  grailum  libi  qucmdain 
ascendeudi  ad  coelnm  faceres,  mundi  gioriam  ne  re- 
quiras  [At.  requires].  Illi  tantum  placere  slude,  cui 
saepe  displicet,  quod  hominibus  placct,  ei  qui  ipsa 
bominum  jtidicia  judicaturus  e*t.  Abslincntia  tua  et 
jcjunium  eo  magis  Deo  grata  sunt,  que  cum  san- 
ciis  moribus  offemntur,  ut  quse  in  aliis   sunt  um- 


mine»  decipiuut  sui  voluplale,  gula  scilicct  ac  libido,  q  bracula  viliorum,  in  le  siul   ornamcnia  viriuluui. 


quae  depouere  eo  diflkilius  est,  quo  eis  uti  dulcius 
est;  el  tamcn  haic  vilia  lain  molesta,  lamque  de- 
iectatione  sui  periculosa,  ita  a  multis  calcari  vidi- 
mus,  ul  toiaactate  virgines  pennanseiint  in  suuirna 
absiineulia;  Ut  de  illis  taceam,  quaeposldcliciafum 
longum  fluxum  (A/.  luxum),  et  inveteratuin  usum 
libidiuis,  castitati  ac  temperantiae  Svi  dcderinl ;  ct 
uiruinque  vitium,  coutraria  sibi  viriule  mulavcrint. 
Alioi  uui  vero  vitiorum  esl  louge  diversa  ratio,  qu% 
cum  nibil  liabeaut  jucunditatis,  lamen(A/.  lam)mul- 
lum  ainaiitudiuishabeiit,  quaeque  cum  ad  vitanduin 
inulto  sint  faciiiora,  rato  a  quibus  vilentur,  inve- 
nies.  Quiil,  oro  te,  iuvido,  delectaiionis  pnestat 
i   vidia,  qucin  secrclis  quibusdaui  conscientiae  un- 


Cap.  XIX.  —  Respice,  obsccio,  ad  ipsatn,  qua 
apud  Deum  iilustrala  es,  diguiiaiem,  qua  per  ba- 
ptismum  in  Dei  filiam  renala  es,  rursumque  per 
consecralioncm  vlrginitalis  sponsa  Cliristi  esse 
coepisli.  Kx  ulroque,  lnc  luus  lionor  (e  ad  sollici- 
tudinem  tui  propo*iti  admoneat.  At  nulius  debet 
esse  ibi  negligeuiiae  locus,  ubi  lam  praeclara  ser- 
vanda  sunt.  Preliosior  cusioditur  [Al.  pretiosior 
quoque  veslis  diiigeulia  timidiore  cuslodilur]  quae- 
que  ve*lis  timidius  a  macuia.  Multo  quacsiia  auro 
gemma,  majori  soUiciludinc  possidetur,  ct  gcnera- 
liicr  grandi  cura  magtia  quseque  servantur.  Unde 
et  lu  si  teipsain  bene  cusiodire  ctipis,  debes  hono- 
rem  tuum  semper  pretiun:  cogitare.  Tai  to  cnim  se 


gnlis    livor  ipse    decerpit,  et   alieuam    felicilatein  D  unusquisque  iiegligenlius  tililur,  quanlo  se  cxisti- 


ioi in.iitiim  ejus  facit  ?  Quid  vero  alter  ab  odio 
mcrcedis  accipil,  nisi  horribiles  animae  tenebras, 
et  confusx  menlis  horrorcni  ?  qui  vultu  semper 
aiiiiuoque  mcerente,  voto  quo  aileri  vult  nocere, 
»cinsmii  cruciat?  Quid  aiitem  iracundo  furor  suus 
cnnfcrt,  quem  s«vissiojis  exagitaluin  stimulis 
couscientiae,  ita  ab  oinui  coucilio  hc  inente  detur- 
bai,  tit  dum  irascilur,  iusauire  crcdatur*  Similiter 
curre  per  singula,  inveuies  lot  animae  tonnenta 
qiicil  viiia:  qiwe  utique  eo  facilius  vinci  possunt, 
quo  nulla  ilhciuni  uos  voluptate.  Quanto  illtid  dif- 
ficilius,  quanio  durius,  ut  de  caslilalis  labore  la- 
ceam,  abainere  a  vino  carnibusqne,  ipso  quoque 
•ttam  oleo,  et  vilem  siue  his  cibum  post  biduum 


mat  viliorem.  Non  ob  aliatn  causam  inagis  nobis 
in  Scripluris  divinis  tam  frcquentcr  filiorum  Dci 
nou  en  imponitur,  et  illud  quod  diciiur  pcr  proplie- 
tam  :  Et  ego  ero  vobis  in  patrem,  et  vos  erili$  mihi 
in  filio$  et  filia$  [Al.  l.ic.  el  filias],  dicit  Dominu$ 
omnipotens.  Va  Apostolus  ;  Estote  imiuuores  Dei9 
$icut  filii  charissimi  [Philipp.  in,  17).  El  beatus 
Joannes  iuqu.t  :  Charissimi,  nunc  filii  Dci  sumus, 
et  nondum  apparuit  quicl  erimus.  Scimu$  quoniam 
cum  apparuerunt,  similes  ci  erimu$,  quoniam  xide* 
bimus  eum  sicuti  e$tt  ut  qui  habet  hanc  spem  in  eo, 
sanctificet  sef  sicut  et  ille  sanctns  c$t  (I  Joan.  m,  9» 
3).  Vwli  nobis  coeleslis  doctrinae  digniiaiem  qua 
donati   su.r-us,  fic>;uciiler  ingercrc,  ct  honorein 


35  S.  HIERONYMl  OPERUM  MANTISSA.  3i 

nostrum   peccandi   pudorcm  fa>  cre.    Unde    etiam  A  lione  dcbel  loqui,  <  ui  non  solum  malus,  sed  eliatn 
Doiuinus  ipse  ad  perfeclam  nos  beniguitatcm  vo-      oliosus  sermo  viiandtis  esl. 


cans,  ait  :  Diligite  inimicos  veslros,  benefacite  his 
qui  oderunl  vos;  el  orate  pro  perseqnentibus  et 
calumnianlibui  vobis,  ul  sitis  filii  patris  veitri,  qui 
in  ccctii  est  (Matth.  v,  45,  46).  Non  est  cnim  quod 
sic  homines  Dco  faciat  amabilcs,  ut  pietas  mentis 
et  bonilas,  quae  tanta  in  Chrisliano  esse  debet,  ul 
eliaiu  in  malis  abuudel.  Deique  imitelur  benevo- 
lentiam,  qui  solem  suum  oriri  facil  super  bonos  et 
malos,  et  pluit  super  justos  et  iujustos  (Rom.  xu, 
13).  Hoc  ilaque  tibi  vel  in  priir.is  absit,  ul  iiemini 
*el  iu  veibo  ciiam  noceas,  ut  in  omnibus  quibus- 
cunque  poteris,  prodesse  studeas,  el  ne  vicem 
quidem  niali  reddens,  pro  malU  bona,  diccnte  Apo- 
Stolo,  rtsiiluas.  Nunquam  delractio  cx  ore  \irginis 
procedat.  Vilium  salis  hominum  est,  et  suain  lau- 
deui  quaereniium,  alios  viles  facerc;  quia  alterius 
vituperatione  se  luudari  piilant ;  ct  quia  suo  me- 
rito  placere  non  possunt,  placere  voluul  in  compa- 
ralione  pejorum.  Parum  diximus,  non  solum  ipsa 
non  pertrahas,  sed  ne  detrahenti  quidem  aliquando 
credas.  Pcssimum  est  hoc  vitium,  quod  alierum 
vilero  facit  videri.  Non  minus  auribus  quam  lingua 
fugias  delractionera.  Scriplurae  memor  esto,  qu« 
dicit  :  Non  eris  consentaneus  derogantibus  adversus 
proximum  tnum,  el  non  accipies  super  illo  peccatum 
(Levil.  ix,  18).  Et  alibi  :  Sepi  aures  tuas  spinis9  el 
noli  oudire  lingaam  nequam  (Eccli.  xsvui,  55).  Ac- 


Cap.  XX.  —  Summa  ubi  scientia  sit,  notitia 
siiinma,  vitia  virlutesque  dislingucre,  quae  quan- 
quam  semper  contraria  sibi  sint,  aliqua  tamen  ei 
eis  laula  junguntur  similitudine,  ut  discerni  om- 
nino  vix  possint.  Quam  multi  eniin  superbiam  li- 
bertatis  loco  ducunt,  adulalionem  pro  bumililaie 
suscipiunt ,  maliliam  prudenlise  amplcctunlur 
vice,  et  stultiiiae^  simplicitatis  nomeu  (A/.  suhi- 
tiain  simplicilatis  nomini  ]  imponunt ,  atque 
fallaci  ac  pcssima  decepti  similitudine,  viiiis  pro 
virlutibus  gloriantur.  El  quanquam  haec  omnia 
subtilissima  inlelligentia  debeas  separare,  cuncla*- 
quc  virtutes  cum  suis  lineis  insequendo,  nusquain 
prorsus  abscedere  :  praeciptte  tamcn  fictam  humili- 
lalem  fugiens,  illam  seclare  quae  vera  esi,  quam 
Cliristus  doeuit,  humililatcm,  in  qna  non  sit  super- 
bia  inclusa.  Multi  enim  hujus  virtuiis  umbram, 
veritatem  ejus  seqiiuntur  pauci.  Perfacile  esl  eniin 
aliquam  vestem  bahere  couleniam,  salutare  sub- 
inissius,  manus  et  gcntia  dcosiulari,  inrlinato  in 
terram  capile,  oculisque  dcjectis,  humilitatem  ac 
mansueiudinem  polliceri,  lenta  voce  tenuique  ser- 
mones  infringere,  suspirare  crebrius,  el  ad  omue 
verbum  peccatorem  ac  miserum  se  clamarc.  Et  si 
vel  levi  sermoue  offcnsus  sit,  continuo  attoilerc 
supercilium,  levare  cervicem,  et  delicatum  illuui 
oris  souum  insano  repenle  clamore  mularc.  Aliam 


«usator  est  euim  auditor,  qui  facit  delractorem,  qui  q  nos  humilitatem  Chrislus  docuit,  qui  nos  ad  exnn- 


si  avertat  aures,  el  tullutn  conlrahal,  ac  oculos 
abnucmlo  couiincat,  male  loqnentem  etiam  tacens 
arguit,  ut  discat  non  libenter  dicere,  quod  didice- 
ril  non  libcnlcr  audiri.  Sollicitam  satis  ori  tuo 
cuslodiam  pone.  Non  enim  est  quidquam  iu  nobis, 
quo  faciiius  peccare  possimus  quam  lingua.  Uude 
sanctus  Jacobus  illum  esse  perfectum  asserit,  qui 
non  o/fendit  in  verbo  (Jac.  nt,  2).  El  Scriptura  dicit : 
Mors  et  vita  est  in  manibus  linguce  (Sap.  i,  1i). 
Mcntiri  autem,  maledicere  atque  jurare  lingtia  tua 
«esciat.  Quia  et  os  quod  mentitur,  occidit  aiiimam : 
•Et  qui  maledicunt,  regnum  Dei  non  posiidebunt,  juxla 
>Aposlolum  (I  Cor.  v,  11).  Et  jurare  ipse  Chrislus 
«prohibuit,  qui  dixil :  Ego  autem  dico  vobis,  non  /«- 


plum  suum  horlatur,  dicens :  Discite  a  me,quia  milis 
sum  et  humilis  corde  (Matth.  xt,  29).  Qui  cum  n.ale- 
diccrctur,  nou  malcdicebat;  cum  palcrelur,  non 
comminabatur.  Quam  nobis  humiiitatem  bealus 
Petrus  insinuat  :  Misericordes,  inqtiit,  et  humiles, 
non  reddentes  malum  pro  malo,  nec  malediclum  pro 
malcdicto  (/  Pelr.  n,22).  Auferantur  omnia  figmenta 
verboruin,  cessent  simulati  gestus,  et  ante  oceasio- 
nem  sermo  placidus.  Verum  \Al.  viriini]  humilem 
paiientia  ostcndit  injuriae.  Nullus  ergo  uin|uam  iu 
mente  tut  illius  sit  vilii  locus.  Niliil  in  te  toper- 
bum,  nihil  arrog&ns,  nihil  denique  fastidiosum. 
Apud  Deum  non  est  quidquam  humililaic  subli- 
mius.  Ipse  loquilur  per  prophctam  :  Super  quem 


rare  omnitio.  El  rursuiu  :  Sil  autem  sermo  vester,  D  alium  requiescam  [Al.  respiciam],  nisi  super  humi- 


*stf  esi :  non,  non :  quod  autem  amplius  est9  a  malo 
*est  (Matth.  v,  34,  37).  Aposlolus,  breviter  oris  vitia 
4resecans,  ail ;  Omnis  sermo  malus  ex  ore  vestro  non 
"procedat;  sed  si  quis  bonus  ad  tvdi/icationem  fidei, 
ut  det  gratiam  audieniibus  (Epltes.  iv,  2lr).  Sii  a<j- 
4em  sermo  virgiuis  prudens  [Al.  pudens],  modeslus 
et  rarus,  uec  tatn  eloquentia  pretiosus  quam  pu- 
dore.  Miieiilur  ouiiies  luam,  te  taceute,  verecun- 
tliaiii ;  te  loqueute  prudentiam.  Mite  ac  placidum 
semper  eioquium  tuum.  Omet  mista  cum  gravitate 
suavius,  cum  pudore  sapientia.  Si  certa  atque  li- 
brala,  suique  opportuniute  gratissima,  sileutii 
verbique  ratio.  Nec  unqiiam  omuiuo  virgiuis  os  lo* 
quatur,  ut  tacuisse  meliu>  sit.  Cuiu  ingeuti  cau- 


lemt  et  quielum,  et  trementem  sermones  meos  (ha. 
lxvi,  2)?  lU  uunquam  iu  iram  exardescat  aniiuus, 
quod  est  seiniuarium  ouii.  Tantus  inentem  tuaui 
replcat  limor  Dei,  ut  indignari  omnino  uon  aiidcas, 
ct  iram  metu  vincas.  Dcatus  Apostoius,  mundans 
animam  nostram,  can.quc  in  habitaculuui  Dei  praj* 
parans,  clamat  et  dicit  :  Omnis  amariiudo,  ei  ira, 
et  indignatio,  et  clamor,  et  blasphemia  auferulur  a 
vobis  cum  omni  maliiia  (Ephes.  iv,31). 

Cap.  XXI.  —  Adulatorss  ut  inimicos  cave,  quo- 
rum  sermones  super  oleum  molles,  et  ipsi  suni 
jacula.  Corrumpunt  Oclis  iaudibus  leves  animas  el 
male  credulis  memibus  blandum  \uluus  iiifligiuil 
[Al.  iuiitiguiit.]  Cicvit  hoc  iu  uostra  alalc  vititiuu 


37  PELAGII  AD  DEMETRIADEM  EIUSTOLA.  H8 

c.i  in  uluino  fiue  stetit,  oec  jani  augeri  potest.  Iu  A  pro  te  agant.  111»  ibesaurum  tuum  in  eoelum  levcnt- 


hauc  omnes  nos  scholain  sludiumque  dedimus,  ul 
oflicium  pulenius  illudere.  Quodque  ipsi  ab  aliis 
libeuter  aecipimus,  id  aliis  quasi  quoddam  mumis 
ouVrimus.  Et  spe  recipiendaj  LuJis,  eos  a  quibus 
laud.ui  voluinus,  anle  laudamus.  S#pe  adulautiuin 
resisthnus  verbis  ad  faciem,  ei  in  sccreto  menlis 
f-.vemus,  maiimumque  frucluui  cepisse  nos  duci- 
inus,  si  vel  fictis  laudibus  predicamur.  Nec  cogiu- 
inus  quid  ipsi  simus  [Al.  suinus],  sed  quid  alteris 
e»se  videamur  [Al.  videinur].  Unde  eo  pcrducia  res 
est,  ui,  neglecla  veriiate  meriti,  de  sola  opinione 
curemus,  qui  testimonium  vitae  noslrsc,  non  a  con- 
scientia  noslra,  sed  a  fama  pelimus.  Beata  mens 
cst,  qua;  perfecte  hoc  vitium  viucit,  el  nec  adula- 


Illarum  sit  esunentes  alere  cibo,  veslire  tiudo», 
visilare  iiinrmos,  peregriuos  lecto  suscipere,  et 
aeienii  spe  prxmii,  Cliristo  iu  pauperibus  f<-iierari, 
qui  dixit  :  Quodcunque  fecislis  uni  ex  his  frutnbus 
meis  minimis,  mihi  [ecislis  (Mutlh.  xxv,  45).  Tibi 
vero,  maxime  duin  in  proposito  maliircscat  animus, 
ab  omuibus  occupationibus  recedenduiu  est,  et 
omne  studium  omuisqiie  cura  in  ornandis  moiibus 
exbibeuda.  Quibus  ita  vacarc  debes,  et  loiam  oe- 
cupare  menteui,  ut  non  divitem  te  sentias  es«et 
nec  domiuam.  Nobilitatis  ad  boc  tanlum  memine- 
ris,  ii t  cum  clarilate  generis,  uiorum  satxtitate 
coutendas ;  el  cum  nobitiuie  corpori*,  animi  virtute 
nobilior  proficias  :  niagisque  iila  nobililale  glorieris, 


tur  aliquando,  nee  adulanti  credit.  Quae  uec  decipit  8  quae  filios  Dei  et  cohaeredcs  Chrisii  fa<  il.  A»l  quaiu 


alterum,  nec  ipsa  decipilur,  taiitumque  boc  malum 
uec  fa«it  aliquando,  uec  paiitur.  Nihil  uuquam  in 
le  fieluii)  sil,  uibil  omuino  fucatum.  Couscientiam 
tuam,  quas  certe  Deo  seuiper  patet,  in  muititudine 
versari  puta.  Nunqtiam  aiiud  corde  leneas,  aliud 
ore  profera*  [Al.  corde,  aliud  ore  prsetendas].  Quid- 
quid  pudet  diccre,  pudeat  eiiam  cogitare.  llltid  vero 
noiuin  jam  omuibus  alque  divulgalum  est  quain 
utiiis  quamque  buie  propo^ito  uccessaria  est,  jeju- 
niotum  et  abttinemiae  virlus,  maxime  in  bis  annis, 
in  quibus  corpori  major  aesms  inest.  Noh  mandu- 
care  iiaque  carnem,  neque  bibere  vinuin,  aposlo* 
lica  voce  laudatiim  est  (Rom.  xn,  45,  24;.  QuiJquid 
iilud  esl  quod  iuflammare  corpus  potest,  quod  fo- 
meuium  suggerit  voluptati,  castitatis  amore  fugien- 
duia  est.  Nec  lamen  ila  magno  bujus  rei  iabore 
gravari  te  volumus  :  ut  sub  ipso  slatim  onere  suc- 
cuiubas,  per  quod  niulti  dum  nimio  fervore  mentis 
raiinnein  suarum  viriuin  non  baberent  [Al.  Uabeut], 
subito  coucideruul,  et  peue  aute  debilitalem,  quam 
cauclitateui  de  proposito  suo  consectiti  sunt.  Opti- 
nius  est  iu  onini  re  modus,  et  laudabiiis  ubique 
mensura.  Corpus  non  frangeiiduui,  sed  regendum 
est.  Sint  crgo  moderata  sancta,  el  siuipiicia  iti 
oiuni  ineutis  bumililate  jejnnia,  quae  ita  atteuuent 
corpus»  ne  animum  elevent  9  ue  res  humiiiialis 
giguat  superbiain,  et  viiia  de  virlule  nascaulur. 
Ego,  inquit,   cum  mihi   molesli  essenl,  induebar 


si  semper  iuspieias  :  dum  credis  gaudiuui  te  habete 
quod  inajusest,  desinis  deco  quod  miuus  esi  gloriari. 
Ornuis  ista  pr;eclari  generis  dignitas,  et  illustrtt 
Auicii  sanguiuis  decus,  ad  animam  transf^rantur. 
lile  clarus,  iile  sublimis,  ille  sit  nobilis,  ille  tmie 
integram  nobilitatem  suam  s^rvare  se  pulet,  si 
dedignelur  servire  vitiis,  ab  eisque  non  superari  : 
A  quo  enim  quis  superatur,  hujus  et  tervus  ttf 
(11  Petr.  ii,  45).  Quid  entiii  bac  servitute  animi 
indignius,  quidvc  lurpius,  qiidm  cum  in  eo,  aut 
dominalur  odium,  aul  regnat  invidia?  quant  ciiui 
etim  aut  avariiia  possidet,  aut  caplum  ira  te;.e% 
vel  certc  cartcra  sini  vilia  viudicant?  Nou  esl  quo.l 
sibi  aliquis  de  nobililate  generis  blaiidiatur  ,  si  ei 
meliore  parte  sit  famulus.  Mtilto  est  indignius  mente 
servire,  quam  corpore.  Superfluiim  arbitror  te  mo- 
nere,  qiiam  parca  in  procedeudo  debcas  esse,  quam 
rura  :  cum  te  boc  eiiani  stfcularis  ab  iufaniia  ho- 
ncslas  docuerit,  et  facilc  inteliigas  id  tibi  mulio 
roagis  in  bac  vita  esse  servamlum,  quam  inaxhnc 
secretum  decct.  Illud  admoiieo,  ut  ipsis  quoque 
salulaiionibus,  quse  tibi  in  cubiculo  luo  exbibendar 
suut,  certissimum  modum  ponas  :  non  sim  iiimije^ 
neqtte  quoiidiana?,  ne  non  tatn  oflkium,  quaiu  in- 
quieludinem  prxstare  videantur. 

Cap.  XXilL  —  Etquanquam  omne  vitac  lua3  tem- 
pus  divino  debeas  operi  consccrare  :  et  iiullain 
prorsus  horam  a  spiriiuali    profeciu   vaciiam  esse 


ciliao ,  et  humUiabam  in  jejuuio   animam  meam  p  conveniat,  cum  tibi  iu  lege  Domini   die    ac  nocte 


(ha/.  xxxv,  45).  Vestis  abjectio,  cibi  vilitas,  je- 
junii  lassiiudo,  exslinguere  debent,non  nutrire 
SMpeibiaiii.  Quis  rem  medicinae  vuluus  faciat?et 
iude  sana  hedat  quaque,  unde  jam  lacsa  curanda 
s4tnt?  Aut  quaj  supererit  spes  salutis,  si  ista  animae 
leiiH-dia  siut  veuena? 

Cap.  XXII.  —  Laborem  jejunii  tui,  misericordiae 
oj.era  commendenl,  et  abstineniia  tua,  paupcrum 
refeciioue  sit  gratior.  Dominus  loquitur  per  pro- 
phetain  :  Misericordiam  volo,  el  non  sacrificium 
(0$u  vi,  6).  In  Evangelio  Christi  verba  legimus  : 
Beaii  misericordes,  quoniam  ipsi  misericordiam  ce-n- 
sequenlur  (ilatih.  v,  7).  Sed  quxso  hauc  curam 
Tkt  lua  avia  materque  suscipiant.  Illje  has  partes 


mediiaiidum  sit  ( Psal.  i )  :  debet  tamen  aljqui» 
esse  determinatus  et  coustiiutusborarum  utitm  rusr 
quo  plenius  Deo  vaccs,  et  qui  te  ad  summain  ani- 
rai  inlenlionem,  velui  quad.im  iege  comineat.  Opll- 
mum  esl  ergo  buic  opeii  malutinum  depuiari 
tcmpus,  id  est  ineliorem  diei  parlem,  et  usque  ao> 
horam  tcriiam  aniuiam  quotidie  in  coelcsli  agone 
certantem,  hoc  velut  spirilualis  quodam  paleslrne 
exerccri  gymnasio.  His  tu  per  sin-ulos  dies  hoiis 
in  secretioris  domus  parte  ora,  clauso  cubicu!o> 
luo  {Matth.  vi,  6).  Adbibe  libi  etiam  in  urbe 
[A/.  orbe]  solitudinem,  et  remota  paulisper  ab 
hominibus,  propius  Dco  jungere :  aspectuique  luo-» 
rum  reddila,  lectiouis  fructum  et  orationis  ostende* 


33  S.  HIERONTMI  OPERUM  MANTlSSA.  40 

Mhil  enim  in  hoc  sccretomagis  agere  debes,  quam  A  cui  piacenduro  cst.  Saecoii  vero  virgines,  quae  se  mi 


animam  divinis  eloquiis  pascere.  Et  quantum  ei 
per  lolam  sufficere  possit  dieni ,  boc  eam  veluti 
cibo  pinguiore  satiare.  Ita  Scripturas  sacras  lege, 
ui  semper  tneminerisDei  illa  verba  esse,  qui  legem 
suam  non  solum  sciri,  sed  ctiam  implcri  jubet. 
Nihil  cnim  prodesl  facienda  didicisse,  et  nou  fa- 
cerc.  Optime  uteris  lectione  divina,  si  eam  libi 
adtiibeas  speculi  vice,  ut  ibi  vclut  ad  iinaginem 
suain  anima  respiciat,  ct  vel  fueda  quacque  corri- 
gat,  vel  pulcbra  plus  ornet.  Lectionem  frequeuter 
inlerrumpal  oralio,  et  animam  jugiter  adhaercn- 
tem  Deo,  grata  vicissitudo  sancti  operis  accendat. 
Nunc  te  igitur  ordo  instruat  cceleslis  historiae : 
nunc  sancuim  David  obleclet  canticum  :  nunc  Salo- 


ptiis  praeparant,  et  indulgentiam  magis  Aposloli, 
quatn  consilium  sequi  malunl,  magisque  ampbctun- 
lur  incontineutix  remedium,  quam  praemium  conti- 
rentix,  ut  sponsis  placeant,  eosqtie  in  amorem  sui 
rosgis  iiititeni,tnira  se  sollicitudine  formare  student, 
cl  naluralem  corporis  pulcbriludincm  oruandi  aite 
commeudant.  Haec  est  illis  per  dies  singulos  cura 
prxcipua  :  dccemibus  fucis  colorare  faciem,  im- 
plicare  auro  crinem,  et  ardentes  concharum  lapi- 
des,  capiiis  houorem  facere,  suspendere  ex  auri- 
bus  palrimonia,  bracbia  ornare  monilibus  ac  laten, 
et  iticliisas  aitro  gemmas  a  collo  in  pectus  demit- 
tere.  Non  minorem  sponsus  luus  requiritornatnm, 
qui  cum  universam   Ecclesiam  salutaris  aqtiae  la- 


inouis  erudiat  Sapientia  :  nunc  ad  timorem  Domini,  B  vacro  purificalam  sine  macula  rugaque    reddiderit, 


increpatioues  iocilent  propbelarum  :  nuuc  evan- 
gelica  et  aposiolica  pet  feclio  te  Cbristo  iu  omni 
morum  sanctitale  conjungat.  Quae  parauda  sunt, 
tnemoriae  penitus  insere  :  eaque  jugi  medilaiione 
conserva.Quaematiiranda  sunt,  frequenler  revolve, 
ul  divinum  boc  sludium,  ei  coeleslis  sciiola,  et 
mores  siinul  virginis  ornent  et  sensum,  tradanl- 
que  tibi  cum  sapientia  saiictiiatem.  Unde  Scriptnra 
6\c\i:  Qui  quceiuni  Deum,  invenicnt  sapientiam cum 
justitia  ( l'rov.  u  ).  Sil  autem  ipsa  leciio  temperau, 
cui  finem  consilium,  non  lassiiudo  imponal.  JNatn 
utiminoJeraiajejunia,ct  ardor  a!>stinenllae,et  enor- 
mes    inordinal*que   vigiliae,    intemperantiae  coar» 


qtiotidiecupil  eam  lieri  pulchriorem,  ut  semel  a 
vitiis  peccatisque  mundata,  sempcr  oruetur  decore 
viriutum  ( Ephes.  v,  26,  27  ).  I£t  si  boc  a  lota  re- 
quirit  Ecclesia,  in  qua  el  viduae  continentur  el  nu- 
ptae  ;  quanlum,  pulas,  exspcctala  virgine,  quae  ex 
pitlcherrimo  boc  quodam  Ecclesiae  paralo,  velut 
augustior  quidam  flos  videtur  electa  !  Assume  ergo 
omnem  iilura  ornalum,  per  quem  placere  Christo 
potes.  Satis  pulcbram  Deo  crede  faciem  tuam,  si 
bominibus  pulchra  apparere  non  studeas.  Istud 
ornamenlum  serva  capitis,  quod  acquisivisti  Chris- 
nialis  sacramento,  cum  libi  in  coelestis  regni  iny- 
sterium,  diadema  quoddam  rcgalis  unctionis  impo- 


guuiitur,  idquc  nimietate  sui  pariunt,  ul  baec    ipsa      situm  est.  Oplitua  oruamenia  sunt   aurium,  verba 


postca,  nec  raediocritcr  quideui  fieri  possint  :  ita 
studium  lectionis  in  reprebensionem  iuiemperaiis 
cadit,  quotlquc  laudabile  est  in  tempore  suo,  fii 
de  nimiciaic  sui  culpabile. 

Cap.  XXIV.  —  Geueralitcr  qniJcm,  sed  breviter 
striciimque  dicendum  cst :  in  bouis  quoque  rebus 
quidqttid  modum  cxcesserit,  viiium  cst.  Magna  esl, 
uiagna,  inquain,  elqua?  graudi  sludioconstat,  per- 
fecl;e  vitae  ralio,  consuminataeque  sapicntiae  est, 
scire  quid  quo  inscquaris  ntodo,  ct  ad  omiiem 
acluin  praeferendo  coiisibum:  nibil.facercquod  fecisse 
poemtcal.  lutra  utiius  borse  spatium  u.utaiur  ha- 
bilus:  jejunare,  abstinerc,  psallcre,  vigilare,  non 
tam  studio  opus  habcnt,   quain   voluuiale.  Quidli- 


Dei.  Adea  sola  paralus  esse  debet  auditus  virginis : 
caque  pretiosissimis  lapidibusanleferre.Omnia  pror- 
sus  tnembra  di'corentur  operibus  sanctitatis  :  lota- 
que  virginalis  aniroi  pulchritudo,  gemmali  moniiis 
itiitar,  vario  viriutum  fulgore  resplendcat.  Tunc 
vere  concupiscel  rcx  decorein  tuum,  dicetque  tibi : 
Tota  (ormosa  es%  proxhna  mea,  et  maeuta  non  est 
inte  (Cant.  iv,  7).  Et  liacc  tibi  ornanienia  quae  dixi, 
etiain  erunt  miiuiiiicnta  roaxima  :  et  quae  ipsa  le 
[Al.  tcipsam]  ornare  Deo,  et  conlra  diaboium 
armare  posnnt,  qui  pcr  Jeve  imerdum  quodcun- 
que  vitinm  ad  atiiinam  ingreditur  :  et  si  virtutum 
propugnacula  non  resistani,  nostro  nos  rcpelhtloco, 
et  lontinuo  de  boste   fit   domiiius.    Propter  quod 


beliucipieits,  statiiu  ut  voluerit,  ad  ipsa    perfeclus  D  Scripiura  nos  adnoriamr,  etdicit  :Si  spiritus  po- 


e»t :  iiuo  ilii  boc  facilius  facere  possunl,  qui  re- 
ceules  corporis  vir<s  dc  sxculo  ad  proposilum  af- 
feiuut.  Mores  vero  muiare,  singulasque  virtu.es 
atiimi  foimate  in  se  aiquc  pcrficere,  grandis  stu- 
ditesi,et  lougae  cousueiudinis.  Ilaque  n.ulii  iu 
[  Al.  add.  hocj  proposito  sciiescimus,  et  ea,propter 
quae  ad  ip^um  proposiKim  veuiiuus,  non  balieuius. 
Tua  vcro  convcrsalio  uova  esse  debet,  iniia  gia- 
vitas,  patieutia,  mausuetudo,  pietas :  quidquid  san- 
ctius  est  alque  perlectius,  quidquid  uiagis  Dco  te 
coniuiendare  potebt,  et  majoremiu  coelo  facete,  id 
semper  sequerc,  id  sempcr  amplectere  ( i  Cor.  vn, 
54).  Spoiisa  Cbrisii  oibii  debet  csse  ornatius.  Tanlo 
luajorc  piacendi  studio  opu#cst,  quanto  roajor  est  ilie 


testalent  habemis  ascenderit  sujter  let  locum   ne  di- 
miseris  (  Eccle.  x,  4  ). 

Cap.  XXV. —  Ab  cojam  tempore,  quo  primum 
per  virginiiatis  professioncm  Domino  consecrata 
es,  adversarii  in  te  crevit  oditira.  Et  qui  aiiena 
lucra  pro  suis  damnis  babet,  se  amisisse  ducit, 
quidquid  te  possesstiram  dolet.  Grandi  tibi  opus 
cst  vigilantia,  graodique  cura  :et  tanto  sollicilius 
cavendus  est  inimicus,  quanto  apud  Deutn  dilior 
esse  coepisii.  Vactius  viator  et  uudus  non  tiinet 
lalronis  insidias.  Securus  a  uocturnis  furibus  dor- 
mit  paupcr,  eiiam  si  claustra  non  muniat.  Diviti 
vero  opes  suac  latrouis  semper  imaginantur  occur- 
sun»,  ct  jtigi  soliicitudine,  noctium   somnum   adi- 


41  PELAGU  AD  DEUETUIADEU  EHSTOLA.  42 

inunt.  Unde  lu«  queque  diviiia»»  cmlestis  tbesau-  A  *pHcre  quod   siiggerunt.  Nou   enim   cogendo,  sed 

suaileado  nocem.  Non  extorq-ieut  a  nobis  conseii- 
suui,sed  cxpeluut.  Uudc  etiain  Ananiae  dicilur  : 
Quore  (eulavit  cor  tuum  Satanas  mentiri  te  Spiritui 


ros,  isia  rautioue  indigeol  atque  custodia.  Quan- 
to  ditior  es,  uoto  debes  esse  tigtlantior.  Qui  eoiin 
plus  possidel,  plusdebet  timere  ne  perdal.  luvidere 
non  cessat  auctor  invidi*.  £t  qui  seinel  a  Deo  ipse 
projectus  esl,  tanto  majori  livore  lorquetur,  quanto 
aliquem  apud  eum  viderii  clariorem.  Qui  invidit 
Eva?  paradisum,  qoanto  magis  invidet  tibi  regnuin 
coelorum  !  Cuncu,  raihi  crede,  iile  nunc  circumii, 
01  bratus  Petrus  ait,  devorandi  te  cupidus  ( /  Petr. 
v ) :  in  modum  rugientis  lconis  ingreditur,  vel  more 
dolosi  hostis  univeraa  perluiirajia*  exploral  otnnes 
aditusanimx  lu*  :  ansii  aiiquid  intirmum  et  minus 
tuiuni,  per  quod  possil  irrepere.  Rimalur  nunc 
ilie  omnia,  el  singula  quavjite   pertentans,   quaril 


sancto  ( Acl.  v,  5 )  ?  Quod  utiquc  illi  apostolus  nmv- 
quam  impuiaret,  si  id  absque  ipsius  voltinlate  din- 
boius  fecisset.  Ipsa  etiam  Eva  ideo  \Al.  jain  ]  con- 
demnaiur  a  Doniiuo  (  Gen.  u  ) ,  quia  ab  eo  quem 
poterat  superare,  supraU  est.  Nec  enim  mcruissct 
a  Domino,  iiijuuiliae  puuiri  qua?  victa  cst,  nisi  viu- 
cere  ipsa  potuissct. 

Cap.  XXYI.—  Hujus  nequissimi  bostis  tst  ita 
vel  prima  callidilas,  etars  doli  plena,  faligare  co- 
giuitionibus  rudes  aniinas  :  et  novellis  in  propo- 
sito  mentibus  de  ipsa  inierdum  couversatione  aflerre 


vulneri  locum:  cujus  lu  insidias    sollicile   debes  B  wosroreoi :  ut  faoiie  ab  liujitsrei  profectu  deterrea- 


providere,  ut  quae  cum  Paulo  non  ignoros  astutias 
cjus  ( II  Cor.  ii ).  Qui  cum  terribilcs  diaboli  potc- 
•tates  principatusque  describal,  nos  nibilominus 
horlaiur  ad  ptignam,  hostiumque  vim  pandit,  ut 
augeat  solliciiudinein  militum.  Non  enim  vult  nos 
esse  tiniides,  sed  paratos.  Denique  non  fugam  sua- 
det,  sed  arma  suggerit :  Propterea,  inquit,  accipite 
arma  Dei,  ut  possitis  resisterein  diemalo,  ae  in  om- 
nibus  perfecti  stare(Ephes.  vi,  15).  Ac  stalim  in« 
•trumeuta  singula  Spiritualis  pugnae  tradens,  addi- 
ditet  dixit  :  Stateeryo  succincti  lumbos  vestros  in 
veritate  :  et  induti  loricam  jusliti(Ct  et  calccati  pe- 
des  in  prctparatione  Evangetii  paei$t  in  nominibus 
aseumentes  seutum  fideit  in  quo  possitis  omnia  teta 


lur  animus,  eujus  inkia  amara  coguoverit.  Itaque 
solet  tam  sordidas  noiiuuuquatn  el  iinpia*  cogi- 
Utiooes  inserere  inenii,  ui  qui  tentaiur,  dum  suum 
illud  puut  esse  quod  cogiut,  deteriorem  se  per 
spiritum  immundum  propositosuo  arbitretur  e*V- 
ctum  ;multoque  puriorem  aniatarohabuisse  se  cre- 
dal,  cum  adbuc  res  saeculi  amaret.  Vult  enirn  his, 
quibus  invidet  callidissimus  inimicus  liorrorem 
propositiex  desperatione  facere  sanctHatis,  uteoi, 
obsidente  tristitia,  et  si  a  proposito  «on  revocat, 
cerle  rotineat  a  profeotu.  Propter  quod  maximo 
sancUrum  tibi  Scripturaruin  studiuiu  diligeiidum 
est  :iIJuminanda  ditinis  eloquiis  auima  :  et  coru- 
sc*nte  Dei  verbo,  diaboii  repellendae  sunt  tenebra?. 


neqnissimi  ignea  exsiinguere:  et  gaUam  satutis  ai-  C  Citoenim  fugit  ille  ab  ea  auima,  quam   scrmo  di- 


sumiut  et  gtadium  spniius9  quod  est  verbum  Dei, 
per  omnemralionem  et  obsecrationem  (Ibid.  14-iS). 
Et  quoniam  de  boc  bello  licet  etiam  feminis  trium- 
pbare,  suscipe  mec  arma  Pauli,  et  tanti  borutione 
ducis  cerum  praesume  victoriam.  Haecenim  si  tu 
omnia  iuslrumenta  possideas,  secura  procedes  ad 
pnelium  spirituale,  nec  pavelds  diabolum  cum  toto 
exercito  suo.  Cadent  enm  a  tatere  tuo  mille,  et  decem 
millia  a  deXtris  tuii :  ad  te  autem  non  appropinqua- 
bunt  ( Psat.  xc,  7 ).  Beatus  quoque  Jacobus  illc 
Cbristi  miles  emeritus  non  minor  nobis  auctoritale 
de  boc  bello  victoriam  pollicetur:  Subditi,  iuquit, 
eslote  Deo:resistite  autem  diabolo,  et  fugieta  vobis 
(Jac.iv,  7).  Oatendit  quomodo  resistere  debeamus 
diabolo,  si  utique  simus  subditi  Deo,  ejusque  fa- 
ciendo  voionUtem,  ot  divinam  etiam  mereamur 
gratiam  :  et  facilius  neqoain  spiriiui,  auxiiio  sancti 
Spiritus  resisumus.  Neque  vero  aperU  contra  nos 
pugnalacie,  nec  publica  nobiscum  fronte  congre- 
ditur,  sed  dolo  vincil  ac  fraude,  nostraque  contra 
nos  otitur  voiuntate.  De  cousensu  uostro  adversa- 
rius  virrs  [  A/.  de  conseusu  adversariorum  vire«  ] 
accipil,  nostroque  nos,  ut  dici  solet,  jugulal  gladio. 
Infirmus  boslis  est  qui  non  |>otcst  vincere  nisi 
volentem.  Procul  a  uobis  desperalio,  procul  omuis 
ab  animo  recedatpavor  ad^ersariorum.Nonadjuve- 
muSy  sed  vincamus  advursarios.  Dant  illi  quideui 
coflsilium,  sed  nostrura  est  vel  eligere,  vel  re- 
Patrol.  XXX. 


vinus  iilutniiiat,  qua?  cosiestibus  semper  cogitatio* 
nibus  occupatur,  in  qua  assiduum  est  Dei  verbum. 
cujus  vim  nequain  spiritus  non  potest  ferre.  Ct 
idcirco  beatus  illud  Apostolus  spiritalis  belli  inttr 
cstera  iostrumenta  gladio  comparavit  (Ephes.v, 
17 ).  Est  autem  tutissioium  atque  perfectuin,  ut 
assuescat  animus  soiiicita  semper  pcrvigilique  cit- 
•todia  discernere  cogiuiiooes  suas:etad  prjiiiuiii 
atikmi  motum  f  Al.  deerat  motom]  vel  probare,  vel 
reprobare,  quod  cogitat :  ut  vel  bonas  cogiutiones 
abt,  vel  sUliin  exstinguat  malas.  Hic  namqiic 
fons  est  boni  [  A/.  Hinc...  et  quod  origo  ],  et  ori^o 
peccandi,  omnisque  ingeiitis  deiicii  in  corde  priu* 
rj  cipiuui  est  cogiialio  [A/.  cogitatione  principiuiti 
est,  quae  ],  quae  uuuiiiqiiodque  opus  velut  iu  qua- 
dam  cordis  Ubuta  depingii,  antequam  faciat.  Mam 
sive  ille  actus,  sive  sermo  sit,  ut  proferatur,  anto 
0isponitor,  et  cogiutiouuin  consilio  discernitur 
quod  futurum  esu  Vides  qiiam  bruvi  interdum 
momcnto  quaeque  ista  quis  cogitei,  cogitalaque  per* 
liciat:  nec  quidquain  omnino,  vel  lingua,  vel  manu, 
cxterisque  meinbrts  agitur,  nisi  cogiutiooes  autc 
dictaverint.  Unde  et  Doininus  in  Evangelio  dicit :  U  t 
corde  hominis  procedunt  cogitationes  malw,  adul- 
terium,  fornicatio,  homicidia,  furta,  faUa  testimo 
nia9  avari.ia,  ncquitia,  dolus,  impudicitia,  ocutis 
malus,  blasphcmia,  superbia,  stuititia.  Ilesc  sunt 
qum  coinquinant  homines  (  Mauh.  xv,  19,  iO).0«u- 

2 


43  S.  HIERONYMI   OrERUM  MANTISSA.  4* 

tiis  ergo  solliciludo  lua,  omnis  iiileuiio  debct  essc  A  est  :  et  vivendi  nobis  lioc  ilcr,  non   de   Iransacio, 


in  cnstodia  [  Al.  cordis  cusiodia  ]•  Ibi  le  maxiir.e 
oporlet  observare  peccatum,  nbi  nasci  solet ,  sla- 
timque  ml  primam  tentationis  rcpngnare  facieui  ; 
vl  malttm  antequam  crescai,  fxsiinguere.  Necenim 
ei<perlandum  esl  atiginentiim  ejns  rri,  quae  tiineri 
dcbei  a  parvo  :et  qtiae  lauio  facilius  vinciltir, 
quanto  ci  cilius  repugnatur.  Ideo  clamat  Scriptura 
diviua  :  Omni  custodia  serva  cor  tuutn  :  ex  eo  enim 
exitus  vitas  ( Prov.  iv,  21  ). 

Cap.  XXVII.  —  Distinguendum  est  autem  inter 
islas  cogitationes,  quibtts  voluntas  favet,  quas  ciim 
dilectione  amplcctilur,  et  intcr  eas  cogiiaiiones, 
quse  tenuis  umbr»  modo  praetervolare  meniein  so- 
lenl,  seseque  lanlummodo   vel  iranseundo  mon 


sed  de  rcliquo  metiendtim.  Quandiu  sumus  in  hoc 
corpore,  nunquam  nos  ad  perfectuin  venisse  cre- 
damus  :  sic  eniin  melius  pervenilur.  Tandiu  non 
lelabimur  retro,  quandiu  ad  priora  contendiintts.  At 
ubi  coeperimus  stare,  debcetidimiis  :  noslrumque 
non  progredi.  jam  reverti  est.  Gessct  oinnis  ignavia, 
et  inutilis  de  prxteriio  labore  gdrurita?.  Si  volumus 
non  redire,  currendum  est.  Beatus  Apostolus  de  die 
in  diem  vivens  Deo  non  qtiid  ante  fccissei,  sed  quid 
facere  deberet  sernper  attendens,  diccbat  :  Fratres, 
ego  me  non  arbitror  comprehendhse  aliquid.  Cnum 
aulem,  quoz  quidem  sunt  relro  oblivi*cen$,  ad  ea  vero 
quce  $unt  priora  me  extendenst  ad  devinatum  perse- 
quor  bravium  superna  tocationis    Dei  (Philipp.  nt, 


slrare:  quas  Gr.Tci  xuicouc  vocant  :  vel  certc  inter      13,  44).  Si  bealus  Paulus  vas  el.  ciionis,  qui   iia 


illas  qu*  reptiguanii  ac  invito  animo  suggerunt, 
•qnibus  tiiens  ciim  borrore  quodam  renilitur  ac  re- 
sislit  :  qtiibus  ut  conlristaliir  admissis,  ila  gntidel 
expuLis.  In  illis  quidem  quae  se  leviter  menii  osteit- 
dunt,  el  quasi  fugiendo  deinonstrant  se,  nec  pee- 
catum  oroniuo,  nec  ptigna  esi.  In  iis  autem,  cum 
quibus  aliquandiu  anima  luclatur,  qttibtis  resistit 
voltimas  [AL  voluptas],  sequalo  certamen  est.  Aul 
enint  consenlimus,  ct  vincimur  :  aul  respuimus  ei 
vincimus,  et  acquiriimis  de  pugna  [Al.  pugnatione] 
vicloriaro.  Jo  Ula  ergo  tantummodo  cogitatione  pec- 
catum  est,  quae  suggestioni  couscnsuin  incntis  dedit : 
quac  malum  suttm  blaude  fovel  :  quse  in    facluin 


Gliristiim  indulus  erat,  ut  diceret  :  Viio  autemjam 
nonegot  vivit  vero  in  me  Chrislus  (Galat.  n,  20) , 
adhuc  tainen  s«  extendit,  adbuc  crescil  et  prohcit : 
quid  nos  facere  Jebemus,  qtiibus  opiaudum  esl,  ut 
in  flne  nostro  Patili  principio  coinparcmur?  Ergo 
lu  bunc  imitare  qtii  dixit  :  lmitatoret  mei  ettote9 
iicut  et  ego  Chiisli  (1  Cor.  iv,  41).  Obliviscere  omne 
praHeritnni,  et  quolidie  incboare  te  puia  :  ne  pro 
prxseuli  die,  quo  debes  servire  Deo,  prauerituui 
imputcs.  Optime  xjuaesita  custodies,  si  semper  in- 
quiras.  Damnum  parata  seuticni,  si  parare  cessa- 
veris. 
Gap.    XXVIII.  —  Dicas   forsifan  :  Grandis  labor 


gestit  erumpere.  Ilujusinodi  cogitatio   eiiatnsi  ex  q  csi.  Sed  respice  qtiod  promisstim  est  :  omne  opns 


aliqtio  impediia  casu,  uon  jmpleat  voluntatem,  ni- 
liilominus  actione  criminis  condemnatur  a  Doniino  : 
4ii  illud  in  Evangelio  legimus:  Qui  viderit,  inquit,  mu- 
ticrem  ad  concupiscendum  eamt  jam  mcechutus  estenm 
in  corde  suo  (Matth.  v,  28).  Aptid  Detim,  cui  nota 
siint  oiunia  etiam  anteqtiam  flant,  voluutas  per- 
fecta  faciendi,  reputatur  pro  opere  facti.  Qua  de  re 
debes  (>aepe  enim  repeto  quod  fieri  semper  [AL  se- 
mel]  volo)  sancias  Sciipturas  sine  intermissioiie 
meditari,  bisque  tuam  replere  mcnteni  ;  et  malis 
«ogilationibus  locum  auferens,  divinis  aiiiiuunt 
■bcnsibus  occupare  :  qtianluuiqne  Deum  diliga?,  ex 
dilectiojie  lcgis  ejusustendere.  Unde  Scripttiradic.it: 
rQui  timent  Dominum,  inquirent  quod    beneptacitum 


leve  ficri  solet,  cum  ejus  pretium  cogiiatur  :etspes 
praemii  solatium  est  laboris.  Sic  durus  agricola  ina- 
ratum  diu  campum,  et  pinguiores  olio  glebas  vio- 
lcnto  vomere  scidisse  se  gaudet,  ct  inirtim  in  rao< 
dum  ipsa  opcris  difilcultaie  la?tus  spem  scgetis  de 
labore  inetitur.  Sic  negotialor  avidus  maria  con- 
tewnil,  spectare  ausus  Ouciutim  sptimas  rabicmquc 
veutorum.  Dumque  in  oiimi  labore  ac  periculo 
lucrum  cogitnt,  et  lassitudiuem  sitnul  oblivUciiur 
et  limorcm.  Gonsidera,  quanso,  magnitudincm  pne- 
mii  tui,  st  lamcn  cousiderari  polcst  quidquid  im- 
mensum  est.  Post  »bsccs*ti.n  anim.c,  post  carnis 
iiiteritum,  post  favillas  el  ciucrem,  iu  mdiorrm 
staium  virgo  reparamla  es.  Man  laiuin  ierr:c  coipus  in 


est  iili  :  et  qui  diligunt  eum,  repiebuntur  Ugt  cjus  D  coelumelevanduoica :  ei  inortale  lutiinimmoitaliialis 


(Ecc/t.  n,  49).  Tuiic  sentiens  quanium  adejus  aino- 
rem  adjuvet  te  sapientia :  quaulum  sil  in  te  divinae 
legis  auxiliuui,  et  Doininoctim  David  l«la  caulabis, 
In  corde  meo  abscondi  eloquia  tua9  ut  non  peccem 
tibi  (Psal.  cxvni,  44).  Excitaudus est  cnim  spiritua- 
libus  siimulis  semper  animtis,  et  majori  quotidie 
ardore  reuovandus.  Oralionis  instantia,  illumiiiatio 
lectionis,  sollicitudo  TigUiartim,  ct  diitrna  et  no- 
eiurna  ejosiiicitamenia  sunt.  Nibilenimin  hoc  pro- 
posUo  otio  deterius  esl :  t^uod  non  solummodo  non 
acquirit  uoxa,  scdeiain  pana  [41.  parata]  consu- 
mit.  Sauctae  vitie  ralio  processti  gaudet  et  crescit : 
cessatioue  torpcscit  «et  deficit.  Quotidianis  ac  re- 
«emiUis  virluiuin  incremeutU  mcus  iustaurauda 


lionore  mtttanduiii  esi.  Post  liicc  an^elorum  cs  do- 
uanda  cousortio  :  regnuui  acccpttira  (0?Iorum,  a*: 
iu  pcrpetuum  mai  aura  ctun  Gbiislo.  Qnitl  ergo  rc- 
Iribttcs  Doniino  pro  oumibus  qttx  rcsribuit  lil»i 
(PsuL  cxv)  ?  Quid  tanto  rcimincratore  dig  nim  pu 
labis,  cujus  tanla  siint  prxmia  ?  (Jude  bealtts  Apo- 
s:olus,  Nulla,  inquil,  sunt  condigna?  passiones  hujus 
lempcris  ad  [uturam  gloriam,  qua:  reretaoitur  iu 
nobis  (Rom.  vm,  48).  Quid  euiiu  diguum  vel  facere, 
vd  pati  possuiiius  in  brevi  luc  lemporc  viL?  no- 
slra?,  cum  id  i.iuuorl.ilitJie  s;l  co!upeii»au.liim  ? 
.  Gap.  XXIX.  —  Fiopti  r  qi:od  idem  Apo^lolus  ait : 
/</  enim  qnvd  in  pra'$,  mi  saculo  ett  momentaneum 
ac  leve  tiibuluionis  noslrcc  :  mpra  modum  in  $ubii . 


45  PELAGII  AD  DEMETRIADEM  BPISTOLA.  « 

milate,  crternnm    glorice  pondus   operatur  in   nobis  \  cam  timebantilli,  quibtis  fuerat  vila  jucundior.  S»i 


(//  Cor.  iv,  17).  flespiianliir  honore*,  despicianlur 
divitise.  lpsa  quoque  vita  nostra  mariyrii  amore  oon- 
temnalur.  Et  hxc  omnia  etiam  si  pro  seternilatis 
praemio  nou  darentur,  essent  tamen  quandoque 
peritura.  Amitlunt  etiam  hoc  illi  qui  semper  cupiuul 
possidere.  Quaro  mullos  memoria  noslra  retinet 
in  maximis  honoribus  ac  divitiis  consiitutos,  re- 
pente  de  summo  illo  potentias  fastigio  concidisse  : 
et  cos  qui  tumorc  elali,  aiiud  qtiidJam  quam  homi* 
nes  esse  se  pmabant,  eiitti  landem  suo  docuisse 
no«  quid  fuerint.  Quid  enim  in  hoc  mundo  stabile  ? 
quid  vero  finnum  est  ?  Quid  porro  non  breve  el 
iuccrtum,  et  casui  non  serviens  ?  Quale  istud  bouuni 
est,  quod  scmper  timeas  amitlere  ?  quod  vel  aufe- 


ita  mortalis  timemus  hoslis  humanam  manum  , 
quid  faciemus  cum  ciangore  terribili  tuba  iulonarc 
de  coelo  cceperit  :  et  ad  illam  archangeli  voccni, 
omni  buccina  clariorem,  lotus  simul  remugiel  niun- 
dns  ?cum  viderimus  super  nos  non  manufacta  arma 
concuii,  sed  et  virtutes  coelorum  commoveii,  sicut 
propheta  dicit  :  Cum  vencrit  Dominus  ponere  orbem 
terrw  desertum,  el  peccalores  ptrdere  ex  eo  (Isa. 
xiti,  i)  :  quis  lunc  nobis  pavor,  qnae  cali,;o,  qiue 
tenebra,  cum  nos  saepius  ac  tolies  admonitos,  cl 
tamen  imparalos  dies  ille  repererii  ?  Tuuc,  iuquit, 
plangent  super  se  omnes  tribus  terras :  et  videbunt 
Filium  hominis  venieniem  in  nubibus  coeli  cum  virtuf 
multa  et   majestate.  Tunc  dicent  montibus  :  Cadite 


rendtimabs  lemetuas,  vel  a  le  relinquendumscias?  B  super  nos  :  et  collibus,  Operite  nos :  et  petrist  Apt- 


Nain  et  si  nullo  id  eripiatur  casu,  vel  morie  certe 
perdeudum  cst.  Et  si  vita  nostra  lendatur  por  mille 
anno*  :  el  ad  extrcmtim  illum  totius  diem  seialis, 
qiiotidiana  dcliciarum  voluptale  veniamus :  quale 
bor,  qu.cso,  diu  est,  quod  One  deletur  I  Aut  quis 
illius  voluptalis  fructus  est,  qui  stalim  ut  cessave- 
rit,  videbitur  libi  non  fuisse  ?  Agejam,  transactum 
viiae  tua?  tempus  animo  revolve.  Nonne  videbitur 
libi  umbra  qusedam  fuiste  quod  transiit ;  et  ad  in- 
star  somuii  tenuis,  incertum  esse  omne  quod  videtur  ? 
Hoc  idem  et  decrepitus  senex  seutire  potest,  cui 
convcnil  dicere  cum  Prophtla  :  Dies  meisicul  um- 
bra  declinaverunt,  et  ego  sicut  (oznum  arui  (Psul. 
Gtf  12). 

Cap.  XXX.  —  Qtiod  si  haee  ctiam  hic  possumus 
iioere ;  ubi  quamvis  brevis,  lamen  qtiia  praesens  esl 
viu  isia,  magni  pcuditur  :qui  in  fuluro  dicturi  su- 
nins,  ubi  majore  xternitatis  praesemia  [At.  scientia] 
traiisactum  omnc  pro  nihilo  esl  ?  Haec  lu  lccumdi- 
ligenttr  revolveus,  et  brcvitatem  viia>  hujus  aeter- 
nitatis  coniemplatione  despieieus,  ipsum  quoqne 
coiilemptum  mundi,  majori  animi  virtuieconieinnc: 
ci  ad  illum  lanluni  diem  totam  [Al.  tac.  totam]  para 
te,  iu  quomundi  gloria  finienda  est.  llluni,  iuquam, 
diein,  quem  Saivator  diluvio  comparavit  rquimul- 
tos  iallaci  securitate  dcceplos,  furlivo,  ut  ait  Apo- 
stolas,  compreheiidet  adveulu  (i  Thess.  v).  Quem  bea- 
tus  quoque  Petrus  describeus  ait :  Atlveniet  autem 
dies  Domini  sicul  fur  :  in  qua  cocii  magno  impetu 
transibunt  :  elemenla  vero  a  caiore  resotventur.  Cvm 
igitnr  [Al.  lacet  igitur]  hcec  omnia  dissolvenda  sint, 
quales  oportet  nos  esse  in  sanctis  conversutiouibas 
et  pietutibus  exspectantes  et  properantes  in  adventum 
Domini  Deif  in  quo  cozii  ardentes  solventur,  et  tle- 
mcnia  igniicalorelubescent  {II  Petr.  111,  10-12)  ?  Re- 
ceti»  factuiu  c*t,  etquod.ip»a  audisti,  cuin  ad  slri- 
duias  buccinae  souum  ,  Gothorumque  clamorem  , 
ingubii  oppressa  metu  domiua  orbis  Roma  cou- 
treiuuit.  Ubi  tunc  nobilitaiisordo  ?  ubi  certi  et  dis- 
lincii  illius  dignitatis  gradus  ?aPermisla  ouuiia  el 
tiuittre  confusa,  omni  doniui  planclus  el  xqualis 
fuit  per  cunctos  pavor.  Uuuin  erat  s^.rvus  el  iiuhili*. 
LaJeiu  ouimbus   imago   morlis  :  uisi   quia   magis 


rite  vos  nobis  (Matth.  xxiv,  30  ei  seqq.  ;  Luc.  \\\ 
27  et  seqq.  ).  \erum  bac  eorum  sini.qui  variis 
hiijus  mtiudi  dcleuli  curis,  de  inumli  non  cogitant 
iinc.  Tu  vcrocui  adventus  Cbristi  dierum  nociium- 
que  mcdilatio  esl,  cui  pro  conscientiae  puritate, 
Domini  cst  oplanda  praesentia  :  quae  consummaiio- 
nem  saculi  quasi  certum  prxmii  tui  tempus  ex- 
speclas,  exsultalionemdecoelocapies,  non  limorem. 
Tunc  enini  tu  sancloriim  mista  choiis,  et  sanciis 
cou.ilata  virginibus,  sponso  obviaro  stibvolabis,  el 
dices  :  Inveni  quem  quasivit  anima  mea  {Cant.  iti, 
4).  Nec  ullius  jam  tcmpoiis  separaionem  liiiiebis, 
qu«  semel  imiuortalilaiis  gloria,  ei  iucorrupiioniH 
f.  splendore  donnnda  es  :  et  cum  Christo  semper  fu« 
lura  es,  Apostolo  dicente  :  Quoniam  ipse  Dominus 
in  jussu  et  in  voce  archangeli,  et  in  tuba  Dei  de- 
tcendet  de  coelo:  et  mortui  qui  inChristo  suntf  resur- 
gent  primi.  Deinde  nos  qui  vivimus ,  qui  reliuquimur, 
simul  rapiemur  cum  illis  in  nubibus  obviam  Domim» 
in  aere  :  et  ila  semper  cum  Christo  erimus  (/  Thess. 
iv,  15-17).  H;cc  sil  i^ilur  ctira  ttia  seinpcr,  hoe 
studium :  haec  jtigiier  virginis  corde  volvaniur.  lu 
his  totiusdiei  verselur  labor.  In  his  nocliirntis  [At. 
noctis]  somnus  reponatur.  In  haec  [Al.  hoc]4iiim:i 
rtirsus  evi^ilei.  Eteiiim  nullus  labor  durus  ,  iiuk- 
lum  temptis  longtim  vidcri  debct,  quo  gloiia  [AL 
doua]  aeiernilaiis  a-quiritur. 

MONITUM  IN  EPISTOLAM  SEQUfcNTEM 

Gaudeo  in  ine  notuin  hactenus  neiuini  suhse- 
queutis  anclorem  Epistola?.  dcprehendissc  :  quod 
enim  false  tribualur  Hierouymo,  p.iltm  e>i,  el  sly- 
lus  ip^e  clamat  ab  Hierouyuiiaiio  di>sidcn  *  iinm me 
qiianiuui.  Aecepi  auiem  a  liennadio,  qms  ilie  fue- 
rii  ;  ncc  saue  uiGmi  sul»ellii  scripior,  sed  uiagui 
Augusiini  discipulus  repertus  esl.  Entropius  prcsby- 
ler  (ait  ille  lio.  de  Viris  illuitr,bus,  cap.  4!))  scnpsit 
au  duas  sorores,  ancillas  Chritti,  qiuu  ob  devouo- 
nem  pudiciiice,  et  amorem  religionis  exlitcredaiw  suni 
a  parentibus,  Episioias  duas,  in  utodum  tibrorum 
consolatoruis  eleganti  et  aperlo  sermone%  non  solum 
rutione,  sed  etium  tesiinwniis  Sciipturnrum  muni- 
tas.  ilujti*  niiMini'11  est  uuilus,  Ad  Geruntii  fitias 
de  coniemnend  i  hwrcditaie.  In  lextti,  Si,  iii«|tiil> , 
cnnsu  offeusionis  esl  Cluialus,  ampLxundum  e$l 
imjHt  P'ttns  tilogiutn,  non  dolendum%  ne  recedamus 
u  Cl/im.o.  cui  nos  i//i  exhceredutio  commcndui.    El 


17  S.  niERONYMI  OPERUM  MANTiSSA.  43 

iufcrtus,    NMil  vobiscum  Geruntiu*  in    calettibus  A  eniiu  vobis   illos  licct  adire,  qui  ctiam  suo  judicio 


habere  parttm  :  cur  vcs  parlem  er  censu  cjus  desi- 
deralis  ?  Deni<|iie  f  Vobit ,  /f /i<r,  exhazredalio 
illa  (Ulurcc  htvreditatit  in  cc&eslibus  fecit  augmen  • 
lum,  el  caeiera  liis  paria,  qna?  ex  uuivervo  conlextu 
juiellifics.  Con*onai  quoque  leuiporis,  in  qnod  Eu- 
iropius  ille  confcritir,  nola  :  siquidem  Paulintiiii 
{iitiquc  Nohiium,  qui  tenatum,  honores  et  divitiat 
wtiquit )  nobiJis*iu»o  incjusmodi  rcbtts  contemnen- 
dis  exemplo,  aii  ,    nuper  cum  sua  matrefamilias 


uesciuoi  veritatem  ?  Quandoquidem  PiJaUis  ex 
ipsorumcuria  sicloquitur  ad  Dominom  ;  Quid  ett 
veritas  (Joan.  xvm,  36)  ?  Ncmpc  bic  judex  crai,  ei 
uegoiia  causasque  liiiganliuia  libripcnde  jusitti;e 
lauto  statuto  jure  soivebat :  el  quid  hic  valebai  fa- 
eere,  si  nou  noverai  veritatem  ?  Cerie  evangelist-. 
adeo  jusluui  fuisse  Pilatum  commemoram,  ui  in- 
pracivisse'.  llic  vero .  Paulinus  a  sasculi i  rebus  se  pe-  BOcef|lewi  lliailcl  aUsoivere  quam  punire  :  ct  lawen 
itiius  demnm  expediit  circa  annnm  595,  ul  si  adeo  .  ...  .        •       .  •_    w 

veriistem   quasi  drscere  cupiat,  inquini.  INani  ve- 

ritalis^ignoratio,  Iuierrogjitioiiis  csl  aciio.  Quid 
ergo  diceinws  ?  Jnanes  sincdubio  niortalium  curas, 
ei  uuifOrmem  luiittdialium  rcrum  prodidii  falsiu- 
ieni  :  ibiquc  judicia  vera  non  es6e,  ubi  sinl  meniiia 
..  negoiia  :  seque  iu  rcbus  carcnlibtis   veritate,  ca- 

STJ&KfW-^  Xu^S^S:  B  rerc  vcro  judico  judicat.  (.uid  e„i_.  a,a,i  »o,_u_. 

•     •  i  1*.".?        ___        _     tf   _ _._  »  «_■_■■_!         ■  _.___  I  _•_!%■-  n  ■_  I- «_  VauaI  __■__  a  ■  __>  __>  i         ■*■■•■__*_%_•_  l____»i  I  _fl_ 


exped 

velis  hai.c  Epistolam  pusi  aliospl.  in.  decriu,  sive 
ail  v  s:i?culi  intiium  relerrc,  proxiuie  ad  vcriiatem 
accessms.  Porro  ainein  apprime  Chrisliana,  cl 
quae  S.  Atigusiini  aihliuircut  deccal,  doclriiin  ejus 
est  :  eoqtte  se  tuagis  probal,  quod  S.  Paulinum 
iuutopere  laudal.  INou  igiiur  audiendus  Bellarmi- 
iuis,  cui  visus    esl  auctor  Pclagiaiiortiui    vcneuo 


est  partc  ex  bis,  qu«  de  usu  divitiaium  cdisterit, 
quod  iion  acccpiuin  ex  magislri  sui  Auguslioi  rpi- 
siola  ad  llilariuui  Syracusauiiui  videaiur,  ct  ab 
illa  liaieueoi  um  insania  uon  longe  absit. 

EPISTOLA  II. 

AD  GERUNTI1  FILIAS 

De  contemnenda  hwreditate. 

1.  Cuncii  mei  sensus  affeclu  vobis  vacanl,  eUi 
interim  loco  scgregor  :  uam  et  videre  vos  mibi  vi- 
deor  ci  audire  :  iam  me  occupalum  babet  vestra 
dileciio.  Quod  si  vos  invicem  faciniis,  cum  illud 
impossibile  sit  licri  per  cariiem,  poSbibile  reddilur 
ei  spiriiu,  ui  ti al  duorum  bomiuuin  corpus  unum. 
Nam  ui  probeni  etiain  vestra  mecum  vigilare  col-  C 
loquia,  .accipiie  quid  de  baerediiate.  quod  suggessi- 
slis  cogitanti  altius  videalur,  quojiiaro  roe  etiam 
in  carnalium  arbitrium  per  spiritualia  delcgisiis. 
Possem  quidein  dicerc  ;  Quis  me  constiluit  judicem, 
aut  divisorem  inter  vos  (Luc.  xn,  14)  ?  si  nou  ad 
iufideles  processisset  ista  sent*ntia.  Judaeorum 
enim  increduiiias  bac  Douiini  respousiooe  reper- 
cuiiiur,  nou  seriiur.  Nam  ipsi  aliquando  Judaci  in 
ipso  Moyse  visiiationem  illam  Domini  non  viden- 
l«i  qua  if-gyptium  fratris  iiberalor  occidcrat: 
sequeiuique  die  fratrmti  discordhs  riiasque  volens 
hcdare,  ausi  sunt  dicere  ;  Quis  te  constituit  priwct- 
fem    aut  judicem    super    nos   (  Exod.  u,  __)?  Ac 


apud  ilia  tribunalia  repeiemus,  si,  praescribeute 
Aposlolo,  Nihil  intulimus  in  hunc  muudum  :  verum 
nec  auferre  quid  possumus  (J  Tim.  u,  7)  ?  Si  eniiu 
nihii  iuiuiimiKS  in  bunc  murulum  vcuiendo,  elnibil 
auferre  polerimns  abeundo  :  falso  aliquid  noslrum 
bic  esse  dicimus,  ubi  nobis  iotus  peue  mundua 
aliauus  esl.  De  q^io  nobisquid  judex  satculi  tribuc- 
re  [AL  retribuere  ]  poierit,  siuibii  ualura  dooavii? 
Quid  Pilatus  veritaiis  kiterrogaior  poiius  quam 
prolalor  :  quid,  iniuain,  nisi  Barrabam,  quem  idce 
Judaei  Deo  coeli  prxferunt,  quia  ad  judieem  saecnli 
couvolarunt  ?  In  quo  utique  perfidus  populus  non 
reuin,  sed  reatum  accepii.  Scd  baec  de  judicio  siui 
dicta,  non  de  negolio. 

III.  Caetei  uin  quod  ad  causam  pcriinet,  non  solurr. 
moneo,  sed  obiestor,  ut  si  Geruniium  pro  Citristo 
ofiendistis  ,  In  ea  offeusione  duretis.  Qui  enim 
perseveraveht  usque  in  finem,  hic  salrut  erii  (Muttk. 
x,22).  Nam  si  causa  offensionis  eai  Ckristus  au.- 
plexandum  esl  impii  palrU  elogium,  non  dolondom  : 
ne  recedamus  a  Cbrlsto,  cui  nos  illa  exhxredaiio 
commendat,  sicut  scripium  esi  :  Beati  ettis  cum 
peneculi  vot  luerinl,  et  maUdtxeriul  nomini  vesUro 
lansjuam  malo,  propter  filium  hominis  :  gaudete  i* 
iUa  dief  et  exsultate  :  ecu  mercts  vestra  multa  ett 
iii  caflo  (  Luc.  vf  21  et  uqq.).  II  mc  mercedein 
offcnsio  illa  providil,  cujus  poenitci  vcritatis. 
<Juod  si  vocaiae  ad  Douiinum  iu  inaagine  Levilarnm, 


proiude  suo  illis  Don/mus  orerespondii,  quoamplius  ^  spiriiuaiibus  gladiis,  corporeo*  occidisiis  affectus  : 


«oiifuiareutur,  si  pro.leretilur,  lalso  se  quaerere 
quein  sprevissent,  dicenle  ipso  :  Si  credidissetie 
utiqut  et  mihi  (Joan.  v,  4G  ).  Sed  qiioniam  et  cgo 
vcs'er  sutii,  ei  vos  vcrc  scio  qnasisse  judicium 
cjtis,  qui  i_.gyptium  gaudciiier  occidii,  et  cuui  ad- 
vcrsario,  duin  iu  via  cstis,  nitimini  cito  loiifoedc- 
r.ire  coucordiam,  apud  Judajos  sibi  suam  seuien- 
iiaui  reliuquetiius,  super  ipsos  qui  eatu  proiuiere 
vciiientein. 

11.  Nos  bumilibus  de  Domini  lenitale  dicemus  : 
Vobis  dalvm  esl  scire  mysterium  (Matlh.  xm,  11). 
Ac  proinde,  utad  exordium  divcriiculi  rcveriamur, 
lixrcditalem  illam  vobis  arbiiror  cocleinneudam, 
ucc  aliquid  a  judicc  sa.*cuii  postulanduni.  QuomoJo 


quem  patretn  dcsideralik  ?  Uuus  est  cnini  Paicr 
nosler  qui  in  coulis  esl,  ac  proinde  Dominus  hae- 
reditas  vestra.  Iu  Ciirisio  euim  possidendum  c*t# 
quod  cum  Cbristo  est  possidenduin.  Ne  revertamiiH 
ad  lnortuum,  qui  sequiinini  viventeui.  Mortui,  in- 
quit,  sepeliant  mortuos  suos  (  Matih.  viu,  ££).  Al 
si  jamprideiu  dixisiis  :  Pater,  non  novimut  te  : 
ul  tesiamenlum  Doiuini  servarctis  :  quid  adliuc 
repudiati  patris  quftritis  trstainentuui  ?  liic  est 
iUe  gladius  qui  a  Doinino  pcr  icrras,  palrem  a  lilio 
scparaturus  iminissus  esi  (Malth.  x).  Hoc  csl  verc 
circuiucidcte  naiuram,  quod  Juduei  forma,  el  r.on 
vcritatc  cuslodiunt :  et  circumcidere  ciiiiro  peliino 
(Josue    v).  Vetra  auiemerai  Lhrisius  (I  Cor.  x,  A). 


49  EPfSTOLA  II.  DE  CONTEMNENDA  HiBREDlTATE.  W 

Is  etrque    qitl   dixit  :  Si   qui$  amaverit    patrem  A  delibus   habcretis.  Mtimlus   iste  vos   cnm  Dourino 


aut  matrem  $upermet  noneet  me  dignus  (Watlh.  i, 
57).  Hoc  vos  gladro  uienies,  illos  iiuiramini  Levi- 
las,  ab  inferiori  bomiue  per  exterioris  veslri  castra 
curreMes,  obvios  atlcclns  pro  Domini  amore  jugu- 
lale  :  juira  legislaiorrs  imperiuiD  periransetintes 
primum  virtulum  exercilom  cum  redita  :  vidtiicel 
ut  praeterita  transjeunles,  nec  saecnli  mirabiiibus 
rnbarentes  ;  ubi  primiini  ad  eum,  qni  nos  mrsil  in 
mundum,  fum  femorali  gladio  redeamus  :  resi- 
stentes  nobis,  remorantesque  hos,  pr.opinqtmm, 
proiimum,  frairemque,  ne  pcr  bos  clongetur 
nostra  peregrinatio,  perimamtis  :  et  h*c  a  porta 
faciamus  ad  portam  :  id  est,  ue  curn  in  porla  oruli 
fr.ilrem    fuero  persecutus,   portam  fortasse  auris 


vestro  noii  agnoviu  Si  de  saecuio  e&selis,  sapculum 
vos  amaret.  Rege*  sa?culi  a  filiis  suis  trihiiia  non 
poscunt.  In  domibue  regum  tunt.qui  mottibut  tx- 
ttiuntur  (Matth.  xi,  8).  Zebedaetis  Jacobmn  el  Joan- 
nem  non  sequitur.  Sinite  Gemnliiim  in  naviciila 
reinanere  cum  retibus,  dummoclo  cum  apostoiis 
Chrisli  jaccaiis  in  pectorc. 

V.  Vae  divitibns,  qrroniani  rccepcrtiiit  cousola- 
tionetn  suam  (  Luc.  vi,  25)  1  Vobis  atilem,  GTia\  in 
futtiro  consolalio  vestra  debetur  :  vobis  ekhaere- 
daiio  illa  fuiiirae  hsereditaiis  in  co&Icsiihiis  fecil 
atfgmenium  :  vobis  sua  rouudus  ipse  subditxii,  ubi 
vos  non  suas  esse  cognovii :  imo  diris  dives  ardo- 
ribus,  Lazaro  in  sinu  patris  Abrahse  rrcitnibeule, 


obsideal,  et  per  aliam  portam  pretermrssus  occor-  B  lorquetur  (Ltcc.  xvi,  25).  Et  qnid  mirain  si  pauper- 

rai.  Ha?  siqnidem  sant  porue  aniins  nostrae,  per 

qnas  ad  illam  seectili  bbndimenU  deseendunl,   el 

per  quas  sensns  carnis  rntroeunl  :  per  qoas  nisi, 

lale  strage  facta,  viam  virtutibus  qtiariam  impieiata 

fecerimus ,  minquam  ad  regem  verae  pietatis  pcr- 

venire  poterimus. 

IV.  Quod  ubi  pro  vestra  devolione  fueritis  viri- 
liier  exsecuue,  slatim  vobis  ab  ipso  Moyse  talis 
ftcti  laudatore  dicetnr  :  Implestis  lioiJie  manus 
Domiiio  :  Iioc  esl  mundiim  [At.  ssecultim  ],  qui 
vobis  condilione  carnis  et  substanliae  propinquus 
esl,  et  proximus  :  occidentes  actus  vestros,  q*i 
mantis  sunl,  implestis  Domino,  cum  nulli  praeler- 
quam  Domino  imperanti  servire  annuislis.  Sic  c 
Abrabam  Domino  dexteram  suain,  dunt  parricidiuin 
facere  non  recusat,  implevit  (Gen.  xxu).  Qui  fiiii 
sui,  dum  iilam  Deo  armat,  oblitus  esi,  et  in  prae* 
cepti  respiciens  majestatem,  atrocitatem  operatio- 
uis  non  dignatus  esl  relreclare.  lmpieniur  nainqtie 
manus  Doinino,  cum  Domini  occnpanlur  iiuperiis  : 
cum  Domini  traditse  voluntati,  non  hominis  inci- 
pitint  esse,  sed  Dei :  quando  non  affeclui  carnis 
oblemperanl,  sed  divioae  serviunt  jnssioni.  Sic 
Juditb  ob  Hberlatem  civrum  vel  salutem,  se  sub 
specie  fornicationis  implevtt  Deo,  ei  inermis  ar- 
matum,  et  virtrm  multer  occiilil  (Judith,  xu,  13). 
Sic  vos  Domino  plenae  carnis  affeciibus  triompnatis : 
oon  qti;eratis  refugam,  qm  a  vobis,  etiamsi  occur- 
reret,  foret  occidendes.  Remiltite  paliium  tunicam  D  fuerit 
defrahenti  (  Lue.  \i,  29).  Peeunia  eorum  cum 
ipsis  sil  in  intcritum,  qtti  Christo  pectiniam  praeiu- 
lerunt  (  Acl.  vut,  26).  Kxeunles  semel  de  Sodoma, 
ctincta  relinqiramus  incendiis.  Videt  Lol  uxoris 
exemploiram  Dominl,  quae  in  iram,  quia  retrospe- 
xit,  incurrit.  Nolnit  vobiscnm  Geruntius  iu  coele- 
stibns  hahere  pariem  ;  cur  vos  partem  ex  ccnsu 
cjus  desidcratis  in  lerris  ?  quod  sr  ille  vestra  glo- 
riosa  tantopere  contcmpsit  ,  cur  non  vos  illius 
inhonoraia  coutemnitis  ?  Ferte,  oro  vos,  patienler 
fitlei  notas,  stigmala  Christiana,  Ecclesise  pauper- 
t.>tein.  Ferte,  inquam,  iiupudicoriim  elogia,  virgi- 
nitatis  baercdes.  Vi*ilatas  vos  esse  cognosciie,  et 
Unta  visilatiouc  clarilicatas,  ne  partcm  ctiin   infl- 


cultis  et  pcregriuiis  in  terra  quidem  aliena  se- 
pulcrum  emil  Abraham  a  tiliis  Helh  ?  0  veriias  I 
aequeo  eniiti  silere,  quin  exclametn,  0  aliitudo 
sapientia?  ct  tcientke  Dei  (Rom.  xv,  33)  I  Sepulcruin 
sibi  patriarcha  peregrinos  emit  ?  Quid  est  scpul- 
erum  ?  Locus  est  quietis,  ubi,  juxta  inundi  raiio- 
nem,  defunciorum  corpora  collocantur.  Voca  ergo 
intelligentia,  locitm  sibi  requietionis  pater  Abra- 
ham  fide  sua  et  coniemptu  pecuniae  cotnparavit 
(Cen.  xxiii,  17).  Istud  sibi  sepulcrum  et  Paulinus 
nostcr  nuper  ipse  divitiis  cum  sua  matrefamilias 
comparavii,  qui  conversatione  saeculi  morieiuea,  a 
mundialibus  operibus  jam  qiiiescunl,  dicenie  Apo- 
stolo  :  Mortui  enim  esli$f  et  vita  vettra  abtcondita 
e$t  cum  Chrnto  in  Deo  (Colo$$.\u%  3).  Et  ite- 
ruin  :  Si  autem  mortul  $umu$  cum  Chritto,  credtmue 
quia  $imul  vivemut  cum  Chritto  (Rom.  vni,  10). 
Uoc  esl  iliud  duplcx  sepulcruin,  exterioris  hominis 
et  Iuterioris  quies  una.  Nani  si  hoino  ex  duabus 
substantiis  coustat,  uierito  el  scpulcrum  duplex 
babere  debebit  ;  ut  cum  alterutra  substantia  iu 
suam  naturam  dissociaia  retneaverit,  requies  u4pi- 
qne  non  desil.  Quonium  cum  ex  corpore  et  anima 
homo  sit  ;  taineu  nec  anima  siue  corpore  homo 
dici  polest,  nec  corpus  sine  anima  bomo  est :  cuni 
tamen  anima  el  corpus  bomo.  Sed  ubi  hoc  nomcn, 
quod  ex  dtiobus  nominibus  snis,  proprie  lertium  # 
duororo  conimistione  perflcitur,  eorum  dissidio 
vacuaium,  sua  singulis  ioca  ad  requicm 
censenlur  :  quoniain  ulrumque  vivit,  el  morilur 
utrumque.  Nain  sicut  prarter  hanc  vitam,  alia  vila 
est  beatorum  :  ita  praeter  hanc  morlem,  mors  alia 
impiorum  esl.  Scd  tnler  hanc  vitam  et  mortem,  at- 
qtic  illam  vitam  et  inorten»,  inlerest  hoc,  qnod 
islae  nattirie  suut,  ilia;  sunl  meriloruni.  Atquc  ita 
duplcx  sepulcrmii  ct  naturae  debelur  et  iiierilts. 
Hoc  sepulcruiii  sibi  duplex  patresfamilias  isti,  do 
quibus  loctHi  sumus,  providerunl  :  qui  senaluni, 
honores,  divilias  rclinquendo,  n.ortui  iliis  vidcb:iu- 
tur,  qtiibus  esse  videutur  ciiam  dum  vivunt  inorttii. 
Ecce  unuro  sepulcrum,  in  quo  conversalio  veteris 
hominis  ctim  crepuniliis  su*  nobiiilatis  abscondi- 
tur.  Illud  eril  aliud  cum  ipsum  corpus,  quoduaiu- 


52 


61  S.  IJiERONYMi  OPERUM  MANTISSA 

ra?  lege  caducum  csl,  dUsoluitrm  revcrtelur  iu   ter-  A  «»  »ac  terra,  quoniam  nemo  qui  eum  sequeretur 

iiiventus  est.  At  nuuc  vos,  filiie,  conGJiic,  quas  ex 


raiii  :  <!c  qua  scripluin  est :  Terra  et,  et  in  terrani 
ibit  (Gen.  ui,  19)  :  anima  tamen  iu  r.  frigerio  rc- 
quiescenlc.  Nam  qui  duplex  sibi  sepulcrum  noluerit 
comparare,  habcbil  forsitan  juxla  condirionem  na- 
turie,  ubi  corpus  mortile  condatnr  ;  non  habebit 
jnxtameiiti  legem,  ubi  anima  requiescai.  Quod 
quidem  iia  conslitiiliiiu  esl,  ul  mors  ista,  qu«  per 
dissolutionem  aiiima?  gcneiatur  cl  corporis,  media 
sil  et  diiarum  mortium  tt  duarum  viiarum.  Bis 
eniin  hoininem  necesse  cst  niori,  et  bis  ei  vila  de- 
betur.  Nam  et  bcaius  Paulus  duos  bieviler  vitas 
desitfiiavil,  dicendo  :  Pietat  autem  ad  omnia  *valett 
promissionem  habent  vitai%  et  ejut  quce  nunc  ett,  et 
[utur(v(l  Tim.  iv,  15).  El  bcalus  Joannes  iii  Apo- 
calvpsi  duas  moitesosiendit,  dicendo  :  ln  eot  mort  B 
tecunda  non  habet  potettatem  (A\oc.  xx,  6).  Secun- 
dam  cniin  dixil,  quia  est  et  prima. 

VI. —  Scti  illud  nobis  magna  ratione  tia- 
ciandum,  et  diligenti  circumspectione  providen- 
dum  est,  nu  anle  istam  moriem,  quae  scparatiotie,  ut 
dixi,  animae  corporisque  gencratur,  mori  savculo 
huic  (anathematizalis,  si  potest  dici,  omnibns  ejus 
voluptaiibu»,  qnse  nobis  exira  lineam  vitalis  sub- 
stanihe  mundi  copiis  suggeruntur)  malimus  ;  an 
poslnnltiralem  interiluin,  quia  animam  cornusque 
discernit.  Unde  et  imerilus  dicilur,  quod  iuter  ipsa 
eat,  ac  medium  se  inter  duas  subsiautias,  quae 
hominem  sui  conjugatione  faciebaut,  tertium  illuin 
gradtim  perfeclae  stibstantiae  stiblaturus  inimergat. 
Quoniam  qui  hic  mortuus  fueril,  mundi  volupta- 
tibtis  iion  utendo,  cl  corporis  slimulos  obierendo, 
consepultus  csse  vidctur  cum  Cliristo  (Rom  vi,  11): 
et  si  consepuluis,  uiique  in  se  puhro,  sinc  quo  esse  non 
potesl  sepulltira.  Huic  et  mors  alia  communis  iila 
debcttir,  qoae  animam  a  vinculis  corporis  solvit  el 
liberat,  cui  corpoii  aeque  suuin  sepulcrum  el  *ua 
sopultura  debetur.  His  duabus  mortibus  post  ge- 
miiiiim  sepulcrum,  beata  illa  et  perpelua  vita  suc- 
cedit.  Gaeiertim  qui  totum  miimlum  hic  lucrifecerit, 
ainbieuilo,  rapiendo  :  quoitiam  hic  facia  carnis  morli- 
ficarecoiitempsit,  posl  istam  uaturalcm  mortem,qiiaiii 
iransire  n<»n  possiunus,  dicilur  merito  uno  et  simplici 
sepulcro  csse  coudiius,  vel  potius  coinmendatus  : 


eo  vestiginm  Abraliae  estis,  ex  quo  de  lerra  non 
esse  ccepislis.  Ohsequimini  voluntati  patris  vestri, 
cujus  corruplehe  obseeutae  non  estis  :  qui  vobis  a 
filiis  Ileth  sepulcrtim  emit,  quod  sibi  el  caeleris 
suis  noluit  comparare  :  apud  quos  utique  mortua» 
cstis,  quando  cum  eis  id  quod  vivi  iu  muiido  posse- 
deiinl,  non  lenelis.  Gratiasque  illi  semper  agite, 
qui  vos  boc  fccit  vcstigiuin  non  hahere  :  ut  ibi  cum 
Lazaro  sigiium  Abralise  haheretis.  Possideat  ergo  ilto 
pccuniam,  vos  sepulcrum  ;  ille  imagincs  cscaruin, 
vos  requiem  prophetarum. 

MONITUM  IN  EPISTOLAM  SEQUENTEM. 

Ila?c  ascripta  est  eliam  Paulinoepistola,  ad  cujtit 
dictionein  doctis  yiris,  atque  ipsi  ntipero  ejus  ope- 
rtun  ediiori  maxime  accederc  visa  esi.  Verum,  cunr 
miilta  in  ea  sinl,  qu«  cuin  Paulini  hisloria  couipoui 
nutlo  modo  possunt,  illi  etiam  est  jure  plaue  merilo 
ahjiidicata.Ego,  nisi,  quod  Erasnttis  putabai,  ine- 
ptum  est,  in  tanta  scriptorum  ttirba,  qtios  illa  fe- 
rebat  aetas,  divinare,  cnjus  sil,  Philippo  presbytero 
velim  Iribui,  qui  optimut  auditor  Hierontjmi,  G<n- 
nadio  teste  cap.  62 ,  tcripsil  (amiliaret  epistolai 
valde  falsaty  maxime  ad  paupertatit  et  dolorum  lole- 
rantiam  exhortatoriat.  Ex  his  certe  qti.-e  tolo  con- 
textu  edisseiunlur,  nihil  occiiriit  uobis,  quod  ab 
ejus  Philippi,  itemque  Marcellae,  ad  quam  scnbitur, 
personis,  rerum  serie,  et  circumstantiis  abhoneal. 
Marcella  autem,  non  ut  Lebrunio  vidttur,  alia  est, 
alque  tila,  ad  quam  saepe  Hieroiiymtis  bcripsil,  ei 
cujus  vitain  cpislola  ii>  nostra  receusionc  127,  ad 
Priucipiani  exposuit :  ut  euim  cxlcra  dissituultmus, 
q  manifesto  illam  ipsam  esse  auctor  deinunstrai, 
cum  ait  iuilio  cap.  n  illam  se  vidisse,  eo  levipore, 
quo  ejut  domum  regalit  affinilat  ambicbat,  cuui 
ejus  sciiicet  uuptus  Ceiealis  consul  cxpelcrct. 

EPISTOLA    III. 

AD   MARCELLAM. 

Exhortatur  ut  adversa  Ulcret. 

1.  Magnam  humililati  uostrae  flduciam  scribcndi 
ad  vencrationem  tuam,  Ghristi  charitas  dedit :  qtia; 
tefecil  humilem  corde  pietalis,  et  diviteui  operibus 
benediclionis.  Talis  eteuini  de  sauctis  litlei  tuae  di- 
viliis  fama  processit,  ut  ad  nos  quoque  iu  longiu- 
quo  positos  penetraverii,  et  auditu  graiia?  i)ei, 
tanquam  oleo    laetiliae,  impinguaverit  ossa  noslra. 


et  in  &ecundammortetumiseriiicurril,qu#pleiia  esl  0  Nolum  cnim  facturo  est  nobis  bonutn   luuui,  quo- 


et  dolorum  aeiernitaie,  el  lacrymaruui  perpetuitate. 
Vlt.  —  Hu!C  sunl  ilaque  duo  sepulcra,  quae 
sibi  ct  Paiilitius  vir  singularis  adimagiuempatriar- 
<  ha*  sollicilissimus  requisivit  :  untim,  ubi  et  vetc- 
rcin  homtnem  cum  aclihiis  suis  spolialus  occulerel  : 
et  licet  necdum  corpus  dcposuissel,  carnalia  iioii 
haberet  iti  cartie  :  aliud,  ubi  corporc  ipso,  cuui 
«enerit  Dominus  confringere  terrain  ejus,  exposito, 
animam  collocet  in  quiete,  ut  fidei  iuiic  pater  ille 
haec  (iliis  contemptH,  ut  diximus,  pecuniaj  coinpa- 
ravit  :  iu  quo  dives  cum  paupcre  nou  potuit  rccu- 
harc.  Huc.omnes  peregrinos  mundi,  liuc  cgei.ies, 
Uuc  cliam  exl.aercdatos  pro  Ghristo  sacularibus 
rccipict  tcstarocutis.  Idcoiuc  ucc  vcstigiuiu  habuit 


niam  illuminaviiDeusvulluin  suuui  super  le.  Segre- 
gavit  te  ex  utero  cognalioiiis  et  terrx  iuob,  uou 
regione,  sed  spirilu  bonae  voluutatis  :  ut  de  terre- 
nis  opibus  fidelem  sibi  consiitual  in  coelcstibus, 
eaium  participem  de  quibus  scriplum  est :  Mulieret 
sapienlet  adi/icaterunl  tibi  domot  (Prov.  xiv,  1  sec. 
LXX).  Hjpc  autem  audientes  de  tua  fclicitatc  ccele- 
sti,  cffudiinus  coram  Deo  corda  nostra,  el  in  voce 
extultationit  epulanies  (Pt.  xli,  5),  diximus  :  Do- 
mnut  mortificat,  Dominut  vivificat,  deducit  ad  /n- 
ferot,  el  reductt.  Dominut  divites  pauperet  facit, 
humilet  exaltut  (1  lley.  u,  6)  :  ted  quoniam  [Al. 
quia  caiix  in  manu  Domini  ett,  hunc  humiliat,  et 
hunc  exultat.  Quod  ctsi  ad  ouiuc  mysleiiuiii  regni 


51 


EPISTOLA  III.  EXHOBTATIO  AD  MARCELLAM  UT  ADVERSA  TOLERET. 


H 


pertinere  videiur,  altnmen  el  ad  liinm   speciatiter  ^  in  Deo  manet.  Sciens  aulem  ei  Prophel»,  quia  mo- 


graliam  referri  potest  :  quae  magno  Domini  inise- 
raniis  consilio  exaltata  cs  ut  hnmiliareris,  et  hu- 
iiiilinia  ut  exallareris. 

II.  Non  enim  ignoramtis,  vcnerabilis  soror  el 
benedirta  lilin,  tuaiii  pra*teriiam  in  hoc  saeculo  glo- 
riam.  Nam  eiiam  vidhnus  le  in  tempore  illo,  qtio 
domum  luam  regalis  affinitas  ambiebal,  eminenfem 
In  liis  houorihus,  qui  desiruuiiltir  :  quia  elsi  ipsi 
quoqiie  a  Domiuo  altissimo  tributinttir,  quia  omnis 
potesias  a  Domhio  Deo  est  (Rom.  xm,  1)  9  atla- 
men  caduci  ei  fragilcs  sunl,  qui  sub  hoc  inimdo  agun- 
tur  :  cujus  figtira  ut  umbra  praterit.  Unde  et 
impensius  admiraniur  gratiam  qua»  libi  dala  est,  et 
magnificainus  in  te  Doniinum,  qui  te  in  laboribtis 


ntentaneum  tribulationis  in  hoc  s.tcuIo  immensum 
perennis  glorice,  ut  Apostolus  aii,  pondus  operatur. 
snncios  ille  rcx  in  Psalino  ul  dignus  hahealtir  ignii1 
tentationum  examine,  dicit  :  Proba  me%  Domine,  el 
tenta  me  (Psal.  xxv,  2).  Unde  et  iterttm  idem  Psal- 
mographus  nosier,  qtiasi  poenitens  mimdi  htijus 
gloriae,  ronfiteiur,  cunniicil :  Priusqnam  humiHarer* 
ego  deliqui  (PsaL  cxvm,  67).  El  quia  htitnilinlione 
rnratus  sit,  statim  dicil  :  Propterea  eloquium  tuum 
cuslodivi.  Ob  hoc  rursum  Propheta  :  Da  nobis,  ait, 
auxilium  de  fibulatione,  et  :  Vana  salus  hominis 
est  (Psal.  lix,  43).  Est  enim  vaua  salns  homiuiim, 
qtiac  puiaiur  in  hac  tanttim  vita  mortali  esse  ;  dc 
qua    homini  dicitur  :  Homo  sicut  fcenum  dies  ejus 


honiinurn   posutt,   et   salutifero   paternae   pietalis  B  (Psal.  cn,  15).  Et  qtiidem  lu,    sancla    filia,  etiam 


verbere  visitavit  :  ut  te  in  paucis  vexatain,  in 
mtiltis  bene  disponeret,  lese  Apostolo  :  ln  hoc 
innndo  corripimur,  ne  cum  hoc  mundo  damnemur 
(/  Cor.  xi,  32).  Unde  ei  David  aii  :  Corripiet  me 
jusius  in  misericordia9  et  increpabit  me  :  oleum 
autem  peccatoris  non  impinguet  caput  meum  (Psal. 
cxl,  5)  :  ita  et  in  Salomone  scripium  esse,  siue 
dubio  in  studiis  spiriliialibus  posiia,  didicisti  :  Qno- 
iiiam  Domintu  quem  diligitt  corripit  ei  (lagellat  (Prov. 
ni,  il,  juxta  LIX).  Castigat  autem  omnem  filium 
quem  recipere  dignatur  dispouendum  ad  vitam  aeler- 
nain  (  II  Cor.  xi,  39).  De  co  ct  Apostolus  non 
conruiiditur,  nec  atteritur  :  sed  uingis  gloriatur,  et 
poieus  fit  in  inlirmitatibus  suis,  qui  ut  nos  suo  con- 


doctimentis  edocta  es  probare  sententiam  :  qnia 
omnis  earo  fcenum,  et  omnis  gloria  ejtts  quasi  flos 
fosni  (Isa.  xx,  6-8).  Aruit  fcenum%et  flos  ejus  deci- 
dit  ;  verbum  ntitem  Domini,  el  qtii  fecil  illud,  m<r- 
net  in  ceternum%  sicut  ipse  Domintis  manci  in.vicr- 
num,  qui  est  aute  in  sseculn.  Ob  hoc  vere  dictuni 
esl :  Vana  salus  hominis%  quia  vnna  omnia  sub 
coeio.  Uude  et  in  Psalmis  hahes  :  Universa  vanila* 
omnis  homo  vivens  (Psat.  xxxvui,  6). 

IV.  Sed  de  qtio  genere  bominum  ista  dicnt,  in 
consequcntibus  docet  :  de  eis  scilicet  qui  vaue  cou- 
ttirbantur  amore  divitiartim  siiarum,  in  quas  sicut 
beliuae  caecae  inhiant  sine  fine  cupiendi  et  conge- 
rendi,  thesaurizantes  in  terra,  et    ignoranles  cui 


fortet  exeinplo,  fatetur  et  prcdicat  sibi  ipsi  :  cui  C  congregent  eas  (Ibid.   7  seqq).   Relinquent%  inquil, 


etiaiu  asque  in  tertium  coeluin  paiuerat  asceusus  : 
el  quemneque  tgnea  illa  rompbea  ab  adilu  paradisi 
potuerai  excludere  :  ubi  etiam  ineflabile  otnnt  lin- 
gua;  audierat  arcanum  ;  sed  tanacn,  ne  extolleretur 
propter  excellentiam  revelationuui,  ita  se  ipsius  a 
quo  in  lantum  glorific  abatur  Domini  moderamine 
gubernatuin  refert,  ut  apposito  angelo  Satanie  in 
stiinuluiu  caruis  su;e,  id  est,  in  tribulationem  cor- 
poris  deprimereiur  salubriler9  ne  inflaretur  inaniler: 
Propter  quod%  inquit,  ter  Dominum  roguvit  ut  rtce» 
deret  a  me :  et  dixit  mihi  :  Suficit  tibi  gralia  mea  : 
nam  tirtus  in  infirmitate  perficilur  (I  Cor.  xn,  8). 
III.  Quamobrem   cuin  tali  magistro  et  auciore 


alienis  divilias  suas  (Psal.  xlviii,  12),  et  postqnam 
in  vanitate  defecerint  dies  eorum,  rapli  in  infernum 
omnest\\o\\  domiiii,  sed  servi  divitiarum  suarum ;  nihit 
illic  invenient  in  manibussuis  (Psal.  lxxv,  6),  quia 
nibil  pramiserunt,  nisi  ajlernarum  merila  pcena- 
rum.  llla  autcm  non  esl  vana  salus  hominis,  dequa 
dieiiur  :  Domini  est  salus,  et  super  populum  tuum 
benedictio  tua  (Psal.  ui,  9);  et  ilerum  :  Satus  autem 
justorum  a  Domino  est  (xxxvi,  39).  Ideo  et  spes 
in  Deo  posila  non  confundel  (Rom.  v,  5),  sictil  sa- 
Itt*  vaua  non  est  quae  speratur  in  Chrisio,  et  con- 
fcrtur  a  Christo. 
V.  Ergo  quia  accepisti  auxilium  de   tribulatione, 


instructa,    ad   virtutem  patientise  et  spem  gloriae  D  ne  concupisceres  humanam  diem,  et  vana    salute 

hoiuinis  gauderes ;  gloriare  in  Domino,  el  benedic 
eum,  qui  libi  /ri6nii  intellectum  (Psal.  xv,  7),  ne  in 
via  peccatorum  (Psal.  i,  \)  stare  persisteres,  neque 
in  fiHis  generationis  isli»ispermaneresf  quibus  non 
est  salus  (Psal.  cxlv,  3,  juxta  LXX)  :  quia  prana- 
lescunt  in  vanilate  suaf  veritatis  immemores.  Uui* 
dum  confidunt  in  multitudine  divitiarum,  non  ,ponunt~ 
Deum  adjutorem  suum  (P.sal.  u,  9).  Tibi  autem 
facia  est  sors  iu  haereditate  Jacob,  el  illuminati 
sunl  oculi  tui  in  agniiionem  verilatis  :  ut  intellige- 
res,  quia  melius  esl  modicum  justo,  super  divitias 
peccatorum  multas  (Psal.  xxxvi,  18).  Ideo  eniui 
iMis^rtcor*  el  mherator  Dominus  (Psal.cx,  4),  quia 
talibtissuis  pracparat  adiuvciitiones  suas  ad  vitawi 


actenia»,  r.oiilidens  eslo,  lilia,  sirulesse  cwpisii,  et 
goriare  in  prceteritis  passionibtis  tuis,  recolens  el 
illa  ejusdem  doctoris  eloquia.  Fideliter  eniin  ul 
roitecius  arc  inorum  ccclestitim  contestatur,  uon  esse 
condignas  passiones  hujus  temporis  ad  futuram  glo- 
riam,  quce  retelobilur  in  nobis  (Rom.  vm,  18).  Tri* 
bulatio  enim%  inquit,  patieniiam  operalur%  paiienlia 
autem  probationem  :  probatio  vero  spem%  spe$  au~ 
tem  non  confunait  :  quia  charilas  Dei  diffusa  est  in 
cordibus  nostris  (Rom.  vt  30)  :  in  qua  charitale  ra- 
il*cati  omnia  susiiueiuus.  Propterca  et  David  ait  : 
Diligam  le,  Domine,  virtus  mea  (Psal.  xvu,  2,  juxta 
P*ulm.  Rom.)  Dilcclio  eniiu  Domini  virlus  salmis 
c»t  ;  quia  Deus  dilictio  csttei  qui  manct  in  charitatc. 


65 


S.  IHERONYMI  QPERUM  MANTISSA. 


56 


hominuin   prnpagandam,  permisit  te  istius  saeruli  \  pemse  vocationis  (Philipp.  m),  ut  npprehtndas  in 


fluctibus  vcntisque  jaclari  :  ut  expei ta  naufragium, 
<le  caeiero  similiter  periclilari  caveres.  ltaqtic  cuncia 
tjuse  passa  es,  sicut  intelligis,  vnlnera  quidein  cor- 
poris  tui,  sed  et  animse  remedia  fuerunt. 

VI.  In  circumcitione  eordit  fac  opent  tua  :  nt 
gloria  tua  non  sit  ex  hominibus,  ted  ex  Deo  (Rom. 
li,  29) :  qui  deponit  potentet  de  tede,  et  exnltat  /m- 
mitet,  et  eturienlet  impiet  bonn,  et  divites  dimittit 
inanet  (Luc.  i,  52).  Deut  tcientiarum  Dominus  (/  Reg. 
ii,  3),  vide  quanta  gloriam  tuam  recompensatione 
mutavit,  qui  te  maluit  pauicipein  rerum  ccelestiuin 
ficri,  quam  ad  Qnciu  terresirium  permanere,  ut  ob 
humana  dignitale  iransires  in  regnuin  Dei.  Efr  qui- 
dem  multis  Iiominiuus  hujus  saculi  vanilate  captU 


quo  apprehensa  es,  el  accipins  corouam  juslitia, 
et  diadema  gloriae  de  manu  Domini.  Gumque  magn» 
dies  illa  in  igne  cceperil  revelari,  non  concremeiur 
opus  tutim  snpientis  rgnis  examine,  aed  probeiur 
(l  Cor.  iu(13).  Necexstingualnrluinentunm,scdin« 
ler  stcltss  clariores  emicet,  inter  illos  qui  fulgebunt 
ticut  sol  in  regno  Dei(Mattk.  xm,  43),  et  tkut  luna 
tn  mternumperfecta  (Psal.  lxxxvih,  38) :  quos  eliam 
per  diem  tol  non  uret,  neque  tuna  per  noetem  (PtaL 
cxx,  6)«  Eruntenim  in  Jerusaiem  urbeilla.ccelesti 
permanentes  :  cui  ipse  Domiims,  ut  scriplum  est, 
trit  et  nomen  et  lumen  (Apoc.  xxi). 

VIII.  Videntes  ergo  et  praevidcntes  in  apirito  re- 
velationis,  roagnam  tibi  perenniiim  gaodiorom  mes- 


vis,  siiuiiia  Deus  auxilia  percipieidae  in  aeternum  ^  sero  Aorescere,  exsultamus  in  fcomfao,  etgaudeotetf 


saltitis  offerredignatur,  sed  plerique,  supefantibus 
[Mart.  plerisque  sperneniibus]  saua  consilia  solli- 
ciludinibus  divitiarum,  ac  deleciationibus  corporunt, 
nolunt  inlelligere^ut  beneagant  (Ptal.  xv):  et  malunt 
laia  via  perdiiionis  spaiiari  cum  multis,  quam 
anguslam  semiiam  invenire  cuni  paucis  (Matth.  vn, 
13).  Unde  et  tu,  beatissiiua,  cui  donatum  est  non 
iudurari  pia  castigatione,  scd  corrigi :  neqne  glo- 
viari  in  divitiis,  sed  spein  et  rem  iu  Deo  ponere, 
Ct  a  sorle  diviltun  peccatorum  dividi  :  quorum  cor 
ut  coenum  est,  quia  et  cor  steut  tbesuurum  suum 
iu  terra  dcmergunt  :  transi  ad  beaioruin  pauperum 
sortem»  quorum  formain  Christus  acccpit,  et  faetut 


fructibus  tuis,in  veceexsullationis  Psalmi  canimus: 
Magna  opera  Domini,  exquitita  inter  omnet  to/wt- 
tatet  ejut  (Ptal.  cx,  2)  :  quia  miiHum  abundavil 
bouitas  ejus,  superabundare  tribulationibus  tuis  : 
quandoquidem  te  in  eornm  sorie  vocavit  perenni 
Uetitia  et  hacreditate  ecelesti,  et  in  bonore  regali, 
et  in  consessu  superjudiciali.  Tolerauda:  sunt  i» 
hoc  saeculo  bumilitatis  passkines,  quae  tibi  a  DeO 
recompensabuntur :  et  tu  benedicta  similiter  inle- 
rim  bis  verbis  consoiare  :  ut  le  vclcrutn  dolorunv 
obliviscaris,  et  in  pra?senti  proposito,  quod  ad 
opera  salmaria  elevasii  mantis  (uas,  corde  perfecto 
Irniata,  fidticialiier  fuiurorum  bonorum  tibi  perpe- 


eti  refugium  pauperi  (Psal.  ix,  10).  Neque  divitcs,  n  fruain  felicitatem   fesiiva  ineditatione    promiltas  : 
-...i i.^.i ... C . . , . t ..    . . 


sed  pauperes  beati  quorutti  esse  pronuntiat  regnum 
ittloruiii  (Matth.  v,  3). 

VII.  Tuum  est  ergo  ntinc  in  msgna  gratiarum 
actione  oonfiteri,  et  psallere  Domino  ;  quae  ita  ut 
audiviimis,  et  babitit  et  corde  bumiliiatis  ornata  es, 
ut  lingtue  ttise  Davidica  verba  conveuiant :  Bonum 
mihiett9  quod  humiliatti  me,  ui  ditcerem  mandata 
%ua  (PsaJ.  gxviii,  71).  Adjicere  eliiwn  quod  slaiim 
sequitur  vere  poleris  :  Bonum  mihi  ett  lex  orit  tui 
tuper  millia  auri  ei  argenti  (Ptat.  cxvm,  72).  Ele- 
gtsti  enim  thesauros  tttos  ponere  in  praceplis  AI- 
tis&imi.  Dicimus  et  nos  congratulanles  tibi  in  ver- 
bis  PropbetaB  :  Gaude,  filia  Sion  ;  latare,  filia  Jeru- 
taUm  (Zach.  n,  10,  juxta  LXX),  et  obliviscere 


(eque  ipsam  in  cceliim  auimo  gestiente  pratcurras 
ul  dum  corpore  moraris  in  lerra,  )aro  ad  Christnm 
menle  pervenUs  :  dumque  Christum  conaris  imi- 
Uri,  et  vesligio  ejus  affigcris,  deposilis  oneribus, 
et  impediroentis  atque  compedibus,  quibns  sa?culi 
liuju*  divites  attinentur,  tedentet  hi  tenebrit  et  «m- 
bra  mortit  (Ptal.  lXxxvii,  7)  :  lu  jam  liberata  et 
espedtta  comlteris  Dominum  msjesuuis  crucifixumf 
cojiis  imaginem  non  potest  portare,  nisi  qui  in  boc 
steculo  nudum  se  fcddit  el  morluum  :  ul  secundtim 
ipsnm  Dominum  dical :  Venit  enim  princept  mundi 
hujut  et  in  me  nihil  invenit  (Joan.  xiv,  30).  Vel  se* 
cundum  propltelam  David  :  Factut  sum  inter  viven- 
tet  quati  mortuut  (Ptal.  lxxxvii,  6)  :  ut  sic  inter 


malorum,  quse  tibi  debujus  saeculi  bonisorta  suut :  D  mortuos  libera,   possis  juxla  Aposiolum  dicere  : 


qu»  elegisti  libi  bonam  partem,  quae  non  aufereiur 
libi  (Lue.  1,44).  Neinoeniin  polest  auferre  lliesau- 
ros  repositos  in  sinu  Christi,  neque  evertere  dotnuin 
in  ipso  angulari  lapide  fundatam.  Non  enim  ligno 
putribili,  neque  Siipula  fragili,  aut  fcenoarescenie, 
super  infinuam  arcnam  aedificium  collocasii,  sed 
super  immobile  fundamenium,  qnod  est  Christus, 
prmter  quod  aliud  fundamcntum  nemo  potett  ponere 
contummandum  (lCor.  m,  II)  :  argento  el  auro 
et  lapidibus  preiiosis  exsiruere  coopisti  in  Chrislo. 
Et  quia  perficis  hoe  sedificium  [Dci  ciiim  aidificatio 
t»st](/Cor.  ui,9),  illesapicnsarcbiteclus  insUiiloperi 
tuo  ul  doceat  te  pcrcurrcre  cursum  bonum,  obli- 
Uci  qti£  rctro  suut  :  el  cxiendi   ad  bravium  su- 


Vivo  autem  jam  non  ego,  vivit  autem  in  me  Christut 
(Galai.  u,20).  Gaude  quia  facta  es  skut  gioriosa 
Juditb,  iuler  virtuies  pudicitiae  meritis  vidultatis 
ineorrupiaB  potens  :  sicut  el  Auna  venerabilis  in 
jejuniorum  castimonia  orationis  instans  nocie  ac  die. 

ItOKITUM  1N  EPISTOLAM  SEQCENTEM. 

Videlur  i&tud  cx  prolixiore  episiola  seu  libello 
fragitieutuin,  maxiine  cum  fine  et  dtbita  sermonis 
conclusione  careal.  Cur  ad  virginem  in  exsilium 
mitsam  inscribalur,  ex  nullo  pentius  loroinielligere 
vsi  :  nam  neqtie  ejus  peisonac  vola  usquam  est  aul 
vealigitim  ;  ueque  exsilii  ineiuio,  nisi  illo  fortasso 
loco,  ubi  de  Moe  diciiur :  Ecce  et  ille  rem  pattut 
exsi  fi.Auctorem  quod  speclat(quandot|uidefu  Hiero- 
nymi  iiquet  nou  esse)  stylus  auteiu  cum  auteccdeiili 


57  BPISTOLA  IV.  AD  VIRGINEM  IN 

proiime  consonat,  itnde  haec  etiam  Paulini  videri 
doctis  viris  poluit :  eodem  argumento  quo  illain  Phi- 
fippo  presbyiero  auribui,  banc  quoque  eidein 
posse  reor  ascribi. 

EPISTOLA  IV 

SEO  COSSOLATlO  AD  MRGINKM  |N  EXSILIUV  MISSAM. 

I.  Si  Deus  ac  Doniaus  nosterChrisius  Jesus  secu- 
ritatem,  pacem,  tranquillitatem,  quietem,  prosperi- 
tatem,  laetitiaro,  et  quaecunque  alia  esse  jucundi- 
laium  geiiera  possunt,  servis  et  cultoribus  suis  tam 
in  praesenti,  quain  iu  ftituro  promiueret,  esset  no- 
bis  non  iinmerito  dolendum  atque  flendum,  si  qua 
in  prsesenti  vita  contraria  pateremur,  eo  quod  prae- 
ter  inspiratum  dolorem ,  cujus  eo  semper  acerbior 
vis  est,  quo  magis  repentinus  acciderit,  futura  quo- 
que  promissio  esset  ambigua,  praesenti  spei  sollict- 
taiione  frustrala.  At  vero  cum  e  contrario  sollici- 
tudines,  bella,  tempestates,  inquieludines,  roiserias, 
tristitias,  odia,  ac  alia  quaecunque  incommodorum 
atque  aeruninaruu»  genera  esse  creduntur,  in  prae» 
scnti  uos  passuros  esse  praedixerit,  contra  praedictae 
commutationis  taedium,  de  promissa  nou  erit  quis 
prosperitate  securus.  Si  vero  commonitus  fueris, 
in  ipsa  commonitione  habebis  solatium.  Et  quamvis 
ex  praedicio  inalo  adversaa  valetudinis  quispiam 
acerbissime  perttirbetur  :  perlurbalionem  tamen 
non  absque  consolatione  suscipiel,  qui  iu  ea  pro- 
mibsae  sanitatis  sigaa  'esse  cognoscit.  Pari  ratione 
uos  quoque  jucundos  esse  ac  laetos,  duro  spei  no- 
s  rae  signa  couspiciinus,  coiuprobaionem  ejus  su- 
iiiimus,  cuni  per  mala  praesentia,  futura  bona  indu- 
bitatae  tidei  manibus  jam  tenemus.  Siquideui,  ut 
dictum  esl,  salus  nostra  in  letnpore  tribulationis 
(P$al.  cxxxvu,  59).  Nullam  ergo  debet  generare 
tristitiam  qualecunque  illud  esl,  quod  roaximain 
videtur  signiflcare  laetitiam.  Est  enim  ille  superbus 
ac  invidus,  aut  sui  fastidiosus  boni,  quein  ejus  pro- 
Laiio  reddit  tristiorem.  Dicil  enim  in  Evangelio  Do- 
iuinus :  Vos  lugebitis  el  flibitis,  mundus  autem  gau- 
debii :  vos  contristabimini9  sed  iristitiu  veslra  vertetur 
fii  gaudium  (Joan.  xvi,  20).  Ampluciemla  est  ergo 
tristitia  quae  gaudiuin  parit :  et  noti  ejus  maieria 
estconsideranda.  Quia  saepe  per  dulcediiiem  fructus 
placet,  quod  amaium  borruit  in  radice.  Ei  iterum 
ait  Domiiius  :  Hcec  locutus  sum  vobis,  ui  in  me  pa- 
cem  habeaiis  ;in  hoc  autem  mundo  pressuram  habe- 
bitis  (Ibid.  33).  Quid  boc  est  quod  dicit,  ut  in  me 
pacem  habeatit,  in  hoc  mundo  pressuram  habebitjs  ? 
nisi  ut  taiita  in  nobis  sit  ejus  creduiilas  pollici- 
tationis,  ut  cum  mundi  uiala  patimur,  fuiurae  spei 
Gducia,  in  suniuia  pace  nos  esse  credamus  :  tanta- 
que  sit  in  nobis  spes  fulurorum,  ut  omnino  non 
sentiantus  nos  lusliuere  illa  quae  patimur,  sed 
ea  poiius  aibitremur  jam  oblinerc  quae  credimus. 
Siquideut  dictum  est,  unde  toium  uos  iti  futuro  lia- 
Jbere  cognoscinius  :  Spe  satvi  facti  sumus.  Spes  ««- 
tem  queevidetur  non  esi  spes  (Rom.  viu,  24).  Ad  hoc 
ergo  lanlain  in  nobis  iidei  siabililatetn  Domiitus 
esse  desiderat,  ut  certius  cssc  uuud  credimus,  quam 


EXSILIUM  MISSAM  COttSOLATlO.  5» 

A  quod  patimur,  jutlicemtis  :  et  verhis  habeama» 
speranda  quam  sensibilia  :  et  pracsentes  angustia* 
non  sentiamus,  dum  in  futuram  spem  toia  animi 
intentione  proiendimur.  Ac  si  beilator  aliquis  do- 
lorem  vulneris  aut  contemnat,  aut  nesciat,  dum 
omnibus  vivacitatis  sensibus  solam  videtur  cogitaro 
victoriam.  Nam  et  qui  tempore  hierais  vadit  ad 
balueas,  prius  asperitatem  frigoris  nudus  paiitn- 
terexcipii,  quia  eum  seculura  calefactio  consolatur. 
Ita  certa  spes  renv  vincit  instantem,  ut  illud  quo- 
dammodo  esse  incipiat  quod  faturiim  est,  et  destriat 
esse  quod  praesens  esi.  Jn  me%  inquit  Dominus,  pa- 
cem  habeatis,  boc  est  dicere  :  Firmius  vobis  sit 
quod  in  me  est,  qui  semper  svm,  quam  qnod  \n 
•  temporali  geriiur  mundo.  Quia  mundus  transihit* 
B  et  malitia  quaecuuque  agitur  iti  ipso,  fluietur.  Pax 
vero  inea  nulla  unquam  defeciione  temporis  sol- 
vetur.  Et  alibi  dicit  :  Mulier  cum  parit,  tristiiiam 
habei,  quoniam  venit  diesejus. Cum  autem  pepererit 
puerum,  non  meminit  jam  pressura;,  propter  gau- 
diumt  quia  natus  e%t  homo  in  mundum.  Et  vos  nunc 
quidcm  tristitiam  habetis,  sed  tristilia  teslraverta- 
tur  in  gaudium.  tterumautem  viilebo  vost  et  gaudebit 
cor  ve$trumfet  gaudium  vestrumnemo  tollet  a  vobU 
(Joan.  xii,  21). 

II.  Aptissimuin  namqne  ad  comparationem  tribu- 
lationuin  pracsemium  ot  ftiiurorumgaudioriim,  prae- 
gnaniis  muiieris  indtixil  exempium  :  quae  quamvia 
causam  partus  non  absque  higeuti  sciat  dolore 
£  lransire  :  quia  avidilale  niiuia  liberos  cupit,  dolo- 
ris  torincntuin  speruit,  dum  quod  satis  diligrl,  con- 
cupiscil,  et  anle  gaudet  cx  ptolo,  qiiam  contri- 
sietur  ex  partu  :  nec  recusal  fecuudiiatis  exordia, 
quamvis  certa  sit  ea  nou  absque  magnis  angpribua 
eveutura  :  quoniam  dum  majus  gaudium  cogitai, 
tristiiiae  causasampleciitur.  Sic  et  in  oirnibus  peue 
rebus  humanis  diflicilc  potcst  esse  lanilia,  nisi  tri- 
Slilia  anle  prseceaseril,  et  amaritudo  pra?euulis  ilolo- 
ris  commendatamplius  gaudia  secutura.  Sicquidem 
pretiosior  saiubriias  esi,  quae  post  lunguoris  recu- 
penlur  incommoduin  :  et  a  qualibet  parle,  ex 
majore  saepe  iaboris  ncccssilale,  ad  ampliorcin  so- 
iel  feiiciialcm  veniri.  Sic  qui  lillerae  scienliauv 
desiderat  habere,  si  discendi  noti  susceperit  iscdia, 
D  peritiae  gaudia  adipisci  nou  polcrii.  Nec  cujuslibet 
eruditionis  quisquam  habere  polcril  gloriam,  nist 
aiiimi  aesius  ante  fuerit  perpessus.  Agricoia  qtioque 
de  ubenaie  frugum  laelaii  non  poteril,  nisi  prius 
terra  inulto  labore  confcccrit.  Et  taulo  magis  pro- 
spcriialis  speiu  coogent,  quanto  se  aiupiius  desu- 
dasse  cognoverit  :  et  de  laboie  impeirso  sperat 
ubertalis  aiigmenlum.  Quid  quod  in  crealuris  pene 
otunibus  ita  csse  cognoscimus  :  iilic  iiiajorem  frti- 
ciiiui  gigni,  ubi  onerosic  acerbitalis  causa  pracces- 
seril?  iSam  et  xstatis  et  auluuuii  tcmporibus,  quae 
tcmpora  minislra  sutit  frugum,  stcriiiiatein  uimiaui 
noiiiiunqiiam  hycmis  leuilas  iutulit,  cum  ftcundi- 
tatcm  inaxiiiiam  frigoris  sape  pracslilct il  ausicritas* 
Et  quidquid  clemenlia    vcris  rcsolvil,  spem  ubcr- 


50  S.  HIERONYMI  OPERUM  MANTISSA.  60 

latlis  amisit.  Arbores  vcro  ipsae  tanlo  numprosiore  A  wsecialionemqtie  pertuleril,  qnantos  vitae  suae  difVi- 
gravantur  fruclu,  quanlo  acerbioris  frigoris  vioieti 


lia  reprimunlur.  Cum  praecoces  flures  opporiuna 
castigatio  refrenando  ad  pericultim  festinare  non 
patilur,  ulih  iinpedimeititnii  pruinac  :  et  qiiod  re- 
primit,  non  ol  focat,  sed  inrludit.  At  vero  si  paulo 
clementior  vis  exstitcrit  imbrium,  quanto  liixuriant 
prius  indiscipliti:ila  fcstinatione,  tanto  post  fru- 
ciihus  de*eruntiir,  tum  futiiraevires  importuiio  tem- 
pore  consuinuniur.  Semina  quoqtie  ipsa  lerrse  jacla 
alque  commissa ,  quanlo  glaciali  frigore  arcenle 
tardins  surgiint  in  frtigem,  utili  radice  proficiunl, 
ac  tanto  postmodum  amplioribus  fructibus  praegra- 
vata  curvaniur.  Navigantibus  quoqiie  ipsis  longe 
serenitatis  spem  pollicetur  iiimis  valida  et  diuitirna 


iiiilitudine  casligarit?  Cnstigaro  enim  aliuin  vide- 
tur,  qui  ab  ejus  conversatione  dissenlit.  Nonne 
sauclus  Abel,  qui  in  hoc  mundo  primus  innocen- 
li:im  conservasse  reperitur  atque  justitiam,  ctim 
illibal.1  Deo  oblulisset  munera,  mox  ut  muncrum 
respct lu  Deo  placuit,  usque  ad  morlis  illationem, 
bumanum,  vel  quod  sreleralius  esl,  frateruum  sta- 
tim  invenitur  odium  iuvidiamque  sensisse  :  et  fra- 
tris  ejus,  qui  illi  et  pro  gcrmanilatis  necessilu.line, 
et  pro  solatii  cansa  (quia  soli  adlmc  pratlcr  hiirnani 
generis  principes  in  univcrso  mtindo  eranl)  majo. 
rem  debcbat  charitatis  affectum?  Sed  injusiitiam 
roaluit  omni  consolalrone  dcstimi,  quam  jusii  cu- 
juspiam  sociciatc  dissona  confovcri  ;  si  lamen  con- 


tempestas.  Sic  et  omnitim  fere  creainrarum  spein  II  solalio  recte  dieemla  est,  ubi  tantum  dissidet  ani- 


diflicile  exsultatio  aliqua,  uisi  moerore  prweuiite, 
succedit.  Quae  cum  ita  sinl,  aequinimiter  ferrc  con- 
venit  :  eliam  si  uos  (ribiilatiouum  ac  dolorum 
isperioris  bicmis  procella  eoncusserit,  tanto  amplio- 
rem  aeslaiis  fructum  delaturi,  quanto  praesenti  fri-  • 
gore  viiam  habere  coutigcrit  acriorem.  Digcrit  enim 
austeiilaiem,  quam  potcrat  reservare,  quidqtiid 
primo  impelii  eripit  in  exilum.  Nec  tilla  nos  insur- 
gcntis  pclagi  tlebet  terrere  lempestas,  cum  veulura 
riostra  sit  eliam  nnnqtiam  finiemla  tr.inquiUitas. 
Domini  estenim  vox  illa,  dicentis  :  Beati  estis  cuin 
vos  maledixerinl  homines,  et  pcrtejcuti  vos  fuerintt  et 
dicent  omne  malum  adver$um  vos  :  gaudete  et  exsul- 
tate,  quia  mercet  vettra  copiosa  ett  in  ccelis  (Matlh.  r 
v,  11,  12;.  Quisquis  enim  mercedis  et  beatiludinis 
suac  causas  uon  cum  ingenli  g:iudio  snscipit,  ccr- 
lum  esi,  euin  aut  infidelitate  atit  imperitia  laborare. 
OplAndum  est  elram  quainvis  sit  amartim,  qnod 
liicrum  pnrit  :  et  cum  l.rlitia  inajore  sumendum, 
quidquid  ainpliorcm  geuerat  mercedem.  Nec  con- 
gestio  laboris  vitauda  cst,  quae  esi  atigmeutatio 
commodorum.  Sic  nainque  negotiatorum  avidilas 
amplioris  quaestus  causa,  nec  maria  penimescit, 
nec  terreua  discrimina,  quae  interdum  etiani  causae 
solcnl  csse  damnorum  :  et  propter  majoris  lucri 
spem,  navigaiionis  et  peregrinationis  incommoda 
libeuter  assumit :  quia  quamvis  magnus,  facilecon- 
tetnnitur  labor,   ubi    non  tam  laboris    qtiantitas, 


mtis,  quaiitum  vila  discordat.  0  Cain  miserandc  I 
qtiid  agis?  cur  in  fralerni  cl  innoxii  sanguiuis 
cffisioncm  crndcli  salis  odio  furiosoqtie  prommpis? 
Quid  tibi  solitarius  eommernit  frater?  quam  vim 
intnlit,  quam  ferit  irjurinm?  Sed  quae  major  injtisto 
injuria  csse  potesi,  quam  viia  jusliliac  [F.  vitre 
jusiitia]?  in  boc  tantum  tibi  dispiicuil  solitarius 
frater,  quod  Deo  placere  gestivit?  Fuisses  ct  tti  Dco 
plazens  :  numquid  et  te  ille  excluserat?  An  tam 
panperem  Dei  cbaritatem  esse  cognovcras,  ul  vos 
simiil  amare  noi»  pos*et?  Sed  quando  boc  amens 
sentit  invidia,  quac  conlra  bonuni  semper  l.iboraf, 
el  non  videt?  Deniqtte  quod  jtistum  est  vidcndo 
non  passa  csl  :  moriendo,  msgis  accepta  vilefai  it. 
Eruhesre,  o  nimis  miserande,  livore  tcstaris  melio- 
rem  te  esse,  cui  le  exbibes  nociturum.  Qua:  igiiur 
haec  tanlae  crudelitatis  duritia  fuil,  iit  non  vel  soli- 
tudiuem  luam  recogilares?  Qtio  animo  postmodum 
parricidali  illi  campo  reversus  es,  qualilcr  poste» 
absque  unico  fralrc  solus  in  toio  mtindo  vixisti  ? 
non  lam  iu  fratre  lucrans  haercditatem,  quam  quod 
duo  eraiis,  auxilinm  soilicitudinis  perdens.  Quitl 
cniiii  intra  cogitaiionis  luae  sccreta  volvebas,  quanJo 
tecnm  illum,  quem  solutn  familiarem,  quem  solum 
socium,  qnem  sohim  collegam  babere  consueveras, 
non  vidcbas?  Ntim  sanitis  fuerat,  si  ita  (e  furor 
iuvidiae  compulissei,  ut  ipsc  in  tc  sceleratas  vci  teres 
mamis,  et  arma  parricidalia,  lua  quam  fraliia  vita 


quam    rjus  utiliias  cogilattir.  El  si  id  fieri%  propter  D  sensissel?  Nulliis  tam  crtidelis  homicida  esl,  quaiu 


tcmporalia  et  incerla  lucra  conspicinius  :  qtiid  no- 
bis  propter  aeterna,  et  sine  ulla  atubiguilate  ven- 
tura,  sit  agendiim  cogilemus.  Nam  cum  illomiii 
lucra,  insidhr,  vcl  pcricula  praecedaut  :  similiter 
nostra  commoda  dispeudiis  cumulanlur,  et  suh 
periculo  feliciora  eontingiuit.  Qtiae  fncommoda  in 
tanttim  tribulationem  uon  metuunt,  ut  etiam  mors 
possit  propter  illa  contemni.  Siquidem  pretiosa  in 
consyectu  Domini  mors  sanctorum  ejus  (Psal.  cxv,16). 
III.  Sed  ego  te  cur  ad  tribulationis  patientiain, 
humanis  aut  praeseniis  vitae  provocare  conor  cxem- 
plis  :  cum  niillum  pone  sciamus  fuissc  sanctorum, 
i;ui  procellosum  htijus  tcmporis  agoucm  absqve  tri- 
bulaiioiiii  tcmpeaatc  traii^ierit  ;  et  tanlortim  odia 


qui  ita  crga  alterum  saevit,  ul  non  parcat  sibi. 
Quid  miser  facinus  tuum  tiiierroganti  Deo  negas  : 
et  dum  excusare  crcdis,  accusas  :  ut  nulla  tibi  nec 
coufessionis  ncc  incndacii  possit  ratio  subveuirc? 
Nam  nisi  scivisscs  iualum  csse  parricidium, 
non  ncgasscs.  Sed  bxc  consuetudo  peccantis  est, 
ut  malum  semper  velit  negando  geminare,  et  diccre 
se,  aut  non  fecisse  quod  fecii,  aat  bono  opcratum 
esse  zelo,  quod  eum  constat  inalo  gessisse  livore. 
Et  putas,  miser,  quod  ilium  facinus  laluerii  luuti, 
quem  indigni  muneris  tui  causa  non  I.iluii?  Non 
crgo  quia  illtim  quidqiiam  lateat,  interrogat,  seJ 
ue  tibi  ignorantiae  cxcusatioiiem  relinquat.  Natn 
ctim  fratrcm  negas  lc  scirc,  quid  gcsscrit  confiic- 


6!  EPISTOLA  V.  AD  AMICUM  jEGROTUM.  62 

ris,  ei  asperitatem  ciimini*  suppressa  coufessione  B  magis  ac  magis  ac  maxima  succrescunt :  qttando- 

quidem  eliam  centuplum    recepiura   promitiitur. 


conArmas 

IV.  Haec  ideo  paulo  latius  exseculi  suraus,  ut  tam 
invidue  malum,  cujus  extimari  crudelilas  non  po- 
tcsi,  quam  in  pnrscuti  vita  condiiionem  justitiae 
p  uideremiiR,  quae  Kt;iiiin  cum  odio  sui  coppit.  Quas 
ne  tunc  quidiin  ahsi|ue  mttlta  persecutione  eise 
potuit,  ciiiii  unum  lautiim  liabcret  iuimicum.  £t  si 
lam  gramle  otlium  ab  uno  hosle  perpessa  est,  ut 
usqtie  ad  viiap  iutereinplioiiem  vcniret,  non  uomo 
quicuuque,  sed  fratcr,  quid  ex  ea  tunc  su^linere 
p-  sse  credendum  est  eum,  qui  hostes  tol  exlraneos 
habei  :  cl  nisi  per  molem  auctae  pravitalis  a  multis 
p.iiest  atidire*  sociorum  quisqtie  jtistiliae  culiorum  : 
Venite,  circumveniamus  justum*  quoniam  inutilis  el 
contrarius  est  openbus  nostris  (Sap.  u,  12)?  Sed 
«iicel  alijuis  :  QuisquU  vitare  invidiam  ctpil,  li- 
nteat  pluril  us  innotescere  vel  placere.  Ecce  jusius 
Abel  nuilos  habtiit,  quibus  innoiescerei  vel  place- 
rel  :  et  tamen  iuvidiae  odiuni  vitare  non  poiuit. 
Errat  eniiu  quicumpie  absque  hominum  amicitiis 
contrahi  non  posse  opiuatur  invidiam  :  cuui  illa 
non  tam  huinanas  amiciiias,  quam  solam  Dei  ami- 
citiam  per*cquatur.  Unde  ne  ille  quidem  absque 
invidine  iufestaiioiie  esse  poluit,  qui  vel  soli  Deo 
placcre  gcstierit.  Suflhit  enim  ad  invidias  stimtilos 
iucitandos,  si  le  illi  placere  coguoverit,  ulira  queni 
clins  essc  noii  poiest  Sed  nec  sanctum  Noe  in 
praesenli  viia  inconcuss»  securitatis  quietein  ha- 


Ipse  vero  Isaac  quibus  teulatioiiiim  generibus  qua- 
titur,  dum  escae  [Mart.  csse]  inopiam  patitur  :  dum 
peregrinaiionis  experilur  labores  :  dum  propter 
uxoris  speciem  nimiain  ipse  metuit,  qui  anxietate 
conficilur,  el  eo  ipso  quo  oblectabatur,  aflligilur 
cum  illi  forma  conjugis,  quae  in  securitate  placue- 
rat,  in  formidine  displicebat,  dum  regis  anmtlatio- 
nem  patilur  :  dum  eam  quidem  possidere  'illi  absque 
invidia  non  Iicet.  Sanctus  quoque  Jacob  qtiammtilta 
patitur.  Primum  cum  fratris  sui  Esau,  propter  colla- 
tam  sibi  benedictionem  ,  morliferam  sibi  invi- 
diam  contrahit :  ctimejtis  oriitim,  indignationem- 
quedcclinans,  ad  Laban  solus  pergit :  cum  propter 
uxorem  servit :  cum  dilecire  sponsx  soror  non  amata 
supponilur  :  cum  prions  amoris  damno,  malrimonia 
illi  fraude  geminautur,et  rursum  pro  non  optatocon- 
nubio,  scptcnni  serviiio  subjiigatur:  cum  fratidcm  pa- 
titur  de  mercede  ;  cum  post  viginti  annorum  tuerce- 
nariam  servilutem,  occulta  magis  fuga,  quam  libera 
proficisceudi  expeditione  discedit  :  cum  Luban  per- 
sccutionem  timet  :  cum  fratris  sui  formidat  occur- 
stim  :  cum  dclusam  tilinm  suain  Dinam  pcrhorre- 
scit  :  cum  dilectissiuiae  uxoris  Rachel  funus  deflet  : 
cum  dilectissiinum  liliiim  [A/.  tnc.  uTium]  Joseph 
acerbo  funere  consumpium  a  besiiis  tiolel,  *tne 
solatio  sepulttirae  :  cuui  Benjatnin ,  quem  eltam 
consumptum  odiose  putabat,   couluIcr.it   [Al.    in 


buisse  c.  gnovimus,  dum  iniquis  exsistentibus  cun-  q  quem  contulerat]  charitatem  :  et  queni  sc  non  am- 


clis  solus  in  uuiverso  orbe  nititur  coslodire  jtisti- 
tiam  :  dtim  arcam  fabricat,  rcparandi  orbis  semiua 
oontinentem  :  dum  se  futuro  diluvio  praeparat,  al 
fideiu  venttirae  inundaiionis,  sedula  ctira  denuniial : 
dura  tam  sibi  quam  suis,  qtiamqtie  cunctis  auiman- 
tibtis  alimenta  conquiiil,  jusuiiae  merilo,  vitam 
mortis  tempore  reservaturus  :  dum  po.«4  taniam 
bominum  uumerosilalem,  soliim  se  cum  suis  re- 
mausissesuperstilciudolet.  Sed  solatium  non  perdit 
desolata  jtisliiia,  cui  consortium  Dctis  esl,  omni 
celebritate  festivior.  Ecce  et  iile  rem  passus  cxsilii, 
perempta  hominum  frcquentia ,  et  si  non  omui 
solatio  desiiitiios  parlis,  lamen  pene  solus  reliclus, 
agnorit  se  Domiiio  valde  servire.  Unde  non  mugno- 


plius  esse  visuriun  meltiebat.  Defessus  jain  tam 
annis  quam  laboribtis  sruex,  ct  palcr  jusiissimus 
ingemiscit.  Saiictissimus  eiiain  Josepb  de  tentalio- 
num  gcneribus  couflictatur  ct  qualilur,  cui  nc  si 
tribulationum  semina  species  vidciilur  fuisse  jusli- 
tiae.  Nam  quoties  aliqttid  sancte  vel  pie  gcssit, 
toties  intolcrabilium  lenlatiouum  disciimiua  subire 
compulsus  esl,  jusiilia*  conseutieus,  et  spe  confor- 
tante  perdurans  :  ut  laborandiini  nobis  sit,  quid  in 
eo  laudando  primum  debcainus  assumere  jusiiliae  : 
sanctitalisne  [Mart.  sanctitalisque]  pcrseverai.tiain, 
an  patieutiae  aequanimitatisque  viitutem.  Nam  cuiii 
fraierna  dilectione  somnium,  ut  fratcr  fiatrihus 
indicaret,  invidiam   eoruui  odiumque   contraxit  : 


prre  cxquirebat  vanam  bominuin  consolandi  gra-  D  quasi  aul  ipse   se  [Al.  si]  somniasse  fiuxisset,  aul 


tiain,  qui  jucundiorem  ac  pleniorem  habebat  in 
Deo  liduciam.  Sanclus  qtioque  Abraham,  quae  vei 
qiiaiia  perpcssus  est,  dum  fidein  solus  iiiier  cun- 
ctos  servat  incredulos  :  dum  patriam  et  propin- 
quos  deseril :  dum  uxoris  steriiitatem  dolet  :  dum 
propter  escae  inopiam,  modo  in  ^Egypto,  n  odo  in 
terra  Geraris  pengrinatioiiis  sentit  hijurias  :  dum 
mori  propler  uxoris  pulchriliidincm  limet :  dtim  sibi 
ereptam  moeret  :  dum  proferre  eam  iioii  meruit, 
quod  xquissimi  judicis  Dei  non  est  passa  jusiiiia  : 
d u iii  cor^ori  vuliius  jtibelur  circumcisionem  inferre: 
dum  filium  cum  matre  fjicit  :  dum  in  Isaac  dilecto 
tentatur  :  dum  religiosus  parricida  esse  praecipilur  : 
sed  ficile  ad  omuem  jactttram  consenlit  Itdclis,  cui 


visiouem  illatn  ad  subjugandoriim  ac  lcrrendorum 
imiiciiim  nuntiasset.  (mle  cum  ad  ipsos  coguoscendae 
salutis  eorum  causa  fuisset  a  palre  directus,  injun- 
clura  sibi  iter  fistiuus  aggressus  cst,  quo  celerius 
eorum  possct  odia  salurare. 

MONITUM   IN  EPISTOLAM  SllQUENTEM. 

Visa  Ii.tc  est  olim  Erasmo  non  abhorrere  a  slylc 
Tcrlulli.ini,  quantum,  inquit,  ex  illitis  fragmenlis 
licet  odorari ;  est  enim  afleclalior  el  duriusculus, 
etiamsi  gravibus  scntenliis.  Existimaiit  alii,  fortasse 
etiam  congrueiiter  magis,  ad  subsequentis  dictionein 
Epistolae,  quae,  nemiiie  jani  difliieute,  S.  Maximi 
Tauriiiensis  est,  cam  ita  accedcre,  ut  taiiium  non 
cerlo  astribanl.  E^o,  ul  prouuiiiiaic  noiidum  ha<. 
dc  re  aiisjm,  scutio  tamcii,  prop  us  ad  lioruin  opl* 


«3 


S  HlEUOXYMl  OPEHUW  MANTISSA. 


6i 


iriottem.  enm  qui  ta*e  srripsit,  person»m  siifttinere  A  t<l,  quem  lempestas  inler  flucttts  invenit.  Eiquam- 


episcopi.  qui  se  slaliin  iniiio  ail,  Dominicarum  r$ 
rum  religio$a  necessitate  occupalum,  ele. 

EPISTOLA  V. 

AD  AUrCUM  /EGROTUM. 

I.  Qttanquam  certissime  noverim,  expcrientiam 
tuam  alieni  consolaminis  levamiiiibus  atqne  rcmi- 
pii*  non  indigore  :  cum  languorcs  aertitmiasqiie  lan- 
gtiidi  corporis,  ttuporemque  inembroram  rtgen- 
i«um,  Tigemis  caleutisque  animi  felicitate  ipse  con- 
ftrveas,  ac  medica  ratione  cures  aique  coropowas  : 
tatneii  inter  adversa  praesidiwn,  inler  morbos  re* 
mediom,  inter  curas  solatium,  tn  fluclibtta  alienae 
manus  remigium  semper  qtiaeritur  et  optalur.  Pars 


vis  nemo  libcns  periculum  paiiatur  atit  feral,  la- 
t*ew  sub  porrdere  p<  riculi,  cngeute  ncccs6iiat<*, 
dtiratss.  —  IririR.  Sed  alia  mihi  anxietas  accedit, 
qoar»  tnoerorihus  dnplicalis,  meos  scnsus  involvat, 
ei  mordacibii9  curis,  ineiplicabiles  curas  impouai. 
Mevcl  enim  me,  qinxl  cttiu  talibus  tentamentis,  «l 
cwm  tam  obsiinati  morhi  cerlamine  mihi  solr  conli- 
gerit  dimicare?  cum  alios  norerim  et  mttioiibtis 
phigi»  esse  correctos  ,  et  compendioso  htctamrne 
entitifse  victores.  Cur  mihi  Dominus  non  cum  cie- 
leris  certamen  indixil?  Cur  me  non  sient  cseteros 
caiiig^vit?  —  IYier.  Primo  enim  non  debes  m  lam 
arduo  certamine  constitutns  de  bumilibus  cogitare. 
w  litferrora  sout  enim  prseinia  inferioribus  pugnis. 

cst  enim  procul  dubio  maximarum  medelarum  fra-  B  yD{  denique  fortia  forlibus  iniperantur,  fortiorem 


teroi  coirsoUminis  frnelus  :  el  fomes  dictorum, 
dnlcedine  consolantium  l,  levamen  fessis  animi» 
itrlrodiicit.  Et  si  non  corporeis  iu  membris,  reces- 
stbus  animi  tamen  el  abditis,  spirituali  studio  com- 
ponit  bominem,  et  inserit  ut  medicus  sospitatemy 
juvatque  conamina  cxiiausiarom  viriutn,  sab  ton- 
gnrum  sarcina  pressurarum  :  maxime  cum  scri- 
ptnm  sit :  Frater  (rairem  adjuvans  exaltabitur  (Psal. 
vm,  10).  Ob  boc  igitur  quoniam  Domiuicaruin  re- 
rum  religiosa  necessitas  tta  me  tenet  occupatura, 
tti  frequematu  corporalis  accesses,  seruimias  tuas 
itlustrare  nou  detur  facultas  :  pl.icuit  sicnt  petisli, 
utqualicuiique  solatio  litterarum  lentrem  tatn  longa 


ftrrtior  muneris  sequitur  census  :  et  ideo  ignomi- 
niam  judicat  fortis  cum  iuferiore  componi.  M;»gnus 
est  enim  qui  vieerit  magna :  devoiioi-is  esi  maxi 
inae  maxima  sustinere :  ingentis  virtoti»  ett,  in- 
genlia  superare.  Namque  meritis  eminenlioribus 
excellit  caeteros  aptid  regem,  quem  plurimum  tur- 
baverit  cauma  bellorum,  et  reddiderint  superaU 
vietorem.  Adest  deniqne  prarda,  in  ipso  conflictu 
eongruens  qualilatis  cerlaminis,  merito  dcstinata 
vicioris.  Numero  castrensi  pondera  pro  viribus 
regesimponunt  :  medicl  pro  causis  medelas  impen- 
dunt.  Qui  curandus  csl,  non  dicit  medico  qua  iege 
curetur.  Nec  inilcs  eligit  quo  mittatur  :  nec  ser- 


tenlaineiita  vii  tutis,  imo  polius  salutis  commodum  ~  vtis  qno  verbere  castigetur.  Qttod  enim  ex  majorts 

h!.Si  «*a_  s_m-    -      .#_■      •■.■•>■■*>     r^UaS.liAi^n.    ■■■hila    fi>»ilnlllin  _         J  _  «. !••      »_ ___      • _^  _ . *_.•-. _.!_.—«!      f  _____ 


visitarem  ;  et  auimum  Christiana  virluie  fuiidatum 
in  robur  maximum  promoverera.  Qui  regnomm 
ccclcs^ium  prsedam  censumque  moneris  sempilerni 
fomcudiinus  occupare,  esse  non  possuinus  sine 
alqna  congressione  victores.  Nunquam  enim  deli- 
c;»ta  ac  iguara  certaminis  virtus,  victonae  palmife- 
rum  culmen  ascendit  :  aut  praemium  de  subactis 
adversls  accipit,  qui  vicioria  cbariorem  vllissimam 
jedicat  sui  corporis  viiam.  Nec  mortis  enim  con- 
cutitur  metu,  cui  dc  niorio  vita  nascitur.  Pretio- 
suin  cst  illi  et  sanguincm  fundere  :  felicitatis  est 
ciiminfelicitale  pugnare:summs  sanitatis  est  acerba 
vulnera  sustincre  :  jacturam  quoque  ferre  inem- 
brorum,  opinatur  nia\imum  lucrum.  Et  quod  est 
nhimum  dicam,  prasciarum  est  illi  in  ipso  certa* 
minc  paliniferatn  credilori  aiiimam  revocarc.  Me- 
liuseniin  est,  sicut  ratio  deteruiinat,  st  quod  11.1- 
tune  debciur,  virtuti  [Mart.  virlute]  solvaiur.  Fe- 
renda  suut,  fratcr,  ferenda  sunt  igilur  cuncia,  per 
qna;  le  Dominus  afiQicttone  lougissiina  voluit  eipe» 
riri,  iri  in  magna  preinia  destinare. 

II.  Infir.  Quis  animtis  non  jam  suhmissis  viri- 
hiM  ferat  istos  inevitabiles  casus  et  perniciosae  ca- 
laiiitav.r  mcursws,  atque  morbos  infestos  :  qtf.ui- 
toin  v.deo  j«r»  cum  ipsocorporemorituros? — Hier. 
Cum  pericuiis  J-ui  necesse  est  congrediatur  et  cer- 

*  Olim  crai,  mufcedine  coti$vlaiioms,(\\\»  voce  et 

.  S.  Cypriautis  tiiiliir  iu   d»iab.  cpist.  priinar  ad  Do- 

liatiim  ;  ct  A.  Gellius  lib.    xix,  c.  9;  et  Bocthius 


pendet  arbilrio,  non  est  in  potestate  subjecti.  Ergo 
qtti  superna  regimur  potestate,  et  inter  mtmdi  mi- 
&erias  multiformes  corrigemli,  versamur,  nee  no- 
strum  est  de  potestate  Domini,  aul  plagas  etigerer 
ant  alia  certamina  qtiae  ferendo  vincamus  :  sicnl 
nec  servorum  est  eligere  de  dominis  genera  flagel- 
lorum.  Nunquam  enim  ex  arbitrio  pendentis  pen- 
det  licentia  verberantis.  Potestatis  est  emendare, 
conditionis  est  subjacere.  Regis  est  onus  impone- 
re,  et  miiitis  esl  sustinere.  Qoippe  cum  ab  [At.  el 
ab]  ipso  r^ge  nihrl  geratur  injusium,  qui  suis  le- 
gtonibus  pro  virium  qtialilate  bellicos  sudtires  im- 
ponens,  fortes  mitlit  ad  fortia  :  inferioribu*  com- 
petentia  jubet,  ul  nec  inferior  centra  proprias  vi- 
D  res  certamine  polentioris  arceatur,  nee  potentior 
inferioris  certamine,  degradaiis  meritis,  bumilie- 
tur.  El  dum  boe  agitnr,  nt  imilus  in  alieno  mino- 
retur,  atti  certe  succumbat,  omnes  cupit  esse  \i- 
ctores.  Nec  inimicus  est  medicns  qui  ferit,  ut  peri- 
culitm  lollal,  et  vuinere  vulnus  excludat.  Ncc 
adversatur  pnternus  affectus,  si  liberos  doceat 
amplexibus  flagellorum.  Paterna  euim  flagella 
excrcitia  stint  innoxiae  pietalis.  Ergo  quoniam  r.a* 
stigatiacorrigentis,  amoris  est  causa,  cum  de  pie- 
tate  dcscendat  :  ama  medicum  percussurem,  cujus 
plaga  maier  est  inedicinas.  Nihil  enim  iiupium  pie- 

lib,  11  de  Consolaiwne.  Sidonius  quoqtielib.  v,  epist. 
17,  aliique.  Ncc  sane  crat  illa  lectio  immutanda. 


65  EriSTOLA  V.  AD  AMICIM  jEGKOTUM.  6t> 

tas  paril  :  ul  virtulibus  amplcxis,  fructum  pietntis  A  odil  duiti    «flcndUur,  irasciiur  dum    non    rogaiur 


spirilualiier  ruratus  inclndai  :  Ego%  inquit,  Domi- 
nns,  necabe,  et  livere  faciam  :  percutiam9  el  ego  sa- 
nabo  (Deut.  xxxu,  39). 

III.  Infir.  Sed  aisii  :  Ergo  ferit  pietas?  —  HiBR. 
F»  cit  uiique,  ne  iwpietas  jndteetur,  si  non  corri- 
gat  deSinquciitem.  Cum  eniui  non  desit  in  iiomine, 
quod  lurctur,  ferii  ui  curet  :  ul  sunl  niaiiiis  medi- 
ci,  quae  mulla  kcdendo  confcrunt  snniiaieiti,  nen 
stne  murmure  palieutis.  Iloc  modo  et  nos  sub  cura 
ictns  niedenlis,  inter  ipsas  n  ceroris  angustias,  sic 
tn  Domiuum  murmuramus,  ut  in  meduutn  vulnc- 
mli,  qui  curaulur  et  doleni.  Aggredcre  igitur,  fra- 
ter,  aggredere  sustineulise  remediurn,  quo  valeae 
gravidam  lenlationibus  sarcinam  levigarc,  ei  peri- 


oflensus.  In  oliuin  euim  sui  provocat  Domiuum, 
qui  faeiis  odibilibus  se  odibilem  facit,  el  offeasnui 
rogarc  coniemnit.  Caeterura  amat  Deus  uomtnem, 
ut  arlifex  fabricam,  scd  oditmala  opera,  quibos 
fabrica  urgctur  in  lnpsiif»,  et  cogilur  in  Jabinain. 
Et  qtii  mala  opera  odil,  malorum  operuni  noti  po- 
lesl  amare  faciorem  :  sicut  Salomon  sanciissimo* 
protulit  :  Odio  sunt,  inquit,  Deo  impius  et  impteto* 
ejus(Sap.  xiv,  9).  Ergo  melius  est  in  boc  mun  o 
annis  vergentibus  perituro,  cujus  senecUitem  pre- 
mit  ac  sorbei  occasus,  ex  amore  Domiui  medfcina- 
lia  sustinere  verbera,  qiiam  ex  odio  cxspectare  in- 
sanabilem  plagam,  et  sub  fulmine  senlenike  ducere 
damnabilem  viiam.  Melius  est  iulcr  manus  medici 


cula  dtim  pateris  superare.  Jaceutia  membra  a«i-  B  iransilurum  ac  tiiodiaitnsu6tineretormentufn,quam 


rons  rigidus  consoleiur  et  curet.  Reguum  teneat 
virius  iuira  carpusanxielatibus  capiivitalum  ;  ul 
aniina  inclusa  pcriculis  vigeal  ipsius  Ubertate  vir- 
iuits,  qua*  iu  confliciu  lenlalionis,  varie  legalibus 
lubis  jamduduiu  jussa  est  praparari,  el  in  ipso 
▼esiibulo  dominicx  servitulis,  contra  infestas  ca- 
laaiilaies  arutari.  Fili*  iuquil,  accedent  ad  servilu- 
lem  Dei,  stu  in  justHia  el  timore,  et  prwpara  ani* 
mam  luam  ad  tenlationem  (Eccli.  u,  1) .  Ergocum 
teutaiio  uostris  utilitatibus  prorogeiur,  nou  est  mi- 
randum,  si  nobis  ejus  ardor  accidat  :  sicut  beatis- 
simus  Petrus  in  Epislola  sua  monet,  ac  dicit  :  No- 
iiii  rnirari  ardorem  accidettlem  tobis  ;  qui  ad  ten~ 


reuuntiare  medico,  ei  incurrere  supplicium  aHer- 
nis  tortoribu*  vexauiruin.  Aui  si  adliuc  rairarie 
amatoris  noslri  medicimun,  per  flagella  consiare, 
illod  quoque  debes  mirari,  quod  torquent  remedia 
quos  stedicus  amat,  qui  uocendo  quod  nocei  escto- 
dit.  Ihique  qui  nocentia  quaerit  exclndere,  non  po- 
tesi  non  nocere :  et  ideo  nocendo  cural,  ut  ekarior 
sit  saniias  pneparala  moeroribus.  Si  enim  ntedicina 
non  lacerarct  saiiaudum,  merilum  sauitatis  ire 
semper  delectarct  in  voluntarium  vulnus.  Si  non 
mordacibus  adjumentiti  uocentiuoi  mcdclarum 
cura  pretiosa  conslaret,  curaudiim  causa  non  co» 
geret  iu  ncerorein.  Et    ideo  remediis   noccniibus 


tationem  vestram  fit%  tte  ezcidmis  inter  varios  tccculi      cura  perficitor,  ut  meeroris  pretfe  redempla  saui- 


fiucus  (i  Pelr.  iv,  \i).  Frcquenlibus  prucetiis 
Gbri>uana  viia  quatitur  aique  teutatur,  et  pressu- 
rls  iniiumcris  krtatur  et  crcscit.  Quod  Salomoti 
bcatissimus  propbeta  et  salis  iilustris  tesiaiur  cl 
probai.  ConjunQere>  inquit,  Domino  et  sustine9  ut 
trescat  iu  novissimo  vita  tua  (Eccli.  u,  3).  Navigium 
vitae  nostrae  agitationibus  gaudei :  soJa  iraui|uilli- 
tate  iurbatur.  Stupet  euiin  cursuu,  eessautibus 
ventis ;  periclitalur,  si  periculis  nou  probctur.  In- 
ccrtum  est  enim  utrtim  ad  Doininuui  perlineai, 
quem  prcssura  maler  glorix  ventilando  uon  pur- 
gai,  premendo  nou  uulril,  castigando  noo  probai, 
cxJcudo  non  curai.  Nam  cum  verbera  nubis  atque 
varia  tenlainenta  amor  diviuus  impcndai,  ac  sicul 


tas,  cbarior  habeatur  et  grata.  Ergo  qtii  amanduo 
est,  qualibet  examiue  uon  potesl  non  emeudari : 
qui  corrigcndus  esl,  nen  polcst  non  flagetlari 
amatoris  vcrbcre  :  qui  curandus  est,  medentk 
mordacitate  non  poiesi  non  noceri.  Quid  miraculo 
stupes?  de  periculis  eKKpeciat  auxMitim.quem  curai 
ignis  et  ferrum.  Mulia  suni  euim  quae.iion  nisi  per- 
cussa  sananlur.  Uulti  sunt  quos  medici  sine  ferro 
curare  non  possum.  QtM  sanitalem  diversa  pcr 
iormenta  rogali  coneedunt,  amarissima  pocula, 
exi^entemorbo,  remedii  caiisa  non  silieulibus  ssrpo 
propinant,  qua?  non  sine  fronlis  rugosrlate  sor- 
beniur.  Maui  si  vulium  bibentis  attemlas,  tristis  et 
auxius  bibit,  ut  laetus  et  incolumis  vivai.  0  raiio- 


medictis  couferat  remedium  de  conlrariis,  et  ior-  d  uabilis  et  incoouno«li«  commoda  saiis  perversiias 


queudo  succurrai :  non  se  probat  ad  amorem  per- 
linere  Domini,  qui  pbgis  uiedicinalibus  nou  ine- 
ruit  subjacere.  Sed  forsitaii  tliiis  :  Si  meus  cst 
amalor  Deus,  cur  me  igitur  amatoris  mei  flagelia 
gtavi  laceratione  inoBstiQcant,  et  Ixdendo  coutur- 
baut?  si  me  amplexibus  flugcllorum  torquct  qtii 
amat,  jam  partes  odii  falsus  ainor  cxerccl  :  jatu 
malo  oderit,  ne  toiqueai.  Imo  cave  non  odcrit, 
roga  ulamare  dignelur.  Amor  enim  cmcndal,  odium 
vero  supplicium  coimuinatur.  A:iior  discipliuam 
consuevit  impendere,  odium  veio,  dictaule  sen- 
icuiia,  rcaium  recilare.  Quod  odiuin  nativilate  bu- 
inani  geueris  ex  Deo  iu  liominciu  prnpagatur.  Ei 
idco  est  bomiuis,  quod  oJit  ,  aut  irascilur  Deus  : 


ujedicin»  I  (jrgetur  bouio  bibere  quod  non  sitii  i 
cui  reinedium  esl  aliquaudo  quod  sitit.  Nara  qtiia 
inlerdum  ciborum  absiincniiam  praxiptant :  in- 
clicia  jcjunilate  corpus  exonerant,  ut  ile  ipsa  lassi- 
liidiue  refccium  aique  forlissimum  rcddai.t.  Re- 
pt-ntina  vubicra  qux  casus  in  ca-tris  advexii,  fo- 
\eiii,  ligant,  sarciunt,  curaui,  irocsiifkaudo  toii- 
licani,  faiigando  conlortaui,  icdendo  inedeutur. 
Na.n  dum  patulo  vulneri  conlintuia  partim  cnte 
quibusdam  fibulis  iufcrunl  saniiaicjw,  viiam  conso- 
lando  polliccnlur,  quam  curando  lompoiiunl.  Sed 
lcviora  sunt  ista  qua?  dixfmus  ;  apud  quos  est  re- 
medium  non  siue  sca-lpcllo  dcmerc  pu-ircdiucs  oiwr- 
vatas,  cl  aiuptuare  de  bouiiuc  vivo  mortua  •  p.ir- 


61  S.  HIEROXYMl  OPE 

tes ;  licei  unum  membrorum  non  sensu  loiius  A 
corporis  anipuletur ,  liomo  lainen  suis  damnis 
conseulit  ul  vival.  Apud  illos  aliquolics  ileira- 
ctw  cutibus  ei  ipsa  ossa  radunlur,  nc  tolus 
liomo  periens  eradaiur.  Apud  ipsos  nonnun- 
quain  colleciio  venuinans  et  xsluans  tumor , 
iucdicinali  ferro  sulcalur.  Apud  ips#>s  iguis  urit, 
ut  refrigercl  :  mordel  et  lacerat  ptilvis,  ut  sa- 
net.  Quid  plura  ?  Sub  medica  pietale  homo  pluri* 
mtun  torquelur,  ut  plurimum  vitat.  Ecce  necessa- 
riuin  periciilum,  in  quo  bcnelicium  esi  lidclc  tor- 
iuentum.  Periclilalur  pro  cerlo  quein  medicus  curat, 
sed  pcril  el  decipitur  cui  renuntiat.  Huic  enim, 
licel  sub  tonr.enio,  vita  proiiiillitur:  alii  vivendi 
spes  denegalur.  Ergo  tibi  necessiUs  exigit,  pericli- 
iari  inelius  esl  quam  peiire.  lucommodis  noccre  B 
cum  fructu  comniodius  puio,  qunm  negatis  incom- 
modis  inlerire  ;  itl  est,  salius  esl  remedio  sibi  no- 
ceri,  quam  uon  posse  curari. 

IV.  Iloc  secundum  cadestem  medicum  loquor, 
ei  ad  curam  magis  refero  spiritualem,  non  ad  illam 
solam  qux  arte  inoritura,  niortalibus  versalur  iu 
membris.  Nobis  est  ergo  iticlius  a  Domino  reriargui, 
castigari,  ei  sub  ejus  plaga  curari,  quaui  ab  ejus 
medicina  incurabilcs  removeri.  Arccl  enim  a  suis 
vullibus  Deus  quos  vidcril  incurabilis  morbi  ini- 
quitale  vexatos  :  et  sicui  pulverem  aul  paleam  im- 
peiu  turbiuis  per  vitia  dissipatos  atque  dUperso* : 
sicut  ipse  in  sua  vocc  loquiiur,  dicens :  Recedant  a 
me  iniqui,  vias  euim  illorum  scirqnolo:  quoniam  /u- 
cerna  eorum  exsiincta  est,  et  gemitum  habebunt  in 
vita  sua.  Erunl  enim  sicuti  paleas,  qnas  a  vento  vo- 
ianl,  et  sicul  pulvis,  qui  a  tempestatibu$  tollhur 
'  (Job  xxi,  16,  17,  18).  Eorum  vias  nou  vuk  »cire, 
qui  viaui  omuino  nolunl  tenere  perduceulem  ad 
sublimia.  Aduiiumenim  Domiuuin  una  via  in  Cbri- 
sio  teiienda  e&t,  qiue  angtislautibus  lentamentis  in 
spaiio  longae  Stcuritatis  iitducat. Uuic  soli  vi«  paiet 
palatiuui  coeli.  Caneraa  vcro  voluptaluiiianfraciibus 
tortuosa?  regionem  fljmmifcram  peiunl.  De  quibus 
Salomon  sic  propria  voce  teslatur  ei  dicil :  Sunt 
via?  quw  lidcniur  hominibus  juslce,  et  in  fine  illarum 
trUtitia  el  dolor  (Prov.  xiv,  12).  Et  per  has  vias 
illi  prxcipites  gradiuiilur,  quibus  cursus  inimicae 
vitaj  blandimcnlis  fallacibus  adulatur;  quos  fallit  d 
Burdum  lempiis  el  decipit,  recipit  inlcriius  et  in- 
cludit.  Quos  sicul  in  scopulos  perituram  navcm 
leuipebtas  iinpeilit,  sic  iulelix  felicitas  in  inierilum 
pionos  cl  labiles  ducil.  Ei  sicuti,  aliquein  securis 
incessihus  grudienleui,  repeiitiiio  casu,  aut  mar- 
moris  levitas,  aut  labiiiapavimenlisubversa  pedum 
tulela  comoisil;  ila  quos  infeliciter  ducii  secun- 
darum  rerum  iler  inccrtum,  viuque  malcjucunda, 
nccessc  est  in  irrevocabiiem  lapsuui  6ubilaneus 
casus  impingal:  sicuti  Salomon  sanctissimus  te- 
siatur,  el  clainat:  Sicuti,  inquil,  qui  in  pavimenlo 
cadity  $ic  ca$u$  malorum  (estinauter  veniet  {Eccli. 
ix.  20).  11 1  suut  procul  dubio,  qui  nou  mereiilur 
alicujus  miseiise  ventilalis  flagitationibus    agiliri, 


FvUM  MANTISSA.  C* 

quibu»  seterna  aegritudo  nuiritiir,  ncc  verneraii 
cum  sanctis,  Domino  castigante,  cum  quo  posl 
flagella  rcgnetur  :  quoruai  David  hoc  carminc  fla- 
gitat  menlioncm  :  In  cogitalionibus  hominum  non 
$unt,  et  cum  hominibus  non  flagellabuntur  :  ideo 
lenuit  eot  tuperbia  eorum  (Ptal.  lxw,  1).  Cernis 
igilur  medicinali  flagello  immeritos  dcspici,  el  me- 
ritos  amicabililer  casiigari.  Parens  enim  omnium 
Deus,  ut  est  mcdicui  fidelis  crga  suscepios,  et 
geuilor  circa  liberos  suos,  quos  aroat,  sic  ferii, 
ulcorrigal,  non  ut  occidtt.  Ergo  felix  esl  qui  va- 
pulat,  ubi  amoris  estpla^a.  Bcatus  quem  superui 
verberis  remcdium  curti,  corrigil,  emeudal,  atquo 
componil:  cum  David  beatus  prophela  el  sa.U 
illustris  sic  conciouelur  et  clamili  l,  dicens  ;  Feii» 
quem  tu  emendaveris,  Domine,tl  dt  legt  tua  docusns 
eum  (Psal.  xcui,  12).  Ergo  qiioniam  ei  divino 
peiHibsu,  diversas  monlacitaiis  languoiibus  sub- 
jacemus,  ac  longa  calamitale  curandam  gerimus 
vitain,  in  examen  noslne  virtulis,  praUictas  olim 
miberias  jequauiiniter  perfcramus.  Iufelices  ac  mul- 
liplices  casus,  auiiclaies  el  flclus  quos  iucurriinus 
naii,  inentis  felicitaie  poriemus.  Nec  mirandum 
esl  enim,  quod  malorum  frequeniiuin  strugibus  va- 
riis  sic  mortalium  vita  popuieiur  iu  mundo,  in  quo 
nemo  nascitur  ridens,  iu  quo  uemo  lumen  vitaj  ni^i 
cum  lacrymis  auspicalur.  Cum  nos  denique  i»a- 
leruac  vulvae  teutorium  ostenderei  mundo,  fleutes 
didicimus  muudum  :  ulquasi  malorum  primilhs  in 
primis  lacrymis  guMareniits.  Salomon  propheta  liac 
protiunliaiione  testatur :  Ego,  inqnit,  natut  accepi 
communem  cctatem,  et  in  timiliterfaciam  decidi  ier- 
ram  :  primam  vocem  simdem  omnibus  emhi  ploraus. 
Jn  involumentit  uutritut  $i.m  et  cur.s  magi.it.  ftemo 
enimex  regibut  atiud  habuit  nativitattt  iuitium.  l\~: 
est  etgo  omnibus  iutroilus  ad  litam,  et  similit  cxi- 
tu$  (Sap.  vu,  1,  3,  3).  Neceaseest  enim  til  qui 
venerit,  trauseaC,  ubi  vitatu  egeril  peregrinam : 
inaximecum  ita  Salomon  protesieiiir  :  Unus,  in- 
quit,  introitus  ad  vitam,  el  similis  exitu$.  Quid 
ergo  prosperitatis  aui  laetd.aepoiesl  nobis  occurrere, 
obi  primo  disciiur  flere,  et  inlcr  ipsa  cunabula 
nascenlis  iiifaiuir,  et  in  ipso  vitaj  vestibulo,  nihil 
aliud  novi  de  muudo  quam  flctus  occurril?  Limina 
muudi  cum  fleiu  calcaviinus,  flcbimus  cquidetn 
transittiri.O  augustitui  el  satis  anxium  tcmpus  vilde 
mortalis,  ubi  cum  initio  nominatur  et  finis,  iniiium 
nostruin  cum  fine  suscipimus!  Jam  captusest  mor- 
te,  qui  nalus  est.  Testes  suul  mortui,  cum  uon 
ueganlse  moriluri.  Ergo  quoniam  ituri  veuimus, 
peregrinaniiuiii  more  quod  accideril  inlra  niuudi 
Itospiiium,  quasi  trauseunies  ferendo  vincamus : 
inaiaimposiia,  bona  devotioue  portata  viuciiniui. 
Pejus  cnim  nocet  roalum,  si  male  portenlur.  Ibi 
profeclo  solamen  virlulis  opus  esi  (sub  contempla- 
lione  scilicei  supcrnx  merccdis),  ubi  sicdcsideratur 
linis  et  exitus  vila?,  sicui  iu  pelago  tutela  portuciisis 
optatur.  Qoisenim  iuler  nnxietaies  vaganlis  ut-culi 
acrumnasque   morboruin   iujileiiiiuiii  ,    nuu    magii 


69  EPiSTOLA  V.  AD  AMICUM  jEGROTUM.  70 

inortem  desideret,  quam  lor.g:un  saiisei  lar-guidaiu  A  periculum,  ubi  nasciiur  praemium.  Nec  debet  miles 

revocari,  uui  pnti  formidinem,  ubi  sequilur  paliua 


vitain,  dicenlcSalomone:  Melior  est  mors,  quam 
vita  amara :  et  requies  wterna,  quam  (anguor  per- 
seterans  (Eccli.  xxx,  12)?  El  alibi  :  Meliu*  tibi 
mori,  quam  vivere  (Eccli.  xl,  29).  Mors  cuiiu 
oiimi  homiui  dat  requiem.  Pro  cerlo  intcr  mala 
grassantia  necessario  exitus  siiientcr  opiaiur.  Sed 
sicut  nec  nosirum  fuerat  nasci,  iia  ncc  potcstatis 
nostraeest  mori.  Alioqui  si  in  nosira  poteslate  niori 
constsieret,  es*ei  in  potestate  non  mori.  Ad  hoc  iu- 
ter  noslras  angusiias  nioilis  requiem  flagitamus, 
quia  inler  mala  de  bono  solamen  est  non  lacere : 
navigantiuni  inorc,  quibus  rcfiigerium  est  inler  in- 
festos  alque  sollicilos  cursus  loqui  de  securilatc 
portucnsi,  ad  quam  etsi  non  liceat,  quanluni  ani- 
mus  cupii,  celerius  perveuirc;  juvai  tamen  el  satis 
piilclirum  est,  meliores  partcs  opiare.  Sed  quouiam 
ucc  nostrae  potestatis  est  poliri  nielioribus,  qtiae  de 
morte  nascuutur,  exspectantes  meliora,  bouum  in- 
terim  geiamus  iuler  mala  cerlamen.  Bonum  autem 
ceitamen  esl,  nialis  non  credcre,  sed  mala  virtutis 
boua  portare,  per  quae  in  meliora  de  morte  nascen- 
lia  morbis  atque  carenliasublimati  portemur.  S  ne 
diicalu  enim  atque  morsu  infelicilatis,  in  triumphos 
iimnorialis  gloriae  uon  perveniiur  :  quia  per  discri- 
mina  conficitur  cursus  iu  portu.  Primotriumphaior 
uon  pttesl  dici,  nisi  cui  vittoriam  virius  invenil : 
quae  omne  quod  limeiur,  subse  ccrnii  elisuin  tra- 
liiique  invicla  capiivum. 


victoriae.  Sua  enim  feiicitale  miser  esl,  qtii  rum 
infel.ciialibus,  quibus  gloria  gigui4urv  nunqium 
meruit  habereconflictum.  Nec  siiam  virluiem  di- 
dicil,  quem  calainiias  non  excussit.  Semper  de- 
nique  inerlibiis  membris,  suarum  virium  jacet  mi- 
icsignaruselignotus  sibi,  qui  nunqiiam  bcllorum 
caleiilium  gloriosis  acslibus  anhelavit,  nunqwiin 
sudoiibus  triumplios  invenit.  Nec  eum  seqtiitur 
felicilas  praemioruni,  qui  sarchiamgeslarc  non  vult 
armorum.  Cl  ideo  in  usu  debet  cssequ  d  praemium 
gcncrai,  et  opiabile  quod  gloriam  paril.  Ergo  quo- 
niam  cum  diversis  leiiiaiiouum  jaculis  dlmicaudum 
estnohis:  siquid  emerserit,-  quod  vires  exaininei, 
quod  n.cmbra  conculial,  quod  animam  probet: 
quasi  occasioncm  mtincris  arripiamus  ampiexu 
virtulis.  Ita  debet  esse  animi  iuiuiobilis  viritis, 
atque  meutis  inconcussae  robur  inviclu  n,  ul  est  pe* 
tra  iu  uiari,  quam  inler  fluctus  nalura  ftiudavil, 
qua».  undaium  lurneulium  collisione  frejuenli  va- 
pulat  nec  mo\eiur.  llaque  ubi  hominem  alversa 
in  praelitim  provocat,  et  iu  certamen  calamitas  ur- 
get  et  cogil,  auimus  felix  virtulis  clypeo  producat 
armaliim,  praestelque  inter  pcricula  tutum  et  se- 
curum,  inier  infelicia  osiendal  felicein,  inier  an- 
gores  exhibeat  laettim,  inter  morbidas  aegriiudiues 
sauum  :  effici.Uque  susliiientiae  jaculo,  vicla  ca- 
lamilaie,    victorem.   Superatur   euim    morliUs  in 


V.  Est  interea  sacculum,   ut*est  mare  impatiens  Q  corporc,  si  discat  auimus  susiinere  :   et  ideo   tibi 


nalura,  et  sine  ventis  inflaiiim,  erigcns  scilicet  iu 
ipsa  tranquillitate  miiiaces  aique  terribiles  fluctus, 
quod  licet  sessores  lion  noceat  suos,  habet  lamcti 
aliquid  formidinis  etiam  innoxia  magiiittido,  nce 
navigantibus  desunt  formidines  frequenler  et  icius 
undarum.  Nuuquam  deniqne  guberuaior  toios  si- 
ntis  securtts  expiicuit.  Et  in  hoc  muudo  qui  frago- 
suui  vitae  hujiis  et  turbidum  quaerimus  cursum,  ina- 
loruiii  tangimur  minis  frequenler  et  causis:  nia- 
lime  quos  inter  regia  castra  militia  coelestis  sig^a- 
ios  imlusit.  Jam  diximus  saeculum  pclago  compa- 
rari  inquorara  sunt  prospera,  densa  suutiurbuleu- 
ta,  expavescitur,  timelur,  morbi  quoque  non  desunl: 
solus  exitus  securitatis  est  portus.  Hiuc  atque  il- 
linc  ingruunl  calamitatis  incursus  infestae :  sed  tis 
quead  portum,  id  est,  ad  exilum,  virtutis  est  lo- 
lerare.  Inter  pcricula  gubernator  navcm  tuelur  et 
serval.  Inter  calamilates  animus  rector  hominem 
gubernat  et  regil.  Quamvis  aliquis  periculis  patilti- 
luin  lemperatis,  iiavigiuin  tractabile  ducai :  sed 
potius  illa  exspectattir,  atquc  triumphis  majoribus 
eicipilur  uavis,  qua»  tuibido  flumiue  coaclos  in 
verticeiu  fluctus  potenter  excussil.  Uanc  excipil 
proruudo  cum  gaudio  turba  portuensis.  Hanc  ex- 
cipit  securitas  triumphalis.  Speciosus  est  miles  iu 
exercitu  constitulus  armorum  ;  squalet  verodeformi 
virtute  segnis  et  vacuus,  qui  in  campo  nec  sibi  est 
cognitus,  nec  alteri  notus.  Caret  eiiitn  laudibus, 
caret  et  praemiis.  Et  idco  nocivum   uon  debel  .esse 


corpus  jacet  infiriuum,  iu  recessibus  major  alcnda 
est  virlus,  paraudumque  quod  ncc  lassiiudodecu- 
tiat,  aut  etas  iiiclinct. 

VI.  Tene  igitur,  fraler,  lene  fidei  robnr  invi- 
ciuin  :  lene  nuinimen  immobile  Christiauiim,  su> 
perni  vigoris  firmilale  fundatum  :  iuler  langucntia 
meiubra  salisque  rigemia,  incolume  validumque 
gere  fidei  animauque  scutuui,  et  pi-rum  viceris 
morbum  peruiciosumque  laiiguorcm.  Aiietaulibiis 
malis,  obicibus  occurre  virtutis.  Vince  ilum  vapu- 
las,  sic  enini  poteuiiaChrisliaiia  alituriueomiiiodis, 
malis  promovetur  advcrsis.  Militiv  conveuit  Chri- 
stian%  exculi  calamitaiibus  et  probari.  Ipsius  cst 
sub  infeliciiatibus  ct  angusiiU  feliciter  ampliari, 
ft  stib  pressuris  adolescere,  ei  prcssuras  pubesccndo 
clcare.  Ipsius  eslexerciiatiouibus  crebrisproprium 
nittriie  muiiimeii,  etcum  periculis  habere  cerUiueu. 
Ipsius  est  ad  porlum  pcrpciuae  felicitaiis  per  fti- 
reniia  mundi  discrituiua  na\igare,  et  sub  iciibus 
disciplinae  tuediciualis,  poiemer  ipsa  incessitalc 
regnare.  Nosirum  esl.  inqttam,  calamilatis  excrciiio 
in  gloriae  fasligiumsublimari,el  malis  prcmejiiibus, 
in  bona  pnemia  promoveri.  Apnd  uos  iufirmiias 
vcl  quitlibei  pressura,  arguiiieiilum  est  poteniia', 
el  iuaier  proceito  palmatde  virlutis;  sicuii  iieaiis- 
simtis  apostoltis  Paulus,  iuier  varms  ictus  diver- 
saqtie  verbera  et  hnpclus  proccllosos  in  moiliorum 
praelio  coustituius,  ut  ccelcstis  arm  ger  infiriuiti- 
tibus  potens,  giorialur  cl  dicil:  Libeniinimc  itwjiit. 


71  S.  niERONYMl  OPERUM  MANTISSA.  72 

magit  gloriabor  in  iufirmitatibu$t  ut  inhabiiet   in  me  &  dura    vectari,  ct   miseriarum  duram  duris  viribus 


tirtui  Qiruti  (II  Cor.  ut,  9) :  propter  quod  libel 
fnilii  gloriari,  in  infurmitatibus,  in  contumeliis,  in 
iiecessitalibii8>  in  perseculionibus,  in  angiutiis 
propterChiistum.  Guin  enim  iitfirmor,  tunc  poteus 
sum.  Et  ilerum :  Quoties,  inquit,  infirnior,  tuiic 
verius  probor,  et  placeo  roihi  in  iiifirmiiatibtismeit. 
El  iterum  cum  a  se  stimulum  carnis  rogaret  au- 
ferri,  didicil  in  iufirmiutc  virtutem  pos.se  nutiiri. 
Qatus  e$t%  itvquii,  miki  stimulut  carnU  mea.  am- 
gelu*  SaUmm  qui  me  colaphittt.  ut  non  extollar : 
pi  opierjquod  ter  Dominum  rogavi.  ut  ducederet  a 
me.  Ei  dixit  miiii :  Sufficit  tibi  graiia  mea  :  num 
virtut  ininfirmitate  perfickur  (lbid.1  seqq.)  Nun« 
quain  igilur  virtus documentis  erudilur  molliof ibus, 
cum  pericrim  maiimaruiu  eiempla  vijlutttm.  Na-  ] 
vigiuua  JiosCrniii  agiutLonibiis  g^udct;  ciun  iu  tur- 
Joiiiibus  «rigitur,  cuiu  iosau»  fluctibus  verberaiur, 
cum  iioc  iter  adversis  emergentibus  confragrosum 
non  parcii,  in  assiduuif»  certainen  devolain  laces- 
•endo  virtuteui.  Secus  enim  apud  Dominum  haud 
possumus  esse  felices,  nisicontigcritinfelicilatibus 
et  terreno  aqualore  purgari.  llle  porro  judicandus 
.esi  niiser  ei  seger,  qui  voiuptaUbus  marcidus  per 
iilecebras  volutatur  et  jacet.  Ule  se  noverit  infe- 
licem,  qui  vagatur  inter  ojkdecuroeiita  vitioruin 
euervata  felicitate  confossus.  Miser  et  infeli*  est, 
qui  oou  fuerit  infeiicilate  tentatus.  Carel  enim  rou- 
nere,  qui  caret  et  cerlamiue.  <Jui  tela  formidavit 


perferre  censuram.  Ad  coeltim  nobis  per  afptT-.i, 
per  angusta,  p«r  duros  anfractus  et  ioca  siia  est 
via,  quam  viam  non  tcnuit  qui  tcntari  noluit.  AI 
coeltim  Dcus  fortissimum  mililciu  vocat,  quem  co- 
miiautibus  gloriis  prcssurae  dcducuiil,  prxniiaquo 
victorem  suscipiant  reguattirtio..  Nunqtiid  nobis 
interea  aliquid  impooit  abruptum,  quod  excedat 
libnati  ponderis  qualitaiem  ?  Ntinquid  ingerit  quod 
eicessu  trauscendat,  idoneilatem  nostrae  virtutis? 
Fideiis*imus  moderator  sarrinam  pro  viribus  jubel 
iroponi.  Hoc  Pauli  pr*e<  ouium  tesiatur  el  probat : 
Fiiteiu,  inquii,  Deut  qui  non  patietur  tenlari  tupra 
id  quod  potetlit  tufferre  (1  Cor.  i,  i&j.  Ita  i.os  a 
Domino  agi  regique  credarous,  ut  a  praeceptoribus 
;  ludurum  rcgtinlur  discipuli  :  eis  plurimum  laboris 
ingeruut  et  impouunt,  qtios  videriut  soJertibus  itf- 
grniis  caeicris  euiinere  ;  et  nos  auimaJibus  domiuio 
nosiro  subjectis  onus  pro  qu^litate  viriuiu  teuiptv 
rarous  :  impooimus  fortioribus  fortia,  et  eiilibns 
parva,  quibus  usus  nutritor  ille  virtulis,  in  juveii~ 
tutis  maximum  robur  erigat  et  promovcal  vires. 
lloc  roodo  nostra  rujliuoenia  levibui  \etl>erawlur,  ut 
eiinde  gravioribus,  ex  atuore  seiiicet  diviuae  vir- 
tutis,  usitatas  praeparent  vires.  Quae  ratio  qtiamvis 
divinis  reduudel  pbiribusdoctutiettiis,  lanicn  aliquo 
et  de  inuiidanis  uiaiuur  eieroplo,  non  euim  nocet 
alienis  uti  ea  pane  qua  noslra  sunl.  Ntinqttid  tu 
invieos   esse  LaccdaemouiU   liberos  proprios  opi- 


•dversi  certaminis,   nunquam  meruit  noroen   sor-     naris,  quorum  indoles  et  artus  teneros,  adhtic  sci 


liri  victoris.  Procul  dublo  jaceulis  est  aoima  for 
Dudolosa  timere :  bumilis  et  uaertis  esi  tuta  tectari. 
Imperfectum  ac  languidum  bonum  est  in  otium 
aioe  cerumine  projecta  vinus.  Jacet  enim  vigor 
«oervatus  ac  dcbilis,  j»cet  animus  acger,  jacet  cau- 
4or  obscurus,  et  ideo  a  fortissimo  miliie  semper 
in  aciestaiHium  est,  et  quaercnda  occasio,  qua 
virtus  enitescat  eicussa.  Amatori  euim  piaeliorum 
^uamema  suut  vulnera.  Ergo  ad  coniemnendos 
labores  ad  virtuiis  notitiam,  eiperimeiui  opus  est 
usu,  eligendarum  scilicet  viriiwi  nuuritore.  Soliduan 
euim  corpusest,  inotesqtie  robusta  menvbrorum, 
quam  frequeus  usus  agitaverit.  Agricolis  deuique 
frequeuti  opcre  iacertosae  suot   vires,  tritse  sunt 


licei  laboris  ignaros  eiperiuntur,  et  admotis  verbe- 
ribus  publicis,  ipsa  illos  paterna  pietas  adhortatur, 
ut  icius  flagellorum  fortiter  fer»vut :  et  laceratos  et 
semianimes  deprecanlur  el  rogant,  ut  persevereul 
vuluera  praebere  vulueribus?  Quid  u.irum,  si  ce 
Deus  et  geucrosos  liberos  propriaiuque  famiUaui 
ob  uitorem  aleudae  virmtis,  cUure  teuuri  permittat, 
regua  perpetua  vicioribus  collaturus  ?  qui  sic  iaberis 
prclia  conlra  quascunque  mala  poUicetur  et  dicit : 
Qui  persiveravtrit  usque  i*  finem  ,  hic  salvu*  erit 
{Matlk.  i,  22)?  Ei  Ueru»  :  VtnXe  ad  me  om*es 
gui  laborati$  tl  onerati  etu$t  et  vobt$  ego  requUm 
dabo  (MatUi.  n,  28).  Eii^uum  tt^poris  periitui» 
seieruiutia  est  pretium.  Devotk)  ttribulatiouis  red- 


matiua,  dum  iuter  sentes  ?c  tribulos,  curvato  cor-  r>  detur  seuipiterais  fruciibus  fecaadata.  Apud  nos 


pore  sudonbus,  quicritur  fructus.  Ars  nautica,  cu- 
jus  iiav  ^iuui  sxpe  procella  contorsit,  dum  ioter 
perituta  teudit  iu  portuin,  didicit  fluctus  iraBSiuit- 
torc,  ct  cum  tempestale  pugnare.  Ad  eicutienda 
tela  lacerauis  exercitus  valct;  et  viciorias  iuter 
Ttiluera  quaerit,  rcgi  proprio  placiiurus.  Agiiiasuni 
membra  cursoribus,  ei  hos  usus  magister  docuii  ei 
instruiit.  Quid  pluribus  ?  Nemo  iioii  acccssione 
teutatioiiuui  pcrfeciiorcs  partes  asce.idit,  ei  prae- 
mium  vicior  iiivaslt. 

\ii.Iuque  iu)s  dtim  priiuum  eiigua  susiiiiemus 
et  mediocria,  uecesse  est  ul  ampUora  vol  maiima 
perfeire  discir.ntis.  Noslra.  euim  miliiiae  gpecimeji 
esi,  iucidum  per  ardua   componere  gradum,  p<:r 


fecunda  captivitaie  regnum  quieritur,  securius 
pericuiis  emiuir,  sudoribus  requies  eomparatur. 
JSajnvirJut,  wquU  Apostolus,  iu  infirmitate  verfi- 
eitur  (J)  Cor.  m,  9).  Gumuioojus  est  profocio  uf- 
feclibus  languidis  carnaUter  agitari,  quam  sauis 
artubus  supplicio  caaco  euiuKieiaiam  portare  vexi- 
taiii.  rierique  euim  peccatis  segrulMit  ei  ipsa  iua- 
nitate  meiubrorum.  Dum  eiiim  ab  iufirmitattbus 
vacaut,  moibida  iaiiute  luat  necesse  est  oorpus, 
atque  lcluali  morbo  solvaiur,  bojuiaenxiue  per  vitia 
ae  silvas  errorum  nequitcr  sjiiuui  prascipiiem 
ducai. 

ViU.  L.bcros  lu  judicas  atit  a  morbis  alieuos, 
quos  voluplalcs  barbarxdcviuxciuut?  Nuu  habc^t 


73  EPISTOLA  V.  AO  AMTCUM  .«GROTUM.  ,  74 

cateoam,  sed  eos  iuxuria   fcrali   mordaciiate  in  A  niarum    examinas,  et  inccndiis  coquentlbus  uriset 


vinculis  tenel.  Iia  iuciderunl  in  laqueos  feralium 
voluptatum,  sicut  aves  aucupali  fraude  captiva  : 
quae  quo  magis  conautur  evadure,  eo  innumeris  se 
nextbtts  illigant,  et  iu  profiiudiores  sinus  demer- 
guut.  Profecto  illi  sani  sunt,  quos  morbus  invoivit 
atque  jaotat  insanus.  Iiuoiumis  vero  est  quein 
quoiibel  verbere  corrigit  Deus,qui  se  bouiinis  ama- 
loretii  castigando  testatur.  Quos  diligo,  juquit  Do- 
niiuus,  redarguo  et  eastigo  (Apoc.  111,  12).  Et  ideo 
se  sanum  non  judicet.qui  aul  morbis,  aut  sordibus 
caret,  nec  intirmilalis  remedio  confovetur.  Ilii  veio 
suiit  miseri  qui  nimias  felicitatis  inerti  tranquilliiate 
torpescunl :  quibus  fucala  sanilas  ut  fatlal  et  deci- 
pial,  adulatur  :  quos  videlicet  aeterua  tenebil  aegri- 


probas?  qnae  nisi  arbiter  ignis  judicio  suoaptissima 
pronunliaverit,  in  usu  esse  non  possunt.  Nos  quoqtio 
nisi  tentaliouum  purgaverit  judicium  vel  examen, 
nostrorum  fignlo  membrorum  inuliles  invenimur, 
qui  nos  urit  ut  curel,  tentat  m  iiberet,  texat  ul 
salvet.  Nibil  enim  tam  inquinatum,  tam  sordidum, 
quod  uon  a  vitiis  purgationibiis  expielur.  Saepe 
denique  vidimus  sordidalos  improperio,  venisse  in 
candorem,  ferrumque  sitn  obduciuui  in  antiquam 
faciem  splendescere.  Vidimus  aurum  argentumqiie 
flammae  disciplina  purgari,  et  arbores  truncatas 
culm  ketissimo  reviviscere,  amoenisque  virgoltis 
oruari.  Vidi  nus  iu  fecunditaletu  sterilia  revocnri, 
et  exiiausto  stipite  exire  radicem,  et  frugem  maxi- 


tudo,  aterno  tortore  toium  bomiuem  postmoduiu  J!  mam    couiitari.  Ila    quoque   in  nobis,  quod  forte 


vexalura.  His  tautae  sunt  viae,  quaniae  succurrerint 
vuluplates,  His  iter  est,  quod  comes  iibido  periculis 
dictaverit  perilura.  Arrepti  eniiu  anfractibus  vilio- 
rura  trahentium,  vario  lapsu  rotantur  iu  iutcriium 
miseri,  incertissiiuaui  viam  nou  rediluri  :  in  exie- 
riora  tendunt  animuin  more  rivuloriun,  quonun 
nunquam  regressus  esl  iu  proprium  fontein.  Siqui- 
dein  banc  vitani  cui  flnis  esl  coines,  ut  ipsi  opi- 
nautur,  prosperis  cursibus  ducunt  :  sed  giadus  in 
novissimo  maie  omnino  sinilur,  dum  dure  iu 
novissimo  statur.  El  quid  prodest  per  discrimina 
prospcre  cucurrisse,  si  post  cursum  contigerit  inte- 
rire?  Frustra  deuique  navis  per  superbum  pelagus 
et  tusanum,  ainicis  fluctibus  commoda  prosperitaie 


poccalis  premenlibus  aestuabat,  quidquid  macula 
squaientis  vetustatis  obstabal,  hoc  segritiidiuis  luce 
exclusum  est.  £t  ideo  te  sanum,  fraler,  medica  red- 
didit  a-griludo  membrorum.  Sola  in  te  materia 
camis  indiget  virium  sanilalis  :  ac  ue  te  forte 
vexaret,  utili  modo  vexalur  et  morbo.  Ilaec  est  quam 
in  omnibus  percutit  canicula  senectutis,  et  sicul 
fenum  arescit,  florem  proprium  perditura,  sicut 
scripliiui  esl  :  Oinuis  caro  fenum,  et  omnis  claritas 
ejus  ut  fiot  feni.  Aruit  fenum  et  cecidit  flos :  vcrbum 
autem  Domini  manet  in  anernum  (Isa.  xl,  t>,  7). 
ifiquanimiler  igiiur  perferamus,  si  corpus,quod 
sicut  fenum  legimus,  casuris  floribus  pcrilurtiin, 
laedeutibiis  inalis  jactetur  exiiaiistum  :  cujus  sauitas. 


cucurrit  in  portum,  si  cum  naufragio  pervenit,  el      aiiiniae  inorbuin  cousiievii  inferre  :  et  contra  com- 


perituram  portus  acceperit?  Commodius  igitur  e->t 
cujusiibet  ducatu  pressnrac  ad  porium  gloriae  per- 
venire,  quaiu  deiicato  navigio,  inorbidae  laxilatis 
pcniclo  cursu,  in  pcenas  exire.  Saspe  iiaque  potior 
c»sl  paupcrtas  opibus,  deformilas  forma,  contumeiia 
Uudibus,  serviius  poieslate,  imbeciliilas  viribus, 
libertale  captivitas,  liumilitas  dignilate.  David  illu- 
siris  propiieia  liiijusmodi  carineu  expressit  :  Bo- 
*um  estf  inquii,  ini/ii,  Domine,quia  humiliatti  mct 
ut  cognoscam  justificationes  tuas  (Psat.  cxtx,  71). 
Ergo  melius  est  supcrnae  discipliuae  judicio  Inuni- 
liari,  quam  cum  miindo  damnari,  dicenle  Apo- 
stolo    :  Cum  judicamur,  a  Domino  corripimur,  ne 


nioda  spirittialia,  ferales  ac  barbaras  eligere  volu- 
ptutes.  Su*pe  denique  caro  milites  castitaiis  effreiiata 
disciuxil.  i'io  uobis  esl  igitur,  si  longis  flageilig  et 
mordacibus  casligemur  :  cujus  tamen  castitato 
iuipuguamiir.  Auiamus  cariiem  slolidi  :  haud  dole- 
nitis  auima»  carcerem  el  sepulliirain.  Tbesauruin 
itaque  ip»ius  carnis  fragilitale  conleinpia,  quod 
acciderit,  devotiouis  amplcxibus  rapiamus.  Melicu- 
losuin  est  enim  Chrislianum  inilitem  vekle  Ijelan- 
tiutn  niodo  in  tranquillo  consistere.  Dejcctse  meniis 
est  tuibinem  formidare,  contrariuui  vero  inter 
comraria  nou  trepidare.  Inf»  iicitalis  est  adversa 
uescire  :  felicitalis  esi  cum  adversis  uosse  congredi 


cum  hoc  mundo  damnemur  (//  Cor.  vj,  32).   Ergo  u  et  srire  pugnare.  Nam   cum  oiunes  ictus,  ut  jain 


quod  ex  aniore  Domini  nostns  utililatibus  praero- 
gaiur,  sine  murmure  sufferamus.  Impenditur  eniui, 
ul  a  medico  remedium,  a  Domiuo  discipiina.  Artis 
esl  medicinae  aiiquoties  ignibus  et  ferro  curaie. 
Quid  mirum,  si  Dotninus  nostrarum  medicus  ani- 
marum,  turbinibus  excutial,  morbis  examinet,  ca- 
lamilaiibus  purget  ?  Fortitudinis  est  noslrae  quasi 
per  ignes  et  flaaunas  vasorum  more  purgari,  quod 
Scriplura  divina  lestaiur  et  probat :  Vasa,  iuquit, 
figuli  probat  (ornax  et  homines  justos  tentatio  tri» 
bulaiionis  (Eccli.  xxvu,  6).  Et  aiibi  inquil :  Aurum 
et  argentum  et  ferrum  el  plumbum  et  omne  quod  per 
ignem  transierit,  emundabitur  (JSum.  xxxi,  22,  23). 
Niiiiquid  vasa  dicunt  tigtilo,  cur  uos  arbitiio  fluui- 
PiTHOL.  XXX. 


diximus ,  quibus  quattiniir,  divino  gignantur  ex 
inunere  :  exteruin  se  noveril  ab  amore  Dei,  qui 
nescit  lentatiouibiis  vectitari ,  cutn  iegalis  luba 
multiplici  carmitie  audilui  nostro  iticulcet  et  dicai : 
Tentatt  inquit,  Dominus  Deus  vesier  vos,  ut  sciat  si 
diligatis  eum  ex  toto  corde  vestro,  et  ex  tota  anima 
vestra  (Deut,  m,  3).  El  alibi  :  Fili,  iuquit,  ne  ne- 
glexeris  discipliuam  Dei9  et  ne  defeceris  ab  eo  corre- 
ptus.  Quem  enim  diligit  Deus,  corripit  (Prov.  m, 
il,  42).  Et  iterura  :  Correptionem ,  inquit,  Domini 
noli  contemnere.  lpse  enim  dut  dolorem,  el  ipse  re  - 
frigeria.  Percutil,  et  manus  ejus  sanilatem  prcrsiai.t. 
IX.  Sed  forsilan  dicis  ;  Utiuam  ut  caeleris,  sub 
spe  sauitatis  darclur  pcr  iutervalla  teutari.  Ut  num 

3 


75  S.  HIERONYMI  OrERUM  HANTISSA.  7« 

sospitatem  inlercapedine    qualiscunquc   successus  A  genti  nttlrimetttj  lactnuiur,  et  in  novclla  lalia  repa- 
lieerel  paululum  dcgustare.  Qnid  lioc  est,  ut  mor- 
bus  in  memhris  ita  verseiur,  ct  degat  inclusus,  ut 


exctuserlt  sauitaiem  uon  rediiuram  ?  ut  pemieiosus 
comes  tisque  ad#terminum  vitae  concussa  membra 
deducat  :  deducatur  qtioqtie  ipse  morte  cum  mem- 
bris  excittdendus?Quid  est  hoc  ut  sanitalis  sensu 
per  oinne  spatium  viiae  frustrali  sint  artus?  Indticto 
frigore  venarum  calidus  vigor  evanuit  in  algorem  : 
incessus  quos  natura  dederal  lorpor  inclusus  ex- 
ciosil.  Non  dcniqtie  ad  excrcitium  tabidi  corporis 
iter,  vel  rauhilum  dequslatur.  Non  genua  solilas 
flcctuntur  in  preces  :  digilorum  impar  ordo  inieruo 
siupore  turbams,  arceuir  solita  contrectare.  Quid 
pluribtis?    Omne     olftcium     corporis    stationibus 


ratae  ronstirguitt.  Si  bona  tuteepimut  de  manu  /)n- 
mini  :  quare  mala  non  tuttineamut  T  Dominut 
dedit,  Dominut  recepit  :  ut  Domino  visum  est  :  tit 
nomen  Domini  beneJictum  (Job  i,  21).  Adversum 
igitur  satisque  contrariuin  esi,  probationis  tempore 
in  Dominum  murmurare  :  qui  aut  vilae  nostrae 
pestiferam  labem,  aerumnarum  jactatione  vexat  ut 
liberet,  aut  justiiia  ventilat,  ut  coronet,  ac  vexa- 
tione  mcnibrorum,  aut  delielum  vapulal,  aut  jusiitia 
probalur  ut  vincat.  Namque  ut  ad  solamen  pas- 
sioniim  tuarum  probationis  antiqti»  palmae  tuiim 
mcriium  revolvainus,  justissimis  uiamur  exemplis. 
X.  Quanquam  notum  sit,  personarum  meriia 
lougis  gradibus  discrfcpare,   non  est  iniquum,  si 


qu<»9ilao)  solitum  nervorum  adesse,  sic  alget  in«  lu-  B  hominis  Gbristi.ini  cerlaroen,  viciricis  juslitise  cou- 

gressionibus  comparerous.  Mediocria  sunt  q«a* 
virieris  in  hoc  niiindo  pprferre,  ?i  recensucris  qu  d 
Job  familiaris  Domini  quiverit,  permitiente  Do- 
inino,  fcuslinere.  Temperavit  Detis,  ut  congruere?» 
aique  competerel  viribus  tuis.  Prirao  ne  posses, 
qui  i:i<par  es,  justitias  tilulis  esse  succedenlibus 
aequalis?  Minus  autcm  viro  justo  quateris,  sed  gra- 
vius  a  caeteris  vulueraris  :  illius  sunl  magna,  srd 
iniuora  sunl  tua.  Namque  ipse  magnus  es  qui  s  - 
queris  ma-uuin.  Unus  hic  fuit  Job  patriarch»,  ma- 
je-.lulis  cuitor  invictus,  aeqtialilalis  cciibibus  opu- 
leulus  ci  dives,  cujus  tlluslrium  iiieriiorum  praao 
exstitit  Dominos,   cum    iuimicaj    faclionis  instru» 


sum.  Proh  dolor!  solus  sic  debui  castigari  :  so  us 
tam  pemiciosis  ictibtis  subjacere,  et  diuturnis  ma- 
iis  involvit  —  Qua?so  le,  frater,  ut  haec  murmura 
patieittia!  frenis  arceas ,  el  silentio  querulas  voces 
inclu.las,  cum  te  solauieu  propbeiicum  sic  alloqua- 
lur  et  dicat :  Conjunyere,  inquit,  Deof  et  sustine,  ut 
crcscat  in  novistimo  vita  tua.  Omne  quod  tibi  appli- 
fi'.um  futrit  accipe,  ct  in  dotore  sustine,  et  in  humi- 
Ittule  tua  paticntiam  luibe,  quoniam  igne  probatur 
aurum  et  argentum :  hominet  vero  receplibile*  in 
c  2mino  humUialwnit  (Eccli.  u,  3,  4,  5)  :  Gum  lega- 
lia  jura  aique  caruiina  receuseo  prophetarutn,  aucl«- 
ritatis  quoque  mundanae  egregias  senlcntias  couci- 


pit  auditns,   ni  fallor,  divittse  legis    furtivas,    quae  »  meuta  feralia,  laudis  praeconio  pravenirei  :  Anim- 


necesse  est  praeccptis  legalibus  inseranlur.  Non 
enim  nocet  alienis  uti  ea  partc  qua  uostra  sunt. 
Ikcc  prima  sentcntia  esl  :  Auntin,  inquit,  probat 
fcttis,  etmiseria  honos  viros.  Et  alibi :  Nihil,  inqwit, 
eo  videtur  infelicius  :  cui  nibil  unquam  eveuii 
adv«rsi.  Non  iicuit  iili  se  experiri,  ubi  omnia  illa 
«x  vulo  nuxeruiil.  El  al^bi  :  Miserum,  iinjuii,  tc 
judico,  quod  nou  fuisti  iiiiser,  transisti  sine  advcr- 
sario  \itam  ;  neuio  sciel  quid  potueris,  uec  tu  qui- 
dem.  Opus  est  uiiin  ad  uolitiam  sui  experimento. 
Quid  quisque  possit,  nisi  lculatus,  non  didicit.  El 
stias  :  Diu  enim  esse  fclicein,  et  siue  morbo  aiiimi 
transire  vitani,  ignorare  est  rerutn  nalurae  alteram 
parieiu.  Ergo  miserias  emeigeuies,  quibus  ignola 
discuutur,  el  felicisas  uascittir,  virtus  quoque  ex- 
cussa  purg.Uur,  felici  aniino  pcrferamus  :  sive  quia 
pati  nos  oporlcbai,  sive  quia  capiivi  jaiu  detine- 
tuur.  Auro  nisi  adJiderit  flamma  fulgoreiu,  vilila- 
lem  patilur  purgamentis  obscuium :  ita  qui  nou 
fuerit  miseriaruiu  lentaiuemis  cxcussus,  jacet  par- 
tiurn  f«Iicitatis  ^c  sure  virtulis  iguarus.  Merito 
Salotuou  bac  voce  leslaiur  :  Qui  tentatut  in  aliquo 
nonesl,  netcit  qualis  sit  (Eccti.  xxxiv,  11).  Benedic 
ergo  Domiiiuai  unipore  tiibulationis,  quem  lau- 
dasii  lempore  sanilalis.  Uiere  cariuiuihus  vocis 
propheiica;  :  Benedicam,  inquii,  Dominum  in  omni 
tempore,  temper  tuus  ejut  in  ore  meo  (l'*al.  xxxiv, 
4).  Yox  ill.i  quam  maxime  bcali  Job,  ex  le  con- 
*lauli  prxcouio  ileproiualur,  qua  detcctai   xlvts  iu- 


adverthti  puerum  meum  Job,  quia  non  cst  ei  tiwil  t 
quitqnam  in  teiris,  homo  tine  querela,  verus  Dei 
cultor,  abslinent  se  ab  omni  opere  muto,  et  perwa- 
nens  in  innoceulia  %uaf  et  in  timpticitate  coidts 
(,/ofc,  n,3).  Igiturcum  cx  divino  permissu  lio*iilibus 
jaculis  quati  reiur,  eumque  frequens  laironis  insi- 
utiaiio  trucuienta  pulsaret,  emergcntes  ictus,  pa- 
tieniia;  clypeo  debeliavit,  maiorumque  ingiuentium 
silvam  feraiem,  sagillis  atque  crucibus  pleiiam, 
obicibus  jusliiiae  robuslus  occurril.  Ille  iuimico 
turbine,  adeuiptis  opibus,  nou  sentit  aliquod  dam- 
num,  qui  lucrum  iu  dainuis  invenil,  qui  t)  luinum 
pectoris  siuibus  porlabat  inclusuui.  llle  cum  ae ji- 
ficiuui  concubsis  anguiis  vis  repentina  torqueret 
D  in  iapsum,  liberis  subdtictis  orbaiur,  et  fide  stabi- 
iis  et  imuiohilis  perdurabat.  Cujus  innoiia  niem- 
bra  alque  Douiino  pleua,  cum  bestiarum  legionibus 
verminarent,  et  plagatum  iiifestis  ictibus  corpus, 
vermium  giobus  per  ctiniculos  confossae  carnis  per- 
uiciosus  erraret ,  iutra  vuluera  justus  iucoluiiiis 
inilitabjt.  Ei  qiiem  pestileutihus  plagis  rabies  iu- 
fesla  carpebat,  hostiles  tuibines  tran  |uilliia;e  iue<:- 
lis,  ut  cederenl  perferebat.  Justus  v.<pul;tndo  v.cn, 
iniiuicus  ca?deudo  defecil.  Hu.c  suorum  negatur 
servitium  faiuuloruiu  :  circa  te  tui  fuuguniur  ser- 
vitiis  miiiislrorum.  Te  amici  frequenli  acc<issu  coi- 
soiantur,  et  doleul,  ut  si  uatura  permiueret,  boc 
ontis  tecuiu  fortc  poilarent.  Uua  esi,  frater,  una 
esl  auimi  virtus,  qua;  nos  ex  hujus  viias  t.ir.  in  - 


77  EPISTOLA  VI.  AD  AMICUM  jKGKOTUM  II  78 

bns9  quasi  de  pelago  eruens,  in  portttm  tranquilli-  A  miruni  si,  le  [Al.  tae.  le]  abseule,  velul  a  sole  desti- 


tatis  inducat.  En  dies  pronis  lapsibus  acceleral  iu 
ocrasum.  Ecce  mundus  iminundus  sordibus  se- 
oectutis  rotatar  in  lapsum.  Eece  nos  [AL  vos]  suf- 
frag  io  inortU  victores  suscipil  coelum.  Cuncia,  no- 
bis  evadeniibus,  pereuut,  et  occasu  jam  fluitimo 
Ron  reditura  sorbeuiur.  Apud  nos  post  perditam 
imindum,  post  corporis  n.orlem  sauata  sunl  omnia : 
lactabimur  incolumitale  membroruiii,  ubi  vita  nullo 
morbo  vexabitur.  Ideo  in  le,  fraler,  offieia  corporis 
iiupcdita,  praeslantissimtis  aniimis  illustri  ducatu 
ita  guberuet  et  regat,  ut  haec  calan.itas  corporis  sit 
occasio  voiiva  viriuiis.  Non  euiin  c&l  arbor  solida 
uec  robnsta,  nisi  quac  assidui  lurbinis  iticursione, 
s>tipilibtts  coitcussis  liuc  atque  illuc  iuclinula  tenla- 


tutum,  frigidi  cordis  alget  ingenittm,  et  nieus  a  lu- 
mine  peregrina,  stuliili»  uubilo  suffocata  torpescit, 
ac  tanto  miiius  sapio,  quanlo  a  le  latius  separor? 
Quod  si  impresentiarum  quid  tibi  in  meo  sermone 
placuerit,  luis  milii  oraiiouibus  praestabilur.  Deni- 
que  ut  omnem  sluiiitiam  meain  drligentius  recogno* 
scas  :  etiani  siomachuin  meum  post  illud  suscepium 
ceratum,  tuum,  te  absente,  curavi,  a  quo  pejus 
mereor  pati ;  cui  posi  sanctuui  ministerium  tuum 
el  angelicam  servitutem  manus  iululi  medicorum, 
quasi  propbeta  non  esset  in  Israel,  ut  niihi  si  quid 
paterer,  facilius  esse  debuerit  ad  te  reverti,  quam 
gentiliier  cogilare;  el  melius  vel  difficillimi  ilineris 
laborem  perpeii,  qnam  conspectus  tui  taiu  pretiosa 


tur,  aut  in  quam  saepe  veniorum  turbiiitnn  flamen  "  visioue  fraudari ,   ut  quaevis  potius   compeusaiiu 


incurrai  :  ipsis  enini  vexationibus  conslrhigitiir, 
preinitur,  fix.s^ue  radicibus  certius  roboratur.  Ila 
nos  utordacibus  flagellis  malorum  frequentium  mu- 
nitnur  eitensi,  corrigiinur  verberati,  coiislringimur 
ciesi  :  earemusque  squaloribus,  dum  longis  casibus 
veniilamur.  Ergo  inter  dolores  crebrescetites,  im- 
maiiibusque  miseriis  atfcctos  artus,  regnel  coalcsti 
▼igore  robusia  atque  incolninis  virtus  :  qua  ferun- 
lur  contr.ria,  el  illa  comuioda  quaj  vocaniur  ad- 
versa.  Inter  ipsas  auguslias  sapiens  adminiculo 
solaminis  pari  laetatur  et  pubescil,  et  ambiliosa 
ratione  ampliattir  et  ▼iyit.  Ignorat  denique  quae 
patilur,  qui  roemor  est  invictae  virlutis,  qui  ducaiu 


sequerelur,  quara  ad  niuscam  religionis  Accaron 
dcvenirem.  Haec  mibi,  le  absenle,  mundus  isie  sug- 
gessil,  qui,  le  praesente,  in  mc  non  babebat  con- 
siiium.  Tu  me  enim  curiam  feceras  prophetarum, 
non  conveuticulum  sirenarum.  At  nuac  in  me  ad 
ddslriiciionem  sancti  conlra  me  operis  lui  omnift 
siultiiiic  senattis  ingrediens,  quadruplici  forma 
mecum  agit.  Nam  fenos  le  abaente  exigit,  qaod,  te 
pra»>eiite,  non  praesumpsit,  ut  intclligas  si  quid 
apnd  le  juxta  Dcum  sapui,  tuum  fuisse  quod  sapui. 
S>c  ab  ente  Moyie ,  populus  Israeiiticus  fornicamr 
(Exod.  xxxii,  1)  :  sic  in  navit  Domino  dormiente% 
apQsioli  tempettate  iurbantur  (Matth.  vm) ;  sic  in 


rationis,  plerosque  compcrit  fuisse  malis  oppressos,  £  Bnhsaidce  porticibus  hominem  non  habentem  aquts 


ei  malo  suo  magistra  ratione  auctos  aique  nulritos. 
Ergo  iibi  patent  solatia  ratiouis,  ut  jam  pio  com- 
inodis  babeatur  calamitas  corporis,  quabque  jacet 
totius  corporis  massa  captiva.  Sed  vcuict  re*ur- 
reclio,  te  incolumeni  redditura,  quaique  lota  in  te 
iueinbra  suut  occupata.  Sed  lingua  iit  latuies  Domiui 
quolidiauo  nutriatur  augmeuto,  copiam  iaudis  in 
regnis  cceleslibus  narratura.  Domiuus  te  iiiedicina 
ccelesti  confoveat,  et  sub  tali  pondere  inflcxibili 
virtute  durare  permittat. 

MOMTUM  IN  EPISTOL.VM  SEQLENTEM. 

Haec  S.  Maximi  Taurinensis  esl ,  nciniue  jam 
diftiteute  :  qtianquam  sanctus  Agobardus ,  noni 
saeculi  scnptor,  lil>.  contra  Fclicem  cap.  20,  iaci- 
uiaui,  quaui  sui»  intra  locis  uoiabiiiius,  ex  ea  descji-  .* 
bens,  ilieronynii  esse  uou  dubiiet.  tlabet,  inqtiit, 
iector  de  eadem  re  beati  ilieronymi  suiis  politam  et 
tHueleaiam  scnienliam,  cam  de  iilo  dieinof  Scripturas 
ioco  agerei,  ubi  aiclum  e*t  ;  Vonam,  etc.  Erasnius 
ecoutrariu,  eiO(|ueuiis  qunieiu,  niquil,  et  eiuditi 
Iiominis  fuit  tia:c  epislola,  ac -Jiligcnlcr  claborata, 
sed  ita  discnpans  a  plirasi  Jlierouvitiiana,  tit  uec 
bic  dictioneiu  poluerit  ituitari,  si  voiuisbet,  nec 
bujus  ilie.  Iu  pieris»/|uc  codicibus  nulluui  prarlere* 
bai  noiiien,  in quibusUam  Ctesipboiiiis  erat  addilum. 
Mec  iu  ip»a  epi^toia  lil  ulia  meiitio  cjus  .id  queui 
ftcripu  e*l.  Meniio  auiem  ht  S.  Ambrosii,  aique 
iiiveuiiouis  cuiporis  SIS.  Gcrvasii  et  Proiasiu 
EriSTOLA  VI. 

AD    AMICLM    iEGROTUH. 

Dc  viro  perjecio. 
Ecce  iterum  ad  te  scnbo,  ct  uibil  diguum  quod 
l>rudeutiani  luam  lcgere  dcceat  iuvcuio  :  et  quid 


piscince  saluiaris  ignorat  (Joan.  v,  4).  Quauquam 
et  liic  aliud  geuus  culpae  advertam,  corpuaculum 
( uravi,  cum  anima  langucret :  exteriorem  boiiiinem 
fovi,  cum  intcrior  aegroiaret;  bumanis  subveni^ 
ctun  divina  laborarent,  vilio  publicae  consueludini* 
iuclinatus,  quo  omnes  sumus  in  minimis  cauii,  et 
in  maximis  uegligetites.  Hocque  ideo  fil,  quia  ubt 
vcra  vita  sit  iguoramus.  Faliit  nos  videlictt  sol  isle, 
decipil  dics  ista,  traclus  nos  iste  circuinveniu 
Mtiudus  iuducit,  dum  et  sole  amplius  esse  utl  puta- 
iniis,  et  lucem  arbitramur  esse  quam  oculis  vide- 
iiius ;  et  bominem  judicamus  esse,  quem  cemimus; 
et  luuudum  credimus  facere  cuui  viia,  ignorantes 
ubi  sit  boino,  et  quid  sit  bomo,  et  quae  ejus  homi- 
nis  viia  sit :  quod  si  inteiligeremus,  non  aliud  gene- 
rati  aliud  vivcremtts.  Ita  vitae  origine  deserta,  vi- 
vendi  qtioque  perdidimus  rationetn.  Ac  primum  ubi 
bomo  sit  iste*  de  quo  loquiinur,  audiamus. 

I.  Quoniam  disputationem  quamdam  nobls  ipsa 
divisio  generavit  quem  [Fort.  bominemj  intra  boc 
corpus ;  quod  Dei  arlificis  ihanu  e  iimo  terr^e  for- 
matum  est,  velut  quodam  vascuip  iuteilige  couti- 
neri,  diceuie  Apostoio  :  llabemus  thesaurum  istum 
in  vasis  fictilibus  (II  Cor.  tv,  7) ;  qui  ubique  per 
ln;c  corpus  iuftisus,  vitalem  sensum  qui  sibi  nou 
deticii,  cum  carne  multiatus  esi.  Regil  ipse>  uou 
regitur,  et  babet  potius  quam  habetur;  ut  vilam 
iiou  accipiat,  sed  minisiiel.  Nam  cuiu  lerrenam 
istam   pijraiuque  materiam    in   usuui   miublcrH 


73  S.  IIIERONYMl  OPERUM  MANTIS^A.  &0 

sumplam  spiiiius   liquiilus   nnimaret,  fit  dominus  A  El  quia  ulique  omne*  came  vcslimur,  et  sine  cluhio 


corporis,  non  homo  sub  corpore.  Dcnique  hoc 
qnod  dixi  vasculum  ipso  [A/.  pro  ipso]  vivil  prae- 
simte,  et  ipso  moritur  abcuntc.  H«c  ergo  el  visi- 
hilis  ct  caducus»  iilius  iutcrioris  vel  habilatio,  vel 
minister,  vel  vagina  est.  lpse  vero,  qui  vere  esi 
tiouio,  qiiouiam  [Al.  tacel  qitouiain]  sic  sccundus 
factae  divisionis  est  locus,  ut  ipse  invisibilis,  ita 
omnia  ejus  iuvisibilia  sint,  necesse  est.  Non  ad 
illum  si  acgrotat,  manus  valet  perveuire  medico- 
rum  :  non  berbarum  succis  si  deficit  reparaiur. 
Nihil  ad  eum  corporeum  inlrare  potest :  substantiae 
Mtittim  suae  ilii  simiiiiudo  descendit,  verbo  cnra- 
tur,  obedienlia  convalescil.  Denique  cum  sibi  in 
Ecclesia  Laodicensi   et  beatu*,  et  dives,  et  bene 


in  carne  non  sumus,  qui  non  secundtim  carnem  am- 
bulamus,  binceliam  gignitur,  ut  non  semper  bomo 
isto  appellatiouis  nomine  censeatur.  Nam  pro  vir- 
tulibus  suis  atit  viiiis,  et  formas  sumit  et  uoinina. 
Denique  ait  Propbela  :  Nolite  fieri  $icut  equnt  et 
mulut  (P$at.  vxii,  9).  Sunt  ergo  homincs  qui  apud 
Dominiimsunl  equi  elmiili.  Et  Dominusail :  Nolite 
projicere  margarita$  vestras  anleporco$  (Matth.  vn,  6) 
Sunl  ergo  homines  et  porci.  Et  iierum  ipse  Dominiis  : 
Ecce  ego  mitto  vo$  sicui  ove$  in  medio  luporum  (Matth. 
X!x,6).Suntcrgo  liomines  et  Iupi ;  etecontrario  lio- 
minis  sunl  et  oves.  Et  ail  adbtic  Dominus  Petro  : 
Pasce  ove$  mea$  (Joan.  xxi,  17);  el  ipsc  prius  : 
Yenipost  me  et  faciam  teyi$calorem  twminum  (Matth. 


oculaltis ,  et  bene  vestilus  secundum  cxteriorem  B  xtv,  19).  Suutergohomiiieselpisces.Sedha»,  loimap 


homincm  vidcrelur,  increpalur  a  Domiiio,  dicitur- 
qucilli  :  Netci$  quia  tu  e$  miser  el  mi$erabili$y  et 
paupcr  et  cmcu$%  et  nudu$  (Apoc.  tit,  17)?  Qui  uti- 
que,  ul  dixi,  nec  siue  vesie,  nec  sine  oculis,  nec 
sine  divitiis  habebatur.  Sed  ille  invisib:Iis  Deus 
nuster  illum  invisibilein  hominem  in  pauperlate, 
in  caecitale,  in  nudilale  esse  cernebat  :  cui  etiam 
suadere  dignalur,  ul  ab  ipso  aurum  mercelur  igni- 
u.m,  et  vesietn  albam  qua  gloriosissime  vestiatur, 
ei  collyrium  quo  recipiat  visum.  Habet  ergo  et  suos 
oculos  praeier  isios  carnales,  quos  potest  vel  amit- 
tere  vel  curare ;  et  cst  juxta  se  nudus,  adeo  ut  egeat 
veslimcnio ;  sed  miro  modo  ad  medicum,  ut  ipse 
ait  Domiuus,  loquilur,  et  jubet  illum  a  se  divitias 


actuum  v identur  es^e,  non  corporum.  Nam  corporis 
noslri  certtis  csi  siatus,  ut  omiiium  auimaniiuu» :  s*  d 
quoniam  apad  Deum  non  de  siatu  corporis  nostri,  Si'd 
de  viiae  meritis  judicamur,  apparet  omnetn  homi- 
nem  menle  sua  sibi  ipsi  sutum  nomcnque  formare. 
Quod  utique  ex  illius  quem  describiiiius  invisibili? 
hominis,  aut  culpa  aut  virtute  praeslalur.  Ipsius 
siquidcm  viiium  est,  si  subjectus  passus  sit  essc 
subjectus;  si  contra  diviuum  disposiliouem  sit 
in  dominatu  servilus,  el  in  servilule  dominatus. 
Sed  ne  videar  (quouiam  pauiuium  dejecto  velui  pa- 
riete  ad  ilium  invibibilero  bominem  disputatione 
perveni)  corpus  omnino  destruere,  quod  adeo  magui 
csl   sacramenli,  ut   in   hoc  ipso,  id  esl,  in  noslro 


lotnpararc.  Quibus  mercibus  si  et  nudus  el  pauper  ^  fragili  et  infirmo  Dominus  veuerit,  non   hoc  cgi, 


est,  vel  iilam  vestem  nobilissimam,  vel  iliud  aurum 
purgaium  jam  igne  mercabilur?  Unde  commercii 
talis  poterii  esse  impensa  ?  videlicei  si  aut  exterio- 
ris  homiuis  emolumenta  transfoveat,  aut  ipsis  qui- 
bus  ipse  dives  forinsccus  videbatur,  non  utcndo 
diiescal  :  oculosque  corporis,  quibus  mundialium 
rapiebatur  ardorey  dcspectu  corruptae  universitatis 
obcaecet.  Ila  iiie  invisibilis  bomo,  qui  vere,  ul  dixi- 
mus,  horoo  est,  et  in  conleinptu  htijus  exterioris 
aitollitur,  ct  nudiuite  vestilur,  et  caecitale  illumi- 
naiur.  Sic  Jacob,  Ephraitn  ct  Mauassen,  nepotum 
suorum,  non  solum  loca,  vero  etiam  merita,  cor- 
porea  caecilate  cernebat  (Gen.  xlviii).  Nam  cum 


aut  hoc  ago  :  sed  illud  osiendere  tentavi,  hujus  cx- 
tcrioris  vitam  iilius  iuterioris  vita  consistere ; 
itcruin ,  interiuris  morlem  desceudere  hujus  de 
morle;  tibi  propinatum  venenum  per  vitia  fuerii, 
nihil  hahere  isiuin  de  vila;  nisi  ab  illo  irrigatus 
fuerit,  itihil  leneres  aiicrumque  in  ualuraiu  alle- 
rius,  ut  dixi,  aut  infectum  viliis,  aul  detersum  vir- 
tule  irausire.  Igilur  quoniam  jam  el  ubi  sit  bouio, 
el  qui.l  sit  liomo,  bieviier  iicel  osteudi,  quae  iiuiic 
ejus  hoiuinis  vila  sil,  videamus. 

il.  Si  enim  isla  cerle  uiuudialis  viia,  quac  nula 
pro  bonis  habel,  et  bona  pro  uialis,  quam  lolus 
orbis  sequiiur  et  colit,  uon  haec  in  affluenlia  divitia- 


illum  Joseph  Olius  suus,  qui  supradictos  parvulos  0  rum  esi,  non  in  fastigio  poienti^e,  non  in  juris  i- 


offerebat,  nec  ante  pedes  suos  cernere  judicaret, 
scnsil  in  parentis  responsione  illutn  etiam  guae  es- 
seut  fulura,  prospicere.  Sed  ut  ille  interior  homo 
exterioreiit  istum  facit  sua  vita  viventem,  et  de 
fonte  naturae  suae  auimat  irrigando;  sic  rursum 
exterior  per  corruptelam  moniferae  materiei  sttse, 
illumsi  cupiditatibus  iliicitisalligarit,  occidit.  Et  cum 
alier  naturae  videatur  alterius.transit  in  vicloris  uuus- 
quisqucsubstaiiliam,  ut  aut  carnalem  quoque  spiri- 
tualis  spiritualem  suis  viriulibus  prastel,  aui  car- 
nulem  aniiuam  caro  victrix  ejus  eHicial.  Deuique 
cuiu  Dominus  diluvjo  delere  humanum  genus  co- 
gitaret  iratus  ;  Non  permanebit ,  im(uit,  Spiritu$ 
vieus  in  lwminiku$,  quoniam  caro  $unt  (Gen.  vi,  3). 


ctionis  asiu,  uou  iu  pompositate  facuudiae,  nou  in 
viribus  per  praelia  gloriosis,  non  in  mercibus,  pio- 
vinciaruin  mtiiatione  etsui  peregriualioiie  cn-scon- 
tibus,  iion  in  lcnocinio  foru  arum,  non  in  ambitu 
muuemm»  iion  in  his  cat  deniijue  omnibus  quae 
videmus  ;  quoniam  cuncla  haec  occidunt,  et  sine 
islis  beate  etiam  juxia  sarculum  vivi  solct.  Sed 
illa  est  vita  vera,  vita  veueratida,  Deutn  nosse,  li- 
mere  cjus  poleutiam,  amare  pietalem,  mundum  in 
opifice  miraji,  iuterpellatorem  contemnere,  esso 
victu  modico  pro  naluiae  necessilaie  coiiteniiim, 
veste  vili  vcl  pro  pudoris  ratioue,  vel  pro  tcmpom 
injuria  coiniuuuilum.  Sic  rcliqu  »ui  crealuram,  i.on 
ex  sui  copia,  vel  pro  vitali  ratio  c,  sed  pro   ajju- 


81 


EPISTOLA  VI.  AD  AMICUM  jEGROTUM  II. 


82 


mento  hujus   lucis  attingere.   Quidquid  enim  am-  A  quam  subjectam   sensibns    introduxertinl,  di3creli 


plius  est,  a  malo  esi,  oninem  bominem  amare 
quasi  fratrem,  nullum  laedere,  servire  omnibns, 
formam  servi  sustinere  cum  Domino,  qui  nobis 
prarter  minisierium,  quod  interius  continetur,  quo- 
tidie  servit  in  mundo  proriucendo  solem,  einiltendo 
lucem,  pfovias  infundendo,  tempora  variando, 
fruges  vel  giguendo,  vel  malurando.  Nobis  enim  in 
totius  creaturae  facie,  vel  ubertate  deservit,  quo- 
niam  pro  nobis  cuncta  generavit.  Sed  ut  ad  homi- 
nis  ofiicia  revertamur,  nudum  tegere,  alere  esu- 
rienlem,  sitientem  potare,  infirn.os  visitare,  tri- 
stibus  condolere,  mortuos  sepelire,  nihil  apud  se 
habere  quasi  simm,  scd  omnia  sua  cum  omtiibus 
judicare  communia,  ac  tunc  magissibi  vivere,  cuin 


per  Spiritum  sanclum,  et  in  ahiora  subducti  vera 
vita  viventes,  boc  est  veram  sapientiam  sapientes, 
qua  stultitia  ista  caret  :  recordemur  quod  mundus 
ex  nibilo  a  Deo  factus  est,  et  quod  cuucta  animalia 
per  Detim,  Verbo  opifice,  vocaia  ▼enerunt,  quas  a 
natura  uon  fucrunl  :  quoniam  soli  ipsi  fas  esl  voca- 
re  quae  non  sunt,  lanquam  ea  quae  sunt ;  quod 
ipsum  bominein  cui  lanta  possessio  parabalur, 
ad  imaginem  auaro  non  aliquis  Promelheus  ex  fa- 
bula,  sed  ille  conditor  uuiversitaiis  manu  quoque 
sua,  ne  qua  pars  ejus  vacaret  in  nobis,  de  limo 
tcrrae  facere  dignatus  est  :  quae  cogitatio,  ul  diyi, 
vita  est  animae  :  quoniam  baec  prima  est  ratio 
vivendi,  ut  cui  se  debeat  anima,  non   ignoret  :  ne 


▼ivere  aestimalur  aliis,  sibique  recondere  cum  aiiis      alium  praeter  hunc  decepta  vencreiur,  ne  vitae  su;e 


credilur  erogare.  Et   liaec   tamen  adhuc  exterioris 
hominis  lineamenta  contiugnnt. 

III.  Celerum  illa  interioris  hominis  vita  in  divi- 
narum  rerum  cogniiione  consistil. :  non  qua  coelotn 
terrae  parte  volvaiur,  non  an  contrario  cursu  sidera 
rapiantur,  non  an  Oceano  generei  pleniludo  lunaris 
augmenlnm,  uon  an  orbem  mundi  rotunditas  ipsa 
suspendat,  an  quadriforma  angulis  promiueiuiori- 
l»us  astringai,  an  unus  ipse  niundus  sit,  an  plures 
s»nt.  Nam  haec  ad  animae  non  tendunt  utilitatem, 
et  apud  Deum  slulla  judicantur  :  sed  in  illis  sanis 
cogilaiienibus,  si  quando  vcrsalur,  tuuc  vivit,  et 
pascitur.   Quae  sunt  autem  istac  sanae  cogilaiiones  ? 


ministeria  velulvitae  auctores  adorel :  neiniantiim 
elemenla  mirelur,  ul  non  digua  juriicel  quae  facta 
credantur  :  cum  iile  magis  sit  admirandus,  qui 
tam  miranda  prodnxil.  0  quam  augusla  [Al.  angu- 
sta  ]  esi  haec  divina  cogitatio,  et  quam  viiae  piena 
est!  0  quantum  ipsum  hominem  ad  omnesluriium 
probitatis  accenylit  !  0  quantum  illi  majcslatcm 
sui  commenriat  auctoris  cum  aliud  ille  nibil  h» 
crcatura  omni  praeter  se  manu  Dei  formatum  esse 
considcrat  pen  terram,  non  maria,  non  coelum, 
nou  denique  sidcra,  tam  ntunria,  tam  pura,  tam 
lucida  :  hominem  solum  cujusdam  limi  ci  gravioris 
ct  sordiriioriselemenli,  illa  formalum  essericxlera, 


IJIa?  siue   dubio,    cum  mens  uoslra  sui  record.aur  c  cujus  dexterae  palmuscoeluui  meiisurat  in  menstira; 


auciorisicum  illum  velul  per  quamdam  resipisceu- 
liam  soi,  opiflcem  suum  veneratur,  ac  conliielur  : 
cura  ejus  opera,  ipsum  in  ejus  operibus  visura 
niiratur,  dicente  beatoPaulo  :  Invisibiliaenim  ejus 
a  creatura  mundi,  per  ea  quce  faeta  tunl  intellecla 
conspiciuiUur,  et  sempiterna  quoque  ejus  vinus  et 
divinitas  (Rom.  i,  20)  :  iri  est,  cutn  ex  immensis 
visibilibus  creaturae,  ad  tmiversiiatcni  iuvisibilis 
Creatoris  extendimur,  et  illuui  per  haec  dum  inae- 
stinsstbilem  discimus,  aesiimamii3,  cum  ejus  allitu- 
dinem  per  douum  Spirilus  samti  evolvenies  (quo- 
niam  ipse  solus  nos  in  ipsum,  qui  ex  ipso  esl  in- 
tromiltit  omnia  principia  crealurae  surgenlis)  qua- 
si  facti  ab  ipso  anteriores  aspicimus,  ct  cum  ea 
quas  Deus  fccit,  quasi  faciat  adhuc,  intueuiur  : 
uundique  totam  originem  innscurreiiies,  scu  an- 
tiquiores  eflicimur  quam  sutuus  aeiale  :  et  cuin 
uuiversa  prius  quam  no*  essemus  effccta  sint,  na- 
turam  tamen  omuium,  quasi  pcr  nos  genitam, 
dum  auctori  iuseriiuur,  reputamus  :  iu  quam  uoti 
ut  terviremus,  sed  ut  domiuaremur,  intravimus. 
Separati  ilaqtie  a  sapieotia  imindiali,  quaeoniversa, 
aut  fortuilis,  aut  atomis  ascribit,  divinis  meditatio- 
nibus  subliinali,  et  ab  iilis,  qui  aut  maleiiam 
semper  fuisse  dixerunt,  Deumque  t:»ntum  artifi- 
cera  rerum  voluerunt,  separati  pcr  ipsius  aujuto- 
riuin  :  aul  qui  [  A/.  quia  ]  liaec  ipsa  pro  diis  ele- 
meota  colueruut  :  aut  qui  familias  rieorum  per  se- 
xus,  peraetaies,  per  partes,  velui  per  ple^beoi  ali. 


ctijus  pugillus  lerrae   spatia   tam  infinita  jaccntis 
includit  :  tauti  fuil  illum  fuisse  olim. 

IV.  Videamus  tamen  quanlum  ilH  praeterea 
applaudal  benignitas  Creatoris,  quae  non  illum  de 
sirieribus  eflecil,  qtiouiam  si  esset  inde  crealus,  de 
materiac  poiius  clarilate,  quam  de  artificis  riigna- 
tione  polleret,  cum  minor  ipse  sui  corporis  origine 
viderelur,  si  de  coelestibus  factus  ad  terraruut 
cuitum  deduceretur  ad  terras  :  cui  esset  gloriosius 
mox  fuluruin  de  humo excitatun  sideribus  imponi. 
Suum,  inquam,  Deus  nosier,  suum  proprie  voluit 
esse  quori  sumus,  nihil  materiae,  nibil  eletneutis, 
nibil  quibuslibet  principiis,  vel  magnis,  vel  minimis- 
nos  dcbere.  Quae  cuncta  si  relraciel,  et  in  se  mens 
'  conversa  consideret,  ex  nostris  fiunt  moderatiora 
cl  angusliora  primordiis.  At  ubi  percontactum  for- 
mati  manus  Dei  desivimus  esse  quod  fuimns,  ct  in 
novam  materix  quaiitatem  subjacens,  opifici  suo  per 
elementi  conversionem  clarificata  natura  est>  uo- 
vtimque  corporis  noslri  inter  elemenla,  si  fas  cst 
riici,  csse  coapit  elemenium  :  siatim  omuibus 
inuiidi  corporibus  sublimiores  sumus  effecii,  noii 
nalurae  substaniia,  sed  potentia  condiioris  :  per 
quam  de  subjaceuii  caeteris  creaiura  ortum  estr 
quod  creaturis  omnibus  imperarct.  Deniqtte  si  ine- 
tallum  nostrae  carnis  et  corporis  intueans,  nihil 
humiUus,  nihii  vilius,  nihii  invenies  omni  injurias 
passioniquc  subjeclius.  Sola  tcrra  elcmeniorum 
caelcrorum  videtur  nncilla  .  sola  in  se  cutictorum 


83  S.  HIERONYMI  OPERUM  MANTISSA.  81 

potentias  non  sme  delrimenlo  sui  senlil,  vel  dum  A  lunc  cum  od  Abraham  diclum  fsl  :  Ad  Koc  tenpus 


veulis  pulverulenta  dispergitur,  vel  dum  fluctihus 
humefacla  absorbelur  ;  vel  dum  siderum  ignihus 
cocta  devoratur  :  ul  homo  ex  ea  se  esse,  non  modo 
gloriari  iioii  queal,  sed  ctiam  po.-sil  erubcscerc. 
At  vero  si  slatmn  nostruni  coutemplemur,  quouiam 
prxstantior  est  caeteris  animanlibus,  dum  ad  suani 
imaginem  Deu*  informatuin  inducit,  invenies, 
terram  ipsam  semen  esse  noslri  corporis.  Si  quis 
in  ea  sensus  est,  gaudere  potuissel,  quod  propter 
nos  in  quibus  imaginem  ei  simililmJineiii  Oreatoris 
nccepit,  felicior  facia  sit,  deimitaia,  quam  sil  orta  : 
nianus  enim  Dei  conligit  eain,  cujus  contaclum 
•ui  causa  dum  fierel,  ipsa  non  meruit.  Quid  cnim 
hoc  sialu  praciarios  ?  quid  potcrimus  nosse  subli- 
mius  ?  Quid  tam  diligcnter  in  membra  digeslum  ? 
quid  tam  decore  per  arliculos  inflcxum  ?  Quid  tam 
•ublimiler  in  ora  et  oculos  creclum  ?  quid  lara 
vocaliterin  verba  modulatum  ?  quid  in  corde  lam 
vivacitcr  animatum  ?  quid  in  sen^u  dititis  ?  quid  in 
cogilatione  secretius  ?  quid  in  sermone  effusius  ? 
quid  in  ingenio  fortius  ?  quid  in  disposiiione  in- 
structius  ?  quid  in  memoria  icnacius  ?  quhl  in 
affectu  blandius  ?  quid  in  cogitatu  sublilius  ?  Ut 
evidenier  appareal  quod  illum  proloplastum,  jam  ' 
tum  oninibus  digniiatibus  venustalum,  imo  statum 
filii  sui  Dei  nostri  ad  fmem  saeculorum  pro  redem- 
ptione  nostra  venturi  in  hoc  corpus  ornarit :  cui 
paradisura  etiam  illo  tetnpore  velut  amcenissimum 


veniam,  et  erit  Sarcr  filius  (Gen.  xvm,  40).Namhoc 
erat  pcne  jam  scrn,  ct  tanta  millia  patrinrcharnm 
sine  spe  mortua  videhaniur  :  quibus  iilique  vitia 
csse  non  potuit,  si  Domiiium  non  speraverunt  esse 
venlurum,  dicentc  Aposiolo  :  Spe  enim  tolvi  facti 
sumus.  Spes  enim  quo?  videtur  non  cst  spes,  sed  qum  $ 
speratur  (Rom.  vin,  11),  Et  qualis  \Al.  qualilerl 
spes  csse  potuii,  si  non  fuil  repromissa?  Imo  tit 
priino  horoini  illa  sapicntior  omnibus  bestiis  bestia, 
mortcm  sapuit  :  ila  oportuil  iilura  Dou  innm  no- 
strum  veram  sapicntiam,  jam  tum  illo  tempcre  snf- 
fragium  sapere  vitalc,  quod  el  fecil.  Neqtie  deslitit 
publicare,  ne  tauta  cjus  factura  nuo  inimici  ariete 
propulsata,  siue  prspsidio  alicujus  lapsui  potius, 
quam  dccori  gcncraia  viderelur  :  simul  ne  is  vali- 
dior  hahcrciur,  qui  lantuin  opus  aliena»  virlulis 
obrucre  polnisset,  quam  illc,  si  opus  suum,  quod 
supcr  omues  creaturas  ineiTabililer  fe<it,  aut  servare 
nou  potuisset,  aul  rcparare  noluissct.  Defenlit, 
inquam,  ille  sc  hac  invidia.  Dcfendit  ille  noster 
conditor  et  redcmptor  ;  pariien]iie  se  et  posse  et 
velle  monslravit,  quoniam  nec  vinus  poteiitiae  de- 
fuii,  nec  dignatio  piclati.  llxc  nobis  magisadoranda, 
quod  8ii b  ipsa  erroris  nostii  tempesiate  non  sub- 
sliiil  :  m:>j<irque  cliam  dum  exaccrbatur  erupit, 
diim  nlii  poenam  merebamtir  spes  redemptionis 
ostenditur,  tt  dum  in  naufragii  accrho  di*rrimine 
porlus  salutis  nperitur  :  ul  novo  more  quie  materia 


praedium,  el   urbanis    conventistatum,  et  rusticis  C  fueral  iracundi»,  esse    cocperit  origo  clenieiuhr. 


consitum,  sub  lege  donatum,  mortis  ilie  pnesemi- 
nator  invidit  :  venenumque  suum  decipiendo  pri- 
Hiomm  hominum  credulam  novitatem  in  corpora 
nostra  latenier  immersit  :  elex  duabus  substamiis, 
unicara  homrnisperfeclamqne  naturam  qiiadam  di- 
visionis  discordia  dissecavit  :  itt  cum  nobis  mia 
tnens  essel,  idesi,ilia,  quain  germaniias  auiina», 
ct  corporis  gignebal,  aliam  volumatem  per  vilia- 
tam  naturam  contra  animam  parluriret.  Denique 
et  Aposlolns  ait  :  Video  aliam  legem  in  membris 
meis  repugnantem  legi  mentis  meas  :  et  captivitatem 
me  in  iege  peceali^qua?  est  in  membris  meis  (Rom.  vn, 
23).  El  alibi  :  Caro  concupiscit  adversus  spiritum, 
spiritns  eutem  adversus  carnem.  Ha>c  invicem  adver- 


Sic  arrana  operatione  manifestans,  quod  infirmi- 
tatem  nostram  argumentum  suae  voluerit  esse  vir- 
ttitis  :  quantumque  nos  amaret,  dum  in  ipsiiin 
|»cccavimus,  ostendcret,  quorum  oblivisci  etiara 
post  crrata  non  po^set,  iroo  quos  preiiosius  redi- 
iuercl,  quam  [Al.  quae]  fecisset.  Quaerat  uiiuc  hu- 
maua  crudelitas  criminosis,  vel  privata  ergaslula, 
vel  publicos  carceres,  cum  mauicis  ferreis  el  dnris 
rigida  trabe  compedibus  irata  suspiret,  ct  in  paenas 
multimotlas  ailinvcntionum  laxet  iugeuia  :  omnis- 
que  judex  surreoti  capiiis,  casiilalem  propriae 
nieutis  discrimine  prohct  alicno  :  hoc  magis  amicus 
alrocitati,  quo  magis  alieuus  est  crimiui.  Ipsi  enim 
solent  truculentiores  esse  iu  reos,  qui  sunt  a  reatu 


sarttur  sibi,  ut   non   quxcunque  vultis  illa   facintis  D  puriores.  Hi  studiosius  maleflcla,  vel  criminosorum 
(Gnlat.  v,  17). 

V.  Hinc  etiam  iste  noster  conditor,  qui  vel  nos 
nohis,  vel  munduin  pro  nobi»  fecerat,  a  primis  illis 
hominibus  offensus,  maledicta  super  singulos  prout 
iriniinis  qitautitas  exigehat,  effudit.  £l  quamvis 
iralus,  mox  tamen  myslerium  nostran  salutis,  ut 
pius  pater  osiendit.  Neque  seqnum  fuerat  alio  lcm- 
pore  de  salulis  m»slr«  remedio  cogilare,  nisi  eo 
quo  mors  esset  inven<a.  Sic  a  prudentioribus  prima 
fronte  morbi  adhibelur  medicus  :  ut  capite  valeiu- 
dinis  deprehenso,  facilius  remedium  salutare  suc- 
currat.  Non  ergo  tunc  tanttim  Domintis  ac  Salvator 
noster  promtMus  est  cum  clamat  Isaias  :  Ecce  virgo 
in  utero  concipiet  tt  pariet  filium  (Isa>  vn,  14) ;  ct 


coutagia  persequenles,  quo  iniuus  ac  ncgligeutitis 
fariuorum  vitavere  consortia.  0  miseros  et  omui 
praiditos  caecitate,  qtii  lKinum  exornant  malo,  qui 
contineniiam  sub  gestu  crudelitatis  atlollunt,  et 
crudclitaiem  piopriam  aliena  infelicitate  coinmen- 
dant  :  quando  virtutibus  suis  miserorum  astipu* 
lautur  exilio,  et  innocentia;  judicantis  noxiorum 
cruciamenta  supplandunl. 

VI.  Deus  auiem  uosler  conlra  omnem  «pcm, 
contra  omncm  pcne  fidem,  ex  divitiis  misencordise 
sikc  in  malo  hontim  naetus,  in  iracundia  generans 
confirmausque  pietatem,  peccandi  semen,  in  fru- 
citim  voluit  evadere  miscrcudi  :  et  qui  nos  propler 
transgrcssioncin  perdere  debuisset,  propter  suatn 


8*  EPISTOLA  VI.  AD  AMICUM  iEGROTUM  If.  86 

niisericordiam   reparaturum  se  essc  proiuisit.   El  A  et  angclits  non  inuMelilalcm  redarguit,  ni  m  Za- 

sed  insiituiide  divinx  operationisnoviiatt\ 


ill«»  lempore  quo  supplicia  mcrebaniur,  argumenlura 
salvationis  ostendil  :  ut  inlelligere  possomus, 
quautum  valcrel  prjeslare  nou  lasus,  qui  tanium 
douaret  iratus.  Iu  primo  ergo  homiue,  ul  loque- 
baiur,  staiim  nobis  jiidiciarium  spoponditauxilium, 
sutim  de  bono  thesauro  boua  prodtixil,  siatiot 
Iguolum  ipsis  angelis  sacrajnenluin,  quod  implen- 
dum  essel  in  novissimo  tempore,-publicavit :  et  ter- 
reno  Adae  Adam  promisit  e  coelo.  Nam  cum  ser- 
penlem  pro  meriio  suo  maledicto  fuliuiuarel,  jubet 
enra  terram  pro  cibo  liabere,  supra  ventrem  re- 
pcie  :  et  quoniani  niorlem  illam  ipse  fecisset,  addi- 
dit,  dicens  :  Et  ponam  inimiciliat  inter  le  el  mnlie- 
Titn,  et  inUr  semen  tuum  el  semeti  mulieris  :  Ipsa 


cliaria 

dicens  :  Spiritus  satictns  tnperveniet  in  tef  et  virtut 
Allissimi  obumbrabit  tibi.  Ecce  istud  scmen  mttlieris, 
quod  non  per  traduccm  geuilalitim  ininisteriortiiii, 
conmislionc  sexus  ulriusque  infundereiiir  in  dle- 
rum,  sed  clauslro  cl;<uso,  indefloraiae  Virgiuis  inve- 
niretur  in  utero.  Deniquc  retn  novam  plenamqtie 
tniraculi,  novo  verbo  Propheta  dum  promittit,  ex« 
sequitur  :  Ecce  rirgo  in  ulcro  condpiet,  et  pariet 
filium  (lsa.  vn,  14).  Quolidie  cerle  de  procreandi 
necessitate  mulierum  conccplus  et  cernimus  et 
atidimus,  de  nul!a  lamen  dicilur  :  In  uteio  conce- 
p'l,  quoniam  substantia  fulnri  homiuis,  fusa  per 
viruin,  ooalescit  in  femina  :  ulcrusque  inulieris  nott 


cateabii  capui  tuum9  et  tu  ejus observabis  calcaueum*  B  principium  esl  nascituri  hominis,  sed  depositi  nti- 


[Gen.  nt,  45).  Noi/ne  consideras  :  nonue  con- 
spicis,quo.I  eidem  lunc  miiribaturin  Chrisio?  Aliud 
ciim  seir.en  inuiicris  nullum  "prorsus  accipio,  nisi 
itlud  quo  I  Ap^slolus  ait ;  Factum  ex  mulierey  factum 
ex  carne  (Galat.  iv,  4).  lllud  quod,  ut  Evnngelista 
att,  Joseph  filius  putabatur  esse  (Luc.  m,  25)  ;  sed 
uou  cral ;  iliud  ultque,  quod  Verbum  caro  faclum 
est  (Joan.  i,  14).  Nam  si  generandi  publicani  isiam 
rt  n  tnralcm  cirfumspiciiuus  rationem,  scmiua  non 
h;«b<  nt  mtilieres  :  denique  nulla  concipit  sine  viro  ; 
•c  per  boc  quouiam  jam  lunc  iu  Adam  semen  hu- 
maiiae  geueralionis  esscl  traiigressinue  viliatum, 
Srineu  cceleste  proiiiittitur,  ui  Apostoius  seulil,  non 
ex  corrtiptione  viri,  sed  ex  Dco  ;  quod  *  cum  caro 
fie-el  in  inuliete,  eliam  elementa  iila  corpoicae  sub- 
sianliae,  id  est,  humoris  et  sanguinis,  in  ipso  sibi 
vasculo,  in  quo  ipsa  elcmenta  sita  suni,  naiiiraliler 
aptarel.  Mater  ilaque  Doiniui  nosiri  Jesu  Chrisii,  in 
iila  jam  tunc  muliere  protnissa  esl.  Haec  inimicitiis 
opposita  esl  serpentis  ;  Ponam,  Inqtiil ,  inimicitias 
inter  te  et  mulierem  (Gen.  iu,  15)  ;  non  certe  pono 
okit,  ne  ad  Evam  hoc  pertinere  videretur.  Verbum 
piomisiionis  esl,  quod  mnsmltlilur  in  fnlura. 
Ponam,  inquit,  inimicitias  inler  te  et  mulierem. 
lilam  ntique  mulierem,  quae  Salvatorem  panurial, 
non  qua?  generet  fratricidam.  Pouam,  iuquit,  ini- 
micitias  iuler  te  el  muHerem,  id  est,  suscitabo 
niulierem,  quae  repudiata  faciliute  credeudi,  non 


trimcniuin.  Maria  autem  non  tatn  prima  q-iain  sol* 
in  ulero  concepit,  cujus  pudoris  illibatio  concepttnn 
ulcri  sinc  damno  virginilalis  cxpressil  :  quac  »ola 
nobis  pepcrit,  quoil  non  acccpil  ex  uobis.  diccnie 
Doniitto  :  Vos  de  inferioribus  ettis,  ego  de  superio- 
ribus  sum  (Joan.  vm,  25).  Quac  sola  mater  esl  filio* 
cuni  virgo  sil  marito  :  cujus  coucepiionem  ignoranle 
virginilate,  partus  agnovil  :  qoa?  sola  mulier  dicia 
est,  non  concipiendo,  scd  pari^.iiilo*  Ex  hac  ergo 
semen  proinibsum  est  mulicrU,  quo  secuudum  bo- 
miueni  Dominus  Oeus  nosler  esl  :  qui  nou  iufusus 
rsl  in  uiero,  sed  invenlus,  evangciista  confirmauic, 
cuin  dicit  de  Maria  :  Invenla  est  in  utero  habent 
,  (Matth.  i,  18).  Ecce  et  ab  ipso  praicedenie  Pra- 
'  phelse  seruioiic  non  dcvial  quod  faeral  nuntiaiuin  : 
Virgo  in  utero  concipiel ;  sed  in  nysterii  noviute, 
sermonis  eiiain  paniiiaie  coucordal  :  eoque  slyla 
facti  bistoria  designatur,  quo  faciendum  denuuliat. 
Et  prophela  ait  Isuias  :  Yirgo  in  uteio  concipiei 
(Isq.  vu,  14)  ;  Matliueus  refert  :  lnventa  et>t  in 
utero  habens.  Verbo  ipso  promissionis  respondet 
effcctus,  quod  non  aiilcr  loquitur  cvangelisla  quaui 
vates,  nec  ad  exprimeudam  operis  novilatem  iu- 
ventje  eloculionis  difficiillaie  confuudilur.  Dbi  suui 
graimnatici  ?  Ubi  consiliarii?  Quae  i*ios,  ut  extra 
consuetudinem  loquanlur,  scliola  produxii  ?  Quae 
ta  ii  aperlc  signatae  novilatem  moiistravit  doctriux*? 
Niui   indicaut  bumano  sensu,  quoniam    uon   opus 


solum  le  non  audiat,  si  aul  suavitaiem  pomorura  d  humanum  eslquod  loquuntur.  Ellameti  rem  novaiii 


pro  adapertione  monslraveris  oculorum,  aut  diis 
similetn  esse  promiseris  ;  sed  etiam  ipso  Gabriele 
deferente  verbum,  rationem  de  promissionis  exigat 
novitate,  diceudo  :  Quemadmodum  eril  istud,  quo- 
niam  rirum  non  cognovi  (Luc.  u,  34)?  lllam  utique, 
quam  ad  visionem  angeli  pudor  aureus  tremefecit : 
fidei  tamen  ardor  et  constantia,  labi  nesciam,  ad 
inquirendam  rationem  reddidit  audacem  :  et  quae 
advenienti  praestitit  de  pudore,  quod  tacuerit,  haec 
promittenti  de  admiratione  non  cessit.  Nam  et  sol- 
iictta  de  eo  quod  annuntiabatur,  exquisivit.  Denique 

*  Apod  Agohardum,  qui  lanquam  ex  Hieronymo 
recitat .  Et  tu  intidiaberit  calcaneo  ejus ;  mox,  quod 
jaui  nunc  minabatur;  ct,  (actum  in  carn&>  illum  qui 


nec  anlea  factam  sic  noiant,  ut  intelligas  cum  tni- 
rabiii  opcre,  et  mirabiiem  nalum  esse  sermonctn. 
Repeiamus  denique  sanctas  fcminas  patiiarcharum, 
videamusque  si  sic  dc  aliqua  scriptum  est.  Legimus 
de  Sara  :  Et  Dominus  visilavit  Saram,  sicut  dixit  : 
et  fecit  Deus  Sarce  sicut  loculus  est  ei%  et  concepit  et 
peperit  Abrahw  fiitum  (Gen.  xxi,  I,  2).  "In  Isaac 
divina  benevolentia  monstratur  his  vei  bis  :  Et  exau- 
divil  illum  Deus  :  et  concepil  Rebecca  uxor  eju$ 
(Gen.  xxv,  21).  Deuique  el  de  Jacob  uxortbus  sic 
ponilur  ;  Et  concepit  Lia,  et  peperit  filium  Jacob9 

ut  cvavgelista,  elc,  illum  utique  qui  verbum,  etc. 

1  Apud  cumdem,  quod  caro  ficrct  in  mulieres,  U 
ekmeuta. 


87  S.  HIERONYMI  OPERUM  MANTISSA.  88 

tfic,  (Cen.  xxix,  32).  De   nulla  ccrte  harum   scri-  A  signat :  El  non  cognovit  eam  Joseph,  donecpeperil  ^- 


pitiip  cst,  in  utero  conceplt  :  qua»  tamen  quidquid 
coucipiebant,  exira  uteriun  coucipcre  non  poterant : 
sed  quouiam  de  conventu  ▼irili  concipere  se  nove- 
r»nlf  qnibus  non  proventebat  salva  virginilntc  con- 
ceptus.  Sola  vero  Maria  in  utero  concepil  cum  ir- 
reserato  adilu  semiuali,  clauso  utcro  concepil  :  ad 
hujiis  conceptiouis  scmen  si  recle  ratiocitiabimur, 
el  interius  divina  iraclaverimus,  praecessit  iu  figura 
pro  tempore  illa  sententia,  qtiae  primogenila  bene- 
«lictioiiibus,  vel  obligationibus  obligavit,  dicente 
Domino  :  Omne  musculhmm  quod  aperit  vnlvam, 
sanctum  Domino  vocabitur  (Exod.  iii,  23 ;  Luc.  n, 
23).  Qtiod  est  istud  masculinum,  quod  aperit  vul- 
vam  :  cum  omnium  feminarum  vulvas  aperiat  non 


lium  (Natth.  i,  25).  Igilur  in  Maria  boc  sinc  dtibiia- 
tionc  pcrfecttim  esi,  cujus  vulvaiu  non  dclWa:or 
virginiiaiis  apertiit  :  sed  parius  effusus,  quac  virgo 
peperit,  qu«  virgo  concepit,  quae  prius  maler  facia 
est  quam  mariiaia.  De  hac  islud  masculiuum,  qtiod 
vere  sanctum  vocandum  esset,  exiil  :  quique  vulvaiu 
secundum  proinissionein  parlus  edilus,  non  secun- 
dura  consuetudinem  naturamque  comuiunem,  dum 
concipitur  viri  semine  reseravit. 

VII.  Scd  quoniam  di viles  Dei  seusus  velociler  expli- 
care  non  po>sumus,  tantis  se  Scriplurarum  inolibus 
ad  unam  speciem  opponenlibus,  ut  lassari  sit  faci- 
lius  qiiam  evadi  :  quando  omnis  Scriptura  cuntto- 
rum  sensuuin  unus  traines  sit,  quem  humano  ser- 


puer|  erii  necessitas,  sed  maritalis  agnilio  ?  Dcnique  B  mone  decurrere  quis  valebii,  nec  si  angclicas  pennag 


nulla  virgo  dicitur  post  mariium,  quod  nomen  clau- 
sis  videlur  futuris  mysleriis  eonvenire.  Et  superius 
de  Racbel  Scripluram  habere  monstravimtis  :  Et 
exaudivil  itlam  Deus,  et  aperuit  ejus  vulvam,  et  con- 
cepil.  Certe  non  prius  dixit,  concepit :  et  post,  ape- 
ruit  ejus  vulvam  ;  sed  prius,  aperuit,  vidclicel,  ut 
maritus  apertis  vulvae  januis,  velut  semiuaturus 
agrutn  paratum  seminibus  intrarel.  Dcnique  sub- 
jungil,  et  concepit.  Non  itaque  paitu,  sed  conce- 
ptione,  imo  conceptio  patefacta  cst,  nec  illam  par- 
turiendus  dum  uascitur,  sed,  qui  parturiendum 
seminalurus  fuerat,  designavil.  Et  si  jam  ante  con- 
ceptum,  quippe  ut  conciperet  reserata  est,  non  eain 
cerie  ille  qui  natus  cst  diti  post  poterat  rcserare, 


mortalium  linguis  spirilus  ascribat :  redire  ad  pro- 
posilum  conveuit,  el  parvo  navigio  non  in  altum 
vela  coutigere,  ne  in  periculum  curral  audacia,  sed 
pro  infirmitalis  solalio  in  conspeciu  littoris  navi- 
gare,  ut  si  quid  formidinis  oriatur,  vel  spes  sil  • 
facile  teueri  posse  qtiod  cernilur.  Diccbaiuus  semcn 
mulieris  Dominum  sancuim,  quia  secundum  carnem 
patrem  homincm  non  babeiet :  cumque  jam  infe- 
stum  esse  tferpenti,  qucm  in  utero  virginis  Dei  Spi- 
tus,  non  materialis  generassel  humor.  Denique  quod 
sequitur  inajorem  ab  homine  virgiuis  promiuit 
effectum,  dicendo  :  Jpsa  iuum  calcabil  capul  (Gen. 
i,!5,  sec.  LXX)  :  quis  ambigit,  quod  praetcr  Dotni- 
num  noslriuti  caput  serpcutis  ncino  calcavii?  lpse 


dum  dicitur,  nascilurus  :  qui  etiam  concipi,  dum  C  enjm  so|„s  super  diaconeselscorpiones  ambulavil 


esset  illa  clausa,  uon  potuit.  Omne  masculinum,  in- 
quit,  quod  apetit  vulvamt  sanctum  Domino  voca- 
bitur.  Quac  esl  ista  ratio,  quae  nec  secunduin  sensum 
videlur  impleta?  Jacob  primi  locum  fratris  fraudu- 
lenter  invadit,  ncc  uascendi  ordine  prohibctur,  nec 
dolositate  damnatur.  Joscph  filii  per  avum  praepo- 
stera  secundum  nascendi  gradum  benediclione  st- 
gnantur,  nec  cacitas  errat  futura  prospicienlis,  nec 
monitor  filius  dcxteram  paremis,  quae  pinguioris 
lieneclic tionis  smco  minorem  irrigabat,  iuflexil. 
Quas  utique  omuia  sunl  conlrarla,  si  pulamtis  de 
his  dicltim  esse  :  Omne  masculinum,  quod  aperit 
vulvam,  qui  de  virili  sen.ine  primi  nascuntur  ex 


ipse  caplivain  duxil  captivilalem.  Nam  quod  subdi- 
tur  :  Et  lu  ejus  observabit  calcaneum ,  ad  qnciii 
alium  crediniiis  perlinere?  Calcaneus  quidem  pars 
exuema  vestigii  est.  Et  Domiiius  post  Joauui»  ba- 
ptismum,  post  dierum  quadraginia  jfjiiiiium,  ciim 
ab  eodem  serpeute  lcntatur,  teitia:  iilius  doloaitaiis 
jam  victor,  exclamal :  Vade  retro  po*t  me%  Satana 
(Malth.  xvi,  2).  Quid  aliud  nisi  a  teigo  posilum, 
vel  reliclum,  jubet  suiim  observare  calcancuiu  ?  Ll  rc 
supra  dixi,  el  iiicle  ad  hoc  nos  ipsa  dcduxit  oratio, 
quod  homo  ilie  iulerior  cum  cogitat,  nou  in  hoc 
mundo,  sed  supra  ipstim  munduiu,  cum  il  o  opilice 
rerum  ac  suo  vivere  videlur,  diccute  David  :  Beali 


femiuis.  Sed  quoniam  aliud  interius  habel  illa  sen-  p  qui  scrulantur  testimonia  ejus  (Ptal.  cxix,  2) 


teniia,  adeo  istiusmodi  primiiivi  cediini  el  bene 
dicliones  perdunt.  Jesse  tilius  David,  nou  primus, 
aitt  secundtis,  aui  lertius,  sed  omnium  ullimus  un- 
gitur  a  Propheta,  ei  despicabilior  cunctis  eligitur  in 
icgem.  Nec  illi  primo  aut  secundo  contra  David 
senlentia  lcgis  de  primitivis  blanditur,  quia  judi- 
casset  utiqtie  maximos,  ?si  ab  his  matrura  vulvas 
meminisset  aperiri  :  quando  hoc  ulique,  attt  in  qua 
dicimus  impletum,  quod  utique  non  poterat  non 
impleii.  Qu»  est  ista,  cujus  vulvam  foetus  reserat, 
non  maiilus?qu«  virgo  concipil,  qiw  non  ut  con- 
ciperet,  virgo  esse  desiil  ?  Non  certe  illa  de  qua 
Scriptura  dicit :  Cognovit  Adam  uxorem  suam,  et  pe- 
perU  ei  filium  (Gen.  iv,  1);  sed  illa  dequa  cvangelista 


ut 
pene  huc  sii,  si  fas  est  dici,  Deum  (ieri,  divma 
medilari  :  ilium  Dominuiu  noslium  salulis  no>ine 
jam  tunc  prodidi&se  mysteriiim.  Unde  el  in  Psalmis 
j»it  :  In  capite  libri  scripium  ett  de  me  (Ptal.  xl,  8). 
Capul  libri  est  Gencseos  principium,  quouiam  om- 
nis  Scriptura  unus  est  liber,  et  unus,  de  quo  scri- 
ptum  cst  Deus,  et  istaro  promissioncm  de  ipso  esse 
vidcmus  in  captle,  et  caput  viue  noslrae  spes  est, 
et  ideo  capul  libri  vitalis  spes  facta  per  Deum. 
lllum  inquam,  ut  sa?pe  diximus,  conditorem,  sene- 
scente  jam  mundo,  quod  in  prima  mundi  aeiale 
promiserat,  prastitisse.  Unde  Propheta  ait :  Virga 
tua  et  bacutut  tvu$  ipta  me  contolata  sunl  (PsaL 
Ltn,  4).  Virga  mater  est  Domini,  ex  qua  baculus 


89 


EPISTOLA  VI.  AD  AMICUM  jEGROTUM  IT. 


90 


istc,  fesso  jam  per  actatem  mundo,  qui  eum  susten-  .  laetclur,  quae  nos  meliores  quam  acceperat,  reddet, 

•AM»f  ,»-::•    iii...»  «-«^  :«  v: :..:„... j~i~ ~.    A  j-. * •_    .   n .• .•    - 


taret  eiiit.  Illum  crgo  in  Yirgiuis  uterum  delapsuro, 
ul  redemptionis  nostnc  totam  historiam  reiexamus, 
parlu  eOcclum  hominem  se  exhibuisse  pro  homiue, 
et  creaturam  suam  se  de  Crealore  fecisse.  Illiun 
fonnam  servi  accepisse,  sed  se  exiuanisse  potesta- 
tis  voluntatc,  non  natura  deitaiis,  per  quam  non 
poterat  nOn  esse  quod  fuerat.  llturn  maleJicla  pro 
salutaribtis  meruisse  miraculis.  Illum  sputa,  illum 
palmas,  illum  coronam  spineam,  illum  postremo 
crucem  fuisse  perpessum  :  illura  iuferna  penetrasse, 
illum  tertia  die  resurrexisse  in  id  corpus  quod  crtici 
fuerat  affixum  ;  illum  hominem  post  mortem  Deum 
vivum  ccelum  petiisse  victorem,  sedere  ad  dextram 
Dei,  veniurum  suo  tempore  ad  judicium  faciendum  : 


dicenie  Aposlolo  :  Resvrrectio  mortuorum  seminfi- 
iur  in  corruptione,  surgct  autem  in  incorruptione 
(I  Cor.  xv,  A%).  Quse  possessio  praeseutium  hnic 
spei  poterit  cotnparari?  Aut  quid  erit  aliud  quod  ad 
contemptum  roortis  attollal,  quam  haec  meditatio 
divinis  promisMonibus  et  prophetariim  vocibns 
cxcitata  ?  Quid  tale  Cleonibrotus  Ambraciola  in 
Plalonis  libro  disputanle  didicerat,  qui  hoinicida 
sui  esse  non  timuit,  ac  ?e  altissimo  pracipitavit  e 
muro,  dum  et  nulliim  post  mortem  auiumarel  esse 
judiciutn  :  et  sine  disciimine  mcriiorum  aliquo, 
omnes  animas  post  corpora  acqualker  ferri  arbilra- 
relur  ad  cceluin.  Quod  adco  omucs  pro  vero  tenue- 
runl,  ct  sic  omnes  illos  saecnli  sapienles  uua  nebula 


illum  spiritu  Dei  per  sanctorum  suorum  ora  quoti-  fl  hujiis  erroris  involvit  :  ut  et  ipse  tam  latidabilis. 


die  celebrari.  Haec  cogiiasse  vixisse  est,  ha?c  cogi- 
tatio  paslus  animae  est :  in  haec  relabi  vel  recurrere, 
cum  Domino  jungi  esl,  et  cum  ipso  per  hajc  htimi- 
liari,  et  cum  ipso  pati,  cum  ipso  mori,  et  cum  ipso 
etiam  suscitari.  Quid  dicam  de  ipsa  rcfcurreciione, 
In  qtia  cum  rideamur  a  gentibus,  non  separamur  a 
Christo  :  licel  et  mtilti  qui  se  Chrislianos  dicunt 
Tesurreclionem  carnis  excludanl.  Sed  sic  sinl  illi 
sine  corpore,  quibus  forie  conceditur,  st  fas  est 
dici,  aliter  repraesentari  Domino,  quam  Dominus 
remeavit  ad  patrem ,  nos  ut  credimus,  et  lo- 
quamur. 

VIII.  Quid,  inquam,  Iiac  cogilalione  laetius?  Quid 
hac  spe  esse  poierit  ereciius?  fixumque  magis  in 


ul  putant,  doclor  Socrates,  homicidam  ipsum  se 
privalim,  ne  ptiblice  occiderelur,  occideril.  Aliud 
longe  bcatus  Apostolus  praemeditatuin  h.ibebat  et 
cognituiii  :  Qui  non  ab  hominibus,  sed  per  revela- 
tionem  Domini  nostri  Jesu  Christi  (Galat.  i,  12), 
quod  docebal,  acceperat,  nec  Academiae  nemoroso 
ohscuris  tecltis  umbraculis,  sed  ccclesli  illtislratus 
lumine  :  nec  in  ludo  aliquo  litteralorio  inter  pue- 
rnlos  oscilautes,  sed  in  lertio  coelo  inter  angclos 
cortiscantes  imbutus,  in  contempliun  vitae  praesentis 
exclamat  :  Milti  vivere  Christus  est,  et  mori  lucrum 
(Philipp.  i,  21).  Non  cerie  murum  de  quo  se  pra> 
cipitel  ad  mortem,  sed  Cbristum  Dominum,  per 
qtiem  hoc  mortale  ah  immorlnlilate  absorbeaturv 


..-„    w^    „_.,„    r„ --  t  „  -,    —    — — —    — , 

nostris  animis  inhaererc  debet,  nos  aliquando  cum  **  inqtiirit.  Elenim  intelligit  ei  lucrum  e$se  mori,  cui 


biuc  exierimus  ad  corpora  nostra  esse  redituros, 
et  auimae  interim  et  corporis  divortium ,  non  id 
agere  ut  nihil  simus  omnino,  sed  til  meliores  per 
Dei  spiritum  reformemur  :  quoniam  jam  hic  Domi- 
nuin  id  pignus  nobis  promisisse,  accepimus.  El  hoc 
corpus  quod  in  sui  natura  caducum  est,  et  merito 
pristinae  transgressionis  gravatum,  ut  maledictione 
divina  fertur,  ad  terram  ibil  (Gen.  n,  27)  :  id  rur- 
snm  posl  muha  tempora,  id  est,  in  fine  saecnlorum, 
cum  minima  pars  favillac  sit,  aul  forlc  jam  nuila, 
ab  eadem  terra,  quae  illud  corrumpii  in  nihilum  : 
quoniam  ipsa  liberanda  est  a  servilute  corrtiptionis, 
in  integram  membrorum  suorum  soliditatem,  et  in 


sit  vita  futura  cum  Cbrislo.  Sine  Domino  autem 
nihil  prodest,  eliamsi  totum  mundum  lucretur,  ani- 
mae  autem  suae  detrimentum  esse  passurum.  Crede- 
bat  igilur  vir  ille,  vas  eleclionis,  se  per  Christuin 
Dominum  noslrum  de  uac  terra ,  quae  nunquam 
sine  usura  reddit  quod  accipit  :  sed  alia  n.inore, 
alia  plerumque  majore  cum  fenore  :  ut  iricesimum 
et  sexagesimum  el  ceutesimum,  Domino  ipso  in 
Evaugelio  germina  qtiac  piantaveral  sic  legente  :  de 
qtia  terra,  eliam  verilas,  quain  Pilalus  ignorabat  ; 
quam  nemo  utiqtie  principum  hujus  saeculi  vidii : 
Si  enim  cognovissent ,  nunquam  Dominum  glorice 
crucifixissent  (I  Cor.  u,   8)  :  de  ipsa,  inquam,  se 


slatum    pulchriludinis   decoremque   renovandum.  jj  Apostolus  transformatum  corpori  claritalis  Domini 


Quem  talis  cogilalio  non  cum  admiratione  dele- 
ctei*  Reliquias,  inquam,  corporum  nostroruro,  ant 
nulias  aut  minimas  certe,  et  quantulascunque  : 
attamen  sordidas,  et  auimi  nuiiquam  sine  horrore 
inspectas,  in  suum  iterum  hominem,  non  ut  Pytha- 
goras  mentiens  el  delirans  in  Enphorbo  essa  cre- 
riatur,  sed  in  proprium  stium  corpus  et  nomen,  per 
otsa,  et  nervos,  per  venas,  per  cuncta  vitalia,  noo 
niodo  ariualim,  verum  etiarn  artictilaiim  recotnpa- 
ginanduro.  Hoc  autem  non  est  angustum,  cum  om- 
nitnn  vcl  frugum,  vel  stirpium  semiua,  roajora  et 
pulcbriora  in  graminibus  redeant,  quam  in  terra 
vel  ab  hominibus  sala  sunt,  vel  sua  sponle  cecidc- 
runt.  Quis  non  scminari  se  in  terra,  ul  ila  dixcrim, 


in  lucentia  membra  redilurtim  ait  (II  Cor.  m,  18) : 
per  Salomonem  quoque  istud  sapien»ia  promilteute, 
cum  dicil  :  Fulgebunt  justi,  et  tanquam  scintill* 
in  arundineto  discurrent.  Et  ideo  in  hanc  vocetn  : 
Mihi  vivere  Christus  est  (Philipp.  i,  21),  securus* 
erupit,  in  qna  utique  quae  ftierunt  merita  victura 
sunl  :  qui  autem  longe,  ut  ignoraverunt,  ita  et 
ignorabunlur.  Nunc  si  videtur,  quid  sententM  illa 
Salomonica  promiserit,  iuquiramus?  Fuigebunt 
justi,  et  tanquam  sciniiUas  in  arundinelo  discurrent 
(Sap.  lii,  7;  Maith.  xin,  45).  Quid  esi  ut  quibns 
fbimmarum  claritas  condonalur,  liis  lam  humilis 
loctis  ubi  discurranl,  et  ahjectus  oflerlur,  ut  loci 
despcctu  decrescere  vidcantur,  qui  corporum  luct 


91 


S.  HIERONYMT  OPERUU  MANTISSA. 


92 


creverunl?  Quid  est,  inquam,  quodaslris  per  arun-  \  Tunc  ea,  qnae  dc  fun  lamcnto  illo,  quale  alind  non 


«lineia  comparati  volilabuni ,  ct  in  siderei  forma 
fulgoris,  slirpes  lcrrarum  mhcnimas  permeabunt : 
cum  louge  iiicongtue  misceanltir,  vel  fulgores  arun- 
dinctis,  vel  arundineta  fulgoribus?  Animadvcrte, 
oro  le,  divini  verha  mjst^rii,  cui  ul  non  de  bobus, 
ila  nec  <le  arundineto  cttra  cst,  aut  in  resurrcctione 
arundiueta  quid  fariunl,  nisi  quod  nos  peromnium 
formns,  vel  pecudum,  vcl  slirpium  laborat  osten- 
dero,  ac  per  hoc,  ut  Apostolus  ait,  pro  nobis  cuncta 
scripta  $unt  (Rom.  xv,  i).  Intelligc  per  arundiueli 
Imagines,  infidelcs  bomines  el  incredulos  demon- 
sirari  :  eorumque  corpora,  superHcie  grala  ct  inle- 
rius*  cissa  viriutibus ,  quas  ubi  prinium  spmlus 
vaniintis   inflaiil,   sibila   scrpeutis    iuiilcniur,    <?t 


potexl  poni  (I  Cor.  m,  II),  ab  iinnquoque  suporre- 
dificata  sunt  praeminchunt,  ul  aui  mcrccdem  ac»  i- 
piat ,  qtii  mansura  constittiit;  aul  detrimentum 
paiiatur,  qui  arsura  ronsiruxil.  Jam  qnid  illa  cora- 
memorem  quse  seqnuntur,  quae  lota  sanctorum  stnit 
camem  sinc  tcrra,  corpus  sine  doloris  sensu,  ani- 
mam  sine  metu,  vilam  sine  fiue,  ntaiem  sine  lem- 
pore,  lticem  sine  noctc,  bealiiudiiiem  sine  fine. 
Video  bomiuem  ,  et  in  homine  Deum  :  qnoniam 
Deus  omnia  in  omnibus  est  (I  Cor.  xv,  28).  Totum 
quidquid  nunc  impossibile  bomini  ceruilur,  id  luin 
fieri  per  muiiiPreniiam  perpelui  regis  velare  cl 
revelarc,  liptescere  ac  resolidare,  eutnque  fieri 
quem  et  intrare  ad  discipulos  concreta  el  corporca 


$:iuos   pnrtus,  vipcrarum   progcnics  obsequantur.  B  parietum  valvarumque  non  senserttnt  :  el  discipuli 


Scintillj',  inquit,  in  arundineto.  Sancti  ergo  intcr 
peccatorcs,  quoniain  non  omuis  caro  eadem  caro. 
7/i  arundineto,  ait,  id  csl,  vacua  luce  corpora,  et 
alienis  arsura  fulgorihus,  quibus  sanctorum  clarilas 
fuiura  pro  pocna  esl  :  <|uoniam  Deus  ignis  consu- 
iueiis  esl,  ct  jusii  in  imagincm  deitalis  advenieut. 
Fecit  enhn  Deus  hominem9  ad  imaginem  suam  (ecit 
iilum  (Gen.  i,  27)  :  et  Aposlolus  lestatur  credcre, 
se,  quo«l  ilii  simiii*  sil  fulurus.  Necessarie.  Si  enim 
similis  Dco  fuit  cum  faclus  esi,  et  similis  fulurus 
esl  ctim  resurget :  quoniam  quidquid  nunc  in  nobis 
dissimile  videiur  auctori,  id  oiune  vitio  transgres- 
jionis  impressum  est :  el  vivam  veritatis  formam, 
ariifex  mcndaciorum  slrumosis  actibus  deformavit, 


tamen  starc  o:nnes  anle  se  intus  conspcxerunt  :  ct 
omnia  quae  siue  boc  corpore  Dei  spiritus  fowbat, 
corpus  cutn  Dci  spirilu  esse  facturnin.  Satiari  de- 
lectatione  harum  cogiiaiiotium  Chriblianilas  non 
poiest.  H.cc  illi  requies,  hoc  oblectamemnm  est9 
ha?c  voluplas,  hae  deliciac  ire  mcute  in  sedeui  Deiv 
ibique  sibi  locum  ci  parlem  sedis,  nou  sua  prae- 
sutnplione,  sed  divinitatis  polliciiatione  usurpare. 
Nec  hoc  illi  arduum  videtur,  postquam  jatn  ibi  in 
Chris'0  Domiuo  stium  cssc  hoininem  cngnoscii. 
Vindicat  sibi  aequum  jus  de  cogualione  per  Deum 
carnis  assumplae :  quoniam  de  carne  ejus  sumus, 
et  de  ossibus  ejus.  lpse  enim  esl  caput  corporis 
Ecclesice   (Coloss.  i,  18),  ipse  principium  omnis 


x„ ,  __/Fr,_   r 

.u.imque  pr.ivitateu,  nostris  ctiam  metnbris,  duin  v  principaius  ct  potrstalum,  evangelizante  sic  Apo 


inentes  corrupii,  inscripsit  :  quae  per  resurreclionis 
gloriam  niale  adjecta,  aul  imminuia  diluenlur  :  et 
id  soluni  quod  auclorem  rerum  lanquam  in  speculo 
rcddat,  cmicahit  :  ut  inierpol.iior  opus  suum  se 
dohat  perdidisse,  et  homo  tandcui  se  integrum  e?se 
gloiiclur.  Non  tamen  hoc  ouines,  ul  jam  diximus, 
sed  jusii  lanlum  in  luce  eriinus  :  Quoniam  omnes 
quidem  resurgemus ,  sed  non  omnes  immutabimur 
(1  Cor.  xv,  51)  :  discretionem  enim  faciet  persona- 
rum  diversilas  meritoruin.  Naro  etsi  intcr  ipsos 
sanctos  erit  aliqua  de  operalione  distantia,  dicente 
Ajwslolo :  Stella  a  slella  differt  in  claritale  (Ibid.  41) : 
«quam  diversitatetn  vel  de  inipiis,  vel  de  peccatori- 


siolo  :  Ex  quo  toium  corpus  sic  compaetum  et  pro~ 
ductum  per  conjunaionem,  et  copulatumf  crescit  in 
augmentum  Dei  (Coloss.  n,  19).  Quid  ergo  ventu- 
rum  judicium,  el  diem  Domini,  piis  optabilem,  et 
itnpiis  fugiendum ;  quid  illud  igneum  diluvium  non 
aquaruni ,  fumaule  terra,  fugiente  mari,  cceio  in 
libri  speciem  complicato,  ioquar? 

\\.  Tristia  haec  sunt  divitibus  saeculi,  sed  exspe- 
ctanda  pauperibus  Chrisli,  pro  quihus  in  Psalmo  Do- 
niintis  suspirat,  dicens :  Propter  miseriam  inopum$ 
et  gemitum  pauperum  nune  exsurgam  (Psal.  xi,  6). 
Quid  tribunal  illud  ex  majestate  judicaniis  immen- 
sum,  et  duodecim  sedibus  adorandum,  tanlamque 


4)iis  sentiemus  :  quorum  alii  in  judicio,  alii  iit  san-  rj  datam  a  filio  poieslaiem,  ut  in  judicando   babeant 

etianV  angeloruin  substantias,  quasi  eorum  creator 
addictas,  dicente  Apostolo  :  Nescitis,  quoniam  et 
angelos  judieabimus  (1  Cor.  v,  3)  ?  Et  quid  erit  quod 
non  mancipandum  illis  esse  credatur,  quibus  et  spi- 
ritualisilla  nequitiarum  iiaturasubjiciendaesi?Quid 
ergo  tuuc  facient,  qui  ntinc  in  honoribus  gloriantur : 
qui  per  terribiles  praefecturas,  et  iasces,  et  aeternos, 
ut  existimant,  consulatus,  Deo  se  comparare  nilun- 
tur  rapina,  non  namra  ?  Quid  faciet  qui  conjungit 
domum  ad  domum  (Isa.  v,  8)  ?  qui  perlurbata  ci- 
vilaie,  el  cunclis  qtiibus  stringebatur  binc  iude  H- 
mitibus  fractis,  montes,  fiumina,  mariaque  transi- 
iiens,  quantum  ad  ipsum  perlinet,  unam  vuK  pos- 
sessionem  csec,  quae  cotnmunis  omnium  tcrra  est, 


corum  coosilio  rcsurgttnt?  Qui  elsi  resurrectionis 
ipsius  tempore  segregantur,  quid  dc  hahilu  forma- 
4|tie  dicemus?  Qua?,  ut  mibi  videlur,  nou  veste  ali- 
ijita  textiii,  neqne  mulieruni  elaborala  pensis,  sed 
m\%  meritis  ei  orationibus  erit  inventa  :  beato 
Joanne  hoc  in  revclationc  monstraute,  qui  sanctos, 
ait  indutos  byssinum  se  vidisse  (Apoc.  xix,  14).  El 
ne  forte  subtegmiua  byssini,  aut  stamiua  quj?rcre- 
nms,  et  materiale,  \el  corruptibile  ac  fluxum  ali- 
quid  exerceri  in  ccelesiibus  opinaremur,  sttbdidil  : 
Byssinum  aulem  jusiificationes  ganctorum  sunt. 
Tiiuc  ergo,  ul  intelligo,  in  superficie  corporis  nostri 
veiiienl,  quae  nunc  sunt  testa  sub  corpore.  Tunc 
4inicuiquef  miserum  me,  conscientia  sua  vcstis  fiet. 


S3 


EPISTOLA  VI.  AD  AMICUM  ^GROTITM  TT. 


et  insatiabili  cnpiditale  latiludinem  immensi   orbis  A  diciam  dextris,  areipiies  gladios    stringere. 


91 
llaec 


excedens  in  Alexandri  Macedonis  anxielatem,  ei 
innnmerabiles  Epicnreorum  mundns  diffunditiir  : 
acquisilisqiie  peravidilatem  mnndi  hujus  angustiis, 
in  aliuin  credulns  non  seslimata  proprii  corporis 
possibilitate  accendiiur,  autumans  passurum  se 
damnum  esse  de  jtire,  si  fidem  non  adbibuerit  de 
furore  ?  Quid  bi  facient,  qui  tanquam  correptores 
morum,  Domini  familiam  attentius  casligatitisque 
viveniem,  ant  in  vestibus  humili  colore,  aut  in  cibi 
nrida  parcitate,  aut  in  vigiliarum  non  otiosa  sobrie 
tate,  velut  aut  indumentis  mollioribus  dclicatam, 
aut  epulis  copiosioribus  saginatam,  aut  tboris  cali- 
dioribus  osciiantem,  divclluntac  vexant,  nescienies 
quod  in  sauctis  Dci,  marlyiibus,  coufessoribus<|ue 


enim  cst  gloria  sanclomm  Dei  ;  ha?c  In  hoc  sirrulo 
despicabilis  mililia  :  haec  linguis  omnium  in  deira- 
rtionibns  dissipaln.  Hic  ttinc  patientiae  nostrae  fru- 
otus,  haec  sufferentiaR  mcrces  erit.  Haec  pramia  pro 
nomine  blaspbematorum,  subjeeta  sibi  babere  om- 
n#»m  animam  superbam,  et  omnem  cxlollentem  bo- 
ininem,  potentissimos  quondam  rcgcs  mundi,  el 
lolo  adoralos  orbe  cum  manicis  ferreis  compedi- 
biisqtte  sistendos ,  nobilcsque  eonim  immanium 
pondera  catenarnm,  collo  et  cervicibus  sustinentes, 
ante  fulgorem  illius  augusti  tribunalis,  bis  quibus 
aliauando  contempserant,  dcspexerant,  irriscrant, 
oftVrendos.  Muiata  enim  vice,  ut  boc  saecnlnm  lau- 
torum  sit,  aliud   futurum   credere  miserorum.  V» 


oculi  ejtis  pnpilla  feriatur  ?  Peribunl  sine  dnbio,  b  euiin  divitibiis,  quoniam  perceperunt  consolalionem 


peribunt  in  illa  die  omnes  cogitationcs  corum  :  uec 
eos  apud  tribtinal  illud  aut  Lttcius  Crasstts  defeririet, 
nul  M.  Antouius,  aul  islis  eloqucntiorTuHius,  quo- 
iti.iin  ouinis  lunc  sasculi  lingua  obmutesccl,  et  sol.i 
cril  in  rusticulis  suis  facunda  justilia  :  quae  infau- 
tiura  fecit  ora  diserta,  et  muturum  lingu.is  novum 
solvh  in  canticnm,  eociestemqtie  sibi  barmoniam 
per  sui  misericordiam  de  snis  ovictilis  acquisivii. 
Ad  cojua  gloriam  celebrandam,  eiiam  si  bominum 
studia  cessaveriut,  in  confusionem  generis  humani, 
lapidcs  clamaluri  monsiraniur.  Sed  quo  ego  a  ma- 
teria  proposita,  vclut  mortalium  improbilatem  in- 
crepaturus   excessi  ?  el  uniformis   mali,  tanqtiam 


ptiblicus  arcusator,  mundanis  viliis,  dum   me  ali- 


quorum  miseret,  non  peperci  :  cum  etsi  judicandi 
tempus  essei,  lapidem  tamen  mitiere  snper  adulte- 
ram  non  auderem  :  et  si  ad  innoceniis  judicitim 
purioris  conscientiae  me  armarct  auclorilas,  temptis 
tamen  exspectare  debebam,  docenie  Apostolo,  qui 
sanrtis  non  jndicium  sustulit,  sed  distulil.  Ait  enim  : 
Nolbs  judicare  ante  temput  (J  Cor.  iv,  5).  lllud 
nempe  resurrectionis  tempus  innucns  exspectan- 
dum,  quo  per  incorruptionis  gloriam  rcdiviva  caro 
inirauda  assistct  judici.  De  aeteruitate  jara  roanente 
conslantia,  ciim  absistct  formido  de  lapsu,  non  tre. 
pidabit  tunc  in  a'ium  ferre  'senlenliam,  cum  de  se 
meruerit  esse  securus.  Ceterum!  ntinc  cuncta  snnt 
dubia,  cunctn  nutabunda,  diceuie  Apostolo  :  Con- 


:C 


suam  :  sed  iliis  divitibtis,  quibus  diccndum  erit: 
Esurivi,  et  non  dedistis  mihi  manducare  :  *t/tri,  e$ 
non  potastis  me  (Matth.  xxv,  55).  Illis  inique  divi- 
tibus  qui  de  "mjusto  mammona  amicos  facere  no- 
lueruni  :  qui  meditati  stint  in  eogitalionibus  snit 
exuberante  fruclu,  qtio  neminein  refrigerabanl, 
nova  immensis  fruclibus  rcreptacula  moliri  :  qui 
in.craaiinum  comederent,  ignorabant.  Animaeorum 
eo  tempere  expostulabntur,  sub  una  tamen  nocte 
vana  solitudine  occupaia,  cum  tbesaurizarc  non 
cessaverint,  nec  dcfossis  vigiiare  opibtis  omiserint, 
Ilinc  Lazarus  panper  cum  eo  patriarcba,  qui  pere- 
primis  vixil  in  mundo,  lapuiur  in  ctibili  suo.  At 
dives  econtra  in  aeiernis  flagral  iucendiis,  et  omni 
exspoliatus  dignitate  aique  substantia ,  despeeti 
qtiondnm  inopis  divinum  implorat  auxilium,  ejus- 
qtie  vcl  ininimo  exoptal  digitulo  conligi,  cujus 
egesiatem  inler  opimas  dapes  suas,  et  copiosa  con 
vivia  ne  micisquidem  de  mensa  decideniibus  sus- 
lentabat.  Cum  itnque  praescriptitm  judicium  per 
nos,  id  est,  per  sanctos  est  celebrandtttn,  nobis 
vindicta  in  nationes et in  popttlosest  donala.  Qnod 
cum  cogitalur,  quae  in  nobis  mens?  quis  ardor 
animi  ?qtiod  dcsiderium  futurorum  ?  qnis  praesen- 
timn  contemplu*  ?  facilius  sentiri  quam  dici  potest. 
Aut  quis  est,  qtiis  non  ad  ista  festinans  dissolvi  sfr 
cupiat,  cl  esse  cum  Cbristo  (Phiiipp.  l)  ?  Autquid 
magnum   est  si   pro  tantis   ac  talibus  bonis  mors 


siderans  te  ipsum,  me  et  tu   tenteris  (Galat.  vi,  1),  D  contemnatur,  pro  quibus   etiam  hacc  vita  contem- 


qui  alium  uliquestatus  tui  nescius,  facile  jtidicas  de 
rtiina.  Quid  et  si  miseris  fiduciam,  ut  beatis  Deus 
det  ?  Preinia  potius  sanctorum,  id  est,  vera  lau- 
derous,  quam  improvidi,  aut  iulempestivi,  vel  de 
conscientia,  vel  de  tempore  denotemur. 

X.  Redeamus  ergo  ad  illas  sanctorum  nobilissi- 
mas  et  laelissimas  cogitationes  :  nam  nihil  hetius 
cst,  qnam  mortalem  de  promissa  sibi  haerediiate 
medilari.  Illum  qtiidem  quem  diximus,  anle  oculos 
collocemus  :  quandoquidem  securius  esl  vera  cele- 
brare,  quam  miseranda  culpare  :  licet  vera  felicia 
sine  peccatorum  non  possint  infelicitate  narrari. 
Cctnamns  utique,  ut  constiiuimus,  Dei  sanctos  cum 
fucibus  per  omnia  volitare,  et  toiuscantibus  ad  vin- 


nenda  esl :  quoniam  pro  iis  qui  perdidcrit  animarit 
suarn,  salvat  illam.  At  contra  qui  hic  salvaverit 
aniiuam  suam,  perdet  eam  (Matth.  x).  Etenim  cun» 
plerique  in  hoc  mundo  velut  furialibus  flaminis,  its> 
siut  animi  nmbiiione  succensi,  nt  non  opibtis  eon- 
dilis,  tiec  patrimoniis,  nec  ipsis  quoque  filiis  par» 
cant,  quos  etiam  de  avariiia  accusati  opponere- 
consuevcrunt,  dum  praefeciuras  consulariialesque* 
mercentur,  qtias  potcslales  et  mors  admiltit,  et  sue- 
cessor  cxcludil  :  quae  dementia  est  non  ea  potius 
impensis  omnibus  et  detrimento  vitae  ipsius  com- 
parare,  quae  promotos  faciant  vel  de  vitas  arterni- 
tatc  securos,vel  de  judicii  perpclua  dignitate  glo- 
riosos  ? 


95  S.  HIERONYMI  OPERUM  MANTISSA.  98 

XI.  Tempus  admonet,  el  locus  ipse  suggerit,  nec  A  congrue,  necdum  prioribus   absolutts,  alia  co?pt* 

videantur  interseri :  tamen  pro  te  malo  aliqua  etiam 


maieria  videtur  aliena,  quoniam  de  merilia  co?pi 
mus  tractare  sanctomm,  ut  infelicissimae  infelici- 
tatis  blasphemias  dilwamus,  quae  ad  hanc  vidctur 
speciein  pertinere.  Exstiterunt  enim  qui  virtuics 
egregias  et  coelestes  per  sanctorum  reliquias  jam 
uttque  prope  nostris  lemporibus  operanles,  raalue- 
runt  detractione  mordere,  quam  veneratione  susci- 
pere:  antiquum  illud  venenuni  in  Dei  famulos  Ju- 
daica»  iniidelitatis  evomenles,  quod  ilii  quondam  in 
ipsum  Dominum  viperinis  linguis  et  mortiferis 
sibilis  efludcrunt,  diceutes  ;  In  qua  polestate  hoc 
facit  ?  Et,  quis  tibi  dedit  hanc  potestatem  ?  Recita- 
banl  namque  nobis  jnxta  posilis,  qua3  divinis  et 
bcatissimis  Gervasio  et  Prolasio   infidelitas  stulla 


non  suo  ordine  loqui,  quam  luis  mihi  modo  ora- 
tionibtis  donata  praeterire.  Quidam  de  inimiciscru- 
cis  Christi,  inler  fatniliares  Dei,  et  quidem  docto- 
res,  de  scandalo  illo  gentis  suae,  quod  in  Domiuum 
noslrum  susceperunt,  spirilu  blasphemiae  Dominum 
pulsans,  protulit  exempla  de  lege.  Et  ut  qtioiidain 
patcr  ejus  homicida  in  pinna  tempIijDoininum  len- 
tans,  quid  de  ipso  promissum  essct  in  legeimprobus 
praedicabal  :  ita  hic  ne  aui  mintis  docta?  perfidiae 
viderelur,  aut  nudum  pateret  siue  majori  auctorilate 
meudacium  :  Plura,  aii,  miracula  propheta  iio*ler 
fccit  Elisaeus,  quam  Dominus  vester  Cbristus.  Nain 
cum  pro  inagno  Lazarum  de  morte  iu  lucem  revoca- 


loquebatur,  quos  dum  papas  Ambrosio  aiiqui  decer-  ®  tum  esse  referatis  (Joan.  xi),  quid   amplius  dicere 


pere  inachinautur,  violare  sacrilegis  scrmonibus 
non  limeant,  hoc  modo  rationcm  miraculorum 
conquirenlcs.  Quid  esl  istud,  quod  ex  eo  quod 
mariyressunl,  virtutum  dona  meruerunt  ?  Cur  lam 
tanle,  quod  jain  pridem  illis  conccssum  csl,  exer- 
celtir  ?  Aut  si  ea  lempestate  cum  passi  sunl,  non 
oslcnderunl,  quomodo  nunc  operaii  sunt?  quid 
rsl  hor,  quod  modo  videntur  ostendere  ?  Aut  illos 
uiajores  revelatione  Ambrosius  fecit,  quam  digna- 
tio  tuartyrii  ?  Agnoscitisne  aliis  licel  verbis,  ita 
mendaciterquod  de  Domino  prodidimus,  inartyri- 
I  us  iugestum  ;  In  qua  poteslate  hoc  [aci$  ?  Et, 
Quis  tibi   hanc  dedit  potestatem  (Matth.  xxi,  25)  ? 


poteritis,  quslm  a  vivo  morluum  resuscilatum?  Pro- 
fero  quod  verum  csse;  eliam  vestra  confessiouecen- 
selur.  Elisaeus  eniin  noster  jam  mortuus  apposilis 
ossibusejus,  mortuum  (quem  juxta  corpus  ejus  pi- 
ralarum  fugicns  adventum,  suprcmi  olficii  deserens 
muuus  turba  projecerat)  cxanhnis  animavii,  ei  de 
frigidis  ossibus  atque  exsangui  corpore,  alienumca- 
davcr  vitali  calore  perfudii :  ncc  quod  babuit,  dedit : 
sed  alii,  quod  ipse  lunc  non  habebat,  indulsil 
(IV  Reg.  xni).  lioc  credo  vobis  majus  caelcris  vir- 
tuiibus  videatur,  mortuutn  in  auras  vitales  remis- 
sum  esse  per  morluum  :  et  eo  lempore  quo  ipse 
esset  naturali  lcge  constriclus,  alteri  Icgem  sol- 


Tepida,  ut  arbitror,  consolatio,  et  de  livore  genc-  Q  vi8se  nalurae-  H°c  si  praeslal   cunclis  operalioni- 


rala,  qua?rcre,  an  divinum  sil,  quod  videas  esse 
divinum  et  rationem  poscere,  cum  credere  sil  ne- 
cessc.  El  cuin  Aposlolus  dicat :  Charitas  omniacre- 
dit  (1  Cor.  xiu,  7)  :  quis  dubilat,  quod  sine  ihari- 
tale  Dei  sunl  qui  fidcin  tamis  uon  applicuere 
virtulibus  ?  Negat  autem  fidcm,  qui  quasi  tenlalor 
inquirit.  Unde  ;  aec  polestas  ?  Quasi  non  roaiiifestuin 
sit  in  ca  sanclos  martyres  nunc  in  spirilu  miracula 
faceie,  in  qua  potestate  adversarios  suos  prius  iu 
carne  et  in  passione  vicerunt.  Conferaiuus  pedem 
contra  istos,  si  dici  fas  est,  filios  Juda?orum,  el  ul 
nuper  eorum  paienieuii  id  est,  JudaMim  qui  se  in 
sarrilcgio  priideulein  nimium  ptilabal,  dono  Deitalis 
oppressimus  :  ita  et  hanc  sub   Christiano  nomine 


bus,  cur  bic  potior  non  habeatur,  quem  tamen 
prophetam,  non  Dominum  confilemur  :  aul  si  vel 
simile  htiic  aliquid  nostis,  edicile,  ut  el  honore 
praecellal,  qui  fuerit  merito  virtutis  cxceJlenlior. 
Obsiupuere  ad  hsec  dicta  proceres  noslri,  et  nul- 
liim  refcreules  responsum,  nec  quod  tcluin  reper- 
cuteret  producentes,  pene  sub  iuani  adversarii 
machina  inutilique  ariete  conciderunt  :  adeo  ut  ille 
qui  profuga  omnium,  ut  aiiinl,  esse  (^ebuisset, 
eliam  victoris  gioriam  sinc  cerlamine  reportaret. 
Quod  ubi  milii  esl  nuutialum,  ingemui,  tantam  no- 
bis  inesse  negligentiam,  ut  nec  veritatem  possimus 
aslrucre,  cum  alii  valeaut  inculcare  pro  vcritate 
mendacium  :  rogatoque  Doniino,  quoniain  nihil  no- 


lilasphemiariuin  sobolem  deslriiamus,  per  eu  n  qui  d  strum  est,  ut  sui?  arma  suggereret, quo  ejusignavnje 


dixil  :  Perdam  $apientiam  sapientium,  et  prudentiam 
prvdenlium  reprobrabo  (I  Cor.  i,  17)  :  ut  el  nos  in 
triumpho  gemino  per  Dominum  gloriemur ;  el  illi 
agnoscant  inlelligeutiam  rertim  divinarum  in  fide 
c»thoIica,  non  in  sapienlia  saeculi  constilutam,  mo- 
nente  Dontino :  Nisi  credideritis,  non  inlelligelit 
(Isa.  vu,  9) :  ut  mauifeslius  constet,  et  fidelibus 
p.ilcre  inQdeliialis  obscura,  el  ab  infidelibus  fideli- 
latis  etiam  plana   non  cerui. 

XII.  Forsitan  quaeras  pro  tu  solliciludinc,  et  vi- 
gilantia,  diligenliaque,  vitali,  quae  fuerit  illa  quac- 
stio,  in  qua  trophxum  nobisDominus  de  falso  Israc- 
liia  donavil.  Referam,  nec  tacebo,  quoniam  his  re- 
Lus   p.giiuin  libi  amas  cxiendi.  Et  si  enim  nou 


auferretur  opprobrium.  Cedo  mihi,  inqtiam,  istum 
magniloquum  dtcentcm  :  Labia  nosira  a  nobit 
$unltqui$  nos  Dominus  est  (Psal.  xi,  5)?Profcram 
profeclo  per  eum  qui  disperdit  lingiiam  maguilo- 
quam,  ul  intelliganl  Domiuo  famulum  non  aequan- 
dum  :  licet  ipsi  noverint  Jndxi,  prophelas  veteres 
nulia  miracwla propriis edidissc  viitutihus.  Denique 
ipse  ElisaBiis  cum  spiritu  magislri  haereditatis,  velut 
iusolenlior  donorum  remuneraiione  veuisscl,  scin- 
dete  lameu  aquas  nisi  Dei  invocaiione  non  poluit 
(//  Reg.  H,  i).  Sed  fateor  ipsius  hanc  quae  proposita 
est  interiin  fuisse  virlulem,  nl  major  gloria  no- 
strx  fidei  sit,  si  tentalorem  eiiam  duin  credimus, 
opprimamus.     Quid    ais,   Domini    blasphemator' 


97  EPISTOLA  VI.  AD  AMICUM  iEGROTU  1  II.  98 

ElisaMis,  inquii,  ipse  mortous  alimn  morluum  con-  A  Omnia   post  Dominnm  ,   quae    dcerant ,    apostoii 


tactu  sui  corporis  suscitavit.  lloc  loco  pleue,  ut 
tii  omnibus,  Domino  suo  propheiae  virius  assorgal, 
quae  in  Doiiiiito  Jesti  Christo  cum  sepulcrum  ejus 
iapidibus  infidelitasvestra  muniret,  lapidein  miliies 
ohsiderent,  credo  ne  resurrectio  ejus  idoneis  lesli- 
Lus  indigeret.  Nam  resurrecturum  si  volebaiis  cre- 
dere,  noveratis.  Subito  enim  ilie  infernis  terr» 
cardinibus  concussis,  cum  slupore  mililum  et 
ruina  saxorum,  non  alium  aliquem,  sed  se  susciia- 
▼it  in  lucem.  Elisaei  liaec  propria  doua  si  fuissen', 
sibi  dare  maluissel  :  nec  praestare  alii  poterat,  quo 
indigeret  sibi.  Denique  hoc  majus  esse  vcstri  etiam 
prodiderunt  majores,  dum  Domintim  in  cruce  den- 
derent,  dicentes  :  Alios  salvos  fecit%  seipsum  salvum 


proplieiarunt  :  beato  Paulo  per  libertatem  sancti 
Spiritus  non  lacente,  qui  ait :  Ex  parte  scimus  el  ex 
parte  prophelamus  (l  Cor.  xm,  9)  ;  non  quod  omnia 
nesciat,  aut  outnia  non  prophetet,  in  quo  prasertira 
loquilur  Cbristus  :  sed  ex  parte  de  toio  prophetat, 
etex  parte  de  loio  scit.  Prophetat  nobis  id,  quod 
scit  illius  lemporis  esse,  quod  fuiurum  erat.  Quod 
vero  propheiat,  venturae  ulique  propbetizat  aelati. 
Prophetat  autem  tolum,  elsi  proplietat  ex  parte. 
Iliec  enim  prophetal,  quorum  aperlione  pars  ejus 
temporis,  quae  usque  ad  finem  superest,  indtg*-bal. 
Ex  parte  ergo  prophetal,  quoniam  jam  ex  parie  fuerat 
prophetalum  :  et  ideo  propheta  sciebat  ventura 
quae  prophetabat.    Cujus  prophetiae  particulas  ple- 


faciat,  descendat  de  crucef  et  credimus  ei  (Matth.  rj  nitudo,  ut  ipse  dixit,  temporis  abolevit,  hoc  modo : 


xxvu,  11)  :  vestrorutn  ergo  sentenlia  viucimus. 
Vestri  proiuiseruiit  se  credituros  esse,  si  praesti- 
tisset  sibi,  quod  aliis  praestare  consuevisset.  Cur 
noit  creditis,  quod  csse  pra*stanlius  non  negalis? 
Nemo  certe  hanc  babuit  poiestatem.  Denique  et 
Dominus  dicit  de  auinia  sna  :  Potestatem  habeo 
ponendi  eamt  et  potestatem  habeo  resumendi  eaxn 
(Joam.  x,  18).  Reeense  superbas  majorum  luoruin 
iinagines,  ct  patriarcbarum  retexe  virtulcs,  el  in- 
veni  quis  talem  habuit  polestatern.  Quare  uon  ci 
credaui,  quod  possil  liberare  animam  meam,  qui 
potuil  el  suam  ?  Plura  dicturo,  suggessit  recordatio. 
volumen  crescere,  et  ideo  cursum  hujusquaeslionis 
e.sse   revocamlum  :  quoiiiain  adhuc  prior  ille  astat 


Cum  venerit  quod  perfectum  est  quod  ex  parte  est% 
destruetur  (lbid.  10) :  scilicel,  cum  in  coucltisione 
niundi,  nec  scientia  major,  nec  prophetia  ulierius 
sil  quaerenda.  Denique  intelligentiaeistius  virtutem, 
ut  apcrlius  rieinonslraret,  subjunxit  :  Videmus 
nunc  per  speculum  in  aniymate  :  tunc  autem  facie 
ad  faciem.  (Ibid.  12).  Per  fignram  interim  suiit 
universa,  et  quibusdam  imagiiium  lineis  obumbrata, 
ul  iulirmitas  caris  uoslrae,  terrenaque  siihstantia, 
inagis  sc  ad  spiiitualium  exiendere  verilaUm,  ut 
ea  illi  desirierium  pulehiitudinis  suae  etiaui  per 
sperultim  tcnuiler  oslensa  facerct  :  quairaque 
ipsa  essei  in  sua  subslaniia  nos  docerel,  cum  tain 
admirabilis  etiam  iu  repeicussis   luce  sua  umi^nn- 


iujauuis,cuiacquesua  spatiaessehabenisrestrictio- C  ^iyns  apparel  :  et   ideo   nunc  pcr  speculutn  polli- 


ribus,  lanen  adbuc  illibata  debentur.  Ei  vere  non 
fueruni  nece^sario  in  hac  parte  multa  dicenda,  ueel 
iile  cfesceret  :  si  tamcn  inagnum  protulisse  aliquid 
putaret  se,  quod  quaererel  prolixa  dispulaiioue  vi- 
ctoriam  :  cujus  uou  |sapieuliain,  quae  nulla  in  eo 
erat,  sed  superhiam,  quae  abuudabat,  infiegimtis. 
XIII.  Repudiato  vero  islo  lsraelita  :  vel  ne  pu- 
gnain  se  fecisse  gloriarelur  (quandoquidetu  qine 
diximus  ad  iustruclionem  nostroruin  potius,  quam 
ad  illorum  certamen  couflictumqiie  proiuJimus, 
qui  ncc  tunc  vull  credere  cuin  vincitur)  ne  aui 
sanctum  canibus  iinpudenler  dedisse,  aut  margari- 
tas  porcis  sparsisse  judicemur  (Matth.  vu,  6),   re- 


cita  conspicimus,  uon  tamcn  proptcr  virluluin  me- 
rita  possidemus  :  et  oslensa  adhuc  mirainnr,  non 
tradita  tenemiis.  Tune  vero  propheiia  scienliaqoe 
cessabtint,  qua?  promitlehalur  eril  ingressus.  Hinc 
eiiam  propheiia  scmper  obscura  est ,  quod  alio  lem- 
porc  c>nitor,  alio  cernitur.  Quod  dicitur,  dum  non 
videtur,  quasi  uou  praedictum  non  creditur.  Denique 
Isaias  ctim  relemptionem  nostram  tanto  antc  io 
Yirginis  uiero  agnoscere,  eamque  vclut  jam  pra- 
seiitem  populo  rierooisiraret,  dicens  :  Ecce  virgo 
concipiel,  et  pariet  Filium,  et  vocabitur  nomen  ejus 
Emmanud  (Isa.  vn,  14)  :  prajseuleui  et  fuluram 
infidelium  isra-  litaium  lurbavit  a:alem.  Nam  cl  illi 


verteudum  cst  illuc,    iinde  ad  illum  locuui  pene  «v  veteres  prophetatn  suum ,  quoniam   non  viilcrenl 


praecisis  seusuum  tramilibus  deviavi  :  et  oves  do- 
mus  I>rael  diligemis  circumeuud«e  sunl  :  quoniam 
si  chariias  Dei  in  uobis  est,  quis  infirmalur9  el 
ego  non  infirmor  ?  quis  scundalizutur,  et  ego  non 
uior(U  Cor.  xi,  29)?  Docendiquc  m;«gis  sunt,  ne 
iisqne  ad  blasphemias  loquantur,  si  foiie  aui  non 
intclliganl  prophetala.  Qtiaerunl  au  diviua  virtus 
sil,  quae  nunc  coepit  in  martyribus  apparere.  Cu- 
jus  legis  homines  hoc  rcquirunt?  Neinpe  Cbristia- 
uae  :  quae  sic  est  prophetalionibus  iuslructa,  ul  ni- 
bil  lam  novum,  tam  htopinalutn  nostris  temporibtis 
possit  ingruere,  quod  fiJes  aut  admireiur  electior, 
aut  blaspbemetur[A/.  blaspheineijiniinnior.  Omnia 
usque  ad  Domiuum,  prophcise  vcteres  prxdixeruut. 


quod  ostendit,  interemeruut  :  et  hi  propheiatum 
sihi  quoniam  prophetiam  non  receperunl,  oc<  idcruut. 
Quod  nobis  etiain  ut  non  in  Dei  mariyres  accidai, 
pr%cu\eiirinni cst, si  eos quos  prior  aeias  insectila  est, 
nostra  blaspbemel.  El  quuniam,  ul  diximus,  quod 
pidBdicluiu  fu<rai,  venit  :  venluruiu  nihil  est,  quod 
non  fuerit  auie  praedictum  :  Doiniuo  ipso  sic  di^ 
cenle  :  Eccc  pradixi  vobis  omnia  (Maic.  xnt,  25;« 
Virieauius  potius  si  hsec  aliqu^ndo  majorum  auri- 
bus  probaniur  infusa,  qux  modo  nosiris  orul  s 
lauquain  impleta  ungiinlur.  \i<ieamus  si  hcec  omnia 
operatur  unus  atque  idem  tpirilus  (l  Cor.  xu,  11). 
Si  denique  nec  angelus  dc  ccelo  evai:ge(izet,  pr.t- 
lcrquatii  cvangeliz;'.iuui   csl  uobis  :  litci  i^a:  tiujt 


99 


S.  HiERONYMI  OPERUM  MANTISSA. 


100 


fiunl  virluies  Domini  per  daeinonuiii  tormenta  le-  A  lale,  verum  eiiam  per  quae  ad  dcsiderata  pervenire 


steriiur,quaudoSatanas  non  dejiciat  Sataiiam  :  quia 
miiforiuitas  nequiiiae,  indivisa  naturaliter  societate 
conQaia,  similitudiuis  accessione  non  detrinienlum 
tui  metuai,  sed  capiat  augmentum.  Nam  el  multos 
in  uuius  formam  legionis  pravitatis  sptritu*  [Al. 
lacet  spirilus  ],  et  iuiquitatis  viperin*  confttde- 
ralio  conglobaverat ;  nec  sibi  oberat  muliitudo, 
quae  sicut  acquirebat  miseram  sociata  iufirmitate 
▼irtulem  :  ita  formidabat  iucurrere  divisa  penui- 
slione  iiianis  substanliae  vacuitalem. 

XIV.  Sed  liac  parte  inlerim  argumentationis 
omissa,  sicut  proposuimus  ea  quae  in  Ecclesiis 
Domini,  sauciorumque  coemeteriis  admiramur, 
credenda  es*e  divinitus  fieri,  si  prophelata  fue- 
riut,  coraprobemus.  Atque  in  hac  tam  dura  diffi-  B 
cilique  maleria,  nec  ab  aliquo  antea  petractata, 
Dominuni  cousuk-re  debcremus,  si,  cessante  me- 
rito,  repudiari  non  liiueremus  prae  audacia  :  quo- 
niam  qu»  ipsius  sunl,  nemo  extra  ipsutn  peterit 
explicare.  Eteuim  miruin  unde  miseris  lanta 
fiducia  :  unde  cst  iiiterpclbudi  Dorainum  fami- 
liaritas  tam  amica,  ul  iu  hauc  vocem  audeamus 
erumpere  :  Osculetur  me  otculo  ori$  sui  (Cant.  i, 
4)  T  Quia  tanlum  concepil  oplatum  ?  Quis  tam 
grandiavota,  sui  aeslimator  negligens  suspiravtt  :  ut 
ipsius  os  cominus  coucupiscat  aitingere?  Alque  vel 
utnam  uoseorum  diguetur  oscuio,  quos  ipse  dignatus 
estosculari ;  utinsecundisposlrenii  lcrliiquc  sisten- 
tes,  de  eoruui  iabi»s  aliquam  ex  pane  scfentiam  tra- 
liere  mereamur,  qui  totam  sapienlise  pleuitudinein 
de  Domini  ipsius  ore  didicerunt.  Qiianquum  cisi 
niagnorum  jueritorum  privilegiis  iuiciremur,  posita 
erani  in  exemplis,  vclui  alta  qwaidaiii  repetita  fun- 
damina  verecundiae  :  ne  quid  iudeceus  et  inprdi- 
nata  praesuiuplio  levitatis  auderel.  Quidnam  ele- 
ctius  beato  Petro?  quid  ad  spem  ereclius,  quid  li- 
berius  in  fide,  quein  oris  sui  osculo  Doininus  os- 
culatarutn  esse  promisit,  dicens  :  Tibi  d.ibo  claves 
regni  ccelorum  Matih.  xix,  19).  Ei  illud  :  Super 
kanc  petram  adificabo  Ecclesiam  meum  (Ibid  ,  ift;. 
Tameu  hic  poudere  se  quodam  pudoris  incui  van*, 
tiduciam,  quam  elalior  babebal  ex  uierilo,  vcre- 
cundior  ad  interroganda  subiuittit,  cum   in  ccena 


possimus,  ostendit  ?  Ab  illo  absolutionein  quaeslio* 
iits  hujus,  quam  ipse  non  erubuit  interrogare,  qine- 
ramus.  Ab  illo,  inquam,  qui  in  ipso  Domini  pee- 
tore,  velut  super  arcam  novi  velerisque  Testa- 
mcnti  recumbens,  oon  modo  ad  vestibulum  aliquo- 
rum  divinorutu  oraculorum  diligeus  inquisitor  ac- 
cessit,  sed  ipsum  penelrale  secrelae  disposilionis, 
tanquam  fao/iliaris  sacerdos  iutravil ;  et  ideo  80- 
lus  vidil  in  priucipto  verbum ,  quaudo  illi  velut 
exterior  sacrosancti  templi  ara,  sic  interior  me- 
tienda  committitnr.  Ipse  nos  de  eo  l.bro,  queni 
sep:em  signaculis  clausum  flevit,  reseratmuquc  lac- 
tatus  est,  non  per  aliquem  pseudolliyrum,  sed  per 
patcntes  januas  iu  suum  pecius  teritaiis  inducat. 
XV.  Atqui  nc,  dum  consulitur,  immoremur,  pr«r- 
venit,  iutinireiites,  eiiam  praescicniitt  compeudio  : 
quod  trepidiim  aliquando  nustris  mcntibus  futu- 
rum  cernebat  illuminal.  Reddit  enim  velut  perrun- 
etatus  responsa  de  Patmos.  De  eo  utique  loco  ubi 
coelorum  secreta  praeclusa  Ca?sari# ,  non  alieuus 
inlravit,  et  augelorum  sacramenla  puUus  ab  homi- 
num  conversatione  cognovit.  Ait  enim  :  Vidi  sub 
ara  Uei  anima$  occisorum  martyrum  propter  verbum 
Deit  ei  tesiimonium  Jesn,  quod  habebant :  et  daiat 
sunt  iliis  singulce  stola,  et  ctamaverunt  voce  magna, 
dicentes  :  Vsquequo,  Domine,  sanctus  et  verus,  non 
xindicas  $anguinem  nostrum.ab  ii$  qui  in  terris  /iu- 
bii&nt  ?Ei  dalce  $unt  ei$  singula  stolce  albce,  et  di- 
cium  est  eis,  ut  requiescant  adhuc  parvo  tempore, 
donec  complealur  numerus  conservorum  et  fratrum 
eorum,  qui  occidentur  postea  exemplo  eorum  (Apoc. 
vi,  9,  iO,  ii).  0  Apocalypsiin  vere  divinam,  et 
tanto  Apostolo  inerito  coufe*siouis  tempore  pate- 
factam,  utmagfs  ad  tolerantiam  duraretur,  cum 
iili  passorum  inerila  inunstrareulur.  Non  ergo  er- 
KiuUuin  e.st,  per  folia  sibyiiarum,  quarum  ut  pa* 
giiix  iiicertisinundt  malis  spirilibus  luclalnmiur,  iia 
taca  ventis  litijus  aeiis  tuibabanlur.  Ecce  cviden- 
tUsime  Apostoius  lioc  quod  habcbat,  enucleat :  et 
obscurissimae  quaeslioni  iumen  inferi.  Seuseral  hax 
aliquandodicenda,  quae  nuncsinisterior  lingua,  lan- 
quam  olco  mollitis  arte  sermonibus,  in  audienliuni 
el  suum  jaculatur  inieiilum.  Et  propterea  :  Vidit,  in- 


Domini,  uon  perse  quis  Dominuin  csset  tradituru»,  p  quit,  au>  ara  Dei  animas  occisorum  martyrum.  De 


inquiril,  humilitcrque  pudibuudus  osculuin  Domi- 
ni#  ore  petit  alieno  :  qtiod  illi  etsi  apud  Dominura 
liducia  erat,  ul  subiude  etiain  homini  incoucessa 
praesumerel ;  ut  tbi,  cuiu  per  maria  gradientein 
Doiniuum  audct  poscere,  ut  ipsum  pariler  solidata 
sub  vestigiis  aquarum  terga  suslenienl  ;  aliquid 
sibi  diffiiientior,  sed  consultior  uobis,  qutbus  suo 
aclu  imitabiles  formas  tanquain  in  speculo  collo- 
cabat.  Si  per  lcgatiim  prttscicutiam  Domini  cau- 
lus  exploral,  quid  hac  insiiuclioue  dignius,  quid 
•  hac  cousulendi  arle  subtilius  ?  QuoJ  uos  facere  de- 
beinus,  quibus  cum  fiducia  nullius  sit  meriii,  debet 
esse  saliem  pudor  exempli  ;  iniitantes  vel  in  bac 
parte  beatum  retrum,  qui  non  solum  oua  humili- 


lide  lestis  utillus  ambigit  :  tesiimoiiium  ventiletur, 
intelligeniia  responsi  nulet,  nou  dicentis  auctorihis. 
XVI.  Ac  primuui  istud  est  animadvertendum, 
quod  animas  occisorum  martyrum  Apostolus  te- 
staiur  se  vidisse,  ne  quis  cum  de  muueribiis  dispc- 
tareccep erimus,  post  resurrectionem  dicat  tiibuenda 
maiiynbus,  quau  adhuc  animis  docentur  indiiiia : 
prai:.rtim  cum  islud  aslipuletur  nobis,  quod  de 
mora  judicii  conqueruntur :  quam  resurrecturus 
ulique,  n«n  qui  jam  resurrexil,  accusat  :  quouiam 
aliud  cst  poscere  ut  teucas,  aliud  jam  leneie. 
Sioi<e  aulein  martyruin  donantur  cxcrcitui  :  el 
tanquam  tantae  libertalis  ingraius  ,  magna  cce- 
lum  puisal  invidia  de  urditate  viudictx  :quia    non 


101  EPISTOLA  VI.  AD  AMFCUM  ^GROTUM  IL  10$ 

levi  pondcre  sermonis  cxprobrat,  diccmlo  iQuous-  \     XVII.  Post  harnm  sanctarum  animarum  quere- 


tf*e,  Domine,  lioc  esl  dicere :  Quousque  non  viu- 
dicas,  quos  statiin  viudicare  debuisses?  Quousque, 
Domine,  hoc  esi  dicere  :  iiunquid  nos  ultra  fiuem 
differs  saeculorum  ?  Nain  jam  ad  finem  usque  per- 
ventnm  esl,  el  de  nostra  uhione  non  loqueiis. 
Quod  cuindicuni,  roirabililersubjiiugunt :  Nonvin- 
dicas  sanguinem  noslrum  ab  iis,  qui  in  terris  in- 
habitaul  ?  Ergo  non  quousque,  si  adbuc  illi  mor- 
taHes  versantur  in  terris,  qui  Doinini  famulos  foste, 
lapide,  ungula,  flagris,  plumbo,  ferro,  bcsliis,  igne 
sitnt  perseculi.  Qnousque  enim  imputatio  est  pro- 
lixioris  setatis,  ut  aut  quousque,  sit  siue  fine  :  sed 
adhuc  persecutores  raorantur  in  carnc,  aul  illi  vita 
excessorunt :  etiain  si  in  terris  habitant,  si  quous- 


lam,  sequentia  videamus.  El  daias  tunt,  ail,  ei*\ 
singulcc  tloht  albie.  Quid  lioc  esl  quoJ  iterum  ve- 
stiunturl  Nam  prius,  ut  scriplum  esl,  a  Deo  vesle» 
•unt  consecuti,  et  uunc  iiidumeutis  geniina  lihertale 
donantur.  Quae  utique  vcsiimenta  cum  spiritualia 
siul,  uon  possumtis  vercri,  ne  iila  qu»  prius  daia 
sunl,  extia  videantur  :  uec  sane  querela  generat» 
est.  Igitur  quoniam  diversitas  ipsorum  et  aignifi- 
calio  veslium,  non  sine  mysterio  est,  inicliigere 
debemus  doiiorum  varietuies,  et  operatiouum  di- 
viiias,  quoniam  omnia  subininislrat  tinus  atque 
idera  spirilus.  Accipiunt  ergo  vestes  prius  ubi  per 
confessionem  corpora  posueruut :  credo  ul  vesiiti, 
non  nudi  invcnircutur.  Rursus  accipiunt  alia  vesti- 


que  non  faliit.  Sed  nibil  falsum  profertur  a    tesli-  3  menia  postiiitorpellaiioneiii,  11110  post  immutalionem 


bus  veiilatis  :  et  ideo  magisiiiterprelatio,  non  tides 
quxrenda  est,  qua»  sub  obscura  elocutione  non 
excJuditur,  sed  vclatur.  Cttm  ergo  dicunl  ;Qnous- 
que,  Domine  sanctus  et  verus,  non  vindicas  san- 
guiuein  nostrum  abiis  qui  in  lcr.is  iubabiiani ;  non 
eoruin  niortalium  sanguiuem  inorlesquedcsiderant, 
qui  iu  eos  quondam,  aut  populuri  sediiione  fcaevie- 
ruiil,  aut  tribuualibus  suffiilli,  capilalcs  seuteulias 
prouiiilgaruiit,  quoiiiam  iu  terris  adliuc  iiihabilaul. 
Ne  fas  e*l  ut  accusentur  liefuncii,  qui,  duni  vhe- 
ient,  sunt  defensi  his  verbis :  JSe  slatuut  Ulis,  Do- 
miue,  hoc  peccalum(Act.  \n,  59  ) :  iguoranl  enini 
quid  faciu.it.  Quod  si  iuter  pas&ioiium  toriiieuia, 
et  amaros  morlis  dolores,    lam  pic    quilibet,    pro 


tam  longae  palientiajsuslineiitiyeque.Qoae  utiquecuiii 
accipiuut,  quis  11011  iuielligit,  ut  uova  illos  veste,  ita 
virttiiepeifusus,  qua  uunc  emicaut  et  appartnt? 
QuoJ  si  aliud  postulasseut,  aliud  accepisseut,  aul 
dona  rebpuereiit,  aut  aiupiius  quaererent  irrisi.  Al 
cum  nec  irridere  illos,  Dei  sil,  quibus  inagna  promi- 
sit  :ct  !ii  posl  secundam  iuunificcnliam  11011  querau- 
tur,  dubitamusnead  consoia  tionem  querclaium  eam 
specieui  perliuere,  quae  viudictain  posttilaniibi.s 
est  donata  ?  At  si  ad  consoialiouein,  quae  major 
consola  Jo  poterii  inveniri  hac  potestate  qu*  tlas- 
moiios,  id  est,  suos  pcrsequuutur  inimicos  ?  Nain 
si  stolas  istas  aJ  spcciem  nostrarum  vestium  con- 
feramus  :  alias  quoque  aliquas,  ne  in  bis   rcponen- 


uijustis,  pro  iinpiis,  pro  crueutis,  pio  blasphemaii-  C  dis  egcant,  iuquiramus.   Sed   hoc    ridiculuin    est, 


tibus  supplicarunt :  si  eo  deuique  lempore,  quo 
ipseaiigiisiiarum  seusos  extmua  palieutiuni  pote- 
rat  excitare  ad  maledicium,  precatio  pro  bomine 
iusa  est :  quis  non  inteiligii,  uou  nientes  niartyruni, 
sed  perseculorum  persouas  fuisse  oolalas,  eosque 
appeti,  quos  iu  terrisadbuc  iubabilare  ciedendum 
est  illo  tempore,  quos  quideni  ignoramia  nou  de- 
fi-ndit  :  uon  eos  qui  in  terrisbabilare  jau»  per  iou- 
ditionem  uaiuralis  substauii*  desierunt,  ei  olim 
ab  ipsis  iuartyribus  sub  ignoratioue  sunl  excusaii  ? 
Qui  isti  sunt,  11011  iguoramus.  Spirituales  sinc  du- 
bio  nequitia:  el  leuebrarum  polestales  quae  ci  in 
lema  adbuc  inbabitanl,  et  11011  cuiu    ignoraulia  iu 


quod  statiiu  oecurrit,  quia  a  vera  et  uecessaria  in- 
terprctatione  discedil.  De  viudiclae  uiora  generata 
cst  querela.  1 11  fiiiem  uiique  tc:nporum,  id  esi, 
uoslroruui  :  in  nos.ciiim  fines,  s&culoruin  devciierunt 
ul  mora  credatur,  ad  banc  diluendam  stolis  auiime 
vestiuntur,  ne  oinnino  nudas  sine  iuajori  prote- 
ctione  putareutur.  Aiia  enim  ratio  animurum  est 
corpore  :  exspoliatarum,  alia  hoinitium  adhuc  iti 
carue  vivcntiutn.  Nobis  oviuin  vellera  et  operatio 
inulieris  induuieiiia  prociirant ,  illis  faciuiit  merita 
veatuoentum.  Cuiu  etgo  post  querelam  niartyrum, 
aniaiaestolisamiciuiilur,  divina  protectione  doiian- 
tur,  qua  se  supervestiri  etiam    ille  vas    cleciionis. 


Deifamulos  peceaveruut.  Nam  cum    ipsi    Doinino  £)  oplabat:  quaui  veslem  Adam  cum  amisisset,  etiain 


dixeriut :  Quid  venuii  anle  lemput  torquere  nos 
(Mallh.  vin*  29  j?  quouiodo  ejus  lacuulus  uescie- 
runt,  quos  oec  persecuti  es^eut,  si  ejus  famulos 
ignorassent  ?  £rgo  ctuu  persecuti  suut,  scieiunt 
quos  per  tornieuia  a  DomiiiO  suo  dclrabere  coua- 
bautur.  Acinde  cuui  beaii  martyres  pro  bomiiii- 
bus  interceduui,  eosque  iguorantise  excusaliouc  de- 
feiidunl  ;  sequiiur  ut  scieules  teueautur  in  crimine, 
quique  ipsas  ignorautix  lenebras  boiuiuibus  suflu- 
derunt,  quoruiu  furor  etiam  impielates  excusat  bu- 
inauas  :  quos  uon  alios  dicere  poterimus,  quain  qui 
etiaui  suis  non  amici  sunt,  duui  eis  non  permitiunt 
esse  quod  bonuni  est ;  etiam  Dei  fainulis  iuimici  sunt, 
duui  eos  quod  bonum  uesciuut,  peisequuutur. 


iu  paradiso  nudus  inveulus  cst.  Denique  iudicai 
operatio  quid  stolas  inlelligere  debeamtib.  Si  postu- 
lasse  vindietam  marlyres  credimus  :  ergo  ad  coa- 
solationem  crcdimus  iuterim  aliquid  accepisse. 
Si  propler  stolas,  velul  quasdam  vehtiuin  laigitio- 
nes,  querela  sedata  est ;  cur  noubac  et  prima  dona 
lnerueruut  ?  Sed  quouiaui,  ut  dixi,  virtutuiu  va- 
rietales,  quibus  diviiiitus  prsetlare  auiinae  uiiiuiiui- 
lur,  in  siohs  sunl  designatie:  ideo  post  secumlaui 
magiiiticenliain,  juxta  postulaiiouis  formam,  iu  e<-s 
perbecutores,  qui  iu  leiris  iiibabitant.  quid  cou- 
secult  videautur,  osi^ndunt,  quid  adhuc  eliam 
babituri  eruiil:dum  pari  persecutioue  conservos 
eoium,  donec  prxdcstinatus  tesliumnumcios  itu- 


103  S.  HlERONYMt  OPERUM  MANTISSA.  lOi 

pleatur,  occident.  Hic  et  islud  non  oliose  ett  acci-  \  ipsos  pene   invidiosa    indignalione  insurgunt,    et 


piendum,  quod  inler  duo  persecuiionum  tempora, 
liaec  martyruin  vox  praecessil,  tit  designent  killos 
blasphemare,  qui  eos  nostro  tempore  novi  aliquid 
consecutcs  fuisse  mirantur.  Nam  et  cum  fuisse 
crudeles  persecutiones  videamus,  et  venturas  cre- 
daiuiis  iiiediiiin,  ergo  istud  leuipits  quo  martyres 
qui  pnecesseruni  remuneraiitur,  hoc  uostrum  est. 
El  ideo  nunc  operanlur,  non  dc  merito  quod  sem- 
per  babuerunt,  sed  de  virtute  quam  uuper  adepti 
sunl. 

XVIU.  Forsilau  moveat  aliquem,  quid  sit  quod 
exspeclare  jubcaniur,  si  jamad  maluritaiem  poenae 
jmlicium  daemouibus  illatura  virtus  erupuii,  resur* 
rectionem  ut   suMiueanl,    admonentur,    Gseteruui 


sustineri  iltos  tanto  saeculorum  spatio  conqueruntur, 
et  nos  fingimus  nos  mirari  quid  istud  sit,  quasi  non 
dcbeant  vel  noslro  tempore  solvere,  quod  ab  Adam 
merenliH'  ?  Quod  auteiu  istud  miraculum  Mediolani 
videtur  primum  exortum,  vel  bouo  Ambrosio  pro- 
prie  prae  caeteris  fuisse  concessutn,  quis  non  videt 
fidein  uoslram  propter  Arianorum  perfidiam  diviuis 
testimouiis  approbatara  ?Namque  cum  iu  llalia 
catholica  fidesiulolerabilem  tyrannidemsub  Auxen- 
tio  sustiuuissel,  lauJem,  douaute  Domino  liberia- 
lem  vetereui,et  jam  eo  tempore  quo  praedicto  Ajii- 
brosius  suhslitutus  est,  respiravil  :  huic  lameu  ipsi 
in  advcrsariorum  confusioaem  et  noslram  spem 
scilicet,  omnis  cceleslium  gloria,  omnes  etiam  mar- 


haic  iliis  gloria,  etin  Davidcarminibus  fuerat  pro-  B  tyies  consensere,  qui,    cum  jampridera   apparendi 


niissa  liis  verbis  :  Lwtabunlur  in  cubilibus  suis 
(  Psal.  cxlix,  5).  Duin  sepuili  sunt,  utique  laela- 
buntur.  Gubilia  posuil  pro  sepulcris,  de  quibus  et 
rtsurreciuri  stuit,  cum  wce  archangeli  et  luba  Dei 
iuerint  excilati  (  J  Thess.  iv,  15).  Gubilia  ergo  vere 
dicunlur,  in  quibus  niinc  quiescunt.  El  si  latta- 
tuntur  in  cubilibui  suis,  prius  boc  lulurum  crai, 
nempe  quaiu  surgcrenl  de  quiete,  surgerent  dc 
sepulcris.  Quod  adeo  impletuin  est,  ut  in  cubilibus 
suis  illos  sine  dubitaiione  gaudere  videamus.  Nam 
quae  alia  talis  gratulatio  animas  illorum  poierit 
inirare,  quam  cuui  ante  ipsa  cubilia,  id  esl,  ul  dixi- 
iuus,  sepulcra  sanctorum,  ibi  eos  inimici  sui,  qitos 
se  quondam  occidisse  credebant  nuuc  et  vivere  et 


haberent  tempus,  horainein  cui  ss  proderent,  in- 
qnirebant.  llium  cerie,  cui  sub  ea  fide  revelaren- 
tur,  qua  martyria  fecisseut.  Sic  donatum  est  Am- 
brosio,  quod  Auxentio  denegatum  est,  quoniam 
quae  Auxcntius  blasphemabat,  Ambrosius  prardi- 
cabai.  Sed  cum  liaec  virtus  martyrura  per  oir.nes 
proviucias  sil  itura  (  omnibus  enim  non  Ambrosio 
soli  sine  pcrsonanim  acceptione  donanda  esi  ), 
necessariolanieii  primum  in  Italia  proccssil,  cui 
infidelilas  Ariaua  fueral  domiiiata.  Quoniam  t  gna 
non  fidetibut,  ted  infidetibut  donata  sunt  ( 1  Cor. 
xiv,  2).  Nam  a  Domiuo,  qui  signum  posiulant, 
infideles  sunt  :  scrib»  posiulani,  phari^aei  postu- 
lant,  aposloli  lacent,  el  credunt,  et  sequuntur.  Et 


ulcisci  senon  sine   tormentorum  acerbilate  profi-  **  propterea  non  inirandum,  quod  divina  virtus  ope- 

teiitur?  Hoc  illis  stolaeislae,  quas  ileravit  specialis 

largiiio,  coniulerunt,  per  eas  ct  qui  non    uomina- 

bantur,   implorantur,  et   qui  nesciebantur,  cele- 

brantur :  et  qui  non  videbantur,  appareul.  Has  slolas 

ut  legimus,  hucusque    non    babuerunt,  sed   nunc 

lubere  coepcrunt.  In  liacfonna  mulier  illa   in  Sa- 

loinone  laudatur,  quae  duplices  vestes  facit  viro  suo , 

uiiam  in  palientia  passionis, alteram  in  virlute  vin» 

dictae.  Sic  nobislegere  sanctum   aique   pium    est : 

alias  nec  loqui  debemus,  ne  vel  infidelitas    nostra, 

vel  ignorantia  in    lenebras   geniilitatis    blasphema 

disputatione  descendat :  cum  prophetia  ex  eo  prae- 

cesseril,  ut  venturis  lumen  inferret.  Nunc  superesl 


ralur  per  sepulcra  sanclaruiu,  quod  nec  his  rcme- 
diis  potuil  h&retica  meus  curari,  ut  vel  tandem 
cpiscopum  eum  sequerelur,  cui  commuuicare  eliam 
martyres  ipsa  revclatioue  suartim  virlutum  digna- 
tione  vidissent. 

XIX.  Nunc  ad  meditationem  perfecti  hominis  re- 
deamus  ;ex  qua  cumulus  isleprius,  qtiam  meosura 
illius  expleretur,  excrevit.  Et  haec  disputaiio  cst 
ipsarum  nieditalionum  de  quibus  David  dicit  : 
Quoniam  beatut  qui  in  lege  Domini  meditabiiur  die 
ac  nocte  (Psal.  i,  2).  Et  sane  diflicile  est,  silvam 
legis  iugresso,  singularum  quaestionum  materiam 
segregare  :  cum  allera  alleram  veluti  ramulis  qui- 


ul  credenda  sint  divinitus  fieri  quae  probavimus  el  ^  busdam,  ila  societale  praeceptionis  atlingat,  ut  sine 


promissa  :  nec  tanium  promissa,  quautum,  etpostu- 
lala.  Quod  si  et  postulata  suni,  et  uon  aiiis  quain 
poscentibus  attributa,  quid  mirum  est,  si  aut  quod 
postuiaverant,  aut  quod  gaudcnt  se  antc  accepisse, 
iionoccultant.  Exiguot  poenas  ab  his,  qui  inhabitant 
in  terris  ;  quos  accusatio  comprehendit,  hos  virlus 
impugnat.  Ipsi  enim  inhabitanl  in  terris,  qui  pos- 
sideul  mentes  hominum  terrena  possidenliuiii  : 
quos  cum  martyres  ad  supplicia  [At.  martyri:i] 
dcposcunt,  etiam  pro  lits«|UOs  possederaut,  depre- 
caniur.  Deusqtiect  ipsa  mirabilia  suasic  agunt,  ut 
eos  a  terren.1  habilalione,  idesl,  ab  obsessis  lionii- 
nibiis  eYclud>nt.  An  calumnianiur,  cur  daemones 
icrqueantiir,  ct  favenius  inimicis?Martyrcs   coutra 


alterius  incboatione,  coepta  non  valeat  explicari. 
Ecce  haec  ipsa  hominem  illum  noslrum  uosse, 
quam  pulchruin  est,  solum  in  talibus  non  stupere, 
cum  reliquis  soluin  quasi  quibusdam  forluitis  non 
nioveri,  disliuguere  operationum  species.  Kt  quia 
et  ipsi  daemones  operantur,  ititelligere  naluras, 
quae  vera  sint,  quae  falsa,  quae  novisse,  est  non 
decipi,  nou  errare,  non  inimico  assignare  quae  Dei 
sunt,  nec  Deo  adjudicare,  quae  sunt  daemonura  : 
scire  tempora,  sigua  cognoscerc,  habere  Domini 
cognitam  voluutatem  :  ct  alia  Dei  mirabilia  cuiu 
graiiarum  actione  vcucrari,;alia  cum  digna  exsecra- 
tione  viiarc.  laleni  \iruui  itiain  sajculi  hoiniues 
iauJavcre,  diceute  Viig  lio  : 


105  EPISTOLA  VI.  AD  AMICUM  &GROTUM.  1C6 

Felix  qui  potuit  rerum  cognoscere  causas.  A  nostra  lidc  novis  linguis   unum   loqui  cl  profiteri, 

Bona  sententia,  si  ad  eam  suo  iiinere  venisset,  111 
appareat  illuni  iguorassc  quod  laudat :  primis  omis- 


sit,  qnae  sunl  secunda,  celebravit.  Nani  ei  ordinc 
praeposiero  eliam  sapientistertit  ofticium.  dum  non 
reruin  causae,  scd  rerum  creator  inqtiirendus  est, 
per  quem  ad  cau^as  rcrum,  si  ipsum  didicerimus, 
intrabiraus.  CaHerum  illo  omisso,  causas  rerum 
qualiter  cognitas  huhere  poterimus,  cum  quis  prius 
faatc  feceril,  dcinde  quare  fecerit,  sit  tnquireudnm  ? 
Yerum  rcpertn  rerum  auctore,  rerum  quoque  invc- 
oimus  et  causas.  Qjod  iste  usquc  adeo  non  vidit, 
u l  principalcm  locum  hunc,  quo  rerum  causas  po- 
tui  set  agnosc^re,  praedioarel,  sccundum  quod 
aubptngit,  qtii  deos  lanquam  minusopns  ex*cquens 
aiorassel  :  ut  quivis  agnoscat  eos  creaioies 
rernm  non  fuisse,  a  quibus  cogniiio  rerum,  quasi 
aliena  disjungitur  :  nec  coli  oportere,  si  haec  qtiae 
laodantur,  ut  prima  pracslare  non  possunl.  Nescitint 
autem  ea,  quorum  opiflces  non  fuerunt.  Denique  et 
invenlione  illorum  diis  suis  detracla,  humano  eam 
assignant  ingenio.  lllis  scilicet  qui  sapienlia  excel- 
lunt,  quod  idola  non  colunt  :  ut  jam  diis  eorum 
homo  sit  polentior,  si  ad  haec  quae  dii  ipsorum 
igtiorant,  aliiori  cogitatione  pervcnerit.  Ab  his  au- 
tem  deos  praecipit  coli,  qui  plene  prae  stulaiia  rerum 
causas  non  queant  invenire  :  quorumque  praecordta, 
ut  ipsios  verbis  utar,  frigidus  sanguis  includit. 
Adliuc  bomo  ooster  et  Deum  colere,  principalem 


et  creilere  Trinitalem.  liluni  qtioque  amarc,  quii 
iuterpclfal  pro  nobis  :  meluere,  quia  P.ttcr  oum  i 
judicium  dcdil  Filio.  Illum  momcntis  omnibiis  ado- 
rare,  ub  illo  petere  uccessaria  nobis,  et  ipsi  pla- 
cita  :  qui  peii  se  vult,  adeo  nl  poscculi  vciba  h:cc. 
demonstret.  Qui  qtio.l  est  novunri  inier  nos,  golus 
peientes  se  amal.  Qui  eiiam  solus  quod  mlrabile 
est,  irascitur,  nisi  pet.uur.  Infideliiag  enim  est, 
nihil  praesumpsisse  de  Deo.  Nihil  iilum  credit 
posse,  qui  quod  judicit  posse,  non  poscil.  Haec  est 
illa,  fili  dileciissime,  angitsta  via,  hoc  illud  acus 
foramen,  per  quod  non  introeuul  sarcinati,  aut 
animalia  ponderibus  allribula.  Quoniam  angusli  ct 
pusilli  adilus,  non  solum  iufonnia  h:cc  cuin  oneri- 
bus  jumcnta  non  tapiunt,  vertiin  etiam  ipsum 
iiostrorum  oculorum,  si  mullimodis  di  trahatur, 
frustrantur  obtiiiutn.  Unde  et  Dominus  per  Proplie- 
tam  ait  :  Vacate  et  videte  (Ptal.  xlv,  it)  :  ct 
quando  erit  ut  possit  iutrari,  quod  per  occupati)- 
ues  sscculi  necdum  cceplum  est  inveniri. 

XX.  Implevimus  divisionibus  suis  propositas 
quaestiones,  cxieriorem  bominem  inleriorcmque 
monslrando,  cum  vitaro,  quae  sit  saucta,  cl  in  quo 
actu  posila,  quo  studio  leneaiur,  qua  substantia 
vegeletur,  osiendimtis  :  totumque  curstim  ejus  bre- 
viter,  licct  saltibus  potius  si  dici  potest,  quam  pas- 
sibus,  pro  festinatione  ad  Hnem  usque  perduximns. 
Nunc  quare  non  ab  bominibtis  ttiam  istius   mundt 


Kit  esse  sapientiam,  et  rerum  causas  compertas  c  videatur,  accipe  rationem  :  quandoquidem  te  mea 

verbositas  deleclai,  quam  negligentius  judieas,  dum 
atlendis  studiosius  ad  divina.  Cum  ille  qui  primus 
nobis  roortis  seinen  invexil,  mundum  isium,  id  esl, 
passionem  hominis,  viclo  sibi  homine  subjngasset, 
Tk  gutimque  illius  ipso  rege  jam  caplo,  sub  pedibus 
suis  et  ditione  cepisset  ;  caque  oiiuiia  quac  in  mundo 
sunl,  velut  suis  peculis,  et  victoriae  suae  manubiis 
uterclur  :  ne  qtiandohomoamissam  sapienliam.aul 
debitum  sibi  vitae  qiwreret  lcstameiHura,  sic  cuncti» 
fucis  suae  artis  infecit,  ut  et  stultitiam  sapientia» 
colore  ve*tiret,  et  mortem  mentiiae  vitae  leuociniis 
obumbraret :  ut  mala  uon  fugercni,  qui  non  cerne- 
rcntoppo  ita  ineliora.  Deniqiic  cx  \'\o  lempore  sic 
passim  hiimaniiiii  geuus  gradiinr  :  stultitia  pro  sa- 

Domino  pro  omnibu$  quar.  retribuit  mihi  (P$al.   civ,  JJ  pieniia  habetur,  dicente  Psalmista  :  Quoniam  lauda- 


habel :  non  quaerit  ex  Syracusia  ratione  saeculi  sa- 
pientis  emiuere :  sed  illodocenle,  qncra  colil,  quem 
ante  inquisivit  quam  rerum  causas  :  quoniam  res 
ipsaa  rerum  conditor  antecedil  :  qui  illum  monuit, 
qiitt  quibiif  essent  venlura  temporibus.  Cujus  dis- 
posiliooem,  sine  ipso  qui  disposuit,  nuiius  agnovit : 
quoniam  ncmo  scit  quae  Dei  sunt,  nisi  Spirilus 
Dei.  Nos  vero  ut  Aposlolus  ait  :  Non  spirilum 
kmjus  mundi  accipimui,  sed  tpiritum  qui  ex  Deo  est 
(i  Cor.  iiv  12)  :  ct  ideo  qua?  ipsitis  sunt,  non 
edocti  liumatMe  sapienliae  verbis,  sed  Spirilu  Dei, 
et  ejus  supcrfiisa  nobis  diguatioue  callomus.  Ha-c 
eat  illa  stultitia  saecularium,  haec  sapieutia  vocato- 
rcm,  cogiiare  semper  in  corde  :  Quid  retribuam 


12)  ?  Ipstun  habere  seinpcr  in  ore,  quoniarn  verbum 
esl  :  esurire  eum,  quoniam  pauisest.  Ipsins  spiritu 
etiam  ebrios  meute  excedere,  quia  caiix  est  novi 
Testamenti,  et  vinuin  de  vinea,  quam  de  iEgypto 
ante  transtulerat,  quae  vinea  populus  lsrael  fuil  : 
quorum  patres,  cs  quibus  Dominus  Jestis  Christus 
semndiiui  caruem  processil.  Illum  loqui  omni  tem» 
pore  :  qiioiiiain  luiguas  nobis  uovas  Spiriius  ejus 
advexiL  Qua*  suut  autein  isl*  linguae  nov&,  uisi 
iiiae,  ii|  sa*culo  esse,  el  seriuoueui  de  sa^cuio  non 
babere  :  aliis  linguis  k>qui  popuio.  quam  loqui 
populus  secum  ipsc  consuevit?  Frueterca  el  istnd 
cst  luqui  sliis  itiiguis,  Deum  confiicri  uiuim,  a'.i  eo 
qvi  plures  deos  solitus  erat  conlitcri  :  ct  ipsum  in 
Patrol.  XXX» 


turpeccator  in  detideriie  aniwee  «nrr,  iniqnut  benedi- 
citur  (Psal*  x,  3).  Tunc  viia  putatur  esse  qme  mors 
est  :  ct  sub  specie  boni  mala  dccipiuut,  cuin  ad  in- 
tvJIigentiae  fraudem,  dolo  bonoriim  omnium  virius 
opctiiur.  Nam  divitia!  nnn  senuturac  post  hominis 
niortem  au  antur.  Houor  fascium,  qui  per  successo- 
rem  exoleseut,  ambiltir  :  injiiriani  fccisse  virtutis 
e»l :  aliena  possidere,  polentiae  cst  :  innoccntem 
circumvenirc,  astniia?  esl  :  non  Christum  sapere, 
sapiemiae  est  :  propheiam  horrere,  eloquentise  est : 
sic  pleua  sunt  omnia,erroribus,  sic  infusa  pcr  hoini- 
nuin  meules  cali^iue,  alium  ai  i  incursante,  mun- 
dus  involvitur,  cl  ati  boc  usque  veritas  obscuraiur, 
ul  iu  nr.ortis  greitito  jactiidSe,  bcatitudo  dicatur. 


107 


S.  EfSRRIl   niE^ONYMI 


108 


\}tiod  ubi  ille  Deus,  nos  sempercogitansct  nostra,  A  Sed  vere  amore  idegi  luo,  non  usurpatione  mea. 


yidil  per  snpienliam  mundi,  qua  sibi  inundus  col- 
tusor  inlerpolatores  inveneral  :  suam  sapienliam 
fuisse  deserlam,  plaeuil  etiani  ci  econlrario  adver- 
sus  aslutiam  vcleratoris,  sapicnliae  suae  diviiiis 
innumerabilibus  uti,  et  scieniiae  aitiludinein,  quam 
nulltis  poterit  investigare  :  sicuti  est,  et  suam 
sapienliam  stultitia  velare,  ei  vilam  suatn  mortis 
quadam  obscuritale  celarc,  ut  ad  sapientiam  per- 
venire  non  posset,  qui  in  fioc  saeculo  opinioiicm 
stultiliae  fugisset  :  et  ad  vitam  ejus  non  accederel, 
qui  non  contemptum  morlishabuissct.  Namquesic 
Filium  Salvaloreiu  iiostrum  misil  iu  hftminem,  id 
esl,  sapieuliain  suain  carue  vestivit,  quod  slulttim 

esl  :  vitam  suam  pati  crucem  fecil,  quod  mors  esl.  ,.  .,  .... 

......  ,  .  ..    .    .,      n  cx  quinti  saeculi  auctonbus,  qui  ld  genus  epu>totas 

Sic  adversis  adversa   dcsiruxii,  et  per  dtsstiinies  B  C0lllcripieruni.  Unus  el  aileY,  cui  non  lnoonxroe 
ante  saecula  operaliones  ingenii  artiltcis  illius  ma- 
chinas  elisit,  ut  partibus    quibusdam  salularibus 


Nam  ego  dictum  legeram  peccatori,  ne  Domini  au- 
deret  narrare  justitias  per  os  suum.  Quod  si  contra 
interdictum  pro  lua  dileclione  praesumpsi,  ineo  tua 
gratia  compcusare  dignabitur  :ut  lilterulas,  quaead 
plenuin  emendaiae  non  sunt  (sictit  ipsis  apicibus, 
quibus  exaranlur  apparet),  tam  facile  ad  publtcum 
n on  perducas  :  et  si  ego  verecundus-pro  me  ease  non 
potui,  ul  dcbui,  vel  lua  modestia  verecundiae  parcat 
ineac.  Et  quia  de  me  liabeut  qood  male  scriplae  sunt, 
de  te  habeant  quod  c;rlenlur.  Valc,  et  nos  in  Domino 
dilige,  in  quo  diligcxis  a  nobis. 

MONITUM  LN  EPiSTOLAM  SEQUENTEM. 
Quanquam  si  divinarc  esset  animtis,  occurrebat 


vestigiis,  licet  impressa,  mortifcra  iliius  stigmata 
delerentur.  Sed  boc  studinm  nisi  concupierimus, 
quoniam  quod  stulium  eil  Dei,  sapientius  est  hominu 
bus  (i  Cor.  i,  25),  sapienliam  ejus  non  lenebimus. 
Ilanc  mortem,  quod  crux  esl,  nisi  amaverinras, 
quoniam  quod  inflrmum  esl  Dei,  fortius  est  homi- 
nibus  :  vitam  ejus  non  poterimus  intrare.  Quid 
igilur  sequitur,  nisi  ut  relicta  saeculi  etsapientia  et 
vita,  ei  stulios  non  haberi  patiamur,  ei  niori  nos 
cum  Dotnino  semper  oplemus  :  ut  ln  spe  adventus 
ejus,  qui  ulriusqoeeril  rei  revelatio,  partem  a!i- 
quaiu  liabere  uiereamur  ?  Tunc  eniui  scissis  ou.ni- 


islhaec  tribuereiur :  visum  tamenest  satius,  illa  ipsa 
lectori  erudilo  argumecta  propouere,  per  quae  fcti- 
ciore  usus  judicio  (quaiidoquideiu  llieronymi  eam 
non  esse,  satis  abuude  compertum  est),  de  vero 
ejus  auctore  disquiral.  Itidicat  toius  contextus,  a<l 
eum  scribi,  qui  cuui  saeculi  dignitatibus  fuissel  per- 
funcius,  recens  ad  Christi  se  fidem  recepit,  et 
baptismo  iniii;rtus  est.  Gompeliatur  adeo  uec  semcl 
cum  honoris  titulo,  Prudentiam  tuam  precor,  etc.  Ei9 
Tibi>  honorabilis  ae  dilectistime  parensf  per  novam 
yraiiam  omnis  iacrymarum  causu  deterta  esl.  Et  sta- 
tim  inilio,  JSe  comemplatione  mediocritatit  mea% 
Domini  vtrba  detpicias,  quce  pio  affcclu  tibi,  nunc 
Eccletia  parvulo,  ad  confovendam  infantim  novila-. 
tem^  taclea  interim  porriguntur.  Eo  etiam  recidh, 
quod  sub  liiiem  dicitur,  filius  :  subdit  enim  auctor 
cohlinuo,  Nec  ad  hoc  loquimur,  ut  humanat  amici- 
tias    aucupemur,   etc.    Videtur  er  monachum  ilie 


bus  velamentis,  talia  qualia  snnt  singula,  cuncta  C  profiteri  voluisse,  perg.t  enim  noster,  Ego  te  Lhri 
^  sltanuin  voloet$e,nonmonuchumdicttetviriuiempro 


cerneuiur,  id  est,  el  stultitia  mundialis  falsae  sa- 
pteuliae  involucris  denudata  sistetur,  et  inors  inen- 
tit&beaitludinis  deoperta  velaniine,  inhiante  seiuper 
ore  ct  pateiile  in  profunduin  gulture,  vitaliuni  iui- 
mica  prodetur.  Tunc  el  coelestis  sapientia,  quac 
spculariter  stultitia  uoiiiiiiaiur,  interpostta  altitudi- 
uemscientiae  Dei  sioe  aiicujus  labore  elucubrationis 
iulrabit,  et  vera  vita  niillis  mortis  tenehris  obscu- 
ra4a  lucebil,  per  Dominum  nosirum  Jesum  Ghn- 
slum,  cuiest  liouor  iu  saccula  saeculorum.Amen. 

XXI.  Vides,  0  fili,qua  valetudine  laborat  animus 
suspecti,  qui  ista  uon  cogitat.  Corpuscuio  adhibui 
palpaiuenta,  quod  si  negltgerem,  anima  plus  vale- 


pii«  laudit  pObtidrremagit  quam  nomen  alienum9  quod 
fruttra  a  Latinis  in  turba  commoraiilibus  imponiiur, 
cum  a  Graicis  tolitarie  vivemibut  tegttime  depuietur. 
Tempus  quod  spectal,  quiuti  ad  iinem  veigeulis 
saecuii,  cum  alia,  tum  isth«cc  iudicio  funt  :  Yin- 
dictoc  diet  rctributionis  imminens  ac  vicinut  esse,  cl 
swculi  ruinit  undique  concurrentibut,  et  Scriptura- 
rum  contestatione  probatur.  Deuiquc  et  uoiinulla 
sunt,  qixe  Palagiauam,  qtia  imhutum  fuisse  aucto- 
rem,  BeJlain.iniis  Coiitendit,  docirinam  ktiboleant  : 
Dicit  aliquit,  si  toium  ex  nostro  iabore  exspectaturt 

ergo  gralia  uihil  preetlat Sed  gralia  quidem 

gralis  peccaia  dimiltil,  ted  cum  comentu  et  voluntuie 
credentit.  Tum  i.fud,  bccletia  utique  not  sumus9  si 
tamen  txne  vitio  et  macula,  ut  prcecwiiur,  xixerunut. 
Fallor,  aul  liax  oiunia  Faustuui  Kcgieusciii  tte-i- 
guant,  qui    lchte    Geuuadio,  cap.   85,   ejuscemodi 


ret.quaetuncinfirmalur,  ciriu  exterior  roboratur.  0  epittolum   ad  Felicem     pra(ectum   pratotii    *cn- 
Sed  istam  quam  dixi  aniuiam,  morbobiuititiae  vitia-     psit 


tam,  oratiouum  tuarum  frequeiualus  sanet  :  cujus 
auiiua  saeculi  ititeiueraia  Oagitiis  potest  aliis  subve- 
nire.  Nou  eniui  scger  salulis  suae  adhibere  potest 
Miiedelaiu  xgrotatione  coufossis  :  el  anhelans  allilu- 
diiicin  plagaruni,^vtiliierihus  non  medelur  alienis. 
Sauui  qui  sit,  cerle  curabit  iulirmum,  oculatus 
capcumper  piucipitia  ducit.  Tu  inque  ut  el  sapiens 
Domiuo  suppiica,  titquod  non  sapui  sapiam,  et  tuis 
suffragiis  veitil  quibiisdam  remediis  me  fac  sauari. 


EPISTOLA  VII. 
Instituil  amicum  in  scieniia  divince  leyit. 

1.  Prae&uniptionem  meam  excusare  couarer,  si 
me  iiou  ct  tempus  et  causa,  simulque  tuerentur 
et  charitas  :  et  si  nunc  propria  inagis  verba  quam 
diviua  velleui  tuis  auribus  intimare.  Acccdit  iusu- 
per  quod  exhortatio  iiostra  habet  ex  simpiicitate 
liduciam,  el  cx  vcritatcviitiitem  :  quia  non  de  im- 
mutiditia  est,   ncque    de    errore,  ucquc'  de  dolo  : 


Reprehemlal  aliquis,  quod  iiilantum  delectabili  dis-  Jioc  plane  pr;emoueo,  ue  contemplatioue  mcdiocri 

piiiaiiouc  processcnm,  ut  meritnruui  inc<»rum  resi-  lans  mea?,  Dou.ini  vcrba  dcspitias,  quaepio  affeclu 

pisceiitiauinonhaherem,  aiitsuhitouugnsuni  Moyri  titii,  nuuc    Ecclesiae   parvulo,  ad  coi.foveiidatu  in- 

tathcdraui  indignus  ulium  disputator  atceuderini.  -   fanliae  uovilateiii,  laclea  iuicrim  pornguutur  :  do- 


1C9  EPISTOL.V  VII 

ii ec  ant  per  le  postmodum,  aut  por  alios  crudiius 
in  virum  perfectiifii,  esois  solidiorihiis  roboreris. 
Atl  pleuom  ergo  le  scire  cupto,  quoJ  cx  paric 
nossc  te  rredo,  ob  boc  Dominom  et  Dei  Verbtim 
desccndisse  de  coelis,  ul  assumpto  nnturae  nostrai 
liomine,  liumaiium  genus  quod  ab  Adain  jacebat, 
erigerciur  in  Ghrislo  :  tantumque  novo  lioinini  per 
obedierliam  pisestaretur  salutis,  quanturo  veleri 
per  iiiobedteutiani  perditionis  accidcrai.  Veruiu 
quoniam  sive  obcdicnlia  sive  inobedientia,  voca- 
btila  illa,  ut  mihi  videtur,  iucorporca  sunt,  non 
nialeriat  corporalis  :  et  quia  incorporalia  ex  cor- 
poralibus  gencrari  omnino  uou  possuut,  luaoifc- 
bimn  esl,  iucorporea  ex  incorporalibus  nasci  :  et  si 
obedientiam  incorporalcm ,  quas  ir.obcdictilia!  rc- 
n  nirdium  esl,  ei  incorporali  auima  gigui  ralioue, 
probabile  est,  manifestum  est  obedienliatn  cx  animi 
consilio,  doii  ex  corporis  materia  procedcre.  Qtia 
raiioue  cotligimus  vocationem  nostram  jtixta  vo- 
cauiis  diguationem,  etiam  nostrae  voluulatis  stare 
ounseusu  :  ita  ut  lavacruin  quod  corpus  credentis 
acccperii,  aiiimac  magis  beneficiu  consequatur,  et 
uiriusque  subsiantiaa  purgatjonem,  quae  iu  aqua 
coustat  et  verbo,  merilo  mentis  debeat  afferre. 
Veruiri  ul  ea  quae  diximtis,  manifcsta  probatiotie 
firuienjus,  evidentia  de  Scripluris  exempla  ponamus. 
Scriptum  esl  in  Apostolo  :  Sic  Chrisius  dilexit  Ec- 
ciesiam,  ct  tradidit  semetiptum  pro  ea9  ut  eam  $au- 
clificaiet,  mundans  lavacro  aquee  in  verbo  vitv,  ut 
eihiberet  eamttbi  gioriosam  et  immaculatam  (Ephes. 
v.  £5  seq^).  Per  aqtiain  et  vcrbum  muiidari  dixit 
Ecclesiaiu ;  Ecclesia  utique  oos  suinus,  si  lamen 
sine  viiio  ei  inacuia,  ut  praecipitur,  vixerimus. 
Corporalia  corporalibus,  el  spiritualia  sppritualibus 
purgantnr.  Auiiua  verbo  el  aqua,  corpus  aqua  sj)- 
lummodo  videlur  ablntum.  Animae  intrinsecus  pri- 
fiiiiis  in  sordibus  et  concupiscemiis  resideuli, 
Evangelisl»  est  tiiitenda  sententia,  diceniis  :  Pha- 
thmc  c«cc%  munda  prius  quod  intus  est ,  af  ftat 
mundum  ct  id  quod  futis  est  (Matth.  xxui,  20).  El 
revera  si  corpora  nostra  vasa  sunt  animarum, 
tnnc  eruiil  veremunda,  si  iulus  sinccrum  habeaut 
purumque  liquorem.  ;Caeteriiu>  quamvis  calix  aii- 
reos  sU,  el  ornaiu  gemmarum  ac  splendore  pul- 
cherrimus  :  si  in  *e  venena  conlineat,  nonne  pre- 
jliositatein  metalloruin  iethalis  poculi  virtis  obfu- 
svat,  et  micaulem  specieruio*  nilorem  violabit  ? 
I  II.  Sed  ne  a  proposilo  longius  mea»  poliicitationis 
excedam,  pracfatiunculae  inec  verba  verbis  Doini- 
nkis  probabo  :  ut  hoc  quod  <lico,  non  e\  hutnauo 
sensu  iiiveiitum,  attt  ingenio  proprio  exrogitatuiii 
puietur,  sed  diviuis  senleiiiiis  videatur  esse  con- 
siructum.  In  Evangelio  Joannis  Domiuus  a.l  ciisci- 
p  ilu»  ait  :  Vos  autem  jam  mundi  estis  propter  *er~ 
monem  meum  quem  amjulis  (Joan.  xtit,  40).  No:i 
dixit,  propter  quo  I-  loli  cstis  lantuui  :  seil  prvpter 
sermonem  meum  quem  audistis,  ideoque  mundi 
e*tis.  Onines  qtiidein  scicbat  loios  esse  :  scd  uou 
oiiiuium  interiora  muiida  c*se  probavit,  quia  it:lcr 


DE  DIVINA  LECE.  110 

A  cateros  crat  Jttdas  ,  qni  post  aqiu*  purgaito- 
uein,  aniuii  malitia  sordebat.  Proptcr  quod  quamvis 
ciim  aliis  loius  anie  fuissct  :  iinmttndus  tamen  Do- 
mini  scntentia  pcrliibelur.  Cujtts  exemplo  evi- 
deiitcr  manifestcque  monstiaiur,  illuin  in  veritah; 
Dci  graliam  percipere,  qui  eam  co  ordinc  qno 
Scriptura  docueril,  cousei|tiatur.  Nam  si  aliquis 
corpore  tenus  renatum  esse  sc  crcdal  per  aquam, 
et  verbo  non  sit  regener^ttis  in  spiritu,  sua  saltitc 
frustratur,  quia  coelcblis  uovilatis  hnec  c.'usa  est, 
ut  corporis  qualilate  manente,  homo  vetus  in  ito- 
vmii  aniini  muletur  volnntytein.  Caetei um  quouio.lo 
corpus  sordidum,  si  aqua  tton  est  alilutuin,  penna- 
r.ebil  imraundum  :  ita  animanisi  verbo  fuerit  muu- 
data  divino,  sordibus  viiiornm  corrupta  manebit. 

B  Ergo  si  cjus  consilio  corpus  aqtta  muudattir,  qtta 
ralionc  spernltur  quod  majus  est,  si  quod  mintis 
est ,  jam  teueiur?  stulliiia  est  si  ex  parte  saiv?ri 
cupit,  qui  ex  toto  periit.  Qui  cuni  iutegram  babeal 
in  potestate  saluiem,  media  velit  csse  conteiilus  ; 
et  contra  jura  naturae,  puiei  solo  corpore  se  salva- 
tum,  ctim  possibilius  sil,  anto  resurreciiouis  ietnpus 
animaui  sine  corpore  vivcrc,  quam  corpus  sitte  ani- 
ma  stare.  Si  quis  duobiu  octtiis  duobusquc  laboret 
pcdihtis,  et  ulriusque  membii  habcal  in  poiesiate 
medicinam,  ei  uno  pede  vel  oculo  uno  sanato,  ah 
ajtcrius  cura  veliimedicum  proliibere,  uonne  vcsa- 
nae  mcutis,  ei  medici  judicio,  et  oinnium  bominum 
vrit  senteniia  eondemnaudus?  Sed  dicil  aliquis,  sk 

r  lotum  ex  noslro  laborc  «xspeciaiur,  ergo  gratia 
nihil  pr.isiai.  Nolo  quisquaiu  iguorantias  uiulo  gra- 
tiam  Dfi  lemere  faciat  ingraUtn  :  ne  Qdein  suaiu 
vertai  in  scandalum,  et  uat  ei  causa  salulis,  iuteri- 
tus  et  perditiouis  occasio.  Cujus  rei  ratio  si  cttm 
moderaiione  quaeratur,  lum  demum  proficiei  ad 
vitam,  quae  per  praesumplionem  forle  prwcipitassri 
ad  morteui.  Sed  gralki  quidetn  gratis  peccata  di- 
mittii^  sed  cum  consensu  ei  voluntate  crelentis. 
SicitlThilippus  eunucho  in  Aclibus  aposinlorum 
probai  dicens  :  Si  credis  ex  tolo  corde,  licct  U, 
baptixari.  Quo  iestiinonio  intelligitur,  non  tninus 
perirulum  esse,  si  baptizeiur  incredulus,  qtiam  si 
vcre  eredeuti  baptisuuim  denegetur.  Credens  auiem 
ille  est  juxta   Scripfuras,  qui  ex  toto  eorde  credi- 

D  tleril.  Et  si  ex  toia  cordis  arce  credcuduiii  esi,  ui  ex 
crnlultiaiis  merilobaptisroum  Odei  deiur,  aqun  non 
sullicit  bapti/ato,  quae  credentis  aHimum  iu  cordc 
non  attingii.  Et  ne  pericliteiur  meriium  cordis, 
vcrbum  quo  contingi  et  mttndari  cor  possil,  acci- 
piat  nportei.  Quia  si  aqua  coiiteutus  sit  ille,  qui 
credidisse  sc  dicit,  qua  metnbra  extriusecus  dilttun- 
lur,  ct  verbtnn,  quo  glorialur  anima,  uon  requirii : 
Jaiti  non  videbitur  ex  corde,  ut  debuil,  sed  cx 
corpore,  credidisse,  quod  nequnquam  lieri  posse 
raiioue  ulla  coiicedilur,  ut  sine  senlenlia  meniis 
solum,  corpus  |ieculiarem  iiiielligciiiiam  habere  ju- 
diecttir. 

III.  Unde  confidens    de  prudentia  ttia,   qua»  pro 
bcnigaitaie    sibi    insita,    prjeposteruui    quidqu.iin 


111 


fieri,  nec  aiii  homini  patereltir  :  rogo  ul  ad  institu-  A 
lionis  pleniludinem,  verbuin  Domini,hoc  esl,  Evan- 
gelium  diligentius  legas  :  ex  quo  scientiam  amplio- 
remejus  quain  credidisti  iucis  excipias,  ut  postis 
in  omuibus  nosse  quid  faclurus  sis.  Namsiue  divinaj 
legis  el  discipliuae  coelestis  scicntia,  difficile  esse 
quemquam  posse  salvari,  non  meus,  sed  uiviuus 
gcrmo  probabil.  Ail  Isaiasprophela  iQui  non  didi- 
cerit  justitiam  Dei,  verilatem  non  faciet  (Isa.  x.wi, 
9,  10).  Ilem  de  lioc  ipso  in  libro  Sapientia?  :  El 
quis  erit  consummatus  inter  filiot  hominum  ?  si 
abfueril  ab  illo  sapientia  Dei,  in  nihilum  compu- 
tobitur.  Vuni  sunl  enim  omnes  homines,  qnibus  non 
stt  scientia  legis  Dei  (Sap.  vn,  19).  Unde  Do* 
niiuus  in  Evaugclio  ad  eos  qui  aliler  quam  sc  ve- 
ritas  liabeai,  suspicantes  erant,  respondit  :  Erratis  B 
nescientes  Scripturas  (Matlh.  xxu,  29)  :  ostendens 
in  summa  rerum  salularium  ncbula  et  lenebris 
conslitutos  eos,  qui  spiritualem  iticernam,  id  est 
divinae  legis  sdcuiiain  liabere  nollent  accensain. 
Quam  quidam  repellenles,  per  Propbetam  a  Doinino 
repellunlur,  sicul  scriplum  est :  Qaii  tu  scienliam 
rtpulisli,  repellam  et  eqo  te  (Osee  iv,  (j).  Nullo  ij;i- 
lur  modo  passim  uos  uosiro  judicio  comuiillamus, 
iie  nobis  exclainel  haias  :  Vcu  qui  prudentes  sunt 
atud  semetipsos,  el  in  conspectu  suo  periti  (Isa.  v, 
21).  Unde  el  Paulus  :iposiolus  ait  :  Si  quis  sibi  vi- 
deiur  sapient  cise  in  hoc  sasculo,  ttutius  fiat,  ul  sit 
sapknt  (1  Cor.  m,  58) ;  sapientia  euim  hujus  uiundi 
stullilia  esl  apud  Deuiu.  Propter  quod  ad  regem 
Tyri  dicilur,  humana  gapieutia  gloriantem,  Sapien- 
tesenim  non  erudient  te  :  id  esl,  doctrinaj  ccelcsies 
et  sapientia  Dei.  Est  et  sapienlia  homiuum,  uon 
uegamus  :  sed  una  suadet  ad  vitam,  alia  impcllit 
ad  iiiortem  ;  quia  sapieulia  humaua  quae  sluliina 
reprebenditur,  et  ab  Apostolo  Spiritu  saucto  detiui- 
lur,jaoua  morlii  et  materia  seterui  iulerilus  ap- 
probatur.  Sicut  scriptuiu  est  in  Propheta  ,  Simut 
insipiens  et  stultus  peribunt  (Psal.  xlix,  11).  lusi- 
pieus  qui%dixit  iu  corde  suo :  Non  esi  Deus ;  et  stul- 
tui  quamvis  Deum  ore  fatealur  iu  actione  prxseotis 
vilae,  in  perpetuum  non  prospexit,  *icut  scripium 
est  :  Metior  esl  puer  pauper  et  sapiensf  quam  rex 
stultus  et  senex ,  qui  netcit  tn  potterum  providere 
(Eccle.  iv,  15).  Bonum  esl  quideiu  bomini  sapcre,  D 
si  juxta  Scripturas  ad  hoc  sapiat,  ut  providciitiam 
babeat  futurorum  :  iuortaliialisi  sUtum,  per  quoli- 
die  morieutium  hoininum  exilus,  et  tolius  saeculi 
paulalina  per  detrimenta  labentis  ruinam  conside- 
raus.  Caeterum  si  quis  usorpaU;  semel  iiiienlioiiis 
ducalur  intuitu :  et  sua  se  magis,  quain  Dei  velit 
gubernari  scntentia,  diviuaque  lege  postposita,  pro- 
pria  consilia  Dei  consiliis  auiepouat,  hanc  proplic- 
tae  clamantis  liineal  vocem  ;  Vas  despicuntibus  le- 
gem  Domini  (Jerem.  xxviu,  6);  timor,  fovea,  ct 
x  laqueus  super  eum.  Sicul  pluvia  valida  inulilis 
cst  :  ila  qui  relinquunl  lcgcm,  laudaut  impietates  : 
oui  autem  diliguut  legciu,  circumdanl  sibi  muruiii. 
lieatus  vir  qui  in  tege  Dominr  die  noctuque  medita- 


S.  EU*EIHi  IIIEIDNTMl  112 

tur  (Ptal.  i,  2) :  cujut  animus  aliutl  nescil,  quam 
sermonis  Dci  eloquia  retractare.  Qnanto  a  lerrcna 
cogitatione  remotior  csi,  tanlo  Deo  vicinior  ct  ccelo 
est.  Quem  non  immerito  divinus  senno  el  collau- 
dat,  et  vere  diliorem  dhiiibtis  praelert,  dicens 
Deatus  homo  qui  invenit  sapientium.  Meliut  est 
enim  eam  mercari,  quam  auri  el  argenii  thesanros  , 
pretiosior  est  lapidibus  pretiosis.  Item  :  Omne  aurum 
in  cpmparatione  illius  arena  est  exiguavet  tanquum 
luluiu  existimabkur  argentum  ab  illa  (Prov.  ui, 
15  seqq.). 

IV.  Sed  dum  in  exliorlationc  saptentiae  diutius 
immoramur  :  ue  quis  forte  exisiimct  nos  conlra 
Aposlolum,  doclorem  legis  praeferre  factori,  smo 
ordinc  respondebimus,  oportere  prius  nosse  quid 
jussum  sil,  quidve  prohibitum,  ut  scienUs  uirum- 
que  senremus.  Alioquiu  ante  scie.itiam  mandati 
impossibile  esl  nosse  quid  fiat.  Temerarium  satis 
est,si  nosira  voluniatis  legem  uobis  putemus  posse 
sufficere,  cum  ctiam  Apostolum  legamus  fuisse  sub 
lcge,  ipsodicente  :  Ui%  qui  sine  iege  erant,  quasi 
sine  lege  essem,  cum  sine  lege  Dei  non  essem,  sed  in 
iege  Christi  essem  (I  Cor.  ix,  2).  Et  alibi :  Invicem 
onera  vestra  portate,  et  tic  implebilis  legem  Chritti 
(Calat.  vi,  2).  Qui  paterna  pietale  Ghristi  passioue 
redempti  suul,  et  qui  ad  boc  redempli  suot,  ut  ic- 
demptoris  jura  servautes  ad  vitam  se  iu  ccelo  re- 
positam  praipjrenl  :  ad  quam  redeuipli  licet  uullo 
modo  pervenire  dicantur,  nisi  ea  quae  jubentu: 
obsequii  competenlibus  exsequantur,  sicut  scri- 
ptum  esl  :Si  vis  ad  vitam  ingredi%  terva  prcecepta 
(Matth.  xix,  19),  boc  esl,  ab  omui  illicito  quo  pro- 
hiberis,  recedas,  et  ad  oinne  bonum  quod  juberis, 
proinptus  accedas  :  ne  iu  pristinis  vitiositatis  con- 
cupiscentiis  perseverans,  fidem  qua  credidisli  ve* 
teris  pcccati  alicujus  adbuc  amore  corrumpas,  ct 
agnitio  Dei,  quae  pcr  uovaiu  graiiam  revelata  esi, 
per  delicta  violclur,  dicenlc  Propheta  :  Mendacium 
tt  non  fidet  prasvuluit  super  lerram  :  quia  a  malit 
ad  mala  trantierunt ,  ct  me  non  cognoverunt,  dicit 
Dominut.  Unde  et  bcatus  apostoius  Joannes  paria 
testatur,  dicens  :  Qtii  dicil  te  notte  Deumt  el  man- 
data  ejut  non  cnstodit,  mendax  ett  et  in  hoc  veri 
tat  non  esi  (/  Joan.  n,  i).  Kt  iierum  :  Omnis  qut 
peccal,  non  videt  Deumf  nec  cognovit  eum  (/  Joan. 
iii,  6).  Et  peccatuin  nou  in  uuo  lanlum  mandato- 
rum  genere,  sed  in  uiroque  cousistit.  Pcccat  qui- 
dem  ilie  qui  imperaia  ncglexerit,  sed  plus  peccat 
qui  inlerdicta  non  «erval.  S «ctilicia  et  vota  repro- 
babuntur  oblaliouum,  nisi.  purus  et  sanctus  fuerit 
auimus  offeremis :  el  immaculatam  hosliain  faciuut 
indignaiii  pra?cordia  maculata,  dicente  Domino  :  Si 
offers  munus  tuum  ad  altar*,  et  illic  recordatui 
fueris  quia  frater  tuus  habet  aliquid  advcrtut  te. 
iclinque  ilbc  munus  tuum,  ilc.  (Matth.  v,  ±i). 
Oiuui  oblalione  ct  hostia  prcliosior  obiempcranti  • 
luaudatorum,  diccute  propheta  :  Ecce  iiico.  obc- 
dicnlia  melior  cst  quum  victima,  et  obuwiitiu,  qua  >> 
udens  arielum  (i  lieg.   xv,  %£j.  Ll  alibi  ;  Inihun 


113  EP1ST0I.A  VII.    DE  DIVINA  LEGE.  1*4 

bonm  tfict  facere  jussa,  qutie  accepta  sunt  apud  Deum  A  ab  Imtnanis  sensibns  per  nostram  imperlliam  dis- 

crepat  riivina  seulentia,  ul  nobis  interdum  coelestis 


magis  quam  immolare  hostias  (Prov.  xu,  5).  Et 
alibi  :  Qui  consenat  legem,  multiplicat  obtationem 
{Eccli.  l,  45).  Sacrificium  salutare  esl ,  attendere 
mandatis,  et  discedere  ab  omni  iniquitatc,  et  pro- 
pitiaiionem  lilare  sacrificii  super  injustilia.  Non 
nobis  blandiri  debemus  in  faclis  jussorum,  si  in 
prohibiiorum  transgressionem  peccemus,cum  trans- 
gressionis  crituen  benefacli  mcritum  toilat.  Quod 
uon  uiei  sensus  asserlio,  sed  utriusque  Testamenti 
exempla  probant  :  ubi  invenimus  etiam  Dei  ami- 
cos  ob  unius  conteinptus  errorem,  bonorum  retro- 
factorum  munificentiam  perdidisse.  Sic  Adam  cutn 
diabolo  facile  creriidit  seduceuti,  posl  familiarita- 
tem  et  colloquium  Dei,  unius  domi  cupidilate  supe- 
ratus,  perdidit  paradisuiu,  et  quia  per  traflsgres- 
siouem  unum  habere  praesumpsit,  niulta  sitnul 
bona  araisit  (Gen.  l).  Sic  uxor  Loth  posl  angclo- 
rutn  obseqoia,  cotitra  iulerriicttim  rclro  rcspiciens, 
iu  figmeiiium  salis  repeute  tuutaia  esl  (Gen.  nx, 
Stf).  Sic  Sameias  eariem  die,  qua  mirauilia  fecerat 
gratia  prophclali,  a  leone  dejeclus  occidilur  {/  Reg. 
xui).  Sic  infelicissimus  Judas,  post  electionis  uteri- 
luni,  post  signoruin  gloriaiu ,  post  apostolicam  di- 
guiiatem,  exiguae  stipis  amore  deccplus,  cui  tribtt- 
oal  promittebatur  in  ccelo,  laqueo  captus  esi  in 
lcrra  (Maith.  xxv,  5).  El  ne  nobis  pcr  alienarurn 
solummodo  reriim  fraudulentiaui  periculum  immi- 
nere   putemus,  remiiiiscamur  Ananiam  et  Saphi- 


judicis  dispeusationem  nescieniibus,  injusla  videan- 
lur,  quse  per  causarum  scienliam  juste  satis  et 
rocle  facta  probantur?  Rorsum  ea  quae  noslro  jutfi- 
cio  bona  probanlur,  apud  Deum  pleruraque  reprolia 
et  ingrata  videntur.  Quis  horiie  palris  Abrah* 
exemplo,  innoxium  volens  filium  trucidare,  hu- 
mano  judicio  non  crederelur  insanus?  E  contra, 
quis  in  lactu  arcaedivinae  imitatus  Oiara  hotninum 
senleotia  damnarelur  ?  Episcopus  Ephesiortim  an- 
gelus  in  Apocalypsi  nuncupatus,  qui  causa  nomiuis 
Ghristi  passionum  mullarutn  merita  inlra  conscien- 
tiain  retinebal,  quia  in  ipsis  passionibus  a  primo 
convcrsationis  fervore  lepueral,  cum  calorem  pati- 
lulum  temperasset,  ad  poeiiilcnliam  revocatur,  di- 
ceule  Scripltira  :  Novi  opera  tuat  et  patienliam 
tuam9  et  quia  potes  sustinere  malos  :  sed  habeo  ad- 
versus  le  pauca,  quia  charitatem  tuam  pristinam 
reliquisii.  Memento  unde  excideris,  et  age  poeniien- 
tiam  (Apoc.  u,  2,  5,  4,  5).  Gonsideremus  quantus 
casus  sit  temere  coniemneiitis,  cum  tanta  ruina 
esse  dicilur  in  negligentia  obsequeutis  :  vel  quam 
damnaiioneiu  excepturos  credimus  esse  indevotos, 
cum  lautaiii  exprobrationem  devolus  e&ccperil? 
Tepidutn  discipulutu  non  amal  Ghristus.  Qui  vult 
meus  ducipulus  etse,  ait,  abneget  semetipsum  sibi9 
et  tollat  crucem  suam  et  sequaiur  me  (Mailh.  xvi, 
24).  Oportel  vos  per  mullas  iribulationes  introire  in 


raui,  nou  de  aliena   appelila  pecunia,   sed  de  sua  C  re9num  cutorum  (Art.  xiv,  21).  Beaii  estis  cum  vos 


limide  erogata  damuaios  (Acl.  v,  5).  Rogo  post 
lotriocumcnla,  el  tot  mones,  undein  nobis  crescit 
impunitas  uMinqueudi  ?  Quis  hic  praesumptionis 
spiritus,  qui  tantaui  in  auimo  nostro  operalur  auda- 
ciam,  ut  cum  sanctos  homines  de  levibus  eliain 
ctilpis  videatuus  esse  punitos,  el  nos  quolidie  in 
majoribus  el  pluribus  delinquentes,  aeternos  in 
media  riamnatione  fore  credatnus. 

V.  Quaiii|iiatn  ieve  ntinquam  sii,  Doum  ciiam 
in  exigua  contemnere,  qtii  uon  laiiium  ;ui  qualita- 
t*m  peccati  respicit,  sed  ad  personac  coniempium. 
Propter  quod  homiui  non  solum  imenrieiidum  cst, 
quate  sit  quod  jubetur,  sed  quaulus  sil  ille  qui  ju- 
bei.  Exciuditur  4ioc  loco  vul^aiis  illa  senlenlia, 
qua  iuihi,  suo  judicio  religiosi,  et  qui  sapientcssi- 
biiuel  videntur,  dicere  solent :  Sufticit  nobis,  ui 
iion  crimiiialia  peccala  ct  niajora  faciatuus,  facilis 
est  eniui  omissio  minorum  delicloruui.  Qui  dum 
animali  sapisntia  occupanl  auimos,  spiritualem 
intelligcnliam  et  coiiMietudinem  divinaj  legis  igno- 
mnt:  qu*  sappe  peccalum  ostendit,  quori  nobis  nou 
vidctur  esse  peccaluui  :  et  quae  illic  pictatem  facil, 
ul>i  uos  opus  luipietalis  oslendimus.  Saul  el  Josa- 
phat  re-es  fuerunl  populi  Isracl,  et  riura  niiaeri- 
cordiam  bis  quos  Deus  od<  rat,  prsestiteruut,  Dei 
oifensaui  in  opcre  pietatis  inctirrunl.  E  contrario 
Pltiuee»,  filiique  Levi,  gratiam  Dei  humana  caede 
ei  suorum  parricidio   mcrueruiit.  \ides  quautuin 


maledixerinl  hommes,  et  persecuii  (uerint,  ct  dixe- 
rint  omne  malum  adversus  vos  :  gaudeie  ei  exsultute, 
quia  merces  vesira  mulia  c*l  in  caiis  (Manh.  v,ll, 
12). 

VI.  Fulurse  viue  gloria  pr;esentis  vitae  iucom- 
moriis  comparalur.  Christianis  vexiih  crucis  sunt 
delicije  :  tropaea  uoslra:  viun  nou  pompis,  sed 
uiisetiis  reportanlur.  In  nostra  clasbe  viri  forles 
opprobria  scluul  portare,  non  iituiiera.  Patiperlati^ 
non  nobililali,  fulurorum  he.ailudo  promiilitur. 
Relrahit  quidem  verecundia  senaioiem,  ne  se<|ua- 
tur  pauperem  Ghrislum,  sed  audiat  a  Ghrislo  : 
Qui  me  conju.ut  (ueritf  et  mea  veiba  in  generalione 
hac  uduliera  el  peccatrice  :  el  Filius  hominis  ton~ 
fundci  cum  in  gloria  Patris  sui  cum  angelis  sanctis 
{Murc.  vui,  38).  Turpe  esl  inler  parenics  senato- 
icb  aiqtie  grammaiicos,  scholasticum,  pro  Ghrislo 
voluntaria  humilitate  dejectum,  veibis  simplicibus 
csse  conteutum.  Displicet  amicis,  si  posl  ambitio&i 
habilus  cultuui,  plebeia  et  iguobiha  iiiritimcnla 
iiiulcnlur.  Sed  &t  hominibus  placere  vellem ,  ail 
Apostotus,  Chrisli  servus  non  essem  (Gulai.  i,  10). 
Ei  Prophela  in  psalmo  :  Quoniam  Ueus  uissipai 
ossa  euruniy  qui  homimbus  placent  :  cunfusi  $untf 
quoniam  Deus  sprevit  eos  {Psal.  liii,  G).  Quantuiu 
boua  e*>\  huiuana  olTensio,  per  quam  inveuittir  ser- 
vitus  Christi  :  lantum  perniciosa  est  amicilia,  qux 
Dci  prxslat  oflensam,  sicut  scriptum  cst  :  Qui  vo- 


1!5 


S.  EUSEBi;  IIIEftONYMI 


116 


lueril  amicut  fieri  httjus    wuudi,  inimicus  Dei  con-  A  Mcrcenarius  sxculi  aon  polest  accipere  pnemlun» 


ttiluetur  (Jac.w,  5).  Dical  nniisquisque  quod  velit : 
ergo  ifiierim  de  me  pro  sensus  mci  parviiaie  Judi- 
cavi  itielius  esseconfundi  coram  peccatoribus  super 
erram,  quam  coram  angelis  sanciis  in  ccelo»  vel 
iibiciiuque  judicium  suum  Domiuus  voluerit  de- 
monstrare.  Isaias  vir  in  sua  geute  nobilissimus, 
qni  socer  regis  Ezcchiae  fuisse  refertur,  jussu  Dci 
deposilo  cilicio  niidus  incedit  :  oec  tam  ardui  prat- 
cipti  pudore  deterrilus  est,  qnominus  Dci  impe- 
riuiii  sequeretur  :  quia  nihil  honesiius  esse  homi- 
nif  quam  Greatori  suo  parere,  judicabat.  Joannes 
quoque  Itaptista,  nobilis  e(  1n  carne  et  in  spiritu 
natus,  cilicium  a  pueritia  in  babitum,  et  loctistas 
elegii  in  cibum  :  qui  nec  peccaii  conscientia,  nec 
pauperiatis  inopia,  ad  hujus  gioriain  oneris,  sed 
sola  futuri  suculi  beatiludiue  trabebatur.  Apostoti 
j.m  sp'*ran(,  cl  adbuc  stulti  el  iiiuiites  et  tenuis  R- 
tbi  arguuiitur.  Non  tunt  coudigna?  pattionei  hujut 
temporis  ad  futuram  gloriam  quce  revelabilur  in  no- 
bit  (Rom.  viii,  18).  Inde  Paulus,  oculo  mentis  fu- 
iura  contemptans ,  dicebat  :  Quit  not  separabit  a 
charitate  Chrislit  tribulatio,  an  angustice,  an  per- 
tecutio,  an  famet,  an  periculum,  an  gladiut  (Ibid. 
bC)?  Ulos  pericuia  non  scparaut,  nos  volnptales. 
lili  caienas  bajuhtil  innocentes  :  nos  aurum  cir- 
cuinferimus  crimiuosi.  Illi  in  cafceribus  vincli  : 
lios  in  tricliniis  delicati.  Illi  in  nervo  positi  Deum 
puro  cordc  ct  sincera  co^ilalione  laudantes  :  nos  in 


Cliristi.  Omnis  miles  in  castris  jure  spcrat  anno- 
nam,  qui  forliler  in  praelio  pro.ciyibus  iaboraveril. 
Dignut  quidem  est  operariut  mercede  tua  (Lnc.  x,  • 
7) :  scd  et  boc  dignum  est,  nt  inde  praemiom  operis 
accipial,  ubi  totius  operam  laboris  impendit.  Nemo 
mililans  Deot  implicat  te  negotiit  tcecularibut  ':  ut 
placeat  et,  cui  te  probavit  {11  Tim.  u,  4),  Aposloli 
vox  est.  Unde  saiis  timeo  ne  forte  in  illa  retribu- 
tiouis  dbi,  qua  anie  tribunal  Christi  unicuique  se- 
cuuduni  sua  facta  reddendum  esl :  bis  qui  in 
terrenis  magis  negoliis,  quam  in  ccelcstibus  labo- 
raverunt,  justi  judicis  reaponsione  dicatur  :  Ite  si 
potestis  :  et  illic  ubi  tola  devotione  servivistis, 
niercedem  vestra  servitutis  exigiie.  Talis  causa  esl 
virginum  de  Evangelio"  quiuque  stultarum,  qn:e 
dum  solliciludine  saecutarium  vanilatum,  se  coutra 
professionis  suae  ordiuem  occuparunt,  oleum  unde 
verum  lumen  acceuderent,  non  babentes,  in  teiie- 
bris  remanserunt. 

VII.  Sed  dicit  aliquis  :  Ista  exempla  ad  pauros 
perjinenl,  quos  Deus  ad  boc  peculiare  officium  ile- 
legavit,  quia  scriptum  est :  Mutti  tunt  vocati,  pauci 
vero  electi  (Matth.  xxu,  14).  Hoc  primum  quaerere 
a  te  et  audire  vnlo,  quisquis  es  qui  ista  proponis  ; 
si  ipsius  Dei  elecio  est,  cujus  est  et  vocalio,  quid 
voluit  plures  vocare,  qui  paucos  de  plurihus  cr.a 
clecturus  ?  Cerlc  de  dnobus  vocaiis  illum  vis  stare. 
quem  Deus  eloctione  statuerit  :  el  illum  conlra 


ipsa  lorte  ecclcsia  dc  foreusibus  calumniis  cogit »-  q  cadcre,  quera  Dcus  electionis  virtute  non  munial. 


uius  ;  et  cum  umnibus  ajqualiter  legis  data  sit  gra- 
tia,  gebcnna,  seu  coeli  regua  promissa  siut.alii  dc 
diviiiis,  alii  Oe  virlutibus  ineditanlur.  Cumque  di- 
cium  sit  generalitcr  omnibus :  Dominuw  Deum  lut/tn 
adorabis,  el  illi  toli  tervies  (Matth.  iv,  18  ;  Deut. 
vi,  13;  x,  20) :  aliis  innoceulia,  misericordia, 
castitate,  jejunio,  Deo  lideliler  et  sine  ccssalione 
seivieniibus  ;  uos  nobis  adiiltcros,  quibus  servire 
votumiis,  cligiinus.  Siquidem  juxta  Evangelii  sen- 
lcntiaiu  :  Omnis  qui  facit  peccalum,  tervut  ett  pec> 
cati  (Joan.  vm,  34).  Etrevera  si  aniator  pecuniae 
suui,  si  gloria?,  si  superbix,  si  ambitionis  aut  pom- 
pae  :  dum  illi  omue  studium  meaevoluutalis  impen- 
d<>,  Domino  servire  non  possum,  quia  duobus  do 
ii.inis  iieminem  scrvire  posse,  scriptum  est.  Non 
estit  vettri,  tlicit  Apostotus  :  empti  enim  ettit  pretio 
itagno  :  glorificate  et  porlate  Deum  in  corpore  vettro 
(1  Cor.  vi,  11),  20).  Clciuenlcr  Spiritus  sanctus 
uostro  jnre  nos  convenit,  sciens  boc  iu  usu  publico 
apud  omnes  [Al.  add.  bon.inesj  custodiri :  ul  tanlo 
scrvus  iu  opeie  Domini  esset  cautior,  quanio  ma- 
jofe  cssct  peculio  comparatus  ;  tit  intclligamus, 
quam  streuui  esse  debeant  in  opere  Dei  qui  rc- 
dcmpli  Kunt  sanguine  Clnbni  :  vel  quam  criminosi 
debeant  judicari,  qui  cum  sciant  pro  piclio  sna;  sa- 
lulis  Cbristi  sanguiiicm  dalum,  altcri  qui  nihil 
praistititf  magis  prabeant  servitulem.  Rogo  quo 
pudore  ob^equii,  aut  laboris  sui  mercodcm,  s|»eia- 
lit  iu  cttto,  cujus  fuerit  solliciludo  omns  in  terra  ? 


Quod  si  ita  esl,  nec  bona  ad  nos  pertinent  bac  ra- 
lione,  nec  mala :  el  sic  erit,  ut  nec  culpa  pcenam 
babeai,  nec  benefacla  laudenlur.  Sed  ad  baec  re- 
spoudit  Aposlolus  :  Si  ita  est9  quomodo  Deut  judi- 
cabit  hunc  mundum  (Rom.  m,  6)?  Deinde  si  paucos 
[XI.  tacet  paucos  quos]  di«is  elcctos,  solos  sanctos 
exislimas  :  qui  vocati  «unl,  reprobos  dicis,  quomodo 
idem  apostolus  Paulus  in  epistolarum  suaruin  prin- 
cipiis  vocatot  tanclos  vocat,  sicul  in  fronle  codicis 
ad  Homanos  loquilur,  diccns  :  Omnibus  qui  tunt 
Romcc  in  charitate  Dei  vo0ali%  tanctis  (Rom.  i,  8). 
Si  pro  paucis  passus  est  Christus,  jnstiim  esi,  nt 
pauci  mandaia  Cbristi  costodiant.  Si  aulem  indis* 
n  cretcomnesqui  credimus,  sacranicntum  iu  baptismo 
passionis  accipimus  :  si  omnes  aequaliicr  renunlia* 
inus  diabolo  et  inundo  :  si  omnibus  baud  rectc  vi- 
▼entibus  gebennse  pcena  promittiiur :  omnes  debe- 
muscadem  diligentia  el  cavere  prohibita,  ei  explere 
pra?ccpla.  Scimus  quidem  multas  csse  npud  Palrem 
in  cceleslibus  mansiones  (Joan.  xiv,  2).  Sed  maii- 
sionum  jnslilia  justiorcs  mansioucs  differre  :  sicut 
et  stellam  slella,  dixit  Apostolus,  esse  clariorem. 
Sed  stellam  cum  stella,  non  lapidem  comparavit ; 
quia  tcrreuus  tapis  iuter  coelesies  stellas  esse  nou 
polerat  :  sicut  nec  peccalor  inlcr  justos  in  regno 
ccelornm.  Scd  sunt  quidam  gradus  glorjae  inier 
justos  io  crclo  :  sicul  et  intcr  prccatores'  gradus 
poenir.  Scd  sicul  alia  eum,  qui  fratrem  fatuiim 
dixerii,  alia  cum  qui  racba,  touuikita  cruciabunt , 


117  EIMSTOLA  VII.    DE  DIVIKA  LEOE.  118 

iu  ei  Jn  regno,  alia  Paulum  apostolum,  qui  ui  alios  A  illic  omnis   frugalitas  largiloris,    animi  lenacitate 


salvos  faceret,  oinnia  oiunibus  faclus  esl  :  alia  eum, 
qai  se  vix  »dificare  potuil,  laicum  gloria  manebir. 
Sed  ulinam  consentiam  pauos  csse,  qui  Dei  inan- 
dala  cuslodiant  ,  verum  (imeo,  quia  pauei  sunt, 
qui  Dei  credant  in  vcritate  judirium.  Ecce  si  unv 
brato  repente  de  cwlo,  solis  claritas  nostr»  aspe- 
ctibus  de*negetur,  et  produciisin  nostram  humilita- 
tem  nubibns,  pluvia*  terris  immineant :  si  commo- 
tis  ul  a$solel  elementis,  in  rotam  sui  currus  tonitrua 
concitenlur,  et  hiuc  inde  fulgoruin  jacula  palpebris 
terribiliter  objecta  coruscenl,  quanquam  in  coa- 
luetudiue  ista  contingant  :  pavemus,  rontremisci- 
iiius,  et  proni  ad  lerram,  deposita  superbia,  cervi- 
ces  submiuimus.  Quid  faciemus  in  iila  die  miseri , 


coustringitur,  ubi  promptior  voluutas  et  copiosior 
largilas  deberet  operari.  Et  c.um  Scriplura  tlicat  ; 
Noliie  diligere  mundum,  neque  ea  quce  in  mnndo 
sunt  (/  Joan.  u,  45)  :  nos  sic  muiidaiia  concupwci- 
mus,  sic  amamus,  cjuaai  aliquid  nascenies  intulc- 
rimus  in  specuium,  aut  recedentes  de  saeculo  uobis- 
cum  auferre  possiiuus.  Nemo  ad  brevilatetn  leiu- 
poris,  nemo  ad  naiurae  respicit  conditionem,  nemo 
considerat,  nemo  relrectat  vaua  esse  oinnia,  quas 
aliquo  One  clauduntur.  Si  autem  contigerit,  ut  inter 
caeteros  Ianguidum  visitanles,  aut  clericus,  aut  sa- 
cerdos,  aut  eliaai  laicus  Dei  servus  advenial,  ro- 
galur  ut  oret  :  et  qui  ssepe  pro  nihilo  conten.ptug 
luerat,  necessitatis  lempore  suppiicatur,  ut  preci- 


quando   revolulo  ccelo  cum  angelicis   virlutibus ,  B  bns  suis  commeatuin   viia»  longioris    obiincat.  Sic 


igueus  Dominus  totus  adveniet  ;  quando  cadentibus 
desuper  siellis,  sol  in  teucbras,  et  in  sauguinem 
luna  mutabitur  ;  quaudo  monles  sicut  cera  lique- 
sceiil ;  quando  lerra  ardebii,  et  arescent  flumina, 
et  maria  siccabuntur,  et  contra  rerum  ualuram, 
coiisuniplo  divinitus*  bumore,  aridilateiu  in  aquis 
iguis  operabiiur  ;  quaudo  peccalores  dicenl  inon- 
lihuh  CaJite  super  nos  :  et  collibus,  Tegite  nost 
Quando  vocabuut  bomines  morlem,  et  vocata  non 
veniet  ;  quaiido  discrimiiia  verteniur  in  voia,  et 
quod  semper  oderunt  homiues  ,  coucupisceui  ; 
quando  illud  implebiiui»  tempus,  quod  lugubri  Je- 
remias  prsdicit  affectu,  dicens  :  Respexi  in  terram, 
€t  ecce  non  erant  luminariu.    Vidi  montest  et  ecce 


causa  disciiminis,  quae  vicina  linieiur,  dum  de- 
sprcla  oligiinlur,  et  preliosa  vilescunt,  vifae  illius 
quae  posl  mortem  pcrmutalio  figuratur  :  uhi  jaiu 
et  Lazarus  paupor  recipitur  in  requiem,  et  divei 
in  bac  viia  pomposus  vexari  fertur  in  poenis.  Et 
cum  sic  Doroluus,  aut  sanciorum  molus  oraculis, 
aut  crealura  su.e  beneflcio,  aul  mcdici  arte  con- 
ferta  misericordia  resiiiuat  sanitatem,  cito  sncce- 
dente  oblivione,  in  contrarium  omnia  pennuUutur. 
Timor  in  iusoleutiam,  gratia  verlilur  in  coiilein- 
plujn  :  et  quasi  nihil  unquam  iucomiiiodi  senseri- 
mus,  aut  qtii  revocari  rursus  ad  lalia  ncqueamus, 
rebellamns,  efferimur,  et  concessum  ad  poeniten-  s 
tiam  viue  spatium  negligimus,  nec  pcenitendo  pri- 


emnt    trementes,  et    unitersi  colles  turbati.  Intendi  ^  slina  lacrymis   peccaia  diluimus,  sed  peccata  non 


aciem,  et  ecce  non  erat  homo,  ei  omnes  volucres  cceli 
yavebunt.  Vidi.  et  ccce  Carmefut  desertus,  et  onwes 
ciiilates  succensa'  igni  a  facie  Domini,  et  a  facie  iraj 
indignationis  ejus  :  et  interierunt  universa  (Jerem. 

X\lll). 

VIII.  Verum  ne  ex  su^gestione  diaholi  haec  ad 
terrorcm,  non  ad  veriiaiem  dina  crederenlur,  de 
praeleritisfuiura  probanlur,  quamlotalia  in  diluvio, 
in  Sodomis,  in  yEgypto,  ju  Hierosolymis  ssepe  ob 
dclicia  hoininum  facia  referuiitiir.  Et  apostoli,  qui 
hunc  borrendum  diem  impiis  el  peccatoribus  prae- 
videre  merueruni,  humiles  eranl,  jnoriuos  stisci- 
lantes  :  et  nos  supra  omnes  erigimur,  qui  peccando 


poenitendo  cumularous.  Lcgamus  lsaiain  prophetam 
(Isa.  xxxviiiv4),  et  necessarium  Eze<  hi;e  regii  apluni 
huic  causae  quaeramus  exemplum  :  cui  moriluro' 
anni  quindecini  ad  superiorem  vitain  propriis  fleti- 
bus  et  prophelic  precibus  augeniur  :  quique  acce- 
pta  tami  muncris  gratia,  non  peccalis,  uon  volu- 
ptatibus,  nou  deliciis,  ted  soli  Domino  induitum 
vita?  spatium,  humilis  et  sanctus  exhibtiit. 

IX.  Veruin,  quia  tibi,  honorabilis  el  dilectissiine 
parens,  pcr  novam  gratiam  omnis  lacrymarum 
causa  detersa  est,  age,  cave,  curre,  iesiina.  Age, 
ut  in  spirilualilaie  proficias.  Cave,  ne  quod  acce- 
pisti  boiiuiii,  incautus  et  negligcns  custos  amittas. 


quptidie    nosiuciipsos  occidimus,  non   respicienles  d  Curr<5»  ul   non  wegligas.  Festina,  ut  celerius  com 

in  nobis  flchilem   inflruiamque  naturam,  qnae  nec 

iu  adversis  forlisesl,  necin  prosperisaliquando  se- 

t-ar.i.  Si  iuteuiperate  cibuo  sumptus,  aut  immode- 

raie  poius  accepius,  Ievem  corpori  febriculam  con- 

ci'arii,  d«  jiciinus  auimum,  affligimur,  suspiramus  : 

nulla  cura  lunc  est   saeculf,  nuiia  vill.iruni  :  nemo 

de  palrimonio  cogitat,  nt  ino  de    foro  ;  omnes  ca- 

Itjmnix,  om.ia  lucra  in  pcriculis  corpOris  conquie- 

sc-inl.  Curritur  ad  medicos,  et  pro  remcdio  camali 

proinitiuniur  munera,  aurum,  argeuluni  :  interdum 

eiiam  mancipia  traduntur,  et  pene  lotum  patrimo- 

iiium,  ant   negtigitur,  aut  donatur,  ut    cousulaiur 

vit*  quandoque   periturne  ;    et  pro  aeterna   salule 

ouiiiis  aduiodum  homo  nrgligcns  esl,  omnis  avarus  : 


prehcudas.  Siquidein  Paulus  jam  Chrisli  calenam 
pro  Evangelii  annunliatione  circumferens,  iioudum 
se  coinprehendisse  dicebat  (Phitipr*  m),  quamvis 
hora  ^exta,  hoc  est  media  aetale  Oomiui  vineam 
operaturus,  quasi  fervidus  opifex  el  fidelis,  aliorum 
iongam  dubietatem  lauguidumque  vinceret  teporem. 
Duin  lempus  habeinus,  seminemus  in  spiritu,  ut 
messem  iu  spirilualibtis  colligamus.  Ncc  allemla- 
mus  ad  paleas  :  quas  venlilabrum  f.liristi  conlinuo 
scparabit  a  tritico,  donec.  qui  venturus  est  veuial. 
Et  juxia  prophela?  valicinium  discernatur  inter  ju- 
stum  et  injiistuin,  el  intcr  servienlem  Deo  et  non 
servieutctn.  Sicut  et  alibi  Dominus  dicit :  Ecce  qui 
serviuni  mihi  epulabuntur  ;  vos  vero  esurietis*  Ecce 


119  S.  Ef)>Eim 

qui  urviunt  mihi  lalabunlur,  vot  autem  contrittooi-  4 
mini  (ha.  lxv.  45).  Ncn  uos  [A/.  vos]  inertes  vin- 
dictas  die»  ei  relribulionis  inveniat,  qui  imroinens 
ac  vicinus  esse,  ei  sxculi  ruinis  undique  concurren- 
tibns,  ei  Scripturarum  contestalicne.  probatur. 
Consitlereinus  quod  iu  liac  terra  hospiief  sumus, 
et  pcrt*gritiorum  more  pro  diebus  novissimis  habi- 
lanius.  Vo$  enim  de  hoc  mundo  non  esii$  (Joan.  xv, 
49),  diciiur  nobis.  Quid  ergo  in  ali»»na  saiagimtig  ? 
qtiid  turbamur  ?  Nemo  in  deteriori  et  extrunca  pa- 
tria  plus  eligit  possidere,  quain  in  sua.  De  his  tan- 
Inm  solliciludinein  babere  debemus  et  curam,  qune 
nobiscum  transferre  possumus.  Ambianl  terreua 
genliles,  quibus  «celestia  non  debentur.  Concupi- 
scant  praesentia,  qui  fulura  non  credunt.  Cbristianis 
divilia?  et  haereditas,  sit  divinitas  Cbristi.  Nec  enim  U 
dei/enl  «gre  ferre,  quasi  minus  a  cseleris  habeaut, 
qui  atietorem  omnium'perceperunt.  Superest,  utac- 
ccptum  in  corde  Deum  bonoreut  obhequiis,  operibus 
col.nl,  sermoue  semper  el  cogitatione  faleantur  : 
iit  in  adveniu  ejus,  uou  cum  coutumacibus  et  con- 
lemptoribus  puniantur,  sed  cum  sauclis  et  Deuin 
timciiiibus  coroneutur.  Hoc  sane  prudentiam  ttiam 
pncor,  ne  me  putes  hac  superstitionis  alicujus 
persu.isione  dicta^se.  Ego  te  Cbristianum  voloesse, 
11011  inoiiacbum  dici,  et  virtulem  propriae  laudfs 
possidere  iuagis  quam  nomen  alienum.  Quod  fru- 
•tra  a  Lattuis  iu  turba  comuioraiiiibus  impouitur, 
runi  a  Graecis  soliurie  viventibus  legilime  dcpuie- 
tur.  Accipe  ergo,  (ill,  semionem  nostruin,  ea  sim- 
plkitatc  et  veiitate  uua  diximus  :  quia  11011  quaeri- 
mus  bominum  gloriam,  Deus  testis  :  nec  ad  boc 
loquimur,  ut  liumauas  amicitias  aucupemur,  ne 
noslrx»  adulationis  sermone,  cl  nos  et  alios  decipia- 
mus  :  nec  tit  nis  apud  bomiiies  aJiquid  videamur, 
scd  ut  apud  Deum  bomiires  magiia  mcreantur. 

X.  De  qua*stioiiibus  aulem  tuis,  ul  pace  tua  lo- 
quar,  quia  lurbiilcniius  proponebas,  ego  simplici- 
h»r  ropondere  noiebam,  quia  hellanli  dcxteram 
pacis  dare  non  potcram  :  licet  eliam  praeposleruui 
fone  videalur,  rnde  aliquid  in  fiue  opislola?  rctra- 
« lare.  Scd  quouium  apud  Cbristianos  11011  lain  ordo 
quxrhur,  quain  profcctus,  pauca  qnae  tibi  reor  fore 
necessaria,  credidisubuecleuda  :  donec  dc  caeteris, 
quae  ut  assolent,  tc   inovetit,   prasens  si  jusseris  0 

'<-  cum  pratsenle,  remota  omni  auiinosilaiis  couten- 
lione  tractcmus.  Dixisti  ciiim,  ui  fallor,  boe  jure 
te  mala  malis  reddere,  et  cum  jtirantibus  jurare 
debere,  quod  abquando  juravit  Dotiiiuus,  aul  mnla 
iiialts  rcstituit.  Scio  priu.um  11011  omuia  nobiscon- 
▼enire  servis,  qua*  Domino  couveuiuiil,  ne  in  coiu- 
paratioue  faiuuloruin,  Domini  videalur  injuria. 
Attoquiu  forsitau  reclamare  iucipinuus  :  cur  uon 
de  vir^iuibus,  scd  de  nulicribus  generamur?  Aut 
cur  murtui  nostri  dic  lertia  11011  resurguut?  Jura- 

'  vit,  scio,  s*pe  Dominus,  qui  nos  jurarc  prohibuii, 
nec  «talim  ex  hoc  temere  blaspbemare  dcbemus 
tnm,  qtii  alios  vetuerit  quo.l  ipse  faciebat  :  quu 
tfici  nobis  poiest,  juravit  Douiinus  quasi  Domiuus, 


illERONTMI  120 

quem  jurare  nemo  prohibebat ;  nobis  quasi  servis 
jurare  non  licel,  qui  Domini  uoslri  lege  jurare 
vetamiir.  Verum  ne  in  cjus  exemplo  scandalum  pa- 
tiamur  :  ex  quo  ten>pore  jurare  nos  noluit,  nec 
ipse  juravit.  Et  qualiter  de  jurameiili  causa  brevi 
serroone  salisfactum  est :  ita  eliam  ad  vindictaene- 
gotium  hunc  eumdem  sensum  facile  prospicis  posse 
suflDcere  :  quia  oliud  nunc  leiupus  gratiae,  in  quo 
plenitudo  perfectionis  advenic  nlind  fuit  lcgis,  alind 
prophetarum,  dicente  Domino  ;  Audi$ti$  quia  di~ 
ctum  e$t  antiquie  (Matth.  v9  24),  ne  occiderent : 
ego  autem  perfecliora  pracipio,  qua»  in  ortfine 
Evangelii  digesta  suo  loco  lector  inveniet.  Ex  quo 
eniiu  Filius  Dei,  Olius  bomiuis  factus  est  :  ex  quo 
vetus  fermentum  judaicae  traditionis  estfactum  nova 
conspersio  :  ex  quo  agnus  non  in  (igura,  sed  in 
veritaie  comeditur  :  ex  quo,  secunduui  Aposiolum, 
velera  trantieiunt,  et  jacia  tunt  omnia  nova  (II  Cor. 
v,  47)  ;ex  quo  jussum  est  imaginem  terreni  boini- 
nis  deponere,  et  assumere  formain  ccelestis  :  ex  eo 
commoruii  vivimus,  et  virtulibus  cousurreximus 
iu   Christo. 

HONITUM  IN  EPISTOLAM  SEQUENTEM. 

Non,  ut  vulgo  credilur,  epistola  Iihrc  est,  sed 
alloquentis  in  ccclesia  populum  Uomilia,  seu  ira- 
ctatus  :  quod  unum  maiiifeslocvincii,  Hieronymiim 
aticlorem  non  habere.  lliud  vero  tum  ex  contineuii 
oralionis  serie,  cum  pra?cipue  ex  his  cap.  44  li- 
qnet :  I$tiu$  modi  disputatio  in  Ptalmo  nuper  inci- 
dit,  et  dictum  est  a  nobit,  quomodo  Deu$  eduxeril 
nubes  ub  extremo  terra  :quod  quidem  nunc  cogimur 
rursum  tractare%  ut  et  fii  qui  audierunt,  plenitsime 
evrum  quie  $etuntt  remini$cantur  :  et  hi  qui  aut  non 
interfuerunt,  aut  obliti  $untt  contextum  $ermoni$ 
agnoscant,  quem  nunc  pront  vatuimus,  cxhibuimus. 
EquidtMii  auctor,  quisquis  ille  luerit,  sequiorum 
lerle  longo  iutervallo  temporum»  quxdam  stibinde 
ex  Ilieronvmo  delibavit,  tit  est  illtid  de  orbe  terra- 
i  Mrw,  qui  Crajce  olxouuivTi  nuncupaiur,  id  e$t9  in/ia- 
bitaia  :  et  quod  consrquiiur  de  D.ivid,  in  ptutmo 
confestionis  tres  tpuiiut  potlulante,  totidcin  fere 
verbis  ex  cotnnieniarUi  iu  bpislolam  ad  Galatas 
rap  v,  C,  cxpre»suiu.  Cieiera  qtiod  et  Erasmo  110- 
tuiuin  cst,  nc  pilum  qtiidem  llicronyuiiame  dictio- 
uis  babct,  nec  ullum  vcstigiuui  pectons  tllius. 

EPISTOLA  VIII. 

De  tribu$'Virtutibu$. 

I.  Tres  quodainmodo  virtutes  Dei  assumens  pro- 
pbcla,  forliludineiii,  sapicntiani,  atque  prudentiam, 
unicuique  cartim  |»mpria  opera  disiribuit.  Forlitu- 
dini  teiTam,  sapieutiie  orbeiu  tcrrarum,  prudeutiai 
cceluin.  Audi  qttippCvScriplurae  ordiueiu  :  Dominut 
qut  fecit  lerram  in  fortitudine  tua>  et  erexii  vrbem 
in  tapientia  tuaf  et  prudentia  exteudit  cozlum  {Je- 
rem.  x,  12).  El  nos  igitur  in  nostra  tcrra  (dictum 
est  quippe  ad  Adam  [Gtn.  iu,  49]  lerra  t«),  ueceg- 
sariaui  habemus  fortiiudiuciu  Dei,  quia  absque  ea 
impossibile  est  nobis  id  cxsei-ui,  quod  cami  repu- 
gnat.  Cuui  atilcui  iiiortificala  fueriul  mcmbra  stiper 
l<rram,  iimc  pareut  spiritus  xolui  tali.  S  quidcin 
juxla  Aposlolum,  Spiritit  getta  cami$  moriificantur 
(ftum.    viii,   15) ;  Dominu»  aulem   fccit  terram  111 


121  EPISTOLA  VIII.  DE 

fortilutline  su.i.  Si  antcm  ad  hanc  lerram  venias,- 
ri  eonsideres  id  quod  in  Job  scriptum  esl  (Job 
ixti),  juxia  emeu<!atUsima  tanieu  exercplaria,  quo- 
n»odo  gtatuerit  eam  auper  nihilum,  iuvenies  fortl- 
tudinem  Dei  io  medietate  tiiundi  lerrae  libram  sus- 
linere.  Veniam  ergo  ad  orbem  terrarum,  qui 
Graece  o!xovu.{vt)  niinctipntur,  id  esl,  inliabitaia. 
Scio  animam  inhabitatani,  sciodeserlam.  Si  cniin 
non  habei  Deuin  Palrem  :  si  non  habel  Filium  di- 
cenlem  :  Ego  et  Paier  teniemu*  ad  eumf  el  mantio- 
nem  apud  eum  faciemus  (Joan.  xiv,  23)  :  si  non 
babel  Spiriiuni  saneium,  aniina  deserla  esl.  Habi- 
lau  autein  esl,  quando  plcna  esl  Deo  Palre,  quando 
babel  Christum  Filium  et  Spiriluin  sauctum.  Ve- 
runi  baec  differenter  et  Tarie  iu  Scripluris  dicunlur  : 
in  aniina  hoiuiuis  Pairein  et  Filium  ct  Spiritum 
•anclum  commorari.  Nam  el  David  in  psalmo  con- 
fes&ioitis  ires  spiriius  poslulat,  dicens  :  Spiritu 
yhncipali  confirma  me  :  spirttum  rectum  innova  in 
useeribus  meis  :  spinlum  sanctum  tuum  ne  auferas 
ame  (Psal.  l,  12-14).  Qui  sunt  isti  ires  spirilus? 
Primipalis  spirilus,  Paier  esl  :  rectus  spirilus, 
Christus  e*t  :  spiritus  sanctus,  Spiriius  sanclus 
esl.  Hoc  in  approbalionem  ejns  rei  diiimus,  quod 
babitala,  id  esl,  orbis  terrarum,  in  sapientia  Dei 
fabricala  sit.  Sapiemia  quippe  auxiliabilur  jutto, 
tuper  decem  civitates  habenti  potestatem  (Eccle.  ui, 
29).  Sapientiam  autem  et  disciplinam  qui  abjicit, 
infelix  est,  el  vana  est  spes  ejus,  et  labores  ejus  in- 
seusati  et  sine  fruclu,  el  inut  lia  opera  ejus,  ail  Sa- 
pienlia,  quae  lilulo  inscribitur  Salomonis  (Sap.  m, 
II).  Idcirco  quamio  possuinus  iabore  nilamur,  ul 
liabiiala  nostra,  sapientia  Dei  erigalur.  Cecidil 
quippe  et  de  sublimi  corruil,  vcnicntihus  uobis  in 
loriiiu  istuin  miseriaruiii.  Cccidit  liabitata  nostra, 
poslquam  peccavimust  inique  fecimus,  injuste  egi- 
mus9  impie  gessimus  (Psal.  cvi,  6)  ;  ei  post  rui- 
iiam  indigfl  erec<ione.  Si  autcni  non  vis  ista  scn- 
lemia  adduci,  coiiiinuiieiu  lotius  orbis  quieiamus 
riiinain,  el  posl  casuui  ejus  consequeuter  Deus 
erigens  prardicelur. 

II.  Quicunque  est  in  orbe  isto,  ante  erectiouent 
cecidit.  Si  auiem  cecidit,  consequcuter  erigendus 
fuil  :  nemoquippe  sine  Casu  sublevatur.  Si  aulein 
erectus est,  videamus q:iae  ruina  piajcesserit :  omnes 
«orruimus  pcr  peecattun  in  orhc  terrarum.  Et  Do- 
utinus  qui  erigit  elibns,  elevavii  uos  jaceutes.  In 
Ada  ii  ouines  morimur  :  alqtieita  corruit  orbis  ler- 
rarum,  el  indiget  erectioue,  ut  in  Curislo  omues 
viviiiceuiur.  Igilur  dupliccm  inlellecltiiii  dc  <»rbo 
I  adidimus.  Luum,  quoinodo  Miigukc  animae  aui 
iuliabilalae  sini,  aul  deserfce  :  alicrum,  quouiodo 
uiiivcrsu*»  orbis  pariterccciilerit :  et  in  sua  pruifcnlia 
exieudil  cojIuui.  Mon  fortuito  priiilenlia  in  coili  ex- 
tensionc  assumpta  esl.  Inveiiies  et  in  Proverbiis 
dictum  :  Dominus  sapiemia  fnndavit  terratu,  prapa- 
ravil  autem  coclot  prudeutia  (Prov.  iu,  I!)).  Esl  ergo 
aliqua  prudeulia  Dci,  qtiani  nolo  ut  cxtra  Chiistum 
requiraa.  Omuia  quippe  quae  Dei  sujii,  Christu*  e*t. 


B 


TRIBflS  VIRTUTIBUS  m 

A  Ipw  sapiemia  ejus,  ipse  fortiludo  ejus,  ipsc  jtisiitiat 
ipse  sanctilas  el  redeinptio,  ipse  (ul  ad  pncsens 
veniam)  eiiam  prudenlia.  Sed  cum  sit  idero  in  sub- 
jacenti,  pro  varielale  sensuum,  diversis  vocabulis 
iiunciipaiur.  Aiiud  signiflcat  sapieulia,  aliud  justi- 
ti.i.  Quando  eniiu  sapientia  dicilur,  disciplinis  te 
divinarum  liuinanariimque  rcriun  tiistituil.  Quando 
jnstitia,  tlistribtitor  el  judex  ineritorum  significalur. 
Qtiando  sanctitas,  illa  virlus  descrihiiur,  qu;p  cre- 
dentes  Deo,  efficit  sanctos.  lia  ergo  el  milii  pruden- 
liam  ejus  intellige  ;  cuin  doctrina  csl,  el  deaionsira- 
Cio  bonarum  aul  malarum  rcrum,  sive  neulrarum  : 
atque  in  hunc  inodutu  extemlisse  nunc  dicilur  cce- 
lum  iu  prudemia  sua.  Quomodo  aniem  exiendatur 
coelum,  extendenle  id  prtidentia,  audi  :  quoniaiu 
non  extendil  verba  nou  attendentis.  Asseril  quippe 
exlensionem  qiiamdam  esse  vcrborum  sitniliter,  ut 
nunc  dkitur  coeli  :  jtixta  illud  quod  in  alio  loco 
scriptum  est :  Qui  extendit  coclum  ut  pellem  (Ptal. 
ciu,  2).  Exicuditur  auteiu  el  auima  uoslra,  quae 
prius  fuerat  coutracta,  ut  possit  capax  csse  sapieo- 
liae  Dei.  Yeruui»  ut  ad  propositum  reverlamnr, 
diximus  de  eo,  quod  prudenila  cceiuin  iaclum  *>ii :  et 
nunc  affirmanius  eos,  quiccelestem  hominein  por- 
laut,  e»se  cuBle^tcs.  Si  enim  ad  peccalorcm  dicitur  ; 
Terra  es,  el  in  terram  ibis  :  quare  nou  dicalur  ad 
jtistum,  cujus  e^t  rcgnuin  loeloruin  :  Cceluiu  es,  el 
iu  coelum  ibis?  Aul  si  proptcr  yr^vov,  id  est,  lerrt- 
iium,  dicilur  ci  qui  poilat  imagincm,  yfj  el,  id  Cbl, 

q  lerra  es>  ct  in  terram  ibis  (6'eu.  iu.  19)  :  cur 
proptcr  coblestem,  ei  qui  iinagineiu  coeicsti»  porlat, 
iiou  couvcnii  dici  :  Ccelum  es,  el  in  cce!um  ibis? 
Uuusquisqiic  auiem  uoslrum,  aul  tceleslia  facta 
habel,  aul  tci  rena.  Si  tcrrena  (acia  stiul,  ad  co- 
guatani  sibi  tcrraui  deducuut  euni,  qui  tbesaurixal 
ea  iu  lerra,  el  uou  ccdo.  Hursuniquc  hxc  quaa 
juxia  \irluiem  gesia  sunt,  tbesaurizaloiem  suuiu 
appropiiiqiiauleui  sibi  ad  coeiorum  regioues  subve- 
huul.  Et  cduxil  nubis  ub  exlremo  lerra:  (Psal. 
cixxv,  7).  lsiiusmodi  disputatio  iu  psalmo  uuper 
incidil,  cl  dictum  est  a  nobis,  quoniodo  Detis  cdu- 
xeril  uubes  ab  exlremo  lerrac  :  quod  quideiu  nuuc 
cogiuiur  rursuiu  traclare  :  ulet  hi  qui  atiJierunl, 
pleu:ssim^  eorum  quae  sciuul,  reinini^cautur  :  el  hi 

D  quiaul  uon  inlerfuerunt,  «iui  obliti  suiu,  coutcxtum 
sermonis  aguoscant  :  quein  tunc,  proait  valuimus, 
cxhibtiiiuus.  Diximus  auiem  sauctos  esse  nubes. 
Eienim  hoc  quod  scriptum  c»t :  Verilas  tua  usque 
ad  nubes  (Psal.  xxxvi,  G),  nou  poiest  uferii  ad 
iuaiiimalcs  nubcs,  sed  vcnlas  Dei  usque  ad  ilias 
nubes  cst,  qux  audiuut  maiidalum  Douiini,  cl  nuve* 
ruiil  quo  \  luviaa  dcfcraul,  ct  a  quibus  eas  suspcu- 
danl.  De  bi^  iiuiiibus  dictuin  csl :  Et  mandabu  im* 
bibu*  meis,  nc  pluant  super  eam  imbrem  (Isu.  v, 
6).  De  bis  Ciiiiu  quac  ex  deiisalo  aer«i  coiislare 
dii-uiitur  :  si  non  tuerit  piuvia,  uon  prxcipil  Doiniuus 
iir!  pluaut  supcr  vitieam,  aul  super  qtianicuuque 
rogionein,  imlirein  ;  sed  omnino  uon  appareut,  ut 
iu  tcnio  Regtim  iibio  iegimus  (III  Rsg.  xviil,  24), 


123  S  EUSKMI  IIIERONrHI  124 

<;uando  in  lempore  siccilalis  nuhes  nulla  appnruit,  A  et  Silvanus  cluae  nubes  in  uniimconvcuerunt,rtecce 

to'iim  mnnduni    Epistoke  eorum    flilgor  illuminat. 

Fulgura  tt  pluviam   fecit,  et  eduxit  venlos   de  the- 


ei  posiea  jtixta  pmphetinm  Kliae  futurie  pluvi» 
signiim  in  veaiigio  hnminis  oslensum  est,  atqtie  ita 
post  nuhnn  ron#lol>:ii:mi,  imber  descendif  adierraa. 
l<uis  vero  quasi  sobsistentibus  iiehulis,  jubelur 
pluviam  conliiicre,  cmn  in.ligna  fuerit  nnima  iuibre 
c&lesti,  et  dicitur  :  Mandabo  nubibus  tneis,  r>* 
pluant  super  eam  imbrem.  Itaque  unusquisqtie  San- 
ciorum  nubes  esl.  Moy^cs  nubes  erai,  et  qtiasi  nu- 
besloqucbatur  :  Aliendite,  cvtli,  qua>  loquar,  et  audiat 
frra  sermones  ex  ore  meo.  Exspecteniur  ul  pkuvia 
vcrba  mea,  et  descendant  ut  ros  e!oquia  mea  (Deut. 
xxxn,  I,  2).  Si  non  fuisset  nnbes,  nuiiquam  dixis- 
set :  Exspeclentur  ut  pluvia  verba  meat  el  detcendanl 
ut  ros  eloquia  mea.  Quasi  iiubes  dicebat  :  ut  imber 
super  gramen,  4t  pruina  super  fatnum,  quia  nomen 
Domini  tnvocavi  (Ibid.,  5).  Simililer  et  Isaias,  ul 
itubes  loqtiebatur :  Audi,  coelumt  ei  auribus  yercipe, 
terra,  quia  Dominus  locutus  esi  (Isa.  i,  2).  Ei  quia 
nubes  ipse  eral,  et  scfebat  ulias  nubes  comproplie- 
lantes  sibi,  ideo  valicinans  aiebat  :  Mandnbo  nubi- 
bus,  ne  pluant  super  eam  imbrem  [Isa.  v,  G).  Si  ati- 
t>jn  jam  dicimus  qui  sint  nubes  9  vid«\imus  quomodo 
Deus  educat  nubes  ab  extremo  tcrrae.  Ait  Salvatur : 
Qui  vult  in  nobis  esse  primus,  sit  omnium  novissimus 
(Marc.  ix,25).  Servavit  boc  mandatum  Paulus,  et 
fuit  nevissimus  in  boc  tnnndo,  diceus  :  Puto  enimt 
nos  Deus  aposlolos  novissimosostendiltquasimortifi- 
catos,   quia  speciaculum   facti   sumus    mundot    et 


sauris  suis  (f\sal.  cxxxv,  7).  Ergone  bi  venii,  qui 
super  terram  pcrllant,  in  tbesauris  Dei  sunt,  etnon 
borum  natura  manifesta  est,  quomodo  etqua  ratione 
subsislant?  Sed  sunt  quidain  veniorum  thesauri, 
tbesaurispiriiumn,  spiritus  sapientia?  el  intellectus, 
spirilus  cousilii  el  virtuiis,  spiritus  forliludinis, 
scientiae  et  pielatis,  spirittis  timoris  Domiui,  forti- 
ludinis,  dilectionis  et  charitatis.  Potes  et  ipse  de 
Scripturrs  bot  ventos  congregare,  el  istorum  spiri- 
liiuin  invenire  tbesauros.  Ubi  sunt  isti  ihesauriT 
Uiique  in  eo  in  quo  sunt  omnes  thesauii  sapienlim 
et  scienlice  ubsconditi  (Cot.  n,  5).  In  Christo  sedem 
habent :  inde  oriunlur  bi  spiritus,  ut  alius  sapiens 
sit,  alius  Gdelis,  alius  crodittis,  et  alius  quodcun- 
que  doiiorum  Dei  possidcai.  Alii  enim  per  spiritum 
datur  sermo  sapuntuv  :  a(ii  sermo  scientios  juxia 
eumdem  spiiitum  :  alii  fides  in  eodem  spiritu  (I  Cor. 
xn,  8).  Eduxit  ergo  nubes  ab  extreino  lerra,  ful- 
gura  iu  pluviam  fecit  :  el  eduxil  ventos  de  thesaurit 
suis,  etnos  juxta  niisericordiam  Dei  ad  hos  the- 
sanro*  occursuros  pulamus.  El  quia  plures  sunt 
tbesauri  ,  furte  juxla  ordinem  resurgeutiuui  erit  et 
requies  iu  thesauris  Dei.  Quod  aulem  dico,  istius» 
modi  est  :  resurrectio  mortuorum  in  quibusdam 
ordin  bus  futura  est.  Ail  quippe*  Apostolus  :  Unus» 
quisque  auiem  resurget  in  suo  ordine  (1  Cor.  xv,  23), 


a ngelis  et  hominibus.  Si  quis  ergo  sauctus  custodicns  |%  et  non  ut  libet   mifcentur  oidines  resurgentium. 

praecepium  Domini  Salvatoris,  facttis  fuerit  iu  bac      Alius  ordo  erit  in  illo  et  in  illothesauro  Dei  :aliu» 

ordo  in  alio  et  in  alio  thesauro  Dei.  Isli  anlem 
omnes  thesauri  unum  habent  thesaurum,  in  quo 
sunt  omnes  ihesauri  sapieniiae  et  scienlia?  abscon- 
diti.  Et  qtiomodo  possideo  uiiatn  preiiosissitnain 
inargaritam  pcr  ptures  alias  margaritas  :  sic  veuio 
ad  tliesatirum  tbesauroruni,  et  Dominum  domiiio- 
rum.  ei  regem  regum,  cuin  'digutis  fuero  spiiitibus 
iu  Doi  thesauro  commoraiitllms.  Eduxil  euim  ventos 
de  thesauris  buis. 

III.  Infatuatus  est  omnis  homo  a  scientia  (Psul. 
cxxxv,  7).  Si  omnisbomo  infaluatus  esl  a  scieutia, 
et  Paiiius  homo  cst.Paulus  tiifattialus  esta  scieutia. 
Ex  parte  enim9  ait,  cognoscimus,  el  ex  parle  prophe- 


vila  novissimus,  isle  fit  nubes.  Et  eduxit  Deus  nubes% 
no n  a  fluihus  lerrse,  non  a  cunsiilibus,  nou  a  duci- 
bus,  non  a  divitibiis,  sed  ub  extremis  terroj.  Beati 
epim  pauperes,  quonium  veslrumesl  reijnumcoelorutn 
[Muttfi.  v,  2).  Vides,  (juonio.lo  al>  extrcinis  terrae 
(Mlticat  Deus  nubes  cl  corporeas  ncbulas  ?  Propierea 
h  volumus  nubes  ileri,  ad  quas  pervenit  verilas 
Dei,  novissimi  omnium  fiaiuus,  et  tam  affecln  quatti 
opere  dicamns  :  Puto  enim,  nos  Deus  apostulos  no- 
vissimos  ostendit.  Quod  siiion  sum  apostolus  :  iicet 
tamen  mihi  fieri  exlremuni,  ut  educeus  iitibes  ab 
extremo  terra?,  educat  et  me,  et  fulgura  in  pluviani 
f;*cint.  Aiunt  iiatiiralium  causarum  scrtitatores  (Ex 
Isidoio,  Origin.  lib.    xm,  cap.  41),  quia  fulgura  ex  D  tamus  (l  Cor.   xui,  9).  Iufattiatus   est  a    sriemia, 


nnl/ium  collisione  generentur,  tnore  silicum  durio- 
riim  :  quos  cum  comploseris,  id  esl,  colliseris  sibi, 
medius  ex  his  ignis  extrilus  elabitur,  atque  ita  cmn 
folgnre  pariter  et  toniirtia  inugire  :  tonitruo,  scili- 
cet,  sonituum  indicante  concursus,  et  fulgura  ex- 
cussi  luminis  claritnle.  Si  inlellexisti  exemplum, 
consiJera  nunc  nubes  ralionalcs.  Moyses  ntibes 
crat :  Jesus  Nave  nubes  erat.  lsii  si  secuin  collo- 
canlur,  ex  scruionibtis  eoruiu  fulgura  niicaut. 
Jeremias  et  Dariicb  nubes  eraui :  sermociiientur 
iiivicem,  et  v^dfbis  rutilarc  ful-tna.  Potes  et  tu 
ipsc  de  Scripiuris  snictis  in  liu  .c  modtiin  mibiiiin 
invenire  coiicursus,  ex  quibus  ignes  emillaiiiur.  Ui 
auiom  ad  uovum  Tcstamcntuin  vcniamus  :  Paubis 


videns  per  speculum  et  in  aenigmate,  portiunculaiu 
qtiatndam  videns,  et  si  sic  expedit  dicere,  ipsius 
quoque  portiuucula;  partem  minimam  recognosceus. 
Ex:ontrariu  autem  intcllige  quid  sit ;  infaiuatus  est 
omnis  homo  a  scienlia.  Oomparatione  peccatorum 
Jerusaiem,  Sodomorum  peccatuin  jtislitia  est  : 
Jusiiflcaia  est  cnim,  ait,  Sodoma  ex  te  (Ezeck.  xvi, 
4i<).  Quomodo  enim  uoii  habenl  juslitiatu  Sodomo- 
riim  peccata  per  se,  sed  ad^collaiioiiem  majorum 
scelerum  justiflcauiur  :  sic  econtrario  scientia 
Pauli  ad  illain  ccelestem  scienliam,  ad  illtiincon- 
siiminaium  eleetionis  inlellectum,  stultitia  repu- 
tatur.  Infatuatus  est  idcircoomnis  homo  a  scieniia. 
Talc  quiddaiu  Ecclesiastes,  ul  arbitror,  deprcheB* 


EPISTOLA  IX.  VD  PAULAM  EI  EUSTOCIllUM. 
Oijj,  snpiens  efficiar,  et  ips*  elon-  k        MONITUM  1N  EPISTOLAM  SEQUENTEM. 


15 

deaseffaiusesi 
qavil  $e  a  me  longius  auam  erat,  et  alia  profunditas  : 
qais  invcniel  eam  (Eccle.  vn,  24)  ?  Yolumus  quid- 
daui,  audculer  licet,  dicere  :  qtioniam  lioc  qnod 
tle»«  endtl  in  mtuidum,  evacuavit  seipsutu,  ut  eva- 
cuatione  ejus  mundus  coinplereiur.  Si  boc  aoletn 
quod  desceitditin  muudum,  evacuavit  se,  evacuatio 
ip&a  iusipienlia  esl  :  quoniam  quod  fatuuui  est 
D*i,  sapienlius  est  bominibus  (/  Cor.  1,  17).  Si  ego 
diussein  fatiium  Dei,  quomodo  aucupes  sermonum 
ineorum,  et  semper  dediii  ad  criminandum,  vene- 
uaiat  in  roe  lingiias  vibrarent?  Nunc  veio  Paulus 
tapieos,  et  potestntem  hahi-ua  apostolicam,  atisiis 
est  direre,  onuieni  sapieuiiam  lerrenum,  qn;e  ki  se, 
qua»  in  Petro,  qu»  iu  csetcris  apostolis  erai,  qua 
iti  istum  niundum  descenderat,  sttiltitiam  esse  Dei 
(l  Cor.  iii9  19).  Ad  comparatioii'  m  quippe  illius 
sapieuliae,  quam  lerreuus  non  capit  loctis,  ,ad  iliam 
sapieniiam,  quae  cuslestis  esi,  quae  mundi  liuiitem 
t-icedil,  boe  quod  desccndit  ad  bomiues,  fahiuiii 
Dei  cst.  Verum  id  ipsuin  latuuiu  Dei,  sapienlius 
cst  houiinibus.  Quibus  hominrhus?  Non  utiqiie 
aiultis,  sed  snpientibus  :  dicatlicel,sapieiites  lntjus 
saculi,  sive  principes,  sive  vat«'S.  l*tis  sapienlibuf 
*a*culi,  boc  quod  nos  exposuimus  faluum  Dei  su- 
pieiitius  est.  Mirabile  quiddam  voluinus  inscrere  ; 
quouiam  sapiemia  muudi  stuliitiaesi  apud  Detim  : 
et  iufatuavit  Dtus  sapientiam  mundi,  nou  in  s»- 
pientia  sua    infaluavit  mundi   sapieutiam,  ul  esse 


126 


Erasmtts,  qnetn  passim  criticornin  fllii  secnti 
sunt,  non  dtibilat  negare  Laiintun  fuisse  qui  ha*c 
scrip<erit,  se<l  Grsecum  :  ex  eo  scilicet  qtiod  ait, 
Latino  utens  eloquio  :  et  infantium  more  balbuiieu- 
tium,  se  necdum  posse  ad  plenum  verba  formare. 
Yerum  longe  sccus  tottisoratiouis  contextus  clamat9 
et  quae  contintio  laudanliirex  Vulgata  Latina  in- 
terpreiatione  Scriptiiraritm  testimonia  ;  m  quni 
Latintis  ipsefuerii,  uiilliis  satiedubitem,  quanquam 
ad  eain,  quam  molilur  frattdem,  peregiintim  se 
tenlare  sermonein  simtilet.  Ntbil  itaque  ad  rem  est 
coujecttira  illa  de  Sophronin,  seu  veteri,  quod 
Canisius  qtioqtie  prob.it,  Hieronymi  amico,  qul 
Psalterium,  pluraqtie  alia  S.  Doctoris  optisctila  ex 
Latino  refudit  in  Gnccuin  :  seu  recentiore  alio, 
qui  cirra  medium  octavum  saecultitn,  ut  nns  dixi- 
iiins,  librum  de  Illusiribiis  Viris  Graece  est  inler- 
»  pretatus.  flujus  atictor  sermonis,  quisquis  ille 
fuerit,  aHatem  stiam  mauifesto  prodil  e\  ip*.o,  quod 
ir:icrat,  argiunent:»,  atque  eo  maxime,  quod  ait, 
Solemniialem  Atiwiptionis  beata*  Viryinis  celebrari 
in  Eccletiis  ;  coinpeiliitn  eniiuesl,  oclavo  dcmuni 
sa*culo  boc  ccepisse  fesluui  institiii,  ueque  jnm  in- 
de  iu  Occideotis  Ecrlesiis  oblinuisse,  cum  sub  noui 
i>ititim  Carolus  Magnus  in  Capittilaribin,  lib.  1, 
cnp.   158,  iia  rou>iniiat  ;   Hat   sunt  feslivitates  in 

anno,  eic De  Assumprion*  sancta?  Harim  inter- 

rogandum  relinquimus. 

EPISTOLAlX. 

AD  PAULAM  ET  EUSTOCHIUU 

De  assumplione  beata?  Maria?  Virginis. 

I.  Cogitis  me,  o  Paula  el  Eustochiuiu,  imo  cba- 
ritas  Cbristi  mo  compelIii,qui  vobis  duJuin  tracta- 


stultitia   argualur.  Neque  enim  dignatnr  sapienlia  r  1|UUS  loquiconsueveram,  ut  uovo  loqueiidi  gcuere, 

sauclis  quae  vobiscum  degtiut  virginibus,  Laliuo 
tiiens  cloquio,  exhortationis  gratia,  seniiouem  fa- 
ciam  de  Assumplioue  L>eata3  et  glorios;c  semper 
Virgiuis  Mariye,  morc  eorum  qui  declamatorie  in 
ecclesiis  solent  loqtii  ad  populum  :  quod  utique 
genus  docendi,  necilum  aliigeram.  SeJ  quia  ue- 
gare  nequeo  quidquid  iujiingitis,  ninia  vc^ua  de- 
victus  dilectione,  experiar  quse  borlamiiii  alTectu 
infantium,  more  balbutieutium  ,  qui  quactinqtie 
audierint,  fari  gesliuut,  cum  nrcdum  possint  ad 
plentim  verba  formare-,  maxime,  quia  proptcr 
simpliciores  quasque  id  me  depromere  compclli  is, 
ut  habeat  sanctum  collegium  vestrum  sermone 
Lalino,  quibus   se   occupet   latidtbus  eadem   die. 


Dei  ad  uiundi  sapiinliam  convincendam  lotadcsccn- 
dere,  sed  potius  modiciim,  boc  c&l  Incarnatiouis 
sacramenlitiii.  Quid  nc(  essarium  fuii,  qnod  falutini 
Dei  erat,  ut  boc  parvo  el  fatuo  Dci,  inftluaretur 
saeculi  sapieutia?  Nou  cniui  valebat  sasculi  sapieutia 
magiiitutlinem  in  se  veuieniis  sapientiae  sustinere. 
Verum  exempluiu  iuieip>Miain,  ul  perspicue  posvit 
iuleligi,  quomo.lo  fatuum  Dci,  stultam  fecciit 
sapientiam  iuumli.  Fingamus  paulisper  mc,  qui 
aliquid  putor  nosse,  cum  insipiente  aliqtio  el  iueru- 
dito  conferre  sermonein,  qui  nibil  iulelligat,  uibil 
icutae  disputalionis  interroget  :  iiumquid  opus 
mibi  esl  ad  istius  stullitiam  coargitcudam,  diale- 
c  icae   ailis   calliditalem  et  profundorum  seti^uum 


^cumen  adbibcre?  Nonne  ad  unius  sermonis  jaclum  D  quibusve  divinis  vacet  leciionibus  :  pnesertim  cnui 


vilis  et  rooditi,  qui  tamen  illius  intelligeuii&  vi- 
deatur  acerrimus,  faiutim  eum  et  insipienlcm  esse 
couvioca,m?  Sicigilur  ad  mundi  sapientiam  stulti- 
Ih-andam,  non  est  opus  sapientiam  Dei  desceudere, 
et  cuni  ea  collticlaii,  qu;e  deoisum  est  sapienlia, 
sed  sutTicil  f.ilutim  Dei  :  quoniam  sapientius  cst 
hominibus :  cl  iiifirmnm  Dei,fortiusest  bomiuibus  : 
et  omiiia  rontraria  Sahalor  meus  ct  Domiuus 
assumpsil,  ut  conlrariis  dissolval  coulraria,  ctcon* 
lirmcmurab  infirmitaie  ejus,  etsapicnles  elliciamur 
a  faiuo  ejus,  el  in  boc  introducti  possimns  asceu- 
ilere  ad  sapientiam  ct  virimem  Dei,  Cbrisluin  Jesum, 
rtii  cst  gloria  et  virlus  cl  iinpeiiuiu  '•»  s;ecula  saecu- 
iortnu. 


et  eadem  in  multis  fcstivitatibus,  inuliorum  san« 
ctortim  Palrtim  sturiin,  miro  cu^eriut  eloquio,  qu» 
de  bac  quidcm  ubcrius  ubique  in  Sciipiuris  divinia 
pra^dicata  l  gtiulnr.  Quid  euim  alitid  sonaut  Evan- 
gelia,  nisi  Dominum  uasrentem  ex  Maria  virgine  ? 
et  omnia  ejus  iucreaienia,  quousque  fuil  in  muiulo 
duutaxat,  divinis  em-runt  prjtcouiis.  Porro  ab 
exordio  snncti  Evan^elii  Gi«brielem  arcbai^gelutii 
colloquenlem  Mariap  didicistis,  et  deinccps  reliqtia 
oiunia  pleuius  legistis.  Ad  praesepc  quoque,  o 
Paula,  te  teste,  n.ito  pucro  iuler  crepundia  novi 
partus,  el  querel.is  nescii  pioratus,  pro  fescenni- 
nis,  Gloria  in  excctsis  Deo,  ei  in  lerra  pax  hominibuA 
bomv  vvlntnatis :  iruliHiiditicm  angeloruin  canlan- 


1*7  S    EUSEBII 

tium  audivtsti,  et  rndiantem  stellam  vidisti.  Paslo- 
ribus  insuper  evangelizaiitibii!»  credidisti.  Magos 
praeterea  tria  defereutes  munera,  in  visione  beatis 
ociilis  con«pexisti  ;  ipsa  e;idem  munera  beue  in- 
teJligendo  votis  omnibus  fide  Deo  oblnlisti.  Nam  et 
cum  eisdoin  magis  Deuui  puertmi  in  prasepio 
adorasti.  Scd  forte  couquesta  mc  delaiorera,  qui 
[.1/.  qtiodj  le  prodiderim,  clamabis.  \d  quod  ego  : 
Si  celaium  essevolebas  teste  conscieniia,  mibi  nar- 
rare  anle  prxsepium,  ubi  plurimum  lacrymala  es, 
v  non  debueras  :'  quod  tit  verum  fatear,  Chrisli  prae- 
conia,  eliamsi  volueroadjuraius,  neque  tuas  laudes 
omnino  lacere  queo.  Idrirco  titae  te  inierrogeut  fi- 
liae,  quas  lacte  nulris  :  lu  ea  melius  reserabis,  quae 
nescio  si  per  speciem  aliqtiam,  aut  certe  in  spiri- 
tu  vidisli.  Uude  vos,  o  liiiae,  pulsate  matrem  pre- 
cibns,  pulsaie  ad  ostium  invirantis)amici  :  si  quo- 
niodo  tandera  vobis  aperiantur,  quae  reseraia  sunt 
mairL  Verumtamen  de  liis  quid  plura  dicam  ? 
Omnia  Salvaloris  gesia,  et  beata*  Mariae  obsequia, 
necnon  actus  viiae  ex  Evangelio  didicistis.  Et  uunc 
quid  superest,  ut  ab  aliquo  doctorum  rcquiratis  ? 
II.  De  Assumptione  ejusdem  taimn  bealae  Dei 
geoitricis  semperque  Virgiuis  Marix»,  qualitcr 
tssumpta  est,  quia  vestra  id  deposcit  oratio,  pne- 
sentia  absens  scribere  vobis  curavi,  qtiie  absentia 
praeseus  devotus  obtuli,  ut  habeat  sanctuin  Colle- 
gium  vestrum  in  die  lantae  solemnitalis  munus  La- 
tini  sermonis,  in  quo  discat  teuera  infautta  lactis 
experiri  dulceriinem,  etdeexiguis  eximia  cogitare: 
qualiter  favente  Deo,  per  singulos  annos  tola  liaec 
dies  expendalur  in  landem,  et  cum  gaudio  cele- 
bretur  :  ne  forte  si  veneril  in  inanus  vestras  illud 
apocryphuin,  De  Transitu  ejusdem  Virgiuis,  dubia 
pro  cerlisrecipiaiis,  quod  multi  Latinonim  pietatis 
amore,  sludio  legendi  charius  umpleclunitir  ;  pr;e 
•ertim  cum  ex  liis  nibil  aliud  experiri  possit  pro 
certo,  nisi  quod  hodierna  die  gluriosa  migravit  a 
corpore.  Monstratur  autem  sepulcrum  ejus  cernen- 
libus  nobis  us(|iie  ail  praesens  in  vallis  Josaphai 
medio,  quae  vallis  est  inter  montem  Sion  et  mon- 
t<Mii  Oiiveli  posita  :  quam  et  lu,  o  Panla,  oculis 
aspexisli,  ubi  in  ejus  liouore  fabricala  esi  Eccltsia 
lniru  lapideT  labulata  :  in  qua  scpulta  fiiisse  ( ul 
8>ir^  polestis)  ab  omnibus  ibidem  praedicatur  :  se<l 
nuiic  vacuum  esse  mausoleum  cernentibus  ostendi- 
tur.  Hacc  idcirco  dixorira,  quia  multi  noslrorum 
dubilanl,  ulrum  assumpia  fuerit  simul  cuin  corpp- 
re,  an  abierit  reliclo  corpore.  Quouiodo  autem, 
vel  quo  tempore,  aui  a  quibus  pcrsonis  sauclissi* 
mum  corpus  ejus  iude  ablalum  fucrit,  vel  ubi  trans- 
poaitum,  utrumiic  resurrcxerit,  r.cscilur  ;  quam- 
vis  nounulli  astruere  vclinteam  jam  resuscilatam, 
et  beata  ctim  Chri^to  immorialiiaie  in  cceleslilnis 
vcstiri.  Quoil  ct  de  bealo  Joanne  evaugelisla  cjus 
minislro,  cui  virgini  a  Chrislo  Virgo  comuti^a 
est,  plurimi  asseverant  ,  quia  in  scpulcro  cjus 
(  ut  fcrtur  )  nonnisi  matina  invenilttr  ;  quod  ct 
scalurirc  ccinitur.   Veruiulamen  quid  horum   ve- 


HIERONYMl 


128 


a  rius  censeatur,  ambigimus.  Melius  tamen  Deo 
totum,  cui  nihii  impossibilc  est,  committimus,  quain 
ut  aliquid  temere  definire  velimus  auctoritate 
nostra,  qtiod  non  probemus  ,  siruti  et  de  his, 
quos  cum  Domino  (  Evangelio  testc  )  resurrexisse 
crediinus.  Sed  utrum  redierint  in  pulverem  lerrae, 
ceriura  uon  habemus,  nisi  quod  legimus,  Quia 
mulla  corpora  sanctorum  qui  dormierant  surrexe- 
runt,  ac  venerunt  in  sanctam  civitatem,  scilicet, 
Jerusalem,  et  apparuerunt  multis  (  Matth.  xxvn, 
52,  53).  De  quibus  profecto  nonnulli  doctorum 
senserunt,  el  eliam  in  suis  reliquerunt  scripiis, 
quodjam  in  illis  perpetua  sit  completa  resurrectio.. 
Fatentur  eniin  quod  veri  lestes  nou  essent,  nisi  et 
veraeortim  esset  resurrectio.  Unde  et  beatus  Petrus 

B  dixisse  legilur,  cum  de  David  loqueretur  iu  testi- 
monium,  Et  sepulcrumt  inquit,  ejus  apud  not  tst 
(Act.  ii  23)  :  quasi  non  sil  ausus-  dicere,  quod  ipse; 
aut  corpus  cjus  apud  nos  est,  sed  lantuin  >epul~ 
crum  quo  rondilus  fuerat  :  hinc  aiunt  resurrexisse 
et  eum  cum  caeteris  sanctis  ,  et  ideo  vacuum  re- 
niansisse  mausoleum,  ut  nunc  beatae  Mariae  cerni- 
lur.  Quod  saue  facium,  et  de  aliis  quibuslibet 
locis  Scripturarum  affrmare  conanlur  ,  quod  hi 
jam  ciiiii  Christo  n>gncnt  resuscituti  in  aeierna  so- 
cietate.  Quod  (quia  Deo  nihii  est  impossibile)  nec 
nos  de  beaia  Maria  Virgine  factum  abnuiiuus, 
qtMiiquam  propter  cautelam  (salva  fide)  pio  magia 
desiderio  opinari  oporteat,  quam  inconsulte  deliui* 
re,  quod  sine  periculo  nescitur. 

III.  Uude  ds  his  ex  quibuscerli  sumus,  tantis- 
per  loquamur  ad  exhortationem  veslram  quali- 
cunque  sermone,  ad  aedificationem  et  laudeiu  no- 
minis  Dei :  utetreiigio  conserveiur  pro  famulalu, 
et  devotio  augeatur  pro  affcqtu  ;  quoniamhsec  est 
Virgo,  quae  sola  interemit  tiniversam  haereticam 
pravitalem,  sola  posl  Deum  quae  nos  confirmet 
in  omui  veritate,  suisque  comniendet  meritis,  et 
prccibus  auxilietur,  ul  cl  ipsi  digni  inveniamur  in 
ejtis  laudibus.  Quod  si  quaeritur  post  ascensionem 
Domini  quid  egerit,  unum  pro  certo  est,  quia 
Virgo  sancta  corpore  ac  mente  permansit ;  quani 
sane  angelus  Gabriel,  ac  si  coelestis  paranyiuphus, 
iuiaciam  cu>>to.livii.   I£t  Joanne^   aposlolus,  atque 

0  evangelista,  cui  Christus  eam  de  cruce  commisit, 
virj-o  virginem  seivavii,suisque  ei  deservivit  obse- 
quiis  :  uon  quod  eximitis  ille  sanclorum  chorus 
apostolorum  deseruerit  eam,  interquos  postresur- 
rectionem  iutraus  ct  exicus,  familiarius  routulit 
de  Christi  Iticarnatione  :  lanto  siquiilem  verius, 
quanto  ab  inilio  plcnius  per  Spiritum  sanctum 
cuncta  didicerat,  ct  perspexerat  oculis  univcrsa  : 
licet  et  Aposloli  per  cumdem  Spirilum  sanctuiu 
omuia  cognovcrinl,  et  in  oninem  etlocti  pervene- 
rint  veritatetn.  Qtiain  saue  beatam  Virgiuem,  etsi 
omncs  vcner^li  sunl  discipuli,  cique  famulabautur 
affcc  u  dileclionis,  Joaunestamen  amplius  ac  spe- 
cialius  usque  in  linctu  vitaa,  qtii  sibi  commissaiu 
accepit  in  suum,quasi  matrem  tilius  ;  cui  bcnignua 


129  EPISTOLA  IX.  AD  PAULAM  ET  El^TOCIIlUM.  m 

magistcrde  cruce  :  Mulicr,  inquil,  ecce  filius  tuus ;  A  viia  jam   non   crat  de  terris,  in   quibns  Chrisiu* 


.  ad  discip  ilum  antcm  :  Ecce  mnter  tua  (Joan.  m, 
26,  27)  ;  ui  virgo  virgini  coliaereret  el  deserviret 
officiosissime  cura  adoptionis.  Non  enim  pudiciasi- 
ma  virginitas  alicui  discipulorum  rectius  quain  vir- 
giui  commendatiir  ut  esset  *d  invicem  grala  socicias 
et  floridus  aspecius  ?  iiccnou  cl  veuuslas  convei  san- 
di  vernans,  alteruatim  pudieitiarura  splendore 
decoraltir.  Una  siquidem  virtus  virginitatis  iu  ani- 
bobus,  scd  aitera  propoitio  in  Maria  ;  allera  qui- 
dem,  quia  fccundior,  scd  ipsa.  lpsa  vero,  sed  altcra* 
quia  etsi  ipsa  eademqtie  incorruplio,  t:imen  fccun- 
ditas  integritalis-  louge  gloriosior  quam  virgiuilas. 
Idcirco  el  fecuiiditas  in  illa  loia  dcifica'  est  ei  vir- 
ginitas.  Alioqui  nusquam  secundum   naluram    na- 


prajliabatur,  seJ  decuclis.  Uincascendisse  legunlur 
in  coenaculum,  in  quo  pasclia  diguissime  celebra- 
batur:  ibi  quippe  mauebaiit  cum  Maria  matre  Jesu 
uuaniiiiiLer  aspirati  in  chaiiialc,  perseverantes  in 
oratione,  douer  iuduerentur  viriute  cx  alto.  Ccepc- 
ranlenim  j;;ra  oia:e  qui  dudum  cum  Domino  conver- 
sanles  vinutibus  et  miractilis  pasccbanlur.  El  bena 
perseverabant  iu  oratioiic  nibii  hxsilanlcs,  dunec 
acciperent  uninera  Spiritus  sancti  qu;c  poscebam. 
Quos  el  vos,  o  ulwr,  iiuitamiiii,  qu;e  in  schol.i 
Cbristi  pernianerc  vovistis:  pcrscveraie  iu  oralio- 
nibus  unaiii;i:iicr  viventes,  donee  intrarc  possitis 
gaudia  alernse  vila»,  quo  beau  Vir-jt»  filicilerhodis 
introivii,  allernanlibus  hymnidkis  angclorum  choris 


scendi  virginitas,  ubi  fecunditas  praedicatur :  ncque  &  '"lra  pascua  ancrnne  viridilalis  :  tibi  una  societas 
fecunditas,  ubi  virginilas  integra  conscrvalur. 
Ideoque  lotum  snperexccllit  de  illa  qua?  dicunlur  , 
quia  sunl  divina  alque  iueflabilia.  (Jndc  virginitas 
et  fecunditas  prolis  supereinineus  novitas  est, 
qtinnquain  humannm  cernalur  ei  carue  quod  uas- 
citur.  Verumlamen  etsi  magnificcniior  niuliihii 
virginitas  iu  Maria  proptcr  graii<e  excellenliam  , 
una  lanien  inlegritascamis,  et  uiia  virtus,  qua?  ad 
iovicem  tanquam  cognata  sociatur.  Hioc  quoque 
Joannes,  quidquid  estquodMaria  genuit  ;  evange- 
lizando,  suo  commendut  eloquio.  Verbum,  iuquii, 
tn  principio  erat,  et  Verbum  erut  apud  Deumt  et 
Deus  erat  Verbum  {Joan.  i,  1).  Ilocquippe  Verbuni 
qnod  eral  in  principio,  el  apud  Deum  erat,  et  Deus 
erat,  ipsum  genuit  beaia  <  I  gloriosa  Virgo  Maria 
ex  se  carnem  f.«clitm.  ldcirco  virginitas  longe  sa- 
cratior.  ei  fecunditas  (ut  ita  dicam)  multo  intffa- 
bilior,  qiiam  suo  polueril  illc  explicare  eloquio. 
Verumtamcn  quanlo  virginitas  cognatior  virgini- 
tali,  tanto  beaiusevangelisla  cxteris  excelleutior 
et  vicinior  Verbo.  Ideo  quidquid  cst  quod  tVirgo 
genuif,  loium  prout  poluit  homo  per  Spirituiii 
sancium  nobis  reservavit  inanifestius  et  docuit. 
IV.  Cseterom  adexemplum  humanae  viiae,  con- 
versatio  ejus  post  ascensioneoi  Christi  generaliier 
cum  apostolis  fuit  quousque  disperguntur:  sicut 
Lacas  meminil,  dicens :  Quod  regressi  quidem  a 
roonte  Oliveti,  Jerosolymam  vcneruni,  et  ascende- 


civiiim  superuoiorum,  ubi  dul<  is  soleuiuiias  ange- 
lornin,  ubi  post  labores  el  aerumnas  fclixel  suavis 
refeclio  aiiimarum.  Hodiegloriosa  namque  semper 
Virgo  Maria  ccelos  ascendit :  rogo,  gaudeie:quia 
(ut  ita  fatear)  ineflabilitcr  sublimata  cuin  Chrislo 
regual  in  setcrnuuu  Regina  mundi  bodie  de  terris 
et  de  prxseiiti  s;rculo  ncqtiam  eripilur ;  iteruui 
dico  gaudcte,  quia  secuia  de  sua  iinmarcescibili 
gloria  ad  cceli  jam  perveuil  pal  ttiura.  Exsullate, 
inqtiaiu,  el  gaudete,  et  lirtetur  oinnis  orbis,  quii 
hodie  nobis  omnibus  cjus  inlei  venienlibus  meritis 
salus  aucta  esl.  Vobis  quoque  diiigenlibus  eam, 
bonor  et  virtus  uua  cum  reliquis  sacris  virginihns 
,  amplior  prxstaluret  gratia.  Jdcirco,  dileclissima?, 
lailaiuini  et  laudate,  quia  si  Deum  ore  prophetico 
in  sanctis  suis  laudare  jubemur,  inulio  inagis  eiuii 
in  hac  celebriiate  beaiae  Maria3  Virpinis  malris  ejus 
oportet  cuin  hymnii  ct  camicis  diligcntius  exiollere, 
el  dignis  Dco  jubilare  praeconiis,  ac  mysiicis  bo- 
uoiare  muueribus.  Nulli  enim  dubium,  quin  tot»m 
ad  gloriam  latidis  cjus  pertineat  quiquid  digne  ge- 
nitrici  suse  impcnsum  fuerit,  aique  soleaiuiier  at- 
Iriboiuni.  Ex  quo  ticueo  fcatis,  et  valde  pcrtimescot 
duiu  vestris  cupio  panrc  piofeclibu^,  ne  forte 
sicut  improbus,  ila  ct  indignus  laudator  invenar* 
V.  Profecio  ctun  itecsanctitas  vel  facundia  suppc- 
ditet,  ut  bealam  et  gloriosam  Virginem  Maru.m 
digne  laudare  qiieam  :  quouiarn  (ui  veniin  fite»  r) 


rnnt  in  ccenaculum,  ubi  manebantPetrus  el  Joannes  D  quidquid  bumanis  dici  potest  verhis,   miiius  esl  a 


ct  Jacobus,  et  Andreas,  Philippus  et  Thomas,  Bar- 
tholomxus  et  Malibxus,  Jacobus  Alphxi  cl  Simou 
Zclotes,  el  Judas  Jacobi :  Ui  omues,  inquii,  erant 
persevtrantes  ununimiter  in  oralione  cum  mulieribus 
et  Maria  matre  Jesut  et  frairibus  ejus  (Act.  i,  II). 
Ecce  Jesu  asccndenie  c:uu  quibus  Virgo  \acal  in 
scbola  virtuiuin,  cl  meditatur  iulege  uiandatorum 
Dei,  ut  el  ipsa  sitforma  disciplinae  Cbrisii,  cl  c\cm- 
pluin  perfectionis  virginibus.  Convcrsalur  aut»in 
cobi  lestibus  s-mct»  restiricclionis  et  ipsa  lestis. 
Couversatur  cum  sciialuribus  cceli  intra  curiam  pa- 
radisi  sub  Spiritus  sancti  discipliua  et  magisterio 
totius  divinae  majesialis.  Inveniiur  prima  beata 
Maria  inter  prinias  summi  regis  cohorles,   quorum 


laude  cceli :  quia  divinis  est  et  angclicis  excelkn- 
liiu  pr.i-dicata  et  laudata  pr*coniis.  A  propiietis 
qnidem  pracnuntiala  :  a  patriarcbis  figuris  et  xnig- 
mai.bus  prasignata:  ab  evangelistis  exbibita  et 
inoiislrala:  ab  angelo  venerabiliter  alquc  officiosis- 
simc  ^alutaia.  Piacterea  qualis  el  quanla  csscl,  ab 
eodem  diviuitus  dcclaratur,  cum  dicitur :  Ave.gra- 
tia  pUna,  Dominus  lecum  :  benedicla  lu  in  mulieribus, 
Talibus  namquc^decehat  Virginem  oppignerari  mn- 
nciibns,  iii  esset  gralia  piena,  qiuc  dedit  rcelis  glo- 
riam,  terris  Dominum,  pac^mque  rcfudit,  fidem 
gentibus,  flnem  vitiis,  viue  ordinem,  moribus  di^- 
ciplinam.  Et  beneangelus  ad  Virgiuem  Mariam  mii- 
lilur:  quia  semper  an-clis  cognala  virg>nitas.  Pro- 


131 


S.nTSEim  ITIEROKYMT 


H2 


feclo  1h  « irne,  prxler  carncm  vivcre,  non   tei  rcua      sea  el  puio  quod  jien^o  sil  qni  pr&sumal,   nisi   qui 

quanta  sin   qua?  panduiilur,  pcnitus  ignoral. 
VI.  Tamen  etsi  ad  ha*c.  nemo  idoneus  invenitur, 


Yita  est,  aed  coelestis.  Unde  in  carne  angelicaui 
*iiam  acquirere,  majus  est  merilum,  quam  haberc. 
Esse  enim  angelum.  felicitalis  es( :  esse  vero  vir- 
gtnem,  virtutis  :  dum  lioc  obtinere  viribus  virgo 
nititur  cum  graiia,  quod  habcl  nngelus  ei  natura. 
Utrutnque  taineu  et  esse  virgiuem  et  nitgclum,  di- 
vini  muneris  est  ofliriutn,  non  limnani :  Avet  in* 
qnit,  graiia  plena  (Luc.  i,  28) ;  et  bene  plena,  quia 
Ctfteris  per  paries  praesiatur:  Mariae  vero  simul  se 
rnta  infudit  picnitudo  ^ratiae.  Hoc  quippe  fst  qnod 
David  canit :  Deseendet  sicui  pluvia  in  vellut  (P$al. 
lxxi,  C).  Vellus  ita;]uc  cum  sit  de  corpore,  ucscit 
corporis  passioncm.  Sic  et  virginiias  cum  mi  in 
carne,  nescit  vitia  caruir.  Coslestis   planc    iinber 


volis  omnibuscessare  non  deheteliam  quilibet  pec- 
cator  a  iaudibus,  quamvis  explere  non  queat  quod 
sentit.  Unde  sermo  divinuscum  de  peccatore  ageret 
in  Psalinis^  Sacrificium,  inquit,  laudit  honorificabit 
me:  proiinus  addidii:  Et  illit  iler  est  quo  ostendam 
illi  taiulqre  Dei  (Psal.  xlix,  23) :  ac  si  patenter 
dicat,  lllic  ilcr  est  laudis  ad  scternam  laudem  sine 
fine  roanaiiram:  sed  nemo  apprebeudet  illud,  nisi 
e^o  prarnonstravero.  Propierea,  charissimae,  quia 
iier  salutis  nostrar  in  laiidibas  est  Satoatoris,  liortor 
vos  et  coinmoueo  in  hac  sacra  solcmnitate  geni- 
tricis  Dei  Mariae,  nolite  cessare  a    laudibus.  Quod.si 


in  virgineum  vellus,  placido  sc  iufudit  illapsu  ;  loia  B  virgo  es,  gaudc,  quia  mcruisii  essccl   tu  quod  iau- 


diviniiatis  uuda  se  contulit  in  camem,  quando 
Veibum  c»ro  facmni  est:  ac  deinde  per  crucis  pa- 
tiholum  cxpresstnn,  terris  onuiibus  salutis  pluviam 
efludii,  et  steilicidia  gratiae  bumanis  prxstilit  men- 
tibus.  Dominut,  inquil,  tecum.  Mira  res  et  jam  ciun 
Virgine  erat,  qui  ad  Virginem  mitlebat  angelum,  ct 
praxcssit  nuntium  suuiu  Dcus,  scd  a  Dco  uon 
recessit  :  neC  leueri  polujt  locis  qui  omnibus 
kabetur  in  locis  •  et  totus  ubique  esr,  sine  quo  nihil 
t>>tum.  Ergo  Verboui  Patris  nunqtiani  a  P.ure  dis- 
cedens,  bomopro  nobis  (ieri  dignatus  est,  sccrcto 
suo  myslerio,  quod  ipse  novit :  qui  quouiam  toluin 
suscepil  quod  esl  hominis,  homo  totus  est ;  el  ^oium 
relinens  quod  Dei  est,  omnino  aliud  quam  Dcus 
(qui  natus  est  ex  Maria)  esse  non  potuit.  Scit  enim 
Deus  oiuuia  et  polesl.  Proplerea  quia  ita  est,  >sci» 
vit  se  ac  potuit  in  utero  Virginis  siue  sui  corrti- 
piiane  misceic  atque  unire,  tit  unus  csset  Christus 
Deus'cl  bomo,  uua  persona,  unaque  suhstaWia.  Ob 
quod  Dci  genitrix  electa  et  praeelecta  jure  ab  an- 
gclo  saiuialiir,  et  prsedicatur  gratia  plena.  Vcre 
plena,  per  quam  largo  sancii  Spiritus  imbre  su- 
perfusa  esl  oimiis  creatura.  Et  idco  salis  cam  de- 
volissimc  priinum  angelus  vcneralur  ct  salutal. 
Miralur  iiaqitc  et  ipse  qualis  aut  quania  sit  quam 
salutat:  uon  enim  simplex,  f.«leor,  vel  consuna 
fuit  isla  salmatio,  sed  omni  admiraiione  digna.  Si- 
quidem  veneratiouis  fuit  dolatio,  oblaiio  moncris, 


das:  tantum  cura  ut  sis,  quse  digne  laudare  possis. 
Quod  si  continens  et  casla  es,  vcuerarect  lauda,  quia 
non  aliunde  constal,  ut  possis  essc  casla,  quam  cx 
gratia  Christi,  qtift  fuil  plenissime  in  Maria  quam 
laudas.  Quod  si  conjugata  certe  atil  peccaliix, 
nihiloiniiiusconficereet  lauda,quoniam  indemiscri- 
cordia  omuibus  profluxit  et  gratia  ut  laiideiit. 
Et  quamvis  non  sit  spcciosa  laus  in  ore  pcccatoris, 
uoii  cessare  a  Iaude,  quia  inde  tibi  promittittir  ve- 
nia,  unde  et  omuibus,  ut  laudes.  Alioqui  nisi  juxta 
moduluin  ingenii  nostri  Deuin  laudare  in  sanctis 
suis  sludeamus  :  quomodo  ctim,  secunduin  quod 
caniinus,  juxia  mullitudinem  magnitudims  ejus, 
,  laudare  poterimus?  omniuo  quippe  praetennitien- 
dum  non  est,  quod  implcluri  stimus  quandoqm», 
secun-Juin  quod  dicitur:  Beati  qui  habitant  in  dgmo 
/uo,  Domine,  in  soecula  ta>culorum  laudabunt  ie 
(Psal.  lxxxiii,  5).  luteidiim  vero  quia  immensus 
est,  quod  voce  non  pos»umti8,  nec  facuudia  valeinus, 
cxsequauiur  votis  et  incdullis  cordis:  quia  magnus 
ct  bonus  est  atque  immcnsus,  tautus  ac  talis  quan- 
tum  ac  qnalcm  ipse  se  oovit,  oreac  spiritu  confitea- 
uiur  ad  jtisiiliam  et  salutem. 

VII.  Hinc,  rogo,  omncs  pariter  festivitalcm  glo 
riosa:  sciuper  virginis  Mariae  dcvotissiine  celebre- 
iuu.s :  quia  haic  e&l  dies  praiclaia,  ui    qua   ineiuit 
exaltari  super  choros  angclorum,  el  pervenire  uitra 
quam  uoslise  humaniiatis  est  ualura.  Ubi  uon  suh- 


fau.ulatus  obsequii.  Quia  clsi  in  sanctis  patribus  cl  D  siautia  toilitur,  sed  gloriie  tuagnitudo    luonstratur, 


prophetis  gratia  ftiisse  creditur :  non  tamen  ealeniis 
plena.  In  Mariam  vero  loiius  gratiae,  quac  iu  Clirisio 
esl  pleuiludo  veuit,  quauqtiam  aliier.  Et  uU*a%  in- 
<|tiit,  benedicta  lu  in  multeribut,  id  est,  plus  beiie- 
<licia  qtiam  omiies  mulieres.  Ac  per  hoc  quidquid 
inalcdiclioiiis  infusiim  c.tt  i>cr  Evam,  tuluiu  ab^tult 
beiicdictto  Maria3.  Iusuper  gratiam  rcfudit  Chrisii 
onuj,,  quam  iioii  habuil  prius  omuis  inuudus.  lgilur 
qtiod  natura  uon  habuit,  tisus  ue^civit,  ignorav.t 
ratio,  mens  uon  canit  butnaua,  pavet  ccelum,  stnprt 
terra,  (icaltira  ouuiscium  calcslis  miialiir:  hoc 
i  loluiu  eM,  quod  per  Gabrielc-m  Maria*  diviuiitis 
iiuiitiatur,  ct  pcr  Cbrislum  adimplelur.  Qua  de 
causa  de  lali  tautaque  loqui,  mc  iu.!ig::uui  laieoi  : 


cum  elev.iiur  in  dexteram  Pahis,  ubi  Christus  pro 
nobis  introivit  pomifdx  factus  iu  «eternum  ad  ccel 
palatium.  Hacc  ejsi,  inquam,  dies,  in  qua  usque  ad 
throni  celsitiidiueni  imemeraia  inatcr  et  virgo  pro 
ccssit,  atque   in  regut  solJo  sublimata,  post   Cbri. 
s.uui  gioriosa  resedii.  Sic  itaquc  uhique  conGdeuter 
saucta  Dci  canil  Eiclesia,  quod  do  nullo  aiio  sau- 
noriim  fas  est  crcderc,  ut  ulira  angelorum  et  ar- 
cb.iugelorutu  dignilatem  merilo  trausceuderil : quu 
itsi  similiiudo  reproiuitiiuir  s*ncii>,  verius  tauieu 
negaiur.  Uoc  quippe  privilegium  uou  natuiae   est, 
sed  graii.t  hcaiae  virginisMariaj,  dc  qua  natus    esi 
i|>>e  Deus  ct  bomo.  idcirco  et  ipsa  pluseat  mcriiis, 
el  non  namra  quatu  virgo  ct  hoiuo.  Undc  cl  si  cae- 


133  EPISTOLA  FX.  AD  PAULAM  ET  EUSTOCriiUM.  ir» 

terae  virgines    jmitantur  illnm  usque  ad  contem-  a  rllatis.  Vt  virgula  inquit,  fumi  cx  aromatibus  :  n  - 


plum  partus,  ct  Gabrielis  novae  salutationis  oMe- 
quiiiro  :  deinceps  tomm  divinum  est,quod  operntum 
est  in  ea,  teste  angelo  :  Quia  Spiritus  sanetus  tt 
virtus  Attissimi  obumbrabit  te.  Anle  linc  ipsnm 
sane  nterus  Virgiciis,  quatnvis  tuundi  s,  quamvis  im- 
pollutus  et  alrenus  a  contagione  [Al.  cogitatioue] 
poe*<ui  ,  quamvis  sanclus,  lameu  adluic  viliiate 
hmitanilaiis  indiiitur  :  ut  ita  dicam,  ac  si  lana 
cnndidissima,  suoque  colore  dealbata  :  ad  quam 
satte  cum  accessisset  Spirilus  sanctus,  quasi  ipsi 
eadcmque  lana  cum  iniicilur  sanguine  conchylii 
▼el  tnurici?,  vertitur  in  purpuram  :  «versa  cst  el 
ipsa  sine  coilu  in  mairem  :  ut  non  sit  jam  amoJo 
qu  >d  fuerat,  sed  purpura  verissima  ad  indtimenlttm 


mirum  quia  niultis  repleta  est  viriutum  odoribos  : 
mauans  cx  ea  fragrahat  suavissimus  odor  cliam 
spiriiibus  angelicis.  Ascendebat  aulem  Dei  geuitrix 
de  d^serio  firoDseniis  saet  uli,  virga  de  radice  Jesse 
oliin  exorta  -  sed  mirabanlur  electorum  aniota*  pr^ae 
gaudio,  quamam  esset  quae  etiam  ineritorum  virlu- 
libus  angelorum  vinceret  dignitatem.  De  qua  rursus 
idem  Spirilus  snnctus  in  cisdem  Canlicis  :  Quceest 
ista  qu&  ascendit,  inquil,  quasi  aurora  cousurgens, 
pulchra  ut  lunat  clecta  ul  $ol,  terribiiisui  cnsirorun 
acies  ordinata  (Cant.  vi,  9)?  Admiralur  antmi  Spi- 
rilus  sawius,  quia  omnes  dc  asrensu  hujus  Yirginis 
a.Itniraiites  facu.  i|iiod  qunsi  novi  diluculi  aurora 
rulilans,  ascensii  suo  resplendeai,  uiultis   freta  et 


ei  glorhm  summi  regis  divinitusaptissiinededicnta:  B  vallata  snnciornm  agmiuiiitis.  Undc  dicitur,  terribi- 


ut  nttlli  deinceps  ea  uii  usu  femineo  licueril  nisi 
Deo.  Quippe  (ut  ita  loquar)  beaia  el  gloriosa  virgo 
llaria  eo  modo,  quamvis  dudum  iticomparaLiiis 
esset  universis  qtt»  sub  ccelo  sunl  virginibus,  til 
decenter  possel  in  se  susciprre  divinitatis  admi- 
slionem,  salva  utraque  natura :  lauien  cum  gralia 
repletnr,  cum  Spiritu  sancto  perfunditur,  cum  Vir- 
tute  AltisYimi  obumbratur,  tit  pretiosior  meriiis, 
ceisissublimior  fasligiis,  pulchrior  sanctitate,  glo- 
riosior  suorum  pnerogativis  meritorum:  ita  ui 
oullis  jnm  usihus  sit  ipsa  eademque  tnancipanda 
nisi  divinis.  Uude,  o  sanclissimae  virgiueg,  eisi 
imitari  oportet  lantarin  ac  talem  virgincm,  lamque 
pracclurain  venernri :   multain  tamen  couvenit,  et 


lis  ut  castrorum  acics  ordinata.  Siquidem  ter.bilis 
suis  fai-ta  virtuiibus,  ut  casirorum  acies  admoilum 
ordinata  :  biuc  inde  angelorum  sauclorum  lulta 
pr.ncsidiis  :  pulchra  ut  luna  ,  imo  puicbrior  quam 
luna,  quia  jam  sine  defetiu  sui  coruscat,  cajl»sii- 
bus  illustrnta  fnlgoiibus.  Electaut  sc/,  fulgore  vir- 
tuiiitn,  quia  ipse  elegit  eam  sol  jusiitiae,  m  uasce- 
retur  ex  ea.  Ad  cujus  profeclo  exsequias  (quantum 
fas  esl  crcdere)  fumulabantur  angeli,  et  universae 
coelorum  congratulabaiitiir  curia».  Nec  mirum,  quia 
bonor  malernus  ejus  est,  qui  est  natus  ei  ca  ; 
quera  omnis  crelorum  ordo  veneratur  et  adorat 
super  se  eievalum  cum  Patre  iu  sede  niajesutis 
Domini.  Legimus  enim  quam  sxpead  ftinera  et  ad 


ullra  angelicam  quodamtnodo  diguitatem,  quanlum  ^  sepulluras  quorumlibeisanctorumangelosadveiiisse 


fas  est,  cum  gaudio  iaudibus  eam  dignissimis  ef- 
ferfe:  qu;e  utdiximus,  non  temere  per  Christi  gra- 
tiam  supcr  choros  angelorum  exaltata,  devotissiine 
bodie  prsedicatur:  quia  praecessil  eam  i)>minus  et 
Salvator  noster  ex  ea  vera  fide  geniius  ad  coelestia: 
ul  pararet  ei,  sicul  ipse  snis  repromisit  discipulis, 
in  aethereis  niansioiiihus  locum.  Hiuc  quoque  David 
propheta  olim  grattilabundiis  Chrislo  cmii :  A 
summot  inquit,  cceto  egrestio  ejus  :  et  occursus  ejus 
usque  ad**ummum  ejus  (Psal.  xmii,  7).  Ascendil 
erfu  eauidem  gloriam  resuiupiurus,  licet  iioii  ami- 
seril,  quampiius  habuerat  antequain  mundus  fierel. 
A>cendit  et  prseparavit  huic  sanctissimae  et  glorio- 


el  exsequiis  eorum  ohsequia  praestitisse  r  necnonet 
animas  electorum  usqtie  ad  (celos,  cum  hymnis  et 
laudibus  detuli>se  :  uhi  et  uiriusque  sexus  chori 
coiniuenjoraiitur  freqiientcr  anditi,  laudesquc  ccci- 
nisse  :  inlerea  et  quodperspicacius  esi,  mulio  non- 
nunquam  lumine  eosdem  resplcnduissd;  insuperti 
adhuc  viventes  in  carne,  ibiilem  mir;  odoris  fra- 
grnutiam  diutius  persensisse.  Quod  si  ad  recrean- 
dam  spem,  dilectissimae  filia?,  et  corroborandam 
fldem  interdum  asiautium,  Salvator  noster  Jesus 
Christus,  ob  merita  suorum  amplius  coinprobauda, 
talia  et  lauta  dignntus  esl  exhibere  per  suos  coeli 
ministros  circa  defunclos  :  quanio  magis  creden- 


sissimae   Virgioi  loeum    immortalitatis,  ut  cum  eo  ^  duin  est  hodierna  die  miliiiam  'cadoruiu  cum  suis 


reguare  possei  in  perpetuum. 

VIII.  Ei  hec  cst  hujtis  prxsenlis  diei  fesiniins, 
in  qua  gloriosa  et  felix  ad  seihcreum  pervenit  th.i- 
lanimn.  Quj»  profecto  festivitas,  siculi  beala  Maiia 
incompardbilis  est  virgiuibus  caeteris,  ita  ii»coiu;>a- 
rabilis  est  omuiuni  sauctorum  festivilaiibus  :  e( 
admiranda  est  ciiain  nugelicis  virtutibus.  Propier 
quod  cx  peidona  supiMnorom  civiuui  cjus  astcn- 
sioi.e  admiraus  Spiritus  sanctiis,  ait  iu  Camicis  : 
Qua  est  i*ta  quw  ascendil  per  deserlum,  sicut  iur 
guli  fiitni  ex  aromatibus  (Cunt.  m,  0)  ?  £i  beue 
qu.tbi  Migiila  fuuii,  quia  gracilis  et  dtlicala,  quia 
diviuis»  extenuaia  disciplinis,  el  coiicreiuaia  imus  iu 
holocaustum  iucendio  pii  amoris,  ct  desideno  cha- 


agminiW  fesiive  obviam  venisse  Genilrici  De?t 
eamque  iugeuli  luinine  circuiufulsisse,  et  usque  ad 
thronumoliui  sibi  eiiam  aule  iiiundi  constitutionenr 
pnraliiin,  nnn  luudibus  el  canticis  spiriiuali!;us 
perduxissel  Nulli  dubium,  omnem  illam  creleslem 
Jerus.tlem,  tuuc  cxsullasse  inelfabili  lactitia,  tunc 
jucundntani  e»se  inajsliinabili  cliaritate,  iiincque 
cuiu  omui  grululaiione  jubiiasse  :  quouiani  fesiiviu& 
hitc  qtio  nobis  hodie  revuivitur  aunua,  iliis  onniL- 
bus  facta  est  coutinua. 

IX.  Nee  immeriio  :  creditur  inim  quod  Salvuior 
omniuin  ipse,  qu.intum  dntur  iulclligi,  \i*r  se  tutns 
feslivus  occurrit,  et  cum  gaudio  eain  sccum  Uu 
throno  collocavii.  Alias  autcm  quoinoioMupkvistc 


135 


S.  EUSEBIT  IIIERONYMI 


l->6 


ereditur  quod  in  lcge  ipse  prcccptt, :  Honora  pa-  A  Libano,  veni,  coronaberis  (Cant.  iv,  8).  Non  imnm 


frcm  /tii/m  et  matrem  tuam  (Matth.  xv,  4)?  Porto 
quod  pairem  lionoravrrtt,  ipse  tostis  esl,  ctim  a<l 
Judrcos  ait :  Kgo  ghriam  meam  non  qua>ro  :  est  qui 
qua?rat  et  judicct  :  scd  ego  honorifieo  Palrem  meum, 
et  vos  inhonoratiis  me  (Joan.xiw,  49,  50).  De  inatre 
vcro  Kv.iifjclisia  :  Cum  rediret  teniens,  ait,  Naza- 
rethteratsubditus  iltis  (Luc.  ii,f>l).Sed  alia  est  nalura 
qua  D.-ns  Pater  secundiiin  sc  honoralur,  alia  qua 
Mi  m  parentihtis  sub Jitur.  Iu  tilraque  tamvn  unus 
Memque  Christus  recte  creditur :  eo  quod  Verbum 
<  aro  factiim  est,  ei  habilavil  in  nobis,  unus  Emma- 
iniel,  quodesl,nobiscum  Deus.  Hanc  quippe  tiiiioucin 
divinitaiisatque  hitmaniialisincoufusam  atqne  in;li- 
visam  fldcscatholica  serval :  qucra  sane  intelligeutlo 


rito  igilur  vcnira  dc  Libano  jjibelur,  qnia  Li.banus 
candid*tio  inlerpretattir.  Eratenim  candidala  miillis 
meiitorum  virtuiibus,  ct  dealbata  nive  candidior 
Spiritus  sancU  muneribtis,  simplicitalem  columbae 
in  bmnibtis  repraescntans  :  quoniam  quidquid  in  ea 
gestum  esl,  totum  pnritas  ct  simpliciias  [Mart*  ta- 
cet  totum  puritas  et  simplicilasj,  totum  veritas  et 
gralia  fuit,  toium  misericordia,  eijuslilia,  qtue  de 
coelo  prospcxil  :  el  iileo  immaculata,  quia  in  nullo 
corrupta.  Circumdeitii  enim  viruin  in  utero,  $l«ut 
Jeremias  saiictus  testaiur,  el  non  aliunde  accepii. 
Faciet,  inquit,  Dominus  novum  super  terram,  el 
mulier  circumdabit  virum  (Jerem.  ix,  32).  Veie 
novum  et  omuiuin  uovttatiim.  supcrciuiiieiis  uoviias 


coguoscit  naluralis,  aique    secuiidum  stihstamiam  B  virrutum,    qtiaudo   Detis    (qticm   ferrc  non    potest 


convenlio  uuilatis,  ui  nequccouversio  in  alterulram 
dtiarum  substaniiarum  parlem  rccipiatur,  necdivisio. 
Sic  namqne  credcre,  honorare  est  mairem  Domi..i 
quaB  Deum  uobis  genuil  el  homiuem  :  ncque  homiueiii 
siue  Deo,  neque  sine  hoinine  Dcum,  sed  Deum  et  ho- 
miuem  unum  et  verum  Jesum  Cbristum.  Alioqui  Dei 
genitrix  dici  non  posset,  qtiodmtilti  baerelicorum  ne- 
gare  conati  sunt,  uisi  Deum  vere  genuibset  iucariia- 
ttim  :  el  proplerea  duas  iu  Christo  rectc  confitetnur 
uaiiviiaies.  Uuaiu  videlicet  de  patre.  sine  iuitio,  et 
siue  tempore  sempilernam  et  co<eternam  Deo  Pairi, 
Alierara  de  malre  ctun  teuipore,  quando  misera- 
lionem  induens  et  miscricordiam,  spontauea  voluu* 


mtiudus,  neque  vidcre  aliquis  ut  vivere  possil)  sic 
ingressus  csl  hospisium  ventris,  ui  corporis  clati- 
sirum  uesciret  :  sxque  gesiaius,  ut  Itotus  Deus  in 
co  essel,  ct  sic  exivil  inde,  ut  esset  (sicut  Ezechid 
f.tietur)  porta  oranino  clausa.  Unde  canitur  in 
eisdem  Canticis  de  ea  :  Uortus  conclusus%  fons 
signmus,  emissione$  tuce  paradisus  (Cant.  iv,  42). 
Vere  hortus  deliciarum,  in  quo  consila  sunt  uni- 
veisa  florum  geuera  el  odorameuta  virtutum  :  sic- 
que  conclusus,  ut  nesciat  violari  ucqtie  corrumpi 
uilis  insidiarum  fraudibus.  Fous  iiaque  signatus 
sigillo  totius  Triniiatis :  ex  quo  funs  vitte  manat, 
in    ctijus  lumine  omnes  videbimus  lumcii.  Quia, 


late  ad  uos  dcsccudil  homo  natus  Deus  :  ac  perhoc  r  jUxia  Joannem,  Ipse  est  qui  illuminai  omnem  homi* 

.     •  .      .  .  ~    ~       -     '  **  .  .  .  m  At       t\     • 


juxta  veiuatem  ct  inaliis  gcstatur  uiero,  qtu  sem 
per  Deus  agnoscitur.  tlinc  eliatn  Tlieotocon  eam 
veraciier  coufiiemur,  Dei  scilicet  genitricem,  nec- 
nonetChristotocon;  iiouquod  Vcrbumcarnemsecuin 
detulerit,  nequc  olim  prxfatas  carni  copulalum  sit : 
sed  lunc  quan<lo  Vcrbum  caro  factum  est  cx  carue 
Virgiuis,  divinitatis  atque  humanilatis  substantia 
in  utero  ita  iuconfuse  unitur,  ut  uua  persona  sit 
Deus  et  homo  Cbristtis.  Ex  duabus  siquidem  natu- 
ris  Hiie  confusioue  alterius,  nonuisi  uuus  inveiiiiur 
Jesus  Dominus  maneus  Deus  in  forma  Dei,  qut 
semeiipsum  exinanivil,  formam  servi  accipiens  (l*hh 
iip,).  u,  7)  :  maiiens  uuus  ideiuque  in  forma  servi 
qiiam  suscepil  :  totns  qtiippe   Dciis  in  carne  Virgi- 


ttem  venientem  in  hunc  mundum  (Joan.  i,  9).  Cujua 
profecto  emissio  uleri,  supernoruin  civiumoinniutn 
esl  paradisus.  De  isto  natnque  veitlris  agro  patriar- 
cha  Isaac  hmge  odoraus,  aiebat,  dicens  :  Ecce  odor 
fiiii  mei  sicut  odor  ayri  pleni,  cui  benedixit  Dominus 
(Gen.  xxvii,  27) :  quamvis  putent  parum  intelligcu- 
tes,  quod  priores  saucli  miuus  de  Cbristo  Inlel- 
lexerinl  mysteriuin  Iucarnaiionis,  cum  et  ipsi  ea- 
dcm  salvali  sint  gratia.  t 

X.  Undc  constat  tcmpus  non  pra?judicasse  sacra- 
meuto  uniti  bominis  ac  Dei  ita  ut  jam  esset  in  illo 
per  uuitatem  persoux  ab  iuitio  saeculi,  qui  uonduin 
erat  uatus  de  Maria  Virgiue  :  quod  multis  Scriplti- 
raruiii  declaratur  indiciis.  Unde  Dominus  ad  Juu>oi. 


uis  de  qua  nalus  csl,  el  totus  homo.  iiinc  quoque  ^  Antequam  Abruham  fierett  iuqtiit,  ego  sum.  Quibuft 


Apostolus  :  In  quo  habitatf  iiiquit,  omnis  plenitudo 
divinitalis  corporaliter  (Coi.  u,  9).  Quapropter,  o 
filiac,  eslote  prudenles  sicut  serpeute*,  et  simpiices 
sicut  columbw  (.l/an/i.x,  iG)  :  ut  cx  prudeuiia  pcr- 
fect;e  inlell.geniia3,  amiulum  fldei  vestrai,  ct  mar- 
gaiilain,  oro  qua  ouinia  reliquisiis,  iutegrani  invio- 
latanique  scrveiia  ;  ne  doiem  simul  et  airhain 
Spirilus  tancti  («juo<l  absit)  perdaiis.  Diligeuiius 
ilaque  |>ro<uraic,  si  qtiomoilo  simplicitus  columba?, 
qu£  Itiil  iu  Maiia,  iilxsa  inviolalaquc  in  votiis 
ciistodiatur.  De  qua  Saloiuon  iu  Cauticis  quasi  in 
laudem  cjus  :  Veni,  iuquil,  coiumba  mea,  immacu- 
iata  mea  :  jam  cnim  hiems  transiit,  imber  abitt  et 
tectssit  (Cunt.  u,   11).  Ac  dcimlc  impu  :  Veni  de 


titique  verbis-  osteudit  se  qui  loquebalur,  in  eo 
seiu^icr  fuisse  inysteriojinitaiis:  Qnam  titcommeii- 
darcl,  Antequam  Abraham  fieret,  itiquit,  ego  sum 
(Joan.  vin,  58).  Naiu,  Abraham  antequam  fieret, 
humaiiiiatis  cst  brevita».  Ego  autem  surn,  aeternitas 
iiatutx  deci.iralttr  :  in  qtia  uimirumaBternitate  jam 
se  fuissequiloqucbatur,per  sacramciitum  stixincar- 
iiaiiouis  insinuat.  Qtiod  apostolus  Judas  volens 
apertius  dilucidare  :  Je*ust  iuquit,  populum  ex 
AZgypto  saloans  :  secundo  eos9  qui  non  crediderunt, 
perdidit  (Juda.  i,  5).  Et  alibi  Paulu>  :  Seque  Un- 
temus  Christum,  sicul  quidam  corum  tentavcruut 
(l  Cor.  x,  9)  :  iioii  quod  jain  essel  Jesus  aui  Chti- 
btus  natus  ex  Maria  ;  scd  quia    iti  illo  unico  Fiiio 


137  EPISTOLA  IX.   AD  PAUI 

Dei  jam  nnii.s  personae  commendabatur ,  quae  A 
orculta  eml  in  mysterio.  Quod  et  alibi  evidenier 
P:«ulus :  Qui  elcgit  nos,  inquit,  antemundi  constitu- 
liouem  in  ip*o  (Ephes.  i,  4) :  quia  profeeto  quid- 
qtiid  Deus  fecil  ab  iniiio,  Chrislus  fecit  totuui  pcr 
nuttatem  sacramenti.  Et  ideo  jam  Jesns  erat  in 
Filio,  qn  populnm  educebal,  et  Clirislus  iri  eo  qui 
iciitabuinr  :  quoniam  semper  per  sncramenti  unila- 
tem  in  Deo  fuisse  non  duhitahir.  Alioqui  nisi  ita 
eredideris,  aut  Chrislus  Deus  non  erit  omnino,  aut 
couira  prophelam  Deus  reoens  esse  videbitur.  Sed 
iie  talibus  quatiamur  caltimuiis,  scrutandae  sunt 
Scripturae,  in  quihus  unitas  in  Christo  commenda- 
tor  personse,  quoniam  non  prajudicat  tempus,  nc 
uuus  semper  dicatur.  Hinc  quoque  hcauis  Petrus 
loquens  de  p:ttribtis,.ait :  Per  graliam  Domini  no-  B 
htri  Jesu  Chnsti  credimus  salvari,  quemadmodum  et 
illi  (Aci.  xv,  41).  Namque  illos  Dominus  solus  dtt- 
cebil  :  et  non  erat  cum  eis  Deus  alienus :  unde  nec 
iiobiscum  Deus  reccns  :  quia  unus  idcmque  esi  qui 
el  eorum  ductor  fuit,  et  noster  per  passionetn  car- 
ii is  suae  Redempior  :  unus  siquidem  sua  in  came, 
iiniis  in  sacrainento,  alque  unus  in  spiritu  :  nec 
adniitiit  ratio,  ut  alius  Filius  hoiuinis,  alius  Filius 
Dei  intelligatur.  Q.ii  nec  tempore  pracscrihilur, 
nec  passione  separatur  :  sed  lotus  Deus  in  Chri- 
smm,  et  Cbristus  in  Deum  transit,  ul  qnidquid  Dci 
filius  est,  Christtis  dicatttr ;  et  quidquid  in  carne 
Clirisius  pertulit,  id  Deus  pertulisse  re«le  crcd;*tur: 
alioqui  h  ad  ratioiiem  respicias  et  ad  sensus  hu- 
ir.anos,  ne.|uaquam  ita  hactenus  potueruut  inler  se 
convenire  deitns  et  humana  condiiio  :  couvencruut 
lamen  in  Chrislo,  et  uuus  est  ex  ambobus  Emma- 
imel.  Unde  mihi  videtur  qnod  ahiiudineni  tanli 
mysterii  diligentcr  iolelligere  et  videre  uon  potue- 
runi,  qui  aut  duos  filios  certe,  aut  aliud  Christum, 
quam  Dei  Filium  existimavere.  Quapropler  uec  nos 
bominem  seorsum  colimus,  quod  nefas  est,  nec 
adoramus;  sed  Deum  magis  incarnatum,  qui  pro- 
prium  sibi  corpus  animalum  univit,  ita  ut  Deus 
Yerbutn  caro  lieret :  et  non  in  alium  quemlibet, 
sed  iii  semetipsum  caderet  uuiias,  qui  unus  et 
verus  Dei  Filius  semper  erat.  Idcirco  non  alium 
quam  cumdem,  ipsumqtie  Dei  Filium,  et  colimus 
et  adorainus.  Qui  uihil  ipse  pro  assumpto  homine  D 
eH  auetus,  nibilque  quod  Verbuin  caro  factum  esl, 
imiuinuliis,  vel  immutatus  est :  et  ideo  unus  idem- 
que  semper  cum  Deo  Patre  Filius  adoratur,  nou 
novus,  non  recens  ez  tempore,  non  alienus  a  na- 
tura,  vel  genere. 

XI.  Quod  si  libi  novum  videtur,  quod  pro  te  homi- 
uem  assuinpsit :  noveris  quod  hoc  semper  cuni  eo 
et  in  ejus  consilio  fuit  ul  sic  fiercl;  et  nunc  quaudo 
pleniludo  lemporis  veuit/id  factuin  estquod  in  Chrislo 
seiuper  factum  fuit.  Talibus  quippe  priores  sancti 
divinitus  airiciebanttir  odoramentis,  talibus  inspira- 
bantur  dc  Christo  praesagiis,  quod  nasciturus  csset 
in  mundo,  in  quo  esset  ouiniiim  salus  et  benedictio 
x  erna?  luerediiaiis.  Istai  siquidcm  sunt  fidei  vestes: 
Patbol.  XXX. 


-AM  ET  EUSTOCmUM.  138 

isire  quihus  priores  sancti  vesiiebanlur:  islae  qnas 
Rebecca,  imo  Spiritus  sanctus  sccum  domi  habuif, 
quibus  induit  Jacob  filium  suum.  Alias  aulem  nisi 
a  Spirilti  sancto  servatae  domi  et  prolalac  essent, 
quid  n.iri  odoris  in  eisdem  pater  Isaac  hauriret,  ita 
ut  diceret,  cum  prascnsisset  vestimentorum  fra- 
grantiam  :  Ecce  odor  filii  mei,sicut  odor  agri  pleni, 
cui  benedixit  Dmninus  (Gen.  xxvn,  27)?  Sed  forie 
dicturus  est  aliquis  :  Quiil  ad  Rebeccam  Spirituf 
sanctus  pcrtiuel,  cuin  muliis  in  locis  personae  pro 
Deo  figurale  accipiantur?  Verumtamcn  et  spiritus 
in  Hebraeo  rua  TTn  feminino  gcnere  dicilur,  non 
quod  sexus  in  Deo  lnonstrelur  ;  imo  ne  forte  suspi- 
cetur,  sub  regula  irium  linguarum,  Spiritus  sanctuf 
diverse  accipilur :  in  Hebraco  scilicet,  ut  dixi,  femi-  \ 
nino  genere  Iegitur;  in  Gneco  vero,  ne  sexus  in 
eo  cretlaltir,  rcvcujxa  nculro  invenitur;  et  in  Latino 
niasculinum  esse  dccernitur.  Qui  nimirum  Spiritus 
sancius  bene  per  Rebeccam  intelligitur  ;  et  idc/> 
tottim  est  in  mystcrio  qtiod  gcritur,  ut  per  vesti 
inentorum  fragranliain  Christus  aiiiiuntielur  :  qu?«n 
nos  omnes  qnicttmque  baptizali  sumus  indtiimur, 
in  quo  bcnedixit  uos  non  qualkumque,  sed  omni 
(ul  ait  Apostolus)  benedictione  spirituali  in  ccclesli- 
bus  (Ephcs.  i,  5).  Undc  et  angelus  Mariae  loquens, 
a  benedictioiie  exorsus  ail  :  Benedicta  tu  in  mulie- 
ribus,  et  benedictus  (ructus  ventris  tui  (Luc.  i,  28). 
Ctijus  profecto  in  spiiiiu  longe  odorem  trahcns 
p;iirr  Isaac  bencdicchat  filium,  in  quo  coeleslis 
oinnis  benedictio  inundo  eflloruit.  Et  bene  ab  eo 
plenus  nger  diciltir,  quia  plena  gralia  virlutum 
virgo  Maria  pronunliatur  :  de  cujus  ulero  credeutt- 
bus  fructus  vitac  effulsit.  Et  nos  (itiquit  evangelista) 
omves  de  pleniludine  ejus  accepimus  (Joan.  i,  16), 
graiiam  pro  graiia.  Quapropier  obsccro  vos,  o  fili«9 
talem  ac  lantam  gratiam  ne  in  vacuum  recipiatis, 
quic  est  fn  Christo  Jcsu,  in  quo  est  Deus  et  liomo, 
sic  unitus  in  una  eademque  persona,  ul  legatur 
quam  saepe  iu  Scriptttris  divinis  homo  Deo  coceler- 
nus  propler  unionem  substantiae  :  ac  deiude  Deus 
liomini  videatur  compassus,  cum  nec  initialis  sit 
lionio,  ncc  passibilis  Deus,  tamcn  sic  unitus  esl 
Dcus  suo  corpori,  ut  nullam  patiatur  fieri  inter 
Deuiti  et  homiucm  htimana  opinionc  distanliam  : 
ne  forte  (quod  absil)  alins  filius  Dei,  el  alius  filius 
hominis  credaiur;  pr«£sertim  quia  Scriptura  divioa 
sic  connectii  ei  concorporat  Deum  et  hominein,  ut 
nec  in  tcmpore  hominem  admodtim  quis  a  Dco, 
nec  in  passione  possit  ab  homine  Deum  discemere. 
Unde  si  ad  tcmpus  respicias,  invenies  quidem  pro  « 
certo  semper  filium  hominis  cum  filio  Dei.  Si  ad 
passiouem ,  invenies  semper  cum  filio  hominis 
eiiuidero  Dei  filium  ua  unituiti  et  individuum,  quan- 
tum  ad  vocem  Scripturae  pertinet,  ut  uec  homo 
separari  a  Deo  lempore,  nec  ab  homine  Deus  valeal 
passioue. 

XII.  Siquidem  (ut  lirc  apertius  intelligalis)  ipsius 
Christi  verba  discutile  :  Nemo  ascendit,  inquit,  in 
ccelum,  nisi  qui  desceudil  de  catlo,  filins  hominis  qui 

5 


139  S.  HIERONYMI  OPERUM  MANTISSA.  140 

$st  in  coAo  (Joun.  m,  15).  Quis,  qnaeso,  est  qui  lo-  A  est,  aliui  perpetravil  kumaua,  paasionesque  susti- 
quilur?  Christus  uiique.  Ubi,  rogo,   tunc  erat, 
quando  baec  loquebatur?  io  lerra  sciiket.  Et  quo- 
modo  se  de  coelo  aniequam  nascereiur  descendisae 


teslaiur?  Etiam  ei  cuin  ioquitur,  in  coelo  se  esae 
fatetur,  eumdemque  se  fllium  hominis  dicit;  cum 
utique  de  coelo,  nisi  Deus  desceodere  non  potuerit : 
et  cuni  in  terris  loquitur,  nonnisi  unus  idemque 
Christos  fuil.  Et  baec  est  mira  et  admirabilis  novi- 
tas,  imo  oinnium  novilatum  aupereminens  novitas 
uniiatis.  Quam  nisi  dlligenter,  prudens  virgo,  ab 
exordio  sancti  Evangelii  animadvertas,  magii  er- 
rare  in  omni  Acriptura  videberis  divina,  quam  in- 
idligere  veriiatem.  Consiat  igitur  unum  eumdem- 
que  Cbristum  secundum  utratque  formas  opera- 


nuit :  sed  unus  ideinque  Cbristui  Filius  Dei  atquc 
bominis  Ulius,  qui  divina  gessit  et  bumana  ;  siqui- 
dem  inseparabililer  aique  indivise  communes  Cbri- 
•tua  babuit  actiones.  Sed  imelligendae  sunt  ipsorum 
operum  qualitates  :  contemplandumque  semper  ad 
quae  provebatur  bumilitas  carnis,  et  ad  quae  incli- 
netur  aliiludo  divinitatis;  ita  ut  per  omnem  texlura 
sancti  Evangelii . videatur  nibil  caro  s  ne  Yerbo 
agere,  neque  Verbum  sine  carne  quidquam  efficere. 
Unde  quod  concinit  et  parit  Virgo,  sicut  non  sine 
potentia  Verbi  est,  ita  non  sine  veritaie  carnis 
quod  pannorum  faaciis  jacet  involutum,  et  in  prae- 
aepio  reclinalur.  Porro  quod  slella  duco  a  Magis 
adoratur  (Matth.  n),  sicut  deitatia  est  :  ita  et 


tum,  humanilaiis  scilicet  ac  divinitaiis,  ac  per  boc  B  bumanitalis,  cum  in  iEgyplum  per  fugam  ne  ca- 


duas  exercuisse  operationes.  Operata  est  enim 
utraque  forma  vel  natura  cum  allerius  communione 
quod  proprium  babuit :  Verbo  siquidem  operante 
quod  Verbi  eal,  et  carue  exsequente  quae  carnia 
erant :  commuuicante  ei  siquidem  Verbo  in  eadem 
operatione,  dum  et  idem  Deus  atque  bomo  in  una 
aubsiantia  vel  persona,  sine  divisione  aut  com- 
mixtione  creditur,  et  praecognila  una  ideutitas 
prapdicatur.  Verumtamen  Deus  Verbum  esl,  et  non 
caro,  quanquam  carnem  rationabiliter  aniniatam 
asaumpserit  :  hancque  sibi  [Al.  iaeei  sihij  unione 
naturali  et  secundum  substantiam  counivii.  Simi- 
liter  et  caro  eal  animata,  et  non  Verbum  :  licet 
Verbi  Dei  caro  conspecta  sit  ae  visa.  Unde  et 
Joaiiues  :  Quod  fuit  ab  tntlio,  et  quod  audivimus, 
inquit,  et  tidimus  et  perspeximus,  ei  manus  nostrm 
tractaverutU  de  verbo  vitee  (I  Joan.  i,  4);  cum  pro- 
fecto  nemo  Deum  verum  videre  aut  tractare  possit 
manibus,  nisi  per  aacraroentum  sibi  uniti  houiiiii*. 
Qoat  nimirum  uniiio  lam  mira  est,  ut  dtecerntne- 
queau  Alioquin  quod  fuit  ab  initio  Verbum,  quo- 
mode  recte  diciiur  huc  toium  esse  qnod  apostoli 
audieranl,  quod  viderant,  qood  manibus  tractarant: 
nisi  quia  Cbrislua  unus  idemque  erat?  Ac  per  hoc 
quod  audieranl,  quod  viderant,  quod  tractarant, 
Verbum  viue  erat;  et  niliil  aliud  ex  duabus  naturis 
quam  unum  juxta  subsistentiam  vel  persoiiam. 
Hiuc  eat  quod  uuus  idemque  mauens  Filius  unige- 
uitus,  indisseparatus  in  utriusque  naturia  conspici- 
mr,  et  quae  sunt  utriusque  aubsiautiae  naturaliter 
operabatur  [Al.  operatorj,  secundum  unicuique 
vei  insitam  essentialero  qualiiatem,  vei  naturalem 
proprieutem  :  quae  in  naturaiu  haberet  singularem 
et  inconjunciaiii,  nou  ageret  utique.  Nunc  autein 
Emiuaouel  duiu  unus  eat,  et  iu  eo  ipso  utraque, 
id  eat,  Deus  et  bomo,  quac  utriusque  naturae  suut, 
veraciter  geasit,  secundum  aliud  et  aliud  quae  gesta 
aunt  operans.  Ergo  secunduin  quod  Deus ,  ipse 
ideni  egit  quae  diviua  sunt  :  secumlum  quod  homo, 
idetu  ipse  quae  bumana  suul,  seipsum  volens  o>ten- 
dere  quod  Deus  iuVin  ipse  et  boiuo  sit.Et  ideo  idem 
ipse  tam  quae  divina  siiut  agt,  quam  quae  huuiana 
simiiiter;  et  uou  alius  quidein  uiimcula  operulus 


pialur,  adducitur.  Sic  itaque  omnia  virtutuiu  opera 
consideranda  auut,  ut  reddamus  Deo  qua»  Dei  sunt, 
et  homini  quae  sunt  bominis.  Quoniam  sicut  est 
unus  qui  Lazarum  verbo  potentiae  suae  vocat,  ut 
exeat  loras  a  monumento  :  sic  idcm  ipse  unus  est 
qui  flevil  bumanitatis  affectu.  Sic  quippe  cuncta 
oportet  considerare  :  quaienus  et  plena  diviniut 
in  Christo  iuteiligatur  boiuiui  unita,  et  plena  hu- 
mauitas  in  Deum  assumpta. 

XIII.  Haec  idcirco  dixerim  tautisper  de  flde  lu- 
carnationis  Cbristi,  charissimae  :  quia,  quod  plurea 
Orientalium  ciicumeunt  suis  faecibus  obvoluti,  ino- 
neri  debuisiis,  ne  suo  obnubilare  vos  velint  obacu- 
ritatis  eloquio,  vel  Graeco  lurhine  Latinam  confun- 

c  dere  puritatem.  Sunt  enim  et  prudentes  virginea, 
suiil  et  fatuae.  Et  idco,  dilectissimae,  iiuitamiui, 
quain  amalis  bealaiu  el  gloriosam  Virginein,  cujus 
hodie  in  terris  festa  colitis :  de  qna  dicitur  :  Maria 
autem  conservabat  omnia  verba  heec  (quae  de  Cbristo 
dicebantur,  scilicei)  conferens  in  corde  suo  (Lue.  u, 
51).  Confcrte  ergo  et  vos  iu  cordibus  vestris,  cha- 
rtssimae,  quae  de  ipso  eodemque  Domino  caiholice 
dieuntur  :  ut  ei  fiiieni  iutegram  servare  potsitis, 
et  matrero  ejus  debite  venerari.  Quooiam  nullua 
bonor  ejua  est  aliua,  nisi  cum  ille  jure  nonoratur, 
qui  nasci  dignatus  esl  ex  ea.  Caeterum  rogo  quae- 
cunque  estia  fiuae,  quaecumque  matres,  cogitate 
atientius,  et  perpeudite  diligentius,  quibus  aflicie- 

0  batur  beata  et  intemerata  virgo  Maria  doloribus 
post  Chrisli  ad  ccelos  aacensuin,  expleiis  omiiibus 
quae  de  ipso  eranl  ah  angeli*  pradicata,  et  a  pro- 
pbetis  niiiltifarie  uiuliisque  modis  pnesignata,  divi- 
nis  declarata  oraeulis,  virtutibus  exhibita,  et  quae 
bumauitalis  aunt  ostensa  praesagiis.  Quaeso,  si  qua 
suut  in  vobis  viseera  pietatis,  considerate  quo  cru- 
ciabatur  amore,  quoque  desiderio  aestuauat  ha?c 
virgo,  dum  revolveret  animo  cuncia  quae  audierat, 
quae  viderat,  quae  cognoverat.  Puto  quod  quidquid 
cordis  est,  quidquid  menlis,  quidquid  virtiitk  bu- 
mana*,  si  totum  adhibeat,  uou  suflQciat  ut  co^itare 
valeas,  qujnio  iudesincnler  crcmabatur  ardore  j»ii 
amoris  ;  quamis  amovebatur  repleta  Spiritu  sauno 
coelesiimn  secietoruni  iucitaiueuii*  :  qqia  e  si  di* 


141  EPISTOLA  IX.  AD  PAULAM  ET  EUSTOCMUtf.  M2 

ligebat  Christuni  ex  toto  corde,  et  ex  lou  auinia,  A  omue   genu.  I>e  bujus   nimirtim  ad  coelos  ascen- 


et  ex  tou  virlule,  novis  tamen  quotidie  tnflamroa- 
baiur  praetentia  absens  desideriorum  aflectibus; 
Uulo  siquidem  validius,  quanto  divinis  tllustraba- 
lur  imus  visiUlionibus ;  quam  totam  repleverat 
Spiritus  sancli  gratia ;  quam  tolam  incanduerat 
diviuus  amor  :  ita  nl  in  ea  niliil  essel,  mundanus 
quoil  violaret  affecius,  sed  ardor  contiuuus,  ei 
ebrietas  perfusi  amoris.  Naiu  et  Chrisius  ab  bo- 
miuibus  est  atnandus,  ex  ioto  corde,  et  ex  tota 
anima,  atque  ex  tota  virtute  quarendus  :  maxime 
unien  ab  ea  ardentius,  cujus  et  Doiniims  erai,  et 
ulius.  Fortassis  ergo  prae  niinio  amore,  in  loco  quo 
sepukus  «licitur,  interdum  habitasse  eam  credimus : 
quatenus  piis  pasceretur  internus  amor  oblutibus. 
Sic  namque  locus  medius  est  binc  inde  constitutus,  B  Ad  cujus   prolecio  fragraniiam  odoris,  omnis   iila 


siune,  inultoadmirantisiiuuitu  secretorum  couiein- 
plator  coelestium  in  Canticis  ;  Vidi,  iuquit,  specio- 
sam  atcendenlem,  qua*i  columbam  desuper  riros 
aquarum.  Ei  *cre  speciosa  quasi  colniuba,  quia 
illius  speciem  columbae  ac  simpliciutem  demonstra- 
bal,  qua*.  super  Dominuin  venit,  et  docuit  Joanneui, 
quod  bicest  qui  baptizat.  Kt  bene,  desuper  rivos 
aquarum,  quia  super  aquain  refectiouis  educaveral 
eam  Dominus  et  nutriverat  (P*al.  xxif,  2)  :  ex  qua 
roulti  deducti  rivi,  omnem  irrigaut  terram  dclicia* 
rum,  et  infundiint  bortum  voluptatis,  ex  quibus 
quotidie  ila  et  perfusa  beaia  Dei  genitrix  ascendit 
bodierna  die  speciosa  vaide  et  admirabilis  :  cujus 
odor  inantimabilit  eral  nimis,  et   ideo  ineffabilis* 


ut  adire  postet  ascensionis  ejus  vestigia,  et  locuin 
sepuliurae  ac  resurrectionis ,  et  omnia  in  quibus 
passus  est,  loca  inviscre  :  non  quod  jam  viventem 
quxreret  cum  mortuis,  sed  ul  suis  cousolaretur 
aspectibus.  IIoc  quippe  babet  impatiens  amor  ut 
quae  deaiderat,  sempcr  invenire  se  credal.  lg?orat 
siquidem  judicium,  ratioue  iiiulioties  carei,  nioduin 
n<  scit,  nec  aliud  cogitare  potest  quam  quod  diligit. 
Amor  non  accipit  de  impossiLiliute  solatium,  ne« 
que  ex  difficuliate  remedium.  Quae  scilicet  bcata 
virgo  Maria,  quamvis  jam  io  spiritu  esset,  taiuen 
duin  in  carne  vixil,  carnaiibus  inovebatur  sensibus, 
et  ideo  quam  s#pe  locoruiu  recreabatur  visilatio- 
nibus  :  et  quem  geuuerat,  inentis  couipieclebatur 
amplexibus.  Denique  auior  Cbristi ,  desiderium 
utriebal!  desiderium  vero  gliscens ,  quasi  novis 
rrparabatur  ardoribus,  iiitaiiluin  ut  credam  non- 
tiuiiquam,  qnod  omnia  etiam  et  senietipsam  trans- 
cenderet :  quia  omuino  amor  impatiens,  quod  ainat, 
non  potest  uon  videre.  Uinc  esl,  charissimae,  quod 
oiunes  sancti  omnia  quae  merueranl,  pro  parvis 
duxere,  si  DoiMiium  quem  amaverant,non  viderent : 
sieuti  et  venerabilis  beata  virgo  Maria.itoo  indignum 
p  o  inuumeriset  iiiunensis  beneflciis  reddebat  iuter- 
ouui  obseqoium  sanclitatis,  duui  beneficiorum  in  lcr- 
ris  posita  nou  polerat  videre  iargitoreiu  :  et  ideo 
kodie,dilectissiroa3,elevatur  super  cliorosangeloruin, 
ut  possit  speciem  vultumque  videre  Salvaioris,  quein 


cceleslis  Jerusalem  laela  decurrit,  quam  circumda- 
baut  flores  rosarum  el  iilia  couvallium,  eo  quod 
onmes  anhnae  martyrio  rubricatae,  eain  aeterna? 
dileciionia  coinplectuutur  amplexibus ;  et  virginila- 
tis  splcudore  candidatae,  ac  si  lilia  in  valle  humi- 
lilatis  enulrilae,  circumdant  eam,  veneraliouis  gra- 
tia  obsequeule^.  Kecle  igitur  :  quoniam  beuta  Dei 
geuitrix  et  murtyr,  et  virgo  fuit,  quamvis  in  pace 
vitam  fiuieriu  liinc  quoque  quod  vere  passa  sit, 
tcstatur  Simcoii  prophela,  loquens  ad  eam  :  £t 
luam,  iiiqmt,  iptius  animam  pertransibit  gladius 
(Luc.  ii,  55).  Ex  quo  constat  quod  supra  many- 
rem  fuerit.  Alii  namque  sancti,  etsi  pasbi  sunt  pro 
Curisto  in  carue,  tauien  iu  anima,  quia  iinmorlaiis 
est,  pati  nou  potueruut.  Beata  vero  Dei  genitrix, 
quia  iu  ea  parte  passa  esl,  quae  impassibilis  habe- 
tur,  ideo,  ut  ita  fatear,  quia  spirituaiiter  et  caro 
ejus  pa^sa  est  gladio  passionis  Chrisli,  plus  quam 
uiartyr  fuit.  Unde  conslat,  quia  plus  omnibus  dile- 
xit,  propterea  et  plus  doluit,  intanlum  ut  aniraam 
ejus  totam  pertransiret  et  possideret  vis  doioris, 
ad  lestiiuouium  exiiuiac  diiectionis.  Quae  quia  mente 
pa?sa  est,  plus  quain  martyr  fuit.  Niinirum  quod 
cjus  dilectio  ampiius  fortis,  quam  mors  fuit,  quia 
tnortem  Cbristi  suam  fecit.  Nunc  autera  circumdant 
eam  flores  rosarum,  indesiueuter  ejtis  admirauies 
puicbritudineiu  inter  filias  Jerusalem  (Cant.  v,  7)  : 
in  qua  posuit  rex  thronum  suuin,  quia  concupivit 


amaveiat,  quem  cupierat  ex  loto  desiderio  cordis.  fj  ejusspcciem  ac  decorem  :  fuit  enim  plena  cbari- 


XiY.  Quod  si  gaudium  fil  iu  coelo  de  quolibet 
pcccariore  couverso,  multo  magis  puUiidum  pro 
uutae  Virginis  exaltatiooe  etgioria,  quod  exsultalio 
Oat  iu  superuis  :  cujtts  niiuiruin  fesiivitas,  oinuiuin 
supernoruiu  civium  esl  gratulatio  :  praeserlim  quia 
cjus  celebritas  laus  ei  favur  est  Salvatoris.  Cnde 
credimu*,  ut  supra  dictum  esr,  quod  nou  bunc 
taiituui  diem  soleinnein  ducunl  pro  ejus  houore 
aunuuin,  verum  eliaui  contiiiuuin  et  aHeiuum  jit- 
cuuditatis  el  laeiiliaj  ac  venerationis  obsequio,  cuin 
oinui  colunt  tripudio  amoris  et  gaudii.  Nec  imnie- 
rito  igitur  otnuis  illa  codiestis civitas  coiigratuUtur  et 
veneratur  matreiu  :  cujus  super  se  adorat  filiuui 
regeiu  :  ante  quein  treinunt  potestates,  et  curvatur 


tate  et  dilectione  :  ideirco  sequitur  post  eaiu  pur- 
puratorum  exercilus,  et  candidalorum  grex. 

XV.  Quam  si  diiigenlius  aspicias,  nihil  virtutis 
est,  nibil  speciositatis,  nibii  caudoris  gioriaii|iiev 
quod  ex  ea  uon  resplendeat.  Et  ideo  beue  circum- 
daul  eaiu  flores  rosarum,  et  liiia  couvalliuui,  ut 
virtutes  viitutibus  fulcianlur,  et  forniositas  deeore 
caslitaiii  augeatur.  Nam  omnis  splendor  et  gluria, 
quanto  illusirattir  fulgore  suo  sublimius,  tauloap- 
paret  pra?stantior  claritate  quorumlibet  subjecto- 
ruiii,  ct  eximior  praedicatur.  Sic  et  beata  Dei  Geui- 
trix,  cujus  plsntaiio  ac  si  rosae  in  Jericbo,  specialiua 
refulsii,  et  candor  virgiuitsiis  splendidius  emicuil, 
cuui  circumdau  otficio    charitulis,   subiiiitlitur  illi 


S.  IliBRONTMl  OPZlia.M  MANTfSSA.  144 

ut  ejus  amplius  sptendor  et  A  eonamque  ulero  Virginis,  Sponso  immorlali  virgini 
quac  super  aiigelomm  clioros      las  coiwjecniiur,  ut  sit  toium  cceleste  comuercium. 


113 

saiicloium  claritas  : 
gloria  commendelur 
elevata,  jam  beata  praciticaiur,  et  jam  bealissima. 
Nam  angelorum  quamvis  celsior  naiura  sil ;  noo 
lumen  graiia  major,  quia  et  ipsi  graluiia  gratia, 
ne  corruerenl,  sunt  salvati.  Unde  David.  Verbo  Do- 
miwi,  inquil,  coeli  firmati  suntt  et  spiritu  oris  eju$ 
omnis  virtus  eorum  (PsoL  xxxn,  6).  Quod  si  spiritu 
oris  ejus  omuis  \irius  eorum  subsistit  :  constal 
b<  aiam  et  gloriosam  virgiuein  Mariam,  in  quani 
supervenit  Spiritus  sanctus,  et  Deus  lolus  illapsus 
porlalum  iiovem  mensibus  in  ulero,  ut  credeudiim 
csl,  ampliora  promeruibse  virtuluin  pririlegia,  et 
percepisse  graliam  ab  angelis  etiam  collaudalam. 
Iliule  et  si  mirabilis  est  eoruin  virlus,  et  firmitas 


XVI.  Et  ideo,  charissimae,  celebraie  solemniter 
Virginis  festum,  quae  ccelestem  vobis  vitam  in  terris 
ostetidit  :  quoniam  qui  non  nubent,  neque  nuben- 
tur,  erunt  sicut  augeli  in  ccelo.  Nec  mirum  si  an- 
geliscomparalur  virginitas,  quse angelorura  Domiuo, 
foedere  copulatur  nuptiarum.  Et  si  quaelibel  virgi- 
nitas  lanturn  erigitur,  ul  angclis  coiuparetur,  mulio 
magis  beata  et  gloriosa  virgo  Maria,  quae  gingulari 
commendatur  privilegio,  el  immenso  dicalur  mcrci 
nionio.  Idcirco,  dilectissimae,  amate  quam  colitis, 
elcolilc  quam  amatis  :  quia  tunc  eam  vere  colitis 
et  amatis,  si  imilari  velitis  de  toto  corde  quam 
laudatis.   Haec  namque  vita   vobis  de  ccelo  fluxit, 


perpetiiilaiis  :   mhabilior  tamen  in  Maria,  quam  B  quam  professae  estis  :  supra  usum  nalurse  liaec  vita 


obumbravil  virtus  Allissimi,  ut  ultra  omuem  virlu- 

tem  sit  angelrcam,  quod  factum  est  iu  ea,  et  admi- 

rabile  cunctis  saecnlis  sacramentum.    Ac   per   lioc 

etiam  angelis  exinde  major  praestatur  gralia,  cum 

instaiirantur  ab  ea  omnia,  quae  venerantur  et  ado- 

rant  super  se  Christum  regem   Dominum  natum 

ex  eadem  Virgine.  Hinc  et  Maria  cunctis  tanlo  ve- 

nerabiljor,  quanto  gratiosior  :   et   quanto  virtute 

Altissimi  exlollitur  ad  subliinia,  tanto  clarior  resul- 

tat  in  gloria.   Plena   siquidem  gratia,  plena  Deo, 

plena  virlutibus,  non    polest  non  possidere  plene 

gloriam  claritatis  aeternae,  quam  plenissiroe  acce- 

pit,  ut  mater  fleret  Salvaloris.  Quam  viderunl  om- 

nes  filice  Sion,  el  beatissimam  prcedicaverunt,  ac  re- 

tjince  laudaoerunt  eam  ;  quoniam  lanlam  eain  vide- 

runt,  quantam  nullusnarrando  explevit  inorlalium ; 

qnunto  magis  Deum,  qui  talein  ac  tantam  fecii  eam, 

utipsefieret  per  eam !  Unde  David  :  Et  homot  in- 

quit,  nalut  est  in  ea9et  ipte  fundavit  eam  Altissimut 

(Psal.  lxxxvi,5).  Beata  igitur  talis  ac  tanta  nativi- 

4as,  beata  et  stipernorum  civium  societas,el  admira- 

bilis  charitatis  eorum  unanimilas  :  ubi  nemo  angelo- 

niin,  neino  archangelorum,  nondicobealae  virginis 

Mariae,  veruin  nequealieujussaiicioruin  iuvidelglo- 

riaiu,sed  loium  inaltero  unusquisque  possidet,quod 

gratis  prajslaluromnibus  :  ulde.  omnibusetin  omni- 

bus  glonficetur  Deus,  houoretur  etadoreiur  aboiuni- 

bus:  ubi  non  be\us,non  aetas,noo  diguitas  generis,sed 

meritorum  qiialilas  sola  disceruitur  ;  ubi  plurimum 

stelia  a  stella    ditfert  claritate,  quaiuvis  omnes  in 

suo  sint  ordine  suscitandi.  Quod  si   est  alia  clari- 

uts  solis,  et  alia  claritas  iunae,  et  alia  claritas  gtella- 

iiiiii  (1  Cor.  xv9  41)  :  una   tamen  claritas  est,  qua 

illusiramur  oronia.  ldcirco  beata  Dei  Geuitrix,  quae 

adhuc  tantis  in  terra  praedicattir  laudibus,  non  im- 

merito  crediiur  bodieina  die  exaltala  et  glorilicuia, 

necnon  ct  ciarificala,  quanluin  novit  ille  qui  eam 

elegit  in  sua  tapientia,  qua  disposuit  omnia.  Quod 

m  iu  domo  Palris  mansiones  multaesuut,  crcdimus 

splendidiorem    Matri    bodie    Fiiiuui    praeslilisse  , 

quam  sibi  olimaedilicavil  domum,  subnixam  coium- 

uis  sepiem  :  in  qua  domo  nimirum  parantur  nuptuc 

LcdesiaiumDei,etfcedera<;jjr  leiteius  cuelesiia.  Iii 


esi,  quam  tenetis  :  de  ccelis  venit   Sponsus,  quem 

sequi  cum  Malre  debetis  :   ncc   immerito  vivendi 

usum  de  ccelo  quaesistis,  quae  vobis  de  roelo  spon- 

suin  petislis.   Ideo   veslra  conversatio  in  coelis  sit 

semper  ;  quouiam  Verbum  Dei  quod    amatis,  noti 

nisi  in  sinu  Palris  invenitur.  Licet  igitur  ubiquc  to- 

tiis  sil,  et  nou  longe  ab  uiioquoquc  noslrum,  lamen 

non  nisi  casto   sursum  liauritur  peclore.  Prope  est 

enitriy  inquil  Moyses,  in  corde    lno  et  in  ore  tuof 

tanium  eum  reclo    si  qucesieris  corde(Dcut.  iv,  29). 

(Jnguentuni   exinauilum  est  nomen  ejus  :  piopter- 

ea,  adolescenlulae,    diligitc  animo,  quod  pro  vobis 

effubum    est.   Habelis   namque,   sanctae   virgines, 

Sponsum  virginem,  virginitaiis  et  castitatis  amato- 

rem,  qui    matrein  virginem  ideo  elegit,  ut    ipsa 

omnibus  essel  exemplum  caslitatis,  iu  qua  velut  iu 

speculo  refulget  forma  virtutis.   Habelis  igiiur  in 

ea  magisteria   probitatis  expressa,    qtiid    primum 

eligere,  quid  respuere,  quid  sequi  debeatis.  Prima 

ejus  virtus  est   fundamenlum  omuiutn  virtutum  et 

rustos,  bumililas  ipsa,  de  qua   gloriatur :  Quia  re 

spexit,  inquit,  humilitatem  ancitlce  suce :  ecce enim  ex 

hoc  beatam  me  dicent  omnes  generationes  (Luc.  l, 

48).  £rgo  primum  disceudi  incilamentum,  nobilitas 

est  magistri  :  deinde   merces  iaboris  opiinii,  fru- 

ctus  bealitudiiiis.   Quid   igiiur  nobilius  matre  Do 

miiii,  quid  splendidius  ea,  quam  spleudor  elegil  pa- 

lernae  gloriae?  Quid  castius  ea,  quae  corpus  Cbristi 

D  sine   contagione  corporis  geueravit?  et  tamen   in 

ea  solum  bumililateiit  respexisse  Dominuin  confite- 

tur,  quae  custos  est  caelerarum  virtutum.  Golloca* 

veral  enim  in  tuto  statiouis   porlu  sublimia   meri- 

torum  suorum  exercilia  :  et  ideo  diviniius  illustra- 

tur.  Unde  Dominus  ail  :  Ad  quem  retpiciam,  nisi 

ad   humilem  et  quietum%    ac   trementem   sermones 

meos  (Isa.  lxvi,  2)  ?  Fecit  eitim  quod  promiserat, 

ct  respexit  bumilitatem  ancillae  suas  :  unde  et  beata 

jam  ab  omni   saeculo  praedicatur.  Idcirco  et  vos,  o 

filiae.  si  vere  virgiues   esse  vultis,  humililatem  se- 

ctamini ;  et  Matreni  Domini,  quae   se  anciilam  vo- 

cat,  curdis  amore   imitari  piocnrate,  quue  didicii 

ab  ipso   spouso,  cui    vos  devnvistis   bumilitatem, 

quam  vos  ex  se  docuil.  Uiide  ait  idetu  :  Discite  a 


145  EPISTOLA  IX.  AD  PAULAM  ET  EUSTOCHIUM.  U6 

me,  quia  mitis  sum  et  humilis  corde  (Matth.  xt,  29).  A  rantia  olim  eximios  archangelorum  et  snperbia  de- 


Non  ergo  beata  Dei  Genilrix  a  Filio  stio  Domino 
nosiro  didicil  ccelos  fabricare,  non  angelos  creare; 
non  miratula  deiiatis  insignia  operari  ;  sed  tauluin 
humiliari,  caeteraque  virtiitum  documenta,  intra 
humilitalis  cnstodiam  aggregare.  Unde  cuin  ea 
semper  singularum  virtutum  pudiciiia  comes  irre- 
mola  mansit  :  quia  omniuo  pudor  individuus  virgi- 
nitati  esse  debei,  sine  quo  recto  castiias  vera  servari 
non  polest.  Nunquaui  igitur  beala  virgo  Maria  sine 
pudoris  sui  custode  processil,  ct  ideo  si  placet  vo- 
bis,  charissiniae,  talis  ac  tanta  virgo,  placeal  el 
optis  virtulis,  cujus  viia  omnium  esl  discipliua, 
cujus  mores  instituta  sunt  Ecclesiaruiu,  qua  prae- 
cessit  cuncios,  supeieminet  universis.  Propierea 
quaecunque  virgo  sibi  ab  ea  opial  praemiom  et 
implorat  auxilium,  debct  imitari  cxemplum.  Rogo 
vos,  o  virgnes,  rogo  et  vidu*»,  imilainini  Paulam 
viduam  luatrem,  exemplar  continenliae  el  cistila- 
lis.  Imilamiiii  Eustocliium,  quam  habetis  vobiscum 
virginem,  et  fnriiio*aui  pcrfectae  integritatis.  Quod 
si  minus  in  eis  e*t,  quam  in  inatre  Doiniui ,  imo 
quia  esl,  habetis  prolc  fecundam  et  virginem  per- 
petuam  :  quia  sicut  in  comparatione  Dei,  nemo 
bonus.  ita  et  iu  coinparatione  matris  Domini  nulla 
invenilur  perfecta,  quamvis  viiiutibus  eximiis 
comprobetur.  Unus  est  Pater  noster,  qni  in  ccelis 
est  ;  unus  et  magisier  :  una  est  forma  virgiuilatis 
•n  Miria,  cui  vos  omnes  ul  imaginem  reformeiis 
integritatis,  facieni  iniprimere  debetis  in  sculplu- 
ram  Spiritus  sancti.  Qitouiam  haec  esl  hortus 
conchitfus,  fons  signalus,  pult*us  aqnarumvivenliuin 
(Cant.  iv,  12,  15',  ad  quam  nulli  potucrunt  doli  ir- 
rumpere,  nec  praevaluit  fraus  iuiinici,  sed  permausit 
sancta  mente  et  corpore,  multis  donorum  privite- 
giis  snblimata.  Idcirco  hanc  imitamini  moribus, 
sequimini  casiilate,  hujus  implorate  auxilium. 
*  XVII.  Quod  si  me,  quw  iia  loquor,  prsesumptio- 
nis  velit  arguere  invidorutn  aiiquis,  quod  vobis 
scripserim  :  arguat  charitatem  atque  dilectionem, 
quia  rogantibus  vobis  ne  ho*:  quidem  inexpertus 
judicavi  negandum.  Malui  enim  excipere  ruborem 
pudoris,  quam  non  exsequi  jussionem  vestram.qiu- 
rnm  precihus  nonnunquam  Deus  noster  obedire  vi- 
detur  :  praesertim  cuin  babealis  vobiscum,  quas  D 
imitari  vinutis  est,  cum  quibus  discere  poteslis  : 
aflertum  a  me  potiusqtiam  niagisterium  ad  laudem 
nujns  diei  requisisiis.  Unde  excusare  non  debui 
propler  observantiam  gravitalis,  ne  impartirem  de- 
votioni  vestne,  quae  mandastis.  Quod  si  docere  ue- 
quivi,  satem  ad  laudem  tantae  virginis  exbortari 
omnino  curavi  :  quatenus  non  deessem  vobis  quem 
diligitis  in  die  tantae  fesiivitatts,  se>i  juiigercr  pre- 
cibus,  jnngerer  votis,  si  quo  modo  mente  ad  ea 
vobiscum  elevari  merear  vestris  suflraganlibus  me- 
ritis,  ad  qux  perveuit  beala  et  intemerata  virgo 
Maria.  Ecce  bodierna  die  ad  illuin  praeclaritm  e( 
splendidum  ihronum  angelorum,  ipsa  per  humilita- 
tem  ct  integritatem  carnis  ascendit,  unde  intempe- 


jecit.  Quapropter  gaudele,  gaudete,  inquam,  quia 
vobis  via  patefacta  est  coelorum.  Quamvis  enim 
noLis  eadem  promittantur  :  vobis  tamen  jam  prae- 
sto  sunt,  quae  cum  angeiis  incorruptionem  servatis. 
Quae  licct  de  hoc  muodo  sitis,  tamen,  favente  Deo, 
jam  in  hoc  mundo  non  estis  :  quia  etsi  saeculam 
vos  bnbere  meruit,  tencre  omnino  non  potuit. 
Beata  itaque  Maria  hodie  jam  ab  omnibus  genlibus 
longe  lateque  praedicatur  :  et  vobis  quae  seculae 
eslis  exemplum  tantae  virginis,  beatitudo  condona- 
tur  coeleslis.  Quas  non  illecebrae  sollicitant  corpo- 
ris,  non  colluvio  praecipitat  voluptatis,  non  aestus 
inflammat  incentivx»  caruis,  iino  angelica  imitatio 
deiectat  in  terris  :  quorum  in  futuro  apqualita* 
repromiltitur  in  coelis.  Bcatae  igilur  estis,  Gliae,  sed 
et  beatae  vidtiae,  qnae  caelil.em  in  Cbristo  vobis- 
cum  ducunl  vitam  :  qoia  secundum  Apostolum  libe- 
ratae  a  lege  viri,  sic  permanserunt.  Beatior,  inqnit 
(1  Cor.  vn,  40),  eril,  si  sic  permanterit  secundum 
meum  consilium.  Puto  enim,  ait  (Ibid.),  quod  et  ego 
spiritum  Dei  habeo  :  evidenter  volens  exprimere, 
quiii  intersit  imer  eam,  qure  adhuc  est  juncta  lege 
viro,  et  inter  eam,  quae  jam  soluta  vinculo  beatior 
praedicatur.  Quod  si  utraque  beaia,  quia  in  Cbrlsto, 
bealior  tamen  quxcunque  }am  solula  est  vinculo, 
et  coelestia  sectaiur.  Ideo  viduae  semper  virginibus 
bcne  coptilanlur,  utail  Apostolus  :  Mulier  innupta% 
et  virgo,  cogital  quce  sunt  Domini,  ul  sit  sancta  cor- 
pore  et  spirilu  (Ibid.  34)  :  quodammodo  euim  magi- 
slerium  virginilatis,  viduarum  giiscil  et  confortalur 
exemplis,  quae  cum  viris  castum  servaveriul  con- 
iiiibiuni,  docent  integritatein  magls  virginibus  Deo 
servandara  :  ct  quod  propemodum  non  inferioris 
virtutis  est  a  conjugio  absliuere,  quod  aliquaudo 
deleclaveril,  qnam  conjugii  delcctainenia  nescire  : 
in  utroque  siquidem  gradu  fortitudo  laudatur,  et 
coelestis  vitae  pra-dicaiur  virtus.  ldcirco  cognalio- 
uem  jam  cutn  Christo  uterque  ordo  sortititr.  Unde 
Dominus  :  Si  quis,  inquil,  (ecerit  voluntatem  Patris 
mei,  qui  in  coelis  estt  ipse  meus  frater,  soror  et  ma- 
ler  est  (Matth.  xii,  50) :  ubi  non  sexus,  non  aetas, 
iion  tonditio  disceruilur,  sed,  qui  fecerii,  inquit, 
voluntatem  Patris  mei%  qui  in  ccelis  esl. 

XVIII.  Unde  quia  libera  facultas  cunctis  pnesta- 
ttir,  eslote,  charissimae,  ad  id  quod  vos  Christi  gra- 
lia  vocavit,  estote  matres  Cbristi  ao  sponsa?,  esiole 
sorores  ac  propinquae :  quia  quod  carue  uon  potui- 
stis,  gratia  toiuin  condonatuin  est  vobis.  Et  ideo 
diligiie  matrein  Domini,  quac  vobis  sponsum  genuit 
immorlalem  :  cujus  et  vobiscum  soror  est  ipsa,  quia 
volutitatem  Palris  fecit,  ut  esset  mater.  Propinqua 
quidem  vobis  non  carne,  sed  spiritti :  ut  unitas 
commendctur  Ecclcsiae,  et  societas  corporis  Chrisli 
intelligatur.  Ex  quo  Doininus  :  Volo,  Pater,  iiiquif, 
quia  eqo  et  tu  unum  sumui,  ut  et  ipsi  in  noHs  unum 
sint  (Joan.  xvii,  21).  Quae  profecio  uiiiias  per  uiium 
mediatorem  Dei  et  hominum  efHcitur.  Facitc  ergo 
vuluataiem  Patris  cl  vos,  ut  unuto  es^e  possitis 


14/  S.  HlERONYMl  OPERUM  MANTISSA.  148 

Ornate  1ampa<?es   vcstras  occnrrite  sponto,  qtiia  A  ad  Dominum  dirigatur,  ul  qui  pro  honore  nominis 


jam  ad  ostium  pulsat,  et  malrem,  si  eain  diligitis, 
seqniwini.lnlus  autem  parate  et  ornatelampadesv* 
stras,quia  ftli*  regia  estts.Omuisenimgloria  vestra 
ab  iolus  sit,  el tntus  habele,  quod  foris  luceat :  ne  for- 
te  interhassolemnitalespriusquaiu  sponsus  vetiiat, 
vestrae  lampades  exsiingtianlur.  Nam  celebritas  bu- 
jus  diei,  non  nisi  accensis  lampadibus  intus  et  foris 
recte  coliiur.  Ideo  emeudum  est  olcum  dum  vacai, 
i_e  cum  sponsus  venerit,  quod  absit,  vacuae  invenia- 
tnlni.  Propterea  quoe  sursmn  sunt  sap)tev  ubi  beata 
pervenk  Virgo,  et  non  <|uae  super  terratn  ;  quia 
vestra  conversatio,  si  esiis  jam  quod  vovistis,  in 
coelis   fore  debel.  llluc  dirigite  menlem,  illuc  abs- 


sui,  viscrra  illa  qna?  sanclificaverat  intravil,  qu* 
etiam  nos  ipsi  sedulitate  debfca  veneraraur,  prosit 
nobis  ad  remediuiu,  quod  per  eara  se  nobis  dedit 
pretium. 

II.  Merilo  igiiur  beata  Maria  singulari  a  nebis 
praeconio  attollilur,  quae  singulare  commercium 
mundo  prabuil  :  merito  inter  ferainas  tunc  eliam 
laelabatur,  cum  singularem  medicinam  pudito  alvo 
gesiabat.  Sciebal  quidem  pondera  veniris,  qoae  pu 
dorem  non  perdideral  castitatis.  Mirabatur  partus 
insignia,  quae  r.ulla  noverot  viri  contagia.  0  benc 
fecunda  virginiias,  quae  novo  ioauditoqoe  genere 
et  mater  dici  posset  el  virgo.  Peperit  enim  a  qno 


eondite  viiam  vestram ,   donec  pertranseat  furor  R  concepit,  portavit  a  qno  creata  exstitit.  Siquidem 


Doinini,  quo  heata  Dei  genilrix  bodie  pervcnii :  ibi 
namque  babetis  sponsum,  ibi  poniiftcem,  ibi  onmia 
quaecumque  qusesistis.  IHuc  dirigitu  roentem,  ut 
cura  Chrislus  Virginis  filius  appartieril  in  fine  sae- 
culi,  cum  ipso  et  voe  appareali»  in  gloria.   Amen. 

MONITUM  IN  F.PISTOLAM  SEQUENTEM. 

Fiilberti  Carnoteusis  sermonem  lutnc  esse,  vix 
dubito,  aut  ne  vix  qnidem.  111 1  certe  ascribilur 
In  quodam  Regiae  Parisiensis  Biblolh.  ins.  sub  nitm. 
5752stalim  ab  islo  Pseudo  rIieroiiymi,qnem  in<>do 
rec(*nsuimus  ;  tum  iu  aliero  San-Germanensi,  qui 
varia  opuscula  incompacta  continet :  tametsi  iu 
utroque  non  de  Asstimplione,  sed  de  Nativilate 
beatcc  Mnrice  Virginis,  qui  pristiuus  ejirs  est  titulns, 
insf  rihalur.  Denique  et  in  aliis  liliris  snb  ejusdeiii 


ipse  est  auctor  Mariae  qui  est  ortus  ex  Maria.  Sic 
inenarrahiliter  beala  Maria  inaier  et  virgo  est,  quae 
dum  fructum  prsegnationis  extulit,  inlegrilalis  dis- 
pendium  non  incurrit :  apud  quam  i(A  coelestis  pro- 
videntia  negotii  ipsius  conditionem  disposuit,  ut 
magis  obedienliam  exhiberel  iu  mandato,  cum  ho- 
noriGcentiam  suam  cognosceret  ex  angelo.  Nequo 
enim  fidem  derogai  nuntii,  qoae  dignitatem  iutelligit 
nuntianlis,  angelo  ei  dieeate:  Spiritu*  sanctut  su- 
perveniet  in  tef  et  virlut  Altistimi  obumbrabit  tibi : 
ideoque  el  quod  nascelur  ex  te  sanclum,  vocabitur 
Filius  Dei  (Luc.  i,  55).  CredidiL  admonita  quod 
audivit,  meruit  sanctifieata  quod  credidit.  Denique 
tantum  sese  a«l  coeli  fasligium  sublevavit,  ut  Ver- 


auctoris  nomine,  teste  Oudino,   inyenitur.  Eliam  q  \mu  j„  principio  apud  Deum,  id  esl  Dei  Filium,  de 


sernio  208  in  Appendice  S.  Augustiiii,qui  in  Lova- 
niensium  plerisque,  ut  Ipsi  observaut,  ms.  eidein 
Fulberto  trihuiiur,  lnagna  ex  pario  iisdern  atque 
iste  laciuiis,  verbi>que  tolidetn  constat :  ut  facile 
appareal,  priorem  illam  episcopi  Caruoiensis  ho- 
miliam  fuisse  (quod  solemne  est  iJ  genus  elucuhra- 
lienibus)  pro  interpoiatorum  dicentiitm  ad  populuiii 
arbitrio  et  captu  mutilataxn,  inque  alias  suhinde 
forraas  ahirejussam. 

EPISTOLA  X. 
De  Assumplione  B.  Virginis  Uariat. 
I.  Scienles,  fratres  dilectissimi,  auclori  nostro 
niultum  nos  debere  conditos,  plus  redemplos,  rc- 
demplionis  uostrae  coiumerciuro  vciieremur,  et  sa- 
cralissiinura  uieruin,  ex  quo  homini  Deus  unitus 
apparuit,  elsi  nequimus  merilis,  saliem  celebrenius 


summa  coeli  ara  susciperet.  Cumque  se  per  inysti- 
cum  divinilalis  arcanutn  carni  nostrae  fragtlitatique 
commiscerel,  laluil  in  homine  diviuiias,  ut  diviui- 
late  humanitriS  non  periret :  el  sub  [Al.  dum  sub] 
velamenlo  assumptae  carnis  absconditus,  pretiosius 
redemit  perditos,  quam  si  delensaret  ab  iniiiMtiente 
hosto  capiivos.  Iiumensa  pietas,  et  supra  quam  f»ri 
possit  praedicanda  mujesias,  viscera  puclls  aura 
sancti  Spiritus  implcbautur  :  innupta  virgiuis  vulv», 
Yerhi  semiue  crescenle,  turgcbat.  Replebanlur,  iu- 
quam,  arcana  viacerum  sarri  Spiritus  fecunditale 
repleta,et  erat  spes  in  partu,  quia  non  erat  volu- 
ptas  in  coitu.  Stupebat  pretiosissima  geuitrix,  et 
apud  se  tacila  reruui  novitate  mirab  itur.  Urebatur 
ubsequiis  :  scientes  erroris  nostri  lenehras,  parlim  0  aeslu  cogitationis  ab  igne,  et  perculsa  [Al.  percussa] 


tjus  fulgore  dispersas  :  quia  quae  bomines  per  pro- 
Iflplastorum  negligenliam,  primae  matris  coutuiuaci 
lam  arrogantia,quaragula  \Al.  regula]  perdideranl, 
liujus  sacrae  Virginis  partus,  nou  solum  restauravit 
diruta,  sed  dona  conlulil  sempiierua  :  et  ideo  cun- 
ctis  pra?coniis  veueremur  saluti*  auctrirem,  quae 
dum  auctorein  suuin  concepil  ex  coelo,  nohis  re- 
deroplorem  ostendit  in  saeculo  ;  et  quia  ad  vicein 
cjus,  mairis  nostrae  Ecclesiaa  forma  constiiuilur, 
ipsa  eam  inter  procellas  saeculi  fre^uenler  aspiciai, 
ipsa  inler  iucursus  mundiales  contiiiua  otatioue 
coufoveat.  Neque  enim  duhium  esl,  illam  quae  ine- 
ruil  pio  liheiandis  ferre  pretiutn  posse,  impartiri 
luffragiura  liueraiis ;  nostra  inter  baec  orulio  jugis 


rerum  novitale  obstupescehat  inirubiiiter.  Scieus 
eniui  suam  iutegritateip,  mirabatur  ventris  nberu 
lein  felix  Maria.  0  genitrix  glorios»,  o  puerpera 
aublimis,  cujus  visceribus  auctor  coeli  ternrque 
coir.mitiitur  :  feliciaa  oscula  labris  impressa  lacteu- 
lihus,  cuin  iuter  crehra  iudicia  replamis  tnCantia. 
ittpote  verus  ex  le  filius  libi  mater  alluderet,  cum 
verus  cx  Patre  Dominus  imperaret !  Nam  auctorem 
luum  ipsa  coucipiens,  edidisii  in  temporc  puberem, 
quHiu  bahueras  anie  lempora  conditorein.  Fel  x 
puet  periuin,  laelabile  angelis,  exspectabile  sauctis, 
iiccessarium  perditis,  congruuin  proiligatis  :  qui 
post  miiltas  assutnptae  carnis  injurias,  ad  iiltimum 
verberatus  fingellis,  potalus  lelle,  patibulo  aflUos, 


149  KPISTOLA  XI.  DK  HONORANDIS  PARKNTIBUS,  150 

ut  le  verani  roatrem  ostenderet,  verum  se  hominem,  a        MONITUM  IN  EPISTOLAM  SEQUENTEM. 
paiiendo  tormenta  mooslravit.  Tu  ergo,  beata  glo- 
riosaque  Maria,  inter  ista  laudabilis,  quae  sic  roe- 
ruisti  donum    fecundiUtis,   quae   virginitatis   non 


atnUisti  suffragium.  Tu  es  enim  benedicta  inter 
mtilieres.  Tu  praerogala  ciiiictis  virginum  catervis. 
Tu  sequeris  Agnum  quocumque  perrexerit.  Tu  virgi- 
neos  choros  et  ab  incentivse  carnis  illecebris  alie- 
uos,  per  albentia  lilia  rosasque  vernantes,  ad  fon- 
teui  perennis  vitae  invitas.  Tu  in  iila  beatorum 
felicUsima  regione,  primis  ordinis  digniutem  ade- 
pta  es,  plantis  roscidis  oberrans,  inler  paradisi 
arooenitates  et  gramineos  cboros  lenero  poplite  per* 
gens,  felicique  palma  violas  immarcescibiles  carpis. 
Tu  concinentibus  sine  fine  angelis  conjuncla,  ar- 
cbangelisqne  sociata,  indefessa  clamitare 
Sanetu$9  Sanctu$,  Sanclut,  non  desinis. 

111.  Sed  quid  dicam  pauper  ingenio,  cum  de  te 
quidquid  dixero,  minus  profecto  est  quam  dignitas 
tua  meretur  ?  Si  matrem  vocem  gentium,  praecellis : 
si  fonnam  Dei  appellem,  dignaexsistis  ;si  nutricem 
eoelestis  panis  vocitem,  lactis  duicedine  reples.  La- 
cta  ergo,  maier,  cibum  nostiuni,  iacta  cibum  an- 
gelorum,  lacta  eom  qui  talem  te  fecit,  ut  ipse  fie- 
rel  in  te  :  qui  tibi  munus  fecunditatis  attuiit  couce- 
ptus,  el  decus  virginitatis  non  abstulit  nalus :  qui 
priusquam  nasceretur,  te  malrem  creavit,  ei  qua 
nasceretur,  ut  illiuc  procederet  tanquam  sponsus 
de  tbalamo  suo,  qno  mortalibus  ocoTis  posset  vi- 
deri.  Quania  fuit  haec  diguatio,  ut  crearettir  ez  te, 
quam  creavil :  ponaretur  inauibus,  qtias  formavil : 
iugeret  lua  ubera,  quae  ipse  implevit  ?  Quas  iiaque 
laudes  cbaritati  Dei  diceiims,  quas  gratias  ei  age- 
mus  ?  qui  nos  ita  dilesit,  ut  propter  nos  bomo  fie- 
ret,  ut  malrem  bominis  eligeret,  tit  uterum  nostrse 
conditionU  intraret,  ut  contumelias  nati  infaiitis 
sobiret,  atque  cuncta  bumaniiatis  necessaria  susti- 
neret.  Agentes  crgo,  quantum  sufficirous,  Creatori 
nostro  gratias,  Assumptionero  gloriosUsimae  Dei 
genitricis  cum  gaudio  celebremus.  Diguum  namque 
e»t  cum  suroma  ei  gralulatione  fauiulari,  per  quaro 
insignia  virginitatis  pulitiUruiit :  siquidem  ipsa 
virgo  eistitit  ante  conjugium,  virgo  in  conjugio, 
virgo  praegnans,  virgo  pariens,  virgo  lactans,  el 


Incerti  est  auetoris,  quam  aec  licet  ei  breviore 
istboc  dictato  internoscere,  nec  videlur,  si  liceat, 
facturus  operae  pretium,  qui  studiosius  iuouirau 
Caetera  tam  eviden»  est,  ut  ait  Erasmus,  styli  dis- 
crimen,  ut  cujuscunque  sit,  Hieronymi  videri  nou 
possit. 

EPISTOLA  XI. 

De  honorandit  parentibu$. 

I.  Parentum  raeritis  subjugans  filios  omnipotens 
Deus,  serviendi  legem  in  ofliciis  postcris  dedit,  nt 
Iioc  divino  coganlur   facere  iroperio,  quod  debuit 
pietas  suadere  :  dicenle  iilo  in  iibro  Ezodi,  in  qtio 
ita  scriptum  est  :  Honora  patrem  tuum  el  matrem 
tuam,  sicut  prazcepit  tibi  Dominu*,  ut  bene  tit  tibi : 
voce,  B  et  $i$  longce  vitce  $uper  terram,  quam  Domiuus  Deu$ 
tuu$dabittibi(Deut.v,  16).  Audile,  filii,  saluliferam 
jussionem  :  el  praecepia  legis  affectu  debiti  arooris 
implete.  Servite  patribus,  futuri  patres  :  et  matres 
veslras  tenera  diligite  pietate,  ut  et  vesirae  coiiju- 
ges  mereantur  matrum  nomine  nuncupari.   Nemo 
patrem  asperis  verbis  laedat,  non  fiat  amara  dulce- 
do.  Hoc  sit  inter  parentes  el  filios,  quod  jubente 
Domino,  natura  continuit.  Affecturo  sonet  quidquid 
linguae  dixerinl  liberorum.  Inter  cbaras  coujnnctas- 
que  personas,  pietatis  jura  serventur.  Hoc  filiorum 
ora  loquantur,  quod  parcntes  delectal  audire.  Prae- 
beaiur  patribus  amori  niixta  formido,  qui  primi 
Qobis  sunt  causa  nascendu  Exbibete  patribus,  filii, 
quod  vos  potestas  paterni  noiuinis  cogit,  quae  adeo 
est  coruui  meritis  allributa,  ut  ipsa~de  vobis  exi- 
gat  quod  natura  jubere  non  potuil.  Matribus  quo- 
que  debitam   impendite  reverentiam,    quae   vobis 
uteri  labore  servieutes,  pondus  veslri  corporis  lo- 
lerant,  atque  ignotam  portanles  infaotiaiii,  fainula- 
tum   quemdam   exbibent   nasciluris.  IUo  teinpore 
non  sibi  tantuin  mater  esurit,  nec  acceplos  sola 
digerit  cibos  :  materno  viciu  alitur  et  illequi  latei, 
ejusque  menibra  alterius  comestione  pascunlur  :  ut 
bomo  futurus,  alienis    morsibus  saturetur.    Quio 
ipsa  meinorem  nutrimenta,  et  tenerae  infantiae  dui- 
ces  injttrias,  quas  nutriloris  affectus  de  suis  par- 
vulis  suuiit?Quid  cibos   in  inatre  confectos,  qui 
femineis  manantes  ex  roembris,  lacteuro  solvuntur 


dicta  merito  mater,  non  de  niarito.  Sanciae  quippe  d  in  succum,  et  fauces  invalidas  liquido  sapore  per- 


Matri  omnipoteos  Filius  nullo  modo  natus  virgini- 
tatem  abstulit,  quam  nasciturus  elegit.  Eisulieut 
ergo  virgines,  virgo  pepertt  Cbristuni :  nibil  ex  eo 
quod  voveruut  pulent  exlerminatuin,  quia  mansit 
virgo  post  partum  [A/.  abett  hcec  pericope  uique  ad 
aguovii].  Exsultent  viduae  festum  virginis  celebrau- 
tea  :  Auna  vidua  virginem  malrem  agnovit.  Exsui- 
lent  conjugalae  soletnnia  bealae  matris  frequeman- 
tes :  Etizabeth  conjugata  a  virgiue  inatre  salutata 
esl  Domini.  Exsultent  el  pueri  continentiam  vo* 
ventes  puero.  Ipse  integriutem  pueritiae  consecra- 
vit,  qui  suae  matri  fecundiutem  altulit,  virginitatem 
non  abstulit.  lpsi  gloria  per  infiniu  saecula  saecu- 
lorum.  Ameu. 


fundunt  ?  Cogente  natura,  sumunt  infantes  de  raa- 
tre  quod  bibaul,  et  dente  non  nalo,  hoc  sibi  cur- 
rentibus  labris  eliciunt,  quod  non  sit  necease  mor- 
dere.  Serviunt  ma;erna  posieris  pectora,  serviunt 
ipsis  incunabulis,  manus  et  lerga  membris  devoU 
lactentium  gratos  artus  accipiunt.  Optat  mater 
parvulum  crescere,  oplat  cito  videre  ro»]orem, 
eumque  iiunieris  juvenum  miscere  festinat,  nun- 
quam  sibi  forsilan  serviturum.  Uis  tot  Untisque 
praecedenltbus  factis,  parentibus,  matri  tota  debet 
alacritate  berviri.  Reddatur  naturae  debitum,  red- 
datur  et  posterU  quod  debetur.  Exsolve,  fili,  quod 
debcs,  ct  ofiicia  debita  qualicunque  eiliibe  famu- 
latu,  quia  pareutibus  nemo  potest  reddere  qooJ 


147  S.  HlERONYMl  OPERUM  MANTISSA.  148 

Ornate  laropafes   vcstras,  occnrrite  sponto,  quia  A  ad  Doniinum  dirigatur,  ul qui  pro  honore  nominis 


jam  a4  oatium  pulsal,  et  matrem,  si  eain  diligitis, 
sequiwini.Initis  autem  parate  et  ornatelainpadesv*- 
stras,quia  ftlU  regia  estis.Omnisenimgloria  vestra 
ab  iotus  sit,  ei  intus  habele,  quod  foris  luceat :  ne  for- 
te  interhassolemnitatespriiisquam  sponsus  veuiat, 
vestrae  lampades  exsiinguanlur.  Nam  celebrttas  bu- 
jus  diei,  non  nisi  sccensis  lampadibus  intus  et  foris 
recte  colitur.  Ideo  emeudum  est  olcum  dum  vacai, 
t.to  cum  sponsus  venerit,  quod  absit,  vncuae  invenia- 
tntni.  Propterea  qnae  surstim  sunt  saplte,  ubi  beata 
pervenii  Virgo,  et  non  quae  super  terram  ;  quia 
vestra  conversatio,  si  estis  jam  quod  vovistis,  in 
coelis   fore  debel.  llluc  dirigitc  menlem,  illtic  abs- 


sui,  viscera  illa  qiuc  sanctUkaverat  inlravit,  qtue 
etiam  nos  ipsi  sedulitate  debfca  veneramur,  prosit 
nobis  ad  remediuiu,  quod  per  eam  se  nobis  dedtt 
pretium. 

II.  Merilo  igiiur  beata  Maria  singuVari  a  nebis 
praeconio  attollilur,  quae  singutare  commerciuin 
mnndo  prsebtiit  :  merito  inter  feminas  luiic  etiam 
laelabatur,  cum  singnlarem  medicinam  pudieo  alvo 
gestabat.  Sciebal  quid<>m  poudera  veniris,  qoae  pu- 
dorem  non  perdideral  castitatis.  Mirabalur  partus 
insignia,  quae  nulla  noverat  viri  contagia.  0  benc 
fecunda  yirginiias,  quae  novo  inauditoque  genere 
et  mater  dici  posset  et  virgo.  Peperit  enim  a  quo 


eondite  viiam  vestram ,   donec  pertranseat  furor  R  concepil,  portavit  a  quo  creata  exstitit.  Siquidem 


Doinini,  quo  heata  Dei  genitrix  bodie  pervcnit :  ibi 
namque  babeiis  sponsum,  ibi  ponliftcem,  tbi  omnia 
quaecumque  quiesistis.  IHuc  dirigite  mentem,  ul 
eom  Chrislus  Virginis  Olius  appartierit  in  fine  sae- 
culi,  cum  ipso  et  vos  appareati*  in  gloria.   Amen. 

MONITUM  IN  F.PISTOLAM  SEQUENTEM. 

Fulberli  Carnotensis  sermonem  bunc  esse,  vix 
dubito,  aut  ne  vix  qnidem.  11 11  certe  ascribilur 
In  quodam  Regiae  Parisiensis  Bibloth.  ms.  sub  nuni. 
575$  stalim  ab  tsio  Pseitdo  Hierony«ni,qneni  mkmIo 
reccnsuimus  ;  tum  in  aliero  San-Germanensi,  qui 
varia  opuscula  incompacta  continet :  tametsi  iu 
utroque  non  de  Assnmptione,  sed  de  Nativitate 
beatce  Mariee  Virgini$t  qui  pristinus  ejirs  est  tiiulos, 
inscrihalur.  Denique  el  in  aliis  libris  snb  ejusdem 


ipse  est  auctor  Mariae  qui  est  orlus  ex  Maria.  Sic 
ineitarrahiliter  beata  Maria  maier  et  virgo  est,  qnae 
dum  fructum  praegnationis  extulit,  inlegrilalis  dis- 
pendium  non  incurrit :  apud  quam  ila  coelestis  pro- 
videntia  negotii  ipsius  condiiionem  disposuit,  itt 
magis  obedientiam  exhiberet  iu  mandato,  cmn  ho- 
noriGcentiam  suani  cognosceret  ex  angelo.  Neque 
enim  fidem  derogat  nuntii,  qoae  dignitatem  iittelligit 
nunliatills,  angelo  ei  dieente:  Spirilue  tanciut  w- 
perveniet  in  te,  et  virtut  Allittimi  obumbtabit  tibi : 
idecque  et  quod  natcetur  ex  te  tanclum,  tocabitur 
Filiut  Dei  (Luc.  i,  55).  Credidii  almonita  quod 
audivit,  meruit  sanctificala  quod  credidit.  Denique 
tantum  sese  ad  coeli  fasiigium  sublevavit,  ut  Ver- 


auctoris  noinine,  teste  Oudino,   invenitur.  Etiatn  q  m„„  j„  principio  apnd  Deum,  id  est  Dei  Filium,  de 


sermo  208  in  Appendice  S.  Aiigitstini,  qui  in  Lova- 
niensium  plerisque,  ut  Ipsi  observaut,  ms.  eidein 
Fulberto  trihuiiur,  magna  ex  pario  iisdem  atque 
iste  laciuiis,  verbi>que  toiidem  constat :  ut  facile 
appareai,  priorem  illam  episcopi  Carnotensis  ho- 
niiliam  fuisse  (quod  solemne  est  iJ  genus  elucuhra- 
Menibus)  pro  interpolatorum  dieentium  ad  populuin 
arbitrio  et  captu  mutilatam,  inque  alias  subiude 
formas  ahirejussam. 

EPISTOLA  X. 
De  Astumplione  B.  Virginit  Marict. 
I.  Scientes,  fratres  dileclissimi,  auctori  nostro 
mulium  nos  debere  condilos,  plus  redemptos,  re- 
demptionis  uostrae  commercium  veueremur,  et  sa- 
cratissimum  uiermn,  ex  quo  bomini  Deus  unitus 
apparuil,  etsi  nequimusmeritis,  saliem  celebremus 


summa  coe!i  ara  susciperet.  Cuiuque  se  per  niysli- 
cum  divinilatis  arcanuin  carni  nostrae  fragilitatique 
commisceret,  laluit  in  homine  divinitas,  ut  diviui- 
tate  humauitris  non  periret :  et  sub  [Al.  diim  anb] 
velamento  assumptae  carnis  absconditus,  pretiosiits 
redemit  perditos,  quam  si  delensaret  ab  immiuente 
hosto  capiivos.  Immensa  pietas,  et  supra  quam  f;iri 
possit  praedicanda  mujesias,  viscera  pucllat  aura 
sancti  Spiritus  implebautur  :  innupta  virginis  vuivn, 
Yerhi  semiue  crescente,  turgebat.  Replebanlur,  in- 
quam,  arcana  viscerum  sacri  Spiritua  fecunditate 
repleta,  et  erat  spes  in  partu,  quia  non  erat  volu- 
ptas  in  coitu.  Stupebat  pretiosissima  genitrix,  et 
apud  se  lacila  rerum  novitate  mirab  itur.  Urebatur 


ubsequiis  :  scientes  erroris  nostri  teuebras,  partiin  0  aestu  cogitationis  ab  igne,  et  percolsa  [Al.  percussa] 


tjus  fulgore  dispersas  :  quia  quae  bomines  p~r  pro- 
topiastorum  negligentiatn,  priiuae  matris  coutumaci 
lam  arrogantia,quamgula  \AL  regula]  perdiderant, 
hujus  sacrae  Virginis  partus,  non  solum  restauravit 
diruta,  sed  dona  contnlit  sempiienia  :  el  ideo  cun- 
ctis  praiconiis  veueremur  saluiis  auctrirem,  quae 
dum  auciorein  kuuiu  concepil  ex  coslo,  nohis  re- 
demplorem  ostendit  in  saeculo  ;  et  quia  ad  vicetn 
cjus,  mairis  nostrae  Ecclesiae  forma  consiiiuitur, 
ipsa  eam  inler  procellas  saeculi  fre^uenter  aspiciat, 
ipsa  inter  iucursus  mundiales  contiuua  otatioue 
coufoveat.  Neque  enim  duhium  esl,  illam  quac  me- 
ruit  pio  liheiaudis  ferre  preiium  posse,  impartiri 
suffragium  liberatis ;  uostra  ititer  baec  oratio  jugis 


reruin  uovitaie  obstupescebat  mirabiliter.  Scieus 
enim  suam  iutegritatein-  mirabatur  ventris  nberu 
tein  felix  Maria.  0  genitrix  gloriosa,  o  puerpera 
subliinis,  cujus  visceribus  auctor  cceli  terraque 
cojr.mil lilur  :  felicia.  oscula  labris  impressa  lacteu- 
libus,  cum  iuter  crehra  iudicia  replamis  infantiat, 
ittpote  verus  ex  le  filius  libi  mater  ailuderet,  cum 
verus  ex  Palre  Dominus  imperaiet !  Nam  attclorem 
tiium  ipsa  coucipieus,  edidisli  in  lemporc  puberem, 
qu^iu  bahueras  anie  tempora  conditorein.  Fel  x 
puerperium,  laetabile  angelis,  exspectabile  saiictis, 
iiecessarium  perditis,  cotigruum  proiligatis  :  qui 
posl  miiltas  assumptas  carnis  injurias,  ad  iiUimuni 
verbtralus  Ongellis,  potatus  lelle,  palibulo  afllxos, 


149  KPISTOLA  XI.  DK  HONORANDIS  PARKNTIBUS.  150 

ut  te  veram  roalrem  ostenderet,  venim  se  hominem,  a        MONITUM  IN  EPISTOLAM  SEQUENTEM. 
patiendo  tormenta  moostravit.  Tu  ergo,  beata  glo- 
riosaque  Maria,  inter  isu  laudabilis,  quae  sic  rae- 
ruisti  donum    fecundiutis,   quae   virginitatts    non 


Incerti  est  auctoris,  quam  uec  licet  ei  breviore 
istboc  dictato  internoscere,  nec  videtur,  si  liceat, 


facturus  operae  pretium,  qui  studiosius  iuquirat 
i  tam  evidens  est,  ut  ait  Erasinus,  stjli  dis« 


amisisti  suffragiuin.  Tu  es  enim  benedicta  inler 
mtilieres.  Tu  praerogata  cunctis  virginum  catervis. 
Tu  sequeris  Agnum  quocumque  perrexeril.  Tu  virgi- 
neos  choros  et  ab  incentivae  carnis  illecebris  alie- 
iios,  per  albentia  lilia  rosasque  vernantes,  ad  fon- 
tem  perennis  vitae  invitas.  Tu  in  illa  beatorum 
feiicusima  regione,  primis  ordinis  dignitatem  ade- 
pla  es,  plantis  roscidis  oberrans,  inter  paradisi 
ainoeoitates  et  gramineos  cboros  tenero  poplite  per- 
geua,  felicique  palma  violas  immarcescibiles  carpis. 
Tu  concinentibus  sine  fine  angelis  conjuncta,  ar- 
cbangelisqiie    sociata,  indefessa   clamitare   voce,  B  et  $i$  longce  vitce  $uper  terram,  quam  Dominu$  Deu$ 


Caeiera  tam  evidens  est,  ut  ait  Erasmus,  stjli  dis- 
crimen,  ut  cujuscunque  sit,  Hieronymi  videri  nou 
possit. 

EPISTOLA  XI. 

De  honorandi$  parentibu*. 

I.  Parentum  meritis  subjugans  (iiios  omnipotens 
Deus,  serviendi  iegem  in  ufliciis  postcris  dedit,  ut 
boc  divino  cogautur  facere  imperio,  quod  debuit 
pietas  suadere  :  dicenle  illo  in  libro  Exodi,  in  qtio 
ita  scriptum  est  :  Honora  patrem  tuum  et  matrem 
tuam,  $icut  pracepit  tibi  Dominue,  ut  bene  $it  libi : 


Sanetu$9  Sanctu$,  Sanctut,  non  desinis. 

111.  Sed  quid  dicam  pauper  ingenio,  cum  de  te 
quidquid  dixero,  minus  profecto  est  quam  dignitas 
tua  meretur  ?  Si  matrem  vocem  gentium,  praecellis : 
si  formam  Dei  appellem,  digna  exsistis  ;si  nutricem 
coslestis  panis  vocitem,  lactis  duicedine  reples.  La- 
cta  ergo,  roater,  cibum  nostium,  lacta  cibum  an- 
gelorom,  lacta  eom  qui  talem  te  fecit,  ut  ipse  fie- 
ret  in  te  :  qui  tibi  munus  fecunditatis  altulit  conce- 
ptus,  et  decus  virginitatis  non  abstuiit  natus :  qui 
priusquam  nasceretur,  te  matrem  creavit,  ex  qua 
nasceretur,  ut  illinc  procederet  tanquam  sponsus 
de  tbalamo  suo,  qno  mortaiibus  oci/lis  posset  vi- 
deri.  Quania  fuit  haec  diguatio,  ut  crearetur  ex  te 


tuu$dabit  libi(Deut.v,  16).  Audite,  filii,  salutiferam 
jussionem  :  et  praecepia  iegis  affeclu  debiti  amoris 
impiete.  Servite  patribus,  futuri  patres  :  et  matres 
veslras  tenera  diligite  pietate,  ut  et  vestrae  conju- 
ges  mereantur  matrom  nomine  nuncupari.  Nemo 
patrem  asperis  verbis  laedat,  non  fial  amara  dtilce- 
do.  Hoc  sit  inter  parentes  et  filios,  quod  jubente 
Domino,  natura  continuit.  Affectum  sonet  quidquid 
linguae  dixerint  iiberorum.  lnter  cbaras  conjunctas- 
que  personas,  pietatis  jura  serventur.  Hoc  filioruui 
ora  loquantur,  quod  parcntes  delectat  audire.  Prae- 
beaiur  patribus  amori  niixta  formido,  qui  primi 
Qobis  sunt  causa  nascendu  Exbibete  patribus,  filii, 
quod  vos  potestas  paterni  noiuinis  cogit,  quae  adeo 


quam  creavil :  ponaretur  inautbus,  quas  formavit :  u  est  eorum  merilis  allributa,  ut  ipsade  vobis  exi 


xngeret  lua  ubera,  quae  ipse  implevit  ?  Quas  iiaque 
laudes  cbaritati  Dei  diceinus,  quas  gratias  ei  age- 
mus  t  qui  nos  ita  dilexit,  ut  propter  nos  bomo  fie- 
ret,  ot  inatrem  bominis  eligeret,  ut  uterum  nostrae 
ctmditionis  intraret,  ut  contumelias  nati  infantis 
subiret,  atque  cuncta  bumanitatis  necessaria  susli- 
nerel.  Agentes  ergo,  quantum  sufficiraus,  Greatori 
nostro  gratias,  Assumptionero  gloriosissimae  Dei 
genitricis  cum  gaudio  ceiebremus.  Diguum  namque 
eat  cum  suroma  ei  gralulatione  fauiulari,  per  quam 
insignia  virginitalis  pullularunl :  siquidem  ipsa 
virgo  exslilit  ante  conjugium,  virgo  in  conjugio, 
virgo  praegnans,  virgo  pariens,  virgo  lactans,  et 


gat  qtiod  natura  jubere  non  potuil.  Matribus  quo- 
que  debitam  impendite  reverentiam,  quae  vobis 
uteri  labore  servientes,  pondus  vestri  corporis  lo- 
lerant,  atque  ignolam  portantes  infaotiaiu,  famula- 
tum  quemdam  exbibent  nasciluris.  lUo  tempore 
non  sibi  tantum  uiater  esurit,  nec  acceptos  sola 
digeritcibos  :  materuo  viciualitur  et  illequi  latei, 
ejusque  membra  alterius  comestione  pascuntur :  ut 
boino  futurus,  alienis  morsibus  sattirelur.  Quio 
ipsa  memorem  nutrimenta,  et  tenerae  infantiae  dul- 
ces  injurias,  quas  nutriloris  affectus  de  suis  par- 
vuiis  sumit?Quid  cibos  in  matre  confectos,  qui 
feiuineis  manantes  ex  membris,  lacteum  solvuntur 


dicta  merito  mater,  non  de  marito.  Sanciae  quippe  d  in  succum,  et  fauces  invalidas  liquido  sapore  per- 


Matri  omnipotens  Filius  nullo  inodo  natus  virgini- 
utem  abstulit,  quam  nasciturus  elegit.  Eisulieut 
ergo  virgines,  virgo  peperit  Gbribtum  :  nibii  ex  eo 
quod  voveruut  pulent  exterminatum,  quia  mansit 
virgo  post  partum  [A/.  abett  hcec  pericope  utque  ad 
aguovii].  Exsultenl  viduae  festuin  virginis  celebrau- 
tes  :  Auna  vidua  virgiuem  matrem  agnovit.  Exsul- 
tent  conjugalae  solemnia  beatae  uiatris  frequentan- 
tes :  Elizabeth  conjugata  a  virgine  uiatre  salutata 
ett  Domini.  Exsuitent  et  pueri  continentiam  vo* 
ventes  puero.Ipse  integriutem  pueriiiae  consecra- 
vit,  qui  suae  matri  fecunditalem  attulit,  virginitatem 
non  abstuiit.  lpsi  gloria  per  infiniu  saecula  saecu- 
lorum.  Aiueu. 


fundunl  ?  Gogente  natura,  sumunt  infantes  de  ma- 
tre  quod  bibant,  et  dente  non  nalo,  hoc  sibi  cur- 
rentibus  labris  eliciunt,  quod  uon  sit  necease  mor- 
dere.  Serviunt  ma;erna  posteris  pectora,  serviunt 
ipsis  incunabulis,  roanus  et  lerga  membris  devou 
lactentium  gratos  artus  accipiuut.  Optat  mater 
parvulum  crescere,  oplat  cito  videre  majorero, 
eumque  numeris  juvenum  miscere  festinat,  nun- 
quaui  sibi  forsitau  serviturum.  Uis  tot  Untisque 
praecedenttbus  faciis,  parentibus,  roatri  tota  deuet 
alacriute  berviri.  Reddatur  naturae  debitum,  red- 
datur  et  posteris  quod  debetur.  Exsolve,  fili,  quod 
debcs,  et  ofiicia  debiia  qualicunque  exliibe  famu- 
latu,  quia  pareulibus  nemo  potesl  reddere  quoJ 


\T\ 


S.  HIERONYMI  OPERUM  MAN^FISSA. 


ira 


riebetnr.  Hnmiliias  taltbus  oblaia  personis,  vivendi 
tempus  extendit :  et  morle  dilata,  multtim  nostram 
prorogat  vitam,  vicemque  facientibus  reddens, 
officia  nostra,  Domino  jubente,  commcndat  :  qui 
inlanlum  nomen  parenlum  diligil,  ut  seipsum  Pa- 
trem  jusscrit  dici. 

II.  Irrevercns  auieni  filius,  qwid  de  Domino  ipse 
mcreattir,  Salomonis  dicta  testantur  :  Contumeliis 
afficien*  palrem,  et  contemnent  $enectam  matris9 
confundetur,  et  in  opprobriit  erit.  Filhs  derchn- 
quens  custodire  disciplinam  patri*,  meditabitvr  ser- 
mones  malitia\  Malediccnti  putrem  etmatrem  exstin- 
guetur  lumen,  et  pupWa?  oculorum  ejus  videbunt 
tenebras  (Prov.  xx,  20).  Audi,  filt,  patrem  qni  te 
genuil  :  nec  contcmpseris  quia   senuit  matcr  tna. 


ntairis  obsistere.  Ila  enim  matris  suadcntis  volun- 
la*  perfecta  est,  ut  Deo  filium  facerel  martyrcm, 
et  fralrum  coronis  comparlicipem.  Denique  obae- 
quium  suum  melius,  morie  probans,  suasionem 
scrmonis  matris  implevit  :  et  lucem  istam  moricndo 
rontcmnens,  consors  martyrum  factus  est,  fll  illa 
germanilas  a?tcrno  collcgio  firmaretur.  Ecce  quM 
pranslitil  animus  malri  subjeclus.  Devolus  filius 
ohediendo  promotus  est,  qui  nolens  malernam  ali- 
quateniis  lacdere  pieiatem.  perpeluam  viiam  pas- 
sione  suscepit  :  qui  Oominum  confidendo,  men-tur 
cum  fratribus  a  Domino  coram  angclis  coronari. 

MONITUM  IN  EPISTOLAM  SEQUENTEM. 

Enidiiiim  prorsus  et  lectu   dignum  npusruliim. 


Parenl  palri  lingua,quam  grnuil,  cl  malrem  suam  B  sed  quod.  ut  nihil   aliinl  accedat,  non  fesse  Hiern- 

nymi  ,  ex  slyli  discrepanlia  jam  constei.  Pmdit 
etiam  se  aiirtor,  seqniorum  esse  lemporum,  qnc.il 
ex  Isidoro  Hispnlensi,  qui  septimo  inruute  sflpculo 


nemo  crudeli  verbo  percutiat.  Sic  te  rapiat,  fili, 
juvenilis  aetalis  auctoritas,  ut  novcris  unde  sis  na- 
lus.  Mcinento  Scriptnr;e  sententia?  [ms.  Ambros. 
sanctse],  nbi,  Sptritu  sancto  loquente,  dictum  est  : 
Qnia  qui  maledixerit  patri  aut  malri,  morle  moria» 
tur  (Exod.  xxi,  17).  Memcnlo  ergo  pircnttim  esse 
quod  talis  es  :  quorum  manibus  ciementa  sttm- 
psisti.Faurcs  luas  necdum  lacteum  perdideruntsa- 
porem,  qnem  tibi  pia  maler  infutidens,  linguam 
istam  pavii  potu  corporis.  Impeude  debilum  pairi 
matriqm»  scrviiium  :  qui  iiiiDquam  tnos  vngims 
horrcnles,  toium  in  tc  lambcbant  osculis  corpus. 
Sit  tibi  grata  salus  ipsorum,  quibtis  chartor  est  ttia 


floruit.  nonnnlla  mutuatiir  ;  ul  sunt  illa,  qua?  ex 
libro  vu  Originvm,  car».  12,  totidenv  fere  verhii 
ad  osiiarios  retulit :  Itm  enim  tenentes  clavem% 
omnia  intns,  cxtraque  custodiunt :  atque  inter  bonos 
et  matos  habentes  jndicium,  ftdeles  recipiunt,  re- 
spuunl  infideles  ;tum  illa  qtire  ad  qninlum  gradmi», 
seu  djacouns  :  Sicnt  in  sacerdote  consecratio%  ita  in 
diacono  ministerii  dispensatio  habetur.  Eiiimvem 
haec  Isidonim  a  nosiro  a^cepisse,  quod  facile  m>- 
poni  poss^t,  veri  lanlam  speciem  non  babet,  proxime 
aiiteui  ab  illo  nosttum  aeiaie  abfuisse,  pul»  ipso 
seplimo  ad  finem  vergrnlc.  vel  demuni  octavo  sa?.- 
ctilo,  facilo  adducar  ut  credam.  Ac  sane  Hincinarus 
Uhcmensis,  qui  s»cnlo  subsequente  scripsii,  non 
solum  episiolam  hanc  laudat,  sed  et  pro  Hierony» 


vtta  quam   propria.  Redde  amoris  vicem  colenda  q  mjanj,  |,anel  .  ex  qno  colligas,  jamdiu   autca  fana 


pielatis.  Facta  parenium  tuis  cunnbulis  commoda, 
officits  propriisexsolve.  Parentes  enim  ideo  debent 
haberi  duleiores,  quia  per  alios  reparari  non  pos- 
siml  :  et  cum  eo  lex  natune  subtraxeril,  nec  pa- 
trem  tibi  alterura  poleris  invenlre,  nec  mairem. 
Mutato  conjugio  ncc  vitricus  patcr  est,  nec  noverca 
potest  nomen  matiis  implere.  Nullus  igilur  filiorum 
«nciorem  Iflcis  suae  csedat  injuriis.  Nemo  parenii- 
bii^  optel  adver^a,  qui  liberos  [ms.  Ambros.  livo- 
re>]  surs  saluti  anteponunt.  Intolerabile  nefas  esi, 
cx  illo  ore  protervum  audire  sermonem,  aut  illis 
pul«ari  mauibus,  qttas  amor  diligil  \Duo  mss.  di- 
ltiil].  Octtlorum  vesirorum  timeie  senleniiam,quam 
Domiuus  promisit  ingratis.  Meretur  euim  ca?citutis 
stiaf   sub\re   supplicium,  qui  parenlum    vultiis  vei  ^  inlelleclus  viam  in  Domino  reserare,  quia  pra*ce- 


scriptorum  iuvaliiisse.  Laudal  et  Micrologi  auctor, 
et  subsecutis  lemporibtis  aiii.  Iu  mss.  exemplari- 
bus,  Erasmo  lesie,  variat  tittilus.  In  nonnullis  ab 
Damasum  inscripia  esl,  in  aliis  ad  Rusticum  epi- 
scopum-Narbonensem,  in  quibusdam  niillius  habet 
nomen.  Dcinde  iu  aliis  codicibus  habetur  integia, 
in  aliis  mulila.  Postremo  nou  cst  veri^imile,  divum 
Hieroiiymum,  si  de  re  tanla,  lartum  scripsissct  li- 
brum,  non  alicttbi  citaturum  fuisse,  cum  mtilto 
breviores  et  levioris  argumenti  tam  frequenter  ci- 
let. 

EPISTOLA  XII, 

SEU  OPCSCULUM  DE  SEPTEM  ORDINIBCS  ECCLES!£. 

Suflficere  quidero  fidei  luie  arbitror  conversaiionem 
sanclam,  quam  babes  in  Christo  Jcsu  ad  sacerdo- 
talis  ordinis  dignitaiem,  arctam  tibi  et  angustam 


forvo  visu  despexerit,  ei  clatis  oculis  I.cserii  pica- 
tem.  Si  quidquam  sapitis,  filii,  co  animo  videte 
vencrabiles  facies,  quo  vos  ipsa?  conspiciuut,  et 
cornm  labris  diiicibus  oscnlis  inba?reie,  qttia  eoruiii 
o<cula  adbuc  habetis  in  inembris.  Senibus  servirc 
perfarile  est,  quos  nemo  polai,  nemo  nutrit  succo 
corporis  sui.  Fovcatur  iiaipie  parentum  senecius, 
«»t  factis  eoruin  vicissilndo  rcddatur.  Ilabel  enim 
quamdam  senecttis  infantiam.  Videanl  liberi  vestri 
quid  faciant,  vobis  vi>etn  siinilciu  reddituri.  Imila- 
xnini  filium  Macbabxnm,  qni  malri  n»oi  lcm  sua- 
denti  scrvivii,  et  durum  iinpcrium  gratanter  ag- 
gressns  est,  ne  offendercl  genitriccin  (//  Mach.  i). 
M^lqit  frairum  sooiari  funeribus,  quam  voluntati 


deniibus  meriiis  ac  virlutis  insignibus,  ad  hoc  oflfi- 
cinm  electus  a  Deo  es.  Lieet  ir.  muliis  gratia 
Christi  sine  operibus  comprobetur,  ei  cessantc 
merito  conversationis  ac  vilse,  sola  Dei  dona  fru- 
ctificent.  Tamen  quia  lu  prse  cateris  cleclus  a  Deo 
ob  hoc  comprobaris,  qui  et  legis  opera  implcas,  et 
commoraris  in  gralia  usque  ad  superemineutem 
scieittix  chariialem,  inielleciu  Dei  tecum  loqtiente, 
feslinanter  cxislimlibtts  cogitationibus  insignibus, 
hoc  vis  nosse  quod  factus  es.  Tolius  libi  Ecclesiae 
prout  praecipis  sacramenla  reserabo  :  doctrinse  or- 
dinem  et  locum  custodicns,  ct  qnid  quatiicr  obser- 
vare  dcbeas  docens  :  si  modo  ad  injnriam  non  re- 
yoccs    novelli   exborialoris   iudusiriam,  ac  tc  noit 


153  EPISTOLA  XII.  DE  VII  ORDINIBUS  ECCLESI.E  154 

pudeat  pamisper  minorem  esse  dtim   discis  :  cjuin  A  cl  non    obdormiet  qui  cttsiodit  le.  Exalia   voeem 


seposito,  ut  vides,  privilegio  dignitalis,  habes  de 
nobis  amplitis  quod  quxras.  El  id  qtiod  jam  pridem 
iu  consecratione  conseciitum  te  es*e  credis,  reslat 
ot  caphs  :  ne  minor  iuveniaris  in  Chrislo,  quam  in 
mundo  interim  nomiuaris  ac  si  falsi  vocabuli  inu- 
tilis  pastor  exsisias,  cnm  h.ec  qtia»  iu  Domino  la- 
tent  sacramema  nescires.  Nos  iair.cn  tenenles  in 
nnini  dispittaltotic  raiionem,  ac  lcctim  stmpliciter 
fahtilantes,  verum  te  episc-optim  aninnrum  debere 
csse  monslrabitntis  :  til  factus  tibi  ipse  jttdcx,  boc 
quod  loquiniur  implere  fcslinans,  ci  nobis  consen- 
tiens ,  verecundia  et  confusione  rejecia ,  eligns 
abjectus  esse  iu  domo  Dei  magis  quam  habilare  in 


luam,  et  dic  :  Omnis  caro  fenum,  et  omnis  gtoria 
hominis  ut  flo$  feni.  Aruil  fenum  et  flos  decidil  : 
verbnm  aulem  Domini  munet  in  aternum  (ha.  \l, 
6,  7,  8).  Sacerdos  cnim  Oomini  qui  de  ore  stto 
profert  justiliam,  el  exquircntibus  aniuuriat  vcri- 
tatem,  angelus  Dci  oinnipolcntis  est.  In  omnibii*.  \ 
catisisserva  fustiliani.  Peregrinaniem,ct  nrphautini, 
et  viduam,  et  pauperem,  vel  pupiPom,  vacuo  gre 
mio  non  dimitlas.Ibiqne  thesauriim  tuum,  ubi  ei 
cor  tiiuin  estf  conde.  Cum  omiubus  fratr>bus  luis. 
sicul  s<  ripluni  esl,  picein  baue.  Consilia  impiorttm 
fujco  :  ue  dtttn  jtidicas  ,  cnnriemneris.  Sic  enim 
scriptum  est :  Deatus  vir  qni  non  abiit   in  consilio 


tabernaculis  peccatorum.  Sic  enim  Jesns  ait  :  Re-      impiorum%  et  in  via  peccntorum  non  $t*:it,et  in  ca> 

-i  m      .    .  **  .l    j  .•!  #•.  i  •      i  r\        •_•  r   :, 


ges  gentium  dpminantur  eorum,  et  qui  potestatem 
habent,  domini  vocaMur;vo$  auiem  non  $ic  :  $ed 
qui  major  est  vestrum,  fiat  sicul  minor,  et  qui  prin- 
ceps  est%  fiat  sicut  minister.  Quis  envv  mujor  esi. 
qui  reeumbit,  an  qui  mini$'.ra!  ?  In  gentibus  qnitlem 
qui  discumbit,  major  e$t  :  intcr  vos  autem  non  sict 
sed  qui  ministrat.  E.jo  autem  in  medio  vestrnm  sum 
s:cut  qui  miuistrat.  Et  vos  quia  esiis  permanentes 
mecum  in  tentationibus  meis  :  ego  dispono  vobis  si> 
eut  disposvit  ntihi  Pater  meus  regnum,  ut  edatis  et 
bibatis  in  mensa  mea  in  regno  meo.  et  tedealis  super 
sedes  duodecim  jndicantes  duodecim  tribus  hrael 
\Lne.  xxn,  25  seq.).  Et  alihi  :  Rcctorem  posuerunt 
te%  n»li    extolli,   sed   esto    tanqnam  unus   ex   ipsts 


thedra  pestilenlio?  non  selit  :  $ed  in  tcge  Domini  fuit 
voluntas  ejust  el  in  lege  ejus  mclitabiiur  die  ac 
nocte  (Psal.  i,  1,2).  Potenltnn  persoua*,  diviluiu 
noliiias,  salutanlitttn  obsequia  ita  acoipe,  ut  pau- 
pcrem  non  conlristes,  nec  ulli  fastidium  excusa- 
tionis  inducas.  Non  recedal  liber  lcgis,  ut  scripiuiii 
est,  de  manu  lua,sed  mediiare  in  eo  die  ac  noct»». 
Sic  eniin  scriplum  e*t :  Sine  o/femione  ettote  Ju- 
da'i$t  et  Grcccis,  et  Ecclesias  Dei  :  sicnt  et  ego  om- 
nibns  per  omnia  pfaceof  non  quarens  quod  mihi  utiie 
e*t,  sed  quod  multis,  ut  salvi  fiant  (/  Cor.  x,  52, 
53).  Priiisquam  andias,  tie  judices  quemqiiam  : 
alque  anle  prohaiionem  accusaiionis  illatae,  nemi- 
nem  a  tua  communione  suspendas  :  quia  non  sta- 


(Eccli.  xxxii,  i).  Et  alibi :  Non  ut  domineris  clero9  Q  tim  qtii  accusatur   reus   esl,  sed    qui  convincilur 


sed  ut  forma  s'\$  omnibu$  (I  Pet.  v,  3).  Et  alibi 
Templum  Dei  e$li$,el  Spirilus  Dei  habilat  in  vobi$. 
Si  qnis  autem  templum  Dei  violavcrit,  disperdel  illum 
Deus.  Templum  enim  Dci  sanctum  est,  qnod  eslis 
90$  (]  Cor.  iti,  16  $*q-)»  Qnoivam  ex  irso,  et  per 
ipsum,  et  in  ipso  sunt  omnia,  ipsi  gloria  in  $a?cula 
(Rom.  xi,  36)  ;  unu$  enim  Deu$no$tcr  el  Pater  Do» 
mini  noslri  Jesu  Christi,  ex  qno  omniat  et  nos  in 
iptof  et  tffitcs  Dominus  Je$u$  Christus,  per  quem 
omn:at  et  nos  per  ipsum  (J  Cor.  viu,  6).  Sed  non  in 
otr.nibtis  est  sricmia  Ca>tiias  enim  contigit  ex  parte 
in  hrael  ;  donec  plenitulo  gentitim  intraret%  et  sic 
omnis  hrael  salvus  fieret.  Conclu$it  crgo  Deu$  om- 
nia  sub  peccato,   ut   omnium   miserealur  (Rnm.  xi, 


ctiminosus.  Ncc  praestandtim  odiis  singulorum  esi, 
ut  inocenlum  frairom  dominelur  injuria  :  quinimo 
limor  Domini  ante  oculos  semper  eslh^bendiis  :  et 
totum  quodaginir,  Deo  Christo  seias  esse  pra?slan- 
dum,  ncn  tempori.  Nam  prseterit  ftgura  hujus 
mitndi,  et  Deo  magisobedire  convenit  quv.n  boini- 
nibtts,  qui  scit  prsclerita,  et  de  fnturis  ajstimat. 
Uno  enim  sermone  tota  lex  adimpletur :  Omne 
quod  libi  fieri  nolueris,  alii  ne  feceris  (Malth.  vii, 
42).  Domi  si  (ieri  potest  postposiia  personae  tnae 
cura  ofliciique  revereniia,  scrvitm  servis  esse  le 
couvenit,  aique  ita  Israel  in  omnibus  perdocere, 
ut  quicunque  te  antliunt',  conversaiioue  lna  magis, 
qttam  scrmotie  proflciani.  Sic  enim   seriplum  est 


25.26,  32),  Anie  omnia  htimilitntem  dilii^e:  «piia  D  ]n  $apientia  ambnlate  ad  eo$  qui   fori$   sunt  (Col. 


soperbia  opostatare  facit  a  Deo  :  et  initium  omnis 
peccati,  superbia  e$t  (Eccli.  i,  14,  15).  Detis  eMim 
noster  formam  $ervi  accipien$t  humiliavit  se  usque 
ad  mortem,  mortem  autem  crucis  (Philipp.  n,  8). 
Omnes  Scrip'urasmenie  percurre,  lotutn  Canoneni 
Icge  :  alqtte  habens  anle  oculos  cxempta  s;meio- 
ruin,  imitarequod  bontim  est,  semulare  quod  s:tn- 
citim  cst.  Faciusque  libi  Jcrosolyma  ccelestis,  Dvo 
\ota  restitue.  Domum  in  te,  el  lemplum  Salomonis 
ardifica,  laberuacultim  fabrica,  cl  diligentius  cxor- 
nare  festina.  Inlra  Sanrta  sanctorum,  indeflciens 
lamen  accende,  perfeclionem  in  omnibus  leue. 
Pone  cusiodiam  ori  tuo,  ei  ostium  circumslairire 
lauiis  tuis.  Non  des  in  tentationem  aniiuam  tuam, 


iv,  5).  Nou  te  extollat  saltitatio  plurimoriiin.  Mti- 
ncra  diviium  et  obseqtiia  ic  non  vincant  :  quia  mu- 
uera,  ul  scriptum  est,  exca?cant  oculos  judicum 
(Eccl.  xx,  31).  Nec  plus  sil  apud  te  matroua  nobi- 
lis  et  dives,quam  profcssa  patipcr  atqtit'  mendica, 
atit  vfdua  mariiali  auxilio  destiltita,  aequalis  ei, 
qii»  habet  virum  polenlcm  in  sacculo,  vitleaiur. 
Alieuuin  (e  a  pcisonis  omnium  reddemlum  jndica  ; 
ac  propter  injustitiain  in  jtidicio  paup^erem  non 
defendas,  nec  propter  graiiam  iliviti  indecenter  as- 
feistas.  Attt  si  hoc  non  potes  facere,  cogniiionetn 
respue  caiibarum.  Sola  eslo  tibi  leotione  et  oralione 
contenius.  Neminein  euim,  ut  scriptum  est,  diligit 
Deus,    nibi    euui   qui   cuin  sapientia   habiut^  ac 


15%  S.  HIERONYBIt  OPERUM  MANTISSA.  158 

nullwn  laedii   (ErcL  i?,  15).  Isia   si  feceris,  Deo  A  Ecclesis  ma  preposuit,  et  qui  1«  honoravil  in 


utilis  iu  omnibus  comprobaws,  perfeclum  saccr 
ilolitini  [Al.  tacet  sacerdotiinn]  in  te  retcnlabis. 
Expelle  de  lempto  Christi  oves  el  hoves  et  co- 
lumbas  vendentes,  et  nuiniuulariortitn  everie  inen- 
sns;  quia  domus  Patris  nosiri,  dom.us  uegotiati*<» 
nis  esse  nou  dehei,  sed  oraiionis.  Et  quod  judicio 
Dci  projicilur,  desuierari  propier  daiiinalionis  sen- 
leniiani  non  oportei,  ue  reprobi  iiiveniumur  in 
Cbrislo.  Sicque  fiet  ul  in  veriiale  cousislens,  sep- 
lifonnis  Ectlesiae  satT.niicniiim  nosse  inerearis, 
quod  in  omnipoteulia  Dei  cuin  sua  veneraiionc 
consisiit,  id  est,  in  Palre,  et  in  Filio,  el  in  Spiritu 
sanclo,  iii  arclmtgolis,  in  angelis,  in  sapientia,  in 
lioiiiiiiibus.    Que  on  nia  si  diligenter  aspieias,  lo- 


cunclis,  qui  omniuro  libi  divinorum  sacramenta 
conee»sil?  Numquid  meretur  Dominus  Deus  tuus, 
ut  cuin  bapc  praestitcrit  propier  boniiatem  et  mise- 
ricordiam  stiam,  conservos  tnos  deprimas,  deroges 
Cbristo,  ac  i.ullura  nisi  le  solum  putes  ad  Doininum 
periinere  :  tibi  tjniiim  existimes  reverentiam  defe- 
rendam,  ac  famulos  Cbristi  in  conversaiione  libi 
creditos,  non  in  tninislerio  ul  liberos  babeas,  sed 
ut  servos  in  dominalione  possideas?  Ha*c  eniin  pras 
capleris  Deus  dainnat,  el  nihil  gravius  fert,  quain 
ut,  ciim  scias  bominibiis  defcrendum,  Deo  ipse  non 
defcras  :  cum  servum  phncipis  atque  ejus  militix 
deputatuiii  persequi  et  lacessere  uon  atidcas,  eos 
qui  veri  Dei  servi  sunl,  et  vero  Chrisli  cbaraciere 


iius  iii  his  dispositionihus   Ecclesiae  catholicae  fuu-      censiti,  ac  per  baptismi  gratiam  liberi,  n  per  cleri 
dameuta  cognosces.  Ei  per  Iiqs  gradus,  si  universa 
observaveris  qtiae   scripta    sunt,  Deus   eril  in  mc- 
uioria  tua,  n  tu  in  doiinini  iiiam  reverleris. 

I.  De  primo  gradu  Ecclesia? ,  qui  Fossariorum 
ordo  est.  Priiuus  igilur  iu  clericis  fossariorum  ordo 
cst :  qui  in  similitudineni  Tobiae  sancti,  sepelire 
morluos  admoiieiuur,  ut  cxhibentes  visibiiiuui  re- 
rum  curam,  ad  iuvisibiles  festineul  :  et  resunc- 
clionein  carnis  credentes  iu  Domino,  lotuin  quod 
faciunt,  Deo  se  piaestare,  nou  mortuis  cognoscaui. 
Tales  ergo  fossarios  esse  Ecclesiaa  convenii,  qnalis 
Tobias  propheta  fuil  :  ejus  fldei,  ejus  sauclitatis, 
ejus  scicuiia?  aique  vittutis.  Nou  crgo  puies  parvum 


catus  officium  miliianles,  abjectioni  putes  et  igno- 
uiiniae  depulandos  :  ut  pius  iiiterdum  apud  con- 
scienliain  tuam,  si  injuriain  nou  facial  nostra  cor- 
reptio,  servis  quain  clericis  parcas  :  et  in  his 
aliquem  vernaculum  diligas,  illos  velut  alieuos 
despicias,  et  malis  mundo  placere  quam  Christo. 
Pro  fide,  pro  religione,  pro  proposito  sanctitaiis 
deferre  interdum  clericus  servo  cogitur  :  ei  ad 
ignominiam  non  fereudam,  vilis  judicalur  in  itiundo, 
qui  summus  iu  ccelo  est.  Recte  haec  repudi;is,  recte 
isla  non  servas,  si  episcopus  esse  uon  vis,  si 
coelorum  regna  conlemuis,  si  nullum  cum  Deo 
cupias  babere   consonium.  Certe    si    elecluin    te 


esse  officium  fossariorum,  aut  sicut  caeleri  sacer-  r%  a  Deo  gratularis,  si  factiim  te  pastorcm  gregis,  si 


dotes  iu  lamulis  Dei  despicias  sacraiuentum,  ac 
plus  diversorum  servis  drferas  vel  amicis,  quam 
Chrisii  in  lemplo,  cum  preces  fundis,  cujus  uiem- 
bra  veueraris,  cuni  omnibus  pariicipare  te  conve- 
nit,  non  sotuin  in  aliari,  sed  et  domi,  cum  oiiinibus 
esse  convivam ,  atque  inler  domeslicos  parieles 
simpliciler  residere.  Si  amas  Tobiam  prophetain, 
ct  si  ejus  imiiaris  exeinpluiu,  si  iinples  quod  scri- 
pliim  est :  Qui  recipit  pruphetam  in  nomine  prophe- 
t<rt  mercedem  propheta?  accipiel  (Maith.  x,  41) :  cave 
ne  huic  oflicio  per  snpeibiaro  tuam  aliqua  irroge- 
tttr  injtiria,  quam  laicus,  qui  miuor  est  Tobia,  non 
nieretur.  Te  euim  ila  de  Dei  membris  oportet  ha- 
bere  judicium,  ut  iulelligas  Ecclesiae  bacrainentum. 
Ileligloiils  eiiiui  et  sanciiiaiis  esl,  quod  episcopus  D 
diceris,  non  llomani  consulatus  aul  juris.  Si  hoc 
vis esse  quod factus  es,  serva  ordinem  luum,  locum* 
que  custodi.  Defer  propbeta?,  ut  pivphcla  servial 
tibi.  Dilige  inystcria  Dei,  ul  atncris  a  Christo.  Noli 
aliquem  coutiistare  illiciie,  atu  iujusto  odio  prose- 
quaris  :  quia  sicut  lu  Chrisli  es,  sic  et  iili  Chrisli 
sunt :  et  nemo  potens  est  in  boc  saeculo,  qui  ali- 
queui  servoriun  buortun  velit  ab  aliis  conculcari.  Tu 
ipse  quoque,  si  libenler  accipias»  quod  dicturus 
suiii,  cunctorum  famulis  proptcr  cos,  quibus  ser- 
liunt,  bonorem  defcrs :  atque  unumqnemque  prout 
petuns  est  ejus  Domiuus ,  veneraiis.  Dic  milii , 
quicso,  quis  major  est  Climio?  aut  cui  tanlum 
debvs,  qui  pro  te  bangtiinciti  suiim  ludii,  ct  qui  te 


le  creatum  sacerdotem  clericis  recognoscis,  labo- 
rare  debes,  ne  tibi  tua  inembra  displiceaut,  ne  id 
quod  Christi  esl  reprobelur.  Sic  enim  ait  Apo*to- 
ius  :  Numquid  potest  caput  pedibus  dicere  :  Non 
desidero  opera  vestra  ?  Unum  enim  corpus  et  multa 
sunt  membra  {1  Cor.  xn,  21,  12).  Si  tu  capul  es, 
pedum  tibi  officia  neccssaria  sunt :  perlinere  aJ 
lionorem  tuiun  atque  ad  subsiautiam  corporaieui 
pedes,  ipse  cognoscis  :  siuc  his,  ut  ipse  nosti,  am- 
bulare  uon  potes.  Ili  le  suslinent,  bi  totum  corpus 
proinovent,  bi  dirigunt  caput,  bi  priiuum  te  esse 
faciunt.  Perditis  his,  contemneris  a  cunclis  fideli- 
bus  :  ac  tibi  ipse  odibilis  factus,  amarain  vilam  iu 
saeculo  rcteutabis. 

II.  De  secundo  gradu  Ecctesice,  qui  Ostiariorum 
ordo  est.  —  Secundus  ostiarioruni  locus  est,  qut 
clavcs  regni  cceloruin  tenent,  quae  patriarchis  dan- 
tur,  quoniaiu  praesunt  portis  Jerusalem,  atque  iuter 
bonutn  et  maiuni  babentes  judicium,  apt-riunt  quod 
nemo  ciaudit,  et  ciaudunt  quod  neiuo  aperit.  Jam 
bic  considerare  te  couvenit,  quae  circa  osliarios 
Dei  debel  esse  diligentia,  quanta  bis  membris  atque 
ofliciis  rcvcreuiia  per  te  deferenda  sit.  Intrare  tem- 
plum  uisi  per  bos  non  potes.  Hi  enim  sunt  ordinali 
per  vices  suas,  ut  omnia  quae  intus  sunt,  exiraque 
cuslodiant,  atque  perfecti  in  omuibus  fldeles  rcci- 
piaut,  respuant  iufideles. 

III.  De  tertio  gradu  Ecdesiat,  qui  Lectorum  ordo 
cst.  —  Tertius  lecloruin  ordo  cst,  qui  Deo,  Christo 


157 


EPISTOLA  XII.  DE  V]I  ORDINIBUS  ECCLESIjE. 


158 


e l  propbetis  dator,  secnndnm  quod  scriptum  est :  A  legimus,  sepiera  angeli  Eccletiarnm   (Apoc.  i.  «OJ, 


Esatt*  vocem  tuam,  §t  dic  :  Omnis  caro  fr/ium,  et 
omnig  gloria  hominit  ticut  flot  feni :  aruil  fenum, 
tt  flot  decidit,  verbum  autem  Domini  manet  in  ceter- 
umm  (Ita.  xl,  6,  7,  8).  Denique  Domintis  noslcr 
b»gens  in  teroplo,  formam  lecioris  asstimpsil.  Hi 
snnt  ergo  lectores,  qui  canlant  cantlcum  Moysi  et 
Agni  ;  hi  $unt  qui  $equuntur  immaculalum  Agnnm 
quocumque  ierit,  qui  cum  mulieribut  $e  non  coinqui- 
uaverunt,  virginet  enim  tunt  (Apoc.  xiv,  4).  Hornm 
numerus  esi  angelorum';  ei  nomen  angeli  conve- 
nieuter  sacerdoti  adaptatur,  qui  usque  adeo  reqoales 
libi  sunt  per  haec  officia  sanctitatis,  sicnt  scriptnm 
legis  :  Sacerdot  qui  de  ore  tuo  profert  juttitiam,  et 
exquireutibut  annuntiat  veritatem,  angelut  omnipo- 
lentit  Dei  ttX  (Malach.  n,  7). 

IV.  De  quartogradu  Eccletias  qui  Subdieconorum 
ordo  ett.  —  Quirtus  ecclesiasticae  dhpositionte  in 
snbdiacono  est  ordo,  qui  i«  Esdra  Nathinnei  appel- 
hntur,  in  hnmilitale  Domino  senrienles.  Proplcr 
hoe  in  Evangelio  Joannis  Jesus  ad  Nathanael  ait  ; 
Eece  vere  ltrae!Uat  in  quo  dolut  non  ert  (Joan. 
i,  47).  Cui  respondens  Nathanael  dixit':  Magitter% 
unde  me  notti?  Et  ait  Jesus  ;  Antequam  Philipput  te 
toearet;  cum  enet  tub  flcu  novi  te  (Ibid.  48).  Quod 
propterea  scripttim  est,  ui  tu  ejtis  locum  disposi- 
tionewque  cognoscas.  Propterea  Dominus  noster 
formam  tervi  accipient.  humiliavit  te  utque-ad  mor- 
/#m,  morlem  autem  crucit  (Philipp.  n,  8).  Propter 


hi  sunt  septem  candelabra  aurea,  hi  voces  tonitruo» 
rum  ,  hi  in  similitudinen  Noe  sacramentornm 
justitiae  praecones,  non  habentes  inse  maculam  aul 
rugam  :  atque  ln  candorem  lucis  effecli,  in  omni 
Israel  Deum  valent  prospicere,  puri  menlihtis,  ani 
mabus  caitdidi,  virtutum  operatione  praeclari,  hu  f 
mililate  praedili,  quictf,  humiles,  evangflizanlc* 
pacem,  annumiantes  bona,  dissensiones  et  rixas  n 
scamlala  rcsecantes,  soli  Deo  colloqtientes,  in  tenr 
plo  uihil  de  inundo  peniiiis  cogiianles  :  dicente 
p.kiri  et  matri,  Non  novimus  vos  :el  filios  suos  non 
agnoscentes  (Deut.  xxxm,  9).  Denique  et  Levi,  nt 
scriptum  legimtis,  sacerdotalis  tribos  cst,  et  caput 
omnium  sacerdolum  :  sine  hoc  sacerdos  nomen  non 
habet,  ortum  non  habet,  officium  uon  habet :  bic 
minister  Dei  dicitur,  quia  scripium  est :  Quit  ma~ 
jorett,  quiminittrat%an  qui  minittraiur  (Luc.  xxn, 
27)  ?  Et  sicut  in  sacerdote  consecratio,  ita  in  mi- 
nistro  est  sacrameuti  dfspensatio.  Hli  orare,  huic 
psallere  mandatur.  IlleoWata  sanctifical.  hic  sanc- 
lificata  dispcnsat.  Ipsis  etiam  sacerdotibus  propter 
praesumptionem  non  licet  de  mensa  Domini  tollero 
calicem,  nisi  eis  traditus  fuerit  a  diacono :  nt  prav 
cedente  mintsterio  sanctiiatis,  humiliaius  paulisper 
post  consecrationem,  dum  ministro  reverentiam  ex- 
liihet,  qunnlam  minislerio  Dei  debeat  recognoscat : 
ita  enim  Deus  noster  omnipolens  universarfiaposuit, 
ut  qui  majorem   se   esse  crediderit,  minor  sit :  et 


quod  semper  genu  flexo  orare  mandamur.  Omnit  c  qui  videreltir  minor,  major  eisisterel.  Deuique  q»>am 


evim  qui  te  humiliat,  exnltnbitur ;  el  qui  te  exa(tut9 
nttmitiabitur  (Luc.  xvin,  14).  Propler  hoc  iEgyplus 
competentihus  plngis  percutittir  a  Domino.  Ha*c 
«lies  profcciionis  ex  iEgypto,  pascha  Domini  nun- 
ropatur;  ut  quia  patcha  nettrum  immolatut  ett 
Chrittu*  (1  Cor.  v,  7),  plenitttdinem  totius  mysteiii 
aiqne  sacramenti,  in  rernm  officiis  recngnoscns, 
nec  per  armgantiam  non  ferendam,  despicias  eos 
qui  aut  oblatioites  in  lemplo  Dei  suscipiunt,  aut 
secrelorum  omnium  tesies,  participes  etiam  pas- 
»ionum  sunl  "et  cartera.  Hi  enim  primi  desideria 
nofttra  suscipiunt,  bi  probaul  in  nobis  optimas  vo- 
luolaies;  bi  repudiant  malas,  bi  ut  a  Deo  suscipia- 
mor,  assislunt,  quorum  tihi  sicut  visihiliter  inini- 


hocvenun  sit,  ipse  perpcnde.  Levitae  inferunt  olda- 
tiones  in  altari.  Leviias  componunt  mensam  Domini. 
Levitae  cum  sacerdotibus,  dum  sacramenta  benc- 
dicunttir,  assisttint.  Levila  ante  sacerdoies  orani, 
ut  si  distinctio  locorum  credilnr  in  mundo,  eliam 
in  altari  Dei  videant  «ihi  epi.scopiy  si  superhi  sunt, 
diaconos  anteponi.  Si  humililatem  diligunt,  majores 
se  esse  in  eo  quod  sunt  humiles,  cognoscant.  Tunc 
deinde  ut  aures  habeamus  ad  Dominum,  diaconus 
acclamat,  ipse  praedicat,  ipse  hortatur,  ipse  com- 
monet  aslatttibus  sacerdotibus,  ne  leviter  hanc  vo- 
cem,  quae  loquiliir,  et  pacem  annniiiiat,  aut  ne- 
gligenter  aspicias ,  aut  condemnandam  pules. 
Sttfficit  huic  ordini    lantum  per   Dominum  fuisso 


, ,  ., — .-  ^,.^.^ ^  ^.^ —  r— 

tteria  adesse   cognoscis,  ;ha    eliam  invisihiliter  u  concessum,  ut  non  solus  sacerdos  in  templo  totum 


pacem  et  concordiam  utilem  esse  perpende,  ne 
confieere  corptis  Christi  ac  sanguinem  ultra  non 
possis,  si  venttirus  ad  altarium  Dti,  Ecclesias  mem- 
bra  neglexeiis. 

V.  De  qninto  gradu  Eccletiae,  qui  Letitarum  teu 
Diaconorum  ordo  ett.  —  Quintus  in  diaconibus  ordo 
sacramenii  est :  qiiorum  sors  Deus  est,  qtti  recedere 
de  lemplo  Domini  die  ac  nocte  prohibenttir,  qui 
coluinna  et  fiindaiitenluiu  vcritatis  suni,  qui  Eccle- 
stas  Dei  stulineut,  qui  altare  Chrisli  sunt,  in  quo 
eonficioiUnr  sacrameiita,  in  quo  offeriur  oblatio. 
Qiiid  ergo  in  lemplo  Dei,  ut  ipse  nosti,  venerahiJius 
>liari  esse  potest?  quis  non  se  ad  tnensain  Domini 
accessurus  humjlMt  ?  Et  hi  sunt,  qtios  iu  Apocalypsi 


agere  et  implere  videatur.  Eget  offieto  diaconi  sa- 
cerdos,  sicut  et  diaconus  sacerdotis  :  nec  dives 
sine  paupere,  nec  pauper  sine  divite  esse  potest^ 
Post  consecrationeineiiiui  omniutn  sacratnenioruuu 
post  orationes,  post  reciiationes  nominutn,  post  onw 
nia  mysteria  deitatis,perfectio  rursusLevitisin  altari 
datur.  Diaconus,  ut  stiperiiis  dixi,  calicem  tradit,ie- 
slis  passiouis,  testis  dispensationis,  testis  humilita« 
lis,ne  elatus  in  superbiam  is  qtti  obtulil,nibil  speran-* 
dum  sibi  a  diacono  recogttoscat.  Meo  Levita  in  con 
secratione  perfectus  esl.  necultrajam  sicut  laicus 
benedicitiir,  quia  perfectam  in  se  haberejubetur  Do~ 
miui  sanctilalem.  Dcniquecx  omitihiis  trihubus  in 
Jcsu  Navc  libro  (Jot.  xxi),  Lcviiac  civitates  acciptunt ; 


150  S.  HIERONYMI  OPERUM  MANTLSSA.  160 

ut  tu  intelligns,  nntlum  essehomhinm  genus,  nullam  a  Clirisll  ac  sanguine  iuicr  eos  et  episcopos  credenda 


terram,  nnlhiin  locum.nollam  gentem,  quae  non  huic 
propter  Dominum  servire  juheattir.  De  Lcvitis  au- 
tem  decimas  deeimnrum  accipium  sacerdotes,  nec 
dare  ipsis,  sed  .tcoipere  innndantur.  Nunc  autem  ex 
qno  in  Erclcsiis  sirui  tn  Romano  i»i  perio  rrovit 
nv:»  iiia,  ptriil  lex  de  sacerdote,  el  vhio  de  propheta 
(Jerem.  xvm.  18).  Singuli  qttiqne  pro  pnieniia  epi- 
scopalis  imminis,  quam  sihi  ipsi  illicil*  absque  Ec- 
clesia  vindbaveriini,  tntum  quod  Levitarum  est, 
in  usus  suos  redigunt  :  ne  lioc  sibi  qtiod  scripium 
est  vindicnnt,  sed  cimctis  auferunt  universa.  Men- 
dicat  infelix  clericus  in  plaleis,  ct  civili  opere  man- 
cipatus.  publicam  a  quolibel  deposcil  alimoniam  : 
et  quidem  ex  eo  despicitur  a   cunctis  sacerdotale 


distantia  esi :  el  Eucharistiam  jam  pridem  per  prcs- 
byteros  beneditiam,  si  ustis  exegcrit,  episcopi  ac- 
cipere  debent,  ac  se  Christo,  ac  pleniludini  ejus 
cnmmtinicare  cognosrere.  Nam  si  quis  ad  injuriam 
revncet,  ant  puiet  se  accipere  non  debere  Eneha- 
ristiam,  quam  pre^byler  benedixil  :  is  prnfeclo 
perversos  esl,  credens  Dominum  duo  corpora  ba- 
buisse  :  unum  majtis,  et  uniiin  miiius.  M;»jus,  quod 
episcopus  oonficit  :  quod  prcvbyler,  ininns.  Ilic 
Cbristum  dividit,  eiquc  facil  injuriam.  Ergo  inter 
baptismum  el  baplisnmm  potest  esse  dislanlia,  ut 
sanctior  judicelur,  qncm  baptizavit  episcopus,  quam 
is  quem  Levita  :  sicut  in  Actibus  apostolortim  logis, 
eiinuclium  n    Philippo   diacono  baplizatum  fuisse, 


ofBeium,  dum  misericordia  desolatus,  jnste  putatur  B  ut  scriptum  est  :  Ecce  aqua,  quis  prohibet  n,c  bap- 


ad  banc  ignominiam  devenisse.  Eget  in  sede  pres- 
byter,  in  altnri  levita,  in  serreiario  subdiaromts, 
inlectione  Iector,ei  in  templo  osliaiius,  in  sepultura 
fossarius  :  moriunlur  fam»»,  qui  alios  sepelire  inan- 
dantur  :  poscunt  misericordiam,  qui  misereri  aiiis 
snnt  prxcepli.  El  dum  ista  ftunt,  snrerdos  qui  hoc 
non  feceril,  condemnniur.  Solus  incub.it  divitiis, 
8olns  ministerin  utiliir,  solns  iiuiversa  sibi  vindical, 
soluspartes  invadiialienas,  solus  occidit  universos, 
Nam  si  secundnm  divinos  libros  omnia  faceremus  : 
nec  deesse  quidquam  visibilitor  poterat  ennctis, 
etsola  in  Christi  Ecclesia  sanctitas  abnndaret.  Ilinc 
p»oplersaeerdolum  avaritiam  odia  consurgnnt,  binc 


tizari  ?  (Act.  viii,  36.)  El  ille  ait  :  iV/7n7,  $i  credis. 
(Uid.  37).Fides  euim  est  qtia;  factt  muudum  ;  et 
quia  non  est  dantis,  sed  accipientis  :  ila  creden- 
dum  est  in  ouini  anima  baptismum  esse*  pcrfectum, 
in  omni  sacerdote  corpus  Christi  esse  perfecttim. 
Qui  non  communicat  Eucliarislhe  presbyterorum, 
non  communicat  Cbristo  ;  nec  Euchnrisiiam  ipse 
bencdicil,  quia  in  co  in  quo  judicat,  conderr.natur, 
atque  in  similitudinem  Jud;e  tra<litoris  tradens  Do- 
minum,  nullo  cogenle,  ipse  sibi  infert  manus  ac 
stispendio  perit,  quia  supcrhia  peccat  in  Deum.  Nec 
ogo  dico  prxsentibus  episcopis  atque  astatitibus 
altari,  presbyteros  posse  sarramenta   conficcre.  Scd 


episcopi  acciisanlur  a  clericis,  binc  prinripum   li-  n  s*  forte  usl,s   exegerit,  ul  vcnientes  ad   ecclesiam 

t.ia     kinA    dAeAlitiiAnnm    ami.omv     !.:■*,.    j*.-1~*  -._!..  :..!_  qo^uPiIaIoc  Aicilnm   Itrtric      /Tiiiliiic   aiil     fililntis\      n«r«la 


tes,  hinc  desolationum  cattsnc,  binc  origo  criminis 
Eiemm  si  umisquisque,  ita  hunc  mundum  vi>il>Hi- 
ler  possidere  mandatur,  ul  sua  tanium  possessione 
contentus  sit,  ac  res  non  invadat  alienas  :  non 
agrum  pauperi  lollat,  nonvineam,  non  subjectotum 
aliqnod,  non  famnlos,  non  frucliis  :  quanto  mngis 
qui  Ecrlesia?  Dei  pra*est,  debet  ita  in  omnibus  ser- 
vure  jusliiiam,  ut  sibi  boc  tantum  vindicet  quod  sui 
jiiris  esse  cognoscil  I  Aliena  uon  cnnlingat,  aliena 
noii  rapiat,  spqtialem  se  csetcris  facial  :  et  sicut 
sine  bis  in  Ecclesia  non  ftiii,  ita  et  sine  bis  in  Ec- 
rlesiae  ministerii  dispensatione  non  vivat.  Certe,  ut 
ipse  nosli,  qui  vistbiliter  in  hoc  mundo  jus  invadit 
alieniim,  accusaltir  a  paupere,  damnatitr  a  judice  : 


sacerdotes  eisdem  boris,  qtiibus  aul  obiatio'  parata 
non  sit,  aul  non  possit  oflerri,  non  debere  episco- 
pum  repudiare  Eucharisliam  presbylerorum,  si 
ponatur  in  altari,  quam  arcipi  opoiiet  propter 
Cbrisluin,  qtioniam  corpus  Chrisli  est,  siciil  scri- 
pium  est :  Vo$  enim  estis  corpus  Christi  et  membra 
ex  parle  (/  Cor.  xn,  27).  Charitas  enim  eooperit 
multitudinem  peccatorum  (!  Petr.  iv,8).  Fides,  $pe$9 
charitas,  tria  hatc,  major  his  est  charitas.  Charttas 
patiem  est%  benigna  estf  non  cemulatur,  non  in/latur% 
non  perperam  agit  :  omnia  credit,  omnia  sustinet : 
charilas  nunqnam  excidil  (1  Cor.  xm,  4.7,  8,  13.) 
Et  quia  scriptum  est  :  Pre*byteri  duplici  I  onore 
honorentur,  maxime  qui  laborant  in  verbo   Domini 


ita  et  in  Ecclesia  Dei   cnm   unusquisqiie  stipendia  D(  /  Ttm.  v,    17)  :  pradicare   cos   decet,   tilile  est 


sua  perdit,  clamat  ad  Deum,  exaudiiur  a  Christo, 
uec  difTertur  in  hac  part*  ullionis  sententia,  sf  non 
rcdduntur  universa.  Moderatio  euim  Dei,  preees, 
ac  solnm  nostrum  reditum  quaMit,  ae  uos  qttaeril 
sua  bonitate  s:»lvare.  Scd  si  non  coiiverttmur,  si 
dnri  corde  sumus,  si  in  peccalis  usqtie  ad  morlein 
illicite  perdiiramus  :  As$iduepeccantiy  sicutscriptum 
es>,  Deut  non  miseretur. 

VI.  De  sexto  gradu  Ecciesice%  qui  sacerdotum  ordo 
est.  —  Sextus  seniorum  ordo  esl  qui  sacerdolibus 
datur,  qui  presbyleri  dicuntur,  qui  praesunt  Eccle- 
h\-x  Dei,  et  Chrisli  sncramenla  conficitint.  Hi  au- 
lem  in  benedictione  cuin  e*  iscopis  consortes  mi- 
tnsteriutuin    suni.  Null-    in  coullcicndo    corpore 


benediccre,  coiigruum  confirmare,  eonvenil  reddere  ** 
communionem,  necesseest  visitare  inGrmos,  orare 
pro  invalidis,  alque  omnia  Dei  sacramenla  com- 
plere,  praeserlim  cuni  in  Oricnte  eam  consiietudi» 
uem  et  iu  lllyiico,  et  in  llalia,  alque  in  Africaom- 
nibus  in  locis,  temporibus  apostolorum  fulsse  ma- 
nifcsttim  sit.  Ac  sola  propler  atictoritatem  summo 
sacerdoti  clericorum  ordinatio,  et  virgiuum  consc* 
cratio  reservaia  sit,  cum  basilicaR,  ahaiis  et  chris* 
malis  dedicatione,  vel  sanctiOcaiiotie,  ne  a  multis 
disciplina  Ecclesiae  vintiicnia  concordiam  sacerdo- 
ttim  solverei,  scandaia  generaret.  Propter  boc  et 
nuper  episcopalisclectio  ad  metropolitanum  remissa 
esi :  et  cum  huic  summa  datur  potcstas,  aliis  adi- 


161  EPISTOLA  XII.   DE  Vll 

milur  haec  facultas,  ci  iucipiunt  eliam  siimini  sacer- 
doies  pati,  iioii  ei  jure,  sed  ei  ueccssiiaie  aiiuni 
sacerdotem.  Nemo  liinc  episcoporuiu  inviiiia  diabo- 
licae  tcntalioiiis  inflalus  iiascilur  m  leinplo,  si  pres- 
Lyleri  imerduin  exliorteniur  plebem,  si  in  ecciesiis 
praedicent,  si  plebibus,  ui  scriplum  esl,  beuedicant: 
etenim  abnueuli  milii  isia  eic  dicani,  qui  no/i  vuh 
presbyteros  facere  quae  jobeiitur  a  Dco,  dicat,  quis 
major  e«t  Chrislo  ?  aul  quitl  corpoii  ejus,  ;  ut 
sanguini  poterit  aulepoui  ?  Si  preshyter  Cbrisium 
consecral,  cum  in  ailario  Dei  sacramenl  i  benedicii  : 
beuedicere  popu.o  non  debct,  qui  Chiisltiui  etiam 
meruil  conseciare  ?  Virgines  eiiam  Dei,  liccl  Apo- 
solus  dicat  ;  De  vhginibus  prceceptum  Domitii  non 
kabeo  (l  Cor.  vn,  25)  ;  tameu  hoc  ratii  ue  facicnte, 
ai  usus  exegerit,  per  eum  bcnedici,  si  neees>e  csl, 
manilestuin  esl :  qui  Maria  mater  Domiiii  Chrisii, 
sorur  esl  viiginum,  et  Eucbaristia  Cluisti  esl  cor- 
pus,  el  minor  Maiia  quain  Duiniuus  :  taiuen  crc- 
dendum  esl  siimmi  sacerdotis  juuicio,  et  boc  fa- 
Cieiiduin  quod  jusseril  circa  laicos  et  muliercs. 
Jubemibus  vobis  injustissime  sacerdo  ibtis,  uou 
recle  presbyter  Dei  benedictioiiis  perdit  ofliciuin, 
aii.ittit  liugua?opus,  non  liabel  coiiUdeiitiam  prajdi- 
candi :  truiicatus  est  onini  pane  viriutum,  soium  prc- 
sbyteri  uouieii  babet,  pleiiikudiuem  ac  peifcctioiiem, 
quae  conseciatioiiiejuscoiiipeiit,  non  retentat.  Quis 
bic,  rogo.  o  saccrdoics,  bouor  vester  est,  ut  damna 
gregibus  inferatis  ?  quoniam  cum  pastoribus  per 
potenliain  veatram  auleilur  Deo  digna  diligeutia, 
coutagium  quoddam  etcilamilascrcscil  in  gregibus : 
ac  Deo  nostro,  nou  palrimonii  sui  daunia  conquiri- 
lis,  duni  soli  vuliis  iu  Ei tlesiis  potentari  ?  Denique 
el  cbrisiuaiis  ea  ralio  e*t,  alque  liic  ordo  legitimtis 
consecrandi,  baptizjtiim  Domiuumct  iu  simiiiludiiie 
colurnbae  iuspecie  clnismalis  a  Patre  uucium  fuisse 
manifestuin  est,  ac  pleniiuJo  sacraniemi,  corpus 
ejus  el  sanguis  ysieiisus.  Quae  cum  offorre  licel, 
ettaui  reliqua,  quae  in  co  smit  coiiseerare,  quia  in 
Christo  omnis  pleniludo  divinUaiis  corpnraliier  hubi- 
tat  (Coloss.  ii,  9).  Piesbyleri  ergo,  si  neccssc  esi, 
possuut  chriania  conficere,  quia  in  corpore  ejus 
cbrisma  esU  Siquidem  ba?c  regula  etiam  uunc  ser- 
vatur  a  pluriuiis,  atque  in  calesii*  muliis  sic  ista 
fjciuut :  tainen  meur  bocscito  esse  sententiae,  nulli 
episcopo  super  boc  iujuriam  esse  faciendam,  nec 
legem  a  me  oppoueudani  esse  ci,  qui  lex  est  pres- 
byleri.  Ab  initio,  ut  lcgimus,  uegolioiuin  judices 
e»se  uiandati  sum  presbyteii,  iuleiessc  sacerdotuui 
cousilio.  Quoniam  et  ipsi  presbytcri,  ut  legimus, 
episcopi  iiuucupantur,  secundum  quod  scriptum 
e»l  ad  Tilum  :  Hujus  rei  graiia  reliqui  te  Crttw  :  ut 
eaqum  desunt  corrigas,  et  constituas  per  civitate* 
presbperos,  quemadmodum  ego  tibi  disposui  (Tit. 
i,  5),  et  caeiera.  Videsergo  prcsbyterum  episcopum 
4:ci,  et  apostoli  Pauli  esse  seutentiam  ?  Et  al  bi  ad 
Tiuiotbeum  de  Ecclesia?.  ordine  :  Oportet  episcopum 
irreprehentibilem  etse  (1  Tim.  m,  2),  et  ca-iera. 
Vides  ergo  bic  presbyteri  noti  Geri  lueiitionein,  scd 


ORDINIBUS  ECCLESI.fl.  162 

A  bunc  ess*  lorum,  qucin  episcopnliim  vocat?Ei  alibi 
ad  Tiiuollieum  episcorum  :  Pra*cipe  h<uc  et  doce  : 
nemo  adolescenliam  tuam  contemiiaif  sed  forma  esto 
fidelium  in  sermone,  in  conversatione,  in  churitate, 
infide,  in  castiiate  (/  Tim.  iv,  12),  et  caeiera.  Intel- 
ligisergoinpresbyie.ro  siimmam  sacerdotii  collo- 
cari  ?  Et  alibi  ad  uiajores  natu  :  Qui  vos  posuil 
episcopos  regere  Ecctesiam  suam  Philippis  (Act.  xx, 
28).  Certc  uua  Mecedoniae  civitas  est  :  et  ciim  ibi 
Paulus  episcopis  et  diaconibus  scripsit,  quid  nisi 
eos  qui  pra?sunl  presbyteri,  episcopos  vocat  ?  Deni- 
que  ct  nposlolus  Joanues  episcopus  scribit  :  Senior 
electw  duminai  quam  diigo  in  veritale  (11  Joan.  I). 
N  iin  presbyler  alatis  est  uomen,  episcopus  dignita- 
tis  ;  Suloiuoii  qiioque  ait :  Presbytero  humilia  ani- 

B  mam  luam  (Eccli.  iv,  7).  Sed  oderuut  boc  saccr- 
d<*les  supcibi  in  presbytens  nomen,  qui  noliiut 
esse  boc  quod  Cbrislus,  qui  discipiilorum  pedcs  la- 
vit,  qui  baptizatus  cst  a  Joani:e,  lircl  bapiizanduin 
se  Joanues  a  Doinino  proclauiaiel.  Propterea  haee 
scribo,  ut  si  pr&ieriti  teinporis  error  uon  potest 
jam  revocari,  vel  ad  pr;esens  iu  ecclesiis  servelur 
biiiuilitJS,  ut  presbyteri  boc  in  eccle^iis  suis  faciant 
quod  Homa3,  si\'e  quod  in  Oricme,  quod  in  llaiia,  - 
quod  iu  Creia,  quod  iu  Cypro,  quod  in  Africa,  quml 
iu  lllyrico,  quod  in  H.spania,  quod  in  Dniannia, 
quod  etiam  cx  parle  per  Callias,  quod  in  ounibus 
locis  ubi  biiiuilitas  perseverat,  quod  in  coelis  lil% 
quod  majus  est,  ubi  sedes  eorum  iegis  esse   dispo* 

r  ^itas,  ut  terreua  coiiteinnas,  ut  nihil  libi  de  inuudi 
islius  conversatione  pracsunias.  Hespice  Jerusalem 
matrem  onuiium  sanctoruui  ornalam  palriarcbis, 
propbetis,  aposioiis  et  angdis  Dei  :  ipsius  cousue- 
ludinemsequere,  ip>iusbacrameuta custodi.  Nibtliibi 
sitcommiine  cunicsetcris,qui  eriorem  suum  iilicita 
praesuinptione  delendunl,  et  cousuetudinis  dicuut 
esse  quod  voti  est.  Nam  si  aiiquis  nostruiu  pruiterili 
temporis  consueiudiuem  possit  agiioscere,prdbarem 
tibi  boc  quod  loquor.ab  initio  seniper,  cum  apostoli 
prsedicarent,  iu  ccclesiis  fuisse  seivatuiu,  et  post- 
niodumodiosingiiloruiii  viliata  aliqua,  aliqua  pra> 
suinpia.  Sed  nemo  damiiandus  est ,  neiuo  judican- 
dua,  imo  oniiits  iu  mansuetudine  et  cliaritme  spi- 
ritus  [3/«ri.  tacet  spiriiusj  amplectendi,  ut  dum  no* 

D  biscuin  bonitatis  Cbristi  fuiidamenta  cognoscunt, 
ad  .TdiAcium  Dei  spouianea  volutitaie  conveuiaiii, 
nt  in  culuiiiie  templi  nobiscum  manere  inereantur. 
Vli.  De  septimo  et  pra:cipuo  gradu  Ecclesice,  qui 
ordo  Episcupalis,  seu  Epistoporum  est.  —  Sepiimus 
au  em  in  his  disposiiinnibus  episcopalis  ordo  est, 
et  qul  primiis  ct  peifectnsin  cuuctis  tst,  qui  omiu- 
poleniiaa  Dei,  el  in  Cbristo  donatur,  ex  quo  pro- 
cessus  omnitim  gloriarum  elpleiiitudoesl  vntuium, 
ex  quo  omnti,  in  quo  oinuia.  Ipse  eniin  oniinat 
sacerdotes,  ipsa  levitas,  ipse  subdiaconos,  ipse 
.  leelores,  ipse  ostiarios,  ipse  lossarios,  ipse  arun- 
dincm  teneiis  ineliiur  Jerusalem ,  ipse  fabrica» 
Dei  praeesl,  ipse  quod  unusqui6que  laccre  debet 
ostendit,    ipe  dauinat,    ipse   renpit,  ipse  bgat, 


163  S   HIERONTMI  OrERUM  MANTISSA. 

ipse  ligata  solvh,  ipse  claves   regui  coelormii   ha-  A  Ostiarii  sive  tossarii  ori,  sicui  scriptum  esi 

bet,  ipse  thronum  Dci  reserat  et  cfaudit,  snpra  se 

nihil  liabens.  Si  huiuilis  el  bouus  sil,  si  perfectus 

ut  scriplum  est  :  Ettote  perfecti  $icul  ei  Paier  ve- 

$ter  perfeclus  ett  (Matth.  v,  48)  ;  siobservat  omuia, 

si  hospiialis,  sisinecrimine,si  habens  testimoiiiuni 

bonnm,  si  nnius  mulieris  vir  est,  id  est,  sua   tan- 

tuin  carne  contentus,  alieni  corporis  illecchras  non 

requirat :  Glios  habens  subtlitos  in  castiute  et  so- 

brietate  :  qnia  peccare  in  operibus  uon  debet,  qui 

in  electione  perfectus  esi  :  hujus  sacerdotatis  v6- 

stis,    est  perfecta  Dei  gloria.   Ad   huuc   pertinet 

cbrisma  :  quia  ipse  Christus   Cbristianorum  est, 

ide^t,  sanctus  sanctorum,  ct  episcopus  auimarum, 

secundum  quod  scriplum  est  :  Nolite  tangere  chri~ 


104 
Ponet 
Domine,  custodiam  ori  meo%  et  otiium  circumttau- 
tia>  tabiit  meit  (  P$al.  cxl,  3).  Ex  verbis  enim 
uostris  justilicabimur,  ct  ex  verbis  nostris  con- 
d^mnabimur  ;  in  ore  enim  hoininis  vita  et  mors  : 
ideo  in  fossariis  spiritus  prophetarum  prophetis 
subjeclus  est  ;  in  ostiariis  doctores,  in  lectoribus 
prophcla?,  in  snbdiaconis  angeli,  in  diaconibus 
archangeli,  in  presbyteiis  apostoli,  in  episcopis 
Deus.  Deuique  scriptmn  est,  primo  apottolot,  te- 
cumto  proplutat,  tertio  doctoret  (I  Cor.  zn,  28).  Et 
iileo  de  episcopo  usque  ad  diaconum  spiritus  dispo- 
sitio  esi  ;  de  subdiaconibus  usque  ad  osiiarios  ani- 
mx  :  in  fossariis  corporis.  Sicquc  bas  omnes  dis- 
posiiiones  in  Ecclesia   Chrisii,  quasi  unuin  bomi- 


siot  meott  et  in  prophetit    meit   nolite   malignari  B  nem   Deo    servientem  esse    cognosce,  secundutn 


(Ptal.  ctv,  45).  lluic  summa  a  cunctis  clericis 
atque  ub  omni  populo  deferenda  reverentia  esi : 
quia  non  dicit  figmentum  ei  qui  te  finxit,  Utquid 
me  finxitti  tic  ?  Aut  non  habet  polettutem  figulut 
/u/i,  ex  eadem  matta  faceret  aliud  quidem  vat  in 
honoremt  aliud  in  contumeliam  ( Rom.  ix,  21 )  ? 
liuic  iioti  cogitare  de  crastino,  pro  perfectione 
mandatur.  llic  de  vestimeuto  et  viclu  sollicilus 
esse  prohibelur.  Hic  per  omuia  siinili»  Deo  esl,  si 
uon  recedat  a  Cliristo,  secundum  quod  scriptuin 
cst  :  Tu  et  tacerdot  in  ceternum  tecundum  ordinem 
Melchisedech  (Ptal.  cix,  4).  Hicin  carne  ambulans, 
non  secundum  cameiii  militat.  Uic  nou  vult  esse 
nisi  cum  Jesu.  Hic  tieinineui  damnai ;  hic  ipse 
tiiam  Judae,  scieus  euro  talem  csse  in  passione,  ' 
paciflcus  esl.  Hic  osculutu  ei  dat  a  qtio  traditus 
esi.  Hic  pro  cunctis  patilur.  Hic  salvat  universos. 
De  hoc  oflicio  amplius  disputare  nihil  poasum, 
quoniam  quod  in  clericis  consecratum  esse  pr«- 
didicisti,  episcopum  solum  habere  manifestum  est. 
lu  illis  esse  partes  et  inembra  virtutum,  in  episco- 
po  pienitudinem  divinitaiis  habitare  corporaliier. 
Atque  ita  est,  ut  in  episcopis  Dominum,  in  presby- 
leris  apostolos,  qui  et  ipsi  suut,  recognoscas  ; 
sed  quia  scripium  est :  iVott  vot  me  elegittitt  ted 
tgo  eiegi  vot  (Joan.  xv,  16 )  :  summus  sacerdos 
qui  elegit,  dicitur  ;  qui  vero  electi  sut»t,  saterdo- 
les.  Ouiiiein  enim  suain  potestatem  Deus  discipu- 
lib  suis  dedit :  et  Mnysen  Deum  dici  voluit  Pba-  ^ 
raouis.  Atque  ipse  homo  J«sus  Christus  tuajor  iu 
eo  quod  in  carue  apparuit,  fuit.  Et  hoc  est  luyste- 
tium  Ecclesiae,  quod  Esdras  descripsil,  quod  iu 
quiu^ue  gradibus  coliocaluin,  seustis  nostri  capitis 
lenel.  Namque  visui  episcopatus  pre^byteria  dan- 
lur,  secundum  quod  scriptum  est :  Speculatorem  te 
potui  domuiltrael  (Eiech.  ur,  17).  Levilae  odoia- 
tui,  quia  ipsi  sacerdolibus  joncli,  coluuuiac  et 
fundauieuiuiii  verilatis  suni,  i|.si  ^piriius  forma, 
puris  mentibus  odor  viias  iu  \itain  suut,  et  per 
omnes  eorum  odor  sacriflcii  ascenttit  in  coiispeciu 
Dei.  Nathiniiei  auditui,  ut  audiaut  uuiver%i  diviuis 
verbis  ac  praceplis  sacerJotuin  et  officiis  levita- 
ium.  Sacri    cantoics   sciinoiii,  quod  cst    liugiia*. 


quod  scriptutn  est  :  Vot  ettit  templum  Deit  et  Spi- 
riiut  Dei  habitat  in  vobit.  Si  quit  templum  Del 
violaveril,  ditperdet  Wum  Deut.  Templum  enim  Dei 
tanctum  ettt  quodestis  vot  {/  Cor.  m,  16).  Praedica 
aulein  verbum  Dei  cunciis,  ut  scriplum  est :  Exhot- 
tare  omnet,  divitibus  hujus  sceculi  prcecipe,  non  tu- 
perbetapere  neque  sperare  in  incerto  divitiarumt  ted 
diviUt  ette  in  operibus  bonit  (1  Tim.  vi,  17,  18). 
Nemo  adoletcentiamtuam  contemnal  (!  Tim.  tv,  12). 
non  reccdat  iiber  legis  de  inauu  tua,  sed  mediu- 
beris  die  ac  uocte  in  eo.  Anle  oninia  curam  habe 
pauperum,  quia  propter  nos  Chrislus  pauper  factus 
est  cum  esset  dives,  ut  iuopia  illius  ditaremur. 
Professas  et  eas  quae  vere  vidttas  sunt,  require  : 
egeutibus  necessaria  subiniuisira  :  nec  in  quoqiiam 
peregrinationis  uomen  horrescas.  Quoiiiain  quam- 
diu  stimus  in  carne,  peregiiuan.ur  a  Doiuino. 
Junioret  autem  viduat  devila  ;  cum  enim  iuxuria- 
tce  fuerimt  in  Christo  nubere  votunl  (1  Tim.  v,  11). 
Uiori  tuae  propier  antiquam  consuetudiiiem  acpe- 
riculum  sacerdotii,  non  des  aniuiain  tuaiii  in  po- 
testatem  ;  neforte  in  similitudineni  Ada;  in  paradi- 
so  positus  confundaris,  atqne  acceplatn  legcm,  si 
peccaveris,  penlas  :  ac  nuditatis  luae  consrius, 
confusionem  mentis  excipias,  el  locum  consecra- 
tionis  amittas.  Amanda  quidem  uxor  est,  sed  sicut 
Ecclesia  aut  Templum  Dei  :  orandum  cum  ea, 
legeiidum,  abslinendum,  coiiimunicandum  iu  alta- 
rio,  ooii  in  opere  :  spiritu,  non  carne  viven  ium. 
Yvtfttjii  aui^.in  el  te  propter  conjuuiionem  legis 
debel,  non  desiderare  propter  .consueiudiucm  de- 
HiiqMeudi  :  quia  aperte  tibi  usuiu  conjugil  iuterdi- 
ctuin  esse  perpendis,  cum  te  episcopum  esse  co- 
gnoscis.  H.ibere  se  et  illa  ex  hoc  Christuui  gaudeat, 
iion  iiiaritum  ;  esse  cum  Deo,  uon  habilare  cum 
conjuge  :  poshidere  inlra  domesticos  parietes  ver- 
naculam  sanclitateiu.  Exsultet  in  Doiuino,  gratia* 
agat  Dco,  quod  de  corruptionc  liberata  est,  tibi 
quoque  debitrix  sit,  quod  ad  hoc  officium  volasti, 
qua  conseuliente  electus  es  a  Domino,  qttod  prius 
de  oinuibus  cum  tuis,  ut  decuit,  iransegisti,  quam 
episcopatum  rogalus  acciperes,  el  separatns  a 
conjuge  in  Ecclesia  periuaneres.  Certus  auutu  suiu 


lf.6  KPISTOLA  XII.  DE  VII  ORMNIBUS  ECCLESI.E.  166 

eseinplo  bonae  vitae  lc»  omnes  haec  e*se  facturos,  A  amplius  quam  foerint   esse  desiderant.   Qui    ideo 


*t  in  adolcscentia  credcntes  Deo,  duin  couteinnuiii 
terreua,  div ina  percipiaut,  el  emendati,  in  oinni- 
bas  Domino  consccreiilur,  ul  dociorct  plebium 
faeti,  post  eutetidalionero  sui  prxdiconl  universis, 
ei  salus  onmiuui  iiuncupeotur.  Suecul  ires  aulcui 
viros  ad  niinisleriuiu  non  assuuius  Ecclesiae,  sic 
enim  legis  :  Manut  temere  nemini  impotuerit  (1  Tim. 
v,  32).  Ei  iterum  ;  Ui  primum  comprobentur ,  et 
ttc  wunittrent  $me  crimine  conttituti  (I  Tim.  m,  10). 
Suut  euiin  mulii  qui  sequeutes  vota  popuioruiu, 
disciplitiaiu  Edlesia*  uon  observaui,  ac  siue  eipe- 
rimento  bonse  vitas,  elignnl  nou  conversos.  Atque 
ul  cou*uetudinem  repreheudam  :  peccantes  nobili- 
uteni  potius,  quain  mores  optiuios  benedicuut  :  et 


competentes  dicuntur,  id  est,  posceutes  Dei  gra- 
liam,  Deo  j:im  utiles,  et  per  desideriinu  volunta- 
tum  compeuntes  csBlorum  regn»,  ac  volentes  jnri 
suo  per  niiseriiordiam  principalem  haereditateni 
Deum  vindicare  ;  ab  oiunibus  abstiuetites,  speran- 
tes  lavacrum,castiaique  sinceri,  et  praeseutis  viue 
positum  sibi  terininuni  tecognoscunl,  etordineni  fu- 
torse  coiiversationis  aspiciuul :  utqui  antequam  acci- 
piant,  serviunt  Christo,  posl  acteptam  fldem  Def, 
dona  nou  petdant,  aut  irrilatn  faciaut  gratiam,  cui 
servire  voluerunt.  Tertfusbaptizalortim  ordo  est,  in 
quihus  jam  Christtis  esl,  dicente  Apostolo  :  fietci- 
tit  quoniam  quicumque  baptizati  etlit  in  Chritio, 
Chrittum  induutis  (  Gal.  ui,  27)?Et  ideo  cum  co- 


aute   regui  cceleslis  gubernacula  tradunt,  quam  de  B  gjumus  aliquid  boni    liberati  a    gcntilitate,  cate- 

cbumeni  sumus:  cum  volumus  quod  sanctum  est, 
competentes :  cum  operamur  bona,  bapiuamur  et 
commoriinur  Cbristo.  Sed  si  forte,  boc  iinpugnante 
diabolo,  quacunque  peccaii  maculaiione  violamur, 
poenitentia  competit:  quae  in  similitudiuem  divini 
fontis,  ipsa  peccata  mortiflcet,  ac  no*  salvet  in 
corpore.  Qua  completa  quartus  reconciliationis 
locus  est,  ut  caput  corporis  nostri  Christum  esse 
credamus,  quia  Ecclesia?  suae  vir,  caput  mulieris  ; 
id  est,  omnium  anitnaruin  quae  Deum  tota  nienie 
perquirunt.  Sal  autem  propterea  catechunienis 
datur  iu  mysterio  :  ut  nos  esse  sal  lerrae,  id  esl, 
sapientiam  Dei   iioscamus  :  Jnvnibilia  enim    ejut, 


terrena  cooversatione  securi  siul  :  quasi  vero  Deo 
deficiant  sacerdotes,  aut  clericatus  officium  possit 
iuiplere,  qui  uecdum  castus  didicit  esse  abstiuen- 
do.  Taceo  de  reliquis  viue  documenlis,  quod  igno- 
rat  libros,  quod  consuetudinero  nescit  :  et  prius 
doctor  gentium  dicitur  vei  minister,  quam  discal 
adiquid  iinperitus,  alieno  judicio  imposteruin  viveus, 
Oun  Dei,  sed  cujtiscunque  facil  in  onuiibus  volun- 
tatem.  Dum  eniin  in>truenti  se  obeJit-ntiain 
debet,  cedit  ad  leiupus,  et  iuvitus  discipuli  nomen 
accipit  iu  magislro,  minorque  fit  miniiiio.  Cou- 
curruut  ad  Ecctesiam  populi,  a  sacerdole  novo 
aliquid  audiluri  quod  aediflcet  cunclos,  quod  salvct 


•niversos,  ultra  solitum  nioreui  forte  nihil  dicilur,  q  m  ajf  Apostolus,  a  creatura  mundi  per  ea  qum  facta 

eerasnectit,paginasigiiotas  cuncLs  versatiu  pecto- 

re,  et  delicta  omnia  recognoscens,  sola  impuden- 

tia  utitur  exeusanlis,  et  hoc  ipsuin  quod  rogatur, 

irascitur.  Quale  tunc  erit,  quaeso,  eptscope,  judi- 

ctuui   tuuui  cum  interrogatus    nibil    diieris  :  ac 

nwberes  laicosque  pro  scientia  agnitionis  vitae  , 

iotrare   Ecclesiaiu  recognoveris  ?  Sacrameutorum 

▼ero  haec  ratio  est,  atqoe  bic  ordo  omnium  nascen- 

tiutn,  qui  in  came  desceudiinus  :  ut  qui  veuientes 

ia  mundutu  venuodaniur  sub  peccato,  idolis  ser- 

vieetes  priniitus    nuncupemur.    Quis  enim  a  quo 

superatur  ejus  servus  addicitur  :  et   ejus  operi 

maucipatur,    praestat   officium,  cujtis   desiderium 

gesut  in  senso  :  praevalente  enim  iguorantia,  re- 


tunt  inteUecta  contpiciuntur$  tempiternu  quoque 
ejut  vinut  et  divinitat ;  ita  ut  tint  inexcutabile* 
(JAom.  i,  20),  et  caetera.  Baptistnus  vero  aqua  est, 
qu;e  tempore  passionis  de  latere  Christi  eiivit  : 
et  nullum  aliod  elementum  est,  quod  in  hoc  mun- 
do  purificet  universa,  quod  omuium  poculum  sil,, 
quod  vivificet  cuncta.  Et  ideo  spiritus  vitae  in  aqna 
est,  et  congregatio  aquarum,  marf»  oomen  aecc- 
pit.  Cbristo  enim  renascilur,  qui  bapttzatur  I» 
fonte :  fons  enim  origo  oumium  gratiarom  cst. 
In  quo  septein  gradus  snnt,  tres  in  descensu,  et 
tres  in  ascensu  :  septimus  vero  est,  qui  et  quar- 
tus,  id  est,  similis  l*lio  bomiuis,  estinguens  forna- 
ceui  igois  ardentis,  stabilimentom  pedum,  fuuda- 


goat  avaritia,  quae  radix  omnium  malorum  est,   et  D  mentum  aqtiae  :  in  quo  pleuitudo  diviuitatis   habi- 


inqoisitio  idolorum :  etbocest  maluin  quod  difliciie 
snperatar,  qui  non  aut  habcndi  voluntate,  aut  pau- 
pertatis  timore  teneatur.  Sed  qoia  primitus  in  ex- 
hortatione  propbetiae  sermo  praedicandus  est,  ne- 
cesseest,  ut  in  iilis  unus  Deus  aviduset  loquatur  el  - 
nomineiur,  secundumquod  scriptum  est :  Dominut 
Deut  tuue  uuut  eti  (Deut.  vit  14).  Hi  sunt  quos  cate- 
cbumenos  nominanius,  etsnbjaceiitescastigationi,  et 
liberum  adChristum  babentes  arbitrium  :  quia  prin- 
eisium  stmctitatis  esl  Domintuu  Jesum  Cbristum  Dei 
Filium  conflteri,  secoodum  quod  seriptum  est :  torde 
ereditur  ad  juttitiam,  ore  autem  confettio  fit  ad 
talMtem  (Rom.  x,  10).  Secundus  competentiuin  lo- 
ctts  est»  qoi  od   Dei   gratiam    festinaiites,    aliquid 


tat  corporaliter.  Oleuin  vero  et  clirisma  esse  san  • 
ctorutii,siieiitium  ipsius  et  pinguedinis  naiura  dc- 
monstrat.  Corpus  Domini  panis  verus  et  caelesti» 
e  cuclo  cst.  Sanguis  eju^,  hoc  est  quod  schpium 
Ast  :  Ego  tum  vitit  vera$  vot  auiem  tarmenta  ( Joan. 
xv,  1,5).  Et  quia  imilta  membra,  unutii  autein 
corpus,  totius  muudi  natura  contrila  est  invisi- 
bil  bus  speciebus  in  condoreui  lucis  effeetum,  as- 
que  per  baptismutn  aqtiae  in  veritate  :  cum  semper 
secundum  speciem  corporis,  et  puritas  et  verita» 
voluuutis  apparet  probaia  per  iguem,  ut  hi*  om- 
nibus  impletis  alimeutis,  nibil  desit  visibilitati» 
nibil  desit  mysterio  Dei,  ae  resurrectio  can;is 
aperttssimecomprobetur  :cum  baec  quue  vbibila 


167 


*.  IIIERONYMI  OPERUM   MANTISSA. 


168 


suni,  sanctiflcatn  per  verbnm  el  oraliouem,  Chrisli  A  ud  agendam  ptrniteniiam,  ni$ii$9cui  $ejunxernnttde 


corpus  eflecta  sunt.  Quae  omnia,  si  in  vcritate  com 
pledcris,  imelligens  Deum,  opus  viiae  agis,  et 
commoraris  in  Chrislo.  Tu  es  Sacerdot  in  atternum 
iecundum  ordinem  Melchisedeclt  (P$al.  cix,  i).  Te 
decet  hymnus  Deu$  in  Sion,  ut  rcddat  vota  in  Jeru- 
$alem  (P$ut.  lxiv,  2).  Tibi  convivium  Chrislus 
esi,  gaudium  Christus  est,  cogitatio  Christus  esl, 
desideritiiu  Chrislus  est,  leclio  Chrisius  esi,  quies 
(hrisius  *»sl,  alque  imperans  mundo  Pharaonis 
Deus  es,  posiquam  universa  vieisii.  Haec  cunctis 
plebibus  luis,  sidignaris  ut  moncam,  proul  poles 
semper  iusinua,  memoriam  mei  habcns  in  ora- 
tionibus  luis  sanctis,  ut  liberer  ab  iufid^libus  qui 
sunt  in  Judaea,  ut  remissionem  consequar  peccato- 
rum.  Certus  sum  eniin  ego,  quia  supra  q«»am  dico  B 
facies  :  debiloreiu  enim  tc  mihi  esse  cognoscis,  ut 
pro  me  Deum  rogare  uon  desinas,  quoniain  sicut 
jubcre  dignatus  es,  officium  disputationis  impendi. 
Nec  tibi  legem  quam  sequi  debeas  posui,  sed  qua- 
lis  esse  jam  debeas,  slyio  favente  dcscripsi.  Uuum 
tamcn  illud  prae  caeteris  rogo,  ut  qtiia  multa  se- 
cuudum  cousuetiidinem  tuam,  nova  tibi  videntur 
esse  conscripta,  praesumptioni  meac  dare  vcniam 
digneris.  Nec  pnies  nosperversilatem  aut  novita- 
tem  aliquam,  sed  solatn,  si  [Al.  sic  ]  dici  fas  est, 
diversatutii  provinciarumconsuetudinempubiicare  : 
sed  sicut  reprebendi  neminem,  ita  et  damnandum 
nullum  descripsi  :  praescrtim  cum  otunes  Eccle- 
sias  Deus  fecerit :  et  in    omnibus   aposloli    predi- 


sccculo  recesserit.  Hanc  anto,  ui  dixi,  qiiarto  supra 
qiuiliiiigeiitoiiiiuiii  assiguatur ;  adeo  quo<l  eam 
ii'>sier  nuperam  senteniiam  vocat,  hatid  multum  se 
infr.1  iiiud  tempus  fuisse  notat,  ciim  scriberet. 
Hmc  et  de  auctore  lieei  (quaudoquidem  Hierony- 
iniiin  noii  esse  depreheusum  est  eliain  anle  Bras- 
niuui )  non  inepte  denium  disquirere :  euinque  ab 
aliis,  (jiii  per  ca  lempora  in  simili  arguiiienio  ver- 
satisunt,  inlernoscere.  Fonasse  ille  fuerii,  Paulu$, 
sive  Pelru$,  pre$bgurt  natione  Pannoniu$,  qni, 
Getinadio  leste  cap.  75  scripsit  de  Yirgiuitaie  ser- 
vauda...  ad  per$onam  cujusdam  nobUit  el  Christo 
dicatce  virginis,  Constantiae  nomine.  E'asnjus  te- 
statur  in  quihusdam  exemplatibus  fuisse  huuc  l.tu- 
luiu,  ad  Maulitum  filiam,  \n  al.is  aU  Mauricitfi- 
liam,  in  aliis  nullius  uoineu  fuisse    ascripluin. 

EPISTOLA  XIII. 

Virginitatis  lau$. 

I.  Quantam  in  ccelesiibus  beatiiudinein  virgini- 
tas  sancta  possideat,  posl  Scripturarum  teslimouia, 
Eccleside  etiam  consueludine  edoceniur,  qua  di- 
scimus  peculiare  iili  subsislere  meritum,  cujus 
specialis  est  consecralio.  Nam  cum  universa  turba 
ciedentiuin  paria  dona  gratiae  pcrcipiat,  et  iisdem 
omnes  sacranientorum  bencdictiouibus  glorientur, 
ist*  aliquid  proprium  prae  caeteris  babenl,  cum  de 
illo  sancto  et  iiuinacuialo  Ecclesiae  gnge,  quasi 
sanctiores  pnrioresque  hostiae,  pro  volumatiy  suae 
merilis  a  saucio  Spiriiu  eliguiitur,  et  per  summuiu 
sacerdoteui  Dei  offeruntur  allario.  Digna  revera 
Domino  hostia   tam    preliosi   animalis   oblaiio,  et 


caverinl;  nec  deceat   queinquam   sludere  discor-      ««Hius  magis,quain  sua?  imaginis,  ho^tia  placitura 


diae,  ubi  pro  omnium  pace  servaifda,  iu  discepia- 
lione  ecclesiasticae  disciplinae  vincit  ille  qui  vin- 
citur,  ac  sevictum  gratulatur.  Ego  tamcn  iu  om- 
nibus  vobis  cedo,  qui  omne  quod  facilis  laudo,  et 
in  aemulationem  honae  rei  istud  vestris  seusihus 
derelinquo;ut  unus  alierum  cxhoriaus,  inviccm 
vosde  consuetudiue  nostra  et  de  conieinpiatione 
doceat  :mihi  hoc  solum  peculiarius  relaxetis,  ul 
pro  me  oi  are  diguemini :  qui  ad  einenda^ioucm 
omnium  quae  conscripta  sunl,  obedieiUiani  gerens 
iia  libenter  habeo  mihi  aliquid  iinputare,  ut  mci 
primitus  sciatis  esse  judicii :  hoc  taiitiiin  jussi  ab 
omiiibus    condemnandum,  quod    aut    cousuetudo 


De  hujusmodietiam  Apostolum  dixisse  reor  :  Ob$e~ 
cro  autem  vo$,  (raires9  per  misericordiam  Deit  ul 
exhibvuis  corpora  vettra  hosiiam  viventcm,  $an- 
ctam,  Deo  ptacentem  (liom.  xn,  1  J.Possidet  ergo 
virginitas,  et  quod  alii  habeni,  et  qtiod  alii  uon 
habent :  dum  communem  et  pecuiarem  obtine\ 
graiiam,  ct  proprio,  ut  ila  dixerim,  consecrationis 
privilegio  gaudet.  Nam  el  Chrisli  sponsas  virgiues 
dicere,  ecclesiastica  nobis  permillit  auclorilas; 
dum  in  sponsaruui  iiiodtim  cas  consecfat  Domin*  : 
velut  ostendeus  eas  vel  maxime  habiiuras  spiri- 
tuale  connubiuro,  qnae  sublerfugerini  camale  con- 
sortium,  et  digne  Deo    per   malriinoiiii  copulalio- 


Ecclesiarum  ,  aul  divinoruin  librorum  scripta    uon  D  ,u',u  snirill,a,iler  copulanlur,  quau    ejus  rausa  dile- 


retinent. 

MOiNlTUM  IN  EPISTOLAM  SEQUENTEM. 
Exislimo,  post  annuin  quadringeniesinium  quar- 
him,  nec  tamen  post  lougtun  ab  co  temporis  in- 
tervallum,  sed  intra  pltis  miiius  rieceiumim,  hanc 
fuisse  epistolam,  seu  lihelluiii  pluciibratum.  Nimi- 
riim  posiieina  ismaec  cjus  verba  :  Unde  pulchre 
Romana  Eccletia,  apo$tottco%  aine  dubio,  cujus  $e- 
dem  obtinet,  epiritu  animnta,  tam  $everam  nuper 
•ententiam  $tatuitf  ut  vix  vel  pcenitentiw  diguam 
judicarel,  quie  $anctificatum  Deo  corpu$  libiuinosa 
coinquinutioite  violu$$et :  respicmiit  oinuiuo  illud 
luiioceniii  Uonmti  poniiticis  dtcrcluin,  eplslola  ad 
Victricium  Hoioiii.igensem,  cap.  iiiltem  qute 
Utri$to  spiritualiter  uupserunt,  ei  velari  a  sacer- 
dotemeruerum,  si  pottea  velpublue  nnp$erint,  vcl 
se  cUnculo    corrnperinl,    nvn  ea$    admitUndas  es>e 


ctionif,  humana  connubia  spreveriini.  in  his  qiiam 
luaxune  iiiud  implelur  Apostoli  :  Qui  autem  ad- 
hnret  Domino%  unus  $piritu$  e$t  ^/  Cor.  vi,  17). 
Giiindecsl  et  inunortale,  ct  peue  ulira  naturam 
corpoream,  freuare  Iuxmiani,  et  concupiscciilix 
n„ini.i;»in  adolescentia?  facibus  aRsiuanUMii,  anim? 
virtuie  resliiiguere,  ct  spiriiuaii  ronatu  vim  genui- 
nac  oblectationis  excludere,  vivereque  contra  hu- 
inani  geueris  legem,  dcspicere  conjugii  solatia, 
dulcedineui  contemnere  lilverorum,  et  quaecunque 
pr;i'sciiiis  vita3  conimoda  stinl,pro  nihilo  spe  fu- 
liinc  beaiitudinis  computare. 

H.  Magna  haec,  ut  dixi,  et  admirahilis  virtus  est : 
ct  non  immeriio  pro  magnitudine  laboris    sui    iu- 


169  EPISTOLA  XI 1L  V 

giMiti  praemio  destiiiaiur  :  Dabo,  inquit  Dominus, 
tpadonibus  meis  in  domo  mea,  et  in  muro  meo  lo- 
cum  notninalum  meliorem  filiii  Jsrael  :  nomenwler 
num  iabo  iHis,  quodnon  deficiet  (Isa.  lvt,5).  De 
quibus  spadunibus  Domintis  in  Evangelio  repctil 
dicens  t  Sunt  enim  spadones  qui  seipsos  ca*traverunl 
propter  regnum  calorum  ( Matth/ iix9  12).  Ma- 
guus  qitidem  esl  pudicili»  labor,  sed  majus  prae- 
iniuni :  lempor.ilis  rustodia,  sed  icmuneralio  alorna 
e*L  '  De  l»2s  ei  uealus  joannes  apostolus  loqtiiiur  ; 
qnod  sequhtur  AgnUm  quocunque  ierit  (Apoc.  xiv,4). 
Quod  ita  inlelligendum  ptuoviiulluin  eis  locum  in  coeje- 
*li  .-rtita  clatidendum,  et  cuncla  eis  divinai  um  tnansio- 
nuin  nabhacula  re&faitda.  Sed  ut  illusii  ius  viiginila- 
lis  meriiiiiii  clareat,  etquam  Deodigna  sit,  mauife- 
gtius  inielligi  possil:  illud  cogitetur,  quod  Dominus 
ei  SaUator  noster  Deus,  cum  propter  humarii 
goneiis  salutcm  homiuem  dignaretur  assoiuere, 
iion  alHim  qu:*m  "virgiiialem  elegeril  uterum.  Ct  ut 
):ojti»c«»iiio«li  plurimum  sibi  placere  monslraret,  et 
pudiciiiae  boiium  utrique  scxui  iniimareiur  virgi- 
ijcin  habtiil  inatrem,  vir^o  maiisurus.  In  se  viris, 
elin  inatre  feinfnis  piaebuit  virginilatis  exemplum,: 
quod  demonstrafetur  in  utroque  sexu  bealam 
itiiegt  ilatein  divinitatis  haberi ,  et  plenitudinem 
itieruisse,  dumtotum  in  matrefuil,  quidquid  habe- 
balur  in  litio.  Sed  quid  ego  satago  excelleiis,  ac 
sublime  puUIcliiae  nieritum  revclarc  et  glorioStC 
virgiuilalis  boiiuih  ostendere,  cumde  hac  rc  ple- 
rosqve  perofasse  non  iicsciam,  et  ejttsueatiiudinem 
niauifestissimis  rn1h»uihus  comprobasse  :  et  nulli 
sapienti  venire  in  tfiibium  posse,  eatn  reni  iuajoris 
ease  meriti,  quas  sit  ainplioris  laboris  ?  Quisqtiis 
etism  pudlcitiahV  aut  iiullius  pracmii,  aut  parvi 
exisliinal :  cerhtm  cst  illum,  aut  ignorare,  au*.  uon 
volumarium  ferre  laborem.  lude  ilii  semper  casii- 
uti  deroganl,  qui  eam  aut  uon  habent,  aut  habere 
eogunlur  inviti. 

III.  Nunc  itaquc  quoniam,  pancis  licct,  tam  la- 
Itorem, quam  meritum  iutegriiaiis  ostendimus,  ne 
resquae  grandi  virinie  constat,  ingeuti  praemio 
deslinata,  carere  fruclu  suo  possit,  diligenrius 
I  cxcubantlnm  est.  Quanto  enim  qutccunqtie  spe- 
cies  pretiosior  fuerit,  tamo  majore  sollicituditie 
custoditur.  £t  quoniam  mulia  suut,  qoae  bono  pro- 
prio  carent,  uisi  aliarum  reruin  juveulur  auxilio, 
ut  est  mellis  species  :  uisi  cerarum  custodia,  et  fa- 
voruiu  cellulis  conserveiur,  et  ut  veriusdiierim,  nu- 
triatur,  uaturaleui  graitam  perdil,  et,  subsistere  per 
seipsam  tion  poteSt.  Sicut  vini  species  quod  itisi 
oJori*  vas  sit,  et  reparaiis  crebro  ptcibus  fovcatur, 
geuuinse  suaviiatjs  viin  amittit.  Aileiilius  crgo 
providendum  est,  ne  forte  el  virgiuilati  aliqtia 
siut  necessaria,  sihe  quibus  ncquaquaiii  aflcne 
fructum  sufficial,  et  taulus  nil  prodciit  1  bor :  dum 
vane  prode^se  creditur,  quod  absque  vii  ibus  nc- 
cessariis  possidetur.  Nisi  eoioi  faltur,  ob  cceleslis 
r*gnipra.*miu:nt  ptidiciuaiservatur  integriias,  quod 
Patrol.  XXX. 


1RGINITATIS  LAUa  \1U  ;, 

A  sinc  vita3  aBierna^  iuerilo,  neminepi  cpnsequi  posne. 
satis  certum  csi.  iElerna  vita,  non  uisi  per  oiuueui 
(diviuorum  prxceptoruui  cusiodiam    promereri   po-     - 
tcsl,  Scriptura  dicente,:  Si  vis  ad  vitam  venire,  »er*  *  i 
va  mandata  (Mnttl^  xur  17).  Vilam    ergo   apter- 
iiam  non    habcl,    nisi    qui    cuncta  mamlata  legis* 
strv.iveril,  et  qui    vitam    nou   habtieril,    cceleslis 
regni  non  polestesse  pessessor.  ln  quo   non    mor- 
ttii,  sed  vivi   quiqtie   regnaliuni.   Nibil   enim  vir- 
giuitas  sol.i  prolicict,    quae  coeleKlis  r  gni  Kloriaiu 
sperattiiisi  et  aliud  habuerit,  cui  promillatur  per- 
peiua  vita,  per  quam  ccelesiis  rcgni  prrcimium  pos- 
sideiur.  Aule  ergo  omnia  pudiiithiu   iule^rilateni- 
que    scrvanti()us»  et  ejus   remuneraiioiiem  a    Dei 
aequitate  sperantibus,  mandatorum  sunt  cusiodien- 

B  da  prxcepta,  ne  gloriosx*  castitatis,  et  contiiientias 
labor  in  irrilum  deducalur,  Supra  mandatum  vcl 
pracepiuin  esse  virginit^tem,  sapieus  ex  lege  uul- 
lus  ignorat,  Apostolo  dicenie  ;  De  viryinibus  aulem 
prwceptum  Domini  non  hubeo,  consilium  autem  dj 
(1  Cor.  vii,  25).  Cum  e,rgo  oblinend;e  virgiuilatis 
consilium  dat,  nou  pracc.eptum  staluil,  supra  inan- 
datuiu  yel  praicepium  eam  esae  professus  est.  Qui-  . 
ctinqtie  ergo. virginitalem  servant,  magis  faciunt 
quam  proeceplum  sil.  Tunc  eniui  proderil  magis 
fe.cisse  quain  jussurn  esi,  si  quod  jussum  esi, 
feceris.  Naiii  quoinodo  plus  fecisse  glonaberisi 
si  minus  aliquid  non  facias?  Cupieus  divinum 
implere  consilium  ,  aoie  omuia  sorva  inanda-* 
tum.  Volens  virginitalis  praeiuium    consequi,  am- 

C  pleciere  meritum  vilae,  m  tua  castilas    remtitierari   ■ 
possit.  ,  . 

IV.  Nam  ut  vitain  praestat  observaiio   uiandato-  . 
rum,  ita  econlr,ario  geuerat  praevaricatio  inoriem.  KHl 
qui  per  prxvaricatiouem   in  mortem  iuerit  depur  . .  .j 
tatus,   virginitatjs  coronam  sperare   non    poterit» 
neque  pudicitiae  pneuiium  exspeclare  constitutua 
in  pcena.  Tres  enim  sunt  species,   per  quas   regni    • 
coelcsiis  posscssio  introitur.  Prima  esl  pudiciiia  s 
secunda  niuudi  conietnptus  :•  tenia  vero  juaijtia. 
Quae  ut  connexe  pluriuium  se  possidentibus  prse- 
staut,    ila   possuut  div.sx   diflicile  prodeise  :  duui 
unaquaeque   earum  iioii    propter  se   tanlum,   scd  ■ 
propier  aliam  effiagiiatur.  Iu  primis  igilur  quaehiur 

ry  pudicitia,  ut  facilius  subsequatur  mundi  conlein- 
ptus  :  quia  ab  illis  mmulus  contemni  levius  poie>t, 
qui  matrimonii  nexibus  non  lenentur.  Mundi  vero 
contemptus  exposcitur,:  |it  justuia  couscrvetur ; 
quam  diflicile  implere  pos»uu!Vl  qui  saeculariuui 
bonorum  cupiditatibus,  ei  mundanaiuin  voiupiatunn 
uegotiis  implicautur.  Quisquis  ergo  possidet  pri- 
hiam  speciem  pudicitix,  ei  secuudam  quae  esl 
muudi  coniemplus,  nou  obtmei  pene  :  sine  causa 
po^^idet  priinam,  quaudo  sccundani  uou  babci, 
piopier  quam  qtuesila  est  prima.  Si  priuiam  et 
secumiaiu  habei,  cui  lerlia  quoi*  csi  juslilia  desi(f 
frustra  laborat  :  qMoniam  bupeiidtes  duas  propter 
teriiam  pra?cipuc  requiruntur.  Quid  enim  propti  r 
mundi  couleinpium  prodest   pudicitiam  habere,  et 

C 


171  S.  HIERONYMl  OPEKUM  MANTISSA.  112 

propter  qtiodeam  babeas  non  liabere?  Yel  cur  rei  &  stiauo  a  inalis  se  ab-itinere,   iiiai  etiam  honotuni 


muudi  conleinuas,  si  justitiam  propier  quam  puili- 
ciliam  et  mundi  coutemptiim  habere  te  convenu, 
non  custodias?  Quia  ut  prima  species  propier 
secuudam  esl,  ita  prima  ei  secunda  propter  ter- 
tiam  :  quae  si  non  fueril,  nec  prima,  nec  secunda 
proficiet.  Dicas  forsitan,  docc  me  ergo,  quid  sit 
jusiitia,  ut  eam  si  cognoverim,  facilius  iinplere 
siifliciam.  Dicam  breviter,  ut  valeo,  et  verborum 
ular  simplicitaie  communium  :  quia  causa  de  qua 
agimus  Istlia  est,  qtia?  disenioribus  factiudiae  sermo- 
uibus  ue<|uaquain  debcat  obscurari,  sed  simplicio- 
ribus  eloqtieuliae  narralionibus  pantli.  Omnibus 
enim  in  commune  necessaria,  commuui  debeut 
sermone  demonstrari. 


operum  officia  perfecerit.  Quod  illo  vel  maxime 
leslimonio  comprobatur,  quo  romminatur  Dotninus 
aeierni  ignis  reosfore,  qui  quamvis  nibil  mall  ges- 
serinl,  iioii  fecerint  omue  quod  bonum  est,  dicens  : 
Tnncdicet  rex  his  qui  ad  tinittrum  tunl  :  Uucedtte 
a  met  maledicti,  in  iynem  wternuni,  quem  pra>pa- 
ravit  Paler  meus  diabolo  et  angelis  ejitt.  Emriri 
enimt  et  non  dedistit  mihi  manducare  (Mutth.  xxv, 
41,42),  et  caetera.  Non  dicit  :  Discedile  a  me, 
maledicii,quia  homicidiuiufecistis,  quia  adulterium 
perpetrastis,  aut  qtiia  furtum  fecistis;  non  enim 
quia  malum  fecerunl,  sed  quia  bona  non  feceruni, 
condemnauiur,  et  aeternae  gebennae  incendiis  add- 
cumur.  Nee  quia  quae  probibila  eraut,  admiserunt  : 


V.  Jusltlia  ergo  non  cst  aliud,  quam  non  pcccare.  B  sed  quia  quac  praecepla  eranl,    nolueritut  implei  c. 


Non  peccare  aulem  legis  praecepta  servare.  Prae- 
«eplorum  vero  obscrvalio  duplici  iu  gcnere  custo- 
Uiinf  :  ul  uibil  eorum  quae  probibentur  facias,  et 
cuucia  quae  jtibenlur  implere  contendas.  Iloc  esl 
qtiod  dicit  :  Recede  amato,  ct  fac  bonum  (Psal. 
\x\vi,  27).  Nou  euim  in  boc  putes  constare  jusii- 
tiam,  u l  iiialtiiii  non  facias,  cum  et  bonuin  noti 
facere  inalum  sii,  et  in  utroque  legis  praevaricatio 
commilialtir.  Quoniara  qui  dicit  :  Recede  a  malo 
(Prov.  ni,  7)  :  et  ipse  dicit,  fac  bonum.  Si  a  malo 
vecesseris,  et  non  feceris  bouum,  trausgressor  es 
lcgis  :  quae  non  latitum  in  malorum  actuum  abomi- 
natione,  sed  in  bonorum  operutn  perfectione  com- 


Unde  atlvertendtim  est  quam  spem  babere  possini, 
qui  adhuc  aiiquid  eorum  faciunt  quac  probibenlur  : 
cum  eiiam  illi  aetenii  ignis  rei  stiut,  qui  nou  fece- 
runl  quae  jubentur.  Nolo  euim  iu  boc  tibi  blan- 
tliaris,  si  aliqua  nou  feceris,  cum  scriptum  sit  : 
Qui  universam  legem  tervaverit,  ofenderU  aulem  tn 
uno%  faclut  est  omnium  reut  (Jac.  n,  10).  Adain 
eiiim  semel  peccavil,  et  moriuus  est :  et  lu  te  vivere 
posse  existimas,  iltud  saepe  coimniltens,  quod  alium 
cum  semel  perpetrasset,  occidit?  An  grande  illum 
commisisse  crimen  putas  :  unde  merilo  poena 
damnatus  sit  acriori?  Vitieamus  ergo  quid  fecerit 
comra    mandatiim  :  de  fruciu  arboris  edil.   Quiii 


pletur.  Neqne  enim  iioc  solum  tibi  praecipitur,  ut  «  eigo?  propter  arboris  frucluui  Deus  bominem  mone 


vestitum  nou  spolies  suis  indumeniis  :  sed  ut  spo- 
liatos  operias  tuis  vestimeutis.  Neque  ut  babenti 
panem  iioti  auferas  sutim,  sed  ut  non  babenti  tuuui 
libenler  impenias.  Neque  ut  pauperem  non  repellas 
hoepitio  suo,  sed  ul  puisum  et  non  babentem  reci- 
pins  tuo.  Praeceptum  est  enim  uobis  flere  ctnii 
fleutibus.  Quomodo  cum  illis  flemus,  si  in  nullo 
eorum  necesiilatibus  participainus,  nec  aliquid  eis 
in  liis,  propterquas  lacrymaitiur  causas,  praebeamus 
auxilium?  Neque  cniiu  fletuum  nostrorum  Detis 
infriictuosum  bumorem  qua?rit  :  sed  quia  lacrymtt 
doloris  iudicium  sunl,  vull  te  ila  allcrius  angustias 
seniire  ut  ttias  :  etquomodo  tibi  in  tali  tribulatioue 
si  esscs,  subveoiri  cuperes,  ita  alleri  ipse  subveuias 


mulctavit?  Non  propter  arboris  fructum,  sed  pto- 
pter  mandaii  contemptuai.  Ergo  nou  agitur  do 
qualitate  peccati,  6ed  de  trausgressione  mandaii. 
El  qui  dixit  Ada?,  ut  de  fructu  arboris  non  edeiel^: 
ipse  tibi  praecepit,  utnon  maledicas,  non  mentiaris, 
non  detrabas,  nec  detrahenles  ausculles,  utomuino 
iiou  jures,  nou  coucupiscas,  non  iuvideas,  uon  sis 
tepidus,  tioii  sis  avarus  :  ul  uulli  malum  pro  maio 
reddas  :  ut  inimicos  tuos  diligas  :  ut  pro  maledi- 
cenlibus  el  persecuioribus  ores  :  ut  percutieuti 
maxillam,  alteram  prasbeas  :  ul  iu  judicio  saeculari 
non  litiges  :  ut  si  quis  tua  voluerit  auferre,  gratan- 
ter  dimittas  :  ut  nec  iracundiae,  ncc  zeii,  nec  livoris 
maluui  intra  pectus  admittas  :  ut  crimen  avariliae 


propter   ilitid  :  Qucecumque  vullit  ul  faciant  vobit  D  fugias.    Ut  omnis  jactantiae    ac  supcrbiae  malum 


hominet  bona%  ila  et  vvt  facile  UUs  similiter  (Matlh. 
%n,  12).  Nam  cum  fleuteflere,  et  uibil,  cum  possis, 
fleuli  conferre,  subsannatiouis,  non  pietatis  indi- 
cium  esl.  Denique  Salvator  nostcr  cum  Maria  et 
Mariha  Lazari  sororibus  llevit,  et  imroensse  miseri- 
cordiae  aflecium,  iacrymarum  contestalione  iiion- 
stravil:  et  veraB  pietatis  iudicia,  mox  opera  subse- 
cuta  suni  :  ct  cum  suscilaius  Lazarus,  cujus  causa 
lactymac  funilebantur,  sororibus  vivus  redditur.  Et 
lioc  fuit  pie  flere  cum  fleuiibus,  occasiones  flems 
atiferre.  Sed  quasi  polens,  inquies,  fecit  :  sed 
nec  tibi  aliquid  iinpossibile  imperalur.  Implevit 
omnia,  qui  quod  potuit  fecit. 
VI.  Sed  ut  dicere  coeperamus,  non  suflicit  Cliri- 


caveat.,  ut  buiuilis  et  mitis  Ghristi  exempio  vivas : 
iualoruro  consortia  iiitautuui  devitans,  ut  cum  for* 
nicatoribus  alque  avaris,  uut  maledicentibus,  aul 
invidis,  aut  obireclaloribus,  aut  ebriosis,  aut 
rapacibus  cibum  nou  capias.  Quem  si  in  aliquo 
contempseris,  si  pepercii  Ad«,  parcet  et  tibi.  Imo 
illi  magis  parceiidum  fueral,  qui  uoveilus  eral 
adhuc  et  rudis,  et  nuliitis  ante  pcccantis  et  propter 
peccatum  suum  moricntis  retrabebatur  exemplo. 
Tibi  vero  post  taula  documenta,  post  legem,  post 
prophetas,  post  Evangelia,  post  apostolos,  si  delin- 
quere  volueris,  quomodo  iudulgeri  possil,  iguoro. 
VII.  Antibide  virginitatis  praerogaiiva  biaudirU  .* 
Mcmeiito  Adain  et  Evam  virgiucs  deliquissc,  ucc 


173  EPISTOLA  XIII.  VIRGINITATIS  LAUS.  T4 

i.tegritatem    ctfrpoYTs  profuisse  peccanlibus.  Virgo  A  H*c  cogitnnt,  et  quibus  possinl  operibus  prome- 


qoa»  peccat,  Evae,  non  Mariae  coroparanda  est.  Non 
negarousin  praesenli  lempore  remedium  poenitentiae : 
sedbortamur  magis  praemium  sperare  debere,  quain 
veuiam.  Turpe  esl  enim  illis  delicti  indulgentiam 
postulare,  qu#  palinam  virginiiatis  cxspectant  : 
eiilucitiim  aliquid  incurrere,  qua?  se  cliam  a  licilia. 
castraverunt.  Licituin  quippe  est  malrimonii  con- 
soniuiii  itiire  :  et  ut  laudandae  sunt,  quae  propter 
Christi  aniorem  et  ccele*tis  regni  gloriam,  copuhm 
coolempserunt  nupiiarum  :  iia  damnandae  non  sunt, 
quae  propter  iiicoittineittia!  volnptalein,  noudum 
Deo  devota»,  remedio  apostolico  abuiuntur.  Er^o, 
ut  diximus,  quae  conntibia  deserunl,  non  iHicita, 
6ed  liciia  spernuut  :  ejusmodi  auiem,  si  jureni,  si 


ieri  qusc  Domini  sunt,  cogitant.  Domini  esl  etiam 
lex  novi  et  veteris  Testatnenli,  in  qiithns  oris  ejus 
eloquia  sancta  rcfulgent.  Quae  si  quae  virgines  siue 
inlermissioue  tncditantur,  qux  Domiui  sunt  rcgi- 
tant,  ut  itnpleatur  in  cis  propheticum  illud  :  Fun- 
damentn  ceterna  tupra  pelram  tolidamt  el  mandaia 
Domini  in  corde  mulierit  tanctas  (EcclL  xxvi,  2'»). 
Seqniiur  :  Quomodo  placeat  Deo  :  Deo,  inquant, 
non  hnminihus  :  ut  $it  tancta  corpore  et  spiritu 
(l  Cor.  vn,  34).  Nou  dixil,  ut  sil  sancta  mcinbro, 
aut  corpore  lantuiii,  sed  ut  sil  sancla  corpore  et 
spirilu.  Meinbrum  enim  una  corporis  pars  est  ; 
corpus  vcro  oinuium  compago  estmembrorum.  Cum 
ergo  dixii,  ut  tit  sancla  corpore,  omnibus  membris 


maledicant,  si  cupiant  aliena,  si  detralientes    pa«  B  eam  saiictificari  debere  testatur  :  quia  non  proderit 


tiantur  audire,  si   maluin   pro    malo   reddant ;  si 

avaritiae  in  alieuis  aut  propriis  iucurrunl  crimcn, 

•i  zeli,  si   livoris    venena  possidcatit  :  si  contra 

legalia  ct  aposiolica  instituta  indecens  uliquid  aut 

loqnantur,     aut   cogitcnt;   si   iu    carne   placendi 

studio,  coinpte  et  ornate  procedant,    et  alia  quae- 

cuuque,  ut  solct  ficri,  illicile  faciant  :  quid  pro- 

derit  eis  sprevisse  qtiod  licuil,  el  exercere  quod 

noo  licetl  Si  vis  prodesse   tibi  quod  licita   eon- 

tciupsisii,  vide  ne   quid    eorum  qu»   non   liceul 

facias.  Slulluui  est  enim  timuisse  quod  iniuus  est, 

et  oon  tiinere   quod  majus  est :  aut  ab  his  nou 

vitarequae  prohibeotur,  si  subterfugerint  quae  con- 

ceduutur.   Dicit  Apostolus  :  Innupta  cogitat  quas 

Dei  tunlt  quomodo  ptaceat  Deot  ut  tit  tancla  corpore  C 

it  spsritu  :  qum  autem  nupta  estt  coyital  quie  tunt 

hujut  mundit  quomodo  placeat  viro  (l  Cor.  vu,  34). 

Nuptam  viro  placere  asserit,  cogitando  qtiae  muiidi 

sunt ;  inuupum  vero  Deo,  eo  quod  uulla  iili  cura 

sit  sasculi.  Dicat  ergo  mihi,  qua?  virum  non  habet, 

et  tamen  quae  uiundi  suntcogilal,  cui  placetedeai- 

derat?  noune  incipiet  illi  uupta  praepoii:  :  quia  illa 

togiUndo  quae  louudt  suul,  complacet  vel  marito  : 

ista  vero  oec  inarito,  queni  non  babel,  polest  pia- 

tere,  oec  Deo.  Sed  nec  iilud  sileotio  praeierire  nos 

tonveuil,  quod  dixil,  lnnupta  cogitat  qute  Domini 

suntt  quomodo  placeat  Deot  ut  til  tanctu  corpore  ei 

tpiriiu.  Quae  Dei  sunt,    inquij,  cogital,   uon  quae 

sxculif  non  quae  houiiuum,  sed  qua»  Dei  siint  co- 

gitat.  Quae  sunt  ergo    Domini,  dicat  Apostoius  ; 

Quxcunque  enim  tanctat    quoscunque  jutta,    qnce* 

cunque    amabiliat  quaecunque    bonas  famoet  ti  qita 

tirtutt  ti  qua   laut  ditciplincet    itta  tunt   Domini 

(Philipp.  iv,  8).  Quae  sauct;e  et  verae  et  aposiolicae 

virgiues,  dic  nocluque  sine  ullo  temporis  iniervallo 

ineditautur  et  cogitant.  Doinini  e*t  eiiam   regnuin 

coslorum,  Doiuini  esl  resurrectio  uiortuorum,  Do- 

inioi  est  iintuortalis  iucorruplio,  Domiiii  esl  splendor 

solis,  qoi  sauctis  prouiitiitur  :  sicut  iu  Evangelio 

scriptum  est  :  Tuucjutti  (ulgebunt  ticut  tol  in  regno 

patiit  eorum  (Mattn.  xin,  43).  Doniini  sunt  plures 

ju*toruin   in   coelestibus   maiisiones,   Domini   est 

fructus  trkcsiinui,  et  scxagesimus,  et  ccutesiiuus. 


sanctificatio  caeterorum  membroruin,  si  invenialnr 
in  uno  corruptio.  Et  jam  non  erit  sancta  corporr, 
quod  ex  omnibus  conslat  raembris,  quae  vel  unius 
ftierit  coinquinalione  polluta.  Sed  ut  quod  dioo9 
manifestius  et  lucidius  fiat :  eslo  sil  omuititn  meui- 
brorum  purgaia  sanctificatione,  el  lingua  tantiim- 
modo  peccet,  qua  aul  bfasphemet,  aut  lP6limoiiitmi 
faUum  dical,  nunquitl  liberabunt  omnia  membra 
iinum?  an  propler  unum  judicabuntur  et  cacler.i? 
Ergo  si  siue  aliorum  membromm  sanctillcatioiie 
pudicitia  nihil  proderit,  cum  in  uno  sit  vitium. 
quatilo  magis  si  diversortnn  flagitio  pecratoruui 
omnia  corrumpauiur,  uuius  nibil  proderit  inlegi  i- 
tas? 

Vfll.  Unde  quaeso  te,  virgo,  ne  tn  sola  libi  ptidi* 
cilia  blandiaris,  ueqne  in  unitis  meinbri  iutegiitale 
confidas  :  sed  secundiiin  Apostolum,  totius  con- 
serva  corporis  castitatem.  Munda  ab  omuibus  iti- 
qtiiuameutiscapul  :  qui  crimen  esl,  illud  post  cliri- 
suiiitis  saticlificalionem ,  aut  croci ,  aut  alterius 
cujusliUel  pigmenti  ftico,  vel  pulvere  sordidari ;  aut 
atiro,  aul  geminis,  vel  cujuscunqnc  lcrreuae  crea- 
turae  spccie  cotni,  quod  jam  coeleslis  ornatus  splen- 
dore  refulget.  Grandis  quippe  est  divinilati  cbititi- 
melia,  mundani  et  saeculaiis  ornamenti  pnelatio. 
Muuda  frontem ,  ttt  humana ,  non  divina  opera 
erubescat,  et  illain  confusioiiein  recipial,  quu;  tion 
peccatmn,  sed  gratiam  Dei  parit,  Scriptura  diviua 
D  dicente  :  Ett  confusio  adducent  peccalumf  et  est 
confutio  adducent  Det  gratiam  (Eccti.  iv,  45).  Muuda 
collum,  ut  non  aurea  reticula  capillus  portrt,  et 
suspensa  mouilia,  sed  polius  illa  ornameuta  cir- 
ctimferat,  de  quibus  Scriptura  dicit  :  Mitericordia 
el  veritat  non  deficieni  a  te  (Prov.  ui,  5,  sec.  LXX). 
Stispeude  autem  illas  in  cordc  veiul  in  collo  tuo. 
Muuda  oculos,  dtitn  eos  ab  ommi  concuniscenlia 
reirahis,  et  ab  omni  iutuitti  pauperum  nuiiquam 
avertis,  et  ab  oinnibus  fucis  liberos,  ad  ea  qu;e  Dei 
sunt  facta  euslodias.  Muuda  linguam  a  mendacio ; 
quia  os  quod  raeiitiltir,  occidit  animair..  Muuda 
eam  a  detrnctione,  juramento,  ac  perjurio.  Nolo 
pratpostertim  ordinem  putes,  quod  prius  a  jura< 
meuto  ijuaui  a  perjurio  linguam  dixi  debere  miiu* 


175  S.  HIERONTMI  OrERUM  MANTISSA.  178 

ilari  ;  quia  tunc   perjurium  facilius   fugies,  st   in  A  tnut   ad  Deum,  et  quafcnnque  petierimus,  accipie- 


loio  non  jures;  m  implealttr  in  (e  iJla  scntentia  : 
Cohibe  iinguam  luam  a  mato,  et  labia  lua  ne  lo- 
qnnntur  dulum  (PsnL  xxxni,  14).  El  memor  esto, 
(iicenlc  Aposlolo  ;  Benedicite  el  nolite  maledicerc 
(Rom.  xii,  14).  Scil  ci  iliius  crebrius.  reconbre  ; 
Videte  ne  quis  alicui  malum  pro  malo  reddat,  veque 
maledictum  pro  malediclo,  Sed  econtrario  bencdi- 
cente* :  quia  in  hoc  vorati  estis,  ut  benedictioncm 
hcereditate  possideatis  (/  Thets.  v,  15;  l  Petr.  iii, 
9).  Ei  illud  :  Si  quis  autem  in  verbo  non  ojjfendit 
[rairem,  hic  perfectus  est  (Jac.  inf  2).  Nrf.is  csl 
euim  ul  labia  illa ,  quibus  Dominum  confiieris, 
rogas ,  benedieis,  el  laudus,  alicujus  polluanlur 
sorde   peccati.   Nescio   qua    conscientia   et  linpua 


mus  ab  eo  (1  Joan.  ns,  21,  22).  Nolo  existimes  1«. 
peccati  crimen  fugisse,  si  voluntalcm  imti  scqn.itur 
efTeeiiis,  cuin  scriptum  sit  :  Quicunque  viderit  muiie- 
rem  ad  concuphcendum  eam  ,  jam  mcechatut  ett 
eam  in  corde  suo  (Matth.  v,  28).  Nec  dicas  :  cogi- 
lavi  quidem,  sed  boii  feci ;  quia  eliam  concupiscere 
nefas  csf,  quod  fieri  criirren  est.  Unde  el  beatus 
Pclnis  praecipit,  dicens  :  Animas  vestrat  castificantet 
.(/  Petr.  i,  22).  Qui  si  nullam  animae  constupratio- 
n?ni  nosset ,  nec  castificuj-i ,  ipsam  desiderassei. 
Sed  et  illum  locum  quo  conliueUir  :  Hi  tunt  qui 
cum  mulieribut  te  non  coinquinavcrunt ,  virginet 
enim  permanterunt  :  hv  tequuntur  Agnum  quo- 
cunque  ierit  (Apoc.  xiv,  4);   atlentius  considerare 


quis  Dor.-inum  rogat,  qua  aut  inentitur,  aut  m:»Ie-  B  debemug  et  auimadverlere,  si  solius  integrilalis  ac 


iiicit,  uut  dciialiil.  I^ahia  saucla  exaudil  Dominiis  ; 
c:  ipsis  nniitiit  cito  precibus,  quas  lingua  iinma- 
culaia  prouuiuiat.  Munda  aures,  ut  tiou  i\i&i.ser* 
monibus  sanctis  el  vcris  audiiuin  pra?beant,  ut 
Minnuain  obscena,  atil  turpia  sseculariaquc  vcrba 
sus<ipiaiii,  ;uit  aliquem  de  allero  audianl  deropn- 
lem,  propur  iiiud  qtiod  scriptnm  est .;  Sepi  aures 
tuas  spinis,  et  noli  audire  linguam  neqnam  (Eccti. 
xxviu,  28);  ol  cum  eo  habere  p&rtetn  possis,  de 
«pio  diciiiii  :  Quoniam  auditu.  et  visu  justus  erat 
(II  Petr.  n,  8)  j  lioc  est,  nec  aure,  ncc  oculis  de- 
liiiquebat.  Mmida  n-aniis,  ne,  porrectae  ad  accipien- 
duni  sint,  ud  danduin  auleiu  collccl*  ;  nec  ad 
feriendtitu  paralac,  *ed  ad  omnia  misuricordiae  el 
pictais  opera  satis  protnplx.  Munda  pedes,  ne  la-r 
tam  et  spatiosam  yiam  f  pergaul ,  quae  dttctt  ad 
fcplendida  sajculj  cl  pre^iosa  conyivia  :  sed  ad  ar- 
<luum  magis  et  aiijguslum  gr,adianlur  iier,  quod 
tendil  ad  coelum  ;  quia  scriptum  est  :  her  rectum 
faciie  pedibus  \\estris  (Prov.  iv,  %1).  Agnosce,  libi  a 
Dco  ai  lilice  non  ad  viliu,  sed  ad  virtutes  membra 
formuia.  Et  cum  universos  arlus  mundaveris  ab 


pudiciiias  merito,  isti  diviuo  comitaiui  copuleniiir, 
cl  per  -oinnia  coelorum  tabcrnacula  discurrant :  ati 
ct  alia  stnl  quibus  adjuncta  virginitas,  tantac  bcali- 
ttidiuis  gloriam  consequatur.  Sed  unde  lioc  scire 
poteriinus?  Ex  consequentibus,  nisi  fallor,  in  qui- 
bus  8Ci  iptum  est  :  Hi  empli  sunt  ex  omnibnt  primi- 
tice  Deo  et  agnof  et  in  ore  ipsorum  non  est  inventum 
mendacium  :  tine  macula  enim  sunt  (Ibid.  $).  Videa 
,ergo  quod  non  in  uno  virgiues  tantum  inembrot  um 
Dominicis  rcferanlur  inlixrore  vcstigiis  :  sed  illi 
qui  praner  virgiuitatem  ab  oinni  couta^ioue  peccati    ' 

iiiiinaculatam  genuit  vitum.    * 

X.  Idcirco  vel  maxinie  virgo  nuplias  spernit  : 
(  ut  dum  securior  est,  facilhis  quod  eltaiii  a  ritibCiitt-  "' 
1  btis  q^aeritur,  ab  omni  se  deiielo  ciislodiat,  ef  uni-    ' 
vetsa  legis  mandala  pei  ficial.  Nam  si  rton  nnbal,  et    ' 
ea  nihUominus  faciai,  a  quibus  et  nuptae  esse  jtiben-  - 
tur  inimunes,  non  mipsitse  ipiid  prodetit?  Quan- 
quam  enim  nulli  Ghristtarforuin  peccare  liceat,  et   ' 
omnes  quicunque  spiritiralis  lavacrt  sanctiOcationo 
purgantur,  iniiuacuiaiam  decurrere  conveniat  vi*  • 
lam,  tit  Eoclesiae  (qoa3  sine  inacnla,  slne  ru^a,  sme 


omui    sonle  pcccali,  et  toio   fueris    mundilicala      aliquo  eju&modi  esse  describilur)  possint  Tisc^ri* 


corpore,  lunc  tibi  caslitatem  iulelligas  profum- 
ram  ci  cuin  omui  fiducia  paimam  virginilatis  ex- 
spcctes. 

IX.  Quid  sit  sanctam  essc  corpore,  breviler  qui- 
dem,  scd  plane  exposuisse  me  arbitror.  Nunc  quod 


bus  intimari.:  uiulto  mvgis'  tamen  hoc  Virghit4m 
implcre  necesse  esl,  cui  nec  nrariti,  uec  fttiornm; 
nec  allcrius  necessitatis  causa  prohibet,  <Juo  hit- 
niis  divinam  Scripturam  pefficiai ;  n§c  sf  pe  cei, 
aliqua  poterit  excusatioiie  defendi:  0  virgo,  scrvii 


s«qiiiiiir,  ei  spirituf  nobse  dcbcmus.  Hoc  est,  ul  ^  proposilum  libi  maguo  prsmio  ileslinaiiihi.  IV^- 

clara  est  apud  Deum  virginiuiis  el  pudicrli»  \ir- 
lus,  si  non  aliis  peccatorum  ei  nraiofum  lapbibu*- 
inGrmetur.  Aguosce  statum  tutim,  ;»gnosce  tocum, 
aguo&ce  proposiltim.  Ghristi  ftponsa  diccris,  \hlt; 
ne  quid  indiguum  ei  cut  desponsata  esse  videris, 
adiuitias.  Cito  scribit  repudium,  st  m  te  videat  vcl 
unmn  adulterium.  Quaecunque  etgo  hmnatiorum 
spousaUorum  pignoribus  subaniianir,  slatim  a  do* 
mesticis,  a  familiaribus ,  ab  aiuicis,  ct  servnli» 
sponsi  sollicite  et  diligenler  tequiril,  quales  juveois 
habeat  mortes  :  interrogat  qnid  potissiintiin  diligai, 
quid  accipial  libenter,  quo  usu  vivat,K|iia  se  cou- 
sueludiuc  regat,  quibus  tuaiur  dapibus,  in  quibui 
maxinio  rcbus  delccieiur  et  gaude.a.  Quw  cutu  di- 


quod  opcre  ncfas  esl  fieri,  nec  cqgitalione  .cou- 
cipcrc.  Illa  enim  est  tam  saucta  corpore  quaiu 
spiritu ,  quae  nec  meute  nec  corpore  delinquil, 
scieus  cliam  cordis  speculatoreui  esse  Deum.  Et 
idcirco  satagil,  ui  omuiuo  ctiam  aniiuam  cum  cor- 
porc  niundam  liabeat  a  peccalo,  scieus  scriptunt 
esse  ;  Omni  custodia  terva  cor  luum  (Prov.  iv,  25). 
Et  Uerum  :  Diligit  Dominus  saucta  corda;  accepti 
suni  aulem  ei  omnes  immaculati  (Prov,  xxn,  11). 
Et  alibi  :  Deaii  mundo  corde,  quoniam  ipsi  Deum 
videbunt  (Malth.  v,  8).  Quod  de  illis  tlici  arbitror, 
quos  coiiMiciti.i  iu  nulla  redarguit  ctilpa  peccatu 
i>c  r,uii»i^  ci  Joaiiucm  iu  Epistola  sua  dixissc  reor  : 
Si  cor  nostrum  non  reprehendit  nost  fiduciam  habe- 


177  EPISTOLA  XIII.  VIHGINITATIS  LAUS.  18 

dicerit,  ita    sc  1n  omnibus   temperat,    ut  sponsi  ^  modi  Dens  quacrit  oroamentum,  et  animam  latiier 
ntoribus  suuin  obsequium,  sua  dilectio,  sua  jucun-      compositam  concupiscil. 


ditas,  sua  vitat  sua  diligeniia  concordet.  Et  tu 
quoque  Christuiu  sponsum  habens,  a  domesticis  ac 
laiuiliaribus  ejus,  sponsi  tui  mores  interrsga  :  et 
streuue  ac  solerter  inquire,  in  quibus  praecipue 
delectciur.  Qualem  iu  te  compositionem  vesiium 
diligal,  cujusmodi  concupiscat  ornatum  :  dical  libi 
ejus  familiaris-siiuiis  Pelrus,  qui  ne  nuplis  quidem 
corporalcin,  sed  spirilualem  penuiltil  ornatum  ; 
sicul  in  Epistola  su»  scripsit  :  Mulieres  similiter 
subjectce  sint  viris  suis9  et  si  qui  non  credunt  verbo, 
yer  mulierum  convenationem  sine  verbo  lucrifiunlur, 
considerantes  in  tiimre  caslam  conversaiionem  ve- 
stram  :  quarum  sil  non  exirinsecus  capillatura,  aut 


XII.  Memcnto  le  esse  Aliam,  secuudum  quo<)  ait: 
Audi,  filia,  et  vide.  Sed  et  lu  ipsa  quoiiescunqiie 
Deum  patrem  nominas,  te  Dei  ftliam  esse  lestaris. 
Ergo  si  filia  Dei  es,  vide  ne  quid  corum  facins,  qiue 
Deo  patri  iucoiigrua  siut,  sed  age  omnia  quasi  (ilia 
Dei.  Cognosce  quomodo  bujus  saeculi  flliae  nobilitim 
se  gerant,  quibus  assuescant  moribus*  quibusve  se 
disciplinis  instiluant.  Tanla  in  quibusdaiu  est  vere- 
candia,  tanta  gravitas,  lanta  modestia,  ut  caeieio- 
rem  Jiominutn  riluin  imoilu  liutuanx  ingenuilatis 
eicedant,  et  ne  quain  lioneslis  pamitihus  suis  per 
lapstim  siiiiiii  infainise  ihuraot  noiam,  alieram  stbi 
quodammodo   inter  homine?   cousuetiidiiiis    fecere 


circumdatio  aurit  aul  indumenti  veslimenlotumque  6  nainram.  Et  tu  originein  luam  respice,  genus 


cultus  ;  sed  abscomus  cordis  est  homo  in  incorruptibi- 
liiale  quieti  et  modesti  spiritusf  qui  esl  in  conspectu 
Dei  locuples  (1  Pelr.  m,  I  seqq.).  Dical  et  alius 
:p>stolus  beaius  Paulus,  qui  ad  Timoiheuui  scri- 
Lens  Epistulaiu,  eadem  de  fldelium  feuiinarum  dis- 
ciplina  tcslatur  :  Mutieres  %nt\i\mr  in  habilu  ornatot 
cum  verecundia  et  sobrielatef  ornantes  le,  non  in 
iortis  crinibus,  auro,  aut  maryaritis,  aut  veste  pre- 
tt05ay  sed  quod  decet  wulieres,  promittentes  castita- 
lemper  bonamconversalionem  (/  Ttt.  u,  10).  Sedfor- 
sitau  di<  as,  cur  haec  ihiem  apostoli  virginibus  non  jus- 
seruut?Quia  uon  necessarium  judicabant  :  ne  laiis 
vitginibus  comiiionitio  potius  injuria,  quam  emen- 
datio  videretur.  Sed  nec  eas  unquam  tantae  lemeri- 
latis  fore  credideruut,  ul  ne  nuptis  quideui  cou- 
cessa  carnalia  oruamenta  et  lerreua  praesume- 
ieut. 

XI.  Revera  oruare  se  et  componere  virgo  debet. 
Naui  qoomodo  sponso  suo  placere  poterit ,  uisi 
compostita  et  oruata  processerit  ?  Ornetur  plane^ 
Sed  inlerioiibus  ornauientis;  spiritualiler,  non 
corpor.Iiter  componatur  :  quia  Doiniuus  nou  cor- 
poris,  sed  auima?  dccorem  in  illa  desiderat.  Ergo 
et  tu  quaecuiique  aiiiiuani  tuam  diligi  et  babitari  a 
Gbristo  coticupiscis  :  oiuni  eain  diligeulia  coiupoue, 
et  spiritualibus  jnduiucnlis  exorna.  Nihil  in  ea 
iudecoruin ,    nibil  Xceduui    apparcat.    Kespleudeat 


tuerc,  gloriam  nobililalis  adverle  :  ac  nou  bomi- 
nis  tantmn  esse,  sed  Dei  flliam,  et  divina»  nativitaii* 
tiobilitatis  decoralam.  Ita  le  exhibe,  ut  in  te  coelestis 
nativilas  apparcat,et  ut  divina  ingeniiitas  clarcscat: 
sit  in  le  nova  gravilas,  boneslas  admirabilis,  et 
sliipenda  verceundia,  mira  patientia,  virginalis  in- 
cessus,  et  verac  pudicitiac  habitus,  seimo  seinper 
modesus,  ei  suo  in  temporc  proferendus  :  ut  qui 
le  viderii,  admirelur,  el  dicat :  Quaeesl  baec  uova 
iuier  hoinines  gravilas?  quae  puiioris  vcretundia? 
qu.c  boncslatis  modeslia?  qine  maiurit.ts  sapieu- 
li;e?  Non  est  ista  humana  insiiimio,  ucc  disciplina 
mortalis.  C<rleste  lirc  aliquid  iu  corpore  bumaiio 
refulget.  Pulo  qnod  habilet  in  <|iiibus>latu  bomini- 
^-  bus  Deus.  Et  cum  te  flliam  Cbristi  coguoverit, 
majore  stupore  tenebilur,  et  cogilal.it  qualis  iste 
Dominus  sit,  cujus  talis  aucilla  est.  Si'  vis  crgo 
partem  babere  cutn  Cbristo,  Cbristi  libi  excmplo  vi- 
vciidnin  est  :  qui  ab  omni  matiiia  et  uequilia  ii;i 
fuit  extraneus,  ut  ne  inimicis  quidcm  vicem  iedde- 
ret,  quin  potins  pro  ipsis  orabat.  Nolo  enini  ut  eas 
auimas  Cbristianas  exisiimes  essc,  quse  aut  fratre^, 
aut  sorores  non  dico  odeniut,  sed  eiiam  proximoi 
toto  corde  conscieutiye  coratn  Dci  testimouio,  uon 
diligunt  :  eum  Curistrana'  Christi  simitiiudiue,  ini- 
niicos  etiam  amare  uecessc  habeal.  Si  haucioniin 
cupis  habere  consortium,  a  maliiia?  et  nequiiia: 
cogitatu  pectns  emunda.  Neino  te  circumveuiat, 


auro  justitiae,  el  gemtnis  refulgeat  sauctitaiis,  ac  D  nemo  fallaci  sermone  seducat :  nonnisi  sarclos  ct 


preliosissiiua  pudicitiae  margariia  conueet,  et  pie- 
latis  tuuica  vestialur.  Pro  bysso  et  scrico,  castiia- 
lis  et  misericordtae  titiiica  vestiatur  et  iuduatur, 
S4'cuiidiim  quod  scriptum  est  :  Induite  vos  iicut 
etecii  bei,  sancti9  el  dilectit  viscera  mnencordice, 
kumilitatemf  etc.  (Coloss.  m,  12).  Nun  decorem 
terus^e  aut  altenus  pigmeuti  quairat,  sed  iuno- 
teutiae  si«upliciiatis(|Oe  caudoreiu  habeat.  lloseum 
verccuiidae  culor^ni,  et  pudorem  ruboris,  pudori»- 
que  pussideai,  coelestis  abiuatur  nilro  doctriua»,  et 
lavameotis  spiritualibus  emundetur.  Nulia  in  ea 
nialiiiae,  nulla  delicti  inacula  relinquatur  :  et  ne- 
quaudo  malo  redoleat  oilore  peccati ,  ungtieuto 
snavissioio  sapieuti*  ct  scientiae  perfruatur.  Hujus- 


ju«tos,  et  simpliccs,  et  iuuocenles,  ct  purws  ccc- 
lestis  aula  suscipiet.  Nuilom  apud  Deiiin  babet  lo- 
cum  malitia.  Ab  ouini  uequitia  ct  dolo  muuduin 
necesse  est  esse,  qui  cupit  regnare  cutn  Cbristo. 
Nibil  tam  contrarium,  nihil  tam  exsecrabile  Deo  , 
qu.iiu  aliquem  odisse  vel  fx^deie  velle.  Nibil  tam 
probabiie,  quam  omncs  amare.  Qitod  Propbeta 
prospiiieus  lestalur  dicens  :  Qui  diligiti*  Deum, 
audite  matum  (Psal.  xcvi,  iO). 

XIII.  Vide  ne  aliquaiii  huiuanaiu  gloriam  dili^as  : 
neet  tua  inter  cosportiocoiiiput«;lur,  quibusdiclum 
est ;  Quomodo  vos  polestis  credere,  gloriam  ab 
invicem  quarentes  (Joan.  v,  44)  ?  Et  de  quibiis  pro- 
pUeta  dicit :  Auge  eis  mala,   auge  mala  ylonom 


179  S.  HiERON YMl  OPKRUM  NANTISSA.  180 

terras  (Jer.   xi,  41)  ;    ul  cenftiiidainiui    a    gloria-  A  justi  malignus  ad   nihilum  dcducatur,  qui  conira 


lione  veslra,  el  opprobiium  fiaiis  iu  conspectu  Dei. 
Nolo  enira  illas  resptcias,  qttae  saeculi,  nou  Domini 
sunl  virgines  ;  quae  propositi  sui  el  profcssionis 
itninemores,gaiident  in  deliciis,  in  opibus  delectan- 
tur,  et  corporeae  nobililalis  origiue  gloriantur.  Quae 
profecio  si  Dei  filias  se  esse  credereni,  nunquam 
post  divinos  ualales  nobiliiatem  admiraremur  hii- 
raanam,  nec  gloriareniur  in  quolibei  patre  hono- 
rato.  Si  palrem  Deum  se  babere  sentireni,  uobili- 
tatein  carnis  nou  amareul.  Quid  tibi  iu  generis 
nobilitale  blandiris,  et  comptaces  ?  Duos  liomines 
ab  exordio  fecit  Deus,  ei  quibus  totius  humaiii 
generis  sllva  dcscendit.  Mundanam  uobilitalein  non 
nalune   aequitas  praestat,  sed  cupiditatis  amhilio. 


proxiinum  uon  probanda  prolulcrit,  noti  licet  tibt 
alterius  vitupeiationetn  paiienler  audite,  qui  nec 
tfb  aiiis  optas  recipi  luam.  Iujustuin  quippe  esl, 
quidquid  conira  Ghrisli  Evangeliiiiii  venit,  si  ahcri 
quodtibi  ab  alio  fieri  molcslum  est,  patiaris  iuferri. 
Linguam  semper  tuam  de  bonis  ioqui  assuesce,  et 
audilum  tuum  magis  ad  bonorum  laudcm,  quam  ad 
malorum  viliiperalionem  accommoda.  Vide  ut  omitia 
qtiaecunqiie  bene  facis,  propter  Deum  facias,  scieus 
cjus  rei  tantuni  te  a  Domiiio  recepturum  e.*se  mer- 
cedem,  quam  ejus  tiuioris  el  amoiis  causa  pcife- 
ceris.  Sancla  magis  esse  quain  videri  stude,  quia 
nihii  prodesl  aeslimari  quod  uon  sis :  et  duplicis 
peccati  realus  est,  uoii  habere  quod   creditur,  et 


Cerie  omnes  per  divtni  lavacri    gratiam  aequaies  &  quod  non  habeas,  bimulaie. 


rflicimur,  ut  nulla  inter  eos  discrelio  esse  possii, 
quos  ualivitas  secunda  geueravit,  per  quani  lam  di- 
ves  quam  pauper,  tam  servus  quam  liber,  tam  rio- 
bilis  quam  ignobilis  Dei  efficitur  fiiius,  et  terrena 
nobilitasspleiidoregloriae  coBlestis  adumbralur,  el 
liusquam  omuino  jam  comparel :  duoi  quae  relro 
iu  s;ecularibus  honoribtis  irapares  fuerant,  coelesii» 
el  tlivioa»  gloriae  nobilitaie  restituunlur  aqualiter. 
Nullus  ibi  jaiu  igtiobilitaiis  locus,  uec  degener 
quisquam  est,  quem  divime  nativiiaiis  ornat  nobi- 
iitas  :  iiisi  apud  illos  qui  non  puiaut  liumaiiis  coe- 
leslia  pramoneiida.  Aui  si  pulaul,  quam  vauum  esl 
ut  sese  illis  in  miuoribus  prajferant,  quos  sibi  in 
majoribus   parcs   esse  sentiuut?  et  quasi  iufra  se 


XV.  In  jejuniis  magis  quain  in  epulis  dcieciare, 
illius  viduae  iiiemor,  quae  iiou  discedebat  dc  Tem- 
plo,  Deo  servieus  jejuniis  ei  orauonibus  die  ac 
nocie.  F.t  si  vidua  quidem  Judaa  talis  eral,  qualeui 
iiuiic  virginem  decet  esse  Gbrisli  ?  Divime  iuagis 
leciionis  coiivivium  dilige,  spirituaiibus  te  satiari 
dapibus  concupisce.  Uios  poiius  require  cibos,  qui- 
bus  anima  inagis  qiiam  corpus  relicialur.  Carnis 
et  vini  species,  quasi  caloris  fomeuta,  et  libidinis 
incitauieuta  fuge.  Et  tunc  si  forte  vino  uieris  exi- 
guo,  cum  stomachi  dolore  uimio  corporis  compel- 
lit  infirmiias,  iracundiam  vince,  animositatem  co- 
hibe.  Quidquid  iilud  est,  quod  post  factain  posui- 
tentiant    ruboreui    ingerit    proximo,    ul    critninis 


posilos  in  terra  existimeiit,  quos  sibi  in  coelestibus      abomiiialionem    devita.    Satis     lianquillara,   saiis 


aequales  crediderunt  ?  Tu  auicm  quae  Chiisli,  nou 
saeculi  virgo  es,  oinnein  praesenlis  vhae  gioriam 
fuge,  ut  omne  quod  iu  fuluro  promiliiiur  consequa- 
ris.  Contentionum  vcrba  el  aniiiiosiiatis  causas 
evita.  Discordiarum  quoque  et  litium  occasiones 
sobterfuge.  Nam  si,  juxta  Apostoli  doctrinam,  ser- 
vtim  Dei  litigare  nou  decet  (II  Tim.  n,24),  quaitto 
magis  ancillam  Dei  iioii  expedit  ?  Cujus  quo  vere- 
cuudior  est  sexus,  animus  debet  esset  modcstior. 
XIV.  Linguam  a  maliloquio  cobibe  :  ct  ori  luo 
lcgis  frenos  iinpone  :  ut  tunc  si  forte  loquaris, 
quaiido  lacere  peccatum  sit,  caveas  ne  quid  quod 
in   reprehensionem   veniat,  dicas  :  Lapis  emissus 


quietam  esse  convenit  uieiueii),  el  ab  omui  perlur- 
baiione  furoris  alienam,  quae  Dei  habitaculum  esse 
desideral,  qui  per  prophetain  teslalur,  dicens  :  Su~ 
per  quem  alium  requieuam,  nhi  tuper  humilem  ti 
trementem  sermonet  meos  ?  (ha.  lxvi,  2.)  Onmium 
operum  et  cogitationum  tuarum  speculaloretu  Deum 
crcde,et  cave  ne  quid  quod  diviuis  oculis  indignum 
sit,  aul  opereris,  aul  cogites.  Cum  orationem  cele* 
brare  desideras,  talem  te  exhibe,  quasi  quae  sis 
cum  Deo  locuiura.  Quando  psaltuuin  dicis,  cujits 
verba  loquaris,  aguosce  :  et  iu  conipuiictione  uia- 
gis  cordis  quam  iu  tinnula*  vocis  dulcediue  dele- 
ctare.  Lacryinas  enim  psallentis  Deus  magis  quam 


est  sermo  prolaius.  Quapropler  diu  autequam  pro-  D  vocis  graliam  approbat.  Sicut  Propheta  dicit:  Ser- 

vite  Domino  in  timore,  el  extultate  ei  cum  tremor* 
(Ptal'.  li,  11).  Ubi  limor  cl  lieuior  esl,  ibi  nou  vo- 
cis  elalio,  scd  animus  flebilis  est,  et  iacrymosa  de- 
jectio.  Ontnibus  actibus  mis,  diligeniiaui  adhibe, 
quia  scripttim  e.st :  Maledicms  homo  qui  (acit  oput 
Dei  neijigenter  (Jerem.  xlviii,  10;. 

XVI.  Crescat  libi  cum  annis  gratia,  crescat  cum 
artate  juslitia,  et  fides  eo  )>erfeciior  videatur  esse, 
quo  senior  est.  Quia  Dominus  noster  Jesus  Chri- 
sius.  qtii  nobis  exeiiiplum  vivendi  reliquit,  profi- 
ciebat,  iion  a  late  tatiUim  corporea,  sed  sapientia  el 
gralia  spiriluali  coram  Deo  ei  homimbus.  O.nne 
leii'|n.8,  in  qno  te  iion  m.  lior*  m  scnseris,  boc  *s- 
Uma   perdidisbC.  Cu?pluiu   virginiUlis  propositum 


f'*ratur,  cogitandus  est.  Beata  quippe  labia  sunt, 
quas  iittnquam  quod  revocare  veliut,  emittunt.  Pu- 
dirae  meniis  debel  etiam  sermo  esse  pudicus,  qui 
aidificet  semper  magis,  qtiain  aiiquem  destrual  au- 
dienieiu,  sectindum  hoc  quod  Apostolus  praecipit, 
dicens  :  Omnis  sermo  malut  de  ore  vettro  non 
procedntyted  si  quit  bonut  itf  ad  eedificationem  fidei, 
ut  dei  gratiam  audieniibut  [Ephet.  iv,  29).  Pretiosa 
Deo  liugua  esl,  quae  non  uisi  in  diviuis  rebus  no- 
vit  verba  construere  :  ei  saucluin  est  os,  unde  coe- 
lcsiia  semper  eloquia  proferuuiur.  Abseutiiim  ob- 
tieclalores,  quasi  uialtgnos  Scripturui  auctorilate 
dcterre.  Quia  etiam  hoc  inier  perfeeii  virtutes  bo- 
luinis  Prophela  couimemorai.  Si  ante  conspectuoi 


181  EPISTOLA  XVII 

ad  Gnem  usque  conserva,  quia  non  inchoasse  lan- 
tum9  scd  perfecisse  virtus  est.  Sicut  in  Evangelio 
Dominus  ail :  Qui  autem  perseveraverit  usque  in 
finem,  hic  talvus  erit  (Matth.  x,  22).  Cave  ergo,  ne 
cui  concupiscendi  occasioueni  tribuas,  qnia  sponsus 
tuus  Deus  zelaus  esl.  Criminosior  esl  enim  aduliera 
Christi  quain  marili.  Unde  pulchre  Romana  Eccle- 
sia,  aposiolico  siue  dubio,  cujtis  sedem  oblinel, 
spiritu  aniuiaia,  tam  severam  nuper  de  liujusmodi 
aenlenliam  statuil,  ui  vix  vel  pcenilenlia  dignatn 
judicaret,  qu«  sanctificaliim  Deo  corpus  libidinosa 
ooinquiiialione  violassel.  Esto  ergo  vivcndi  omni- 
bus  forma,  esto  exemplum,  praecedeet  in  aclu  quos 
iu  castitatis  sanctificatione  praecurris.  Virginetn  te 
iu  omuibus  exhibe,  nihil  corruptionis  objiciaiur  ca- 
piti  tuo,  ctijus  corpus  integrum  esl9  ut  ct  tua  sit 
invioiabilis  conversalio.  Et  quoniam  sicut  in  exor- 
dio  epislol  e  praefaii  suiniis,  te  Dei  sacrificium  fa- 
ctain,  quod  utique  sanctilicaiionem  suam  eliam  aliis 
imperlit,  et  qtiisquis  cx  eo  digne  sumpserit,  san- 
ctificalionis  et  ipse  sit  parliceps.  Ila  ergo  per  le, 
quasi  per  vivam  [Al.  divinaiu]  hosliain  sancliftcen- 
lur  caelerae,  cuin  quibus  te  ita  in  omnibusexhibeas, 
ut  quisquis  ▼tiam  tuam,  aut  visu,  aut  auditu  conti- 
g*»rit,  sanctiflcaiiouis  vim  sentiat,  et  taiilum  sibi 
intelligat  gratiae  ex  tua  conversatione  transfundi : 
ut  dum  te  imilari  concupiscit,  Dei  sacrificio  et  ipse 
ait  digtius. 

MONITUM  1N  EPISTOLAM  SEQLENTEM. 

Habetur  longo  atictius  assutucnto,  etiam  apud 
Aiigustiiium  in  appendice  Tomi  ociavi  sub  titulo 
Veessentia  Divinitatis.  Sed  et  aliis  uiultis  auctori- 
bus,  Auibrusio,  Anselino,  et  Bouavciitura,  aeque 
falso  iribuiuin  fuisse,  cll.  Augustiui  operum  edito- 
res  uionent.  Ad  base  varie  inscribi  :  apud  Ansel- 
murn,  De  vestimentis,  et  membris,  et  actibus  Dco 
iributis  :  apnd  Bonnventuram,  De  cstentia  et  invisi- 
bilitute,  et  immen*itate  Dei  :  iu  mss.  Vaiicauo  et 
Victonno  sub  Augusiini  iioiuine,  De  essentia  Dvi- 
nilalis,  et  de  invwbiiilate,  atque  incommutabiliiate 
Dei.  Priorem  denique  et  iiiaximain  purietu  libri 
es  Euctierii  Lugduneusis  opere,  de  fonnuiis  spin- 
tualis  inielli£eiiuae,  smiipiaiu  cunlinere  loluiu  capul 
ejtisdeiu  operis  primuui,  quod  esi  de  divini*  nvmi- 
nibus  :  Nos  in  Aiiibrusiause  Uibhothecse  veieri  ms. 
A  liliera,  et  numero  48  pratuoiaio  mscriptuiii-inve- 
uiiuus,  SenlenUu  S.  liieronymi  de  essemia  div,- 
nitatU  Deiy  et  itivi&iuiliiaie,  ulque  immensttate  ejus. 
Verissime  auieni  ubservatuiu  Erasmo,  nihil  iu  hoc 
e»se  uitc  seruioiiis,  oec  eruditiunis,  nec  pectoris, 
»,uod  Ilierouyuiuui  resipiat. 

EPISTOLA  XIV. 

DehisquceDeo  in  Scripturis  sunctis  atlribuumur. 

(Vide  S.  Augustioum  loc.  aupra  cil) 

EPISTOLA  XV. 

SKU    DAMASl  SYMBOLUM. 

|  (Vide  hoc  symbolum  ioter  scripla  S.  Pap»  altribula 
tom.  XIII   noslr»  1'alrol.j 

EPISTOLA  XVI. 

SEU  EXPL4SATI0  SYMBOLl  AD  DAMASUM. 

(Cum  ad  lianc  explaoatiotiem,  qu»  Pelagi  vulgo  babe- 
tnr,  refutaudam,  faui  pcne  loiarn  excripserit  S.  Augu- 
stiuus  iu  libro  de  Gratia  Cbrisli,  tom.  X,  ibividesis.) 


.   AD  CYRILLUM.  182 

A  MONITLM  IN  EPISTOLAM  SEQVENTEM. 
Ul  lixc  Hieronymo  Iribuereliir,  illud  in  causn 
fueril,  quod  ipse  fcpislol»  in  noslra  recensione  17 
in  fine  de  sc  ail :  De  fide  autem  quod  dignaius  es 
scribere,  sancto  Cyrillo  dedi  conscriptam  Fidem. 
Qui  sic  non  credit,  alienus  a  Christo  est.  Verum 
illa  Fides  circa  tres  hypostascs  veisabalur  :  de  qua 
controversin  in  supposifuia  isia  Explauatione  nii:- 
luin  est  verbuin.  Ad  haec  stylus,  resque  ipsa  cl;i- 
mat,  Ilierouyini  hauc  non  es^e  :  itno  esse  recen^ 
tis  nucloris,  ralio  qua  mysteria  explicantur,omniiio 
persuadet. 

EPISTOLAXVU, 

SEU  EXPLANATIO   FIDEI    AD    CVRILLUM. 

1.  Crediiuus  in  unum  Deum  Patn;m  omnipoieii- 
teni,  omnium  visibilium  et  invisibilium  Creaiorem  : 
et   iu  iiiium   Doiiiinum  nostrum  Jestim  Chrismm 

S  Filimn  ejus,  natum  de  substantia  Dei  Patris,  quod 
Grxce  dicitur  dpooOoiov,  Deuni  de  Deo,  Itimeii  de 
lumine,  Deuiu  verum  de  Deo  vero,  natiiin,  non  fa- 
cium,sicut  bairetici  dicunt  :  per  (|iiem  omnia  visi- 
bilia,  cl  iuvisibilia  facta  sunt,  lam  in  cotlis  qtiam  in 
terra  :  qui  propter  noshomines  et  nostram  saluiem 
iucarnatus,  bonio  faclus,  passus,  resurrexit  tertia 
die,  ascendil  in  ccelos,  venturus  inde  judicare  vivos 
et  mortuos  :  et  in  Spiritum  sanrium,  qui  de  Palre 
processit  proprie,  et  Deus  est  verus  sicttt  Filius. 
Hos  aulem  qui  dicuiil,  erat  tempns  quaudo  non 
erat  Filius  natus,  et  phusquam  nnsceretur,  non 
erat,  aut  quod  ex  nihilo  facius  sil,  aut  n;i(us  sif, 
aut  nitilabilem, aul  convertibilem  Filitim  Deidictiut 

q  esse  :  hos  anathematixat  caiholica  et  apostolica 
Ecclesia  :  quod  fides  Invistbiliiim  rerum  esi,  nmi 
visibilium.  Unde  Ariani  Salvalorem  vMentes  in 
carne,  putaverunt  ejus  divinitatem  talem  esse  qua- 
lem  et  carnem,  passibilem,  et  iiiuiabilem,  conver- 
tibilem,  coinpreliensibilem.,  et  quasi  formidantem, 
et  quasi  nescienlem  omnia,  et  prolicienlem  setate 
et  sapientia,et  nihil  facientem  ex  se,  et  subjectutn, 
et  oraniem  ad  Pairem,  el  graiias  agcntem,  eteden- 
tem,  et  paiieiilem,  et  lacrymautem,  et  gementem, 
el  quiescciilem.  Et  postiemo  qux  sunt  crealurae 
propri:i,  haec  cami  crealx  Sulvatoris  ascribetida 
suiii  utique,  non  diviuitaii,  qtiia  dicilur  in  Scriptura 
Deus  et  homo.  Qtiia  ergo  propter  nos  et  homo  di- 
cilur,  uon  debemus  quaesuni  carnis  Deo  ascribere, 

D  et  quae  suul  Dei,  carnis  aestimare  propria.  Si  quid 
igitur  minus,  aut  inaequaie,  atit  Impotens  dicilur  iu 
Scriptura,  aut  stibjectum,  »ut  humile,  caruis  ejtis 
est  assumptae.  Quia  vero  natus  est  de  carne,  et  quia 
cum  hominibus  triginta  et  plus  annos  conversatus 
esi,  et  vere  habebal  pati :  et  ideo  et  verus  homo 
propter  carnera  accipiiur,  et  verus  Deus  incarnatus 
est,  iu  carne  passus  natura  passibili,  non  deitatis. 
Haec  enim  quae  pati  debuerat  caro  hominis  trans- 
gressoris,  pro  hominibus  pati  dignatus  est  Dcu4 
per  carnem  passibilem  :  ut  et  divinitatis  ejus  ine- 
narrandam  potentiam  in  re  visibili  praedictam  sen- 
tiamus :  et  bonitatis  ejus  divitias,  id  est,  per  pas- 
sionem,remisaionem  peccatorum  credentes  in  etim 
conscquauiur. 


W  S.  HIERONYMT  OPERUM  MANTISSA.  13i 

II.  Qnale  est  igitur  iraluni  hoe,   iti  audeat  quis  A  (Joan.  u\%  6;  iv,  2i).  Et  quod  veros  est  Filins  Dei, 


graliam  Doniini  noslri  Jcsu  Christi,  quampronobis 
ficil  se  bumilians,  utnos  exallcmur,  humanis  sen- 
gibos  et  voce  haeretica,  non  solum  non  mtclligere, 
insuper  eliam  periculosis  blasphemiis,  et  ad  irritum 
eam  aridNcere,  atque  ullro  ei  adversnri,  dicenle 
Scriptura  :  Scitole  enim  graliam  Domini  nostri  Jesu 
Chrisli,  quoniam  dives  tum  e$sett  propier  nolpauper 
factus  est%  ul  not  ejus  panpertate  divites  exvstamus 
(II  Cor.  viii,  9)?  Absit  igitur  in  Filio  Dei  aliquid 
plus  minusve,  aut  in  loco,  aul  in  potentia  aut  in 
tcientia,  aut  in  aequalitate,  autin  lempore,  aut  in 
snbjectione  cum  dicitur,  haec  ut  divinitati  ejus, 
iion  carni  ascribantur.  Si  enini  plus  minusve  aut 
tale  aliqutd  invenitur,   excepto  hoc,  quod   genuit 


dicit  Scriplura  :  Eral  lumen  verum%  quod  illuminnt 
omnem  hominem  venienfem  in  hunc  mundum  (Joan. 
U  9).  El  iierum  ipse  Evangelista  bealus  Joaitnes  : 
Hic  est  Jesus  Chrislus  Detis  verus  (I  Joan.  v,  20). 
Efl  quod  seinper  erat,  ait  ipse :  In  principio  ernt 
Verbum  et  Verbum  crat  apud  Deumt  et  Deus  ertit 
Verbum  (Joan.  i,  i).  Et  quod  oiniiipolens  cst  Fi- 
lius  omnium  creator,  nit  ipse  Evangclisia  bealus: 
Omnia  per  ipsum  (acta  sunt  (Ibid.  3).  Si  crgo  om- 
nia  per  ipsum  facta  sunt,  visihilia  nt  invisibilia  :  quo- 
roodo  dicit  aute  passionem  Salvator,  qnod  de  die 
et  hora  nemo  notit9  neque  angeli  costorum,  nequ 
fiiius  hominis  nisi  Pater  (Uatth.  xxiv,  36)?  Atleu- 
densigilur  vides,  quod  propter  titililatem  homiuttm. 


Pater  Filium,  et  exceplo  hoc,  quod   Filius  non    a  B  dixitse  nescieiitem  praefinitionem,  ne  negligcnliorcs 


semetipso  natuseal,  sedde  Patre  natus  est  proprie, 
iion  iu  tempore,  sed  semper  ;  non  aliunde,  sed  de 
tua  substantia  :  forte  secnndunl  verbunv  eorum, 
aui  invidens,  aul  impotens  Paler  putatur,  insuper 
etiam  el  temporalis  agnoscilur.  Et  cum  aperle  boc 
velet  Scriplura  et  exsecretur  :  quomorio  lempora- 
lem  Deum,  quemadmodum  GenlileS  veheranlur, 
ipsi  etiam  similiier  adorant?  Nam  *i  temporulis  est, 
nec  verus  potest  esse :  et  si  non  verus,  nec  potens 
omnia.  Et  quid  jam  huic  tali  Deo  credendutn  est, 
qui  erataliquando,  quando  non  erat,  el  ex  "nibilo 
natus  esty  dicente  Scriptura  :  Si  audieris  me%  l$raelt 
lion  erit  in  te  Deus  recens  (Psat.  lxxx,  9,  10)  ?  Si 
ergo  Deus  recens,  oon  debel  vertis  credt.  Si  au- 
lem  sempiternns :  quippe  hic  sempiternus  Deus 
eral,  qui  loquebatur  in  omuibus  sanclis,  et  legem 
jledit[Moysi  in  monte  Sina,  el  omnia  polens,  et 
omnia  sciens,  et  Adae  in  paradiso  visus  esl,  et  in 
praedesliuaiione  carnali  futura  enuntians  ei,  el  cum 
Jacob  luctatus  est:  el  qiiemadmodum  humana 
fragililas  capere  poleral,  condescendens  infirmiia- 
tibus  omnium,  diversormn  geuera  approbat,  aliis 
iii  gloria,  limoris  omnium  causa,  aliis  in  humtliiate, 
emiiteiitis  ejus  lionitatis  agnoscendae.  Si  ergo  seni- 
pitermis  Filuis  de  patre  est  genilus,  qttippe  et 
omnia  scietis,  omnia  poteus,  et  omnia  salvans, 
omuia  contiuens,  judicans,  creans  cum  Patre  setn- 
per  et  Spirilu  sanclo,  accipe  igttur  quod  creatnra 


eulcianttir  homtnes.  Nam  ct  httmililaiis  stiae  causa 
hocdixit  propter  carnem  passibilem,  quia  quasi 
homo  bominibus  videbalur.  el  causa  uiilitatis  om- 
nium  tacuit:  res  quidem  gerendas  in  saeculo  an- 
nunlians  atque  enumerans,  diein  autem  et  horain 
non  eis  aperiens.  Qiod  crgo  pro  utilitate  noslra 
tacuit,  el  se  humiliavjt,  non  del>emiis  ultro  ei  esse 
ingrati  :  et  non  solum  non  inteltigentes,  insuper 
etiam  Judaico  more,  et  hominem  acstimanlcs,  ejus- 
dem  aetatis  et  ignoraniiae  et  impoteutise  participem 
judicantes  quomodo  Judaei.  Quod  non  divinitas  na» 
luraliter  paiiebatur,  sed  caro,  ipse  ostendil  Judaeis, 
dicens:  Sotvile  hoc  templumt  el  in  tribusdiebus  ego 
suscilabo  illud  (Joan.  n,  19).  Et  cui  boc  dubium 
est,  quod  Deus  hoc  dicebat,  id  est,  Filius  Dei  aeter- 
nus,  Verbum  vivens  Palris,  et  sapientia  Dci,  et  vir- 
tus  Dei  aeterna  et  sempiterna,  et  imago  Dei  invi- 
sibilis,  ab  invisibili  naius,  noti  factus  ?  Facta  autem 
est  caro  et  plasmata,  in  qua  Deus  erat,  quain  et 
indutus  erai  propter  invisibiliiatem  et  impossibi- 
litatem  visionis  nostrae.  Neque  eniin  intrinsecus 
eral  solum,  sed  extrinsecus  et  inirinsecus,  jsl  in 
c«elis  et  in  terra,  et  omnia  continens  implensque 
otnnia.  Nibil  ergo  itnperfeclutn  in  Filio  Dei,  nibil 
in;tqua!e,  nibil  iuiputens,  nihil  leinporale,  uibil 
incognittim ;  omnia  vera,  omnia  possibilia,  omuia 
ingcntia,  omnia  anqualia  Patri,  dicetite  Salvatore  : 
Nevio  novil  Filium  nisi  Paier:   et  nemo  novit  Pa- 


Deus  verus  non  potesl  esse,  neque  creaiura   crca-  ^  trem  nmFitius,  et  cui  volnerii  Filius  revelare(Matth. 


turam  ?alvare,  dicente  Scriplnra:  Et  colueruntt 
ei  servierum  creaturee  potius  quam  Creatori,  qui  est 
benedictus  Qeus  in  scecula  (Rom.  1,25).  Videsigitur, 
quod  paganitatis  esl  hoc  magis  quaui  Cbrlstiani- 
taiis?  Etquod  nou  tempore  est  natus,  sed  semper 
natus  eral  de  Patre,  dicit  Apostolus  beatus ;  /n- 
visibilia  euint  ej*s  a  creatura  mundi  per  ea  quce 
facta  sunt,  intellecia  conspiciuntur,  sempiterna  quo* 
i,ue  ejus  virtutehdivinilas  (Ibid.f  $0;.  Vides  igitur, 
quod  Christus  Filius  Dei  est,  non  leniporalis,  sed 
f empiternus  ?  Quod  de  snbstantia  divina  Palris  na- 
lus  est  seinper,  ipse  ail  Salvator  iu  Evangelio : 
Quod  nascitur  de  carne,  caro  est :  et  quod  nascilur 
ite  spmlu,  spiritus  estt  anomath  Deus  Spiritus  est 


xi,  27).  Vides  aeqiiaiitatein  Filii  ad  Patreiu?  Cum 
ergo  Pdtreni  novit  Filius,  inenarrandum,  et  in- 
comprehensum  diem  nescit  et  boram  quain  ipso 
fecit?  Absil  a  sensibus  nostris  hoc.  Ilenim  ip>e 
Salvator  dicit;  Da  illh,  Pater,  ut  honoriftcent  Fi- 
lium  sicut  honori/icant  Palrem  (Joan.  v,  23).  4£qua- 
lis  igilur  Deo  est  Filius  deitate,  dicente  Api»- 
sioio :  Qui  cum  in  forma  Dei  esket,  non  rapinam  ar- 
bitratus  est  cum  esset  aquaiis  Deo9  sed  semetiptum 
exinanivit  (ormam  servi  accipiens,  httmiliavit  se 
usque  ad  mortemt  mortem  autem  crucis  (Phil.  u,  6, 
7,  8).  Vides  quori  utrtimqiie  Scriplura  non  abueget 
in  Filio  Dei,  et  quod  Dei  est  virtus  omnipotenlis, 
oronia  scietiti»,oimiia  compleniis,oiniiiacoiitiiieu|j|t 


135  EPISTOYA  XVII. 

•mnia  habenlis,  oninia  dauiis,  judicantis,  salvautis  A 
creantis  :  et  quod  ereatae  natura  est,  id  est,  cnrnis 
ejns,  el  patientis  et  plorcniis,  ct  quasi  nescieulis, 
et  qu»*i  nen  potentis  omnia,  quasi  subjerti,  et 
caetera  bnic  sim«lia?Non  ergo  dobet  esse  confu*io 
rerum,  quamvia  conjiiuclim  res  ninftatis  iinn.or- 
fteJi*  Oeo  conjuncta  est  propler  nostram  salutcm ; 
et  ita  credilur  et  posl  passionem  corporis,  in  quo 
.  jfparuit  in  eoetiam  permanens  in  perpeiuum;  ut 
•.et  illi  qui  eracifiierunt  euiu  aspiciani,  et  impassi- 
iiilem  suit  conspeciibus  ejus  naturae  divina»  per  nn- 
texiani  conspicibilem  contoeamnr,  et  judiciiitn  \i- 
«ibttiter  termineior,  el  my>terii  secreta  scientia 
-rrveletur,  etpotemhe  ejus  maje*las  ci  bouiias  a 
euBCils  bominibus  co^noscatur. 

Itk  Quid  quodet  Spirilum  snnrtuin  verum  Deum  fj 
itttenimus  in  Scriptura,  el.de  Patre  proprieesse,  ei 
Ctitu  Patre  et  Filioseiuper,  sed  et  regnarc,ei  crcare, 
.et  tbtqae  esse,  et  salvafe,  el  viviticare,  et  peccata 
dimiltere,  et  onmia  iinplere,  et  sanctilicare,  et  ju- 
dicare,  et  docere,  eiouinia  scire,  ei  inhabitare:  ct 
quciuadiuoiluin  Filius  Oei,  ita  et  Spiritus  sanctus, 
persoiu  tertia  sicut  Fllii  ct  Patris?  Tres  euim  per- 
^cnra;  sunl  quibus  credimus,  vere  aequales:  diviua?, 
wuusque  aubstantia?,  id  est,  de  Patre  Filius,  et  Spi- 
ritus  64HCUis  propnecl  vere  de  Patre  Filioqne  pro- 
rediu  Prriuum  ighur  aceipe  quod  de  Patre  est  pr«- 
4>rie  Sp:fitussaiicu>s,  dieente  Scriplura  :  Verbo  Do- 
niii  arli  fitmati  $untt  et  tpiritu  oris  ejus  omni*  t/r- 
tuteorum  (Psat.  xxxii,  G).  Ct  Salvator  ait :  Cum 
amle.m  uenerit  pQructelu*,  Spiriius  veritaiis  qui  de 
Pmre,  proeeJit,  ille  de  meo  accipiel,  quoniam  i\)te 
me  giorijUabit,  el  veniens  annuntiavii  vubis  (Joan. 
iv,  2b* ;  xvi,  14,  15).  El  solvit  statim  inicrprctaus 
Domiuiis  o»leudeiis  priiuum  quidem  quod  persoua 
sii  Spiiilus  saiicius,  diceits:  Ille  de  meo  accipiei. 
fci  ul  ue»icuti  servuiu,  aulcreaturam,  aut  Patrein 
puieuius,  monsirei  Patri  non  impaiein  :  solvit  in- 
lerprelaus*  et  dicii :  Ideo  autem  vobis  dixi,  quoniam 
tiie.de  meo  accipteti  quia  omnia  quce  Putris  suntt 
mea  sunt  (Joan.  xvi,  15).  Si  igilur  ea  quue  Palris, 
ea  Filii  suut,  el  otiiuia  qua.*  Filii  suni,  ea  oinuia 
Spihtua  saucii  buut*  nibil  ergo  in  ommbus  deest 
Filio,  quod  iioii  aitiuealad  ejus  potesiateiu,  niliil 
qvod  noa  ab  eo  facluin  sit,  et  ejus  uiitu  ac  modc-  o 
rauiine  non  regatur.  Cuui  ergo  omnia  Filius  habcat 
ie  puteaiate,  iu  oniuibus  uitiii  ei  dcest.  lloruin 
igiiur  oinnium  babel  potestalemetSpirilus  sanclus, 
quorum  et  Filius.  Siceoim  dicit  de  Spirilu  Salvator: 
liUjmdicabit  mumium  et  conttineei,  et  docebit  de 
peccmto  et  de  justitia,  et  de  judicio.  De  peccato  qui- 
dern^  quod  non  crediderunt  tn  me :  de  justitia  an- 
lem,  quoniam  vado  ad  Patrem  meum :  de  jndicio 
aaitm,  quod  yrinceps  hmjus  mundi  jam  judicatus  est 
(Joa*.  xvi,  8  seqq.).  Vides  igitur  quod  Spirilus 
»aitctus  annuiKiai  Filiura,  et  docet  de  Filio:  et 
Fiiius  de  Paireet  Spiritu  saucto:  et  Spiritus  tan- 
cUudocel  de  Paircel  de  Filio?  TriniUis  igiturqma 
vera  csl,  iuenarranda  esl,  invisibilis  esl,  ouinipo- 


AD  CVRILLUM,  J86 

tens  est,  sese  praedicat9  sese  annuntjat  djgnaulcr 
omni  creaturx,  visibili  et  invisibili,  nou  valcnti 
di^nauter,  aut  narrare,  aut  niirari,  aut  cou  prv- 
licudere,  aut  investigare,  aut  quemadmodum  e-t 
liuinanis  eam  scnsibus  occupare.  Constat  igitur  iu- 
Ortnari  hou<iuem,  sanclae  veu^randa^que  Triuitaiis 
in  enarraiida  gloiia,  majestaie,  aul  potentia.  Iliijus 
igltiir  vim  Trinilatis  narratio  glorise  si  excedii, 
quanto  mngis  frustrabuntur,  qui  audent  inter  Pa- 
trem  ct  Fliium,  et  Spirilum  sanctum,  aut  locum,  aut 
l^ni]*iis,  aut  alii|iiam  causam  hiimanam  pouere  :  qui 
nbn  solum  quiirsit  Deus  non  inlellexeriint:sedncc 
etiam  quid  sit  homo  altendcre  polueruul?  sNil\il 
ergo  iu  Trinitale  subitaneiiin,  nihil  ntipcrrimum, 
nihil  leuiporab*,  niliil  impotens,  nihil  ininus,  nihil 
inapquale :  Trinitas  vencrandaj,  depreranda,  Tri- 
i.ilas iuenaiTanda,  investiganda,  iiiconiprehendeiida. 
El  quod  invisihilitim  reriim  lides  esi,  nobis  dicii 
Apostohis :  Est  autem  fides  speramtarum  substanlia 
rernmt  invisibilium  exaininatrix  {Uebr.xi,  I).  In  hac 
enbu  teslimouiiiiii  nieriierunl  seniores.  .El  iteruut 
in  Evaugelio  :  Deum  nemo  vidit  uhqnam  (Joan.  i,48). 
El  ilerum :  Sviritus  ubi  vult  spirat,  et  vocem  ejns 
audisf  sed  neseis  unde  veniat%  et  quo  vadat  (Joan. 
in,  8).  Quod  Dcus  esl  Spirilus,  dicit  beatus  Pqlrus 
aposlolus  :  Ui  quid  mentitus  es  Spiritui  sancio.  A- 
iiania  ?  Ndn  es  mentitus  hominibus,  sed  Deo  (Act. 
v,  4,  5).  Non  (Fixil  Palri  et  Filio,  sed  Spirilui  s  .u- 
clo.  Vides  igiuir  quod  Deus  est  Spiritus  san^iiis.  Kt 
quod  iibiquc  csl,  dicit  sanctus  Prophela  :  Quo  /*u- 
giam  a  spiriiu  tuo,  Domine  ?  aut  a  [acie  lua  qno 
vadam  (PsaL  cxxwm,  7)?  pt  quod  omnia  coiuplft 
Spirilus  sieul  Filius,  ail  piophela:S/>f'r;fuiZ)onifii« 
replcvit  orbcm  lerrarum  (Sap.  i,  7).  Et  ila  iu  ^clis 
apo  tolorum  :  Ucec  dicit  Splritus  jubens  :  Separate 
mihi  Barnabam  et  Panlum  in  opus  ad  quod  vocavi 
eos  miitere  (Act.  xiii,  "l).  Et  iieruni  Aposloli:  fla- 
cnit  Spiritui  sanclo,  et  nobis  (Act.  xv,  28).  Et  iu  li- 
bro  Begiioriiui  dicil  Deus  iu  Judajos:  Regnaverunt 
non  per  met  neque  per  Sriritum  meum  (Osee  viu,  4). 
Et  in  Prophelis  ila  Doniinus:  Israel  concitavit  spi- 
ium  Domini  (Isa.  lxiii,  10;.  Et  quod  hahiiel  in  ho* 
uiine  Spiritus  Sauctus  quoiiiodo  Filius,  dicjt  A^>o- 
stolus  :  Quoniam  membra  vestra  templum  sunt  S,:i- 
riius  sancii  qui  habilat  in  vobis  (1  Cor.  vi,  19).  Et 
iterum  ;  Nesciiis  quoniam  templum  Dei  e*tis9  et 
spiritus  Dei  habitat  in  vobis  (I  Cor.  ui,  16).  h)i  quo.l 
oiiinia  uovcrit  Spiritus,  dicil  sanclus  Apostolusil»: 
Alit  datur  per  spiritam  verbum  sapienlia,  alii  vei- 
bum  scicatiiv  in  eodem  spiritu,  alii  fides.  alii  /im- 
guarum  genera,  alii  interprelationes  in  eodem  spiritu, 
atii  gubernaiio.  tlivc  autem  omnia  operalur  uhus 
aique  idem  spiriius,  diiidens  omnibus  sicut  vutt  (t 
Cor.  xn,  7  seqq.).  Non  dixii,  sicut  jubeiur,  sed  *i- 
cul  vult,  oslenihiis  non  cieaiuiain,  sed  verum  Deuui 
Spiritum  de  Dcoesse,  el  omnia  posse  sicut  F  liuu  . 
Uude  ait  siuum  Aposlolus :  Quemadmodnm  nemo 
nocit  hominum  qutv  suni  tn  homiue,  uisi  spiritus 
hominis  qui  est  in  e<j :  su  ct  qmv  sunt  Dei  nemo  no* 


187 


S.  IIIEROXYMI  OPERUM  MANTISSA. 


188 


tff,    fiiit  spiritut   qui   de  Deo  est.  Spiritus  enim  A  presse  laudem,  quod  ail   Hioronymus  episf.  29,  ad 

Drf  perscrutalur  etiam  alla  Dei(l  Cor.  n,  iO,  II).       M»rcellam,  qu*  anni  est  38i,  utsi  quid  fortene- 

Vides  qoemadinodum   omnia     scienlem   Spiritum 

s  mctuni,  et  omuia    potentcm,   et  ubique  esse,  et 

oniuia    creasse,   et  omnia    salvare,  sancta   nobis 

Sctipliiraanntiiitiat.  UndeetSalvator  in  Evangelio, 

blaspbemiam  Spiritus  sancli,  neque  hic,  neque  in 

fuluro  hominibussiatuit  dimilicndam,  dicens:  Ideo 

dico  vobis,  quodomnis  blasphemia,  et  omne  peccatum 

dimiltetur   hominibus :  blasphemia  autem    Spiritus 

sancli,  neque  hic,  neque  in  futuro  hominibus  dimit- 

tetur  (Matth.  xn,  31) :  non  utique  blasphetniam  di- 

cebanlaliam  Spirilus  sancli  JmlaVi,  nisi  boc  qnod 

Deus  non  erat,  anl  de  Deo  proprienon  esl.  Nam  in 


scimus  sine  teste,  sine  judice  in  fida  aure  moriatur : 
quod  tiosler  sub  litiein  cnp.  i,  tolidem  fere  verbis 
habet.  Tnm  illud  illustrius  epist.  128f  ad  Gauden- 
tium,  post  annos  triginta  quinqiie,  seu  413  dala  : 
I n  Domini  sacrificiis  mel  non  ofj'ertur%  ceraque  con- 
lempla,  quce  viellit  hotpitium  estt  oleum  accenditvr  in 
templo  Dei,  quodde  amaritudine  exprimitur  olivarum: 
qu.v,  ut  alia  inulia  qua»  pia*ierniiftitnus,  ita  noster 
cxpressil,  ut  cum  ceriuin  sit  ex  iis  locisdesumi  non 
poiuissc,  duae  unius  ejusdenique  auctoris  epislola?, 
si  ex  hoc  licet  uno  argttmento  judicare,  videantur. 
A  l  non  ideo  geuiiinuiii  hunc  quoque  esse  llierouymi 
feiiiin  pronuiiiio  :  dicam  hac  de  re  latius  in  praefa- 
tione  :  Scias  inteiitn  ab  bis  verbis  :  Pelicani  cnm 
snos  a  serpente  filios  occisos,  clc,  qtiae  inlerposilo 
sp.itio  spjiinximus,  non  ut  Erasmus  pittabat  ab  illis, 
ilaque  Placenliam  te  remilio,  atteriusauciorisjquide 


venimus  quoniam  Judaci  non  audenl  denegare  spi-  ...  * 

,  .     «    .        .     .     ,.,  .   nalurisamnianlnini  scnpsent.  esse  d7ioffitaa{xaxwvt 

ritum:  sed  m  Scriptiins  sicubi  legentes,  aul  crea-  U  Mlie  nec  (|0ciuni,  necad  rem  qnidquain  peritnens, 
turam  accipiunl,  sicul  augeium,  aul  ipsum  Palrem  et  quod  yideiur  errore  eoitim,  qui  concinnant  eodi- 
existimaut,  et  tertiam  personam  accipiuut,  aut 
composilum  arbitranlur  Dcuin  Palrein,  cum  sil 
proprias  natura  Sphiius  Pater.  Ex  his  etiain  spi- 
ritum  allerum  putanl  eum  consistereet  Verbo,  cum 
sit  hoc  magis  rei  compositiliae  et  rcalis,  quain  ve- 
rne,  divinae,  ineorporeae  simplicisque.  Solet  a  Ju- 
daeis  hoc  sic  intelligi,  et  a  paganis  inlerdum.  Nobis 
igitur  unus  Pater,  et  unus  Filius  ejus  verus  Deus, 
et  unus  Spiritus  sanclus  verus  Deus :  et  bi  tros 
iMium  stint,  una  divinitas,  et  polenlia,  et  regnum. 
Sunt  autem  tres  personae,  non  duae,  nou  una,  non 
secundum  revelationem,  aut  collectionem,  anl  con- 
fusionem,  sed  semper  manenlibus  personis  divinis 


cum  pagiuas,  ul  alias  usuvenii,  tcinere  subjunctuiu. 
EPISTOLA  XVIII. 

AD     PRiESIDIUM. 

De  Cereo  paschalL 
I.  Nulla  res  (vefus  inquit  Comicus)  tam  facilisesl, 
qiiin  diflicilis  flal,  si  iuvitus  facias.  Quod  si  ille 
retn  facilem  difliculler  fieri  inviio  animo  putavit, 
quid  me  facere  posse  exisiimas  in  re  inaxima,  et 
nullius  unquam  edisserla  eloquentia?  Nam  qui- 
cunque  volueruut  de  laudibus  Gerei  dicere,  ph>~ 
nisque,  ut  aiunl,  ventis  ingenii  sui  intendere  vela, 
et  quasi  quaedam  pelagi  alta  penetrantes,  vicina 
abscondcre  littora  :  statim   in  oralionis  foribus  re- 


llarum  fidcs  dalur  in  baptismo,  ab  his  et  remissio  C  tinet  oratortim  clamor,  florum,  pratorumque    dc- 


datur  peccati,  et  vita  aeterna  sine  aliqua  duhita- 
tione  speratur.  Huic  Trinitatl  credentes  vere  sancti 
el  beati  patriarcbae,  prophetac,  apostoli,  marlyres, 
ct  martyrii  gloriam  iiieruerunt,  et  spem  viiae  pe- 
rsnnis  adepti  sunt,  et  regntun  coelorum  ba^rediia- 
tioue  non  ambigua  sortili  suut. 

HONITUM  IN  EPISTOLAM  SEQUENTEM. 

Auctor  circa  anntim  treceniesimum  sepiuagesi- 
mum  octaviiui  *cribebal,  quod  inanileslum  ex  his 
irebel  esse  snb  finem  episiolae  :  Necdum  annus  com- 
pletusest  quoprincipem  Gratianum,  prodente  exercitu 
suo,  ame  foeda  caplivitas,  dehinc  miserabilior  oppres* 
sit  interitus.  Visus  aulem  est  doctis  <  riticis,  et  ciiin 


scriptio,  et  in  modum  sonautis  aurae  molliter  verba 
cademia,  dum  «Jcscribuntur  apcs,  quod  sine  coilu 
gencrantur  et  generant,  quod  solae  a  concubitu  li- 
berae.  naios  ore  legttni,  arte  componunl,el  quadant 
ratione  vitali,  aiiiiuas  apictilis,  non  dcsuo  inseriint. 
Pra.lerea  Yirgilii  totus  Georgicorum  liber  profertur 
in  medium,  rex  advoluns  agmen  iuducit,  tanioque 
strepitu  divcrsa  narranlur  munia,  ul  mililaribus 
c;istris  interesse  te  credas.  Sed  cum  ha?c  audieris 
sive  legeris,  laudabis  oratoris  eloquenliam.  Et  ul 
breviter  siguem,  pulo  te  Quintiliani  controversia» 
recordari,  iu  qua  paupcr  causalur,  dolens  ob  inte- 
riluiii  apum,  floresab  impoleutissimo  divile  vene- 


primis  Erasmo,  Hieronymi  siylinn  xmulatus,  utpote 

(iiiiexhtijusepislolisiid  lleliodorumaccaeteros,  sen-  ■?  .     ■       .         a     •  .  ^.      -  «.  ~~-  «^;.*. 

tentias  quasdum  et  ve.  ba  sublegerit.  Mihi  non  imi-  D  »aios.  Esto  ha3C  jaruiida  sint,  et  aurem  composno 
t;itusmodo,aulanxio,  quodfieri  aiual,  Hieronyinum      pede  mulceant,  quid  ad  diaconuin  \Al.  tacel  quid 


vtstigio  secutus,  scd  ipsum  ferme  videtur  Hier o- 
nyiuianuni  ingeuium,  ac  salivaiu  tota  orationis  se- 
n»*,  coittextuqite  scuientiarum  refene.  Vcium  boc 
e*t  ipsuui,  quod  me  magis  movel ;  si  enim  recle 
teuiportini  rationes  iniinus,  nonduiii  erat  anno  378, 
cx  Hieronyinianis  scripiionibus  tam  bene  confoi- 
mando  siyio  excmplmn,  neque  adeo  ipsa  duduni 
laudaia  cpistola  ad  Ileliodoruin  salis  eial,  qtia  cum 
.-i  pia*seulem  ad  pra-sidiuin  componas,  magis  ar- 
gumenii  similitudine,  et  Scripioris  ingonio  ,  |>cr- 
spiciescoiiveniie,quaui  sublectis  ex  llla  verbis  aut 
seutentiis  :  quarum  eliam  spleudidiores  nonnulle  in 
ea  aique  atque  ista  e\  Terttilliani  Itbro  ad  Martyres 
videri  possuut  delibaUe.iPorro  autem  ex  aliis  Hieio- 
nymi  scriptis,  qua?  posteriorum  sunt  tempoium, 
no&ter  qu.e  p.ni.i  habei,  iuuluo  taii.en  accepibse  uoii 
potcdt.  E^u^modi  c^i,  ul  uiiuui  ^tque  alUrmn  cx« 


ad  diaconum],  quid  ad  Ecclesi*  sacramenta,quid  ad 
lempus  Pascbae  quo  agnus  occiditur,  cutn  accinctts 
lutnbis  carucs  cum  ossibus  devoranlur  ;  cuin  la- 
ceute  cpiscopo,  el  prcsbyleris  in  plebeium  quodaiu- 
inodum  cultuni  redactis,  Levita  loquitur,  docetqite 
quod  peue  non  didicil :  et  festtvissimo  pwdicaiis 
leuipoie,  toto  dehiuc  anno  juslilium  vocis  ejus  in- 
dicitur?  Vidcsne  quam  grandia  sinlt  intelligie  le* 
difiicilia  postuiare.  Iit  eodcm  quippe  momenlo  et 
prxdicaiula  couscribere,  et  cur  ita  praedicata  sinl 
docerc,  omniuin  diflicillimum  est.  Nam  illud  pene 
me  prxtehit,  quod  divinis  magis  qtiam  bumanis 
vocibus  didscrcndum  cst.  Legc  Pcnlatcuchum,  Iu- 


189  EPISTOLA  XVIII.  AD  PRjBSIDIUM.  190 

s:romentum  percurre  vetus  ;  nusquam  in  Dei  sacri-  A  vis  rem  majoris  pretii  minoris  vendere,  sit  impe- 


liciis  mella,  nusquam  cerae  u$um,  sed  lucernarum 
luiuina,  et  oleo  foios  vidcbis  igniculos.  Quid  causer 
de  Veteri  Testamento?  Novos  percurre  libros.  Hi, 
ut  opinor,  sunl  Evangelia  quatuor,  apostolorum 
Aclus,  Epislohe,  Joanuis  Apocalypsis.  Nibil  prspter 
ista  ;  nunquid  alicubi  cereus  ?  Nonne  in  flne  \Al. 
-lide]  Evangelii  delonanlis  iuter  seplcm  candclabra 
tt  lucernas  aureas,  sponsus  revelatnr  incedcns? 
Ad  liaec  respoudebis  :  Et  rgo  a  le  fleri  idcirco  po- 
stutavi,  quia  scivi  esse  diflicile  quod  pdrbaui.  Levi- 
ler  oimiis  solviiur  quaeslio,  et  par  pari  refenur 
seutemia.  Et  ego  ine  idcirco  iacere  debere  non 
puiabo,  qnia  rem  dtflicillimaiu  postuh«sti  :  altauien 
ne  te  causaudo  differam,  si  corain  pariler  foerimus, 


dimenlum  in  proposito  luo.  Decem  aliquid  emplum 
est  ntunmulis,  vel  uniim  Hbenter  accipiam,  dum 
me  ad  praelium  feslinantem  nullae  praepedianl  morae. 
Maliliaeus  sedens  ad  leloniiim  audit  :  Sequere  me 
(Matth.  \\%  9).  Nunquid  prius  ratiocinia  suppulavit, 
et  reversus  doinum  suorum  pnssus  esl  lacrymas, 
pr<e  fiornmquc  auclione  sollicilus,  nequaquam  po- 
tuit  Domini  sequi  vestigia,  nisi  niuiuli  sepriusouere 
liheiarel?  Ille  discipulus  qui  renunliarc  parentibus 
nnte  cupiebat,  voce  Salvaloris  arguilur.  El  cerie 
iiuiltuin  est  inter  eum,  cujus  brevis  ad  domuin 
recursns  slalim  venluri  reprehcndiltir,  et  te,  qui 
tanio  jam  lempore,  aul  non  vendis  iuaf  quod  cito 
potes   facere,  aut  uon  contemnis  :  sed  vides  mulla 


audies  universa  quae  seuiiain  ;  ul  s't  quid  forie   ne-  "  tibi  impedimenlo  esse  ne  facias. 

aciuius,  in  tua  aure  moriatur.  Nam  <jui  scribit,  nuil- 

tos  sumit  judiccs  :  aiius  in  alterius  livet  ac  grassa- 

lur  ingeniuui.  Ille  si  unus  sermo  defucril,  quasi 

cLiudani  oraiiuuculam  diffugit.  Alius  si  paiilultuii 

se  loquenlis  cothurnus  eituleril,  uon  presbyterum 

latrabit  esse,  sed  rlieiorem. 

11.  Itaque  si  vis  te  mihi  hoc  obligari  muiiere,  Pla- 
cenlinas  delicias  desere,  sectare  Abrahse  hahiiiim, 
relinque  nalaie  solum,  sprelisque  urbibus  ad  rieserta 
secede,  ul  possis  orare  cum  Cbrislo.  Eril  quidom 
dnrus  et  mucidus,  et  hordeaceus  forte  panis.  Scd 
delicatuiu  militem  rex  non  amat.  Jerusalem,  quae 
stmilam  et  mel,  et  oleum  manducavit,  fomicaiiouis 


III.  Ctnn  hxc  legeris,  aj  asylum  Romuli  fugies, 
el  Comoediae  conscendcns  aram,  verba  Domini  sae- 
vieniis  cludcs.  Diacouus,  inquies,  ecclesiam  tuio 
deserere  non  possum  :  vereor  ne  incurram  sacri- 
legium,  si  aliaria  derelinquam.  Euge,  meus,  plus 
de  te  exacturus  stim,  si  ad  viiain  monachi,  tlerici 
aliquid  dignilalis  accedit  ;  si  in  apostolico  stans 
ordine,  quolidie  Christi  corpus  pia  plebi  famula- 
tione  dislribuis.  Sed  considera,  obsecro,  satis  esse 
dilfieile  Iociiiii  Slephani  implere  vel  Patili,  in  ange- 
lico  siare  minislerio,  el  populos  snbjaccnles  ca- 
deuti  desuper  vesle  despicere.  Preiiosum  estmarga- 
riiutn,  sed  cilo  frangilur,   fracttimquc   non   pote*t 


arguitur  :  no;i  quod  mali  sint  cibi,  quos  palerna  q  instaurari.  Navis  quamvis  sit  rudis,  ei  solidis  con- 


iudulget  cleinentia  ;  sed  quod  mollis  pruelialor  ad 
primain  sutiiii  aciem  concidat,  el  posl  umbram 
soleiu  ferre  non  queal :  post  sudarium  g:dcam  oueri 
potius  reptitet,  qiiam  lulaiuiiii.  Quod  si  ciire  cu- 
pieuli  maier  obsistil  in  iiiuine,  loquere  ei  verbis 
Douiini  tui  ;  Mater  mea  et  fralret  mei  hi  sunt  qui 
faeiunt  voluntatem  Patris  mei%  qui  in  calis  e$t  (Litc. 
vui,  21).  Si  veruacula»,  ctini  quibiis  tiuiritus  es,  tlere, 
ct  paierni  ruris  iueuioria,  ipsius  qtioquc  doinus 
auguti,  et  secrela  retinere  le  cuiperiut,  in  qtiibus 
iufaus  volulatus  es,  lusisti  puer,  adolesceutultis 
lascivisii  :  recordare  otimes,  qui  uunc  accohe  eremi 
tunt,  coelesies  itlos  cboros,  per  eosdem  erupisse 
tramiies,  iisdem  instilisse  vestigiis.  Et  ul  lougam 


lixa  clavis,  tumeiiies  fluctus  tabulata  iioii  sentianl ; 
cito  lamcn  si  periculose  navigat,  pcrforalur  :  et 
licet  plenis  veulis  lucrosius  ad  oplata  perveuiat  : 
tamen  magis  secura  suntqu.e  tranquilla  ;  ct  ul  aper- 
tius  loqiiar,  plus  te  quidem  dicis  liabere  mercedis, 
si  in  inedia  urbe  consistens,  monacborutn  vitam 
vicliles.  Ilasc  stint  vcra  quai  dicis,  sed  non  lam 
facile  cxpleutur  opere  quam  dicto.  Ul  cnim  cactera 
praetertnittaiu,  qusenos  abausleriore  vila  relrahuul, 
illuri  inferam,  ad  cujus  comparalionem  eliam  quae 
dissiiuulaveritii,  imo  timueiiin  dicere,  intelliges. 
Aliits  barbam  caedit  aequaliler  et  hilaritatem  froutis, 
iiilcnti  desuper  coma  prol^ii,  Tu  si  paululiim,  ut 
nos  solemus  facere  rusticani,  capilltim  usque  ad 


orutioucm  compendio  breviem  (epislola    quippe  ti-  D  cutem  perscqucris,  risiim  pra»bebis  omnihus.  Qnod 

bniin  redotere uoii  debet)aut  parva  aut  magna  suni, 

quae  tibi  deserenda  suademus.  Si  parva,  nou  dillicile 

putes  parv4  conteiunere.  Si  magua,  niajora  uutguis 

prjeiuia  pra>parantur.  Sed  dicis  :  Yolo  prius  pa- 

leruum  rus  vendere,  et  exiguis  sumptibus  congre- 

gitis,  sive  viaticum  via3  sUsruere,  sive  iu  pauperum 

lue  atiinoiiiain  praeparare.  Et  bic  Evangelicasu  audi 

s<*iitentiam  :  Si  vis  perfectus  es*et  vade,  vende  omnia 

anm  kabes,  et  da  paupenbus  et  veni,  et  sequere  me 

(Matlh.  xix,  21).  Plurcs  jam  anni  suui  quod  coe- 

pi»ii  servire  Deo.  Mens  Chrislum  sequeus  nou  diu 

sorculi  sustinet  onus,  nec  se  paliiur  isliusmodi  vin- 

cilis  alligari.  Quinpoiius  timenJum,  ne  dum  ocea- 

sio  distiibueudi  paliituonii  prxteaditur.  dum  n  >u 


si  pulla  fueril  lunica,  etiam  prsetereunliuin  digit;s 
dcuotabcris.  Cave  inquam,  ut  non  siricl;e  siut 
caligne  ue  crura  uon  candeant.  Nisi  formosus  fuc- 
ris,  sancius  es«e  non  polcris.  Aliquis  invitat  de 
opliuialibus  ad  prandium,  omnes  volivis  perguut 
feriis  :  cerle  aui  eundum  libi  csi,  autnegandum.  Si 
ieris,atileisilciu  vesceriscibis,nui  aliis.Si  aliis.cou- 
vivaiuiu  offcndcntiirloculi.  Si  iisdeiu,  periiabsliucn- 
lia.  Quod  si  ire  uolueris,  ttiuc  miser  in  praudio 
couiederis.  Ad  singulas  quasque  phialas  et  dclibtita 
mcllis  vina  polaberis.  Alius  in  tuum  vullum  cavil- 
labitur,  ille  iiicessuui  ridebit,  hic  habiluui.  Et  imi- 
latores  forsilan  Judaporum  :  Nonne  hic  e$tt  inquient, 
filius  labri  ?  Nonne  fratres  ejus  et  sorores  apudno* 


lfrl  S.  HIERONYMI  OPERUM'  MANTISSA.  192 

$nnt  (Matth..  xm,  55,  &6)?  Ego  illiun  memini  anle  A  sine    rjfraemio  fUlorrque   mercede  absqtie  bitineis 


totferme  annos  illuU  fecisse  turpe,  dixisso  turpius. 
Alins  furem  clainabil  et  moechum,  seque  sccleris 
llnget  fnisse  pailicipem.  Omnia  pariler  prandia 
cousonabunl,  et  in  le  lemuleniuui  convivium  dis- 
solvetur.  Qnod  si  vilibus  ahstintieris  carnibus,  et 
non  crebro  balneas  frequentaveris,  tunc  fere  per 
onines  columuas  Mauichtfi  tibi  lilulus  ascrihetur. 
Si  volucruin  edtilium  reftttaveris,  et  tenellas  coliim- 
baa,  crassosquc  luiiures  expelenti  giilluri  durior 
ilominus  denegaveris,  sacrilegii  crimen  affigelur. 
Staiimque  aient  :  Hi  stint  qui  ctratorero  mumli 
ronteromint  :  in  usus  nosiros  facta  sunt  oinuia. 
Audivi,  tesle  Domino,  non  menlior,  queuulam  in 
suam  gulam   discrtum,  cum  me  rumore  cognovis- 


perseverant?  Nemo  id  necessifate  pati  noii  poiest, 
qtiod  pro  Dco  volumate  pati  delrect.U.  Itabebis 
cellulam  qune  le  solum  capiat.  Imo  non  cris  soltts, 
angelica  tecam  turla  versabftur.  Tot  soeii,  qtini 
sancti.  Le*ges  Evangclitiro ,  confabulabilur  teroin 
Jesus.  Replicabis  apnsiolos  vet  prophelas.  Nuuqnid 
poleris  talem  alium  tuis  scrmonibus  habcre  coiisor- 
tem?  Terra  sumus,  et  cinis  :  et  per  omnia  mo- 
mcnla  de  nostra  salufe  stispensi,  conlinuo  in  pul- 
verem  dissolvendi.  Qtiid  relrectamus  de  uecessilate 
facere  virtulem?  Cerle  qtiandoque  rooriendun)  est, 
et  stercoribus  plena  vitalia,  quae  nos  quclidic  lio- 
str«  couunonent  vilitatis,  in  similem  putredinein 
omne  secum  tractura  stini  cnrpns.  Qnam  cito  muudi 


set  escnlciuioribus  cibis  abstiuere,    dixisse  :  Nun-  B  relimioamus  anguslias,  et  si  forte  ob  continenliani 

(quod  tamen  raro  accidlt)  dolere  stomacbum, 
sestuare  febribus  cceperimus,  -perpetux  viiae  ja- 
ntiam  morbuin  putemiis,  plehamque  victoriam. 
Quia  Scriptura  docente  coguoscimus,  nullu.u  aiite 
vitae  hujus  flnem  plene  bealiim  esse  direndnm. 
Quanti  iu  mediis  opibus,  et  inler  infulas  consulalus 
ropentina  morte  subtracti  sunt?  Nitper  imperator 
Valenlinianus,  cum  adversus  Sarmalas,  Quadosque 
propter  Illyrii  vastatioiiem  in  consistorio  saevus 
infremerel,  et  totius  genlis  excidium  rigfdus  mina- 
relur,  sanguine  erumpeuie  discrepuit.  Quid  loquar 
de  fralre  ejus,  quem  contra  regale  fasttgium  Thra- 
cia?  ignis  absorbuit  ?  Necdum    annus    completus 


qiiidporcellus  ideo  factus  est,  ut  logatus  in  «enalti 
senlentiam  diceret  ?  Quo  videlicet  me  stnltitiae  con- 
deronaret,  qui  putarem  ea  quae  sunt  in  hominutn 
usus  creata,  non  sumere.  Haec  et  istiusmodi  cuin 
vitam  in  urbibus  lacerent  bonam,  quid  facies,  fra- 
tcr,  in  medio  ?  aut  viliis,  aut  anailiemati  colla 
submilies  :  id  est,  aul  sectaberis  quae  siiut  adversa 
continontiae  :  aut  si  facere  nolueris,  ipse  damnabe- 
lis.  PraUermiilo  crebras  salulationes,  obsequia  ma- 
tronariim,  variasquc  iiiecebras,  quibus  eliam  rigi- 
dissimi  emollitintur  animi,  el  sircneo  cantu  ad  nau- 
fragia  perlrahtintur  :  quod  ad  speciosas  quasque 
formas  oculus  saepe  invitus  abstraliitur,  qtiod  au- 


res   obsccena  dicta    ferittnt ;    nunc  illud   affirmo,  .  est,  quo  principero  Gralianum,  prodenle  exercitu 


quod  etiamsi   isla  non  essent,  ad  comparaiiouctn 
tam  ingcnlis  boni,  roiuora  desercre  debueras. 

IV.  Adde  quod  diaconus  es,  sed  abscessu  tuo, 
ocelesiae  damna  non  semient.  Helia3  vixil  in  erento. 
llcliseum  Prophelarum  secutus  est  chortis.  Praecur- 
60 r  Domini  Joannes  nulritus  in  soliludine,  ad  hoc 
laudem  dcscendit  a«I  Jordanis  ripas ,  ut  populos 
arguerct  confluentes,  et  Pharisaeos  intelligens,  cle- 
ricos  Judaeorum  generaiioiies  vipereas  deuotarel. 
Nuper  iEgypti  dcscrta  vidisli  :  inltiilus  es  augeiicam 
familiam.  Quanli  ibi  flores  sunt?quam  spirituali- 
hus  gemmis  prata  vcrnantia?  Vidisti  serta,  quibus 
Dominus  coronatur.  Ille  lihi  in  pectore  ignis  exx- 
6iiiH.  Illa  quotidie  cogita,  tracta,  dcsidera,  et  qtiasi 


suo,  ante  fceda  captivilas,  dehinc  miserabilior  op- 
pressit  interilus.  Et,  ut  ista  taceam,  etiam  qui 
comintiui  (ine  perierunt ,  posl  tnorlem  pari  cum 
omnibtis  conditione  socianttir.  Quoltisquisqud  eo- 
rum  in  die  judicii  minimo  de  roonachis  compara- 
bitur?  Secleinur  satem  muliercutas ,  sexus  nos 
doeeat  inlirmior.  Qitanta?  divitiis  pariter  et  nobili- 
taie  pollentes  (uolo  enitn  vocabula  dicere,  ne  adti* 
lari  videiir)  reliclis  farultalibus,  pignoribiisque  con- 
temptis,  id  factu  facilc  jtidicaverunl,  quod  tu  pro* 
prio  puiasli  timore  difficile?  ld  de  cerei  carmiue 
disce.  lllud  libi  d«  vatiis  florihtis  lumen  exorna. 
Esto  et  ipse  apis.  Dehborae  victoriam  imitare. 
Barach    tecum   Sisaram   perseqtiatur ,   et    liberato 


^Hiodam  carcere  detcniits  exclama  :  lleu  me,  quia  jj  Israei,  Judicum  carmen  iiigemiucs,  ul  Christi  mella 

coiupoiias.  Si  sic  iainpadem  pra?paras,  sponso  ve- 
rie.nte  non  donnies ,  cttbicultim  regis  intrahis. 
Plura  cum  dicere  vellem,  et  te  mecum  uli  exhor- 
tntioue  retinere,  subito  nuntiatum  est,  asellos  eswj 
condnctos,  qui  me  Romam  usqtie  pertraherent. 
Itaque  invitus  Placentiam  te  remillo,  sub  ea  con- 
ditione  quam  nosti,  ul  quotics  haec  lcgeris,  tibi 
scias  csse  quo  polliclttis  es,  veniendum. 

Pelicaui  f  cum  suos  a  serpeute  filios  occisot, 
morttios  inveniunt,  iugent,  et  se  ei  sua  latera  per- 
cutiunt  el  sanguine  cxcusso  ad  corpora  niorluoriini 


yeretjrinalio  mea  protonyata  esl  (PtaL  cxtx,  5)  !  Et 
iu  paradisum  menie  conscendeus,  loties  in  terra 
tion  eris,  quoties  terram  despexeris.  Cadem  nobis 
cene  cum  hls  qui  habilant  per  deserta  condilio 
«  l.  Iidem  oculi,  lotidem  manus.  Iisdem  iiiflrmita- 
libus,  vel  virtutibtis  subjacemus.  Si  le  aquae  potus 
vexat,  quanti  nobiliores,  non  dicam  vina  nesciutil, 
ei  carnium  ignorant  cibos,  sed  iuftiso  tanltim  legu- 
iiiinc  susteiitatitur?  Si  batiicarum  te  lavaca  solliri- 
iant,  quanti  princpes  civitatum,  sive  oh  rulpam 
prnpr:.im,  sive  oh  invidiam,  ad  iusulas  deporlati, 


1  Wos  i*tha?c ,  qu  vt  contiiin»  seric  supcrioribus 
aunectcbaniur  cuiu  nihi)  tamen  ad  ca  perlinereut, 


dislraximiis.  D<;  Pclirauo  fahulam  vctercs  plerique 
iaclanl  ciiam  iucrcdibili>rciH. 


»3 


EPiSTOLA  XIX.  DE  VERA  CIRCUMCISIONE. 


191 


6ic  teviuscuut.  Aqu.U  quaudo  senuerit,  gtavaniur 
ipsius  penna?  el  otuli,  qtucritque  fontcm,  cl  erigit 
pemtas,  et  colljgil  iu  se  calorem,  et  sic  ocnli  ejus 
saoanttir  :  el  in  foniem  se  ler  inergil,  et  *  i>a  ad 
juventuiem  redit.  Phoenix  avis  esi  in  India,  et  per 
quingeutos  anuos,  i!e  Libano  iinplet  se  aromaiibus, 
ei  sic  nidiOcat  sacerdoti  *  Heliopolitano  mense 
Faiuenoth,  aul  Faruiuih,  Impjet  arain  sacerdos  sar- 
iuentis,  ei  ibi  confert  pbceuix  aromata,  et  eicetrum 
arae  iroponit.  Et  prjmo  solis  oriu,  phosiiix  qtiidcm 
niovet  peunas,  solis  vero  culorc  acceuditur  electium, 
et  sic  cxuruntur  aromala,  et  ipsa.phcenix  inct  inli- 
lur.  Crastinq  die  de  cinere  gignitur  yermis  :  se- 
cundo  pemiaseflert,  terlio  a.d  autiquam  redit  natu- 
raoi,  cl  sic  ad  sua  loca  revertilur.  A'»g\iis  quando 
seuucril,  perdit  aspectum  :  et  si  voluerii  redire  ad 
juveiiinicin,  jcjunat  quadra^inia  diebus,  ut  laxetur 
pt»llis  t'j*.is  :  ei  sic  aiigtisiuin  furamen  iuquiril,  ui 
dum  ititilur  exire  indi\  pellem  tcuectuiis  diutitlat. 
Coluber.ad  bibendtim.  yc.niens,  in  aqua  venenuui 
fccpon  t,  tie  ciiin  vcueuum  aqua  concretuiu  occidal. 
Ku  nim  lrmuiiem  liinql,*,  veslilum  per$cqui,iur,capul 
laiuen  stiuiu  cebt  quando  percutjtur,  ubi  scit  esse 
iMorieui  suaiti.  Seipens  quidem  si  semel  calamo 
pentitiatur,  uioriiur  :  sin  veio  iteruin  perculiatur, 
i-ouurmatur.  Brumali  tcmpore  inliinupr  eflicitur,  ct 
a  soheibus  deviucitur.  lgitur  apte  biemem  circa  se 
coliigit  scgctes,  ut  illis  e*cara  prajbeat.  Vipcrae  per 
os  coittiiu  faciunt,  masculi  uiortem  CQiuenmunt, 
sed  feniipa  iu  ipso  coilu,  sive  magua  dulcediue 
exagilata,  sive  futuri  prascia  periculi,  dum  absor- 
bet  seineu,  caput  mascuii  abseiftdil,  et  sic  eum 
occidit.  Sed  cuin  conceperit,  viscera  illius  ab  ipsis 
quos  concepit,  coroeduntur,  et  sic.  mairem  occi- 
duut.  Formicae  quae  nil  portant,  non  rapiuut  onera 
earuui  (juuj  portant :  sed  cum  deposuerinl  trilicum, 
dividuut  grana,  timentes  ne  si  fuerit  pluvia,  flore- 
scauL  Vuipes  si  diu  esurit,  yolutat  se  iu  pulverc, 
et  fiu^it  se  morluSm.  Ergo  volatilia  veniunt,  eidum 
voluut  illam  comedere,  comeduiitur.  Vuipecula  cum 
leporibtis  ludit,  et  sic  illos  occidit.  Panther  panlo 
iimilis  est,  et  e»t  varii  coloris,  ct  mitis.  Si  salura- 
lus  fuerit,  tribtis  diebus  dormi^.  Posl  terliutn  diem 
lcval  se  el  clamat,  ct  sic  odoren\  suavem  emittit, 
cl  conyocat  omiies  feras,  qufc  odqre  dbcuntur,  ct 
est  omnibus  feris  ainicus,  prater  dracoui  ct  as,#uli. 
Testudo  liiarina,  qune  est  grandis  tanquam  iusula, 
dum  emergit  se  de  allo,  ostendit  se  in  ipso  mari 
taiiquaiii  pctratn,  nec  se  movet  inde,  quoadusque 
houiiucs  naves  ligent.  Et  cum  baec  senseril,  iraliit 


A  m  in  alluiu.  Sod  cum  estirieril,  aperil  os,  c<  l>onuiTt 
odorein  reddil  :  ad  quem  cacteri  pisces  colligunitir. 
Pcrdix  aliena  ova  calefacil,  perditis  sms.  Sed  cuiii 
«reverint  pulli,  ex  nido  evolanl,  et  ad  paretttes 
suos  rcdeuut,  mentitum  parentem  omilientes;  Per- 
dices  sibi  itisidiaiitur,  et  si  afferant  illos  ad  silvain 
qui  eos  babeut,  vocem  cmillunt  absconsi,  et  sic 
cieieii  veuiuui,  el  retibus  capiuntur  ;  plus  pedibus 
quam  pennis  fiigimii  aucupaiites.  Et  si  ad  hoc  fiie- 
rit  tit  capiantur,  similem  sibi  colore  lapidem  qnae* 
runi,  et  ibi  se  supinos  ponuot.  Vultur  cum  caeperit 
ova  edere,  primum  de  terra  Indise  lustintiutli  k  sti- 
mii,  ct  est  tauquam  nux,  et  intus  habel  nliquid 
quod  moveiur,  ct  sonum  reddii.  Hoc  sibi  apponit  : 
et  muitos  quidetn  facit  fcetus,  tinus  vero  reimmet. 
Natn  cum  uon  babuerint  escam,  observant  se  dor- 
mienies,  et  comcdunt  se  usque  dum  unus  remaneal; 
Myrnmoleon,  ab  anie  leo,  relro  formica,  de  dua- 
bus  feris  uascitur.  Esca  vero  ipsius  in  primis  esl  Inc 
matris,  id  est,  formic*.  Nulrilitr  enim  mater  legu- 
mine  tanquam  fonnica. 

MONITUM  IN   EPISTOLAM  SEQUENTEM. 

Cognominem  liuic  librum  scripsil  Nmatianus , 
quod  ex  calalogo  constat  :  nec  porro  defuere  qui 
bunc  ipsum  Novatiano  tribuerenl,  quanquam  non 
Manichica}  modo,  sed  et  Ariana?  lufteseus  niemio 
occurrat.  Erasmusait :  Dt  librttm  hnnc  fateor  leciu 
non  indignum,  ila  slylus,  ut  niitil  sit  alitnt,  eviden- 
tissime  deciarnl  non  esse  scripium  ab  Hieronymo. 
Inscriplio  variabal  in  exomplaribus  :  in  aiiis  eral 
C  titulus  ad  Terentiam,  iu.aliis  ad  Therasium.  Deiude 
iu  ipso  voiumine  nulla  fit.  ulbus  rei  meuiio,  quae 
perliueat  vel  ad  eum  qut  scripsit,  vel  ad  eos  qttibus 
scripsit  :  cum  bujtismodi  soleat  admisceie  divus 
Hieronymus,  prvs«;rtim  in  priucipio  el  in  flne.  Po- 
slremo  cum  sil  justum  voluinen,  et  de  ceiebri  ar* 
gumeuto.  tamen  iiusquam  cilatur  ab  Hieronymo, 
qui  tattien  illi  mos  est  in  caeieris.  Si  exstaret  index 
operum  Terlulliani,  fortass«s  inter  illius  lucubra- 
.  tioues  reperiretur;  uam  phrasis  ab  iilius  sermone5 
nou  abborrel. 

EPISTOLA  XIX. 
De  vera  eircumcisione. 

I.  Stiperiore  epistola  quain  ex  me  consultatio  ve-  ■ 
stra  dtprompsit,  quam  et  ad  luum  et  sororis  tuae 
notuen  misi,  rationem  circumcisionis  rapide  traits- 
tuiri,  quouiam     prociuctus  itineris  mei,  in  quo 
D  coiifecta  est,  non  solum  ei   limatn   nitoris»  vermm 
etiain  perfeciionetn  operis  invidit,  iicet  tneel  ilia' 
leneaut  quae  litnaulur.  Quod  si  non  placent  puliia, 
furmidat  auiraus  cogitare  quid  judtcii  n)ereaniur> 
ii»fortuia  :  quanqtiam  cgo   ilium  uon   ad  judicitnn 
subseiiia,  sed  ad  faveutiuni  miwi  coronam  trans- 


1  Verus  Dieron.  in  cap.  Isa.  xl  :  «  Crebro  «lixi- 
ttius,  Aquilarum  senectutem  reviviscere  muiatione 
peiinarnm.  »  His  aulem  Pseudo-Hieronymi  paria 
nabet  Eustatbius  in  ilexauieroii  p.  27,  ul  alios 
ooiitiam.    '    '  ' 

*  Enietidandns  locus,  supplendttsque  ex  vctere 
Lugdunensi  cditioue  ita,  ei  tic  nidifical.  Et  indicat 
sactrdvli,  etc. 

*  Isidor.  I.  sn  Qritjin.  c.  A  :  c  Fcrls-.r  «iilcm  quod 


serpens    bomiuein    nudum   uon    sit   ausus    aiLn- 
gere.  > 

*  Eadem  fere  ad  veibum  de  vultnre  tra^lii  E.is.m- 
Ibitis  iu  Hexaineron  :  qui  nou  lnstiniinm •iupid»  tn 
iliiim  vocai,  sed  eutoxcov,  ex  eo  quod  parius  ;jru- 
movei.  Alii  tuxuT^xiov  appellant  :  qtii  lapss  c-.£r(- 
%t\;  cst,  sive  aqnilitius.  Iluic  nralim  pro  li.siun.um, 
quod  noiuen  uihii  est,  aul  tiuiocium,  aitt  Qi  tjluciuni 
hic  quo<[ue  tcsctibi. 


135  S   HlERONYMl  OPEUUM  HANTISSA.  W6 

nti&i.  Denique  mea    senlcnlia  non  prodisset,   nisi  A  asserlorenonegeant:  wdeamtisundedigressisiimus, 


fuisset  per  vos  de  sccreto  verecundiae,  velut  manti 
quadam  charitaiis  educla.  Sed  quoniam  jam  illaui 
inelioreni  facorc  non  possuiu,  placuil  inibi,  ut  se- 
inel  emissum  repetens  apud  (c  vcrbum  relraclareiti, 
cujug  conversaiio  circumcisionis  esl  iutcrprelatio, 
ct  viia  lolius  legis  enarraiio.  Ex  eo  siquidem  lex 
videtur  obscura,  quoniam  rarus  in  quo  conspicitur 
exsisiil  :  Dei  enim  verbum  vita  *sl,  et  nos  aliier  vi- 
vendo  quaui  vita  est,  verbum  Dei  facimu»  obscurum. 
Quod  si  ea  vita  quae  solum  vita  est  viveremus, 
enarratione  iegis  ejus  opus  non  erat,  qtiam  facilius 
erat  videre  quain  loqui  :  qiiandoquidem  non  in  ser* 
mone  est  regnum  Dei,  ted  in  virtute  (I  Cor.  iv,  20). 
Nobis  ergo  ex  abundanti  licet  apud  te  dissertare, 


quae  causa  est,  ut  eam  partem  corpons,  qu.r  secre- 
lior  et  occultior  est,  aut  eam  qu«  a  Grnecis  yvsfc, 
a  nobis  dicitur  natura,  ad  circumcidendum  Domiuu* 
elegeiii  :  qui  utique  ob  signtim  quo  volebal  famulos 
suos  in  Abrabae  semine  ccnseri,  id  potuisset  eligere, 
quod  in  propaiulo  positum  ab  omnibus  cerneretur, 
et  alio  nomine  vocaretur  :  ubi  nec  in  signo  obscu- 
rilas,  nec  confusio  esset  in  nomine. 

111.  Sed  uiraqiie  imago  rationem  habuit  geminae 
veriiatis  :  quam  dum  loquar  impende  patieniiain, 
ii t  quae  circumcisionem  illara  in  viia  tua  non  esse 
credebas,  nunc  vitain  tuam  in  illa  circumcisione 
conspicias.  Ac  primuin  de  secretiori  parte  corporis 
qtiid  figurabat,  adverte.  lllud  sine  dubio  quod  posl- 


quod  didicimus  in  te,  libi  proderc  quod  nobis  vita  B  modiim  Dominus  monstravii,  ne  justitiam  nosiram 


lua  pracslilit,  ne  esset  obscurum.  Sed  quid  novtiiu 
loquimur,  si  aul  tu  quod  locuturi  sumus  boc  vivis, 
aui  si  apud  le  quod  in  lc  didicimus  boc  loquimur  : 
cum  et  meinor  eorum  quae  meminit  monita  non 
quaerat,  et  doclus  non  ea  quae  jam  cailet  inquirat? 
li.  Tu  quidem,  fllia  dileclissima,  circumcisione 
vivis  ;  tuihi  laiaeu  proposilum  est  illud  lecuiu  lo- 
qui,  quare  iioii  in  digilo,  non  in  aure,  aliave  cor- 
poris  parte  Gat  circumcisio  Judaeorum,  quae  utique 
sine  ratione  esse  diceretur,  si  a  Deo  invema  non 
esset.  Nthil  enitn  sine  ratioue  fit  per  Deuui  :  nihil 
ciisibus,  utgeniesloquiintiir,  fortuitis,  nihil  deuique 
fortunse  in  illo  teineritaii  llcet.  Ipsi  euim  caaci  sunt, 
qui  illam  putant  habere  adqtiid  potestatis.  Deus 


coram  hominibus  faceremus,  sed  in  occullo  coraiu 
eo  solo,  cui  soli  nihil  occuilum  est,  et  quem  solum 
remuneratorem  bonorum  noviiuus  esse  faclcruu». 
Nam  hic  noslra  circtimcisio  nou  videlur  :  quouiam 
stultiiiae  velamine  velul  veate  tegilur  mundiali  :  Ntc 
sane  a  nobis  magnopere  desiderandum  est,  ut  con- 
templationi  omnium  circumcisio  aperte  subjaceat, 
ne  merces  operis  pene  eos  sit,  quos  volumus  hauc 
videre,  dicente  Domino  :  Amen  dico  ro6ii,  recepe- 
runt  mercedem  suam  (Matth.  vi,  2)  :  sed  ita  vere- 
cundc  halendu  cst,  et  velatida  juxla  eaui  iinaginem, 
quam  abundantiori  honore  vestiinus.ul  videnteseani 
iioii  videanl,  sed  quxrentes  rimantesque  intus  nos 
jttxta  Apostolum  (I  Cor.  v,  12),  quos    seductores 


autem,  qui  ipse  ratio  est,  ut  nihil  nou  pleua  ratione      putant,  veraces  esse  faleaniur  :  qtios  nihil  habere 


foruiavit:  ita  nihil  ab  homine  fierisiiieraiiouenian- 
davit.  Nam  si  elemeula  quae  ccriiimus  lania  ratioue 
digcssit,  ulterra  haec  esset,  super  quain  reliqtia  mo- 
\erentur,  immobilis,  ut  aquarum  venae  altioribns 
moulibus  conderentur,  a  quibus  orla  fluniiiia  dum 
per  multa  spatia  decurrunt  iatc,  potandi  iisiim  per 
oinnem  tractum  cursus  sui  aiiiuianlibusexliibereul : 
ut  ipsum  mare  aquis  iuflueutibiis  nou  excrescat,  sed 
ul  velut  venler  quidaui  laticum  aquas  siliie  vidca- 
tur  :  ne  vel  foulibus  in  «tciuum  uianaijtibus,  vcl 
Huininibut  sine  iine  currentibus,  vci  pluviis  astidue 
ruentibus,  perpeluo  terra  diluvio  tegeretur  :  ut  cce- 
Uim  praeter  pleniutdiitein  iilaiu    lucis  in  sole,  no- 


credebant,  omnia  possidere  coguoscant :  quos  mori 
jtulicabaiil,  vivere  in  aeternuin  tesientur.  Ha*c  esl 
gloria  circumcisionis  occultae  :  luec  partia  veiecund* 
iilis  ad  videuduiit,  uobis  iu  nostro  corpore  non  ve- 
reiulae  :  hoc  lestiinonium  gloriosuin  cum  couversi 
amare  cupiuut,  qtios  odisse  gaudebant.  Uude  iton 
iu  carne  palam,  sed~in  occulto  cordis  Judaei  esse 
debcmus,  nou  littera,  sed  spiritu.  Nam  lilteia  oculii 
sultjacet  uostris  :  spiritus  nobis  carnaiem  refugit 
aspectuin  :  ut  laus  juzta  Apo>tolum  cx  Deo,  nou 
ex  homaiibus  acquiratur  :  vercamur  auteiu  audir* 
a  Domino  :  Populut  hic  labiit  me  honoral,  eor  autem 
eorum  lonye  etl  a  me  (Matth.  xv,  8).  Jtixta  illum 


cturiiis  etiam  sideribus  radiarel,  ue  quod  lempus  r,  qui  qimd  pcrtiuebat  ad  labia,  magislruin  boiium  de 


fgetium  luiiiiuis  haberemus.  Si  ergo  liacc  irausi- 
toria,  ut  ipse  ait  :  Cotlum  et  ierra  trantibun,  {Matilt. 
xxiv,  35),  sic  sapicotia  de6cripsit,  ut  alitcr  ca  nou 
poluLSsc  esse  crcdjmus;  quid  houiincs  ip^os,  pro 
quibus  haec  nuuc  ita  excogilavil,  ordinavii,  instiluit, 
«iue  ratione  forle  vivere  pcrmisil  :  quorum  adoptio 
ett  (iliorum,  et  yloria,  et  Testamenium.  et  tegitlatio, 
et  obsequium,  et  promitta  ?  quorum  palre*,  ex  qui~ 
but  etiam  etl  Christus  sunndum  curntin,  qui  est 
btneitictus  in  stecula.  ( Rom.  i\,  4,  5  ).  Absit 
crgo,  ui  a  qtiibus  etiam  lilitim  s<*cuuduin  homi- 
iicm  voluit  oriri,  cis  non  plena  ratione  conderet 
ttfstaiiieuuim.  Sed  quouiam  tam  cvidenter  constat 
uiuuia  ordinata  per  Dcum  plena  csse  rationis,  ut 


bono  «|ii*siiunis  appellat  :  cui  vetus  lex,  id  est, 
camuii)  circtitiicisio  velut  in  siipcrlicie  posita  reci- 
lattir,  quani  se  complcss*  testatus,  ubi  qtiod  ad  cir- 
cuiiicisioiiem  cordi»  pertiuebat  audivit :  Vcudcomnia 
qua  habes,  et  sequere  me  (Matth,  xtx,  21)  :  tristis 
abscessil,  miser  prorsus,  qui  sequi  noiuit  quem  bo- 
nuin  iguorarc  non  poluit.  Inierius  crgo  illud  e.-t 
siguaculum  praefiguraium,  quod  in  invisibili  inente 
noslra,  ab  iilo  invi^ibili  nostro  Deo  videtur,  ut  non 
etim  a  quo  iuvocetur  audiret,  sed  eum  a  quo  cre- 
derctur  atieudcre.  Oculi  eiiim  Domini  super  ju>tos 
(PsaL  xxxiii,  ib),  si  ad  justitiam  corde  credaiur. 
Verum  aiiicm  uos  credcrc  toto  Corde  mcniimur,  si 
a!i  liomUiibus  accipimus  honurcni.  Accipiiuus  cuiui 


lff  EPISTOLA  XIX   DE  VERA  CIRCUMCISIONE.  198 

ab   bomiuibus  honorom,    si  eleemonynas   nostras  A  ^11®  virlulis,  itequis  discipulorum  dicerel,  quod  ipse 


luba  populo  pracdicatura  praecedat,  quas  nec  pcr 
officium  miuislraiidi  dexieram  cum  sinistra  com- 
inunicare  coucessum  esl.  Accipiiuus  ab  homiuibus 
bonorem,  si  jejunia  noslra  el  abstinentia  ciborum, 
populi  oculis  fraclior  inemit»  inflrmilatis  commen- 
del  iucessus,  ei  favorem  vulgi  tristi  vullu  advocalus 
pallor  »cquirat  :  si  vero  ad  formam  laelitiae  vultus 
ereclus,  lavacris  etiam  serenatur  :  si  caput  ad  ima- 
giuem  festivitatis  inungiiur,  ut  soli  Deo  jejunia  no- 
stra  commcndanles,  possinius  dicere  :  Voluntarie 
$acri(icamu$  tibi9  Domine  (P$al.  liii,  8).  Vides,  fllia, 
oeiupe  quod  vivis,  et  couversalionem  tuam  secretas 
illius  circuincisionis  agnoscis  :  foris  egena,  inlus 
larga  :  forissiue  legc,  inlus  sub  lege  :  populi  oculis 


essel  Cbrislus.  Mira  ratio,  non  vult  pnedicari  quod 
gaudet  intelligi  :  agnosci  amat,  et  odit  ostendi  :  sic 
mysterium  oblecue  circumcisionis  exercens.  Nam 
mavuli  se  inveutum  esse  quam  proditunt,  ut  virlns 
sua  illuni,  nou  favor  manifeslaret  alienus  :  quan- 
quam  in  hoc  praecepto  et  alMid  inlelligentiae  genus 
occurrat.  Yetat  Doininus  hoclunde  Petrutu  laudave- 
rat  praedicare  :  offendendus  uiique,  si  conlra  vo- 
lunlalein  ejus  quod  Petrus  senserat  falereniur,  quo- 
niam  si  facultalem  loquendi  iribuere  voluisset, 
excusaiio  prodilori  praedestinata  videbalur  :  pote- 
ratque  dicere,  permisisti  nobis  cliscipulis  tuis,  ut 
te  omnibus  panderemus,  nec  iiiiputandum  milii 
est,  si  alio  ad  te  atiquis  aniiuo  venit  quam  ego  te 


poblicum  vitando  convivium,  vocatorum  seusu  au-  ®  Itius  laudalor  ostendi.  Sed  quoniam  quidquid  pio- 
tem  evangelistae  sociando  meritutn. 

IY.  Sed  ad  veraiu  ipsam  vitam  aiiquando  venia- 
niu*,  id  est,  ad  Dominuin  nostruin  Jesum  Chrisluin  : 
vidramus  an  tale  aliquid  docuit  et  fecil,  quouiam 
quod  faclum  e$t  in  illo  vita  erat  (Joan.  i,  4)  ;  si  et 
ipse  circuuicisionein  veluti  iu  occulla  parte  corporit 
operatus,  voluit  ab  hominibus,  et  ea  quae  faciebat, 
ri  ille  quis  esset  aguosci.  Ac  primuin  post  ccelestem 
iUaui  doctriuaiu  de  iiioiite  descendens,  populorum 
se  aduiiraiitium  stipalus  agminibus,  leprosi  bomiuis 
sordes  emaculaus  (Mallh.  vm,  2seqq.),  pro  salulis 
lanlae  bencficio,  non  laudem,  nou  celebritaiem  com- 
muni  lioininum  more  desiderat  :  sed  sibi  soli  quid 
esset  conscius,  majorum  non  indiget  testimouio.  g 
Jubct  illum  nemiui  uarrare  suam  virtutem  :  secie- 
lum  quoqiie  divin*  Majestalis,  quod  inystcriuin  lu- 
carnaiionis  occuluit,  ab  eo  qui  sanatus  fueral,  vult 
sileri  :  ne  gloriam  quasi  homo  quaerere  vidcretiir, 
quaiu  abo  more  et  mystica  ratioue  suscepit.  Nain  ut 
se  osteudat  sacerdoti,  et  munus  Deo  offerat,  impc- 
nvit  :  et  hoc  muiius,  quod  prsecepit  Moyses  iu  te- 
iliiiioniuui  illis,  ut  dum  tacet  quod  quasi  fllius  ho- 
winis  imperavit,  legis  potius  maudata  quam  Moysi 
Deus  ipse  dedit,  efliciat :  ut  el  dum  hominem  quein 
iu  carue  viderat  lattdare  prohibetur,  Deuui  tnnien 
in  umncris  oblatione  magnificet.  Sic  gloria  liiii 
bouiiuis  quae  per  januam  prohibetur,  per  se  uiertim 
videtur  intrare,  dum  non  [Mart.  vero]  quasi  homo 


hibeiur  illiciium  esl  :  a  nullo  se  voluit  digno 
•elebrari  dum  a  Juda  proderetur  indigne.  Jubel 
ergo  discipulis  ne  cui  dicant,  quod  ipse  esl  Glni- 
stus.  Tendil  sentenlia  iuterdictalis  in  Jtidam,  et 
praevisum  jugulal  prodiiorem,  ipso  verbo  praxepli 
majestatem  signans,  qua?  eral  designanda  praecepto. 
Rcfert  Evangelisla  his  verbis  :  Tunc  imperavit  di- 
scipuli$  $ui$f  ut  nemini  dicerent  quod  ip$e  e$$el  Chri- 
$tu$  (lbid.  20).  Et  Judas  prodilor  his  qui  cum  ipso 
veneraut  ait :  lp$e  e$tf  tenete  eum  (Malih.  xxvi,  48;. 
ln  verbum  prohibitionis  decliuatio  obsecuiidaliouis 
incurrit,  el  ue  obtentui  ad  excusalionem  esse  posset 
obiivio,  infelix  memoria  iu  sacrilegiuni  volvend.i 
suggessit,  dum  ipse  prodilur  de  sermone  quo  cavei. 
sic  utrique  ratio  non  acquanda  subsistit.  Naui  et 
Doiuinus  osteudit  sic  se  prodendum  esse  dum 
prodit, 

Y.  Sed  iguosce,  quod  in  aliiun  tramitem  exposi- 
tionis  scnsus  Dei  verbo  copiosior  excessil,  iicel  lo 
amplius  conlrisieiit  suppressa  quam  prodita  :  et 
magis  de  his  rebus  silere  tibi  quain  dici  copiosius 
irascaris,  quae  Domini  judicia  pro  auro  et  pretiosis 
Lipidibtts  coucupiscis,  in  quihus  inel  tibi  favumque 
compeiisas,  et  desideriorum  non  cares  etiani  pleni- 
tudiue,  eisi  satureris.  Ac  proinde  faclum  adhuc 
exemplum  ab  ipso  Domino  repeiamus,  ut  juxla  le- 
grm  in  ore  duorum  vel  trimn  testittin  omne  verbum 
consisial  (Malih.  xvm,  10);  et  quein  prodi  se  dixi- 


praedicandus  est,  cui  ut  Deo  suut  curationum  vota  D  mi*  noluisse,  eliam  se  videri  voluisse  doceamut  : 


Krivciida  :  nec  iu  platearum  angulis  carualiter  cele- 
brandus,  qui  spirituaiiier  sit  adorandus  in  templo  : 
Qt  si  secundum  hominem  nil  requirit,  secumlum 
Deuin  diviuae  virtutis  gloriam  promereatur.  Addit 
liuic  simili j,  ut  veritas  locupletiori  teslimonio  fulci- 
retor.  Quaerit  a  discipulis  «inis  habealur  in  populo 
egregius  :  llli  noiuiiianl  prophetas.  Quid  ipsi  »eii- 
tiaut,  sollicitus  excutit.  Cui  beatus  Pelrus  :  Tu  es, 
inquit,  Chriitu$  b'Hiu$  Dei  vivi  (Matth.  xvi,  16)  : 
exclainal  Dominus  beatum,  cui  nou  caro  islud  rc- 
veiasset  et  sauguis,  sed  Pater  ejusqui  esscl  iu  ccelis. 
Tunc  et  Pctrus  vocatur  a  Pelra,  postquam  augu- 
larcio  illain  petram  primus  agnovit.  Jubet  tamen 
post  multas  donaias  Petro  beucdictioues  potenlias- 


ut  noi.  ab  aliis  se  modo  honorari  pateretur  :  verum 
cliam  ipse  sibi  in  quautuin  lieri  potcrat  debitaiu  de- 
traheret  dignitalcm.  Lazati  amici  sui  mortem  uon 
andit  ct  iiuuliat  (Joan.  xi,  11)  :  (aciebat  hoc  de 
Deiiate,  qutd  tiiirum?  ul  cum  localitcr  perspiceretur 
in  homine,  ex  divinitalc  nusquam  abesse  crcdere- 
lur.  Festinat  iu  Belhaniam,  sobmussiiaiiiihus  pene 
discipulis,  pieias  factura  miraculum  :  deftincii  so- 
rores  occurrertiul  tetro  habiiu,  ore  lacrymoso,  criue 
couscisso,  quas  bono  aniino  jubet  esse,  si  credaut. 
Lazarutn  vivere»  si  illae  nou  sunl  dubilaiurac,  cou- 
finuat :  videt  eliam  muliiludincm  Marthaeet  Mariae, 
quae  ad  solatium  coines  conveneral.  In[remuit9  iin 
quit  Evangciisia,  $piritut  ct  turbatu$  estt  et  ait  ; 


199  S.  HIF.UONYMI  OPEMJM  A5ANTISSA.  S0& 

Vbi  cnim~cum  posuistis  {Joan.  xit  53,  34)?  quid  est  A  pontleieni  \Mat  h.  xvi  ,  14).  Intus  scribitur  f  cnii 
boc?quae  coufusionis  causa?  quas  furmidinis?  Quiil 


aut  erubescit  aul  meluit,  cuui  et  virtus  sit  pera- 
clnra  miraculum,  el  deitas  non  sit  subjecla  tcrrori? 
Qos  sepulcri  tam  inconsulia  requisiiio?  Ut  omitino 
credas  de  turbato  confusoquc  profeciam  :  Illc  Deus 
noster  qui  discipulis  cons'anter  dixerat  de  abscnte  : 
Laiarus  morluusest  (lbid.9  14) ;  qui  sororibus  ejus 
confldenter  proiuiserat  de  mortuo,  restirrccluriis 
est  :  sub  nova  nescio  qua  conrusione  sepulcrum 
quaerit,  quasi  boc  soluiii  qui  oinuia  ei  nosset  et  piae- 
stare  poteraf,  ignorct  :  non  plnne  boc  est  :  nam 
alius  inlellectus  occulitur  :  in  dictis  promissi.sqtte 
superioribus  sntis  se  divinitalis  publicarct.  Aderat 
turba  Judaeortim,  tantis  semper  non  amica  mira- 


Pelrus  exclamat :  Tu  e$  Chrisius  Fdius  Dei  vivi 
(Il>id.9  16).  Unde  et  ipse  Domiuus  :  Non  revelavit 
tibi,  Petre,  inqiiil,  istud  caro  auH  sanguis,  sed  Pater 
meus  qui  in  ccelii  e$t  (Ibid.t  17).  Cujtis  earo  et  sau* 
guis?  Nunquidnain  Petri  ipsius  caro  et  sangtiis 
obslabant  quiit  Fiiius  Dei  dicerelur?  Non,  ittquaiii, 
sed  ipsius  Domini  earo  et  sanguis  ,  iu  qtiilms  durn 
bomo  ceruilur  quoJ  erat  Dei  Fiiius ,  non  credeba- 
luressequod  eral.  Impossibile  enim  homiuibus  vi- 
dcbatur  Deura  crcdere  cum  bomiuem  viJereM ,  ei 
lantam  illam  majestatem,  in  qua  inbabitat  oninis 
plenitudo  divinitatis,  quam  ipse  non  capil  mundtis, 
in  corpusculo  despectae  etiatn  imagiuis  inclasaiu* 
Ait  ergo,  non  basc  caro  inea  libi  et  sanguis,  nte 


culis.  Iu  planum,  Dcns  si  non    aliquid  secundum  B  esse  Dei  Filium   prodiderunl.  Nam  istanon  patiun- 


boiiiineiu  videretur  ignorare,  piocesserat.  Turbatns 
est%  iuquiL  id  esi,  felulentia  camis  diviuiiali  nou 
prodenda»  miscetur,  el  ad  iguorantiam  bumanam 
deilas  velanda  revocatur.  Sic  lurbatur  et  fons,  cnm 
excitatus  casu  aliqtio  limus,  puritatem  liquidi  dcnsat 
eleuienli,  et  duarum  rerum  una  confusio  discrimine 
proprielatum  dum  separaiur  excludiliir.  Ail  nam- 
que,  ubi  eum  posuislis  ?  Et  hic  turbatus  Judaeis  dei- 
taientcelat  in  bomine,  et  splcndori  diviniiaiis  in 
tantae  operationis  coruscatione  ignoranliam  mor- 
i.»litaiis  obducit,  ut  cum  possil  in  suscitando  Lazaro 
Deus  adorari,  homo  in  sepulcri  ejus  ignoratioue 
vilescat.  Sic  dum  a  ca?cis  videtur,  et  a  Yidentibtis  non 
videlur  :  sic  dum  de  lapidibus  suscilal  filios  Abrabne 


tur  me  hoc  eredi.  Denique  propbela  dixerat :  Et 
homo  e$l,  el  -quis  cognouet  eum  (Jerem.  xvn,  9)  T 
Evidcuter  ergo  illi  secundutn  bominem  vel  oculum 
judicanies,  nie  aut  hliam  propbetam,  aut*  aliquem 
unuin  ex  piopbelis  loquuntur,  qttoniam  homin»  m 
ine  esse  Uabilu  caruis  agnescunt,  sed  tibi  revei .- 
vit  Paier  ineus,  qui  in  ccelis  est.  Quando  revelav.t? 
Quo^  teinporo.  Deus  cum  Petro  Inculus  esl?  Hevcia* 
vit ,  inquit ,  Pater  meus  qui  in  ccelis  est  :  buc  tst 
dicere,  opcribus  credidisti  qnae  ioquuntur  Filiu.n 
Dei.  Sed  ut  loquebamur,  foris  scrtplus  est  liUnr 
iste,  cum  Douiinus  esurit :  iutus  scribitur,  cuni 
quinque  panibus  mulla  hominum  inillia  saturavit 
Matth.  xiv,  20).  Foiis  scribitur,  cum  amici  motte 


(Matth.  in,  9),  Glios  perdilionis  iu  iapidetn  offen-  C  lacrymatur  (Jaan.  xi,  35).   Inlus   scribitur,  cu 


siouis  impingit  :  et  illud  mysterio  occulla?  opcra- 
tionis  cxsequilur,  ut  eum  inlirmi  ac  debiles  ad  pos- 
cendam  opein  salutis,  nullo  inouslranlc,  coguoscant, 
et  persecutores  vel  inimici  quem  lenere  debcaut, 
nisi  prodatur  ignorent. 

VI.  Hic  est  ille  liber  intus  el  foris  scrinius,  liie 
secreius  et  publicus,  bic  apertus  et  operlus,  bic 
paginis  superioribus  videndus,  imerioribus  nou  vi- 
dcndus,  quia  incomprebensibilis  (Apoc.  v,  1).  Intus 
siquidem  scriptum  est,  cum  Propbeta  dicat  :  Gene- 
rationem  ejus  quis  enarrabit  (Isa.  liii,  8)?  Foris 
6(  riptus  esl,  cum  Evangeiista  ait  :  Liber  generatio- 
tiis  Jesu  Chrisli,  filii  David  ,  filii  Abraham  (ilatth. 


ipstiiu  quem  fleb.it  exsuscilat.  F(.ris  scribitur,  cum 
ifli^iiur  cruci ;  inltis  scribitur,  cuut  paradistim  !a- 
troni  promiait  in  cruce.  Foris  scribilur,  cum  spi- 
ritum  moi  iens  secuiidum  rationem  buinauaj  carnii 
cuiitlii ;  intusscribilur,  eum  in  uassione  sol  lugit , 
dies  ibscondilur,  terra  concutittir.  Foris  scribilur, 
cum  tepelilur;  inius  sciibitur^  cttm  tertia  die,  se- 
pulcri  liminibus  remotis,  ertimpil  iu  lucem  (Matlh. 
xxviii.  5).  Foris  scribiiur,  ctim  apostolis  clavoruni 
et  laiicu:  vulueriijus  osteu<»is,  escam  eiiam  postu- 
lat  (Luc.  xxiv,  40  seqq.);  inlus  scribaur,  cum  iuler 
eosdem  aposioloi,  clausis  ostiis,  qui  iutrare  visus 
non  est,   apparct.   Sed  miro'  modo   cum    intei ii»r 


i,  I).  Inius  scribiltir,  cum  Dcusdicit  :  Eructavii  cor  rj  Scriptura  libri  magis  obscura  sit,   ampiitis  liomi- 

iiom  meiitcs  turbat  exterior  et  videntes  illa  quas 
pcr  boiiiiuem  videri  non  possunl,  ista  quae  possuiil 
per  bominem  videri,  nova  ratione  non  cernunl. 
Nam  Maiiicbaji  quod  vidert  non  potest  credeutes, 
id  quod  polest  vuleri  non  credunt  ;  cum  beaius 
Joannes  invisibilcm  et  visibikiu  Deum  et  liomincm, 
brevi  quasi  cliaractere  signaverit,  sic  enim  ait  : 
Quod  fuii  ab  inilio,  fratres,  quod  audivimus  (I  Joan. 
i,  I).  Ecce  libri  illius  iuleriorcui  parlem.  Quod  se- 
quitur  :  Et  vidimus  oculia  nostris,  et  manus  nostne 
palpuverunl  dc  Verbo  vila.' :  Ecce  Iibri  pnrseuerior, 
qnaj  oculis  ac  manibus  subjecla  bomiuum,  ct  vidcii 
ct  tractari  potcst. 

VII.  Il;mc  parlcm   liiui   Manicliaeus  igucrat,  vi- 


meum  verbum  bonum  (Psul.  xliv,  2).  Foris  scribi- 
lur,  ctim  Isaias  valiciuatur  :  Ecce  virgo  concipiet 
ei  pariet  /S/iiihi  ,  et  vocabis  nomen  ejus  Emmanuel 
(Isa.  vii,  U).  Intus  scnhiiur,  cnm  per  Joaunem 
clicitur  :  In  principio  erat  Verbnnt  et  Verbum  erat 
apud  Deum  ,  et  Dens  VerbuM  (Joan.  i,  1).  Foris 
scribitur  per  Matllmim  ;  Christi  autem  generatio 
sic  erat  :  cum  essel  detponsata  mater  ejus  Maria 
Joseph  (Matth.  i  ,  18).  lulus  scribitur  :  Iuventa  cst 
in  uiero  habens  de  Spiritu  sancto  (lbid.).  Quid  uiique 
babens?  Verbtim  Dotuini,  Verbum  carnem  lacltim 
sub  legc.  Foris  scribilur,  cum  apostoli  iuterrogali, 
quis  csse  Dominus  dicereltir,  el  alii  diccrcut  Eliam, 
aiii  4eromiam  ,  alii  nutein  unuin  cx  propbelis  res- 


203  -  BPISTOLA  XIX.  D£  V 

ilens  opera  qus  (iunl ,  ei  non  vi.tens  facient-m. 
Poiesi  i|ui(lem  dicere  islc  :  Tu  es  Christus  Filius 
Dei  vivi ;  sed  non  potcsl  dicere ,  Doiinus  est  sab- 
t«ft  Filius  hominis  (Matth.  xn,  8)  :  et  tuira  perver- 
silate  quod  vident  ueganles,  quod  non  vidcnt  con- 
fiteutur  :  invisibilem  in  virltilibus  recognoscunt  , 
visibilem  in  homine,  quod  farillimuin  csse  debuii, 
non  aguoscunt.  0  cxcitas !  o  ignoratiiia  veritaiis 
ei  omnt  ratione  damnanda  pra»sumptio  !  isti  suut 
qui  Deo  ipsi  se  praeferunl  :  sic  credendo  iu  carue 
constituti,  spiritualiter  se  vitere  prolileutur,  quod 
Deum  non  credunt  potuisse.  Minor  eniin  sine  dnbio 
al»  i9tis  Deus  est,  si  quod  isii  possuut,  iile  uon  po- 
luil.  Naui  si  isli  possunt  in  carne  constituti  alie- 
nam  capere  naturatn  :  cur  ille  in  carne  posilus 
suani  servare  non  possit  :  videlicel  ut  seinper  Deus 
sii,  ue  corruplelae  adinisius  incipiat  esse  coiru- 
piusY  llira  disputalio,  Deum  destruil,  cum  liono- 
ral.  Iliuoris  auletn  virlutis  est  obtinere  iu  terretia 
ttibslauiia  deitatem  ,  quain  Deum  spihtuaiiter  ui 
dtiiate  durare.  Quid  ergo  u.irabor  iu  \)vot  nifti 
quod  cuin  esse  homo  diguatus  sil,  iu  homuie  quod 
Dt  us  esset  aperuit  ?  Non  quod  ipsc  dcstiiit  esse  quod 
fueral,  *ed  quod  cariiem  fecit  essc  quod  Deus  tsl  : 
quoJ  iu  excusatioueui  uialeriae  vitios&  uiaiisit  ip*o 
siue  e&cubalioue  :  quod  duiu  pro  uobis  pecrai  nu 
factus  essel,  pcccaior  esse  noii  pofciil.  S:d  bit  ali- 
•iicl<£us,  Arianus  iicruui  superiorcni  partc  u  libii 
tilniq:ie  complexus  [Al.  circuiuplcxusj  inauu,  ill.uii 
iiiterioreiu  pagiuatu  sic  reserare  foriuidat,  qua»i 
gacnlegiuui  facturus  sit,  si  Deus  in  came  veiiicus 
i.oii  aiuiaerit  deiiateiu  :  vidensque  Douiimtui  ni 
uavicula  dorniieuieiii,  noii  videt  ventis  et  fluctibus 
iuipeianteui;  cui  deitaieiu  se  tribuere  siue  ^iuiiti 
ludiue  pateroa  iuciitiiur.  Deus  eniiu  c»sc  insi  P.uru 
id  e*t,  Deo  siuiilis  sit,  uon  potest :  siiuileiu  auiciu 
e»*c,  uec  illuui  qui  foris  scriptus  est  de  nr.ci  ion- 
bu»  aliquid  perdidisse,  illos  quotidiauus  scrmo  in- 
strueie  debuisset ,  quo  lilios  patribus  su  s  simiks 
ita  cupiiuus  approbare,  ut  dicauius,  De  oie  ejus 
emi.  fclrgo  oniius  tiiius,  quainlilici  sccuiidttiii  tar 
ualeiu  geiieratioiieui  aliter  geueretur  :  lauicu  si 
turlc  pain  per  oinnia  suuilis  sit,  dicetur  ab  ore 
ejus  piolecius.  Uuis  uon  vidct  Deuin  Yerbum  dc 
cordePairiscructaiunt,  ucc  aliuude  iu  sprilu  quam 
ore  pioiaiuui  ,.  etiaiu  juxta  coni.nuiicui  oinu.uui 
acnsum  Patri  suuileiu  jtidican?  Quud  ubi  ii.iclner 
»eu*»eriinu*,  te,  el  ea  qua»  loris  scripia  suul,  et  ea 
qiue  uitus  diviuitus  aiiiioumur,  cicdere,  uuuiu  li- 
bruiu  dicere  poieiiinus  :  in  quo  iegeui  totam  s«ti- 
pUiu  videuies,  uou  pbilosopiioruui  aiguniciila  se- 
cteuiur,  ut  verilaleiii,  opinaiiuue  colligamus  ;  sed 
fonuaiu  vite  aule  oculos  coiiaiituainus,  et  eam 
iptam  traciabileiu  luiremur,  iu  qu.i  quidi|uid  ob- 
sxuruui  esse  poterit ,  ttfuudelur.  U,,a"»  Maiiich«Ki 
nou  videnics  in  carue,  Ariani  iioii  iuieltigcntes  iu 
spiritu  ,  uuius  libri  paginaruiu  confoe  leralam  dis- 
sccuerc  juiicluraiii,  ot  iiiedialorem  duoruni,  couscr- 
lis  uiainbus,  haMcltco  furorc  iiip.-iuiil. 
l^lKOL.  X.W. 


EHA  ClRCUMClSIOXE.  802" 

A  VIII.  Stvl  quid  iiiiruin,  hi  bos  uiiuitini  sibi  in  siu- 
gulis  paginis  sapientes  ac  de  mundiali  philosopbia 
veiiiemes,  tauta  operti  aperlique  libri  coucatena  • 
tionis  subtilitas  praeterivit  :  cum  eiim  nec  Judai 
qtti  ipsius  eraui,  cum  in  sua  venisset,  aguovcrun  ? 
Qui  dum  de  cu3lo  signum  postulant,  quasi  coelesi  a 
non  esscut  qnae  in  salutc  vcl  debilium.  vel  inoriuo- 
rutn  coelesii  virtute  faciebai,  obcaecati  iufidelitaie 
sua,  videndo  etiatn  non  viderc  merucrunt.  Ir-.Uis- 
que  l^W.  add.  est]  Doniinus,  cur  in  ipso  deilaiis 
coiilemncrelur  operatio,  illud  de  divitiis  sapienii.r 
sune  procuravit,  ut  et  forina  servi  despicabilis  Ii.j- 
berelur,  el  quibus  non  per  viritiiem  suaiu  diviinla.t 
radiassct,  bis  oiniiimodis  posilus  conlenipiui.  irrc- 
verenda  in  ipso  juxla  saecuUiut  videretur  buinanj- 
tas  :  et  cum  Doniiuum  suum  iu  spiriiu  Israel  nou 
receperil,  cur  vel  Iratrem  suum  in  carne  Juda  re- 
ciperel  et  cognoscerei  ?  Neque  cnim  SRquuui  erat , 
til  qui  majora  subriierem,  el  qui  sacrilegium  ut  vo- 
Icbanl  esistimari,  coiumitlereiit  ignoranies,  no  i 
tioniicidiuin  faccreut  scientes.  Denique  el  Joim* 
signum  proiuiilit  iufl<lis  :  et  uiiser  quidem  populu», 
iu  uuo  eodciiiqtie  boiiiiue,  servum  Dei  contempt«*r 
sui  occidit,  ui  quein  juxia  legem  suam  nou  agiit»* 
vissel  ui  Dcum,  btiuc  exlra  legem  >uam  geuliliter 
daiunaret  ut  reuin.  Ilaec  ilaque  igiohilia  pabsionis, 
velul  velata  ,  sicui  loquebiiuiur,  operalionc  pron»"- 
ruil,  cuiij  deitaiis  uaiiitau  morlaliiatis  ve^tc  cir- 
cumdat  :  diiui  apud  erubescenies  agi.iiionem  ejns 
ipse  coulundiuir  :  doui  quod  boino  dc  Deo  sil  uou 

V  credii  :  duut  ipsuin  dcuique  in  sc  hoiniueni  inde- 
spicabilem  c<cicris  formam,  yt  pnialtir  inclinat  : 
duui  apud  dis<  ipulos  Dei  Verbuin  esl,  et  apud  priu- 
lipesbomo  vetbum  non  babcus  iuvenitur.  Undc  si 
Doiiiiuiis  cceli  et  terrae,  cujus  noiuen  super  omue 
iioiiicn  esl,  fonnam  servi  accipiens,  non  rapinam  «r- 
biiraius  esi  este  se  a>quaUm  Deo  (Philtpp.  n,  7),  in 
botiiiiicin  sc  despectum  velata  suidiose  diviuitale 
proji^cit  :  neque  videri  in  se  voiuil,  quod  non  polc- 
rat  noii  agtiosci  :  uuid  hoiui.es  obsei  vare  sub  spe- 
(icsecretx  ciicuiiaisionis  eipedicl,  quos  pneter 
iiaturain  exemplo  liuiniliavit  el  prsecepio  ?  Consul- 
tius  uiique  lacient,  si  cliam  cuiii  omnia  fcccriiii 
dicaut  :  Servi  inutiles  facii  sumus,  quod  imperatum 

rj  ett  fecimus  (Luc.  xvu,  10)  :  quatu  tiducia  pra!j>uui- 
ptiouis  elali ,  ul  uiius  a  dcxlris,  el  a  sinisti  is  alius 
i.i  reguo  ejus  sedeant ,  posluiaveriut  :  ne  iibs  ipsc 
Doinmus  respondeal,  qui  illos  amare  amplius  «:re* 
debatur,  ueiciiis  quid  petatis  (Manli.  xx  ,  22).  Qui- 
bus  et  staiim  (oruiido  pas»iouis  ab  eo  opponiiur, 
quue  juxta  cainetn  bumiliat  tiatos  :  qnani  ubi  iu- 
tnpide  poposccruut,  recte  quidein  dicit  iilis,  $e~ 
tiere  ad  dexteram,  aut  ad  siuistram ,  non  esl  meum 
dare  vobis  (Ibid.  23).  Nuinquid  nam  bic  se  poleutix 
initiguuin  esse  professus  esi,  aul  oume  sibi  nou  li- 
ceie  lcstaiur,  qui  ait,  Vater  neminem  judical,  scd 
omne  jndicium  dedit  Fi>io  (Joan.  v,  2i)?»Vuii  t»/f 
aii,  meum  dare  vobis,  id  est,  sic  petculibiis  superbc» 
iu^dciiier,  clatc  |  <lc  carnis  lumore,  uon  .Npiiius 

i 


JQ3  S.  HIERONYMI  OPERUM  MANTISSA.  2U1 

leniiale.  Nam  ego  qtii  resisto  nunc  vobis, humilibua  A  evenit,  si  aui  posi  verbum  Domini,  natur e  hujia 

corrupta?  acquie>cimus  blandiinenii»,  el  denuo  in- 


dare  gratiam  consoevi.  lla  Dominus  dum  humilita 
tein  et  verboetactu  vereaudienles  docei,ctir  in  se- 
creta  parlc  corporis  prxfigurationetn  vcrae  circuin- 
cisiouis  habere  voluerit,  ostendit» 

IX.  Dixi  de  occuho  circumcisionis,  qua?  putavi 
esse  dicendu  :  supcresl  ul  de  ipsa  circumcisioue 
lractemus,quae  figura  sit,  eur  non  oculocircumcida- 
mur  el  manu,  dicc.te  Domino  :  Namti  oculus  tuut 
tcandalizat  tet  erueeum  :  etsimanut  luateumlalitut 
\et  abtcinde  eam  (Malth.  v,  29).  Quae  tanta  ibi  prse- 
figuratio  est,  ui  per  unam  parteui  corporis  lotus 
omnino  homo  circurncisus  e*se  creJalur  :  el  euiu 
hoc  uos  post  Christum,  ut  Judwi  fjciunt,  nou  lacia- 
mus  iii  carne,  faccre  lamen  per  cuindem  judicemur 


centiva  sequimur  viliorum  :  aut  etiam  nou  circumcisi 
in  carne,  eam  ipsam  naluram  cum  suis  persequeute», 
verbum  Domiui,  dum  non  custodimus,  obterimus. 
X.  Porro  li*c  au  ila  sc  habeaut,  et  fidei  patrcm, 
et  circitincisiouisiiiteriogetnu9  auctorem  :  quoniam 
ab  ipso  utraque  haec,  et  qua:  a<l  meiuem,  et  quae  ad 
corpus  pcriimnt,  processerunt  :  ipsc  nobis  respou- 
d<  bit  es  ge^tis,  utrumne  illum  DeoJudaha  c  rcuuv 
cisio,  ar.  vero  nostra  hxc  quam  dicimus  commeu- 
ilai  it.  Ac  primuiu  audil  a  Domino :  Exi  de  ttrra  tua 
tl  dt  eognatione  tua  (iien.  xn,  1).  Sub  hoc  \eibo 
jixta  cainem  in  praeputio  coustitutus,  a  p.ire.«i(ibu» 
fcecircumcidit,  el  patriam  naiiirainque  oinnem,  qua 


in    corde?    Vemamus    ad    regeiicrationis    notra?  B  per  affe<  itiin  tcnel  aiur,  abrumpeus,  verbum  Domiui 


sacramenla  coiesiia,  ut  circiiHicisionem  spiritualem 
in  spirituali  uativitatc  quorramus  :  ei  iu  ipsis  fitlei 
nosir&  cuuabutis,  quo  lempore  cireuuicMo  celrbra- 
lur,  priiuos  vagiius  sacrata*  repetamus  iufaiiiix:et 
abreiuintiationero  illam,  qua  praeputiis  denudatnur, 
aute  oculos  collocemus,  quoiiiam  sicut  qui  carnali- 
ter  nascebanlur  in  muudo,  earualiter  circumcidc- 
banlur  in  lcge  :  ila  qui  miucad  cceloruiii  regna  ge- 
nerautur  ex  verbo,  per  verbuin  circumciduutur  a 
uiuiido.  Sic  namquc  dicimus  abreniinliaie  nos 
wuudo  et  pompis  ejus,  quoniam  quidquid  e>»l  iu 
inuiido,  concuyitcentin  carnit  e$tt  el  concupisccntia 
oculorum  ettt  et  ambilio  tatculi,  qute  non  ett  a  l**tre 


sequiiur  peregrinus.  Hinc  deinde  ex  conjuge  slenli 
et  aunosa,  idesl,  etconira  vitium  natura?,  etcontia 
condiiionem  deficieutis  aeiatts,  postetitatis  prorait- 
liiurmultiludo  :  uon  considerat  corpus  suum  emor- 
tiium,  cum  jam  fere  cenluin  essel  auuoriim,  et  emor- 
tuam  vulvam  Sara?  conjugis  suae,  eui  des.eraut  tieri 
muliebria,  etianisi  ante  sterilis  nou  fuisset :  sed  in 
ptomis>siouem  spem  siipponeus,  jtistificaiioiieui  cre- 
dendo  promeretur.  Piius  ergo  quam  iu  carue  cir- 
cumcidatur,  eligitur.  1'rius  eiiim  scriptum  esi  : 
Credidit  Abrciham  Deot  etrcputatum  e$t  Wi  ad  jutti- 
liam  (Hom.  iv,  5).  Jubcl  igitur  Deus  :  Circmi  cidatur 
omne  matculinum  vettrum,  et  circumcidemini  caruem 


(I  Joan.  ii,  io).   Illa  eigo  promi»&U>  et  ciicumcisio  g  praputii  ve$tri(Gea.  xvji,  10,  II).  Addiditet  sigtiili- 

canliain  hujtts  rei,  ne  esset  obscura.  Ait  enim  :  Et 
erit  intignum  tettamenti  inter  me  el  vot  (Ibid.  11;. 
S-gnum  ad  oeulos  pertinet,  videlicet,  ut  eorum  ess<rl 
aguiiio,  qui  non  putatent  euiu  mundialem  nattiram 
per  verbum  Domini  respuisse  :  ac  si  qtii  essent  illi 
qtii  Abrah»  fidem  et  viituiem  operaiiouis  ignora- 
reut,  per  signum  veltit  per  iiiiagiuem  aliqtia  com- 
paratioue  depiclara,  quid  veruui  esset  agiios<ercnt. 
Deinde  ei  prophcta  infideli  populo,  qui  Deuinexeo 
quod  videri  non  potesl,  nollet  credere,  signum  vi- 
sibile  pouiitiitdiceiido  :  Dabit  vobit  Deutrester  ipte 
tignum  :  Ecce  viryo  in  utero  concipiet,  et  pariet  fi  - 
/ium,  el  vocnbiiur  nomen  ejnt  Emmqnuel  (l$a.  v.i, 
14).  Ei  ipsi  Judxi  cum  Doininum  tanium  iu   caruc 


est  qtiaui  iioii  paiimui  ut  servi,  sed  eihibemus  ui. 
Hberi  :  nec  postquam  nati  fuerimus  celebraiiius,  sed 
m  reuasciniur  offerimtis  :  omiiique  in  prociuciu 
baptwiualis  induineuio  nudaii,  sola  sanclorum  ocu- 
lifr  eouressione  vestimur  :  nec  ad  speciem  naluraiu 
nostram arsura  lilorum  veste  vclamus,  qui.i  in  Evau- 
gelio  arbor  foliis  exuberans,  cutti  in  ea  fruclus  uon 
essel  reperlus,  exaruil:  sed  cuncta  caiuis  repudiata 
natura,  sexus  immemores,  nil  veremur  :  nec  cum 
primo  illo  lerreno  homiiie,  Adamt  ubi  et  (Gen.  m,9)  1 
Deum  fugientes  audimus  :  sed  cum  Ulo  sccuudo 
coelesti,  Ego  hodie  genui  te  (Psal.  n,  7),  Deum  se- 
quentes  audimus.  Praeputia  itaquc  qoaj  Adam 
trausgressor  acquirit,  per  subjcctioneiu    ccelcstis 


obedientia  respuentes,  naturam  circumcidimus  vi-  ^  con^picerent,  et  fidem  ejus  virlutibus  denegaruit, 

tiorum,  et  per  unam  corporalis   metnbri  formam, 

omnes  cierceutes  in  prarpuliuin  seusus  persequimur 

ae  truncamus.  Nonettim  naturam,  sed  itsmraesu. 

perflua   resecanius  :   scientes,  quouiam  quidquid 

amplius  est,  a  inalo  est.  Sic  Domini  dignatiotieui 

cousequimur,  utnos  qui  secundum  carnem  prepu* 

liuin  dicimur,  id  est,  velut  ignoraniia  quadaiu  na- 

iuraliter  oblecti,  tamen  revelata  facie  gloriam  Do- 

uaini  speculeniur  ;  cum  illi  qui  secundum   carnem 

eireu4iicish>  dicuntur,  tamen  ne  in  legein    iniro^pi- 

cianl,  obteutis  pra?  facie  obcaecentur  aulaiis.   fcva- 

cuala  est  itaque  circumeisionis  figura  corporea?,  et 

iu  viin  uominis  ejus  toia  traiiscendit,  qu:mdo  eii.mi 

aic  pra*puliu;ii  circumcisio  reptna4ur.  Quod  tuuc 


siguum  pestulant  de  ccclo,  nempe  ut  crederent  si 
viderent.  Deus  ergo  pro  tempore  cum  Abrah»  posle- 
rilas  paribus  sic  posset  vestigiii  ingredi  in  fideui 
eleclionis  sua3,  noiain  iu  signo  hoc  voluit  es*e  ju  t  - 
liani,  ut  qtii  muudialem  naluram  anim*  res^uiss  t, 
ei  circumcisio  carnalisapnarcret  iu  corpore,  ac  ve- 
lut  per  hoc  quod  videtur  posset  inielligi.  Sic  multa 
qu<e  a  propuetis  popul »  denuntiabaulur,  ab  ipoi» 
prius  a  qt^bus  pracouabaiitur  eflfecta  suut.  Nud>^ 
iu  captiviiaicm  filtos  Urael  essc  ducendos ,  per 
proplielam  iratus  Domiuns  minabattir  :  ccrte  di- 
iium  jain  adpartitim  omnium  iiilelligcuiiam  poierat 
imiaie.  Vadit  Uiuen  nudus  ipse  proplieta  per  |mi- 
piii.js,  et  iu  se  quod  abis  valiciuabatur  osteiidil. 


105  ElMSTOLA  XIX.  bE  VLRA  rJR(:UAICl>ION\  205 

Vitlet  vulgus,  non  audit,  ei  in  Isaix»   torpore  qine  ^  ter  possit  ferre  lenlntur.  Fil  paupcr  ex  dhilc  :  scd 


»ibi  erant  veniura  cognoscrt.  Fit  signuai  de  vate,  et 

in  libero  adhuc  populo  amaritudiuetn   senlil  p?o- 

pheta  captivi.  Sic  Abrahani  designat  in  carnequod 

exercebat  in    mente,  ct  per  nonieu  membri  velut 

virtutem  circuincisiouis    inlelligit,   non    per    \uv 

signuin  exprimcns    carnis»  scd  si-nmn  fidei.  !>•  ii<- 

qne  posl  illam  carnis  circumcisioiietu  sit«,  »i  ent 

pleuitudo  juslitije,  quare  majora  adlmc   Deus  in 

Alirabain  Gdei  experimenta  quaerebat?cur  in  pahiu 

poblniodum  tentatur  affectu,  si  j  hh  in  illa  cirrtnu- 

ci&ione bencdictionis summa tetiebalnr  [W.sunmmn 

tenebatj?  Sed  qiioiiiam  nou  illa  virttis,  sed  si^ntim 

jubebatur  csse  virlutis,  quaerimr  a  sugtilari  viro, 

uiruuine  qui  jam  et  patrix  et  cognationi  rciiunihs- 

set,  et  t  iicumcidi  se  passus  esset,  noti  parrerei   ei  ' 

lilto  ?  Qnein  ul)i  *d  vicitiiiaui  non   irisiis  eitirbuit, 

pro  digna  pignoris  hnpietaie,  fit  carnah  pirtate  su- 

blimior.  Lucratur  orbiiatem,  dum  parricidiiini  roe- 

diutur  :  et  cuin  nnico  non  parcit  iu  terris,   stellas 

pro  filiis  annumerare  jubctur  in  coelis  ;  camalisque 

Oespecior  ualurac,  in  natura  siderum  collocaiur  : 

et  huinani  coiileuipior  seiuinis,  pater  vocaturastto- 

ruro.  Sic  fidelis  iioii  ulio,  sed  prae<  epto,  dtiin   niau- 

daiuiii  Doniiui  religioiiem  ducit  esse,  non  criuicii, 

duui  offerre  ttlium  D^o  sacrilicium  judicat  esse,  iioii 

parricidium,  peue  meruit  prxvidere,  quod  Deuui  ad 

leutationeni  probaudae  inentis   parricidtum  volmt 

offerri,  sed  uoluit  impleri. 


Iioc  etiam  saeculi  liomiiics  contemnere  iiuvcrunt. 
Tot  orbitatibtis  vulneratitr,  quoi  successionibus  glo- 
ri.  batur.  Eichmal  forti  vocc,  nudus  censu,  nudns 
et  liliis,  iiudiiui  sc  cxisse  dc  utcro  matris  stiae,  nii- 
diiiu  etiam  iturum  sub  lerras,  Doiniiittm  dcdisse, 
Doininuiu  absttilisse  (Job  i,  21).  0  virum  naluram 
sasuili  rcspuentem  !  non  se  lacrymis,  non  se  geuiiti- 
i.iis,  uon  se  eliam  tenebris  tradidisse,  sed  polius 
iletrimenlnpigitoruin,  suscepisse  adjumcnta  meri- 
lorttm  dolorum  victor,  eiiain  sensu  egcuus,  affectu 
lii  fortior  ctini  iiifirtnaiur,  et  in  valle  lacryniaium/ 
lurrim  occupal  gloriarum.  LM>i  es  in  sola  carne 
circmncisa  Jiida»a?  Confer  cum  Imc  \iro  pedem,  et 
couteiideglori.t  :  attollete  inajoruiii  supciba  vii tn- 
libtis  :  I  «lusque  luam  henediciis  nobilium  palriar- 
ciiarum  circiimcinge  nomiuibus  :  ut  in  le  jusiificn- 
liouutu  veius  illa  virtus  et  avoritm  splendor  appa- 
reat.  iob  adversmn  te  procedit  in  meditim,  sangui- 
nis  aunores  non  criibescens,  ucc  per  Esatt  inton- 
cessam  benediciionis  sorteiu  iransfusione  ineniiius. 
Nam  i!la,  nec  prodesse  noviinus,  nec  ohe*se, 
dicenti;  Doiitiuo  :  Anima  patrh  et  anima  (ilii  mea  eit. 
Anima  quce  peccarerit,  ipsa  morietur  (Kiech.  xvm, 
4).  Ac  proiude  ei  spes  esl,  quod  in  his  vincat  te 
oiuiiibus,  et  procedit  plus  sibi  de  virtute  vindicans 
propria,  quo  niiuus  ex  gloria  promittil  aliena» 
Denique  eispoliatus  Joh  boui*  oinnibus,  ml  requirit. 
Tu  /Egypium  in  cremo  post  inanria  deiiciosa  suspi- 


XI.  Abbac  teriiate,  fvnna  Judaicttcircumcisionis  q  ras.  llluin  ab  spe  iu  Deo  posita,  tot  utalorum  leula- 


aJuiissa  esl  :  bsec  uoiniuis  eralligura,  nou  uiembri. 
bic  naturam  uosttaiit  Detis  voluil  denu-lari,  ut  non 
in  uobis  autcupiditas  arderet,  aut  ambitio  sudarel, 
aut  affectus  carueus  pnceiniueret,  se^t  ab  oiunibus 
pneputiis  nos  Dei  amor  ci  pra?seutiuin  conleuipttis 
exueret.  Dixit  quidaiu  saiyricus  gentium  poeta  :  Pro* 
Htaslaudatur  et  algel.  Testiuiomuin  boc  verum  e  t : 
uullus  eam  slipal  populus,  iiulla  mullitudo  ambii, 
bouio  oullus  auiplectitur  :  et  in  mundo  isto  velui  iu 
uovercali  domo  borrei,  etiam  necessariis  deopei  ta, 
quaudiu  non  vebieui  stise  habuerit  diguitatis.  A^e 
si  ¥idetur,  totum  tramiieiu  veriiaiis  per  patriartba- 
runi  gesu  veiuiper  viva  vesiigia  decurraiuus,  ut  m 
circumcikioaeui    quae    sauctificat    deinoiistreinutf. 


nienta  non  avocant  :  te  ad  eam  spem  bonoruiu 
otiinitiiii  blaudiinenta  non  provoeant.  lile  nianuiii 
Doniini  sentieus  benedixit  in  vuluere  :  lu  virlutibus 
de  Pbaraonis  jtigo  exula  non  subjaces.  Iltnc  iili  ct 
pro  circumcisis  veniam  postulare  coiieeditur  ;  tibi 
velut  iucircuincisae  Amorrbsens  pater  et  mater  inge* 
ritur  esseCethaea  :  ut  mauifeste  liqueat,  et  tlluro  per 
virtutes  operuiu  uon  observamiatn  circumcisionis 
benedictionetn  sibi  restaorasse  quam  proavus  ami- 
sit  :  et  le  per  jactanliam  circumcisiouis  virtules  ne- 
gligentem,  eatn  beuedictionein,  quam  Jacob  sola 
subtiliiate  acquisieral,  perdidisse. 

XU.  Quid  eiiim  sibi  Judaeoruiu    arrogantia  non 
usurpet?  Job  iste  qui  Deo  placuil,  quodammodo 


Transeo  Isaae  peregriuanteio ;  quod  ipsum  in  cir-  D  geniis  est  mea*t  et  circumcisus  est  forte,   quouiaiti 


cumcisiouis  foruia  consistit  ;  Rebeccamquepropier 
Pbtlistinoruui  iusidus  sororeui  de  uxore  dicenlem 
(Cen.  xxvi,  7)  :  quod  acque  quam  magni  sacrainciui 
sil,  libi  existimauduiu  relinquo.  Tacco  Jacob  per 
duas  anuorum  hebdomadas,  niatres  duodecim  lu- 
buuai  servitutc  mercanteiu.  Ouiitio  ejus  iiiios,  quo» 
per  pairiaui  benediclioiietu  eisauctitaleui,  naiui  alis 
^iuedam  necessitas  coutinebat.  Ad  Job  veuiaui,  iu 
abaiu  generaliouis  liueam  de  Isaac  germine  jam 
prolapsuui,  nec  inter  duodecim  Jacob  iilios  haire- 
diutuui,per  Esau  geuituin,  primitivu:  bcnedicliouis 
extorreio,  primogeniti  digniutibus  exspoliaium, 
inler  fcdoiu  priucipes  qui  Deo  placeret  iuvciiiuiu. 
liic  Uuieu  au  circumcisionem  uaturaiein  aequaiiiini- 


de  Esaucircumciso  hticusque  generatur :  licet  in  hoc 
uon  circumcisiofueritpredicaia,  sed  virtus  :necan 
sine  pnepuiio  vixerit,  sit  quaerendain,  sed  quod  ni- 
bil  labiis  suis  pcctaveril,  sit  tciieudum.  Ad  alieui- 
genas  ad  quosprovocavit  veuiamus,  quotiiaiu  nullam 
utibis  arlwrem  exeiuplorum  ager  divinoruiu  onint 
liguo  fcracium  plantarioruin,  uec  in  eo  germina  de 
viuiine,  sed  de  Iruge  censeittur.  Osteudamus  iu 
Israel  gloriam  peregt  iuaui  :  et  benedictioois  germen 
in  liguo  fluxisse  uou  suo,  diciuius  Ruth  [Mart,  iu 
ligtio  fluiisse  suo  :  non  Uiciiuus  Hutli],  quo  iuagts 
coi.fuiidauiur  in  femiiia.  Promiuiiur  per  propbeus 
de  radice  Jesse  virga  pionoslra  saluieprodituia :  ui 
quain  flos  coiiS'  euderel,  qui  solus  utique  pleui  ugv\ 


Wtf  S.  BIERONYMI  OPBRUM  MANTISSA.  2(W 

odore  fragraret  pro  consortibus  suis  :  quem  in  odo-  A  le,||ii  acie»  mortiferos  sensus  menlis  subtiliter  dis- 


reih  ungueiitorum  super  omuia  aromala  laetitiae  oleo 
pater  unxissel.  Hic  lamen  Jesse  aviam  non  lsraeli- 
ticam  habuil,  sed  Moabilam.  Cui  lantum  peregrinae 
concedi;ur,qiianlumnulladepatriarcharum  germine 
proineretur,  ut  suo  ulero  destiuatae  beucdicliouis 
seiucn  accipiai,  et  Israeli  non  lsraclila  parluriat 
digiiilaiem  :  cornuquc  populi  sui,  iu  alterius  populi 
brnedictionihus  aliena  susiollal.  Uude  ismd,  oro, 
prunieruorii?Ciedo,  quia  dicitsocrui  suae  :  Pupulut 
tuut,  populut  meut  ett ;  et  Deut  luut,  Deut  meut  ett 
(Ai<l/t  i,  16).  0  viriuieui  liriseliaui  praefereudani ! 
Abialta?  fidein  incircumcisae  gentis  niulier  imitatiir, 
quam  virilis  circumcisio  dereliqnit,  ct  per  aliena 
vesligia  merilum  juslificatiouis  ingreditur,  a  quibus 


ciimiiient.  Circumcidil  ergo,  ni  fallor,  in  illis 
£gvpti  desiderium,  murmuraiionera,  conluraaciaii», 
idotorum  fornicationem,  constietudinein  peccandi, 
pro  quibus  irain  Doiuiui  eorum  seusere  majores. 
£l  ill;s  eiiam  siue  dubio  circumcidil  mctum  posito- 
rum  anle  faciem  praeliorum.  Nam  jam  ant^qua  n 
tcrraspromissassibi,  Jesu  illas  speculanie,vidis&eiii, 
gigantes  ibi  esse  fortissimos  conqiiercbaniur,  cu:u 
quibus  manus  conserere  formidaieiit.  Circumcidit 
et  oculos,  ne  alienigenarum  coujugia  contra  lici- 
tum  concupiscaut  :  aliudque  in  illis  regiouihus 
vtdint  possidere  quam  lerras.  Non  enini  si  iu>n 
circumcidautur,  sed  si  haec  negligani,  per  iram 
Domiiii  moriuulur  ;  quouiain  illud   siguuiu  est  bc- 


majoru  n  caicahaeredius  deviaviu  DeossuosMoabila  g  nedicti,  non  lueritum  benedicendi. 


coutemnU,  cum  tu,  Israel,  desideres  alienos.  llla  in 
uuuni  Deuin  suoruui  jain  oblita  conjural,  el  tu  post 
inulliiudinem  fornicaris  idolorum  :  binc  eligitur  a 
Domino,  binc  fitisraelita  mente,  non  geuere;  llde, 
uou  sanguine ;  virlute,  nou  tribu  :  binc  usque  adoo 
beuedicitur,  ut  propbetarutn  tuoruin  raater  vocetur 
ei  reguiu.  Lucet  prorsus  die  clarius,  regnum  ccelo- 
ruiu  vim  pati,  ct  a  viin  facienlibus  iuvadi,  diripi, 
jiossideri :  uec  justificatinnem  gentisessc,  sed  vitae  : 
quaudo  iion  circuincisi  per  frugem  probilaiis,  au- 
laui  santtiflcationis  introeunl;  et  circumcisi  iu 
eadem  aula  genili,  per  pudcuda  gestoruiu  sceptruiu 
sauctificaiionis  ainiliunl. 
XIII.  Sed  rursum  ad  bcnedicium  velut  duodecim 


XHV.  Sed  pleni  sunt  omues  libri,  plena  exemplo- 
rum  veluslas,  quod  non  pracsectione  nescio  ciijus 
nieinbri,  aedualurae  nostraecircumcisioue  Dominus 
delectatur  :  in  qua  se  cum  ctiam  ille  major  oiuiiiuiu 
prophetarum  Joaunes  circumcidit,  non  ve^titur 
inollibus,  non  exquisitis  ad  gulam  dapibus  sagina- 
tur  ;  sed  in  boc  mundo  pene  sine  mundo  est,  cun- 
ctam  desideriorum  deserens  curain  mundialeni  ; 
selosa  durutn  virum  borridaut  tegmina,  uon  deco- 
raut;  bumifcro  esu,  uielleo  tcnuiter  sudore  saiura- 
tur :  quae  alia  circumcisio  praestantior  debebit  iu- 
quiri  T  Dentque  bic  non  agnum  illum  qiiem  iu 
umbra  veritatis  soliti  eraut  Juda*i  habeie  pio 
pastba,   per  qiieui    mundi    peccata  non    poieraut 


liibuum  sanguiiiem  redeamus,  ut  in   eo  jam  tunc  c  aboleri  :  sed  illum  verum  Agnum,  cujus  oimiis  es.et 


praecedcns  ecclesiasticl  myslerii  veritatis  unibra 
probelur.  Longuin  est  singulorum  funnas  eiiume- 
rare  sanclorum,  eorumquo  gesla  tuis,  filiadilectis- 
sima,  enarrare  vinutibus  :  quid  sit  quod  Joseph 
iledomo  jEgypiii  regis,  vcste  projecta,  nudus 
aulugeril ;  quid  silquod  bic  populus  mare  transie- 
rit,  et  Piiaraouis  non  trausiit  eiercitus,  et  species 
labeutis  naturae  sub  boiuinum  pede  uiulatur.  Qtiid 
est,  quod  ipsum  mare  evadentibus  jEgyptum  Ja- 
cob  filiis  occurrat  ?  Tibi  baec  cuncta  examinauda, 
et  juxta  luam  vilam,  et  juxla  Eeclesia»  mysteria 
dereiinquo  :  ut  in  bis  veritate  circuincisiouis  arca- 
ua,  quam  iu   Abraham    aspicis,  vacuatam  formain 


morlalitas  cruore  salvanda  ;  reliciis  uonaginta  «t 
novein  ovibus,  unain  gesturi  Pastoris  veri  humeii* 
priiuus  aguovit,  dicendo  :  Ecce  Agnut  Dei,  eecequi 
totlit  pe&ata  mundi  (Joan.  i,  29).  lllud  etiam  iti 
eo  miraudiim  est,  quod  erciuum  elegerit,  Doniini 
praedicaiurusadveutum  ;  non  in  templis,  non  loqm- 
tur  in  plateis,  inultitudinem  mullitudini  profuturu» 
horrescil  :  et  cur  vox  est  clainanlis,  si  declinatm' 
auditor  ?  Opus  est  uiique  inultitiido  doctori.  Et 
quae  iu  eiemo  muliitudo  ?  Sine  dui.io  uulla.  ht 
quid  faciet  propheta,  qui  vox  esl,  et  vox  claman- 
tis  ?  Elegit,  ni  fallor,  locum,  non  ubi  eiim  nullus 
audiat,  sed  ad  queiu   populos  de  naturas  corrupt  e 


signi  Judaici  noii  mireris.  Igitur  quouiam  strictim  D  convcrsatione  reducal,  ut   in  Propheta  novaiu  vi- 

tam  videntes,  divinam  mirari  discaut,  seque  oiiini- 
bus  viliis  circumcisos  in  eremo  esse  patiaiiiin. 
Locus  ergo  ipse  forma  doclrinae  esi,  et  ipsa  pne- 
dicatio  solitudo  est  virlutum.  Operatur  babilaiH», 
duui  urbium  frequentiam  sollicitus  reiinquit  audi* 
tor,  el  ereinum  a  contagione  mundi  velut  a  iheatro 
hoc  voluptatnm  avuUus  ingreditur.  Prohibet  dc- 
niqtie  ue  Abraham  patre  ^lorieniur  ;  videliccl 
quod  ejus  vesiigia  uou  sequaniur.  Certe  si  adcir- 
cumcisionem  illam  Judaicaui  vciiiamus,  circumci- 
dainur  til  Abraham  fuit  circuincisus.  Si  ad  sangui- 
ncm,  cur  filii  Abrahae  noii  dicanlur  cssequi  lilii 
sum  ?  S.'d  el  fidoi  pater  uon  potest  esse  uisi  cr«> 
dcuiiuiii  :  ct  tilii  uou  dc  m^iio  circumcisiouis,  scd 


uuiversa  dicenda  sunt,  ne  in  louguui  sermo  proce- 
dat,  seges  mihi  omiiis  Israelitae  gentis  est  inva- 
deuda,  et  iu  ea  ipsius  circumcisionis  veutilauilus 
effectus.  Jesus  Nave  populos  haeredilaturus  in 
lerris,  prius  iila  omnia  velut  diviuae  plebis  cir- 
cumcidere  jubetur  examina  :  quasi  vero  uon  tota 
eremusper  varias  peccaminum  plagas  circumcisae 
geniis  ossibus  albicaret.  Quidergo  jubebat  hoc  fieri, 
quodpeccaii  nieritum  nou  sanabat  ?  Dicit  Dominus, 
Fac  libi  cultellot  petrinot  nim%  acutot  {Jotue  v,  t). 
^uid  est,  quod  tamopere  cavel,  ue  habeamur 
obtusi  ?  iViiwif,  ait,  aculot,  ul  videlicet  non  qui  par- 
lioulam  aliquam  corpusculi  sui  scusu  doloris  ab- 
stiudani,  scd  multa  liiua    alquc  u»u   cotis  asslduo 


m  EPKTOU  XIX.  DE  VERA  CIRCUMCISIONE.  ?J0 

dc  operis  similiiudinc   recognosctintur.    His  ergo  A  sua  dat  egenis,  el  si  cui  quid  fraudavit,  rcddit  in 

quadruplum.  Ille  iilique  qui  Dominura  non  poterat 


cum  iiihibebalur,  ne  se  Aliraham  paremc  jaVtita- 
rent,  illwd  oslendebatur,  tion  quia  signum  fidei 
illius,  sed  quia  siguum  p;ilrium  non  baherent. 
Tunc  autem  riie  filii  Abrah»  snnt  dicendi,  si  ad 
fonnain  pareutis  non  facie,  sed  vila  respondeant. 
Si  ad  verbuin  Domini,  nec  patri»  diligalur,  et  filius 
oossitoccidi  :  ctnn  ipse  eiiam  lolus  liomo  illi,  qui 
pro  nobis  morluus  est,  pari  debeal  charitale  coin- 
niori. 

XV.  Sic  Sirneon  senex  :  Nunc  dimittis,  ait,  Domi- 
*e.  servum  lunm  in  pace :  Quia  viderunt  ocult  mei 
saiutare  tuum  (Luc.  n,  29  ).  Formaesl  utiquc  quod 
qui  Chrishitn  videi,  jam  sit  saecnlo  moriliinis.  Et 
Ii.tc  est  circumcisio,  non    adhuc  sub   labernaculo 


videre  duni  dives  essef,  nisi  poslquam  de  lerra, 
in  qua  cor  ipsius  videbatur  esse  cum  tliesaurov , 
sycomorum  qua  Dominns  essel  transilurus  ascen- 
dil ;  tunc  velut  de  cognata  necessitaiea  crucifigcn- 
do  conspectus  in  arbore  cognoscilur,  et  filius  dici- 
tur  Abrah.T.  Cur  dicitur  ?  Si  erat,  lestimonio  non 
egebat.  Sed  quoniam  non  omneserant  filii  Ahrahas, 
qui  esse  credebanlur  :  hic  de  opere  agnoscilur  fi- 
lius,  non  de  genie  :  et*virlute,  non  de  sangnine. 
Haj  circumcisiones  sunl  notae  de  ctrcuincisiouis 
effeciti. 

XVI.  Jamne   vides,    filia,  jamne  censideras   to- 
tain    circumcisionem   per  opcrnm    foriuam,   velul 


Mgnifirationis  adunihrata,  sed  prafigtiraiione  veri-  B  per  qnaedam  membrorum  liueamenta  deductam,  et 


latis  occultata,  etiain  in  lucem  facis  imagineexspo- 
liata  procedens  :  quam  Abrahain  priorum  myste- 
riorum  pene  omniutn  initiator  ostenderat,  cuin 
post  verlium  Dotnini  locum  sibi  a  filiis  lleih.  non 
ubi  vivent,  sed  ubi  morcrctur,  acquiril.  Magi 
qnoque,  adorato  Domino,  ne  cni  genti,  ut  docui- 
mus,  pnppttltiim  corporale  frattdi  essel  ad  gloriam, 
snis  se  auVctibuscirciimcidere,  cnm  thesaurissuis. 
id  est,  sccretis  mentitnn  patefncti?,  animoruin 
motus  mactavcre  pro  mtinere  ;  eosqtie  morbos  per 
nuos  aliquid  aut  copimus,  aut  tneluimus,  aui  do- 
femus,  veltit  ame  pieiatis  aram  et  misericordiae 
a'tare  foderunt,  ut  vel  inauro  avariiia,  vel  in  thurc 


per  aciuuin  diversilatein  quasi  colorum  varielate 
depictam  :  *  unum  tamen  jusiificat  onis  apicem  vir- 
tultim  gradihus  inipletam  ?  Cernis  alium  patriam 
relinqti  -niem,  nec  de  parricidio  duhilaniem  : 
atitiin  lanli  census  naufraginm  uon  cttrantem,  ueo 
in  orhitatihtis  la<  rymarnm,  imo  et  in  ptitrediue 
corporis  s:ii  de  peccalo  polius  coujugts  quam  suo 
vulnere  suspirautem.  Illam  popttlos  suos  deosque 
descrcnieii),  nec  in  alienam  gemem  inopcm  virilis 
auvilii  venire  metuenlem.  llunc  repromissionuj 
ingressurum  terras,  cultellosque  aujmoium  non 
iu  cnse  po-eniem,  sed  de  catitc  facientem,  ut  ex 
se  habeat  pclrinus,   qtiod  ferrens   acquirit  aliunde. 


idoloiatria,  vel    in  myrrha  fieret   Domino  subjecta  r  Alium  in  solitudine  viam  Doniini  praeparantem,  et 


mortalitas;  a  quo  ejus  utique  eratcaptiva  ducenda 
eaptivitas  :  et  in  hanc  pelram  et  sacra  pecuniae  cu- 
piditas,  el  profana  errorum  superstilio,  et  amara 
morialitaiis  condilio,  velut  illis:e  morerenlur  : 
jampridem  Babyloni  Psalmista  praecinente  :  Beatus 
q*i  tenebit  et  allidet  parvulos  stioi  [  Al.  tuos  ]  ad 
petram  (l>*al.  cxxxvt,  9).  Sub  his  ergo  Magorum 
et  nominibus  et  oblationibns,  omntmode  ille  divi- 
norum  operuiii  iuterpellator  exuiiiir :  Quoniam 
Deus  eral  in  Christo  mundum  rcconcilians  sibi.  Qnis 
eiiim  jam  aut  aurum  sibi  audeal  possidcre,  si  Do- 
mini  est  ?  aut  idolis  thura  concremare,  si  Ciiristi 
sit  ?aut  mortiium  nisi  mortiius  sepclire,  si  myrrha 
j^m  vivi  est  ?  Denique  et  a  diaboio  velul  per  hanc 


rectas  setnilas  in  eremo  facienlem.  Alium  porro 
dimiiti  de  saeculo  deprecaniem,  et  pacem  Domini 
malie  quam  mundi.  Ilos  vero  snis  afledibus  spo- 
lialos,  in  anro,  thure  et  myrrha  cpnvergatinpuiti 
ilinere  mulaio,  qui  per  Ilerodem  venerai)l,  per 
augidtim  redeuntes.  Jstum  etiam  nunc  acervng 
fraudium  cum  fenore  removeniem,  et  Abrahae  fi- 
lium  nou  natune  bcneficio,  sed  gcsloruiirstifTragio 
nuncnpatum  :  til  evidenter  apparerel  omnein  mun- 
di  naturacn  pcr  singulorum  operr.tiones  fuisse 
demissam. 

XVI I.  Sed  quoniam  tanqtiam  circa  qupiiulis 
couvivii  finem,  pene  vinum  quod  per  patriarchas 
tninislrabalur     cxpendiinus,    et  novum    cocpimus 


Iriiim  aleam  tesserarum    Dominus  ipse    temalur.  D  aquarum  conversione  iibare,  de  novis  quoque  utri- 


Naro  et  continentia  iu  fame,  et  religio  in  adorando, 
et  vila  in  praecipitio  periclitaltir.  Sed  facile  cuncta 
superavit,  quia  patcr  et  rex  bonoruin  omnium  tlie- 
saiiroruin,  el  sacerdos  repositorum  anie  sa^cula 
n  ysieriorutn,  et  resurrcclio  destinatus  fuil  tnor- 
tiiorum.  M.igt  tamen  ex  illo  veteris  viioe  reliquere 
vesiigia  :  novumque  iter  ingressi,  vacui  sarcinis, 
non  vacui  benediclione,  cantaverunl  :  lievertere9 
anima  mea%  in  requiem  tuatn,  quia  Dominus  bencfe- 
cit  tibi  (Psal.  cxiv,  7).  Nec  11011  ille  ad  quem  Do- 
niiiiiis  ingressusest,  omni  dicitur  pra?putiocircum- 
cisus  vitiorum  :  nani  ct   dimidium  cx    subsiamia 


bus  aliqua  proferamus  :  ut  quale  sit  quod  rccepe- 
runt,  de  eo  qtiod  ipsi  redolenl  aestimemus.  Fcrvet 
qtiidem  uniformiler  per  omnium  apostolorura  tr.en- 
les  pleuis  muslo  pectoribus,  ct  mensuram  corpo- 
ream  inundaiiospiriiuaIisexcedens,ebrielatem  non 
celal  gloriosam.  Nobis  latncn  ab  illo  est  incipien- 
dum  a  qtio  haurieudi  sitis  est  inchoata  :  ut  ex  de- 
siderii  uiagniliidiue,  sacne  infusionis  pleniludincm 
doceamus  ex  uno  silim  parilem  s"ciorum,  noq 
avara  divin?e  sobrieialis  propinatam.  Ecce  inclylam 
sodalilatcm.  Augustum  capul  Pelrus  cxttilit,  novj 
signifer  tcstamenti  el  in  crealione  ejus  primitivus  : 


1  Ab  hoc  sepletn  versus  subsequent-s  in  nuj  cra  cdii.  ilesidcr;»ntur. 


211  S.  HIERONTMI  OrERUM  MANTISSA.  218 

aliusqtiod  sinedubilatione  loqtior  Abraham,  ne«cio  A  paiernam    reverentes,  sumptii,  negoliatione,  affe- 
aii  mijor  :  certe  quod  sentio  non  secundus.    t tli 
generatio    larga   promittittir  ,   liuic  generatio  pa- 
scenda  committitur.  Ab  illo  justificanda  proceduiii : 


iu  hoc  justificaia  fundanlur  :  ita  quod  |i|e  sperat, 
hic  accipit.  lili  dicitur  ;  Faciam  tt  in  gtnttm  p»a- 
gnam  (Gtn.  xn,  2)  ;  liuic  dicitur  :  Faciam  te  in  pt- 
scatorem  hominum  (Matth.  iv,  19).  Elli  dicilur  :  In 
semine  tuo  benedicen'ur  omntsgenles  (Gen.  xn,  3) ; 
huic  dicitur  :  Judicabis  duodecim  tribus  Utael 
(Matth.  xix,  28).  1 1  li  dicitur  :  Vt  slellce  erit  semen 
tuum  (Gen.  xxn,  17)  ;  huic  di<  ilur  :  Ttbi  dabo  cla- 
ves  regni ccelorum  (Matth.  xvi,  19).  Ac  per  hoc,  ille 
foecunditate  semiuis  b'*ned  cti  implctur  :  hic  aule 
semcn  ipsum  evangelizaluus  ascNcitt>r.  A?>raha?  pro 
filiis  claritos  mnnstratur  astrorum,sed  PeirotraduiK 
tur  regua  cocl>  rum.vid  licet  ut  in  ea,  sinePetro,  uec 
flili  AbrahaepossintintrareJIicergononquocircum* 
cisus  sit  juxta  gentem  suam  apud  Dominum  gloria- 
lur,  sed  dicit :  Eccenos  reliqnimus  omniat  tt  secuti 
itemtii  te  ;  quid  erit  nobU  (Matth.  xix,  27)  ?  Quae 
sunt  ista  omnia  apud  eum,  qui  praeter  instrumen- 
tutii  artis  piscatoriae  nihil  habehal  ?  oinnia,  inquit, 
utique  quae  ad  concupiscentias  muudiisiugerit,  qnae 
pneputia  possunt  dici,  si  congregautur  ad  lenoei- 
nia  peccati  :  quae  veheiuentius  praecidenda  succre- 
scunt,  si  cum  proventu  -mentitae  felicilalis  adulan» 
tur :  interioremque  illam  mentis  nostrae  naturain 
circumvestire   nitunlur  :   ut    majoribus  tenebris 


ctioue  castratos.  Quid  aliud  utiqne  quam  natura 
saeculi  circumcisos  veste,  fluctu  arida,  roanu  sicea 
aere,  corde,  pielaie  non  molli  :  nudo  etiam  de 
i.avali  parata  vestlgio  ?  Credo  ad  eam  formam, 
jam  tunc  et  Moysi,  ut  pedum  solveret  vincula,  pne- 
c  ptum  est  :  Quam  speciosi  pedet  evangelitanlium 
pacem  (Rom.  x,  15) !  Et  ideo  non  stmt  velanda 
q-sepulchra  sunl  in  conspecto  Domini,  nec  mortois 
veslienda  quae  vita  diligit.  Hunc  rursus  respicit  de 
tetoneo  ptiblicantiro,  qpaestum  damnantem,  con- 
eucudinem  respuentem,  et  nomen  actus  fidei  oo- 
mine  commutantem,  ut  ab  omnibag  omnino  non 
pars  crpnris,  sed  natura  prorsus  iniquac  consneto* 
dinis  cirnnncisa  monitrelur.  Tolum  dicerem  novae 
vocationis  examen,  nisi  in  similibus  convenirent,  et 
eamdem  virtutem  haberet  diversitas  personarum, 
naturamque  mnndialem  multiludo  licet  hominom, 
uno  (amen  contemptu  rennn  velut  falce  succidereu 
XVIII.  Et  quoniam  satis  abundeque  exempla  et 
veterum  nroiulimns  et  novorum,  mentisque  cursum 
ne  velui  creca  nocte  ad  ignorantiae  scopulos  deveni- 
rei,  sanclorum  iinaginihusquisi  per  sermonem  cceli 
not.-tinlitt  sideribus  inslriiximtts  :  nunc  ex  ohsctiro 
noctis  egressi,  non  solum  diem  et  solem,  sed  fp<ins 
solis  et  iuminis  lumen,  suh  quo  errari  non  polcsi, 
contemplemnr.  Illorum  enira  quncrit  ipsa  mullitudo 
jttdiciiim,  et  in  copia  fonnarum,  necesseest  uleve- 
nint  suhinde  similitudo  flammarum  ;  ut  saepc  nanlis 


ipsum  etiam  quod   nohis  pro  luininedatnm  esi,  q  confuse  attouitis  per  pavorem,  utlueifer  vesperum. 


tenebreacat.  Omnia,  inquit  apostolus,  reliquimus,  et 
secuti  sumut  te.  ln  fidera  veteris  exempli  nepotuui 
virtus  tam  sera  qnani  mira,  per  discipulum  primo- 
genitum  novae  justificaiionis  aspirat ;  elobsolesctn- 
tibus  jam  pene  imaginibus  veritatis,  Abraham  re- 
formaiurin  Petro :  oinuia  se  reliquisse  testatur  . 
iion  in  alto  fluctuai,  artis  cura  uon  geritur,  nec 
socrus  aegra  sine  Domino  visitatur.  Omnis  siugula- 
ris  viri  uffectus  in  Christo  est,  hunc  sequitur  sub- 
stantiae  contemptor,  sludii  ne^ligeus,  afliniiatis 
ohlitus  *:  et  id  quod  Alraluc  ui  fmercl  imp«»raium 
est,  hic  jam  fecisse  non  celal :  videlicel  ut  simili 
circumcisione  sicut  virtuiis  haeres  est,  fiat  harres 
etgloriae.  Omnia%  inquit,  r#/igutmiu,  etsecuti  sumut 


el  vesper  luciferum  mentiatur  :  solis  sine  socieia:e 
parili  sola  esi  clariludo  miranda,  cum  dubia  eliam 
suh  nuhilo  a  timUiuidtnesil  vindicala  si  paruit.  Ac 
per  hoc  eliamnmn  Dominus  ,  quoniam  carneui 
siimpsit,  ei  hoino  essedignatns  est,  aliquid  tale  fe- 
cerit  requiramus  :  ul  velul  solem  sub  nubilo,  ita 
sub  specie  corporali  etiam  id  quod  radiaverit  admi- 
remur  :  aliumque  polius  opponamus  quam  ipsimi 
»liunde  sumpsissc  credamus.  Quein  autein  aliiim, 
pro  lide  diviitn  humanaiue  in  hoc  s:eculi  pelago 
nuiiquam  siue  melu  naufragii  naviganlc<,  ad  diri- 
gemiiiin  veriUtis  ciirsum  sequemur,  qmnn  ilimn 
qu>,  liisclusa  pcnllus  parititate  sui,  sotus  ctiain  cum 
pro  nobis  in  nostra  carne   obscuralur  ,  imQiensus 


te;  quiderit  nobis  ?  Hoc  est  dicere,  lotis  viiai  prio-  ^  esl?  Qui  nec  in  nomine   potesl  cclari,  dum  inorla- 


tis  viiiis  desecatis,  in  forraa  utris  in  pruina  jacen- 
tis,  dum  te  sequor,  exarui  :  nibilque  in  hoc  muiido 
pr%ter  te,  quo  impleri  cuperem  elegi  :  cujus  non 
fruslra  hujusmodi  siccilas  sancti  Spiritus  ubertate 
pensaiur  r  per  quam  ebrietalem  novae  gratiae  in  se 
Aposlolus  ipse,  duni  linguis  infideliuiii  infamatitr, 
agnovit.  Scd  et  capteri  apostoli  ejusdcm  inusti  spu- 
n.avere  fcrvore,  et  uuius  boliyonis  superfluenti 
mailuere  vinderoia,  qui  Umen  iu  odorem  ejus  ne- 
ctaris  ad  heali  Pctri  similitudinem  cucurrerunt. 
Aspicc  ilhis  geminum  sidus  in  terris,  uec  incassum 
lonilrui  lilios  iiuiicupalos,  cymbam,  limim,  pa* 
iremque  dcsercnies,nec  victus  solliciiudiuc  dubitan* 
tes,    nec  ofllcii  usibus   inhaprenies,  uec  potestatem 


liiatis  naturam  aubsianlia  diviiiitalisexsuperat :  qui 
noii  elementum ,  sed  virlus  eleineittomm  est  :  in 
quo  lenemus  initium  et  consummationem  et  medh*- 
t;iiem  omnium  ;  per  quem  solum  solis  et  anni 
cursus  suni,  et  stellarum  dispositiones,  mensium 
quoqtie  mulationes  ;  quoniam  ni  ipso  vettra  trant- 
ierunt,  et  facta  sunt  omnia  nova  (11  Cor.  v,  17). 
tit  ctim  magorum  iter  ejus  stelia  duxerit,  qu>d  mi- 
mm  erit,  si  nos  quoque  gestorum  ejus  claritas, 
velul  ipso  thesauro  immensi  fulgoris  instnixerii  • 
Alque  ulinam  ad  cerlam  dationem  lanli  sptendohi 
el  luminis,  n«>stiorum  oculorum  avertatur  infirmi 
tus  :  ut  ille  se  9Mihtraheret  et  negaret,  inquis  ? 
noii,  sed  palam  omnibiis  coelestis  splendor  appure- 


213  EPISTOLA  XIX.  DE  VERA  CIRCUMCISIONE.  214 

rel :  modo  ad  eum  scquax  inens  amica  volunlate  A  ipsumse  minisirandumdiscipulis  minislrarct :  qtiod 

aperlitts  postmodum  in  illa  unguenii  effnsione  pa- 


convertatur,  in  solo  inveniet  plenitudinem  quam 
guttatim  persinguloscolligebat.  Ociavodiecircum- 
riditur,  a  matre  utique  quasi  homo  qui  promissus 
fuerat  ipsi  Abrahae,  cum  de  circumcisione  docere- 
lur.  diceme  Domino  :  Et  erit  lestamentum  meum  in 
cartu  vfstra  in  Ustamento  anerno  {Gen.  xvn,  40, 
II).  Dei  testanientum  in  nostra  came  esse,  Domino 
in  hostra  carne  dignante,  qni§  duhiiat  ?  illudque 
lesUmeriiumaeteriiiifii  videri,  qnod  citharis  et  psal- 
leriis  ptvilleretur.  Cujus  rei  quoniam  prolix a  est 
dispuialio,  et  necessaria  videiur  esse  iranscursio, 
ee  per  ramorum  copiam  robur  ipsum  proposii» 
materia?  derelinquens,  incastigata  erret  effusio  : 
presertim  cnm  mihi  difficilius  sit  naluram  ejus  im- 


lcfecit,  dicendo  :  Me  autem  non  semper  habebitis 
(Matth.  xxvi,  li).  Iragcitur  ergo  cuin  enm  magi- 
struin  vila  docenda  non  cligat,  qtii  eam  malrem 
per  virginem  parltiriendtis  elegit,  et  cur  ad  etim 
quein  exli  auei  etiam  tnm  facile  interpellare  possem, 
mater  nollet  inirare  :  nam  fiatrcs  ejus  necdmn 
crcdehant  in  ipsoin.  Quis  liic  erit,  rogo,  qui  excu- 
sntionem  pneferat  aut  gratiac,  aut  auiori?  si  e(  Ma- 
riam  merilo  nulla  vincil,  cl  Chrislum  Dominum 
iiostrum  nemo  sttperat  pielate.  Illa  mater  enim  ne- 
gatur  a  Filio,  ul  vera  illa  \Ai.  etiam]  circumcisio 
doceatur  :  quoniam  magisler  el  parens  vit#  dehtiit 
vivere,  protit  docebat  esse  vivendum.  Ilic  est  ille 


fdere,  quani  quaerere,  et  satis  stiperfluum  moeren-  B  gladius  femoralis,  quo  Levitae  aoos  propinquos  el 
libus  brachiis  laborare,  quanquam  ipsam  matei  iam 
gracile  non  susleulet  ingeiiium  :  et  iiecessarium 
pene  sii,  ut  et  dispulationihus  aliqtiibus  circumci- 
dainiir,  diim  de  circumcisione  tractamus,  quando 
nohis  ad  excusandatn  eliam  imperitiam  noslram, 
opponuiiitatem  materiae  ipsius  prapslet  auctoritas. 
XIX.  Igitur  ad  propositmn  redeunies,  interroge- 
mus  ipsum  hominem  suum  :  nam  de  Domino  lo- 
quehamur,  ipso  qtii  eral  in  homine  circumciso, 
cum  jam  secundum  legem  circumcisus  habQrctwr, 
clamat  nt  evangelista  lestattir  :  Vulpes  foveas  ha- 
bent  et  tolucres  coeli  nidos  suost  ubi  requiescant  : 
Filius  autem    hominis  non  habet  nbi  caput  suum 


proximos  occiderunt  :  quo  etiam  Dominns  ipse  a 
Patre  juheiur  aecingi  :  quein  otnncs  capiunt  qui 
seipsos  ca6traverttnt  propter  regntim  ccelorum  : 
quem  gUdimn  Dominus  mitlil  iu  terras,  ut  fllium 
separet  a  paire,  filiam  a  matre  stia,  nurum  a  socru 
sua.  Uoc  gladio  cliam  beatus  Paulus  Ecclesiam 
circumcidil,  dicens  :  Reliquum  estt  ut  qui  habent 
uxoreSy  lanquam  non  hubentes  sint  :  et  qui  ewunf, 
tanquam  non  postidentet  tint  :  et  qui  utuntur  hoc 
mnndot  tanqnam  non  utantur  (/  Cor.  vu,  29,  5(\ 
31).  Hic  totius  justitiae  virtus,  hic  ratioest  circum- 
cisa  omnicawe,  id  est,  parenltim,  fratrum,  cogna- 
lioiitnn,  aflfiuitatum,   iiullum  amplins  atnare  quam 


reelinet  (Matth.  vni,  20).  Rogo  hic  ubi  snh  Cyrino  n  ®onunum  •  ul  a(l  crucls  imagitiem  Dei  verbo,  non 


censos  mvestigatio  ?  ubi  edsctmn  Caesaris  ?  wbi  ne- 
cessius  profitendi?  ubi  Joseph  ipsa  professio? 
Nova  ratio  illic  b  tbel  nil.il  quod  descriptor  inve- 
niai,  et  vere.  Nulla  enim  Dominum  saceulo  manci- 
pala  delectanl,  nec  sibi  usurpal  qtiidquain  quod 
vel  Ca?sari,  vel  mnnJo  voluit  essa  capiivum  :docens 
iiulltim  duohus  dominis  posse  servire.  Circumcidi- 
lurergo  haeredilate  Joseph  el  Maria  :  nihilque  sihi 
de  iiitindialibiis  vindical  stih  tribuio,  qui  ulique 
eis  dixerat  :  \etcitit  quia  oportet  me  in  paternit 
rom  eift  [Luc.  u,  49)  ?  scilicet  in  templo,  non  in 
Mficulo  :  iu  sacrificioruin  mysterio  ,  non  in  mali- 
gnintiumconcilio;  in  paternis  utique  spirilualibus; 
nam  patrem  in  carnalibus  non  hahebat.  Deniquede 
eo  templo  et  oves  abegil  et  boves,  el  mensas  nummu- 
lariorum.  et  cathedras  vendentium  coltimbas  ever- 
lit  (Matth.  xxi,  42).  Sic  teinpltim  etiam  ipsuin,  quod 
figura  est  corporis  stii,  carnali  couctipisceniia  cir- 
cumcidit,  ut  intelligeret  homo,  hxc  sibi  in  sua 
mente  esse  facienda  :  uec  sane  suis  parcit  affecli- 
bus ;  nam  euin  gladium  quo  alios  circumcidebat 
«locendo  ;  Si  quis  amaverit  patrem  ct  matrem  supra 
meynon  est  me  dignus  (Matlh,  x,  57),  s  ia  conver- 
lit  in  viscera,  et  *il;i  ipsi  facil  quo.l  credeniihus 
est  facturus  <um  dicil  :  Quce  ett  maier  mea,  et  qui 
imnl  fratres  mei(Matth.  xn,  48)  ?  0  myMerium  ! 
niatrem  Mariam  sibi  Dominus  ahjurat,  cum  cxtra 
verbi  esscl  audienliam  consliluia.  co  poijssimmu 
lemDorc,  quo  verbum   pra^dicaretur   a    Veibo,  el 


u\  aliquos  mtindi  acttis,   moueamur  affixi  matrem 
commendare  disciptilo, 

XX.  Res  loqiiitur  ipsa,  cur  illa  pars  corporisper 
quam  Judieussc  aulumat  justidcari,  defectioui  adju- 
dicaia  videattir  :  adeo  ut  difficilius  ftierii  modtitn 
adhihuisse  sermoni,  quam  argtimenta  reqtitsisse  :  et 
bancveram  esse  circuoacisionem,  si  abrenuulianics 
mundo,  ex  qtiojuxta  carnem  nostra  natura  est,  el 
parenlibus,  el  qux  fidei  scandalum  facittni  circum- 
cisis,  oculo  etiamelmanu  et  pede,  nudi  et  soli,  de- 
biles  etiam,  si  fieri  potest,  Dominum  seclemur, 
c;mtanles  vcre  :  Quoniam  pater  meus  el  mater  mea 
dereliqnerunl  me(Psal.  xxvi,  40);  ut  a  Dominome- 
reamur  assumi,  et  corporea  denudati  natura,  spiri- 
r*  laiium  indumentis  actuum  gloriosius  vesliamur, 
scienles  quoniam  qtiodde  camc  uascittir,  caro  cst  : 
et  quod  de  spirilu,  spiritus  esi  ;  dicente  Apostolo : 
El  si  cognovimus  Chriitum  secundum  carnem,  ve~ 
rum  jam  non  novimut  (II  Cor.  v,  16)  ;in  quo  uon 
novimut,  in  quo  nobit  mundus  crucifixut  ett,  et 
nos  mundo  (Gulat.  vi,  14)  :  ul  prapuliis.  qune  sunt 
in  superGcie  conversationis,  abscisis,  nudum  illtid 
ct  soluin  nostraB  generationis  secretum,  quod  su- 
perfluis  tegehalur,  appareat.  Si  enim  farnum  quod 
hodi$  csf,  et  crat  in  clibanum  miltitur,  Deus  sic 
vestit,  qutnlo  magit  not  (Matth.  vi,  50),  si  fide  modi  • 
cos  non  csse  praevideril !  Cultello  ilaque  petrino 
i-orporis  nosiri  circuincidcrula  ♦  sl  mlura  :  Pclia 
iiuein  Chiislus  Ccl:<:ujis  cullcllus   amor  esi,  quo 


P!5  S.  niERONYMI  OrfERUM  MANTISSA.  216 

rroscente   tr.  nobis,   3acculi  tlesideria  decrescenl.  A  elementa  :  hinc  moniihus  scrobibus   iodiendo,  hinc 


Quem  quinmaveril,  dicil  patri,  non  novi  te  :nalu- 
rntique  circiimcidenssuam,  nec  ut  palrem  sepeliat 
mortuum,  separabilur  a  Cbristo  :  et  exspolialus 
veierem  hominem  cutn  actihus  suis,  quod  pra?pu- 
linm  est,  aliam  naturam  suse  videhit  e3se  substan- 
tije  :  id  est,  ut  sicut  primus  homo  terrenus  a  terrn , 
iia  secundus  ccelestis  incipiat  esse  ex  coelo  :  nec 
dicet  jam  cujus  circumcisa  est  nalura  pafretn, 
pr«»ler  eum  qui  in  ccelis  esi,  se  hahcre  :  sed  prae- 
cpdo  Domini  lucido,  illuminatis  oculis,  sedere  nd 
dcxieram  virlulis  Filium  hoininis  agnoscet.  Obte- 
rendae  stint  omnes  animi  voluptates,  relinquenda 
studia  delcctaiionum,  quoniam  hic  circumcisionis 
est  veritas,   non  figura.  Nitendum  in  summa,  ut 


valles  suhstriirtionibus  opplendo,  hinc  maria  moli- 
bus  araudo,  ntinc  arida  irriguis  fecondando,  nuiic 
stagn.n  paludesque  siccando,  vel  campos  consitis 
neinoribus  vestiendo,  nc  silvosorum  montiiim  juga 
vetuclis  nemoribus  denudando,  ut  pene  domiuam 
se  nalurae  esse  uon  credat,  si  fecerit  aliier.  Cujus 
naturae  concussione,  natura  nostra  his  meditaiioni- 
btts  agitatur  :  dtirnm  est  vlas  Domini  custodire,  in 
quibus  non  experimenlis,  sed  detrimentis  potentiae 
desudatur  :  nec  quaerilur  ul  supra  nos  quod  amat 
universa  mortalhas,  scd  ut  sub  nos  vila  ducattiry 
reamplius  nosexistimando  quam  suinus,  iucipiamtis 
ncc  id  ohtiuere  quod  suintts,  cuin  per  hoc  ipstim 
si  velimus  despicere,  quod  sumus,  mer^amur  in  mc- 


runctis  naturalihus  ampnlalis,  coiivcrsalio   nosira  B  lios  esse  quam  sumus,  dicenle  Domino,    et   noslrae 

illi  imptiialioui  quam  praesumiinos,  gubscribente  ; 
Amen  dico  vobis,  nemo  est  qui  relinqvat  domum, 
aut  parentes,  aut  [ratres,  aut  uxorem,  aut  filios  pro- 
pter  regnum  Deit  qui  non  recipiat  centuplum  in  lem- 
pore  hoc,  el  in  sceculo  ventnro  vitam  crleruam  hcere- 
ditnbit  (Matth.  xix,  29).  E»  lalibtis  protnissionibug 
vi:i>  [Al.  vilasj  ill.e  ditra?,  qtias  ob  verbum  Domini 
cnstoilirc  nccesse  est,  molliuniur.  Iu  quarum  custo- 
di  i  otique  muha  retnbulio  est. 

XXII.  His  mercedibus  invitamur,  quos  oportebat 
et  cogi,  dum  velle  nos  ambit  quod  poieral  et  jubere. 
D^nlqtie  cum  verbum  vii;v  diirum  dicerent  esseser- 
inoncin,  et  ob  hoclurbati  omnes  qui  euin  sequeban* 


lendat  in  coelum,  uhi  Chrisitis  est  ad  dexteram 
l>ei  (Col.  li i,  1).  Quod  ita  vcrum  erii,  si  ludi,  si 
jocus,  si  convivium ,  si  sermo  pcne  familiaritim 
deserantur  :et  lamen  qui  circumcidiiiilur  arescunt, 
ut  non  nos  mundo,  qui  vitse  imngines  sumus,  sed 
mundus  nobis  morluu*  esse  credatur  :  nec  agglu- 
(iuari  eorum  aliqua  qune  circumcisa  sunt  inimici 
aite  sinanttir  ;  sed  clamemus,  sedit  sanguis  cir- 
rqmcisionis  :  ul  cum  in  riobis  vitne  calcuius  cce- 
perit  operari,  in  quo  nonien  novuin  solus  novit 
ille,  qui  arcepit,  non  timenmus,  in  loco  revelatio- 
nis  oc<iili  :  quin  imo  et  imputanles  aliqua  nostro 
Domino  per  amorcm  :  nam  et  operarius  ibi   h  ni- 


gntts  admitiilqr,  ul  superius  iu  bealo   Pelro  nova?  ^  lur  abseedercnt  :  respiciens  discipulos  suos,  num 


fcratiaa  susceptore  didicjmiis  :  tota  crcdulitatis  no- 
Mrre  barmonia  intorlis  vchementius  pcr  ar:ein  ft- 
dibus  rcsuliemus  :  Propter  verba  labiorum  tnorum, 
Domine,  ego  custodivi  vias  duras  (Psal.  xvi,  4). 

XXI.  Anne  est  aliquid  lam  duriim.tam  ferreum 
cjiiam  repugnare  naturae?  Et  cum  oinnia  in  mundo 
per  Deuin  nobis  siut  facta,  ipsos  nos,  velul  non  no- 
sira  circumslent,  iepellere,  non  videre  :  mundum- 
que  ipsum  nobis  $e  cum  omnibus  divitiis  el  pulcliri- 
itidiuibus  suis  iugerentem  mnnu  quadnm  repudiare 
virlutis,  pbseralisque  omnibus  sensibns  qtiibus  ad 
animam  substantia  vitalis  accedit,  pene  ad  iuiagj- 
ncm  obrigescere  mortuoruni :  non  visu,  non  auditu, 
non  odore,  non  laclu,  non  sapore  cnpi,  et  in  nattira 


quidunin  et  ipsi  abire  vcllenl,  iuquirit  iralus :  adeo 
eli^ii  potius  se  nobis  bona  omnia  debere,  si  volit- 
mus,  qnnm  imperare  si  cogimur,  dicente  Aposlolo  : 
&i  enim  volens  hoc  ago,  mercedem  accipio  :  si  antem 
invitus,  dispen$atio  mihi  credita  est  {1  Cur.  ix,  17). 
Uaie  voluntas  femoralis  illius  vagina  cultelli  est  ; 
qu;e  tibi  in  se  amorem  Dei,  quem  cullellum  esse  di- 
ximus,  receperit»  merebilur  intellgere  Dominum 
vera  praedicasse  :  Jugum  enim  meum  suave  estt  et  sar- 
cina  mea  levis  esi  (Malth.  xi,  30),  quoniam  super- 
flwis  omuibtis  nmpulatis,  et  cunclis  oneribus  cir- 
ciuncisi,  bclluae  quadam  saninalis  imagine  lenuatn, 
vcre  eliam  nos  cura  Psnlmista  dicimus,  qui  vel  per 
gtaciem,  vel  per  liquidam  etiam  molleinque  substan- 


corporis  naturam  corpoream  non  h  »btre,  hominein-  D  liaiu  angustum  illud  acus  forauien    transire  possu- 


que  se  quod  bomo  sil  obiivisci  :  eum  latuenhoc  ipso 
quod  ainbiat  non  leneri,  quia  vere  qttod  homo  sil 
Mieal,  el  eo  magis  despiciat  sc,  qtio  se  magis  agno- 
verit :  lum  quia  durum  est  pra?seutia  sibi  abdicnre 
dum  vivit ,  el  futura  spejare  post  vitain.  Ilaec  natu- 
ta  corporis,  hoc,  nt  diximus,  nisi  circumcisa  uou 
patiiur  :  facileque  se  gcslit  jictare  in  suis,  sibi  ccr- 
nens  ierr?s,  sibi  maria,sibi  videus  solem  et  univer- 
sa  cce.li  aslra  servire  :  et  quando  se  fraudnri  a  lcr- 
lestribus  paiietur,  cum  dominetur  el  ccelo?  Tamo- 
miiii  eigo  ehMitcniorttm  lain  importituo  circumvcnta 
Iniuulalu,  ug«|iie  ad  oblivionem  suae  conditionis  in- 
ducilur  :  et  in  desp»Tin  lolius  sublimala  uiimli, 
vincere  i;  sn  cx  cn  «;uoJ  sibi  obs-quuntur  prueMimit 


mtis,  qtiod  inlroire  qni  ineqnis  spernnl  elconiLus, 
nou  vablunt,  quoniam  tales  etiam  via  illa  quaelata 
est  et  spnliosa,  vix  cnpiet.  Lnborum  itaqtte  arduoa 
ii  ontes  et  diflicullatum  propemoduni  muros,  quibtts 
coelesiia  ab  humanis  velutprovincia  cujusdam  limi* 
libus  separanliir,  divina  invilatrix  irtimi(iceniia  li- 
beralilasque  dcplanal.  El  situt  lubis  sacerdotalibus 
n  uros  illius  Jericho  :  ita  prophelarum  vocibus  lur- 
rim  nostri  interiius  elidet,  si  modo  contra  spem  in 
spe  credenics,  el  quodam  concitalorum  luminum, 
■^•idendi  saliente  tranppectu,  in  fraudem  praesentium 
caduconiui  promissa  lanquain  inanibits  jam  appre- 
bensa  mireinur  :  et  hac  circuincisi  natura  in  aliam- 
que  nnturnm  lianspo.siti,  incnle  illa  el  auimo  tenca- 


817  EPISTOLA  XXII.  IX  PSAL.  CXVII.  c,8 

nms,  quas  nec  oculus  vidit,  nec  auris  audivit,  ne?  in  A  fur,  ingressum  Domino  praeparantes  :  Levateporta*. 

principes,  vestras,  et  elevamini,  porlaf  ceternales,    n 


cor  hominis  ascenderunt,  quas  prccparavit  Dominus 
iis  quidiligunt  eum  (/  Cor.  u,  9) :  <ie  qiiorum  numero 
non  esl,  nisi  qui  per  demonslratam  snpcrius  cir- 
cuincisionem  velui  cum  Domino  confnus  iu  cruce, 
semper  peccalis  suis  passione  est  dignus.  Ille  vero 
Doinioum  nostrum  dignum  (ali  passione  non  credeus 
diierit  :  Domine%  memor  esio  mei  eum  veneris  in 
regnum  tuum  (Luc.  iiin9  42).  Quem,  dum  adliuc 
loquitur,  ipse  Dominus  proinplus  interpellauiixaii- 
dilor  cousolari,  ut  cousuevii,  pro  sua  pieiate  digna- 
bitur,  dicendo  :  Forti  animo  eJo :  Amen  dico  tibu 
hodie  mccum  eris  in  paradiso  (Ibid.  45). 

EPISTOLA    XX, 

&i:iT  IN  *USANNAM    LAP>AM   OBJURGaTIO. 


introibil  rex  glorice  [Psal.  xxin,  7,  9).  Sed  pub  bre 
levari  jubentur  porta?,  et  in  sublime  erigi.  Siqui- 
dem  juxta  dispensaiionem  caruis,  et  mysteritim  et 
victoriam  crucis,  major  regredttur  ad  cop!o$,  qimm 
ad  lerras  venerat.  ticec  porta  Domini,  justi  intrabunt 
per  eam.  Per  hanc  portam  ingressus  est  Petru% 
inflressiis  esl  Paulus,  ingressi  suni  omnes  apnstoli, 
ingressi  sunt  el  mariyres,  et  quolidie  sancti  quique 
ingrediuntur.  Per  lianc  portam  primus  latro  ciim 
Doinino  ingressus  est. 

II.  Ka!ietole  fiduciam,  et  vos  sperate  similia.  Sic 

eniin  ipse  Aposlolus  diiit :  Si  consurrexistis   cum 

Christo,  qute  sunum  sunl  qumite,  ubi  Christus  in 

(H*c  epistoU,  qu*  non  unantmiier  ab  auetoribus  adju-  B  *******  0«  *****  (Coloss.  III,  1).  Non  dicil  liic  psal- 


dicaia  est  Hieronymn,  nmltis  revera&tgnis  verius  esse  S. 
Amhmsii  videtur.  Qu:ire,  Benediclmos  seculi,  eam  jam 
edi.iimos  iuler  opera  S.  episcopi;  ubi  videsis,  t.  XVI  no- 
sira*  Pairol.  col.  365,  sub  lioc  liUlo,  de  Lapsu  virginis 
consecratce.) 

EPISTOLA  XXI, 

SKU  EXPLANATIO  IN  rSALMLM  XLl. 

(Habetur  etiam  apud  Augusliuum  in  Appendice  tnmi 
VI,  inscripia  Sermo  tn  Psatnmm  xli,  ad  Neopliylos.  Era- 
sinusail:  Apparet  boc  fragmentum  esse  ex  Homiliis  ali- 
cujus  iu  psalmos  mysticos:  eerle  nibil  babet  Hierouymia- 
uuiu.  Videsis  ergu  loc.  cil.) 

MONTTUM  IN  EPISTOLAM  SEQUENTEM. 
In  Veronensi  ms.  qui  noiiuui  certe  suciiluni  aute- 
redil,  subjungiliir  paulo  post  seni.oin  qui  de  Esu 
Agui  in>ci ibilur.  fciasmus  dc  isto  ait,  Ejusdeui  cst 
forinae,  cuin  bomilia,  quae  proxime  pr&ces*it,  et 
euiudeni  sapil  auctorcin.  ( 

EPISTOLA  XXII, 

SEU  E  vPLANATIO  W  PSALMUM  CWIl. 

1.  Iu  omni  psalino  Domiuus  uoster  Jesus  Chrislus 
propbeutur  alque  canilur.  Siquidem  ipse  habel 
clavem  David  quce  aperil  el  nemo  claudit,  claudii  el 
uemo  aperit(Apoc.  m,  7).  Sed  praecipue  in  centesjr 
uio  decimo  septimo  psalino,  qni  nunc  psallendo  le- 
c  ii3  est,  resurrcciiouis  mysterium  praedicatur.  tlic 
euiin  psalmus,  iu  quo  a  Spirilu  sancto  praesignali 
focantur  ad  confitendum  Domino  iu  laude  :  vel  ud 
coiifessionem  gentium  veri  Israelilae  iu  poenileniia 
veri  sacerdotis  Aaron  domus,  quodeslin  Ecclesia  : 
sive  geueraliter  omnes  limentes  Dcum   recte  pro 


mus,  soli  aposloli,  soli  prophet*  et  martyres  intra- 
bunt  per  eam  :  sed  justi  introibunl  per  eam.  Qui- 
cunque  ergojusle  agii,  el  inter  justos  Domini  esse 
nieruii,  fiducialiter  agat  iu  eosperans,  quia  intrabii 
per  banc  porlam.  Quia  Domiuus  non  quaeril  san- 
giiiuem  cou(ilenlium  :  sed  fidem,  pro  qua  sanguis 
cffundiiur  credentium.  Si  babuerimus  fidem  qu» 
potest  sanguinem  fundere,  iinpuiabiiur  nobis  et 
cruoris  effusio.  0  vere  iufelices  Judaei  1  o  iniseri 
atque  miserabiles  !  lapidcm  qiri  per  Isaiam  repro- 
inissus  est,  quod  poneretur  in  fuudameutis  Sion, 
ct  populum  utruuique  conjungeret,  esse  Dominum 
Salvalorem,  esse  Filium  Dei,  non  agnovistis.  Hunc 
vos  reprobastis,  aedificantes  quondaro  congregatio- 
nein  Domiiii,  ci  templi  Dei  mysteria  cuslodientes : 
qni  reprobatus  a  vobis,  factus  esl  in  caput  anguli  : 
et  primam  Ecclesiam  de  Judaeorum  populo  congre- 
gatam,  et  credentes  ex  natiouibiis  in  uuiim  gregem 
et  iiiiuisleriuiu  fcederavit.  A  Domino  faclum  esl  iilud: 
hoc  est  mirabile  in  oculis  nostris  :  ut  nos  qui  ante. 
passioneni  Domini  sine  testamento  eramus  exleges, 
adoptareniur  in  filios  Dei :  ei  priori  cingulo  putre* 
scenle,  aliud  sibi  Deus  lumbare  conteieret,  alium 
populum  pracpararet. 

111.  Vos  ergo,  Judaei,  babclib  Scripluram,  vos  legt- 
tis  libros,  el  nos  in   eifm   qui   in    eis   scriptus  e>l 
libris,  ipsum  adoianles,  credimus.  Vos  lcnetis  pa- 
ginas,    nos   sensum   pagiuarum.    Vos   complicatis 
laulis  iniuieiibu?  pietatis  Patris  qui  Filio  suo  non  rj  luembranasanimalium  ruortuorum,  nos  possidcuius 


pepereit,  sed  pro  nobis  omnibus  tradidit  illum  (Rom. 
vui,  52),  a  confessione  incipiltir.  Quoniam  bonus, 
quoniam  iu  sa?culum  miscricordia  ejus.  Quis  rnim 
iiostruiii  poterit  esse  considerans  ca  qu^e  in  eo  quo- 
tidie  exkultans  canit  Ecclesia  :  Iioc  est,  passionem 
Domiui  Salvatoris  resurreclionem  sive  asccnsio- 
neiu  :  et  uoii  magis  erumpat  in  vocem,  coiupos  [Al. 
«ronsors]  illorum  parvulorum  effeclus,  Domino  cum 
ramis  ct  pilmisexsultantiuin,  0  Domine,  salioa  uos 
(ac,  o  Domne,  beneprosperare.  Unde  etipse  vicior 
a  l  Patrem  ascendeus  imper.it  iingelis,  diceus  :  .4  e- 
rite.  mihi  portas  juslilite  :  ingressus  in  eas,  con/i- 
lehor  Domino.  Ilae  sunt  port.i1,  <!e  (juibus  in  viccsi- 
ino  tcrtio  psalmo  iuier  se  invicciu  angcli  loqucban- 


sptritum  vivificanlem.  Quid  uiirabilius  polest  esse 
istiusmodi  sacrauieulo  ?  Quid  bac  die  fdicius,  in 
ijua  Dominus  Judaeis  mortuus  est,  uobis  surrexil  ? 
inqua Synngogae  culius  occubuit,  <t e^l  ortus Eccle- 
siae  :  iu  qua  uos  bomiues  fccit  secum  surgere,  el 
vivere,  ct  sedere  in  ccelestibiis.  Et  impleluni  esl 
illu  J  quod  ipse  dixil  iu  Evangelio  :  Cum  autem 
exaltatus  fuero  a  terra,  omnia  traham  ad  me  (Joan. 
xit,  32).  llaec  cstdics  quam  fecit  Doiuinus,  exsultc- 
inus  et  laetemur  in  ea.  Omnes  dies  quidem  fecit  Do- 
ininus,  sed  cacieri  dicspossunt  esse  Judaeorum,  pos- 
suni  csse  baerclicortim,  possuut  esse  genliluun. 

IV.  D.es  Doinini(a  il.cs  rpsurreclioiiis,  dies  Chri- 
biauorum,  dics  uostia  c^l.  Uudc  cl  Domiuica  dici- 


219  S.  HIEKONYMI  OfEHUM  MANTISSA.  22« 

tur :  quia  in  ea  Dominus  v:ctor  ascendit  ad  Pairem.  A  montem  Oliveli,  et  amplius  sonitu  audiuntur,  conv- 
QuoJ  si  a  gentilibus  dies  solis  vocatur,  et    hoc  nos      probatur. 


litieiilissimc  confitemur.  Hodie  eiiim  Im  iiiun  i  orta 
»»8i.  hodie  Sol  jusliiia?  ortus  esl,  in  cujus  pennis  es»l 
K.niiias.  Numquid  sol  pcnnas  habel  ?  Respond«anl 
Jmlaei./l  qui  lantum  secundum  litteras  Scripturas 
iiilelliguut  similes  Jiuheoruin.  Nos  atilen  dicimus, 
qiiicunqne  sub  alis  islius  solis  fuerit,  qui  dixit  in 
Evungelio :  Quotiet  votui  congregare  filiot  tnos, 
quati  gattina  pullot  tuot  sub  alat,  el  noluitti  (Matth. 
xxiu,  37) !  iste  securus  erit  ab  accipitre  diaboln, 
ahaquilis  volaulibus  in  Eiechiele,  ei  oiunia  pecca- 
lorum  ejus  vulnera  sanabiimur. 

V.  Ul  autem  sciatis,  fratres  mei,  quod  proprie 
psaiiuus  iste  de  Domino  scriplus  est :  et  in  Evange-  . 
Ib  pueri  sicut  meminimus,  qui  inirante  Jerosoly- 
inara  Salvatore  palmas  levwnies,  clamaverunt  aique 
diierunt  :  llosanna  \n  exceltit,  benediclut  qui  venit 
in  nomine  Domini,  Hotanna  in  excettit  (Marc.  u,  9, 
10)  :  de  centesimo  dedmo  s*piiino  psalmo  islos 
vergiculos  assiimpsertuit :  0  Domine,  talvum  me  fac. 
In  llebrseo  scribitur,  rosiana.  Unde  et  Judxi  im- 
paticnter  ferentes  volunt  probibere  parvulos  :  de 
quibus  in  Isaia  loqnebatur  Domiuiis  :  Ecce  ego  et 
pueri  mei  quot  mihi  dedit  Dominut  (Ita.  vmi,  18). 
Tacenlibus  enim  senibus  et  invidiae  livore  crucia- 
tis,  parvuli  claniant,  el  Cbristum  parvuli  confiieii- 
tur..Quod  si  et  illi  tacuissenl,  l.ipides  utique  clima- 
rent,  id  est,  gentilium  populus  :  de  quibus  in  Evan- 


IT.  Duo  genera  organi  a  plerisque  esse  dirnntiir, 
Primutu  est,  quod  prapdixtmus,  et  aliud  quod  de 
pe/egrinatione  Israelilici  populi  apud  Bahylonioa 
inscribilur:  Super  flumina  Babtjlonit  (Ptalnb  cxxxvi, 
1),  et  tsetera.  Hoc  totum  figuraliter  ac  spiiiiualiter 
significat  Evangelium  Christi,  quod  et  iUnd  dnabnt 
pellibus,  id  esl,  duarum  legum  asperitate  conjungi- 
tur  per  quindecim  sufflatoria  fabrorum,  id  esl,  per 
pntriarchag  ac  propbetas  :  per  duodecim  cicutas 
aereas,  id  cst,  per  apostolos  sonum  nimidm  emittit, 
sicnl  scriptum  est :  In  omnem  terram  exhit  tonus 
eorum  (Ptalm.  xvm,  5),  et  reliqua  Quod  est  in 
modum  lonitrui,  id  est,  vox  Evangelii  in  tolo  orbe 
teriarum,  sicut  scriptum  esl :  Vox  lonitrui  tui% 
Deut,  in  rota  (Ptatm.  lxxvi,  19).  Per  mille  pas- 
sus,  id  est  perfectum  numermn  decem,  verborum 
legis  implelur  :  tonut  [Al.  tentut]ejut  in  talicibut. 
id  esi,  per  laborem  uuiuscujiisque  doctoris  labiorum 
Evangelium  praediculur. 

III.  Tuba  iiaque,  de  qua  in  Daniele  scripium  esi, 
Cum  audieriiit  vocem  tuba>y  fittula},  citharas  (Dun. 
iii,  15),  el  reliqua,  diversis  figuris  ac  formis  eflici- 
tur.  Aliier  enim  est  tuba  coiigregaiionis  populi, 
aliter  conductionis,  aliler  victoria»,  aliler  perse- 
qnendi  iniiuicoa,  aliter  concussionis  civiiaiuin  :  et 
reliqua.  Tuba  autcm  consuetudiuis  apud  rerum 
perilissimos  hoc  modo  intelligiiur  :    tribus    fistulis 


geiio  scriplum  est  :  Potent  ett  Dominut  de  tapidibut  Q  prets  in  capite  angusto  inspiraiur.    In   capile  per 


ittit  tutcitare  filht  Abrahen  (Matth.  m,  9j  :  nos  si- 
gnificans  qui  duro  quoutlam  corde  fuimus  :  sed 
nunc  credenies  in  Christo  J  »su  in  filios  Abraham 
[4/.  tacet  in  lilios  Ahraham],  in  filios  Dei  omiiipo- 
t<'niis,  adoptati  suii'us  per  ipsum  Dominum  :  cui 
eslgloria  in  sxcula    sxt-ulorum.  Amen, 

MONTTUM    1N  EPISTOLAM  SEQUENTEM, 

Erasmus  ait  :  lloc  haud  scio  cujus  fragiiicntum, 
vii  dignuui  estvd  boc  onliue.  Tantum  abeal  ut 
Hicronyuio  sil   iribueiuliiui. 

EPISTOLA  XXIII. 

AD  DARDAMiM. 

De  divertit  generibut  muiicorum. 


qualuor  vociduclus  aereos,  qui  per  a?reum  funda- 
nientum  qualernas  voces  producunt,  niugitum  ni« 
iniuni  vehementissimiiiiique  profert.  Ila  Evangelium 
terua  confessione  trium  personarum  sanclae  Trini- 
tatis  in  capite  angusto,  id  est  in  nativitate  Ohri- 
sti,  divinitale  inspiralur :  el  per  quaiuor  vocidu- 
clus,  id  est  quatuor  Evangelislas,  per  eremuin 
fundamentum  siabililateiu  (idei  et  operum  in  tcto 
orbe  voce  nimia  rlamores,  quos  in  modum  luba* 
congregationis  fortiter  emitiit. 

IV.  Fisiula  praeierea  artis  esse   mystica»,   sical 
fusores    earum    reruiu    anTrmant ,   reperitur   ila. 
Bombulum  «reuin  duclile   quadralum   lalissimuin- 
quc,  quasi  in  inodum  coron*  cum   fisoculo    aereo 
1.  Cogor  a  tc,  ul  tibi,  Danlaue,  de  aliquibus  ge-  n  fcrreoque   commiJto  ,  aique  in    medio   cencusso,  - 


r.eribus  uiiisicoriini,  gi  ut  res  do«et,  vel  \isione, 
vrl  Minliiu  brevi  sermonc  respondeaui.  Alia  etiim 
nd  liicidum  proferre  non  po^suin  :  quia  unaqua?quc 
rcs  secuiidum  ingcniuiu  ejus  est :  quas  autem  p  >s- 
£i:iit  enarrari,  libcnter  explicabuntur.  Prinium  oin- 
itiiiiu  ad  organum,  eo  quod  majus  esse  his  in  so- 
uitu,  et  furiitudine  niiuia  compulantur  clamores, 
v.niam.  De  dualius  eleptianlorum  pellibus  conca- 
viim  ( onjiingilur,  et  per  quiudeeim  fabrorum  suf- 
iliioria  couipreheiisaiur :  per  duodecim  cicntas 
;ereas  in  sonituiii  uiinium,  quos  iu  iiiodum  lonitrui 
coucilat :  ul  pcr  inille  passuuin  spatia  sinc  dnbio 
^ciisibiliter  uiuyic  cl  amplius  audialur,  sicut  ajnnl 
Ucbrxos  dc  oigauis  qu«e  ab  Jertibal  tn,    usque  ad 


quod  in  ligno  alto  spaliosoque  formatum  superiore 
capite  constringitur:  alterum  alterocapite  demisso: 
sed  terram  non  tangi  a  plerisque  pulatur,  el  per 
singula  laieia  duoilecim  boiubiila  a?rea,  "duodecim 
fhtulis  in  medio  poiitis,  tn  catena  fixis  dependeiit. 
Ita  tria  bombula  in  uno  latere  per  circumilum  uti- 
quc  figiintur,  et  concitato  primo  bombulo,  et  cou- 
citatis  duodecim  bombulomm  fiahilis  in  medio 
posiiis,  clamorem  magnum  fragoreuique  nimium 
supra  modum  «imul  proferunt. 

V.  Dombulum  itaipie  cutn  fistulis,  id  cst,  doctor 
in  medio  Ecclesi<e  esi,  cuui  Spiriiu  sancto.  qui  lo* 
quitur  in  eo  :  coiistringilur  in  lignd  alto  ,  id  est 
Christo,  qui  a  sapientibus  ligno  vitx  comparatur  : 


J21  EPISTOLA  XXIV.  DE  RESHJRREfrriONE  DOMINI. 

iu    catena,  id  esi  in  Gde :  el  non  langil  lerram,  id  A  pellis  mm  diiabus  ciculis   «reis 


est .  opera  carnalia  :  ciiiodecim  txomhula  ,  id  esl 
duodecim  aposioli;  cum  fistulis,  id  esl  div»nis  elo- 
quiis.  Cithnra  de  qua  in  quadragesimo  secundo 
ptalmo  scriplum  esl :  Confitebor  libi  In  cithara% 
Deust  Deus  meus  (Psal.  xlii,  4),  propria?,  consuetu- 
dinis  est  apnd  Hebraos,  qua»  cum  chordis  vigniti 
qoatuor,  qure  in  modum  Deltae  lilierae,  sicut  peri- 
ti-simi  tradnnl,  utique  componitur :  et  per  digilos 
Plndari  Tarlit  vocibus  tinnulis  ictibusque  in  diverv 
sis  modis  concitatur, 

VI.  Citbara  autem  de  qua  sermo  e«t,  Fcclcsin  est 
spirituaUter  :  quse  cum  quatuor  et  viginti  seuioruiii 
riogmatibus  Irinam  formnm  hahens,  qnasi  in  mo^ 
ilnm  Dellae  litlerae,  per  fidem  sancia*  Trinitatis  ma- 
nifestissitne  sine  duhio  significat  :  et  per  manus 
viri,  Petri  aposloli,  qni  prjeriicator  illius  esl  in  di- 
versos  modulos  Veierig  et  Novi  Testamemi,  aliter 
in  littora,  aliter  in  sensu  figuraliler  conrntiiur. 

VII.  Sambuca  itnqne  qtiae  apitd  periiissimos  He- 
bneorum  ignota  res  est,  antiquis  lemporibtis  apud 
Cbaldaeos  fuisse  reperitur  :  sicut  scriplum  est: 
Cum  audieritit  vocem  lubee,  fistut*,  cithara?,  sam- 
buca  (Dan.  m,  15)  :  cl  reliqna.  Bucca  vocatur  tuha 
apnd  Hebraeos  :  deinde  per  diminutionem  buccin* 
diciiur.  Samhuca  autem  sol  apnd  Hebraeos  inter- 
nretatur,  sicut  scriptutn  est  :  Samson  sol  eorum. 
Proplerea  atilem  apud  eos  samhuca  inscribiinr, 
qnia  niulti  corlicem  arboris  esse  pntaiit,  el  per  so- 
liditatem  raellis,  ac  venti  tnutahilitatem,  qinsi  in  C 
modnm  tubae  de  ramo  arbnris  moveri  potest :  ideo 
tambuca  dicitur,  quia  aesiatis  lempore  fieri  poicsi. 
et  nsque  ad  frigoris  tempus  dtirare  potest.  Arwit 
enim  secundum  commnnem  consuemdinem.  Typtis 
eonim  est,  qui  Dominum  in  bonis  operihus  laudani, 
et  in  tempore  frigoris,  i<l  esl,  tribulationiim  vel 
persecotionis,  latidare  eum  non  possunt,  propter 
infideliiatem  vitae  et  abundnntiam  diviiiarum  sua- 
rum. 

VHI.  Psalterium  quoque  Hebraice  Nablon,  Grcce 
aufem  psalteritim,  Laline  autem  laudatorinm  diri- 
tur.  De  quo  in  quinquagesimo  sexto  psalmo  dici~ 
tnr :  Exsurge,  psalterium,  cum  cithara.  Est  atilem 
cnm  chordis  decem,  sicul  scriptum  est :  In  psalterio 
decem  chordarum  psallam  tibi  {Psal.  cxliii,  9)  : 
forma  quadrata.  Psaherium  itaqtie  cum  decem 
cbordis,  id  esf,  cum  decem  verbis  legis  conirilis 
contra  oir.nem  haeresim,  quadrata  per  quatuor 
Ev:  n^elia  potest  inteiligi. 

IX.  Tympanum  paucis  verbis  explicari  poiest 
quae  minitna  res  est,  eo  quod  in  .manu  mulieris 
pottari  possit ;  sirut  scripitun  esl  in  Exodo :  Siim- 
psit  autem  Maria  prophetes  soror  Aaron  tympanum 
in  manu  sua  (Exod.  xv,  20)  :  et  est  uiinimn  sapien-- 
liaLegis  veterig  in  manu  Judaeorum.  Synagog;c 
;  n  iquis  *  lcmpohbus  fuit  chorus  quoqtie  simphx 

1  Utres  illos  intelligit,  qitos  etiam  nunc  infl»rit 
rustici.  Utricularii  dicti,  et  Gncoe  iaxauXai.  IIinc 


222 
et  per  primam 
inspirniur,  pcr  secnndam  voeem  emittil.  Typus  po- 
puli  prioris,  qui  angustam  inlelligentiam  legis  ac- 
ceperat :  et  per  angustam  voluntatem  praedicatio- 
nis  omnia  infirmiter  praedicavit.  Si  autem  terrena 
sapienlerac  diligenler  respiciam,  et  spiritualiter  ac 
mysiicc  intelligenda  sunt. 

MONITUM  IN  SEQUENTEM   EPISTOLAM. 

Fausti  Hhegiensis  hunc  esse  putat  sermouem 
C:istni'rrus  Oudiuus,  cansntus  niagnam  eorum  par- 
lein,  qui  inter  Eusebii  Emisseni  haheniur,  sermo- 
nes  iltius  esse.  Atqtte  hic  qui<lein  inscribitur  npud 
Eusebium  sermo  de  Pasckate  :  re  autein  ipsa  dito 
simul  bi  suut  compacli  perperam,  quorum  alter  a 
vcrbis,  Beneficia  Dei  iwstri,  etc.%  incboalur,  quae 
uos  dictionis  gralia  a  continenti  serie  sejnnximus. 
^  CaMerttm  Frasmus  ail,  Nullam  bic  uinbram  Hiero- 
cymiani  pecioris  possis  deprehendere.  Et  iu  aiiis 
codicibiis  alio  ntqtte  nlio  littilo  praenulatur. 

EPISTOLA   XXIV, 

SEU  SERMO  DE  RfcSLRHECTlONE  DOHINI. 

.  Efwlta,  ccelum,  el  in  Itetiiia  esto,  terra  (Jocl 
ii.  21) :  dies  isle  atuplius  nohis  ez  sepulcro  radi*- 
vit  qunni  de  sole  refulsii.  Ovet  infernus  quia  reso- 
lutns  esl  :  gaudeat,  quia  visitatus  esl ;  resollet,  qui.i 
iKtiotam  lucem  post  saBcnla  longa  vidit,  et  in  pro- 
fundx  noctis  caligine  rcspiravit.  0  pulcbra  lux, 
quae  de  candido  cucli  fnsligio  promicasli :  et  inler 
fluenta  purpurea  sedeutes  in  tenebris,  et  in  umbra 
morlis  subila  claiilale  vesiisli 

II.  Confestitn  igittir  arterna  nox  infernorum, 
Cliristo  descendenle,  resplenduit :  siluit  stridor 
ille  liigenliuin,  dirupia  ceciderunt  vincula  damna- 
lorujn :  attonitae  mentes  ohstupuere  tortoruin  : 
omuis  sitnitl  ofiicina  iiupia  contretnuit,  cum  Chri- 
sitim  repente  iu  suis  sedibus  vidit.  Mox  igitur  fer- 
ruginei  jauiiores,  descendente  Clirislo,  talin  inler 
se  caeci  per  umbrosn  silentia  cum  umbra  stibinur 
intiram :  Quisnam  est  isle  lerrihilis,  el  miro  splen- 
dore  coruscus  ?  Nunqttam  talem  nosler  exeepit 
lartarus .  Nunquam  in  nostra  caverna  taietn  evo- 
muit  miindiis  :  invnsor  est  iste,  non  debilor :  et 
fractor  [Al.  faclor]  est,  non  precator :  judicem 
videmus,  non  supplicem  :  pugnare  venit,  non 
succumbere  :  eripcre,  non  maitere.  Ubinam,  puln- 
tis,  socii  nostri  ac  jnnitores  dormiebant,  cum  illc 
dehellator  claustra  vcxabat?  Isle  si  reus  esset,  au* 
dax  non  es&et.  Si  eum  aliqua  delicta  fuscareut, 
iiiinquam  fulgore   suo  nostras  lciiebrns  d;ssiparet. 

III.  Sed  fei  Deuscst,  ulquid  jbuc  venit?  Si  homo 
est,  quid  pra?suinpsil  ?  Si  Deus,  quid  iu  sepulrro 
faeil  ?  Si  honio,  quare  caplivos   solvii  ?  Numquid- 

.nain  cum  auctore  nostro  fcedus  composuit  ?  An 
forie  et  ipsuin  aggressus  vicit,  et  sic  ad  noslra 
regna  transivit  ?  Certe  mortuus,  certe  victus  erai, 
lllusus  est  pradiaior  nosier  in  muudo,  nescivit  quia 
hic  stragem  procurarct  inferno.  0  crux  illa  fallent 

pro  choru*,  dithiim  Salinasiu^,  iegendumne  sii, 
dvrus;  naiu  oo.o^,-  Grxcu*  t*bt  pcllis  vct  uter. 


2*3  S   IUERONYMI  OPERUM  MANTISSA.  2?4 

gaudia  nostra,  ct   parturiens  damna    noslra  !   Per  A  leges,  post  demersos  in  ali.i»  vornginis  fos<a  tnrto- 


lignum  diiati  sumns,  perlignum  everiimnr.  Periit 
fiotestas  ilta  rtinrtis  semper  populis  fnrmidata. 
Nulltis  suh  sede  nostra  capiivus  palpitavit.  En  quori 
gpmehundum  esi  exsulial.  Non  jam  aiidiunlur 
antiqni  flctus,  nulli  jnui  resonant  ejulatus,  omnis 
nuigilus  genieniium  ohmulitil.  Putasne,  iste  sine 
nostto  rcdibit  cxiiio  ?  Nemo  ad  nos  uiiqiiani  vivus 
inlravit,  tiemo  sc  auilax  fuit,  nemo  sic  carniGces 
lirruii,  tmnquam  in  hac  babitatione  nigra  semper 
<»t  fuligine  c:»'Ca  jocnudum  lumen  apparuit.  An 
lorte  sol  de  mundo  migravit  ?  Sed  nec  copIuui  no- 
b:s  aslraquc  parent  :  ct  tamen  infernos  lucet.  Quid 
laciemus  ?  Quo  converiemur  contra  isium  ?  Cruen- 
las  domos  et   oblinere  noslr.r   caveruae.   portnrum 


res,  rex  noster  hodie  de  iifcris  triumphator  et  lau- 
reatus  exivii,  nec  candidaium  oflirium  defuit:  sed 
Ircia  cum  principe  stio,  omnis  heatoruin  turba 
processil  :  sictit  fn  Evangclio  scriptum  est,  quia, 
rcsurgpnie  Domino,  multa  corpora  tanetorum  qui 
dormierani  resurrexerunt  mm  eo  :  et  exeuntes  de 
wonumentis  post  resurreclionem  ejus,  venerunt  in 
sanctam  civilalem,  et  apparuerunt  multis  (Blatih. 
xxtii,  82,  53).  Uepedat  igitnr  ad  sladium  siiuin 
triumphnlor  iierum  vivus.  ul  noverit  omnts  inun- 
dus  quia  redivit  ah  inferis  Ghristus.  Glorientnr 
ergo  credenles  :  plaudant  manibus  omues  geutes, 
qnia  rex  nosler  et  in  sa?cnlo  triumphavil,  et  iuferos 
vicii. 


rngiodias  non  valemtts  :  male  inlravimns,    lanlam  VII.  Beueflcin  Dei  nostri  cum  magna  aique  mi- 


lucem  oblencbrare  neqiiivimns,  opprimerc  tiiila 
viriuie  praediium  nou  vnlcmus,  nostra  quoque 
urgerirolla  conspicimus,  et  de  noslro  insuper 
interilu  formid  tmus.  Quid  nohis  e  cttlo  ?  Pla- 
tiis  recentioribus  nlira  juslam  uliiouem  flagcl- 
lamiir  :  nocte  noslra  conienli  fnimus  :  aniris  no- 
stris  occuhabamur*  Quare  radiis  solis  prodimur  ? 
qnare  vinlentia  distinbainur  ?  quare  in  uos:ris  se- 
dihiiK  cnptivamur  ? 

IV.  Mo\  igiltir  Chrislus  in  ipsos  crudelns  mini- 
stros  pomarum  aries  dirigil,  aique  implacabil^s 
lurinas  fraiuea  divina  concidit  :  fremunl  iliri  sub 
loriore   carnifices,    et    rabiosis    ndncii  slridoribus 


rifica  sint,  lamen  nec  nova  probantttr  csse,  neqne 
suhila  :  sed  ah  iuiiio  sa?culi  el  pra»dicia  suni  orn- 
culis,  et  pra?flgura!a  nvysteriis.  Sacram  Domiui 
pnssionem  ah  ipsis  mundi  coalcscenlis  exonliis, 
Veicris  Testamcnii  responsa  cerinernnt  :  et  Weo 
Christum  Domiuum  predicnlum  ac  euuntiniuin 
snis  fidelibiis,  appnrere  ex  ipsorom  lihris  et  rolu- 
miuibiis  asserimus.  Ynlidis  ahsque  dubio  nilitur 
privilcgii*,  qui  causam  suam  de  adversarii  asserit 
instrumeniis  :  spcciosa  victoria  est  contrariam 
pnrlom  chnrtulis  suis,  velut  propriis  laqceis  irre- 
liie  :  et  lcstimoniorum  suormn  vocibus  confutnre, 
et  cTmnlnm  telis  euis  evincere,  ut  oppugnaloris  tui 


contabescuni.    fpsa  qiioque    aiura    ferrei    cubilis  c  nrgumenta,    tuis    probentur   niiliiniibus   militare. 

ltaqne  in  Domini  noslri  persona,  dum  ex  Ad« 
primi  hominis  costn  maler  cunclorum  viventiuro 
Eva  producitur  :  ex  htijus  sncro  latere,  et  salutarl 
vnlncre  Ecclesia  oir.nium  fldeltum  pnrens,  rcpa- 
rnnda  monsiraiur.  In  ejus  typo  Ahcl  vlcltis  occidi- 
tur  :  et  innocens  fraterna  tanquam  Judaica  iiupie-r 
late  mactatur.  Hic  idem  Dominus  in  novissima 
muudi  senescenlis  nctate  per  (iguram  beatl  Abrahae 
longa?vi  patris  oflertur  ad  victimatn  :  quo  lempore 
dum  novo  sacriticio  in  unici  filii  sni  juguluin  pius 
parricida  consurgit,  ex  improviso  aries  oculis  ejus 
npparuit  :  sicut  eloquilur  sermo  divinus  :  Et  vidii 
Abraham  arietem  inter  vepres  hcerentem  cornibni 
(Cfn.xxu,  13).  Jnter  tepret*  iuquit. 

VIII.  Requfnmus  quae  ista  sit  novitas  :  id  est, 
in  nniltitudine  eirviiinstantitim  peccaiorum.  Ha»- 
rentem  cornibus  :  id  est,  ad  crucis  cornua  clavornin 
crucilixione  pcndeiilcm  :  sicul  in  nlio  loco  lcgi- 
tnits  :  Coruua  in  mauibus  ejus  sunt  (llabac.  iif,  4). 
Hoc  ideo  quia  veneraudas  manus  ejus  pntibnli  hrn- 
chia  snsceperuiit.  Inter  spmas  antem  depntatusesi, 
quanto  spineo  serlo  innocentia»  el  jusiitiae  nucior 
illusus  cst.  Sed  alind  inlrospicern  debemus,  qtiid- 
uam  sit,  quod  Isaac  a  pntre  altnribus  admovetur, 
ac  suhiio  aries  proeo  non  iiiiilnta,  sed  dupli«'ati 
oblntione  snpponitiir.  Gemina  hic  adornnda  sub- 
slaiilia  rcdcmploris  ostenditur.  Dei  eniin  unigeni- 
lus  offcrlur,  et  virpinis  priiiiogenitns  immnlaliir. 
Iloc  quoque  Domiiiicie  pasbionis  prcdigurabat  iusk- 


imrante  fortissimo,  a  fortiore  ajlcmis  nexihuscol- 
ligautur.  Iloc  namquc  iia  futurtim  Dominus  ipse 
l>romiserai,  dicens  :  Nemo  intrat  in  domum  forlis^ 
et  vasa  ejus  diripit,  nisi  prins  atligaverit  fortem,  et 
sic  vasa  ejus  diripiet  (Maith.  xu,  29).  Tristes  igi- 
tnr  mox  lugeulesque  diutiirno  squalore  ttirbae  po- 
puliqtie  vexati  conciirruui,  et  rectoris  sui  vesti^iis 
advolviiulur. 

V.  Ecce  apostolica  dicia  probaniur  :  In  nomine 
Jesu  omne  genu  ftectatur%  ccele$lium%  lerrestrium.  et 
infernorum  (Philipp,  li,  IO).Mox  igilurcnplivre  ani- 
inn?  de  cusiodiis  relaxatir,  a  tnrlaro  prodierunl. 
U«*gnaque  ca»Iornm  ista  supplicalione  deplornnl 
|  W\  iniplorain]  :  Venisii  taudem,  clcineniissime 
J<  S'i,  siiccurre  jam  el  parce  fcssis.  Nnnc,  Chrisle,  D 
s:rvas  cxstingue  minas,  jam  iniserandns  resolve 
mugilus  :  redeinisii  vivos  cruce  lua  ;  eripe  ;mor- 
tnos  morte  lua.  Pari  imbiscum  sorte  mundus  ipse 
interirrai,  ei  ad  adventum  tiium  omnis  crealura 
pendebat  :  tihi  nostra  tormenla  suspirabant,  te 
ecmper  iuf  rnus  isle  pavebat.  Duiu  hic  es,  absolve 
reos<;  diim  asfenderis,  defende  luos  :  dum  hic  es, 
universn  clatistra  solvanlur  ;  tlnm  ascenderis,  non 
claiidautur.  Tu  solus  caput  draconis  coinminuere 
potuisii,  tti  portas  aereas  et  vectes  ferreos  valuisti 
couterere.  Patent,  qiiaesuinus,  precaniibus  janua. : 
lux  non  desii  pia  ;  et  si  redicris  ad  corpus  maje- 
siate  tua,  uon  priveiur  infernus  pot^ntia  uia. 

VI.  Post  audilas  iiaque  preccs,  posl   compnsitas 


»5  EPISTOLA  XXIV.  DE  RESURRECTIONE  DOMINI.  2*6 

gniafquod  legimus  beatum  Elisxum  sepulcro  cou.  A  custodivit  :  plenis  visceribus  famem  patilur,  ei  iu 


dituin,  ingesio  a  lalruuculis  *  cadaveie  inira  lu- 
mulum  suuui,  corpus  exslincti  laciu  sacri  corpo- 
ris  bnscitasse. 

IX.  Quis  hie  alius  pr&figurabitur,  nisi  Dominus 
noster  Jesus  Christus,qui  resurreciionem  demorte 
largiiur,  el  vilani  sepultus  operatur?  Iu  latronibus 
eleuiiii  mundum,  in  Prophetas  viriulibus  tmrislum 
Domiiiuin  recognosce.  Adhuc  celeberrimc  per 
Scripturas  sanclas,  etiam  iu  propnelas  Joiue  labo- 
ribus  et  ati  umnis ,  Cbristi  passio  ac  resurreclio 
praesignanlur.  Ilic  Jonas  (quod  lidei  vcslra  iioii 
arbiiramur  incognitum  )  typiim  Domini  ges»isse 
prxscribitur.  Ipse  euim  Dominus  dixit ;  Sicut  fuit 


praedam  quani  absorbuit,  nil  sibi  licerc  miralur. 
Quis  est  iste  qui  inter  avidos  rictus  absumi  potesi9 
consumi  uon  poiesi?  Cibus  est,  corruptio  non  esi. 
Tradilur  perdilionis  profuudo,  et  serv.aur  ipsius 
moriis  obsequio.  Quis  est  i»te,  qui  vaslissimos  >i- 
nus  periculorum  lotus  iugredilur,  el  sub  ahitudine 
con<  lusus  immensa  aique  inoriifera,  vilali  aere 
pasciiur,  et  dimissus  in  alienam  reruiu  ualuram, 
in  viiaj  eisilnim  cum  vila  pcregrinatur,  el  moriis 
supersles  auiiuuliat  mundi  saluicm  ? 

XII.  Pmo  quod  hic  esl  Dominus  uosler  Jesus 
(  hrislus,  qiiem  sava  tnors,  in<  xpiebiiis  bellua,  111 
escam  suam   rapuit,   el    praedam    Miam   captivarfi 


Jona*  mventre  cett  trtbus  diebus  el    iribus  noctibus, 

.......  ,  ..       ,.  .       .  n  coiilrcmuit :  queui  eisi  terra  sorbuerat  crucilixum 

ita  erii  Ftlius  homims  tn  corde  terrcc  trtbus  dtebuset  ts 

...  ,«     ...  i  ianieii  uiieni  uon  mveiierat  reum,  noii   polerai  ie 

tribus  noctibus  (Matlh.  xu,  40;.  Il;c,  liiquan»,  Jouas  ■  r 


ad  pr&dicandum  Niuiviiis  ira$  coelestis  oHensam, 
Doinino  jubente,  dirigilur  :  praescius  iristem  sen- 
teutiain  propheta  pO|uli  couversioue  vacuandam, 
uavim  profugus  quae  Tharsum  peiebat  ingreditur  : 
sed  nautis  exorta  lempcstaie  lurbalis,  sorte  Ilucii- 
bus  daiur,  et  faucibus  celi  piscis  demersus  excipi- 
lur.  Sed  pisce  illaesum  eruciaiuedepositum,  terlia 
die  terris  refundilur. 

X.  Videte  Domiiium  etiam  in  Veteri  Testamenlo 
in  servi  forma  inirabililer  apparere  :  vidcle  quo- 
inodo  se  ante  actis  swculis  iudicavit,  secuuduiii 
servilis  formaj  humililalem  veiitiirum.  Jouas  iiam 


n  re  daunaiuui ;  quia  ciilpam  non  facit  pcena,  s<d 
causa.  Quasi  solitum  cibum  perditum  in  origiiie 
muiidi  homiiieiu  devoravit  :  sed  magiiam  esse  sii>i 
ipsius  dignilaleui  pr&focata  cognovil.  Alque  ideo 
divinus  sermo  coiumemorat,  et  prvcepit  pisci,  et 
evomuit  Jonam  in  aridum  (Jotiai  n,  41)  :  prsece- 
pil  ergo  bestiae,  piaecepit  morli  semper  esurienli, 
pracepil  abyssis  et  iuferno,  ut  mundo  resiilual 
Salvatorem.  Evomuil  aulem,  hoc  debemus  accipe- 
re,  quod  ei  iinis  visceribus  morlis  vieirix  viia  re- 
meaverit :  alque  eam  ex  imis  piaecordiis  iufenii 
per.Iilio  cxuicerata  reJdideril. 


Doiuini    pradicalurus     ad    magiiam    Niuivilaruiti  XIII.  Videmus  iiajue   in  prophela?  aifliclio*.:;bus 


deslinalur  urbem  dicturus  :  Adhuc  qnadruginta 
diest  et  Nintve  subvertelur  (Jon.  ui,  4).  fci  Chnstus 
ad  muudi  millilur  civitatem,  ui  diem  salulis  et 
praefiniium  judicii  lempus  aununliel.  Jonas  navim 
expelit,  Christus  Ecclesiam.  Jouas  fluciibu*  agita- 
lur,  Cbrislus  mundi  lurbiuibusexerteiur.  NisiJonas 
perditum  t'etur,  navis  peiiculum  iioii  sedaiur.  Sic 
noii  liberatur  Eccleaia,  nisi  Curbii  nioilc  salvc- 
tur.  Nauia?  dimissuri  Jonam,  tameii  vereiilur  •  i 
dicuul  :  Domine,  ne  de*  super  uos  sunguinem  inno- 
centem  (Jon.  i,  14).  Nonne  vobis  videlur  nauiaruui 
imprccatio  Piiaii  e*se  coufessio  ?  Qui  iradil  Chii- 
stuiii,  ct  lamcii  lavat  mauus  suas,  e.i  dicil:  Mundus 
cyo  sum  a  sanguine  jusli  hujus  (Mutth.   xvvu,  24). 


apeili^sime  praju^uralaui  panter  et  m^riem  et 
re^urrcclioneui.  Quapropter  quod  implelum  cernis 
in  servo,  ciedere  non  cnucleris  in  Domino.  Qhjc 
cmn  iia  sini,  perspice,  liuuio,  qutiuiuiu  v^leas,  et 
pei|>ende  quiil  debeas  :  perspice  quauluui  valeas, 
ui  taiidem  vilis  es  e  libi  desiuas  :  ul  vel  per  Jmc 
crubesceiidis  subjacere  viiiis  dedigncris,  diim  gc* 
neibsilaliMii  luam  decrealoris  ac  rcparatoris  digui- 
tale  metiris.  Habet  causas  quibus  le  ipse  <  onluu- 
dai  :  cur  indiguis  domiuis  viclo  corde  subdatur, 
cui  gloria  aelerna  pioaiilliiur  :  ei  s'\c  geiuiuo  privi- 
lcgio,  qui  dudnin  divinx  imagiiiis  par  icipationo 
fnl^ebas,  efficeiis  cliam  comnic  rcii  nobililaie  pre- 
liosus.    Lntle  quam  lonis  esse possi*  couiia  hobicm 


Quaiu  congrue  per  pcrsonam  geuliieiii  lides  gen-  j)  luum  :  inierroga  staluui  tuum,  quod    libi   Domiii*!^ 


liuiu  pr&dicatur  I 

XI.  Dicit  iiaijue  Jonas  iu  oralioue  sua  :  Tolle 
igiiur,  Uomine%  auimam  meam,  quiu  melior  e*l  mihi 
mors  quam  vita  (Jonai  iv,  5).  Dieal  hoc  imhis  Do- 
iniuus  noster  Jesus  Chrislus  :  quia  melior  esl  mihi 
mors  quam  vila  :  id  esl,  vivens  uiiam  Judasorum 
genlem  salvare  nou  potui  :  inoriar,  ut  universus 
iuuiidiis  mea  morte  salvetur.  Juiiam  celus  piscis 
excepil  immersum,  sed  uou  conligit  dcvoratuiu  : 
ci  quem  malilia  hominuiu  perdidii,  bcslia  esuriens 

'Scilicet  IV  Regum,  xm,  41,  juxia  LXX  lcgerii. 
Ciim  citim  Vulgata  pro  a.ubtguis  vocibus  Gr*.  a 
auicuv.  el  lleoraica  DH,  vcn.it //MiJwin,  ei  ad  sepe. 
Iictacs   relcial,  omiicm   dimiiaiiouc  n  toilu   de  im- 


ad  debellaiidum  in  membris  luis  mumli  priucipeui, 
et  spirilaies  nequilias  superaudas  liberatn  couiu!  t 
faculiaiein  :  ac  sic  impossibile  non  puies,  ut  trati^ 
ferri  obtincas  iu  augelicas  beaiiiiidiiies  :  cum  m 
hoc  sxculo  angelicas  deviceris  poiestates.  N  >u 
ergo  le  degenerem  ac  despeclum  faciat  viia,  que  u 
vel  faclura  probat  illusirem  protulisse  vcl  graiia  : 
sed  cursum  lidelis  Chrisli  sanguis  ad  superna  Uda- 
cialiler  exlollat.  Nam  qui  se  ccelesli  prciio  vident 
redeniptos,  ad  cceiesiia  non  dubilam  prxpaiatos. 

iniue  a  lalrunculis  occiso,  alque  ab  iisdem  s»*|  nll<.  : 
«ju^  i.oslri  aucloris,  Josephi  cl  Cliromci  A:ex.ui- 
oiiiii  sculeiilia  csl,  aliis  iu  aiias  semeiitias  discc- 
deiiiibiis» 


2*7  S.  niERONYML  OPEKUM  MSNTLSSA.  £28 

MONITUM  IN  KPISTOLAM  SEQUENTEM.        a  pictura  servaverat.  Exsultemus  itaque  ad  crnci* 

similitudiiiem  :  sanctas  in  coelum  Icvemus  niantis  : 
cuin  sic  iios  armatos  d&mones  viderim,  opprimeu- 
tur.  Quando  Moyses  crectas  habebat  manus,  vin<e- 
batur  Amalecb  :  si  paululum  illae  coucideranl,  In- 
v  le^ceba*..  Anteimae  navium  !  el  vclorum  cornua, 
sub  figura  noslrae  crucis  volitant.  Aves  quoque 
ipsae  quando  in  sublimiora  tollunluret  pendd.l  per 
acrem,  extcnsis  alis  iinilaulur  crucetu.  Sed  et  tro* 
pa?a  ipsa  et  vicloria  triumphorum  ornamenta  cru 
cis  sunt  :  qtiam  non  solum  in  frontibus,  sed  iu 
manibus  quoque  nostris  babere  debemus  :  ut  si  %w. 
fuerimus  armati,  ealcemus  super  aspidem  et  ba>i- 
liscom,  per  Dominum  nostruni  Jesum  Cbristiiiii,  <:ui 
est  bonor  et  gloria  in  saecula  sxculorum.  Auien. 


Eiiam  in  Veronensi,  quem  dudiim  laudavimitft, 
perantiqiio  ms.t  hic,  el  qui  suhseqiiiiiitur  duo  ser- 
mouesde  Epipliania  el  Quadrage»ima,  Hieronymo 
inscribunlur.  Etasmus  ail :  Vidco  dubilalum  et  ab 
aliis,  cujus  sit  bac  homiiia.  Cuju*  sit  non  pionun- 
lio,  qiiauquam  Lconero  aut  Maximum  refert.  liic- 
ronyuii  nou  esse,  palam  est. 

EPiSTOLA  XXV, 

SIU  SERU0  DE    NATIVITATE  D0XINI. 

I.  lloclie  verus  sol  orlus  esl  iuiindo  :  bodieiu  le- 
ncbris  s»  culi  lumen  ingressum  est.  Deus  factus  est 
homo,  ut  homo  deus  tteret.  Forraam  servi Dominus 
accepit,  ut  servus  verteretur  in  dominum.  Caelo- 
rum  hahitator  et  conditor  habiiat  in  terris,  ut  horoo  B 
colonus  terrae  migraiet  ad  coeios.  0  dies  omni  sole 
lucidiorlo  tempus  cunciis  saeculis  exspcctaliu^ ! 
Quod  pra?stolahantur  angeli,  qnod  cherubim  ct  ►e- 
raphim  et  coelorum  mini&leria  nesciehaut  ;  hoc  in 
nostro  lempore  revclaiuin  cst.  Quod  illi  videhant 
per  speciilum  et  per  imaginem,  nos  cernimus  in 
ver  lale.  Qui  populo  Uraeliuco  Joqoebatur  per 
Uaiam,  Jcremiam  caslcrosqtie  prophetas,  minc  no- 
bis  per  Fiiium  loqtutiir. 

II.  Yidetequid  sit  inter  Vetus  Tcstamcnlum  el  No- 
vum.  tn  illo  loqucbalur  per  utmulaiii:nohis  joquitur 
per  scienum.  lbi  Deu*   videbnhir    in   rubo,  hic  de 


MONITUM  IN  EPISTOLAM  SEQUKNTBM. 

Ljifsdmi  viilcuir  ac  proxime  superior  aucloris 
v$>t.  l)t  nihil  alind  acc«dat,  certe  quod  att  ille, 
sive  hodie  Uominus  Jetut  naiut.  tive  hodU  baplttatus 
eti  :  diverta  qmppe  opimo  feriur  in  mundo,  ei  iradi 
lionum  varietale  seulenlia  esl  diversa,  imiuane  quan- 
tuni  ab  Hierouymi  n.ente  ingenioqiie  abborreat, 
qui  in  ComiiieiiUiriis  in  Ezecbiel.  lib.  i,  cap.  I, 
Epiph  niorum  d,eni  a  Natali  iioii  mo  .0  probe  dis- 
lin-iut,  sed  et  ens  refeilit,  qui  pro  uno  eoiemque 
habeban1..  Eiasiiius  ait  :  Nec  de  bac  quidquam 
haUeo  quod  prouoniiein,  uist  iioii  esse  ilieroiiyuii. 
Lt  adduuiiaut  insciiptiones  exemplarium. 

EPISTOLA  XXVI, 

SEU  bLRMO  DE  EPIPHA.MA  DOUi!fl. 


virgine  Deus  naseiiur.  Ibi  ignis  er,»i  populi  pvtca'a 

toiisnmens  :  hic   hwno  esl  populi   pcccata  dimi;- ^      I.  Dies  Epiph^niorum  Grxco  nomine  sic  vocalur. 

leus,  imo    ignosccus  scrvis  suis.  Nemo  enim  po-      Quo<l  enim  uos  apparitiouom,  vel  ostensiouem  dici- 


test  peccata  dimittere,  niti  solm  Deut  (Marc.  u,  7). 
Sive  hodie  Dominus  Jesu*  ualus,  sive  hodie  bapii- 
zatus  esl,  diversa  qtiidem  opiuio  fertur  in  intimlo, 
<t  pro  traditioiiuiu  varictale,  sentPtilia  esl  diversa. 
Mobis  illud  con^tal  ad  liquidum,  quod  sive  hodie 
natus  cx  Maria  Virgine  esi,  sive  renatus  ex  bapti- 
smo,  et  nalivitas  carnis  et  spiriius  nobis  proficit : 
iitrumqtte  mystcrium  nieum,  ulrumque  tttiiitas 
mea  esl.  Dei  Filius  non  habebat  neces%arium  ut 
uasceretur,  ut  baplizarettir.  Neque*  enim  pccca- 
lu  m  fecerat  quod  ei  remitteretur  in  baplismo  :  sed 
Hhtis  bumililas,  nostra  suMimitas  :  iliius  crux, 
tioslra  vicioria  est :  illius  paiihulum,  nostcr  Irium- 
phus  est. 

111.  Gaudenles  hoc  signum  levemus  in  bumeris 
nostris  :  victoriarum  vexilla,  et  immorlale  iava- 
crum  portcmus  iu  froutibtis.  Cum  boc  signtim 
iiiabolus  conspexerit  in  frontihus  nostris,  contre- 
tnisui.  Qni  aurata  Gapitolia  non  timenl,  crucem 
timent.  Qui  contemntiiit  sceptra  regalia  et  purpuras 
Csesarum  el  dapes,  Christianorum  sordeset  jejuuia 
pertimescunl.  Deuique  in  Ezechicle  propheta,  cuiu 
oiuiies  qui  missus  fuerat  angelus  occidissei,  et  iu- 
terfectio  coepissct  a  sauclis,  iili  taiitummodo  sospi- 
les  rcservantur,  quos  Thau  litlera,  iJ  esl,  crucis 

1  Ycrus  Ilioronymus,  episl.  14  ad  IlcIioJorum, 
crucii  aniennu  figntur  in  (rontibus.  Qiiam  compara- 


miis,  Grxci  iiiicpive-.av  vocani.  lloc  autein  ideo, 
qnia  Dominus  noster  hodie  ei  Salvator  apparuii 
in  tenchris.  Licel  enim  olim  iialus  esset  ex  Maria, 
ei  irigiuta  jam  annorum  explesset  «latem  :  tamni 
i^norabatur  a  mundo.  Eo  lempore  cogniiusesl,  qtio 
:iJ  Joannem  Baptislam,  ul  in  Jordane  baptizarettir, 
aivcnit,  et  vox  de  rcelo  Patris  intonaotis  audiia 
est  :  tiic  est  Filius  meut  dileclus9  in  quo  mihi  bem 
complacui  (Mntih.  m,  17).  Qnem  Pater  de  coulis 
moutravcrat  voce,  butic  Spirilus  sanctii»  ver.Mu 
iu  coliimbam,  et  super  caput  illius  sedens,  t:i<  1 1 
quoque  ipso  voluit  demonslrare,  ne  quisalius  Dei 
Filius  pularetur  a  populo.  Quid  hac  bumililatf 
t»  sublimius?  quid  hac  vililate  nobilius?  Bapttzalur  a 
servo,  eta  Domiuo  filius  appellatur.  Inter  publi- 
canos,  et  meretrices,  et  peccatores,  ad  *  lavacruut 
venit,  etsanciiore^l  baptista  suo.  Lavatur  a  Joamie 
in  carne,  et  ip^e  Joanuein  iu  spiritu  lavat.  Aqu« 
(jUvC  cxtera  mundare  consueverunl,  Domino  no>tro 
lavante,  mundaiae  sunt.  Jordanis  fluvius,  qui  ec 
tempore  quando  populum  lsr^cl  eduxit  Jesus  ad 
terram  repromissionis,  fueral  exsiccaius  :  nunc 
membris  Domini  tactis,  si  potuissci,  undas  uno 
loco  voluerat  congregare,  ut  Domini  corpus  attin- 
gercl. 

tion<*m,  ut  et  alias  ab    auctore  adductas,  passim 
apuil  veicies  inveniie  est. 


$29  EPISTOLA  XXVil.  DE 

II.  Videie,  fralres,  quomodo  u\  quod  in  Evan-  ^ 
gelio  leclum  est,  in  vieesimo  octavo  psalmo  fueril 
ante  predictoni  :  Vox  Domini  super  aquas  (Psat. 
itvui,  3).  Loculus  eiiim  Dei  Filius  ad  Joaimem  : 
Sine  modo,  sie  euim  oportet  nos  implere  omnem 
juUUiam  (Uallh.  >u,  15).  Sequitur  :  Deus  maje- 
statis  iuionuil  (Psat.  xxvm,  5),  quando  Paier  Filio 
lesiimoniuni  recldidit,  dicens  :  Uic  esi  Filius  meus 
ditecius,  in  quo  mihi  bene  complacui  (Malth.  m, 
17).  Vox  Domini  eonfringentis  cedros  (Psal.  xxvfi, 
5).  Baplizatus  est  enioi  Christus,  el  erecli  prius 
aique  sublimes  d.umones  corruerunt  :  Succidit  eos 
Dominus  tanquam  cedros  Libani :  et  commhiuil  eos 
Dominus  lanquam  viiulns  fragmenia  arborum  venti- 
lans,  et  calcibus  siirpes  in  diversa  dispergens  (lbtd. 
5,  <>).  Et  econiraiio  de  Salvaforc  quid  dicit?  Et  rj 
dileetus  sicut  filius  nnicornium  (Ibid.  6).  Dilecius 
Dominus  nosler  Salvalor  est,  fitius  uni/cornium9 
filius  crueis  :  de  quo  diciiur  in  caulico  Habacuc  : 
Cornua  in  manibus  ejus,  ibi  abscondit  fortitudinem 
tuam  (Uabac.  m,  4).  Postquam  ergo  dilecius  iste 
crucifixus  est,  impletiifn  est  illud  quod  sequitur  in 
psalmo  :  Vox  Domini  inlercidenti*  (lammam  ignit. 
Mo  euim  baptizato,  et  universo  mundo,  Glirisio 
lavante,  mundato,  gchenn<e  ignis  exstinctus  est. 
Vox  Domini  concutientis  desertum.  Deserla  fuil 
Erclesia,  quae  piius  IJlios  non  habebai. 

III.  Ad  pratdiraiiouem  Chrisii,  deserla  commota 
tst,  et  parlurivit  et  peperit  :  ei  uaia  esi  in  una  die 
geit*  lota  simul  illa>  quae  anle  dicebalur  desertum 
Cades,  hoc  esi,  deseilum  sanclitaiis  Siquideiu  ** 
quae  non  habueral  sauciiiatein,  ccepil  parere  cervos, 
et  sanctorum  eiuitlcrc  gregcs,  qui  serpcnies  inter- 
ficiuni,  qui  venena  coniemnuni  :  quibusdisctirren- 
libus  in  tolo  orbe,  etCliristi  Evangelium  pr.edican- 
libus,  tfi  templo  ejus  omnes  dicent  glorium  Deo 
(Psal.  xxyiii,  9).  Sequilur  :  Dominus  diluvium 
inhabilare  facit.  Consideremiis  toiuiu  orbein,  rcspi- 
ciaiuus  barbaras  naiiones.  itoinauum  quoque  menie 
luslreinus  imperiuin  :  ubique  iu  Clirislum  creduitl,  • 
ubique  iu  uomiue  Domini  baptizantur  ;  ct  ita  fil  ut 
nou  uua  aqua,  sedquodaunuodo  sil  diiuvium  bapti- 
Muorum.  Quapropter  consummatum  est  laberna 
culum  :  boc  eniiii  psalmi  isiius  titulo  praenoiatur  : 
qaouiam  Ecclesia  ex  vivis  lapidibus  exslructa  est.  ^ 
Afferamus  Doiuino  fiiios  Dei,  afferamus  ei  filios 
arietum ,  apostolorutu  et  sanctorum  :  et  imiteinur 
Salvatorem  nostruin  (quia  ipse  et  pastor  el  agnus 
et  aries  appellatur)  qui  pro  nobis  immolalur  iu 
iEgypto,  qui  pro  lsaac  coruibus  tenetur  in  scutibus, 
et  dicainus :  Dominus  pascii  mey  et  nihil  mihi  deerit ; 
in  loco  pascucey  ibi  me  coUocavit.  Super  aquam  re- 
(tciionis  edueavii  me(Psal.  ixn,  1,2);  cuiesi  lionor 
el  gloria  iu  saecula  ssecuiuruui.  Ameu. 

MONITUM  1N  EPISTOLAM  SEQUENTEM. 

Ingenium  scriptionis,  ac  styltis,  ordo  quoque 
ip*e,  queui  in  editionibus,  et  iu  Verouensi  nis. 
ubtinel,  iudicio  sunt,  ejusdein  quinque  istos  ser* 
luones,  ab  superiore   iiio  de    Nutiviute    Douuni, 


QUADKAGESIMA.  %M 

auctoris  esse.  Iliinr  lamen  Erasmus  pauci  adeo 
fecit,  iii  parum  abfuissc  dicat,  quin  in  extremam 
t-Iassem  reiegarit. 

EPISTOLA  XXVll, 

SEO   SERHO  1)E   QOADRAGESIMA. 

I.  Quomodo  milcssemper  exercciur  ad  prseliuin, 
et  simulaiisictibus»  veris  posiea  vulueribus  praepa- 
raiur  :  ila  oranis  quidem  Chrisliauorum  vita  indiget 
abstinentia  :  sed  maxime  quundo  bosiis  prope  esi, 
el  preparatum  adversum  nos  exerciium  ducil  ini- 
micus.  Omni  scrvis  Dei  lempore  jejuuaudum  esl  : 
sed  tuuc  amplius  cum  ad  imiiiolaiionem  agni,  ad 
mysterium  baptismatis,  ad  Clirisii  carnem  et  san- 
guinein  praeparamur.  Stitim  euim  ul  oves  suas 
recedere  veile  de  proprio  grege  viderit  diabolus, 
fremit,  irascilur,  luril,  etforis  advcrsus  eas  viribu* 
eommovelur,  pcrire  sibi  eiibiimans  quidquid 
Cliristo  salvatur  ;  el  mori  synagogae  sua?,  quidquid 
Ecclesix  vivificalur. 

II.  Quia  ergo,  fratres  cbarissimi,  ad  Domiui  sa- 
cramenlum  quadraginta  dierum  jejunio  pra?para- 
mur,  jejunemus  lot  diebus  pro  peccatis  nostri», 
quot  pro  sccleribus  nostris  Domiuus  j^jun  »vi< . 
lllum  post  baplisuiuin  tental  diabolus.  Non  eniui 
sciebal  eum  esse  Filium  Doi :  proplerea  ncgligebat.. 
Denique  posiea  cognoscere  cupil  in  teutatioue, 
dicens  :  Si  Filius  Dei  es,  dic  ut  lapides  isli  paut» 
ftani  (Matlh.  iv,  5;.  Ei  :  Si  FJius  Dei  est  mitic  \e 
deorsum  (Ibid.  o").  Nos  auieiii  quta  scit  velle  filios 
Dei  fieri,  piopicrea  expugnaie  nililur,  ei  qna  i 
serpens  lobricus  nosiros  involvere  pedcs,  nc  ascen- 
dere  valeaiiius  ad  ccelum.  Si  aiilem  Dominmn 
teniare  ausus  esi  veisipeliis  ei  neqinin  :  quanio 
magis  nos  decipere  non  tiuiebil!  Si  cooira  Dei 
Filiuin  et  figulum  suum,  vas  perdiium  repuguavit  : 
quauto  inagis  contra  nos  qui  iuferioris  ab  eo  ualtir;e 
humus  audebit  insurgere?  Si  jusius  vix  salvabiiur, 
impii  el  peccatores  uhi  permauebunl  (/  Peir.  iv, 
18)?  Nou  quo  Domifius  noster  decipi  pottierit  a  dia- 
boio,  sed  quo  formam  servi  accepenl,  iu  omnibus 
se  tribuero  voleus  exemplum,  ul  nemo  sibi  in  s  «n- 
ctitaie  coniidai,  cuiu  etiam  ille  tentatur,  quem  uoti 
possunt  tenlameuia  snperarc. 

III.  II oc  totuin  idcirco  replicamus,  fratres  cba* 
rissuni,  ut  sollicita  ineiiie  caveamus,  ueexctuiics  dc 
iEgypto,  et  per  quadraginta  dies,  quasi  per  quadr»- 
ginta  annos  ad  teproinissionis  lerram  per  eremuiu 
feslinantes,  desideremus  carnes  et  ollas  iCgypti,  et 
a  serpentibus  uiordeamur.  Exivimus  de  /Egypto  : 
quid  nobiscuiii  iE^yptiis  cibis?  Qui  babemus  coc- 
lestem  paiiem,  terreua  alimenia  quid  quserimos  7 
Reliqoiiiuis  Pharaouem,  invocemus  au\ilium  Doun- 
ni  :  ul  nobis  i£gypiius  rex  iu  credentiuai  baplisci.ue 
suiimergaiur.  lui  pereant  cqui  et  asceusores  e^rum  .- 
ibi  fremeiis  atlversarii  necetur  excrcilus.  Non  iiiur- 
miiremus  adverstis  Dominum,  ne  a  Domino  pcrcu-' 
tiamtir.  Nou  detraliamus  de  sa(Crdolibus  uosiris  : 
ei  tnagis  a  viiiis  jrjuiumus  qoan  a  cibis  ;  lic<l  et 
ciliorinu  abundanlia  sinl  lomcnla  viiioium.  Si  Aaio  i 


251  S.  HIFROXYMI  01'KHUM  MANTISSA.  232 

ciMariacoirtnMoyscninuniiuraules,Deiproservo  \(Gen.   v  n,   16).  Similiier,   inquil   Pdrus,   ct  vo» 


suo  senseruHl  vindiciain  :  quaiilo  niagis  si  aliquis 
nosiruin  praeposiiuu)  suum  vipereo  ore  laceraverit, 
divina  senlenlia  puuiclur!  Scd  el  sacerdotibus 
simpliciler  praecavendum  est,  ne  duplici  uienle 
sint,  ne  Domini  auibiganl  poleslatem.  Si  eliain 
Moyses  et  Aaron  (qui  ad  aquani  comradictionis 
visi  sunt  fluctuare)  non  merueriinl  lerraui  repro- 
missionis  intrarc  :  ulique  multo  magis  nos  qui 
pecculOFum  prcmimiir  pondere,  non  valebimus 
fluentum  Jordanis  uansire  :  ei  ad  locum  cirtum- 
cisionis,  id  est,  Calgala  pervenire,  *i  scaudaliza- 
verimus  unuiu  de  minimis  istis.  Unde  tam  labores 
pasloris,  quain  gregis  feenudita»  :  tain  obertas 
messium,  quam  agncolue  studium,  Domiiii  hoireis 


salvos  faeil  Eccl»  sia.  H » c  est  de  qua  Ecclesiastes 
pracipit :  Date  partes  septem,  date  et  oeto  (Eccle. 
xif  2).  Hi  sunt  octo  graclus,  per  quos  in  Ezechiele 
templuui  Dei  scandimus.  Ha»c  octava  dies,  decujus 
sacramenlo,  et  omnium  nattonuiii  lu  Cliristi  li.le, 
oclavus  quoqne  psalmus  incipil  :  Domine  Dominus 
noiter,  quam  admirabite  esl  nomen  tuum  in  universa 
terra  (Psal.  vm,  2) !  Et  quid  ine  necesse  est 
infiniia  replicare?  Dies  medeliciet,  si  volue.o  om.e 
diei  istius  exponere  sacramenium. 

III.  II oc  tautum  dico,  quod  universa  sabhatigra- 
tia  et  amiqua  illa  feslivitas  populi  Ju<laeorum,  iliei 
Utiiis  solemnilate  mtit.tta  est.  Ilti  in  sabbato  n»ti 
facicbant  opu*  servile,  uos  iu  die  Domitiica,  hoc 


prwpareiitiir.  Tolo    uisu  ac   labore  teiidaiuus,   ut  D  esl  Resurrectio.»is  opus  servile  uou  faciums  :  qui 
digni  efliciamur  advenlu  pascha',  et  carue   ac  sau- 
guine  Agui  Christi  Jesu.  Ameii. 


EPISTOLA  XXVIII, 

SEU  SKRMO  1N  VIGILIA  PASCHJS. 

De  Esu   Ayni. 

(Habelur  elinter  sup^tosllhia  Augoslinioperain  apppn- 
dice  toiiii  VI,  ujscripius,  In  pervigilio  puschoe,  de  hsu 
Agni.  Alius  iii  Ver  ueusi  perauliquo  mss.  lnnc  praennt- 
tnur.  hoc  tiidio;  Utute  supru  Mouses  quadrayintu  diebus 
cl  quadragiuta  nolibus  jcjwiuvit.  Emsniyis  h  jus  el  qui 
proxiwepraecedit,  esse  cumdem  auciorem  seiitil.) 

MONMUM  IN  SEQUENTEM  EPISTOLAM. 
Era^mus  ait  :  Ex  eadem  et  bic  scnno  pndcctus 
csiolliciua,  ct  ad  ctiarissiuios  fratres  pcriinei. 

EIMSTOU   XXIX, 

SEtl  SERMO  1>E  RESlRRECTlONE  DOHlNI. 

I.  Nou  qucof  frutrcs  charissimi,  quem  meiiic 
toncepi,  ore  pruferre  sermouem,  et  cordis  mei 
tatitiaui  lingua  iioii  explicai.  Ilocauiem  iioii  sulum 
cgo  palior,  qtii  cupio  uarrare  quas  seutio  :  sed 
viiaui  et  vos  iiiecum  patiuiini,  pius  eisulianles  in 
«oiiscicnlia,  quaiii  eloquio  profereutes.  Videlur  mibi 
tiic  dies  caneris  dicbus  esse  lucidior  ;  sol  uiundo 
i.laiior  illuxisse  :  astra  quoque  et  omiiia  elemcnta 
lajiari  :  et  quaj,  paliente  Domino,  proprium  lumeii 
ictiaxerant  et  fugeraul,  et  noluerant  Creaioreiu 
«injiuaspicerecrucilixuni,  hjfcc  nuiic  victoreui  illiun, 
ii  ab  nileiis  resuigeiiiem,  suo  (si  dici  polesi)  Itil- 
gore,  suo  prosequuiiiiir  odicio.  Credii  cujiuii», 
crcdii  lerra  :  et  sageua  quae  totuui  inuudumpisc^ta 
csl,  Jiidanis  teucre  non  poluit. 

II.  Ilac  dies  quam  fecit  Dominus,  exsultemus  et 
iajtemur  in  ea  (Psal.  cxvn,  21).  Quouiodo  M.u  la 
Vngo  Mater  Doiuiui  inter  omiies  tuuliercs  priucipa- 
tuui  leiiel  :  iia  iuier  caiicros  die»  liiec  oiumuui 
dicruin  tnaier  esl.  Rcm  iiovam  dico,  scd  qu.c 
.w  ci  ipiurarum  vocibus  comprobaiur,  bicc  dies  ct  uua 
de  septem,  et  eiira  septeui  cst.  Ilec  est  dies  qu<e 
uppellatur  octava.  Unde  ct  in  quibuidam  psalmo- 
iuiii  litulis  supei-scnbilur,  pro  octava.  ll.cc  csi  iu 
qua  Syuagoga  linitur,  ct  Ecciesia  uascitur.  il.ec  iu 
cujua  numcio  oclo  ikunux  «aUataj  t>uul  ni  arca  Moc 


viliis  et  peccatis  uon  servimos.  Qui  enim  facii 
peccatum,  servus  est  peccati  (Joan.  vtu,  5i).  llli  d<s 
domibus  suis  non  egrediebautur  :  et  uos  de  domo 
Christi  non  egrediemur,  sumus  enim  iit  Ecclesia. 
Hli  iioii  acccudebaut  igiicm  in  die  sabbati  :  nos 
e  comrario  accendimus  in  nobis  ignein  Spiritus 
sancii,  el  omue  \itium  cxcoquimus  peccatorum  : 
de  qno  igne  Domiutis  ait :  Ignem  veni  mittere  in 
terram  :  el  quam  vulo  ut  ardeat  (Luc.  xn,  49).  Dcs.- 
derat  Doininus  igiiem  isaim  ardere  in  uobis  :  >e- 
cundtim  Apostoiiiui,  id  esl,  Spiiitu  nos  saucto  fer- 
verc,  ul  noii  refrigescat  in  nobis  cliaritas  Dei.  liii 
per  diem  sabbati  uou  ambiilant  in  iiiueie  :  pcrdi- 
deiunt  eniiu  illum  qni  tlixii  :  Etjo  sum  via  (Jvau. 

C  xiv,  t>;  :  nos  atitem  dicimus  :  H<ati  immuculati  in 
via,  qui  ambutant  in  lege  Domini  (Ps'il.  cwiu,  I). 
Kt  iturum  :  Viam  veritatis  etegi  (Ibid.  5;,  el  viam 
justificationum  tuarum  dvce  me  (lbid.  27).  lili  de 
spiuis  Douiinuin  corouavertint :  nos  atitem,  si  luc- 
rimus  lapides  pretiosi,  Domiuuui  nosirum  corou  i- 
bimus.  Caput  imperatorum  islius  saeculi  oruat  «lij- 
dema  :  nos  ideo  in  capite  nostri  regis  impoiiimur, 
tit  ornemur  a  capite.  Illi  non  susceperuiitChrismm, 
et  suscepturi  sunt  Antichrisluiii  :  nos  recepimus 
liuniilem  Filiuin  Dei,  uiposiea  habeamus  iriumpban- 
tem.  Ad  exlremum  noster  hircus  ante  Domiiii  im- 
molatur  altare  :  illoruiu  bircus  Aniicbnstus  cou* 
spulus  et  maledictns,  projicituriu  soiiiudinein.  No- 

-v  ster  l.uro  cum  Doiuiuo  ingreditur  paradisum  : 
iiloium  lalro  bomicida  atqtie  blaspheiHtis,  moritur 
in  peecato  stio.  Illis  Barabbas  dimittitur :  nobi> 
Cbrisitis  occiditur.  Tro  qtiibus  univerais,  Irauei 
charissimi,  cousona  pariler  voce  cautemus  :  Hac 
cst  dics  quam  fecit  Dominui,  ex*ultemus  et  t(Viemur 
tn  ea  (Psal.  cxvn,  24). 

IV.  Igmutiu  illam  romphieain  ct  paradisi  jauu  tni 
qtiam  utillus  poluil  effnngere,  bodie  Chnsius  cum 
latioue  iesera\il:  ideo  bodie  Christus  dixit  ud 
augelos  :  Aperite  mihi  porlas  justiiiw,  ingressus  in 
eas  con/itebijr  Dommo  (Jbid.  19)  ;  qu;e  cum  semcl 
aperta  est,  nuuquam  credeutibus  clatiditur.  Ix  »o 
tcmporo  quo  passus  est  Domiuus  usque  ad  pia-Mii- 
lcm  d:cui,  bCiupcr  baec   porta  clausa  ct  ics«;iau 


213 


EPISTOLA  XXX.  AD  EUSTOCHIUM,  LE  VINCULIS  B.  PETRf. 


234 


©st.  Clausa  est  peccaloribus  et  incredulis.  Reserata  A  2),  et  hoc  lantum  fatintis  tlfebus  Azymornm  facere 


est  jusiis  et  crcdenlibus.  Per  hanc  ingressus  ost 
Petrus  :  ingrcssus  est  Paulus.  Per  hanc  omnes  san- 
cti  et  mariyres  iulraveriini.  Per  banc  qiiofidie  <te 
tolo  miindo  juslorum  anim»  ingreditiutur.  Dn.-e 
porUe  sunl,  poru  paradisi  el  porla  Ecclesia*.  Per 
poriam  Ecclesiae  inliMmtis  poriani  paradisi.  Ita 
debemus  vivere,  ne  ejicianmr  de  domo  illa,  el 
ejecli  foras  a  bestiis  devoremur :  quas  in  alio  loco 
Propbei»  formidans,  ait  ;  Ne  tradas  bestiis  animas 
confitentium   tibi  (Psal.  LXxm,  19). 

V.  Ecce  iiunc  Dominus  stans  in  paradisi  janna 
loquitur  ad  nos  qui  sumus  in  domo  ipsius :  cmn 
quicunque  sanctorum  fuerit  ingressus  :  quamvis 
diabolus  proliibeat,  qua^nvis  inimicus  accuset :  ipse 


studuil.  Erat,  inquit.  dies  Azymorum.  Ei  qui  Domi- 
intm  Salvatorem  anno  prjeierilo  dicbus  Azymorum 
itccideram,  Petruin  aposiolum  ipsis  in  diebus  ex- 
siingucre  saiagebant.  Quem  cum  apprehendissety 
misit  in  carcerem  :  tradem  quatuor  quaternionibus 
miiitum  rustodiciidtim  :  volens  post  Pascha  produ- 
cere  enm  populo  [Ibid.  i).  Sert  non  est  consilium, 
non  est  scientia,  non  esl  sapienlia9  nec  (oniiudo 
itltqua  contm  Deum  (Prov.  xxt,  50).  In  ipta,  inqiiii, 
nocte  cum  producturus  estel  eum  Herodes,  erat  Vctrus 
dormiens  inler  duos  milites  vinctus  catenis  duabus  : 
el  custodes  ante  jnnuam  cusiad'*cbant  carcerem  :  et 
ecce  angclus  Domini  astitit,  et  lumen  refulsil  in  /i«- 
bitaculo  carceris.  Percussoque  latere  Petri,  excilatit 


cst   siquidem  accusalor  fialrum   nostrorum,  ipse  B  ^um  dicens :  Surge  relociter.  Et  ceciderunt  catenas 


est  viudex  inimicus  :  sicut  in  centesimo  vige- 
simo  sexlo  psalmo  dicitur  :  Qui  sanctus  fuerit  non 
confundelurt  eum  loquetur  inimicis  suis  in  porta  :  in 
JestiCliristo,  cuiesl  honorel  glorb  in  saecula  saccu- 
lorum.  Amcii. 

MONITUM  IN  SEQUENTEM  EPISTOLAM. 

Ut  nihil  de  artilice  ipso  dicam,  qui  Hieronymum 
menttri  hac  epistola  tam  malis  artibus  conatus  est, 
quiqtie  adeo  pius  satis  ab  Erasmo  vapulat :  auctor 
suiii  ut  eas  cuin  Bed;e  sennone  in  hoc  ipsum  ar- 
giimentiim,  cumque  alio  Encoinio  catenarum,  et 
gladii  Petri  apnd  Melaphrastem,  conferas.  Confl- 
ciuin  ab  eo  etiam  est  illud  imperaioris  Conslaniini 
ad  umv<  rsi  oibis  Chnstianos  Epislolium,  quod 
interserit  cap.  5,  quodque  nemo  hoiuinum  alius  r 
novit.  ** 

EPISTOLA  XXX. 

AD  EtSTOCniUH, 

De  vtnculis    beali  Peiri. 

I.  Sapissimo  rogalu,  o  virgo  Christi  Eusiochium, 
a  me  tua  deposcit  charitas,  ut  tibi  tuisque  virgi-v 
nibtis  notutn  faciam,  undc  beali  Pelri  aposloli  iu 
Kalcndis  Atigusti,  quae  celebralurfesiiviias,  inilitim 
babncrit  :  et  quare  nec  post,  nec  antea,  sed  prima 
die  inensis.  Ingerilis  autem  quosdain  esse  qui  hoc 
tiie  apostolum  Petrum  educturo  esse  ab  angelo  de 
carcere  credant.  Ad  uliiimiin  petitis  vobis  dccla- 
rari,  quaiiter  psal  nus  centesimus  tricesiiuus  sextus 
aposlolorum  principi  beato  Petro  conveniat,  vel  si 
de  ipso  propbetalus  sit. 

II.  Ad  qux  duo  priora,  breviter  me  respondere 
«portet,  ut  in  postremo  milii  liceat  immorari.  Bea- 
iiiui  Petriim  apostolura  hoc  die  de  carcere  eductum 
e*se  qui  credit,  ipsius  repelitionis  evangelicae  legat 
textum,el  inveniet  errorem  se  passum  essc  :  in 
tanium  enim  aperte  refertur,  ut  cunclis  lcgentibtis 
facilc  sit  ad  iiitclligendutu.  Nain  Herodes  rex,  lle- 
rodis  majoris  filiits,  qui  in  Salvatoris  necem  con- 
freniiens  fuit,  Domini  noslri  Jesu  Ghrisii  doclrinaro, 
quae  per  apostolos  praedicabatur  subvertere  studens, 
inisit  manus  ut  affligeret  quosdam  de  Ecclesia  (Act. 
xu.  1).  Ibi  claitir  imelligi  plures  ipsius  signilicatos 
couaius  csse,  qui  adbuc  supcrbiae  sitx  ramos  exleu- 
dcus,  occidit  Jacubum  (rairem  Joannis  gladio  (Ibtd. 

Patrol.  XXX. 


de  manibus  ejus,  et  exiens  sequebatur  angelum  (Act. 
xii,  6-9).  Ecce  quomodo  Petrus  diebus  azymorum 
incarceraius,  posl  pascha  ereptus  sit,  el  non  iu 
Kalendis  Augiisli. 

III.  Sed  h.-cc  festivilas  tauti  apostoli  qualiter 
adinventa  sil,  pandam.  Ociavianus  Cwsar  imperii 
sui  xmtiltim  M.  Anionium  babuil,  qtiem  assiduis 
congressionibus  ac  praliis  vix  exslinguere  valuit : 
quem  Clcopalra  conjux  mortuum  dolens,  scque 
ipsam  vivam  sepeliens,  uberibus  suis  aspides  ap- 
poncns,  nialuit  viro  suo  commori,  qtiam  manus 
incurrere  Romaiiorum.  C*sar  vcro  de  lyratuio  ce- 
lebraia  victoria,  Romam  repedavit  dticeus  sectun 
infinitum  capiivorum  numerum,  ct  aniiquorum 
Ptolemxorom  omnium  gazas:  ut  nec  aute,  nec 
posl,  lanta  copia  auri,  argcnti  gemmarunique  Ito- 
mam  sadducla  fuisse  noscatur.  Cum  autem  hoc  die 
Romam  iugrederetur,ob  triumphum  tantae  victoria?, 
ae  pacem  (irmisjtiinani  loti  orbi  collatam,  vocatus 
esl  Augustus,  qui  primo  solum  Csesar  dicebaiur. 
Coronatur  civitas,  fit  laetitfa  ingcns  in  populo,  sta- 
tuitur  a  senatu,  el  omnibtis  Romauis  scriptis  f.rnia- 
tur,  niiniialurque  per  universum  orbem,  omnibus 
gentibus  Oclaviaiium  Augustum  inter  deos  deueiej 
coii :  et  ut  mensis  isle  qui  antiquitus  in  ordine 
mensium  Sextilis  dicebatur,  in  honorem  Augusti 
Auguslus  vocetur  ;  et  boc  tripudium  soleinnitaiis 
ob  triumphum  Augustalis  vicioriae,  lege  perpetua 

D  volumus  cuslodiri. 

IV.  Sic  qtiotisque  ad  magni  Constantini  impe- 
rium  ventum  est :  qui  postquam  dignalione  su- 
perna,  per  sanctos  aposlolos  Petrum  et  Paulum 
visitatus,  et  per  Svlveslrum  papam  baplizalus  est, 
ci  cx  persecutorc  fidei  defensor,  ct  mandatorum 
Christi  cusioditor  assiduus  factus,  harum  solemui- 
tatum  phantasmata  perhorrescens,  papae  dicit  Syl- 
vestro  :  llaclenus,  Pater,  humanis  uiens  lcgibus, 
sicut  ipse  nosti,  omni  studio,  et  bos  dies  ct  alios 
excolebam.  Nunc  quia  placuit  Domino  Jesu  Cbrislo, 
me  peccatorcm  sibi  famulum  facere  :  iniquum  mitit 
videlur  harum  celebritatum  favorabilibus  latidibtis 
extolli.  Vidc  crgo  qtiomodo  ad  bouoreiii  summi 
Dci,  beato  IViro  nposloio  hanc  diem  dedicem.  San« 

8 


235 


S.  UIERONYMI  OPERUM  MANTISSA. 


236 


cius  aulcm  Sylvesler  hoc  audicns.guudio  repleius,  ^  meut  dileciut,  ipsum  audiie  (Malih.  xvn,  5).  Hlum 


gratias  Dro  reinlil,  ct  cum  sui  cleri  concilio  Au- 
gusto  respondit  :  Kst  carcer  in  quo  beatus  Petrus 
aposloltis  pro  Christo  agonizins,  vinculutus  fuit, 
et  sacri  foulis  lavacro,  pluribus  ibi  baplizatis  de- 
dicavit:  bunc  oiuni  sorde  purgari  facias  :  quatenus 
Ecclesia  ibi  fabricata,  ad  bonorem  lanti  apostoli, 
iidelium  vota  perenniicr  reddantur.  Hoc  audiens 
Augustus,  hetus  efficitur :  purgatur  locus,  fabrica- 
tur  ccclesia,  et  haec  consecratur  ab  eodem  papa. 

V.  Affuil  ibi  Augustus  ;  et  sacris  scriptis  per  ve- 
rc<larios  toti  orbi  inaudare  studuit,  in  haec  verba  : 
c  Notutii  esse  volumus  omnibus  Gbrisium  pie  co- 
lcuiibus,  bealum  Petrum  aposiolum  a  Deo  nobis 
datum  pastorem  et  principcin  summo  studio  vene- 


qni  c&cum  taclu  suo  illuminavit,  qui  verbo  lepro- 
sos  mundavit,  qui  jussu  daemonia  expulit,  et  mul- 
tas  virtutes  suae  deitatis  ostendit. 

VII.  Quid  nunc  facimus,  Novatiane  ?  Perdimu3 
apostolum  Petrum  :  an  reciprmus  revertentem  ad 
Christum  ?  Ecce  Christus  eum  recipil,  lu  ejicies?* 
Scd  ciamat  contra  te  Paulus :  Si  Deus  juttificat, 
tu  quare  condemnat  (Rom.  viu,  33)  ?  Dicis :  Credite, 
baptizalis  non  debet  pcenilentibus  subvcniri.  Ecce 
aposlolo  poonitenii  succurritur,  qui  cst  episcoporuin 
episcopus,  et  major  gradus  redditur  «plorauti, 
quam  sublatus  est  deueganli.  Quod  ut  doceam,  illud 
ostendo,  quod  nullus  aposloiorum  pasloris  nomen 
accepit :  soli  enim  bujus  nominis  potestatem  post 


rari  vcl  assidue,  et  luaxime  in  bac  die  Kaiendarum  B  resurrectionem  suam    Petro   poenileuli    Dominus 


Auguslarum,  in  quo  ul  dcus  a  vobis  soiiti  eramus 
adorari  :  ul  ipse  pius  paslor,  precibus.  Deo  fusis, 
nos  el  imperium  nostrum  adjnvare  dignelur  :  Va- 
lete.  i  Sauctus  autem  Sylvester  bunc  dieui  celebrein 
omnibus  Ecciesiis  esse  instituit,  ul  sicut  cclebraba- 
lur  ad  bonorem  terreni  principis,  ad  decus  celebre- 
tur  clavigeri  coelestis.  Accepit  autem  haec  celebritas 
nomen  beati  Petri  apostolt  ad  Vincula,  propter 
viuculoruin  quae  ibi  passus  est  tormenta  :  ut  ubi 
abundavit  peccalum,  superabundarel  et  gratia  (Rom. 
v,  20).  llsec  domus  viuculoruin,  boc  ordine  facta 
est  domus  sanctarum  oratiouuin. 


concessit,  et  negatus,  quam  solus  babuit,  Petro 
trihuit  potestatem  :  ut  non  solum  recuperasse  quod 
amiserat  probaretur,  verum  et  multo  amplius  poc- 
nitendo  quam  negando  perdiderat,  acquisisse.  Hoc 
magister  bonus  in  elecio  discipulo  formavil  exein- 
plum,  ulomnisdiscipulus  Chrislisit  integro  animo, 
et  poeniteat  si  ila  eveuerit  ut  delinquat,  nec  rem 
noxiam  sibi  permittere  debet,  ut  decrescal.  Sed 
qui  tanto  citius  vincitur,  tanto  citius  expurgalur. 
VUI.  Certe  omnis  sanctitas  ad  Deum  ducit,  ct 
omne  peccatum  ad  diabolum.  El  sub  Domino  bona 
positi,  quomodo  credimus  nobis  possibilitalem  ad 
diabolum  eundi  coneessam,  et  revertendi  ad  Donii- 


VI.  Ilaec  breviterad  duo  inquisita  rcspondi,  nunc  . 

.                        .11.    DAi»A^A..VA«;ni  ..i  r»  numdenegatam?  Addo  ahquid.  Certe  homincm  per 
adpsalmum  veniam  :  et  si  beato  Petroconveuiat  uiC ° ,._..... ...  . 

in  nuilo  vestrum  bonum  de»ideriura  fraudelur,  osleu- 


daiti.  Dical  ergo  verbis  propheticis  Doinino  beatus 
Pctrus :  Domine,  probatti  me  (Psal.  cxixvm,  1), 
i|iioniam  vocasli  :  cognovitti,  quoniam  praesumpsi, 
et  ausus  fui  dicere  :  Etiamsi  oportuerU  me  mori  ie- 
cum,  non  te  negabo  (Matih.  xxvi,  35).  Tu  autem 
cognovisii  omnes  cogilationes  meas  a  longe%  ante- 
quam  eas  cogitarem :  temitam  meam  et  directionem 
uieam  invetligasli :  et  omues  vias  meas  pmvidisti  et 
probatti,  quia  nonerat  dolus  in  lingua  mea  (Psal. 
c\xxvm,  3, 4),  cum  dicerem  :  Si  me  oportuerit  mori 
tecum,  non  te  negabo.Tu  autem  firmatti  me,  et  posui- 
sti  manum  tuam  tuper  me  :  firmatti  me  de  tua  prae- 
*eniia,  quod  essein  negaturus  :  et  potuisti   manum  _  catio  tun,  qui  scrvuin  diaboli  ad  te  vocas,  servura 


peccatum  a  se  recedere  Deus  non  vult,  et  peccatorem 
ad  se  venire  omnem  vull:  el  si  illud  poluit  [A/.  rjotue- 
ritj  fieri  quod  Deus  non  vult,  quanto.magis  potest  fieri 
quod  Deus  vuil  I  ideo  denique  cogitalio  peccati  uou 
esta  Deo  prohibila  per  naturam,  sed  per  impcrium  : 
ut  laboris  ejus  pugna  incumberet,  el  praemium  de 
certamine  provenirel.  Volnit  enim  Deus  homini 
operis  fatigatiouem  reliuquerc,  ne  in  aiiqua  detri- 
inenti  parte  praeniuim  impediret. 

IX.  Duos  certe  bonorum  et  malorom  pepnfos 
esse,  nemo  esl  qui  nesciat.  Bonos  dicimus  credeti- 
tes,  et  pessimos  non  credeutes.  Non  credentesesse 
sub  diabolo  :  et  credentes  sub  Deo.  Magna  praedi- 


tuam  super  me  :  ut  peccalum  lacrymae  sequerentur 
Mirabilis  facta  est  potentia  tua  ex  me  :  confortata 
est,  nec  potero  ad  eam  (lUd.  5,  6).  Conatus  sum 
non  negarc:  promisi  etiaiu  me  mori  magis  eligere 
quaiii  negantis  crimcn  incurrere  :  sed  praescientia 
tua  ita  confortala  cst,  ut  non  polero  ad  cam.  Quid 
iiunc  faciam  ?  negavi  Domiiniin  el  inagistrura,  nec 
(ut  quidam  opinanlur)  homincm  ncgavi.  Ego  illum 
i.rgavi,  cai  dixi  :  Tu  cs  Christus  Filius  Dei  vivi 
{Matth.  xvi,  4G).  Illiiin  ncgavi,  quem  pcdibus  am- 
bulantcm  supcr  aquas  eipertus  sum.  Illuni  quein 
vorc  sua  vidi  mortuum  vocautcin  de  sepulcro.  U- 
ium  quem  coelis  patcnlibus,  viJi  cum  MoyscclElia, 
et  vocem  audivi  super  cum  de  coelo  :  llic  est  Filius 


Dei  -  te  repellis  :  quasi  qui  velis  Deutii  iucrari 
quod  non  habet,  et  perdere  quod  habci.  Ilinc  ad 
Dei  coinputans  divitias,  quod  possil  Deus  inortuos 
stiscilare,  et  iufirmos  salvare  uon  possU.  Nam  iu- 
creduii  mortut,  et  credentes  liret  peccatores  sint, 
vivunt  in  inArmitalc  sua.  Et  si  Salvator  nosler  ha- 
bel,  imo  quia  babet  potestatem  sus^itandi  inor- 
tnos,  quomodo  virtutem  non  habet  quaecunqoe 
fuerint  inlirmitates  curandi  ?  Cx  uiroqtie  latere 
blasphemalur  a  vobis,  qui  poenitentibus  negatis 
effcctum.  Si  cnim  posse  eum  docetis.  infiro.tlatein 
ouiiiein  curare  :  sed  si  uolil,  impium  arguitis.  Si 
velle  et  non  posse  ciim  forsitan  dixerilis,  a  deitaie 
cxcluditis,   ut    miscricordiam   vobis    ex   utroqiie 


237 


EPISTOLA  XXX.  AD  EUSTOCHIUM,  DE  VINCULIS  B.  PETRI. 


23S 


lutere  condemnati  denegetis,  cum  negalis,  familix  j^  anlequam  dicendo  vel  operando  pandatur,  a  rcni- 


Dei  pereunli  non  possc  succuni. 

X.  Hactenus  cum  Novalianis  sim  locutus,  rcver- 
Umur  ad  apostoluin  pcenitentem  et  flenlem  ama- 
rissime  atque  diceiitem  ;  Quo  ibo  a  spiritu  luo,  et 
quo  a  facie  tua  fugiam  ?  Scio  quia  Tu  es  Christus 
Filius  Dei  vivi :  quain  scienliam  non  revelavit 
inihi  caro  et  sanguis,  sed  Pater  tuus  qui  in  cuelis 
est.  Quo  (ugiam,  qut  te  Deum  novi  et  omtiipoteu- 
tein  agno? i  ?  Si  in  cozios  ascendero,  tu  iUic  es  ;  si 
descendero  in  infernum9  ades.  Ibi  euim  per  passio- 
nein  specialiler  descendisti  ;  ubi  p*jr  poieutiam 
tuani,  sicut  ubique  generaliter,  prxsto  es.  Si  sum- 
psero  pennas  meas  diluculo,  id  est,  ante  iucem. 
Pennas  boc  loco  pro  cogitaiionibus  ponit,  quae  re- 


bus  giguitur,  secundum  illud  quod  in  alio  psalino 
dicinms  Deo  ;  Quoniam  tu  possedisti  renes  meos,  • 
Dicel  enim  :  quia  ita  tibi  in  me  nihil  occullattim 
es(,  ut  non  sotum  qoae  sunt  cogitala  cousideres; 
sed  ei  cogilanda  quae  sunt  in  renibus  ccruns.  Tu, 
Domine,  qui  suscepisti  me  ex  utero  matris  mew : 
ita  tn  quidquid  ab  ortu  meo  semisouis  balbutieulis 
infanliae  veibis  aliquando  forte  peccavi,  cognoscas  : 
iu  hoc  eiiam  Confitebor  tibi,  quia  terribiliter  mirifica- 
tuses%mira  opera ftftf,quaeelocuIis  meis  vidi,  et  exer- 
cente  te  [At.  excrcens  le,  Domine  Jesu  Christe,  co- 
gnovi ;  et  anima  mea  coynovit  nimis.  Intra  me  est  quod 
credidi  :  non  in  superflcie  verbortim,  sed  iultis  in 
'  visceribus  aniinae  :  qtiod  ila  csse  tibi  non  csi  occul- 


pentino  volalu  ubique  sunt :  in  coelo,  in  terra,  in  B  tum.  SI  quidem  tibi  occultum  non  est  nec  os  meum, 


abysso  ei  ubicunque  flniuutur  maria.  Si  ergo,  in- 
quit,  illuc  ante  iucem  tuae  resurrectionis  vadam 
ubicunque  inaccessibililas  solet  fugilivutn  abscou- 
dere,  ul  iiluc  ire  possim,  manus  tua  deducet  me : 
et  quasi  fugitivum  tenebit  me  dextera  tua.  Ante  lu- 
cein  bic,  ante  resurrectionem  posuil  Salvaloris  : 
quia  in  teuebris  fuit  omne  saecultini,  jacenie  Do- 
xnino  in  sepulcro  :  in  quo  tempore  pcenitentia  Pe- 
iri  agebatur,  in  quo  etiain  dicil  :  Forsitan  tenebrm 
conculcabunl  me ;  el  in  tribus  negationibus  suis, 
ires  fugarum  partes  clausas  esse  sibi  si  fttgeret, 
inemonibat  :  in  ccelo,  in  inferuo,  ct  iu  postremis 
tnaris  :  ergo  negare,  tenebrae  suut,  et  fugere  con- 


id  est  os  meum  quod  fecisli  in  occulto.  Si  ergo 
nec  os  meum  tibi  occullum  csl,  qtiod  occulluui 
naturaliteresse  voluisti :  quomodoaniete  occullum 
eril  in   corde,  quod  manifestari  jussisli! 

Xlll.  Ad  altiora  ducimur  ctim  de  ossibus  ct  sub- 
stanlia,  quse  iu  inferioribus  est  terrsc  tractamus. 
Agitur  enim  in  lioc  loco,  quod  cum  dies  resurre- 
ctionis  advenerit,  ubicunque  fuerit  os  meuui  :  et 
si  inferioribus  lerrae  fuerii  subslantia  tuea,  imper- 
fecium  meum  videbunl  oculi  tuit  quia  solo  aspcctu 
oculorum  tuorum  exsurget.  In  libro  enim  resurre- 
ctionis  qui  nati  sunt  scribunlur  quolquoi  de  die  in 
diem  formabuntur :  et  nemo  est  in  e/i,  qui  ibi  scri- 


culcalio  tenebrarum  :  boc  limens,  ne  compreben-      plus  non  sit.  In  quo  linro  mibi  non  sunt  in  amore 

mmmm         a&lk      I  a-t «»  ■  *■        lA**4%t..ma0      a  a.  » t  >t  m%  I  A  u   mw  rf\  •  •  •  mm  1lft«ftCt        f  i\  I  %  41  I  t  •»!  Q  Al  ItAllAilA  •  *■*»■  ^yvl!  —  •—  1  —  2      *-.-  #1...^  _      " • 9 


sus  ab  ipsis  tenebris  couculcuretur,  qtiasi  teucbris 
malis  suis  subinersus,  operibus  essel  deditus  tene- 
braruin,  habeus  tractum  pcrennein, juges  lacrytuas, 
dolores  a?lernos.  Iloc  enim  iuodo  conculcantur 
tenebrae  morlis  bujus,  qua  corporaliter  morimur. 
£i  vero  fuero  moricns,  luquit,  iioii  conculcabor  a 
tenebris  :  sed  ad  delicias  sanctorum  attingam. 

XI.  Nox  ipsa  illuminatio  mea  est  in  deliciis  meis. 
Ibi  enim  babebo  lucem  Cbristum  meum,  qui  uon 
patitur  obscuritalem  tcuebrarum  :  in  cujns  con- 
spectu  nox  sicut  dies  iUuminabitur.  Hasc  docli 
praedicante  Petro  aposlolo,  el  caulamus  ct  credi- 
lnus.  Sicut  tenebras  ejus  suntf  ita  et  lumen  ejus  est. 
Tenebra  enim  non  omnibus    creaturis  obscurum 


et  lionorc,  nisi  soii  amici  tui%  Deus  :  nimis  enim 
eonfortalus  est  principatus  eorum.  Siquidem  pailici* 
pes  eos  lui  aeterui  impcrii  repromittis.  Ncc  ba.relici 
audicndi  sunt  qui  dicuul  :  Non  debuit  uiundus  sub- 
sistere  per  eum,  qui  praescius  erat  liomines  pcr 
peccata  et  scelera  sua  ad  a^tenium  gelicnnic  iuceu- 
dium  destinandos.  Si  enim  ita  putetis  fleri  debuisse, 
cousultum  uiagis  reis  judicnbitU  quam  sanctis  : 
si  euim  inmidus  fuisset  a  suo  transitu  revocatus, 
ntilltis  fuissct  sanctorum  particeps  regni  :  el  dum 
providebalur  malis,  ne  ad  intcritum  devcnircnl, 
el  ut  non  perirenl  pro  mcrito  suo  mali,  banc  boui 
accipiebant  sententiam,  ne  vel  lemporalem  viiam 
buscipereni,  quibus  debebatur  aeterna.  Nos  autem 


faciuul.  Siquidem  ct  fcra.  omnes,  sed  et  noclivagai  d  cuiii  propbeta,  gaudeamus  cum  sauctis  Dei,  atque 

cum  apostolo  Petro  dignis  bonoribus  amicos  l)o- 
miiii  recordemur  :  quorum  tantus  esl  numerus, 
ul  super  arenam  mulliplicaliesse  noscantur.  Quid 
autem  erit  si  occidat  Dominus  pcccatores  :  occidat 
Neronem  ;  et  post  eum  omnes  viros  saugjinarios, 
qui  sanctos  Doniini  occiderunl? 

XIV.  Si  veslrum,  o  baeretici,  Deus  essel  secutus 
cousilium,  uec  pcrireut  Nero  aut  Dioclelianus,  vel 
caleri  interfeclorcs  sanctorum,  ncc  fecibset  apu- 
siolos,  ncc  inanyies  nasci,  esset  par  judiciuHi  jn^iii 
ct  injubtis,  et  ouiues  una  praeveniens  senieuiia, 
per  qiiam  onines  videreutur  anlc  punili  quaiu  nati. 
Sed  vos,  o  viri  sanguinuiii,  declinalc  a  uobis,  qui 
daiii>,  quia  111  vauum   accepcruut  civitaies   suas  : 


besliae  nocliuni  utilluin  patiuntur  obsciirum.  Sed 
et  aves  sunt  quae  in  iioclibus  voiant.  Unde  doccmur 
natura  oculos  non  omnia  animalia  a  Creatore  hos 
esse  sorlita,  ut  in  teuebris  videre  nou  possint: 
Deus  euim  aJ  requieui  bomiiium  uoctes  instituit  : 
ut  geiierationt  btimanx  qtiietc  posset  esse  consul- 
tuui.  Jpsius  trgo  sunt  lenebne,  cujus  est  iux,  quod 
alanichaeus  negat.  Ipse  eiiam  cieator  corportun 
nostrorum,  conlra  quod  suscipit  cui  [A/.  qui)  im - 
pGcniteus  Pelrus  dicitur. 

XII.  Tupossedisti  renes  meoi,  qui  suscepisti  me 
de  utero  matris  meee.  Sicnt  enim  iti  ore  dum  loqui- 
iuur,  et  iu  operc  dum  aliqua  operamur,  cordis 
iiostri  cogitata   ostendimus  :  ita   quod  cogitaiuus, 


£39 


S.  IIIERONYMr  OPERUM  MANTISSA. 


m 


hoc  est,  sine  causa  sunt  morlales  effecli  :  ct  omnia  A  n  his   falso    ascriplis  llieron  ymo,  qui   diclioueui 


cum  inmido  pereunt,  et  par  est  ipsa  perdiiio.  Non 
cst  ita,  omnes  enim  in  libro  scripti  sunt,  omnes 
rcstirgenl  :  sed  aliis  dabitor  odor  vitae  in  viiaui 
xtcrnam,  aliis  odor.  mortis  in  morlero  perpetuam, 
iibi  devenieut  bi  quibus  dicitur:  Nonne  qui  oderunt 
le,  Dcus,  odio  habuiy  el  super  inimicos  tuos  tabesce- 
bam?  Haic*  Pclrus  loquitur,  et  Eeclesia  iu  Petro 
proirjnlial :  Perfecto  odio  oderam  illos,  et  inimici 
fucll  $unt  mihi.  Et  liis  ideo  analhematizalis,  proba 
vie,  Domine,  et  scito  cor  meum9  quid  de  le  semiam, 
quid  de  le  credam  :  inlerroga  met  et  scito  scmitas 
meas :  sil  libi  sollicitudo  de  Ecclesia  tua,  et  dc  ovi- 
bus  tuis,  ct  de  pasloribus  tuis  :  et  vide  si  viainiqui- 


eaudem  atque  uigf  n  <nii  redolt-anl,  episcopi  scilicet, 
monasticis  iusiiiiins  a  pnero  iinbuli,  ac  porro 
satuie  populum  sibi  credilum  iustitueiilis.  Ninns 
proinde  lcmere  Erasmns,  liunc  ttaclalum,  tu  su  e 
magis  modesiia»,qtiam  illius  meriti  raiionein  habc- 
ret,  in  hoc  ail  se  ordine  retinuisse.  S.  Isidorus  Hi- 
spalensis  iniiiime  erubiiit,  mtogruin  capnl  21  £c- 
clesiasticor.  Officior.  ex  eo  tolidem  fere  verbis  de- 
seriuerc. 

EPISTOLA    XXXI, 

Si:U  TRACTATUS  DE  OBSEBVATIONE  VIGILIARIX. 

Dignum  est  \  fralres,  aptumque  prorsus,  salis- 
que  conveniens  de  smictis  Yigiliis  nunc  dicere  et 
proferre  serinonem  :  quando  ipsa  lucubratio  exigi- 
tur  a  sollicitis.  Nox  eccc  est  caligo  corporis,  quac 


se  ad  amhulatiduin  in  ea  incredulis  el  bsere- 
licis  pnebet.  Et  vide,  inquit,  in  populo  tuo,  ne 
sit  aliquis  iti  quo  via  iniquitalis  iter  erroribus 
prxbeat  :  excludensque  viam  inmjuiiaiis,  deduc  me 
in  vitam  alernam  (Psal.  cxxxvm,  7-24)  ;  ttu  porun 
inorlis  et  infcri  non  pracvaleant  mihi,  secundtiin 
verbum  luuin,  Doinine  Jesu  Christe,  qui  rcgnas  in 
s.vcula  sncculonim.  Amen. 

MONITUM  IN  EPISTOLAM  SEQUENTEM. 


llunc,  perindc  alque  nondum  antea  vulgalum, 
Dacherius  iu  Spicilegio  veierum  scriptorum  toi». 
iii,  cx  Sangernunensi  optimac  notae  ms.  Tractatuiii 
edidit  :  ncc  aniinadvertenini,  jamdiu  olim  inter 
falso  asciiptos  llieronymo   haberi,  qui    Dacheria- 

iiam  collcctioiicni  postmodum  recoguovcruiit  socii  _  .     .       _  .,* -„*  .     .«  . 

Jieiiedictiui.  Est  autem  ibi  aliquot  loeis,  amiqiiarii  C  fcimna  (Prov.  xxxi,  iU-ol),qu3e  peusact  lanificiu», 
osciiantia,  mulilus,  caelera  uou   inemendatus  ;  sed      ad  lucernam  vigilauter  exercet.  Addidil  ciiam  quod 


iiiud  <  iim  priiuis  hene  habel,  quod  ex  littilo,  quem 
-  prufei  l  iu  ms.  Nicetii  episcopi  de  Vigiliis  servo- 
ruw  Deit  verum  ejus  auctorem  interuosiiiuus, 
Nicetius  hic  ncinpc  esl  Trevirensis  episeoptis, 
queiii  sumuiis  Liudihus  prosequiiuiiir  Sidouius 
Apollinai  is,  ejus  etiaoi,  ut  volum,  allinnaie  eoujuii- 
clus,  Yilai  &S.  Pairum  cap.  17  ;  Gregonus  Turo- 
ueusis  lib.  x  Uisloriai  Francoium;  Veiiaiitius  For- 
liinatus,  lib.  m,  ctruiiue  9,  atque  alii  :  el  cujus 
demum  in  Martgrologio  Ilumuuo  saucta  ad  7  Jaiiua- 
rii  iiieuiorit.  EiUem  eliam  in  aliis  Yalicanas  biblio- 
lliccoi  laudalis  llolsieuio  ae  Sirmoudo  membranis 
ascribitur  :  lamctsi  Niceicc  pro  Nicetii%  vei  evaue- 
sceutibus  vetustate  lilteris,  vel  <*x  praecoucepla 
opiuione ,  legerint  ibi  erudilissimi  viri  :  qui  et 
dcsiguari  celebrem  illum  Nicelam  Daciaruiu  episco- 
pum,  sxpius  a  S.  Paulino  laudalum,  arbilrali  stiui. 


hunc  leiuiu  esse,  suadeui  etiam  dua3  ejusdem  iu- 
signes  episioke  in  Conciliis  Gallio:  ad  annos  503 
et505  reialaj  ;  altera  ad  Jusliuiauum  imperatoreu., 
allera  ad  Ciodosviudam  Giolarii  liiiam,  iiemque 
aiius  traclatus  de  Psalmodue  bono  ioscriptus,  qui 
euuidein  oiiiiiiiio  stylum,  doeiiiuaiii,  el  peelus  rele- 
ruul.  SjiiI  porro  aln,  ui  vere  quou   seulio  Uicain, 


tuiis  in  mc  cst.    Via  iniquiiaiis  diabolus   est,  qu^R  non  sollim  ,l0ininCgf  sed  eliam  cunctos  somno  de-    - 


linel  dfiimantes  :  ut  reformatis  [A/.  reparatis]  viri- 
bus  per  soporem,  possint  diurnos  Jabores  susliuere 
vigilanles.  Bonus  Detis,  qui  ita  prospexit,  ita  con- 
stituil,  ul  homoexiturus  ad  opus  suum  et  ad  ope- 
ralionem  suam  usque  ad  vesperam  (Psal.  eiti,  23), 
baberel  vicarium  lempus,  in  quo  a  duris  laboribus, 
et  mulia  faiigatione  requiescerel.  Ergo  diein  *  a«! 
optis,  noclem  fecit  ad  requiem,  el  pro  boc,  sicut 
pro  omnibus  gratias  debemus  agere  illi  qui  pra?sti- 
tit.  Novimus  autem  multos  hotuioum,  ut  aut  majo- 
ribus  suis  placeant,  aut  sibi  aliquid  pcculiariler 
prosint,  noctis  parliculam  ad  aiiquod  opus  segre- 
gare;  id  pro  iucro  ducere,  quod  furati  de  sopore 
suo,operari  potuerint.  ASaloojonc1  vero  Iaudaiuret 


ex  hoc  laus  viro  ejus  iu  poriis  el  gloria  magna  na- 
scatur.  Qnod  si  in  carnaiibus  instrumenlis,  id  est 
viclui,  aut  vestitui  necessariis,  qui  vigilat  non  re- 
prehendimr,  iino  laudatur  :  mirari %  me  fatcor  es»e 
aliquos,  qui  sacras  vigilias  lam  spirimali  opeic 
fructuosas,  oralionibus,  byinnis  ieclionibusqtie 
fecundas,  aul  superfluas  eiislimanr,  aut  otiosas, 
aut,  quod  hiseM  deierius,  in  pornmas. 

U.  Et  quidem  si  sunl  homines  a  religioue  nosira 
alietfT,  qui  ista  sic  sentiuni,  nou  est  uiirum.  Quo- 
modo  enim  profauis  religiosa  placere  possuut  ?  qui- 
bus  si  placereut,  uoslri  essent  :  quia  simtis  [Al. 
scintus]  utique  Christiani.  Si  vero  nostri  sunt  quo.s 


Jaiu  pncter    summa.u  codie.s  Sai.gerniaiie.is.s  au-  D  vigiliaruiu  salutifer   acius  offendil,  ut  nihil  de  his 
cloniateui,  ejus,  queui  dicebamus,  wicetti  gerinauuiii 


delerius  suspicer,  aut  pigri  sunt,  aut  somiiicuio^i, 
au(,  quod  his  e&t  proximum,  senes  vel  iuGrmi.  Si 
pigri  sunt,  erubescant,  qtiia  iliis  resouanl  verba 
Salo.nonis  :  Vadead  [ormicam,  o  piger,  et  cemuiare 
vias  ejus  (Prov.  vi,  6).  Si  somniculosi  sunl,  expcr- 
giscautur,  Scriptura  proclamante  :  0  pigert  quous- 


1  Penes  bacheriutn,  Bona  ct  digna  et  sancla  res, 
et  apta  prorsus;  et  inox,  Conferre  ,sermonemf  quundo 
ipsa  lucubratio  geritur ;  et,  Afox  ca:ca  estt  et  neces- 
sana  caligo  corporibust  elc. 

*  Duos  ferme  versus  ab,  Ergo  diem  usque  pra:- 
siitii  qui  deceram,  ex  Dacheriaua  eduioue  sullcci- 
iiius. 

"  Ab  his  vctbis,    A  Salomone,  usquc  ad  subse- 


queulis    periodi    fmem,   na*caturt    intermedia    iu 
Dacheriana  edilioue  iiesiderautur. 

*  Apttd  Dacheiium  :  c  Quanlo  magis  nos  sacras 
vigil.as....  leeundas  observare  et  amare  debemu», 
ul  a  Doinino  Deo  mercedeui  recipiamus.  E<|ui«iem 
siiul  houiii>es,  qui  isia  repreheuduiil  :  sed  a  (iilc 
catholica  et  religioue  aiieni  sunl.  Sed  noi.  est  mi- 
runi,  quomodocuiui  impiis  ct  profaiiis,  >  elc. 


2«  *"  EPISTOLA   XXXI.   DE  OBSERVATIONE  VIGILIAHUU.  %  W 

que  dormis?  Quando  autem  de  somno  surges?  Pau-  A  quentius  clamas  :  Ab  occnliis  meis  munda  me,  Do~ 


lulum  quidem  dormies%  modicum  sedebis  ;  pusillum 
mutem  dormitabis,  pusillum  vtro  compUcterit  mani- 
bus  pectus.  Deinde  superveniet  tibi  tanquam  viator 
paupertas :  btopia,  tanquam  bonus  et  tevis  cursor 
citoveniet  (Ibid.  9-11).  Si  seuex  es  *,  quis  le  com- 
pellii  ut  vigiles?  quanqiiam  et  non  compulsus  pro 
aetate  lamen  vigilas.  Et  si  stare  non  potes,  et  tuam 
cegitas  iiiipossibilitateni,  uon  debes  juvenes  ei  va- 
lentes  ad  tuuin  revocare  torpnrem,  quos  propter 
varias  lenlaliones  juveulutis,  seipsos  propensiori- 
Ims  macerare  decel  vigiliis. 

III.  Si  vero  iufirmus  es  membris.  quod  facere 
noii  poles  noli  reprehendcre :  imo  i  iga  et  tu  secun- 
tiuiu  Prophetam  larrymis  stratuni  luum,    el  dic  : 


mimt,  et  ab  alienis  parce  scrvoiuo  IPsalm.  iviii,  i3, 
f4).Quienim  jamaboccuitisdesiderat  cmundari[/l/. 
purgari],  necessecsl  ut  eum  uon  delectetistis  mise- 
riis  inquinari. 

V.  Res  exigit*,  chnrissimi/utde  auctoritate  vigi- 
liarum,  et  antiquitate,  deqne  ipsa  iitilitaie  pauca 
dicamus.  Magis  enim  quilibet  labor  libenter  ausci- 
pilur,  si  ante  oculos  proponatur  ipsius  laboris  uii- 
litas.  Anliqua  cst  vigiliariitn  dcvotio,  familiare  bo- 
nuin  omnihiis  sanclis.  Isaias  deniqiic  propheta  cla- 
nial  ad  Deiini  :  De  nocte  vigilat  spiritus  meus  a;l  le% 
Deus,  quoniam  lux  prcecepta  tua  huper  terram  (Isa. 
xx\i,  9).  David,  regio  el  prophnico  sanciificalus 
uiigucnto,    ila   canit  :  Domine,  Devs  salulis  mcw  : 


Sie  memor  (ui  luisuper  stratum  meum  (Psal.  liii,  B  in  die  clamavi  et  nocle  corjim  le  {Psal.  lxxxvh,  -2). 


7).  Iitjunge  etiam  vigiUntitius,  ul  te  suis  preribus 
iuvenl  :  quo  adjutus  a  Domino  super  leclum  dolo- 
ris  tui  cauere  possis,  et  tu  aliquaudo  ineieatis 
dieere  :  In  matulinis  mcdilabor  in  te,  quia  jmisii 
mdjutor  meus  (Ibid.).  Alioquiu  stultum  et  satis  cx- 
traneum  esl  *,  ut  quia  ipsi  currere  non  valemus, 
bene  currentibus  derogeiuus.  Nain  elsi  non  possu- 
mus,  debemus  congratulari  potenlibus.  Sicut  euiiu 
de  consensu  malithe  participatur  cum  facienliUis 
fxeiia  :  sic  participalio  gloriac  speranda  est  do  con- 
fensioiie  houitatis.  Alios  enim  cflectus  coroiiit  : 
alios  volontas  pia  laeiifical. 

IV.  Nec  sane  onerosuui,  vel  difficilc  videri  debet 


El  iu  alio  psalmo  :  Memor  fui  [Al.  Memoratus  sum] 
nocte  nominis  tui,  Domine,  et  custodivi  legem  tuam 
(Psal.  cxviu,  55) 8.  Scd  for>ilan  in  leclulo  suo  posi- 
tushaeccanlabat :  quod  aliquanti  pigiiores  suilcerc 
putavcrunt,  si  lauluiii  iu  stratu  suo  aut  orei  unus- 
quisque,  aul  psaluium  submurmuret.  Quod  qiiidem 
et  ipsuiu  bouuni  est  :  Dei  semper  ct  ubique  inemi- 
nisse,  salulare  est.  Sed  quod  sit  nielius  exsurgero 
ct  couspedui  divino  assisterc,  accipe  ejusdem 
Prophetae  aliam  voccni,  quae  el  tempus  et  locum  et 
habitum  deprecautis  osteudit  ;  In  noctibus,  inquit, 
extollite  manus  veslras  in  sancta,  et  benedicite  Do- 
miuum  (Psai.  cxxxm,  i).  Et  nc  vcsperlinas  tau- 


eiiaiu    delicatis  \Al.  add.   vei  iiifinwis]  corporibus  r  lum  horas  iiott-.s  exisiinns   appellatas,   occurril  et 

in  sepliiuaiia  diiaruiu  noclium,   id  est  sabbati  alque 

fcominuai,  porlioneui  aliquam  Dei   miuisterio  de- 

putare.   Ista   enim   quasi   purificalio    cst  dieruio 

quinque  vel   noctium,   qiiibus    stupore  carualiuui 

lA/.  carnali)  ingravescimus,  aut  mundanis  actibiis 

iMcitamus  '.  Nec  ci  ubescal  aiiquis  in  bono  sttulio 

sanctilatis  :  ciiin  uuu  erubescaut  improbi  iu  pcrpc- 

trando  operc  foediiaiis.   Merilo  ergo  Scriptura  in 

Preverbiis  iugeril  :  Kst  confusio  quce  ducit  ad  pec- 

c**um  (Eccli.  iv,  25).  In  bono  enim  opere  confundi 

peccatuiu  esl  :  sicut  in  inalo  faciendo  noo>  confundi 

peruicies  est.  Si  sanetus  es,  ama  vigilias,  m  ihe- 

sauruui  tuum  vigilaodo  custodias,  et  ipse    in  sau- 

ctitate  serveris.  Si  peccator  es.  magis  ctira,  ut  vigi- 


dicil  :  Mcdia  uocte  surgebam,  ut  confitercr  tibi  su- 
per  judicia  jnititioi  lucu  (Psal.  cxvtit,  62).  Hubes  et 
tempus  expressuui  cxsurgendi,  et  soilicitudiiicm, 
quomodo  Deo  confilearis,  ostensam. 

VI.  Adhuc  considerauti  mihi  inleutionciii  sanclo- 
ruiu,majus  aliquid  ct  liboriosius  occurrit,  cl  uilra 
huuiana  nalurascondilionem  suggeritur,  cu.ueum- 
dcni  audio  Prophetam  psallenteui  :  Si  ascendero  «>. 
slratum  lecti  mei,  si  dedero  somnum  ocutis  meis  et 
palpebrismeis  dormitationem,  et  requiem  temporibus 
meis  :  donec  imeniam  locum  Uominot  tabemaculum 
Deo  Jacob  (Psal.  cxxxi,  3-5).  Quis  enini  tantum 
iion  stupeat  Dei  aniorcui  et  aiiiini  devotionem  ',  ut 
somnuin  sihi,  siue  quo  humana  utique  corpora  de- 


laado  et  orando  purgeris,   duin  tunso   pcetore  fie-  D  (iciunt,  penitus  iulcrdiieril  :  douec  iocutu  ad  |A/. 


1  Plurium  numcro  in  Dacheriana  cdilioue,  t  Si 
autem  seues  sunt,  quis  eos  compeilil  ut  vigilenl  ? 
quaiiquam  ct  nou  couipulsi  vigiiare  debenl,  pro  ipsa 
*taie  »ua.  i  Tum,  c  fct  Dominuui  Deuui  iiisiaiiiuis 
°fare.  Vigiiare  itaquedebeul  sedeutes,  si  slare  uou 
pra*valcut ;  i  qu;e  laulumiuodo  hahmlur  pro  inse- 
M^enie  periodo,  Et  si  stare  non  potes%  elc,  usque 
**cet  ttgiiiis,  quae  ihi  peuilus  deest.  Porro  ilei  uui 
liuaritiiu*  nuinero,  <  Si  vuro  inlirmi  suiu,  »  etc, 
c^i»aereoter.  Deuique,  c  Couiincndcia  eliaui  vigiiau- 
l|bus,  ui  eos  suis  precibus,  >  elc 

*AvJditur  peues  Dachcriuin,  a  religione,  el  mox 
*  debeutus  noii  invidere,  sed  congraiulari  poienu- 
lius.  Sicul  eiiiin  qui  constiilii  maluia*,  parliceps 
^tpcciiae.  »  Maic  auteui  paulo  posl,  corouat  afjc- 
Ujii  pro  ejfcctus. 


•  Pro  oscilamus,  iu  Dacher.  edit.  duobus  vcibis 
obsessi  Ixtamur.  Mox,  c  Co/ifusio  quai  adducit  pec- 
catuui.  >  Detnde,  c  Si  sancli  estis,  amaie  vigilias,  i 
etc,  plurium  uumero  coiitiiieuier  et  iuferius,  c  Ui 
luudeules  pectora  Irequenlius  ciameiis  ad  Domi- 
uum  ex  toto  corde  dieentes  :  Ab  oceultis,  »  etc* 

v  In  Dacherii  edit.  Tempus  eiigit:  cx  qua  et  suf- 
fecimus  pauio  pojudverbium /ide/tier,  quoddeerat. 
Moi  quod  iu  ea  additur,  spiritu,  ubi  dtcitur,  regio 
et  proplietico,  glossalons  est  vitium. 

•  IJuaj  tnnc  subscquuutur  per  soiidos  sex  versu* 
usque  ad  assisure,  tu  Dachoriaua  ediiione  desidc- 
raulur. 

•  hladcm  edit.  c  Quis  non  stnpeat  lanlam  in  Dei 
aiuoic  auitiii  de\oti<meui.  » 


243 


S.  HIERONYMI  OPERUM  MANTISSA. 


244 


ac]  templum  Domino  fabricandum  rex  ei  propheta  A  parati  .  quia  qua   hora   non  putatis%  filius  hominis 


repericl?Qti8e  res  nos  debel  firmiter  [AL  fortiler] 
admonere  :  ut  si  ipsi  locus  Doniiui  esse  volumus, 
et  taberuaculum  ojns  ac  lemplum  cupimus  hahert 
perpetuum  :  sicut  Paulus  asseril  diccns  :  Vos  estis 
lemplum  Dci  vivi  (II  Cor.  vi,  16)  :  in  quamum  pos- 
5Uinus  exemplo  sanctorum,  vigilias  diligamus :  ne 
de  nobis  dicatur,  ut  psallilur  \AL  tacet  ut  psalli- 
tur]  :  Dormierunt  somnum  suum  :  et  nihil  invene- 
runt  in  manibus  suis  (Psal.  lxxv,  6).  Quin  potius 
graliilabuiidus  [.4/.  add.  vestrum]  unusquisque  jam 
dicat :  Jn  die  tributationis  mece  Deum  exquisivi  ma- 
nibus  meis  nocte  coram  eo,  et  non  sum  deceptus 
(Ptal.  lxxvi,  3).  Qnia  bonum  est  confiteri  Domino, 
et  psallere  nomini  tuo,  AUissime.  Ad  annuntiandum 
mane  misericordiam  tuam%  et  veritatem  tuam  per  no-  B 
ctem  (Psal.  xci,  2,5).  il;rc  et  bujusmodi  tanla  actalia 
ideo  sancti  [AL  add.  illi]  cecinerunt  et  scripla  reli- 
queruni,  ut  nos  eorum  posteri  paribus  excilaretnur 
exemplis  ad  celebrandam  etiam  noctibus  noslrse 
saluiis  excubias. 

VII.  Sed  u  veieribus  veniamus  al  nova  :  de  iui- 
nisiris  legis  ad  miuistros  Evangelii  :  de  Novo  eiiam 
Teslamenio  vigiliarttm  gratia  consignelur.  Auna 
Phauuelis  filia  vidua,  conlinuis  oratiouibtis  et  je- 
juniia  Domino  [Al.  tacet  Domiuo]  serviens,  non 
discessisse  l  de  templo  die  ac  nocte  in  Evangelio 
legitur.  Pastores  illi  sandissimi,  dum  sitper  gie- 
ges  suos  nocturnas  exerceni  vigilias,  et  angelos  in 


tenturus  est  (Luc.  xn,  3S  seq.).  Nec  soltiin  veibis 
docuit  vigilias  :  scdetiam  docuit  exemplo.  Namque 
testatur  in  Evangelio  :  Quia  erat  leius  pernoctans 
in  oratione  [Ai.  add.  Dei]  (Luc.  vi,  12).  Pernoctabat 
Dominus,  noo  sibi,  sed  ut  scirent  servi  inopes  et 
hiArmi  quid  agere  deberent  :  quando  Dominus 
dives  in  omnibus,  nec  ulliti*  indigens,  quam  fortis- 
siine  per  noctem  in  oralione  dtiraret.  Sic  et  incre- 
pat  Petrum  tempore  passiouis,  dicens  :  Non  potuisii 
una  hora  vigilare  mecum  (Marc.  xiv,  37)?  Et  ad 
omnes  jam  dicit  :  Vigilate  et  oralet  ne  intretis  in 
tentationem  (Ibid.  38.)  Haec  verba,haec  et  ejusmodl 
cxeinpla  *,  oro  vos,  quem  non  de  profundo  etiam 
somno  et  morti  simillimo  valeant  suscitare? 

VIII.  His  instructi  sennonibus,  his  confirmati 
docuraeniis  beati  apostoli,  et  ipsi  vigilartint,  el  vi- 
gilias  imperaruiit.  Pelrus  nociu  [Al.  lacet  noctu] 
ab  augelo  in  carcere  suscitatur,  et  ipso  reserante 
porlani  ferream,  in  domum  Marias  pervenit,  ubi 
erant  mulii  congregati  :  non  sterienles  \AI.  dor- 
mientes)  uiique,  sed  orantcs.  Idem  in  sua  Epislola 
ponit,  ac  dicil  :  Sobrii  estotc,  ac  vigitate,  quia 
adversarius  vester  diabolus  tanquam  leo  rugiens 
circumity  qucerens  quem  devorel  [Al.  transvorei] 
(I  Petr.  v,  8).  Paulus  et  Silas  in  cuslodia  pnblica 
circa  mediuin  noctis  orantes,  hyuiuum  andienlibus 
vinclis  dixisse  memoranlur  :  Ubi  repente  lerras 
inolu  [Al.  add.  facto]  conctissis  carceris  fundameu- 


splendore  videre,  el  Cliristuui  natuin  in  terris  pri-  ~  {\%i  ej  januae  sponle  •  apertae,  et  oninium  vincula 

*  stint  sohita.  Idein   Paulus  apostolua  a  Troade  pro- 

fecturus,  sermonem  docebat  nsqtie  ad  mediam  no- 
ctetn,  accensis  lantemis  quam  pluribtis  in  caina- 
culo.  Ex  quo  Eutychus  adolescens  soniiio  oppres- 
sus,  disputante  Paulo  prolixius,  a  feneslra  dedu- 
clus,  cecidit  de  terlio  lecto,  et  sublatus  esl  morluus, 
quo  statim  reddilo  vitaj,  usque  ad  iucem  sermoci- 
natus,  Deo  gubernante,  profeclus  est.  Quam  plene 
idem  quamque  copiose  super  exercendis  vigiliis 
adhortatus,  Thessalonicensibus  scribens  zw.Ilaque 
non  dormiamus  sicutet  cceteri,  sed  viqilemus  et  sobrii 
simus.  Nam  qui  dormiunt,  nocte  dormiunt :  et  qui 
inebriantur,  nocte  ebrii  sunt.  Nos  autem  qui  Dei 
ittmui,  sobrii  simus  (I  Thess.  v,   6  seq.).  Et  mire 


inum  audire  meruerunl.  Jam  vero  institutio  Salva 
toris  nonne  tola  diligentia  ad  vigiiandum  auditorcs 
exsofccitai  ;  sive  in  parabula  boni  seminatoris  di- 
ceudo  [Al.  doceudo]  ^.  Dum  dormirent  homines, 
venit  malus  homo9  et  superseminavit  zizania  in  tri- 
ticum,  et  abiit  (Maith.  xm,  S,  5).  Quod  si  non  dor- 
missent,  nec  maltis  forlasse  zizania  seminare  po- 
luisset  :  sive  cum  dicit :  Sint  lumbi  vestri  prcecinctit 
et%lucernoe  ardentes  in  mahibus  veslris  :  et  vos  simi- 
les  estote  hominibus  exspectantibus  dominum  suumt 
quando  revertatur  a  nupiiis.  Beati  servi  ///i,  9110«, 
cum  venerit  dominus,  invenerit  vigilantes.  El  si  ve- 
spertina,  iuquit,  hora  veneritt  si  mtdia  nocte%  si 
gatli  caniu,  et  invenerit  [Al.  invenial)  *os  vigilaniest 


beat'%  sunt.  Illud  autem  scitole,  quia  si  sciret  pater-  D  concludil  :  Sivet  inquit,  vigilemus,  sivedormiamut, 


famiiiast  qua  hora  fur  veniret,  vigilaret  utique,   el 
twn  sineret  perfodidomum  snam.  Itaque  et  vos  estote 

1  lbidem,  <  Non  discessit  de  tempio.  I11  Evange- 
lio  legiltir  quod  Paslores,  1  etc.  Inde  et  vocem 
cidere  sulTecimus,  quod  dcerat.  Paulo  post,  1  Qui 
si  vigilassent,  »  prov  <  Quod  si  nou  dormisscnt.  > 
Tum  duo  verba,  estote  hominibus,  ac  deiude  iiuegra 
perioclia,  <  lllud  autem  scitote,  quia,  >  etc,  reti- 
ceiittir.  Porro  legiiur,  <  Nec  verbis  solummodo  do- 
cuit  vigilare,  sed  etiam  exemplo  confirmavit.i  De- 
iiique,  <  Peruociahat  non  sibi,  sed  ut  sciremus 
qtiid  omnes  facere  dcbeamus.  Et  ipse  increpat 
Petrum,  1  etc,  decurlatis,  quae  interleruiitur,  per 
hbrarii  oscitantiam. 

1  Minus  iterum  bene  Dacher.  edil.  <  Ha?c  verba 

rjusmodi   exemplo;   1  ttira   plane  memiosc,   <   De 

profundo  eiiam  mortis  simih  ntodo  valeant  susci- 


simul  cum  itlo  vivamus  (Ibid.   10).  Ad  Corinthios 
auiem  ;  Vigilate,  state  iu  fide%  confortamini,  viriliter 

tare. 

»  Tacet  Dacher.  exemplar  sponte%  plus  vero  mox 
habet,  funl  subito  soiuta.  Cfelera  qnse  consequuiitiir 
perferme  viginli  versus  a  verbis,  Idem  Pautusapo- 
stolus  a  Troade,  etc,  ad  fmem  usque  hujus  numeri 
idem  Dacherian.  exemplar  omiitit,  sive  pro  iiiKeiiti 
hac  lacinia,  h*c  modo  habet  :  dtabeaius  apostolus 
Paulus  super  exercen.lis  vigiliis  adbortalur  Tlies- 
salonicenses  dicens  ;  Vigilate,  et  state  in  fidef  con- 
(ortamini,  et  vinliter  agite.  1  Qu«  ita  vidcntur  »b 
Aniiquario  ex  sequeuli  conlexlu  deformata,  quoU 
exemplar  oh  oculos  habcrel  muiilum,  obnoxio  ejus- 
tnodi  erroribus  loco,  ubi  aposloh  Pauli  nomea  ac 
tealimoiiium  recurnt 


215  EPISTOLA  XXXI.  DE  OBSERVATTOKE   VIGILIARUM.  216 

agite  (I  Cor.  xvt,   13).  Sic  et  ad  Ephesios  scribit  :  A     X.  Unde  jam  noslri  fidelcs,  si  de  snorum  insii 


Orantes  in  omni  tempore  in  spiritu  (Ephes.  vi,  18). 
El  ipse  vigilanlis  quoque  exemplum  ponens  in 
caialogo  virtutum  suarum,  fructuin  de  vigiliis  mtil- 
tis  apud  Corinihios  glorialiir. 

IX.  Ha?c  sufficiant  de  anliqniiale  et  auctoritate 
vigiliarum  :  superesl  ut  secundum  promissum  or- 
dinem  [Al.  tac.  ordinem]  de  earum  utiliiate  aliquid 
ronfcramiis  [At.  aliqua  proferamus]  :  quanquam 
sentiri  magis  possit  pcr  exercilium  ipsa  utilitas, 
quam  loquentis  sermone  narrari  :  Gtistandum  l 
ruira  videtur,  quia  suavis  est  Dominus  (Psal.  xcix, 
5) ;  sicul  scriptuni  est.  Qui  ergo  guslavit,  intelligit 
et  seniit  quantum  pondus  pectoris  vigilando  depo- 
nitur,  quantus  mentis  stupor  excntilur,  quanta  lux 


tulione  non  excitantur  ad  hahendas  vigilins  sacras, 
in  adversa  varietatis  usnrpatione  ccrnenlcs,  alieuas 
a  Dei  rebus  non  esse  fateanlur  :  quas  non  aemu- 
larelur  iniqntis  ad  deceptioncm,  nisi  Deo  placitas 
esse  cognosccrel  ad  cclebrantium  bcncdictionem. 
Tamen,  charissimi  fratres,  qui  vigilat  oculis,  vigilel 
et  corde  :  qui  orat  epiritu,  orct  et  mente;  qui.i 
valde  inutilc  est  oculis  vigilare,  animo  dorniienle  *. 
Cum  econtrario  ex  persona  Ecclesiae  Scriptura 
lestelur  :  Ego%  inquit,  dormio,  et  cor  meum  vigilal 
(Cant.  v,  2).  Curaudum  est  etiam  ne  niinietate  cihi 
vcl  potus  vigilaturi  pectus  ouerelur  :  ne  crudiiates 
eructantes  et  crapulam  non  solum  ipsi  nobis  insua- 
ves  simus,  sed  et  gratiae  spiritus  indigni  judiccntur : 


animam  vigilanlis  et  oranlis  illustrat  :  quae  gralia,  &  quidam  namque  vir  inter  pastores  cximius  :  Sicut 


quae.visitatio  inembra  universa  laetiflcat.  Vigilando 
limor  oranis  excludilur,  Gducia  nascitur,  caro  ma- 
ceratur,  vitia  tabescunt,  cbarilas  roboratur,  rece- 
dit  stultitia,  accedit  prudenlia  :  mens  acuilur,  error 
oblundilur,  criminum  caput  diabolus  gladio  spiri- 
lus  vulneratur.  Quid  hac  uliliiate  magis  necessa- 
riuin?  quid  istis  lucris  [At.  add.  sanclisj  cotnmo- 
dius?  quid  hac  delectatione  suavius?  quid  hac 
felicitale  beatius?  teste  etiam  Propheta  :  qui  in 
principio  Psaliuorum  suorum,  beatum  virum  de- 
scribens,  suruiimn  beatitudinem  [Al.  beatitudiiiit»] 
«jus  in  boc  versiculo  collocavit :  Si  in  lege  Domini 
mediletur  die  ac  nocte.  Bona  est  quidem  diurna 


fumus,  inquit,  fugat  apes,  sic   iudigesta  eruclatio 
averlit  cl  abjicil  Spirilus  sancti  charismatn. 

XI.  Ergo  lanquam  divino  fuiicturi  ininislcrio, 
ante  nos  per  abstinentiam  pararc  dehemus,  ui 
ingravati  expeditius  vlgilare  possimus.  Cogitatio 
quoque  mala  pellalur,  ne  male  vi^ilamis  oralio 
fiat,  sicut  legitur,  in  peccatum  (Psal.  cvm ,  7). 
Sunt  eniui  et  ex  maligtio  vigiliae ;  sicut  i:i  Prover- 
biis  legitur  :  Quare  ablalus  est  somnus  ab  oculis 
eorum.  Pton  enim  dormiunt,  inquit,  nisi  male  fece- 
rint  (Prov.  iv,  iO).  Absinl,  fratres,  absint  ab  hoc 
conventu  fales  vigiliae.  bit  potius  vigilaiilitim  pectus 
clausum  diabolo,  aperium  Cbristo  :  ut  qucui  labiis 


lneditalio  »,  sed  eflicacior  est  noclurna  :  quia  pcr  q  80namus  %,  corde  teneanius.  Tunc  erunt  accepia 

dieui  necessitates  variae  obstrepunl,  occupatioues 

distrahunt  mentein,  sensum  duplex  cura  dispergit. 

Mox  quieta ,  nox  secreta  opportunam  se  praebel 

oranlibus,  aptissimain  vigilantibus  :  dum  carnali- 

iius  occupalionibus  expedilum,  coliectum  sensum, 

iiiienlum  hominem  divinis  conspectibus  sislil.  Inde 

diaboltis    divinarum  semper  rerum  callidus  aernu- 

lator,  aicut  jejunia  et  virginitaiem,    vana  bapli- 

tmata  el  inauia  suis  cultoribus  Jedit :  ita  et  hoc 

saiictiim  aemulaius  officium,  noclurua  sacra  et  vi- 

gilias  suis  cotnessationibus  addidil. 


biles  nostra  vigiliae,  tunc  pernoctaiio  salutarts  crit, 
si  competeuli  diligcntia,  el  dovotioiie  sinccra  iiiiui- 
sterium  nostrum  divinis  oblutibus  offeratur.  Hxz 
de  vigiliartim  aticlorilaie  et  aiiliquitntc,  ucc  nou 
utilitaie  dicta  sufliciant.  Gratia  Doiuini  nostri  Jesu 
Cliristi  cum  omiiihus  vohis.  Ameii. 

MONITUM  LN  EPISTOLAM  SEQUENTEM. 

Nihil,  ut  vere  ait  Erasraus,  esl  in  bac  epistola 
quod  ad  Pammachium  aut  Oceanum  peninere  vi- 
uealur.   Objtirgat  eos,  quorum   pietatem   semper 


1  KJit.  Daeber.  Gusiando  :  luro  verba  ,  sicut 
%cripium  est,  praelermiuit  :  legitque  porro,  quanlnm 
pudoris  pro  quantum  pondus  pectoris.  Paulo  post, 
c  Quae  sancta  visitatio  ineiubra  uuiversa  vigilaulis 
Iztiflcat.  >  Ouinino  autem  reciius,  castitas  robora- 
tur  pro  chariias. 

*  Ampliiis  in  eadem  edit.  ;  <  Bona  oraiio,  sed 
mulio  graiior  et  eflicacior  est  iioclurna  medilatio  : 
quia,  i  eic,  tum,  mulliptex,  pro  duplex.  Et,  c  Nox 
auteui  s«creta  esl,  uox  qtheta  esi,  et  opporluna 
oranlibus,  aptissima,  elc,  et  collecto  sensu  totum 
liominem  divinis  con6pe<  tibus  bislit.  i  Econirano 
quae  sequuntur  per  duoiiecim  leime  versus  a  veibis, 
Inde  diabolus  diciuarum,  clc,  usque  ad  iiumeri 
Imjus  tinem,  et  subsjqiieulis  locuui  illuiu,  ubi  dici- 
lur :  iYi»i  Deoplaciias  esse  cognosceres,  in  eadem  cdit. 
d^sideramur.  ita  vero  couccplus  cst  sensus  :  i  iia- 
qne  D*o  piacita»  cognoscite  esse  vig-iias  ad  ceie- 
braiidam  beuediciioueiii.  T.,ulum,  tiiarissimi,  qui 
vigila^,  i  elc 

*  Uathenus,    <  quia    ncc  salis    utilc   cst   oculis 


vi^ilare,  et  animo"dormitare,  i  ttim  c  :  Curandum 
est  etiaui  ante  omnia,  ue  uimietate  cihi  vel  po- 
"  tus  noslrorum  vigilatorum  pectora  onereiilur.  > 
Paulo  post,  <  Dixit  namque  vir  quidatn,  i  etc; 
subsequcuie  numero  :  <  Ego  lanquam  ilivinum 
ceiebratuti  lnyslerium,  el  inox,  ut  integiati,  et  ex- 
pediii,  i  elc.  Oenique,  <  Sum  euim  et  ex  malignis 
malediciae  vtgiliae,  ut  in  Proverbiis  legitur,  quia, 
etc,..  Sed  absint  et  louge  absint  ab  hoc  conventu 
lale.s  vigiii£,  sed  polius,  i  etc 
*  Peues  eiiindein,  ut  qux  labiis  sonamus.   Et  :. 

<  Acceptabiles  apud  Deum  nostix  vigilise;  i  in  line, 

<  Neciiou  eliam   de  earum   sancta   uuiilaie  dicta 
«ulliciant.  i   Uuibus  baec   subnectuiilur  conliutio  : 

<  De  hyiDitorunt  autem  psaliuortiinque  devotione, 
quam  grata  siut  et  accepubilia  Deo,  nutic  quaniu- 
liiincuiique  dixissem,  msi  ralio  proiixior  volinneii 
aliud  postuiarci  imod  Doiuino  largieuie,  sequeiili 
extnbebilur  iecliuiie.  i  He  autem  ipsa  in  ea  e<ii 
tione  aiter  stibsequitur.  Tractatus  ejusdcm  tiiceiii 
episcopi  de  PsiUmodia*  bvno* 


217  S.  HIERONYMI  OPERUM  MANTISSA.  218 

alias  praedicare  solet  :  postremo  quo  signo  depre-  A  argmiis  praeferendi  Ciceronis?  Job  sancttts  in  ten- 

talione  ad  suam  gloriaui  devotus ;  sic  in  dolore  stio 
clamahat  :  Quid  prodest  in  tormen»o  lux?  Ui  quid 


hendas  ad  duos  scripiam  polius  quam  ad  uiiuni? 
EPISTOLA  XXXII. 

AD  PAMMACniLM  ET  OCEANLM  EXHOBTATORIA. 

I.  Qui  iEihiopcm  inviiat  ad  balneas,  elsi  nigre- 
dinem  non  auferat  illi,  cerie  vel  pecuniam  accipil 
sibi,  et  licei  in  illius  candorc  non  gaudeat,  certe 
vel  suo  in  luero  laelalur.  Ila  sine  tlubio  iuobedien- 
tem  qui  divinis  sermonibus  monet,  quamvis  re- 
fragantis  peccata  non  tollat,  mercedein  tamen  de 
ministerio  vera»  chariiatis  sibi  acquirit.  Sed  ideo 
hoc  dico,  qtiia  vos  sperno  ?  Ideo  loquor,  quia  vos 
forte  non  diligo?  Respondeo  Apostoli  voce  :  Tetlis 
est  Deus  (Philipp.  I,  8),  quod  facio,  et  faciam,  non 


tnilii  juncla  sunl  genua  ?  ut  quul  ubera  suxi  ?  Cur 
non  in  ventre  mortuus  sum  :  el  mox  ut  de  utero 
exivi*  non  protinus  obii  (Job  m,  10  seqq.)?  Si  hoc 
Dei  amicus  dicebat  iu  luce,  quid  ab  inimicis  ejus 
dicetur  in  tcnehris?  Si  ille  ingemiscit  quem  febris 
tirebai,  quid  faciel  quem  gehenna  consumet?  Si 
ille  sibi  dolet  genua  fuisse  conjuncta,  cujus  pedes 
semper  in  Dei  amore  cucurrerunt,  quid  dicturus 
est,  cujus  nunquam  in  veritate  steterunt?  Displicet 
illi  quod  natus  ex  uiero  vixerit,  qui  bene  vixii, 
quia  eum  vermis  moriturus  edebat  :  quid  inale 
vivenles  facicnl ,  quos  iguis  aternus,  et  vcrtuis 
conlemno,  sed  doleo,    infidelilatis  in  meis  argu-  6  nunquam  innriiurus  exspcctat?  Durus  est  hic  ser* 


menta  apparere,  non  fiilei,  quia  Judaica  in  vobis 
tesiiinonia,  non  Chrisliana  cognosco.  Quoniam  vi- 
denles,  non  videtis  :  et  audieules,  non  vuliis  au- 
dire.  Rem  foneiu  dicturus  sum.  Ex  utroqtie  con- 
turbor.  Timeo  audilores  offendere,  sed  plus  timeo 
contemplores  pr.eceptorum  :  qui  verbuui  Dei  au- 
dire  dissimulant,  pcjores  idolis  habenlqr.  llla  qui- 
dem  aurcs  habcut,  sed  uon  voluntatem  :  uou  au- 
diunt,  non  palpant  manibus,  nec  capiuul. 

II.  Unde  in  malorum  hominuin  comparalione 
meliora  sunt,  quia  nec  concupiscunt  oculis,  nec 
per  conlraria  ei  Deo  iniinica  discurrunt.  Et  natura- 
liter  surda,  recte  meiiora  iuobedientibus  judican- 


mo  :  quis  potest  audire  eum  (Joan.  vi,  Ci).  Iloc 
dixeruut  iili  discipuli,  qui  Chrisli  vesligia  in  Evan- 
gelio  rcliqueruut  :  ct  de  diviuo  verbo  scamlaJum 
passi ,  s&culum  malucruiil  amare  quam  Deum ; 
quoruni  venter  deus,  cullum  nolunl  audire  jejunii. 
Luxurioso  verbum  caslitalis  oflfensio  est  :  sicut 
Prophela  dieil  :  Abominatio  est  viro  iniquo  direclm 
via  (Eccli.  xli,  2).  Jam  aiitiquiius  dictuoi  est  ab 
Isaiu  :  quod  Christus  infnielibus  lapis  offeusionis 
exstiterit.  AJulari  non  possum,  ne  et  fralrein 
decipiam,  et  me  sr.rino  percutial  Salomonis,  qui 
ait  :  Verba  adulatorum  motlia  sunt  :  hcec  autem 
feriunt  interiora  vemris  (Vrov.   xvm,    8).  Non  est 


lur.   Dicat  Prophela,  si  mentior.  Loqtiatiir  David  -,  fidelis    inedieus    qui    aule    digesiam    putrediuein 

superdueii  vulneri  cicalricem.  Nou  possumus  seiu- 
per  lac  dare  :  quia  nec  vos  sempcr  parvuli  esse 
debetis. 

IV.  Diciic  iiiihi,  quot  anni  sunt  ex  quo  regene- 
rati  sumus  iu  Cbristo?  Cousideret  unusquisque 
quaiituni  ex  co  tempore  iu  illa  ccelesti  ajtate  pro- 
feccrit.  Nescio  qualiler  placcant  parcutibns  illi  in- 
fantes  quibus  sum  auui  quinque  vel  decem,  si  iu 
ea  qua  nati  sunt  modicitaie  perdurant.  Quid  de 
nobis  dicendum  est,  quos  temporis  ratio,  uon  mo- 
dieos,  sed  aborlivos  invenil?  Ibunt  de  virtute  in  vir- 
tutem  (Psal.  lxxxiii,  8).  de  bonis  scriptum  est 
Christianis.  Videamus  si  Chrisliani  sumus  :  quid 
in  nobis  (ex  quo  regenerali  smuus  in  Chrisio)  vir- 


qui  hujusmodi  homiues  coinparandos  esse  serpeuti- 
bus  non  negavit :  Sicut  aspidis,  ail,  surdw.  obtu- 
rantis  aures  suas ,  ne  vocem  audiat  incantantis 
(Psal.  lvii,  5).  Et  videaul  si  non  rectc  serpentibus 
comparantur,  qui  quod  audiunl  natura  beueflcio, 
dissimulant  calliditalis  aslutia.  An  Christiani  dici 
possunt,  qui  eiiam  uomen  primae  humanilatis  amit- 
tunt?  Ecce  Jeremias  dicit  :  Incircumcisas  aures 
eorum,  qui  lioc  non  possunt  audire  (Jerem.  wp  10). 
Non  quia  non  possunl,  sed  impossibilitatem  volun- 
tas  naturse  inimica  superduxit  :  dum  longe  viliosi- 
talis  usu,  genuini  mores  per  adversam  consuetudi- 
nem  corrupii ,  malis  operibus  ceciderunt.  Etiani 
vasa  limo  plena,  Hquorem   puri  elemenli  recipere 


el  conlinere  non  possuut.  Ager  spinosus  nisi  ante  D  tulis  accesserit,  quid  humilitatis  in  irosperis,  quid 


cultoris  labore  fuerii  cxslirpatus,  non  nutrit  in  se 
jacta  semina,  sed  suffocat  :  ila  et  animus  s;ecula- 
rium  sollkitudinum  pienus  illecebris,  verbum  uoti 
potest  susiinere  divinum  :  nisi  prius  ipsas  mundi 
sollicitudines  culparumque  omuium  malerias,  evan- 
gelica  in  se  falce  succiderit.  Modo  qtiibusdam  mi- 
nus  forsitan  videor,  Deo  dissimulanle,  peccare  : 
sed  aderil  illa  dies,  qua  facta  nostra  quasi  in  qua- 
dam  tabula  depicta  inonstranda  sunt. 

III.  0  quautis  in  die  illa  expedissct,  si  in  hac 
vita  et  membrorum  sensu  et  viscerum  vigore  ca- 
ruissent.  Et  quanti  illic  elingues  et  muti,  fcliciores 
loquacibus  tunc  crunl.  El  quauti  paslores  philoso- 
phis;  quanli  rustici  oratoribus  :  quanti   bcbctes 


paticntiae  iu  advcrsis,  quid  iu  tribulalioue  gaudii, 
quid  felieilalis  iu  dainnis,  quid  itidulgentias  iu 
oflensis,  quid  caslilatis  iu  oceasione  luxunx.  Alit 
de  virtute  quotidie  transeunt  ad  virlutem  :  nos  de 
inflrmiute  ad  iiilirmiiateiu.  Alii  meliores  per  »u«>- 
meiila  Gunt :  nos  deteriores  ia*pe  eflicimur,  quasi 
uon  eumdem  judicein  exspectemus.  Stulti  suinus, 
si  unum  probavimus  credentium  Salvutorein  :  ct 
non  unum  judicem  forc  credamus.  Unam  lideiu, 
untim  baptisma,  unam  Etclesiaui,  uiium  Deum  dicil 
Apostolus. 

V.  Qui  ergo  hodie  malus,  crastina  pejor :  hodie 
avarus,  crastina  avarior.  Aute  annum  mcae  cupidi- 
lati  uua  villa  suffeccrat  :jam  hocanno  quinta  forte 


849  EPISTOLA  XXXII I.  DE  PCENITEXTIA.  210 

non  soflicit.  Prius   exlendebatur  animus  ut  decem  a  A<i  le  increpatio  niea  festinat,  qncm  scnlio  esse  su- 


solidos  possiderem  :  jara  nunc  centum  parvi  esse 
cceperunt.  Kt  cum  veri  Christiaiii,  vcri  filii  Dei  qui 
vadiiulde  virtuie  in  virtulem,  silperdiderintaliquid, 
de  virtuiis  occasione  laelanlur  :  ego  nisi  aliena  ac- 
eepero,  securus  prandere  uon  possum.  Quid  agis, 
c*<a  cupiditas?Quid  crudelis  in  parvulo  ?  Quid  sseva 
iu  alieno  iilio  ?  Ordinem  naturse  an  religionis  ever- 
tis  ?  Jam  fecisii  in  pedibus,  quod  iu  capite  r sse  dc- 
buerat.  Aurum  insensibile  pariter  omnibus  doiuina- 
lur.  Et  quid  est  illu<l,  rogo,  vel  quale  esi,  quod  no* 
avertit  a  Deo  ?  Quis  spleudor  et  quantus  est,  per 
qiiein  mibi  splendor  veri  Solis  amiltitur  1  Aurum 
et  argeututu  lutum  cxquisitum  cx  areua  et  iniuera, 
« t,  ni  Propbeta  ail,  lignum  offensionis  esl   aurmn  : 


perbum.  Pceniierc  tc  asseris,  qui  totus  in  saTiiIo 
conversaris.  Pceuitere  te  asseris.qui  ea  qna?  voinue- 
ras,  itcrttm  sumis.  Pcenilere  le  asseris,  qui  dum 
«pcra  diaboli  sequcris,  Domiiiutu  pralermittis.  Scire 
a  te  desidero  quid  pceniteas.  Neseio  quid  sil  tua  poo 
nitentia.  Pcenitere  te  asseris,  qui  dtun  justilia  Dei 
prxcinctus  es,  siiperimluxisli  superbiam.  Pcenitere 
te  asseris,  qui  dum  alienam  carnem  sequeris,  sic 
faligaris,  ul  cauis  reversus  ad  vomitiitu  suum  :  sicut 
canis  famidus,  aut  sus  a  calore  defecta  iu  limum 
ternc  prostrata.  Qnsesil  tua  pcenitenlia,  nuiiiuvenio. 
Aiiibulavt  in  locuui  pcenitentia.*  et  non  inveni  pw- 
nilentiam  tuam.  Tu  qui  sa?cuiuui  deserueras,  ite- 
rum  ibideni  inveniris.  Qni  camis  superbiam  depo- 


quia,  judiciomeniiseverso,perauruuilibidiiii  man-  B  sueras,  submittis  buiiiernin,  ut  iteruin  porles.  Qui 


cipatur  :  qui  eodem  astu  acquiril  sofidiiiu,.  quo 
aniiitam  perdit :  lucratiir  impcratoris  imaginem,  ei 
aiuitiit  imagiiiein  Christi.  Vis  no*se  quam  perui- 
ciosus  sit  amor  babendi,  et  amor  requiremlx»  pecu* 
niaj?  Per  hunc  Judas  tradidit  Salvatorem.  Ll  cerle 
quando  auditur,  aut  quando  legitur,  tautum  scelus 
abborremus  omues.  Et  quaiiiiini  iu  nobis  est, 
irapium  discipulum  condeninamus :  et  per  ignoran- 
tiam  nostram  uoslro  nos  mucrone  confodimus. 

VI.  Quanti  inter  nos  Judae  Judam  damnanl  ? 
Quanti  in  semetipsis  cum  per  ciipiditatem  suas 
aoiiuas  aelernis  cruciatibus  tradunt  :  ei  tradiioics 
fiunt  pariter  et  occisi  ?  An   pulaiuus,  fialres,  quod 


avaritiae  dcderas  dorsuin,  deniio  illi  obvtam  rever- 
leris.  Qui  vanitati  remedinm  [forte  repudiumj  de- 
deras,  iterum  revertcris  in  graliaui  ejus.  Qui  poni- 
pam  sseculi  fugaveras ,  itcruin  in  inanus  iliius 
incidisli.  Amhiilas  aulem  sitperbuset  el.Uus  cervice, 
nescis  scripluni  esse  :  Quid  nobis  profuit  snperbia, 
et  quid  liouesius  cum  juctalione  nobis  coniulit  ? 
(Sap.  v,  8;?  ltcrum  dicluiu  fuisse  :  Tvansierunt  om- 
uiailla  tanquam  umbrcc  (Ibid.  9)  ? 

U.  Fidelem  le  ineiuinisli  quijpcr  aquaui  baplismi 
fueras  renovaius  :  sicul  scriplum  e&t  :  Lavamini, 
uiundi  eslole  :  auferte  nequiiias  ub  animis  vestris 
(ha.  i,  16).  Illos  ad  lavaudtim  hortalur  :  tu  autem 


jocando    praedicent    propheto,  ridendo    loquaulur  r  «-'um  esses  iiiundus,  sordidus  factus  es.  Non   potcs 


aposloli,  iiiutililer  Ghristus  judicium  comminetur  ? 
Sed  joci  dod  sunt,  ubi  supplicia  iulercediint  :  si 
jocando  passi  suoi,credantur  jocando  locuti.  lsaias 
serra  secatur.  Daniel  leonibus  deputatur.  Paulus 
^  truncatur  gladio.  Pelrus  in  cruce,  Doiniui  cxemplo, 
suspendilur.  Et  hoc  totum  ut  nos  a  peccaiis  sua 
doctrina  revocareut.  Sed  tiroeo  ne  inobedientibus 
in  contrarium  divina  beudicia  deputentur,  et  pio- 
Jtaial  ad  ptBiiam  in  juJicio,  quod  hic  daium  fuerat 
ad  salutem.  Timeo  ne  fides  uosira  magis  jocalis 
ait  quam  fides  et  verba  iiiorum.  Timeo  ne  nos  jo- 
caodoiioa  salvemur  ;  et  quomodo  per  risuin  in- 
troimus  in  [A/.  per]  Ecclesiam,  sic  rideat  ille  de 
nobU  ,  sicutscriptum  est:  Qui  kabital  ia  ccelis    ir- 


j  im  denuo  lavari  :  sicul  dicit  Pclrus  ad  Dominum  : 
Domine,  von  solumpedes9  sed  et  manus  lava,  el  caput 
el  me  toium.  Qui  semel  lotus  est,  Uenuo  non  indigel 
lavari  (Joan.  xiu,  9,  10).  Si  vis  aulem  til  iterum 
emunderis,  da  eleemosynam,  et  ecceomnia  lua  munda 
sunt  (Luc.  xi,  41).  Quia  eieeniosyna  cst,  quae  pur- 
gal  oiuuem  sordetn.  Humilia  te  in  omnibus,  ei  co- 
ram  Deo  invcnies  graliaui.  Subdilus  esto,  et  obse- 
cra  eum%  ne  aemuleris  ut  nequiter  facias.  Nara  qui 
malignaniur,  exterminabunlur  (Psal.  xxxvi,  7-9). 
Ora  Domiuum  quotidie  cuni  lacrymis,  si  forlc  pec- 
cala  tua  solvanlur.  Quoniam  superbis  Deus  rcsisiit> 
humilibus  autem  dat  graiiam  (Jac.  iv,  G).  Memeuto 
Gliumin  longiiiquoposiium,  luxuriode  vivendo  sub- 


ridtbit  eos  (Psalm.  n,  4).  MulU  sunt  quae  dicanlur,  D  slauiian:  in  merelricibus  dispeusassc  ;    poslea   hu- 


sed  faslidio  vesiro,  quod  aspera  ct  incuita  facit 
oratio,  et  labori  meo  finem  pouit  nieiubranae  con- 
clusio.  Uuum  dico  quod  cupio,  quia  Christiani  coe- 
luui  debenl  auiare,  non  terram  :  et  verbo  Dei  pius 
obedire  quam  diaboio  :  ct  judicium  xternum  magis 
tiuiere  quam  bominum. 

MONITDM  IN  EPISTOLAM  SEQUENTEM. 
Vere,  ait  Erasmus,  tota  specie   referl  parentem 
euudeiu   haec  epistola,  quem    superior,  quain  in 
plerisque  codicibus  abs<|u*j  litulo  reperi  :  nullo  in- 
dicio,  uec  ad  queui   scripta  fueril,  nec  a  quo. 

EPISTOLA   XXXHL 

▲D  QUEMniM  QUI  1N  &ECULO   POEMTEBAT. 

1.  Ad  te  surgo  hominem,  quem  $cio  csse  iidclem. 


niilis  faclus,  revcrsus  est  in  semeiipsuin,  et  ait  : 
Quanti  mercenarii  in  domo  palris  uiei  abundant 
panibus !  et  ego  hic  (ame  pereo  !  Surgam  itaque, 
et  tadam  ad  patrem  meum,  et  dicam  ilti :  Paler, 
peccavi  in  coclum  et  coram  te,  jam  non  sum  dignus 
vocari  filius  tuus :  [ac  me  sicut  unum  de  mercenariis 
tuis  (Luc.  xv,  17  seqq.).  Paler  aulcm  cum  vidisset 
humilitatein  Glii,  et  nimis  inopia  defessuui,  aii- 
sericordia  commotus  est  :  pro  lilio  btimili  occidit 
vituiuui  saginatum.  Memeiilo  ergo,  fili,  qtiouiam 
Christus  pro  le  mortuus  est,  qui  anie  fuerat  vitulus 
saginatus.  Filius  autem  iilius  major  conirislaius 
csl.  Quare  occisus  esl  Christus,  qui  cral  vituius 
sagiuaius?  Pater   autem    illitis   corripiebal   iilum, 


251  S.  HIERONYMl  OPEKUM  MANTISSA.  *  352 

dicens:  Fili,  tu  semper  meeum  es%  et  omnia   mea  \  ris  me  inmanus  tribulanlium  me  (Psal.  xxxvt,  12). 
tua  sunt  :  gaudere  te  oportel,  quia  hic  filius    meus 


morluus  fuerat,  el  revixit :  perierai,  et  inventus  est. 
(Ibid.  31,  32).  0  quam  be.num  populum,  pro  quo 
Christus  morluus  est  :  quale  gaudium  paler  por- 
tat,  quando  quod  mortuuiu  fuerat,  reviviscit  :  el 
q iiod  perierat,  invenlum  est ! 

III.  Ecce  sanus  jam  factus  es  :  noli  peceare9  ne  tibi 
aliquid  deterius  contingat  (Joan.  iv,  14).  Attende  ergo 
unde  cecideris,  et  plange,  et  age  pcenitentiam.  Si  quo 
minus,  veniet  Dominus  tibi,  et  movebil  candeiabrum 
tunm  de  loco  suo  (Apoc.  ny  5),  nisi  poenilenltam 
cgeris.  Mcmorare,  fili,Cliristum  reliquisse  nonaginla 
novem  justos,  el  quaesisse  unum  homiiietn  peccato- 
rem  :  el  inveutum  in  invio,  humeris  suis  reportassc. 


Custodi  met  Domine,  ul  pupillam  oculi,  sub  umbra 
alarum  tuarum  protege  me  (Psal.  xvi,  8).  Peccatum 
meum  eognitum  tibi  feci,  ei  injustitias  meas  non  ab- 
scondi(Psal.  xxxi,  5).  Confilebor  libi,  Domine  Deus, 
in  toto  corde  meo  (Psat.  cx,  1).  Domine,  exaudi 
orationem  meam,  et  clamor  meus  ad  te  veniat.  Non 
avertas  faciem  tuam  a  me,  in  quacunque  die  tribu- 
lor,  inctina  ad  me  aurem  luam.  In  quacunque  die 
invocavero  re,  velcciter  exaudi  me  (Psal.  ci,  2,  5). 
Fae  mecum  signum,  Domine,  in  bonum  :  ut  tideant 
qui  oderunt  me,  et  confundantur  (Psal.  lxxiv,  17). 
Remitte  mihi,  Domine,  ut  refrigercr,  priusquam 
abeam,  et  amplius  non  eto  (PsaL  xxxvm,  14). 
V.    Ecce   poenitenlia    bominis   humiliantis  se : 


Vel  illam  mulierem  quae  perdiderat  dracbmam,  hoc  B  quomodo  yeniam    non  habebit  qtii  taliler  ingemi- 

scit?  Quis  non  audiat  iilum,  et  moveatur?  Quoniam 
qui  se  humiliai  exaliabitur,  et  qui  se  exallai  humi- 
liabiiur  (Luc.  xiv,  11).  Quid  gloriarisin  malitia,  qui 
potens  es  in  iniquitate  (PsaL  u,  3)  ?  Melius  esl  te 
non  [vovere,  et  reddere,  quam  vocere,  et  non  reddere 
(Eccle.  v,  4).  Poeuileniem  te  dicis,  et  camis  libi- 
diue  deleclaris.  Peccata  tua  non  desinunl  ambulare, 
et  tu  dicis  quod  sedeant.  Peccatori  autem  dixii 
Deus,  Quare  tu  enarras  justitias  meas,  et  assumis 
Testamenium  meum  super  os  luum  ?  Tu  vero  odisti 
disciplinam,  et  projecisii  sermones  meos  retrorsum. 
Si  videbas  furem,  currebas  cum  eo  :  et  cum  adulle- 
ris  portionem  tuam  ponebas.  Os  tuum  abundavit  ne- 
quitia,  et  lingua  tua  concinnabat  dolos.  Sedens  ad- 


est  Ecclesiam  hoininum  peccatorum  :  et  accen- 
disse  luceruam,  hoc  est  Christum,  qui  est  lumen 
justitia?,  et  illa  inventa  in  stercore,  convocasse 
amicas  vel  vicinas,  id  est,  Ecclesias  gratulasse  su- 
per  inventuni  tiominem  peccatorem  :  et  a  stercore 
ereclum  collocasse  eum  cum  priucipibus  populi 
sui ;  bocest,  cum  apostoliset  prophetis.  Ecce  quid 
faciat  poeniteiitia  hominis  percatoris  :  qui  dum  in 
stercore  jacel,  cuin  principibus  invenitur.  Poenilen- 
lem  bominem  clico,  qui  diebus  ac  nociibus  inge- 
miscit  et  peccata  sua  eleemosynis  redimit.  P<oeni- 
tenlein  bominem  dico,  qui  plangil  quia  fecil  malum : 
et  rogat  Domiuum  tit  etiam  non  faciat  quod  admi- 
serat.  Poenitenlem  bominein  dico,  qui  post  concu- 


piscenlias  suas  non    vadit,  et   a   volniilate  sua   se  C  versus  fratrem  luum  deirahebas  :  ei  adversus  filium 


prohibet.  Poeuitcutem  bominem  dico,  qui  diligit 
quod  ante  neglexerii,  el  quod  fecerat  obliviscilur. 
Adhaereant  in  le  quae  bona  sunt :  el  qu;e  mala  sunt 
deleantur.  Si  poenitenliam  non  egeris,  incides  in 
nianus  Domini  secundum  magnitudinem  ejus.  Di- 
verte  a  malo,  et  fac  bonum  :  inquire  pacem,  et  per- 
sequereeam  (PsaL  xxxm,  15);  sicut  scriplum  est: 
Omisi  mala,  et  qucesivi  bona.  Fac  ergo  dignos  fru- 
ctus  poenitentiae  :  et  non  dixeris  :  Peecavi  ;  etquid 
accidit  mihi  trisle  (Eccli.  v,  4)  ? 

IV.  Non  adjicias  peccatum  super  peccatum,  et 
dicas,  miseratio  Domini  magna  est.  Scilo  autem 
quod  misericordia  et  ira  ab  illo  est.  Heverlere    ad 


matris  tuce  ponebas  scandalum.  Rcec  fecisti,  et  la~ 
cui.  Exislimasii  inique  quod  ero  tui  simitis :  arguam 
te  et  statuam  contra  faciem  tuatn.  Inielligite  hcec,  qui 
obliviscimini  Dominum  :  nequando  rapiai,  et  non  sit 
qui  eripiat.  Sacrificium  laudis  honorificabil  me,  et 
illic  est  iter  quo  oslendam  ei  salutare  meum  (PsaL 
xlix,  16  seq.). 

VI.  Ecce  qualis  comminatio  Domini  in  bominem 
peccalurem.  Tu  qui  dicis,  qui  asseris  te  poenitere  : 
ubi  esl  poenilentia  tua  ?  Exclusa  est  per  superbiam 
et  conlemplum  :seq«i  Deum  pnelennisisii.  Audi, 
fili,  et  retrabe  pedem  tuum  de  saecnlo,  cui  renuntia- 
sti.  Pcenitere  ergo  de  oinni  pompa   iniquitaiis.  Ap- 


Dominum,  et  plauge  dicendo  :  Tibi  soli  peccavi,  et  D  preheude  fidem  quam  auie  perdideras,  tit  conseuti- 


matum  coram  te  feci  (Psalm.  L,  6).  Dcticta  juven- 
tutis  mem  et  ignorantia  mece  ne  memineris,  Domine 
(Psalm.  xxiv,  7).  Ne  averias  facicm  tuum  a  me,  el 
ne  dcclines  in  ira  a  servo  luo.  Adjuior  meus  es  tu,  ne 
derelinqnas  me,  Domine,  neque  despicias  me,  Deus 
salutaris  meus  (Psal.  xxvi,  9).  Ne  projicias  me  a 
fncif.  tua,  et  spiritum  sanctum  tuum  ne  uuferas  a 
me  (Psalm.  l,  13).  Sana  animam  meam,  quia  pec- 
cavi  tibi  (Psal.  40,  5).  Libera  mede  ore  teonis  (Psal. 
xxi,  22),  ei  averteocuhs  meos  nevideant  vaniiatem. 
Illumwa  faciem  tuam  super  servum  tuum  (Psal. 
cwni,  35-37  ;  et  salvum  me  fac  in  tua  misericor- 
dia  (PsaL  xxx,  17).  Adhwsi  testimoniis  luis,  Domine: 
noli  me  confundere  (PtaL  cxvtit,  31).  Ne  tradide- 


res  diabolo  et  teucbns,  et  Dominum,  qui  lux  est, 
post  dorsum  reliqueras.  Memorare,  Gli,  quid  est, 
Misericordiam  volo,  et  non  sacrificium  (Osee.  vi,  (i). 
Miserebitur  tibi  Doininus  :  si  ha?c  cum  legeris,  fa- 
cias,  et  per  obedientiam  poenitentiam  scquaris. 
Verum  si  de  loio  corde  poRnileuiiam  egeris,  si  Do- 
minuin  prae  oculis  habueris,  si  amissa  voraginc 
poculi  venenosi,  calicem  salutaris  acceperis;  si  die 
ac  nocte  in  legeDomini  mediiavcris;  siomnemsolli- 
citudinem  luam  super  illum  miseris  :  tunc  gaudebis 
et  exsultabis  inDomiuo,  qui  vicisti  malignum.  Tunc 
erit  merces  lua  copiosa  in  coelis,  quia  taliter  rn 
opera  Domini  lahorasti  :  tunc  crit  Domiiitts  adju- 
lor  tuus  in  die  j»dicii  :  tunc  slubis   cum   magua  t 


253  EPISTOLA  XXXiV.  DE  LEPRAS.  254 

fidocia  a  dexlris  Domini  cum  sanctis  suis,  ei  dicel  A  senliantur,    raiionem   iniellij?eniia;   simplicis  non 

divjna  sapienlia,  legis  suae  pro- 


vobis :  Venite,  benedicli  Patris  mei,  percipite  regnum 
preeparalum,  quod  prceparavit  vubit  Patvr  mcus  qui 
ett  in  ccshs  {Alalih.  xxv,  34).  InjusMs  autem  dice- 
lur  :  lte  inignem  cclernum,  quem  prasparavii  Pater 
neu*  diabolo  et  angelit  ejus  (Ibid.Ai).ilbi  ignitnon 
extlinguelur,  et  vermit  eorum  non  morietur  (Marc. 
ix,  45;.  Tunc  ibunt  justi  in  vitam  cciernam,  impii 
autem  et  peccatores  in  ignem  mernum  (Slaltk.  xxv, 
4tf). 

MONITUM  IN  EPISTOLAM  SEQUENTEM. 

Prodigiosae  balbutientiae  liominem  Erasmus  vo- 
cal  lnijus  audorero  epistolae  :  quae  tamen  nobis 
non  iufra  superiorum  aliquot  censum  atque  iiigenium 
vidctur. 

EPISTOLA  XXXIV 
De  diversis  generibus  leprarum. 
I.  Admirabile  divinae  disposiiionis  examen  :  quae 
exbiberi  sibi  Deus  ac  deferri  voluit,  maguo  consilio 
et  solerti  scientia  ac  ralione  mandavii.  Diversa 
eniin  iiominum  moiibusgenera  naiuraruin,  diversis 
statiiitpraeceplorum  seiilenliifcqubernari.  Aliis  enim 
imaginarium  legis  opus,  quasi  sub  verilatis  colore 
depiuxit.  Aliis  corpus  ipsius  veritalis  declaravit. 
Quos  enim  obvolutos  adbuc  mundi  caligine  ,  ad 
comprehendenda  ea  quae  germana  erant  ac  soliJa, 
perpendit  :  eis  observantiae  ordiue  suspenso,  sub- 
lili  quodammodo  [examine  .susurravit,  quos  autem 


adiniitunt.    Nain 

fundum  iu  hiijiis  cxtrema  soeculi  regione,  quasitem- 
plum  suo  nomine  consecratum,  inlra  civitaiis  alte- 
rius  mocnia  collocavil.  Cujus  conslruciio  aique  opus 
quamvis  magnificum  vi<Jralur,  inlerior  lamen  aditus 
non  omnibiis  reseratur.  Multi  enim  miranturorna- 
menla  vitiorum  :  sed  interioris  scientiae  aditus  re- 
serare  non  possiinl. 

III.  Quare  oranda  est  divina  dignalio,  ul  polsan- 
tibus  nobis,  intelligentiae  patescat  ingressus.  Jube- 
tur  igiiur  diversa  leprarum  genera  sacerdos  templi 
diligcnter  inspicere,  atque  earum  babitus,  \el  colo- 
res,  pleniori  consideratione  deprehendere.  A  colo* 
ribus  enim  Icpra  refenur  posse  agnosci,  quos  tamen 
ad  peccatum  magis  animae,  quam  ad  morbuin  cor- 
poris  manifestnm  csl  pertinere.  Diversi  eteniin  co- 
lores,  diversas  animi  inJicant  maculas.  Cum  igitur 
pallida  lepra  conspicilur,  langucns  et  aegra  fides 
animae  denotatur.  Cum  autem  rubicunda  deprehen- 
dilur,  meus  furore  atque  iracundia  inflaminala  et 
homicidii  cruore  respcrsa  cognoscimr.  Cum  vero 
alba,  tunc  haereticorum  fucata  el  male  munda  con- 
scienlia  condemnalur. 

IV.  Sed  alia  lepra  in  cnpite,  alia  oriri  perhibetur 
in  barba.Sunt  enim  baeretici  qui  Deum  Patrem  vi- 
dentur  tantummodo  blasphemarc,  ut  Manichaeus, 
qui  non  solum  eum  factorem  denegat  mundt,  ve- 
rum  etiam    malorum  profitetur  esse  auctorem.  lli 

deprehendere  posse  absoiutum  praedicaliouis  car-  C  suut  qui  leprarn  in  capite  portare  videnlur.  Caput 


io en  agnovit,eis  Deus  perfectam  harmoniam  solidje 
vocis  iiiionuit.  lude  esl  quod  figuris  et  acnigmalibus 
Jex  prisca  depingilur,  quouiaui  dum  infirma  Ju- 
daeorum  acies  hebetalur,  et  candidum  scientiae  cla- 
ritatis  vigorem  iuspiciendi  lumen  non  habent,  ne- 
eesse  est  ut  in  variis  figuris  figurarum  coioradhi- 
bealur.  Nam  illiset  virtutum  praemia,  supposita  spe, 
promittuntur;  et  peccatorum  notae  iuuruntur  in 
corpore.  His  enim  conflrmantur  alii,  quibus  alii 
transfeniutur.  Praesens  lectio  exigit  hujusmodi  ferre 
sermonem  :  quae  diversa  leprarum  genera  depre- 
hendenda  in  diversis  materiis  desiguavit.  Alia  enim 
lepra  in  parietibus  demonstralur,  alia  humano  no- 
taiur  in  corpore,  alia  iu  vasculis,  alia  in  veste,  aiia 
designatur  in  stamine.  Deinde  quae  in  hujusmodi 
vulneris  loco,  crebra  ac  varia  pellicula  depulaniur. 
Quid  enim  dicam?  Tot  sunt  genera  quot  coloies, 
alia  pallida,  alia  letra,  alia  rubicunda.  Deinde  si 
homines  lepra,  quodjest  insilum  naturae  vitio,  pol- 
ln  nitur,  quid  hi  faciunt,  qui  gravioribus  morbis 
corporum  praegravantur  ?    * 

11.  Sed  age  jam  vidcamus  gcnera  feprarum,  ut  me- 
delarum  causas  aguoscere  atque.  probare  possimus. 
Si  fuerii,  inquii,  lepra  alba  vel  rubicunda,  sive 
lelra,  vel  pallida,  vei  si  florens,  ait,  boc  est  loio 
corpore  decurrens.  Nam  est  detestabilis  lepra,  quae 
omnino  mundari  non  possit.  Est  elqua?.  facilem  ha- 
beat  mundationem.  Alia  quoque  adventilia  :  alia 
innata  deprehenditur :  quae  oinnia  nisi  spiritualiter 


enim,  inquit  Apostolus,  viri  Cluristus  est  (I  Cor.  xif 
5.)  Quue  vero  lepra  in  barba  porlatur,  bi  suut  qui 
hlaspbemare  videutur  in  Filium.  Christum  enim  in 
advenlu  pristino,  perfecli  viri  aevuiu  agentem,  quasi 
tricenaria?aetaiis  virililas  decoravit.  Sed  et,  si  telra% 
inquil,  et  livida  fuerit :  quid  aliud  quam  lividam  et 
livoris  maculis  exsecrandain  designat?  Si  autem% 
ail,  nigra  [uerit  lepra,  fumo  utiqtte  idololatriae,  et 
sacriflciorum  nidoribus  est  nolata.  Si  autem9  inquit, 
florens  Upra  fuerit,  etcooperueril  omnem  florem  ma- 
culationis  a  capite  usque  ad  pedes%  visu  sacerdotis 
dijudicabitur.  %V\debit  enim  sacerdos  :  et  ecce  lepra 
cooperuit  omnem  pellem  corporis,  et  mundabit  illum 
sacerdos  a  maculatione,  quoniam  in  atbum  mutabi* 
lur.  (Levit.  xiu,  3  seqq.). 

V.  In  hac  lcpra,  qiiam  quasi  albara  el  florentem 
designat,  diversa  crimina  varie  deprcbendit:  quia 
cum  muudialis  vitae  voluptas,  quasi  candida  et  flo- 
rens  existimatur,  tum  grave  vitiorum  coniagium 
grassalur  in  corpore.  Nam  aul  avariliac,  aul  libidi- 
nis  marulae  perpatescunt.  Sed  hanc  lepram  cito 
dicit  posse  rniiiidari.  Avaritiae  enim  crimeu  facile 
curare  potesl,  qui,  conversus  ad  Domiuum,  et  ca 
quae  possederit  indigenlium  alimoniae  ministraverit : 
ilii  ut  Domiuus  in  Evangelio  ait  :  Verum  date  elee- 
tnotynam,  et  ecce  omnia  vobis  munda  sunt  (Luc.  XI, 
A\).  Libidinem  quoque  celerilcr  mundare  poterit, 
si  jcjuniis  frequenlissimis  et  abslinentia  corpus  re- 
tiuuciit.  Scd  his  omnibus  medelam  per  sacerdotem 


$55  S.  niERONYMI  OPERUAI  MANTISSA.  556 

praecepitDominus  adhibcri.  Dicil  enim  esse  lepram  \  jubenlur  oflerri?  In  riuobus  ergo  agnis,  <1tio  Cliri- 


quae  sacriflciorum  oblalionibus  emundetur.  Aliam 
/ero  quani  aquae  facilius  abiuanl  :  necnon  el  qu» 
?xlra  caslra  posila  mundetur.  Esse  quoque  leprain 
«sseril  :  quae  iniindari  omiiino  non  possit. 

VI.  Horum  igilur  secunduro  flguram  graviorum 
peccatorum  criinina  congregantur.  Alia  sunt  qnae 
nnte  baplismum  videutur  esse  commissa  :  quae 
itmen  per  graliam  baptismi  diluuntur.  Alia  vero 
quae  posl  lavationem  baptismatis  perpetranlur : 
quae  sive  graviora,  sive  miuora  peccata  sint,  visus 
tamen  sacerdotis  emnndat.  Quodcunqtie  eniin  nfo- 
dicum  delictiim  fuerit,  polest  a  sacerdotc  omnino 
relaxari.  Qune  autem  graviora  sunt,  disciplina  de- 
bent  ecclesiasticae  regulae  et  oratioue  purgari.  Quae 


sti  signilicai.tur  ariventus,  in  quibus  credcre  opor- 
tet,  ut  eiiHindari  a  lepra  peccatorum  prius  inerea- 
iniir,  uniiin  cum  venit  et  passus  est,  alium  quo  rst 
venturus  in  gloria.  Sed  vitulum,  inquit,  offerat : 
hoc  animalium  gencre,  gentes  crucis  Cbristi  jugo 
subjugandas  esse  demonstrat.  Duae  gallinne  auimau» 
indicare  videntur  et  carnem.  Sed  unam,  iuquil, 
gatlinam  occides,  alterom  aqua  ablues,  et  dimittes. 
Caro  utiquc  in  passioue  jubctur  occidi  :  anima  vero 
quae  per  naturaro  aeternae  morti  \idetnresse  suhjecta, 
abltita  aqua  baptismatis  a  criminibus  relaxari. 
IX.  Sed  et  Ugnum%  inquil,  cedrinum,  Impntribile 
boc  ligni  gcnus  esse,  nemo  esl  qui  uesciat.  Ergo 
per  cedrum ,    incorruptam     mentetti    el  slabilem 


vero   insanabilia   suttt,  Dco  judici  reservantur.  El  B  flriem  voluit  ostenrii  :  liyssopmn  aulein  preces  ora- 


inde  est  quod  in  boc  loeo  ait  :  Unumquemque  se- 
eundum  quod  habel  propriam  curaiionem,  sacrifi- 
cium  o/ferre  debere  (Levit.  xiv,  52);  id  est,  unus- 
qnisque  secundtim  quod  se  deliquisse  cognoscit, 
sive  per  carnalem  coiicupiscentiam,  seu  per  iriolo- 
lalriam,  seu  perjurio,  seu  mendacio,  quasi  leprae 
se  vitiis  iutelligit  niaculatum  :  prout  potucrit,  Deo 
sacrificare  non  desinat.  Scd  riicit  genus  esse  le- 
prae,  quori  onmino  mundari  non  possit  :  el  ideo 
bnjusinodi  homo  extra  caslra  jubetur  cxpelli.  IIoc 
esl  sane  criiuen,  quod  arimitlitur  in  Spiriiuni  san- 
«Htini,  blaspbeiuiae  scilicct,  sicul  ipse  Dominus  in 
Evangelio  ait  :  Qui  peccaverii  in  Spiritvm  sanctum, 


iionesque  riemonstrat.  Sed  cl  coccum,  scdjcet  inar- 
tyrii  gloriam  mamfesiat.  Qui  mediocris  estf  ait, 
quod  valet  offerat  :  id  est,  si  quis  non  omnes  divi- 
tias  coelestiuin  est  charismatum  consecutus,  vel 
potest  etsi  minimum  Deo  devotionis  suae  deportarc 
obscquiuin.  Ul  si  virginiiatetn  quis  observare  non 
poluii,  unius  conjugis  saltem  castum  cubile  custo- 
diat  :  vel  qui  martyrii  tropxtim  non  valuit  repor- 
tarc,  fugae  se  pracsidiis  Deo  servet  iuviclum.  Et 
olei,  inquit,  torlulam  offeratt  ulique  misericordiae 
gratiam  :  etiam  si  clarissimam  sancttmoniae  facem 
praeferrc  uoti  valuit,  lucernam  saltem  fidei  non 
exstinguat.  \idetis  ergo»,  dilectissimi  fralres,  nullam 


non  rcmitietur  ei  neque  hic%  nequcin  futuro  (Mailh.      esse  tam   exiguam   spiritualis   gratiae  paupertatein. 


xii,  32) 

VII.  Arijecil  autein  Scriptura  divina,  lepram  esse 
in  vasculis,  lepram  in  parietibus,  lepram  in  vesli- 
lius,  lepram  in  stamine,  sed  quomodo  in  Iris  rebus 
l'pra  esse  possii,  penilus  ignoro  \  quse  quia  vita 
carent,  eliam  sensu  carere  necesse  est.  Sed  ego 
arhilror  cum  in  parietibns  domus  iepra  esse  refe- 
Tatnr,  haerQticoruin  perGriiam  notari.  Quid  enim 
Mon  poliuitur,  ubi  aritilierinae  doclriuae  blasphemia 
pneriicalur  ?  Ideo  banc  lepram  sacerdos  jubetur  a 
parietibus  emundare ,  ut  catholicae  veritatis  do- 
ctriua,  macniosa  haereticoruin  verba  depellau  Cum 
auiem  lepra  in  vasculis  dicitur  esse,  proprii  cor- 
poris   delicla  inonslrautiir.  Vasa    aulem  bominum 


qtue  ad  offerenduin  sacrificium  Deo  non  quamcun- 
que  possit  sanctitnoniae  oblationem  offerre. 

MONITUM  IN  EPISTOLAM    SEQUENTEM. 

Dicitur  a  nonnnllis  esse  Chrysostomi,  quan- 
quain  nec  cjns  sil.  Certe  nl  llieronymum  auctorem  . 
non  habere  scntias,  quanquain  rcs  clamal  ipsa, 
satis  abuude  fuerit  hanc  cuiu  Hieroiiyiniana  expo- 
sitione  in  epislola  21,  ad  Damasuni  contendisse.  % 
Hic  praelerca  uutn.  2  duas  alias  parabolas,  de  ove 
et  de  muliere,  contexto  ordine  supra  a  sc  ait  reci- 
talas,  quas  nunquam  esl  proprio  opere  S.  Doclor 
interpreiatus. 

EPISTOLA  XXXV, 

SEU    HOMILI4  DE  DU0BU8  FiLIIS,  FRUGI  ET    LUIURIOSO. 

•I.  Omnium  quidem   de    Scripuiris  quaeslionuro 


corporibus  coniparat  Apostolus  :  Habentes,  inqtiit,  D  ^^01111^  >N»  S()li  ila  ul  esl»  esl  nola»  (lui  d,xit:  E9° 

sum  veriias  \ioan.  xtv,  6).  Nos  autein  oportet  pia 
voluntale  accederc,  et  speciali  sensu  ad  inquisi- 
lionem  divinarum  Scripturarum  :  scientes  quod  si 
aliquod  vere  invenerimus  bojium  dcsirierium  men- 
tis  altentae  Deo,  iuier  flnes  beatitudinis  ejus  eri- 
mus  :  dc  qua  dicitur  :  fieatus  vir  qui  implevil 
desiderium  suum  (Psal.  cxxvi,  5).  Qualis  autein 
sit  hujiis  concupisccntiae  spccies,  adjcclio  bealitu- 
dinis  facile  declarral  audire  volentibus,  id  est.pru- 
denler  auriientibus.  Qnod  si  non  potuer.iniis  ad 
plcuam    vcritatis  ipsius    inlelligemiam  pervenire, 


thesaurum  hunc  in  vasis  fictilibus{II  Cor.  iv,  7).  In 
stamine  auteiiiquomodo  lepra  csse  potesi,  nisi  quia 
stamiue  anima  hominis  flrielis  designatur?  Quae 
cum  teniationibtis,  ut  fusum  fllorum  lentiilale  tor- 
quetiir,  lirmioris  virtutis  solidilate  conslringitur. 
Vtll.  Stat  ergo  anima,  ut  densissimum  stamen 
crccta  :  corporis  vero  sensus,  ut  trama  slamiui 
MilijacebiL  Et  ideo  eiiam  in  trama  lepram  esse  rie- 
signat  :  qnia  alia  corporis,  alia  auim:e  pcccala  si- 
^niflcat.  Sed  quid  pro  mundatione  leprarum,  aut 
dno  agui  aunicuii,  aul  tortitla  olei,  aul  du;w  gailinae  * 


1  Inft  xtu  ainem  dicnnlur  DHD^,   quod  cst,  oves>      g^liina  ex  mundorum  gcnere.   Vertim  iia  est  olfin 
w,  Craecc  dpvfGta.  Et  sanc  cur  di-      Origenes  intcrpretalus  :  nec  visa  esl  alus  cx   I  a- 


aviculaat  passeres, 

xissct  Moyscs    aalliuas    mvndas  ?  ( uin  sil    ut;quo 


truui  choro  cxposilio  iila  incongrua. 


2f)7  EPISTOLA  XXXV. 

nec  lamcn  sic  longe  erimus  ab  illa  beatitudine 
quam  capiunt  qui  ititplent  desiderium  suum.  Ncque 
eimn  si  non  cepcrimus  id  niunus,  cujus  praestandi 
potestas  iu  allerius  manu  posita  est,  reprehensio- 
uem  suslincbimus  :  sedsi  in  kis  quse  agere  praecipi- 
mur  pareamus,  praemium  laudis/uste  adipiscimur. 
Il:  Quoui.im  ergo  omnimode  demonsiraium  est, 
non  s<duni  nullius  periculi,  scii  et  plurimae  utilita- 
fis  esse,  scrutari  divinas  Scripiuras  :  disquiramus 
illam  Evangdii  parabolam,  quae  est  de  patre  el 
duobus  liiiis  (Luc.  xv).  Nam  unius  rei  causa  et  de 
ove  cl  de  muliere  comparaliones  nobis  contexto 
ordine  snpra  recitavtt  sunl.  Qiiaeritur  ergo  quis  ille 
seuior  sit  fraier,  qui  ex  diraidio  datam  sibi  pater- 
nae  subslantia?  porlionem  custodivit,  et  inseparabi- 
iem  cum  palre  suo  viam  agere  diiexit.  Qujs  vero 
junior,  qui  accepla  siiniiitcr  ex  patre  substantia, 
profeclns  est  in  longinquam  regionem,  etj  pro- 
fligalis  illic  omnibus  pariis  sux  facultatibtis,  ad 
inopiam  redactus,  porcos  alienos  pascere  coacius 
esl.  Sed  et  qualitatein  pcenilentiae  ejus  non  omit- 
tamus,  et  Uelificati  patris  proiuptam  remissionem 
modestamque  pietatem,  qui  reverteuti  filio  disccs- 
•ionis  prxleriiae  [Al.  praeterit  ]  leviLatem,  et  dissi- 
pata?  subslanliae  flagitia  non  exprobrai:  sed  venien- 
tein  clementer  suscipit,  et  occurrens  salutat,  et 
gralulans  osculatur,  incumbens  requiescil  in  eo, 
et  vitulum  illum  saginaluin  pro  Ixlitia  recepli  filii 
cpulandum  imraolat.  In  quo  compunctus  senior 
frater  dicit  palri,  etc.  Haec  quae  per  partes  dt- 
gesta  suut,  exposilio  vestris  seusibus  inlimabit. 
Necessarium  enim  est  anic  omnia  percuuctari  cau- 
sam  pro  qua,  et  quid  volens  de  propositis  Salvator 
nstendere,  bujusmodi  parabolas  Judaeis  aplaverit. 
Si  euim  vobis  causa  talium  comparationum  pa- 
tuerii,  tunc  ea  quae  de  ipsis  seiuimus,  an  rationa- 
Liliter  congruant  verilati,  facile  dignoscitur. 

III.  Suut  itaque  qui  dicunt  de  duobus  liliis  islis, 
seiiiorem  angelos  esse  et  archangelos,  vel  omnem 
cceli  militiain.  ftliuorcm  vero  ponuut  bominem, 
qui  in  longinqua  peregrinationc  abierit,  quando  ad 
tetraui  dc  ctelis  et  paradiso  cecidit  :  et  aptant 
quasi  scienlia  respicicnlis  ad  casum  vel  slaium 
Adae.  Sed  liic  sensus  pius  quidem  videlur.  Ne- 
scio  lauien  si  verus  sil.  Dicit  aliquis  :  quarc? 
Qui.i  minor  filius  et  junior  ad  porniieulium  venit 
Mia  sponle,  recordattis  praeteriiae  abundautise  pa- 
tris  i»ui,  sicut  babel  series  leclionis.  Doiuinus  au- 
icin  veuiens,  ad  poetiilenliam  vocavil  hutnanum 
geuus,  cum  sua  sponte  regredi  unde  cecideral,  non 
cogilaret.  Deiude  senior  Glius,  si  chorus  est  ccele- 
siium  angelorum,  m  praedictuin  est  :  quomodo  in 
reditu  et  salute  fralris  sui,  et  in  vituli  immola- 
tione  trislatur  ?  Guiii  in  eodem  Evangelio  dical 
Dominiib  ;  Lccihiam  etse  in  ccclo  apud  angelo*  su- 
per  uuo  peccatore  pceniientiam  agente  (Luc.  xv,  7). 

IV.  Discutiemtis  ergo  bujus  parabolae  rationem 
non  ut  iilum  alium  inlelleclum  vituperemus,  scd 
inagis  ut  cuin  sensu  illo   id  quod  nos  sentitnus,  ve- 


DE  FILIO  PRODIGO.  858 

A  stris  dijudicandum  arbiuiis  [  /1/.  arbitrariis]confe- 
raiftus.  Jam  enim  causam  cxpouimus,  quam  ct  Do- 
mini  sermo  suhjungit  :  de  stiperiore  causa  hanc 
parabolam  introduceus  sictit  prafaii  sumus  singu- 
lnrum  in  his  parabolis  personarum  memoriaiu  fa« 
cienies.  Mtirmtirabanl  Jtidsei,  el  urebantur  invidia, 
quod  a  Domino  nostro  Jesu  Chrislo  peccatores 
•uscipi,  simul  etiam  convivari,  ci  publicanos  liben- 
ter  docirinse  Salvatoris  intendere  viderant.  Ad 
hanc  ergo  insolenliam  Judscorum  aspiricns  Doini- 
nus,  quia  reprehendebatur  ab  eis,  incipit  primain 
de  pastore  illam  parabolam,  tibi,  nonaginia  ct  no- 
vem  ovibus  derelictis,  ad  unam  qua?  aberraverat, 
reqiiirendain  abiit.  Et  subnectit  huic  aliam  para- 
bolam  dc  drachma  decima,  quam  perditam  infra 
domnm  suam  acceusa  lucerna  mulier  invenit. 
Deinde  haec  de  filiis  dttobus  parnbola  subsequitur, 
secuudum  dispeiisationem,  ct  providentfce  divina» 
ordinem,  harum  comparationum  texlum  faciens. 
Nam  quia  ipse  princeps  et  auctor  salulis  nostras 
esi,  seducttim  hominem,  et  dolo  diaboli  perdittim, 
salvare  incipiens,  ei  perleclioni  reslitucre  :  hoc 
est  numcro  ccntesimo  reddere,  in  quo  perfectionis 
plenitudo  iittmeratur  :  hinc  initium  comparalionis 
facit.  Subjungit  atitem  et  mtilicris  persouam,  ar- 
guens  Judaeos,  docens  autem  Ecdesiam,  <t  homi- 
nem  quasi  erraticam  ovem  diligens  pastor  inquiril : 
qtiemhomincm  drachmam  nominat,  propter  monetae 
regalis  similiiudinem   :  ligtiraliler  iudracbma,  quae 

q  pecunise  gentis  est,  quod  iJlitan<|iiamntimmo,  imago 
et  inscriptio  regiscoeleslis  insculptasit.  Qurcritergo 
eamdracbmnm  mulicr,  accensa  lucerna  etinundata 
domo  invenit :  hoc  est,  bomo  iliuminatus  verbo 
el  misericordia  Dei,  gloriam  naturae  suae,  in^qua 
ad  imaginem  creatoris  sui  faclus  esl,  qtiam  obs- 
curala  peccatis  domo  cordis,  in  ten^bris  cordis 
atiiiserat  :  emeudatis  sensibus  reperit  :  et  gatidio 
gaudet  quod  oniucm  immtindiliam  interioris  aul;e, 
studiis  disciplinae  specialis  absterscrit :  elcontractas 
animaB  de  rebus  et  ctiris  saecularibus  sordes,  ora- 
tionibtts  et  increpationibus  cxpurgains  excusserit. 
V.  Secuudum  prsedictttm  consequentcr  aunectit 
parabolam  de  duobtis  filiis  coliationem,  ut  mihi 
vidcor  facerc  :  non  de  Jmiaeis  traugressoribtis,  nec 

^  dc  geutibus  perditis,  sed  populi  ejus,  qui  per  pa- 
lientiain  redditur  saluti,  quem  juniorem  lilinm  i»o- 
miuat.  Selb,  Enos  ct  his  juniores,  qui  ab  Eva  usque 
adSalvatoris  huinanuui  advenlum,  secundum  jtisli- 
tiam  legis  viventcs  jtisli  videbantur.  Ergo  quod  ait 
jtiniorem  etseniorem,  non  in  ordiue  temporis,  sed 
in  voltiptatuin  qualitate,  praponcos  sc  ei,  qui  non 
voluntaric,  sed  alicno  dolo  cjrcuiuvcntus  aberrave- 
rat,  sirul  ovis,  hoc  e$l,  irrationabili  animali  impru> 
dentem  homincni  comparans,  sollicitudinem  pasloris 
adbibeus  ;  ul  qiucrai  ovem  perditam,  ct  reportet 
inventam.  Et  veio  qui  arbilrii  stii  libertaie  Mtinir, 
et  recognoscit  undececiderit,  poenitenlia?  et  rever- 
sionis  utilitaiem  accommodat.  Unde  liaec  inter  pa- 
rabolas  supradictas  ralio  distiuciionis    est,  sccuu- 


259  S.  HIERONTHI  OPERUM  MANTISSA. 

dum  personas  vel  nicn  es  peccantium  :  paler  H-  \  sua  rogitalioncs  nutrire 
lium  non  requiral  peregrinantem,  sed  recipial  po> 
nitentem.  Pastor  vero  ovem  errantem,  et  non  sa- 
pientem  reverti,  requirat,  el  humeris  suis  referat. 
VI.  Videamus  nunc  si  consonenl,  quae  significala 
sunt  ad  hanc  expositionem.  Dicit  Scriptura 
dividere  patrem  ex  aequo  filiis  duobus  substautiam 
kuam.  Et  quam  substantiam  hic  evangelicus  pater 
dividit  filio  spirituali,  nisi  sapientiie  inlelleclum, 
scientiam  boni  et  maliv  quae  verae  et  perpetuae  sunt 
opes  antmae  bene  viventi?  Dat  aulein  hic  pater 
divilias  suas  ex  aequo.  Non  enim  quisquam  aut 
justus  aut  peccator  ntscitur  :  sed  quae  ex  Deo  est, 
iu  prima  nativitate  hominis  portio  substantiae  ra- 
tionalis,  aequaliter  cunctis  nasceniibus  datur.  De 
subsequente  autem  conversatione  unusquisque  plus  B  nocuerit,  qui  non  de  judicio  ▼oluntatis  suae,  sed 


2C0 
u t  ederet  escas  irratio- 
nabiics  pravae  conversationis  :  dulces  quidem 
egenti  bonorum,  quia  suave  perversis  videttir  om- 
ne  opus  carneae  voluptaiis  :  quod  seductio  desiderii 
et  corruptio  vitae  est,  quae  virtutem  et  forliludiuetu 
auiuiae,  nou  modo  uullam  praestat,  sed  totuni  peni- 
tus  enervat  el  perimit.  Hujusmodi  cibos,  Jquasi 
porcinos  et  male  dulces;  prout  sunt  dilectio  carnium 
illecebrae,  siliquarum  nomiue  Scriptura  designat. 

Vlll.  liaque  ilie  digressus  a  palre,  et  in  longin- 
quam  peregrinalionem  profeclus,  in  terra  aliena 
consumpiis  facullalibus  quae  supradictae  sunt,  om- 
nia  digua  perpessus,  et  postea  malorum  suorum 
necessitate  constrictus  :  hoc  est,  et  faine  et  ege- 
siale,  -pooniiet  erroris  sui,  et  seniit  quid  ipse  sibi 


aul  iuinus  hujus  substantia  possidere  inveni- 
tur,  duin  in  semetipsis  per  dissimilitudinem  volun- 
talum  uegligentes  deserunl  :  diligentes  autem  cus- 
todiunt,  ul  naluralia  bona.  Alius  aulem  roemorat 
intelligens  Domini  Greatoris  ea  quae  a  Deo  Patre 
surapserit,  ita  ut  sui  ea  patris  esse  credens,  quasi 
paterna  custodiat.  Alius  autem  &ua  ex  se  sibi  esse 
aestimans,  sicut  propriae  possessionis  liceutia  dissi- 
pandis  abutilur,  et  cito  profligata  facultale  priva- 
bitur.  Describilur  aulem  in  istis  et  evidenter  os- 
teuditur  libenas  arbitrii,  quam  animae  rationali 
specialitcr  addidit  crealor  Deus. 

Vll.  Vide  ergo,  pater  istequomodo  uec  illum  volen- 
tcm  discedere  reiineal,  nec  liberi  arbitrii  auferat 
potesiatem  :  neque  alium  inanere  ciipientcm  co- 
gat  abscedere,  nc  forle  frequenliuru  malorum, 
quae  poslea  his  suo  vitio  accidereni,  ipse  potius 
auclor  esse  vidcalur,  si  illis  libertatem  propriae 
voluntatis  abscideriu  Itaque  et  peteuti  dat,  quia  ex 
nobis,  non  a  Dco,  inopiae  el  offensionis  nostrae 
causa  proficiscitur.  Accipiens  autem  partem  suara 
junior,  peregre,  inquil,  abiii  longe.  Quod  ait,  longt9 
non  locorum  iiitercapedinem,  sed  declinatiouem 
meiitis  expressit.  Qui  euim  obiivionem  Dei  ceperit, 
hic  vere  peregrinari  a  Deo  dicitur  :  sicut  e  contra 
conversatio  saecularis  non  solum  percgrinum,  sed 
alienum  Dominofacil.Et,  utbreviterdicaui,percgri- 
nantes  a  saeculo,  praesentamur ad  Dominum :  sicetiam 


de  patre  ad  alienos,  de  domo  ad  exsiiium,  de  opi- 
bus  ad  eleemosynain,  de  abundantia  ad  fainem 
transierit :  in  hoc  loco  servituiis  et  miseriae  remi- 
nisceus,  incipit  cogitare  de  reditu,  et  secuiu  ipse 
repulans  dicit  :  Dicam  palri  meo  :  Peccavi  in  em- 
lum  el  in  conspectu  tuo,  suscipe  met  sicut  unum  de 
mercenariis  tuis.  Ostendit  Scriptura  haec,  patrein 
non  hominem  inleiligi  debere,  sed  Deum.  Quando> 
quideui  non  solum  coeluin  nouiinat  in  confessioue 
peccatorum  poenilens  supplex,  sed  dicil  in  con- 
spectu  tuo.  Deus  euim  est  in  conspectu  peccatoruiu 
omiiium  suius.  A  quo  nec  in  corde  uieditata  pec- 
cata  abscondi  possuut,  Scrutans%  inquil,  corda  et 
renes  Deus  (Psal.  vn,  10).  Vcrum  nobis  hoc  ex 
loco,  coelum  inlelligilur  Dominus  noster  Jesus 
Christus  :  ad  quem  hi  geniiles  qui  in  tenebris  in- 
lidelilatis  vivenles  blasphemaverunt,  jam  conversi 
ad  fidem  ■  confitenies  veritatem  Dei,  iu  poenitentia 
erroris  sui  dicuut  :  Peccavi  in  coelum  et  in  te.  Qui 
enim  in  coeliiin  peccat,  quod  etsi  supernum  aitf 
tamen  visibiie  et  lunaticum  est,  ipse  est  qui  pec- 
cat  iu  homiiiem,  quem  suscepit  Filiits  Dei  pro 
salute  uostra.  Proinde  in  Patrem  Deum  omnia 
speculantem  peccat. 

IX.  His  igilur  cogitatis,  resipiscentcm  et  per 
confessionis  humiliiaieui  ex  regione  longinqua 
reiueantem  filiutn  ad  se  videns  pater,  laetatus  oc- 
curril,  amplectiiur  et  osculalur.   Aperle  hic  cl.a- 


periiiaiicntes  in  rebus  lerrenis,  acoelestibus  exsula- q  rilas  iu  hoinines  divina   describitur.    Quid  enim 

nius.  Denique  Cain  exiil  a  facie  Domiiii  etlongc  effl- 

citur  (Gen.  iv,  16),  non  quia  iocus  aliquis  foris  es- 

*et  a  couspectu  Dei,  sed  quod  sua  menle  divisus 

csset  a  Doiniui  re&peclu,  propler   homicidium  se- 

paratus  a  Deo.  Uac  ergo  pcregrinalione  per  ina- 

gnam  igiiorantiam  peregritiaios  fuisse  uos  sciens 

beatissimus   Pauius,     dicit  :    Vos    qui  aliquando 

tonge  fuistis,  nune  auiem  [acti  e>tis  prope  (Ephes.  n, 

15).  llujusuiodi   ergo  prufccius,   peregriiiatioueia 

junior  ille  lilius  assmuil,  et  devorat  praediciw  por- 

liuuis  suae  de  paterna    haereUilate    substautiaiu    : 

utique  spiritualibus  destilutus  opibus,  id   est  pro- 

videnlia   Dei  el  iutellectu,   cuui   porcos    pascere 

cogitur,  hoc   cst,  sordidas  cl  iraniuiidas  in  auima 


aliud  est,  quod  occurrit,  nisi  quia  nos  pcccatis 
iinpedienlibus,  uostra  virtute  ad  Deuui  pervenire 
noii  poleraoius.  Ipse  autem  potens  ad  invalidos 
pcTveniie,  desceudit  :  sicut  de  Zachaeo  operibus 
ipsis  siguificanlibus  exprimitur  :  quod  cum  deside- 
ras&et  videre  Domiitum,  ct  ob  hoc  in  arborem 
conscendissct,  prasveniente  Domino,  conspicitur,  et 
vocatur  :  et  illico  Dominus  in  domum  ejus  ad  con- 
vivaudum  ipsedecliuaturuin  seesse  proiuiitil.  Vide 
qtiomoilocicdituri  tidcm  praeviiieus  Chrislus,  laten- 
teui  iu  arbore,  quasi  in  peccatorum  tcnebris 
obumbratum,  sollicite  ut  ovcm  perdilam  requirit 
aspeclu  :  et  venire  cunctantem  vocat,  et  venieutem 
tauquain  bumeris  suis  suhcipit  :  ct  uou  audeulis 


»1*  EPISTOLA  XXXVI.    VALERIUS  RUFINO,  NE  DUCAT  UXOREM.  262 

iuviiare  Dominnm,  desideramis  tamcn  snlutifcram  A  fcrr*  videtur  ulruin  duodccima,  an  novissima  bora 
benedictionem,  peccalorte  domuin  ingreditur,  con- 


viviumque  parlicipat  :  ostendens  vi&ibiligratia  invi- 
sibilem  sauctilicauonem,  quia  Deus  sapieulia  fami- 
liariier  cor  credenlis  ingreditur,  credenlemque 
participat  sacramento. 

X.  Ergo  occurrens  pater  filio  revcrtenti  super- 
funditur  collo  ejus,  el  in  eo  lacrymans  requicscit. 
Oscuiatur  autem  os  ejus,  per  quod  cmissa  de 
corde  confessio  pocnileutis  exierat,  qucm  pater 
laeius  excepil.  Deinde  mox  jubet  et  slolam  primam 
proferri,  id  est  prislinam  glonam,  quam  ex  sedu- 
clioue  diaboli  nudatus  amiserat,  reddi  ;  simul  et 
aiiuulum  dari,  sive  signaculum  salutaris    symboli, 


dicatur. 

XIII.  Qui  sunt  autem  hi  qui  murmurant ,  qui 
laborem  et  aesiuin  tolo  die  portaverunl,  u\>\  qui 
justilias  legis  egerunt  el  servilulis  antiqua  pensum 
reddideruitt?  Vide  atilem  quam  aperta  siul  \erba 
qure  a  patre  dicunlur  :  ut  ab  his  qui  in  loge  vixe- 
runt,  dicta  vidcantur.  Quid  enim  est,  quod  de  agro 
veniens  dicit  :  nisi  significans  de  legis  operibus 
venieutem,  et  in  bis  gloriantem,  et  quasi  diu- 
turnos  !abores  impuianlem.  IJude  ait  :  Mandatum 
luum  nunquam  prcetcrivi  :  et  non  dedisli  hcsdum 
pro  me;  ut  epularer  :  boc-  esl  nec  peccatorein  pro 
nostra  requie  dedisli.  Qui  enim,  inquit,  fecerit  quce 


.  .....  ...  legts   $unl9  vtvet  tn  eit  :  qut  non  fecertf ,  pumeiur 

ficu  magis  desponsatioiiis  uisigne  et  nupliarum  pi- ■»        .    .      I   .  ,rtV    J!  .  -      . 

~.    .  „    .    .  o  ex  tysts  (Galat.  m,  12).  Pro  islo  autem  qui  forni- 

catus  esl,  eliam  sagiualum,  inquit,  illum  vitulum 


gniis  illarum,  quibus  Christus  Ecclesiam  suam 
spou^al :  cum  omnis  aniina  resipiscens  per  aunu- 
Uim  liciei  jungilur  Cbristo.  Mandat  el  caiceamenta 
pedibus  appoui  :  aut  propler  coinmunieuda  vesli* 
gia  ad  currendam  viam,  ut  per  lubricum  mundi 
istius  iter  fixus  incedat  :  aul  ut,  excluso  in  evan- 
gelicis  calceamentis  carneae  conlagionis  luio,  mun- 
dos  pedes  immaculata  conversatioue  conservel  et 
dirigat :  aut  propter  mortificationem  membrorum. 
Vibe  enim  nostrae  cursus  in  Scripluris  pes  appel- 
latur.  Et  mortificationis  species  calceauienlum 
apponitur,  quia  de  aniinaiiuui  mortuorum  peili- 
bus  conficitur. 


dedisti  :  id  esl,  Fiiium  tuum  dilectuui :  sicut  supra 
diximus.  Sed  quid  ei  respondet  paler?  Tu  semper 
mecum  es  ;  oportuil  autem  pro  isto  gralulari,  qui 
perierat,  et  inventus  est,  mortuus  fuerat%  et  ^revixit, 
Ostendens  iu  boc  verbo  mauifeste  bominem,  qui 
peccando  vita  exciderit,  et  obnoxius  niortiuVaius 
fuerit,  ex  reversione  autem  saluiari  pcr  pceniieu- 
tiam  in  adopliouem  fiiii  redierit.  Boiium  auiem  ho- 
minem,  qui  manserit  in  bono,  hxrediiatem  pater- 
nam  jugiler  possidere.  Itaque  si  peccaveris,  o  homo, 
festina  liberando  te  recouciiiari  Deo  :  ut  ex  mcr- 
cede  sudoris  et  digna  poenitentia,  recipias  quod 


XI.  Addidit  et  viltilum  saginatum  jugiilandnm  in  ~  ex  gralia  donatum  tibi   perdidisti.  Praestel  autein 


couvivii  exbibilione  :  sine  dubio  Domiiium  nostnun 
Jesum  Cbristum,  quem  dedit  Palcr  in  viciimaui 
f  ro  salute  uostra  :  quem  vitulum  uomiuat  propler 
bostiam  corporis  immaculati.  Sagiiialuui  autem 
vere  dixil :  quia  pinguis  et  opimus  intantum  est,  ut 
pio  totius  muudi  salute  suflicieus  sit  odorein  suavi- 
4atis  et  uidorem  immolalionis  ad  Deum  mittere,  et 
pro  oumibus  exorare.  Propter  quod  etiam  mvsttca 
ratioiie  dictuiu  est,  Palrem  dare  aliis  immolauduin 
buiic  vitulum,  ipsumque  gaudere,  et  cpuiari  in  vi- 
ctiuiaviluli  sui.  Sicenim  dilexit  Pater  liunc  mundum 
ut  fitium  ejus  unicum  pro  salute  sua  daret  (Joan.t 
iii,  16).  Non  ergo  ipse  iiumolavii,  scd  aiiis  imino- 
laiidum  tradidit :  euiiileuie  euiin  Patre,  consentiens 
Filius  ab  bomiinbus  passus  esl.  Ipse  autein  qui  fide  D 
iinsira  pascitur,  et  Filii  sui  pro  nobis  inimolalioue 
Utatur  et  gaudet ,  et  iu  reditu  Fiiii  sui  gaudcn? 
cieaior,  acquisitioiie  populi  credeutis  epulatur. 

XII.  Videns  biuc  Ijetitiam  patris  senior  filius 
lontiisialur.  Hujus  persona  illis  comparauda  a»cri- 
bitur  operariis,  qui  similiier  in  Lvangelio  postopc- 
rationein  vinese  ad  doiiiiuum  muruiurant,  quod  illis 
tota  die  in  operis  labore  confcciis  ,  illos,  qui  ad 
Uuodecimam  boram  vcncraul,  prelio  mercedis 
sequa*sel :  ad  quos  dicit  ipse  Condilor  omniuin  :  Si 
crgo  ego  bouus  sum,  quid  lu  malus?  Quod  autem 
bi  suut  qui  ad  duodeciiuaiu  veiiieuies,  qui  ex  gcu- 
tibus  salvabuulur,  Joannes  aperie  clainat :  Filioti, 
novissima  hora  esl  (/  Joan.  n,  18).  Nihil  autcin  Uif- 


Deus  magis  permanentes  vos  in  Ode,  cohxredes 
esse  Domini  nostri  Jesu  Cbristi  :  quia  ipsa  est  gloria 
et  virlus,  cum  Patrc,  elFilio,  et  Spiritu  sancto,  per 
omnia  sa:eula  saeculorum.  Amen. 

MONITUM  IN  EPISTOLAM   SEQUENTEM. 

Valerium  Maximum  hunc  putavit  esse  Labb.rus 
Bibliotliecae  Ms.  pag.  45,  queni  lameii  Cbristianum 
auciorem  esse,  ex  Scripturarum,  quai  laudal,  te- 
siiiuoniis,  aique  ex  eo  liquet,  quod  Cbiisiianuiu  so 
alloqui  profitetur.  Jn  quodam  ms.  monaslerii  de 
Lyra  Vaterianus  dicitur,  ipsaque  epistola,  Ditser- 
tatio.  Sin  verum  illud  cjus  est  noineii,  Vaierium 
appellarit  se  auclur,  quoil  ad  Yalerii  imitaiionein, 
quamdam  dictorum  laciorumque  memorabiiiuiu 
farragiuein  conlexuerit. 

EPISTOLA  XXXVI. 

VALERIUS  IUFINO,    NE  DUCAT   UXOREU. 

1.  Loqui  probibeor :  el  tacere  non  possum.  Giues 
coeii  tempeslates  prxnuntiaiii  varias  :  ululae  bul>o- 
iiesque,  ouiiuosai  aves,  biemisgraviialem  instantein 
luctuose  pra^ululanl.  Et  tu  subsauuas,  si  vciiluri 
dispendii  valicinia  vera  praisenscro.  ldeo  loqui  pro  • 
bibeor,  veriialis  augur,  non  voluptaiis.  Lus«iiuam 
amo  ct  merulaui,  qua»  ixtitiain  aurai  lenis  concentu 
placido  praiioquuuiur  :  et  pr;rcipue  pbilomeiam  : 
quaj  oplala?  tciupus  jucuuditaHs  toia  deliciarum 
pieuituiline  cumulal. 

Ni  failor,  guaibones  diligisel  comocilos,  qui  dulccs 
pravsusurrant  illeccbras   :el   praicipue  Circen,  qujo 


263  S.  IMERONYMI  OPERUM  MANTISSAJ  261 

tibi  snspirai*  suavitatis  aromale  gatidia  plena  per-  A  innocenli.  Numquid  innocens  erit,  qo£  contendil 


fmidat,  tit  fallarfc,  ut  sus  lias,  aut  asiiius  :  lacere 
non  possum.  Propinnnt  tibi  iiielSiimii  loxicum  mi- 
nistri  Babcl  :  blande  ingreditur  et  deleclat,  et  iin- 
petum  spiritus  tui  condiicit :  et  ideo  loqui  prohi- 
beor.  Scio  quod  novissime  sicul  coluber  mordebit, 
el  virus  imprimet  iinpar  nmni  theriacae  :  ideo  ta- 
cere  non  posstim.  Multos  bahes  voluplatis  tuae 
pcrsuasores,  in  caput  ttium .  facundissimos,  me 
solum  elinguem  prseconcm  veritatis,  quem  nauseas  : 
ideo  loqui  prohibeor. 

U.  Reprobala  est  fatui  vox  anseris.  Inter  cygnos 
lanlum  doctos  delectare  :  ea  tanieii  senatores  do- 
cuit  servare  urbem  ab  incendio,  tbesaiiros  a  ra- 
pina,  se  ipsos  a  telis  hostium.  Forsitan  et  cum  se- 


eloqucntia,  ut  Dalila  Samsonis  ;  et  forma,  ul  Bclh- 
sabec  ;  cum  bujus  sola  pulihriludo  triuniphavorit 
eliam  noleiis.  Si  uon  es  amplius  secunduin  cor  Do- 
niihi  quam  David,  credc  quod  et  lu  praecipilari 
poles. 

VII.  Sol  hoiniimm,  S-tlomon,  thcsaurus  dclicia- 
ruin  Dei,  sapinuiae  singulare  domicilium,  crasso 
tenebrariiin  fuscatus  airainenlo,  luccm  animae  suae, 
gloriam  domus  suae,  odorem  famae  suoe  amisit 
amore  mulicris.  Et  postremocurvaius  corain  Baalim, 
cx  ecclesiaste  Domini  mutatus  esl  in  meinbmm 
zabuli  :  ut  adhuc  graviori  viderelur  detrudi  praeci 
pitio ,  quam  Pboebus  in  casu  Phaeihonlis ,  qui  de 
Apolliue  Jovis  factus  est  pastor  Admeti.  Amice,  si 


naloribus  intelliges,  quia  prudens  es,  quod  libi  B  non  es  sapientior  Salomone,  quod  nemo  esl,  non  cs 


organizcnt  olores  interitum,  et  anser  aalutera  stre- 
pat  :  ideo  lacere  non  posstim.  Desiderio  ttio  totus 
iuflammatus,  et  speciosi  nobilitate  capitis  sedu- 
ctus,  chiinaeram  nescis  esse  miser  quodxpetis  :  vel 
scire  devoves,  quod  triforme  monstrum  illud,  insi- 
guis  veuustetur  facie  leonis,  olentis  maculettir 
vciitre  capri ,  anguis  insidielur  cauda  virulenUe  : 
ideo  loqui  prohibeor.  Delectatus  est  Ulysses  sym- 
phonia  Sirenunt.  Sed  quia  Sirenum  voces  et  Circcs 
pocula  novit,  virlulis  vinculis  sibi  vim  fecit,  ut  vi- 
laret  voraginem. 

III.  Ego  autem  in  Domiuo  sperans  adjicio,  quod 
Ulyssis  imitaior  eris,  non  Empedocli*  :  qui,  per 
suam  philosophiaiti  (ne  dicain  melarrcholiain,  id 
est  atram  bilem)  vicius,  iElnam  sibi  mausoleum 
elegit :  et  p:irabol;tra  quam  audis,  ad  veteres  attn- 
lit  :  ideo  lacere  non  possum.  Tandein  vaiidior  est 
ille  ignis  iuus,  quod  tibi  annnii  pars  adversa  : 
quam  vereor  aestus  ille  luus,  quo  in  me  accenderis, 
ne  minorcin  major  ad  se  trahat :  et  proplerea  loqni 
prohibeor.  Al  spiritu  loquar,  quo  luus  sum. 

IV.  Pensentur  ignes  lance  qualibet  »qu'ali  vel 
iuxqtiali.  Versetur  periculum  capilis  mci :  quidquid 
agas,  quidquid  jndiccs,  indulgendum  est  mihi,  qui 
prae  amoris  iiupaiientia  tacere  non  possum.  Prima 
primi  u\or  Adae  post  primi  hominis  crcaiioneiu , 
peccato  primo  soivit  jejuuia  :  propter  praevarica- 
tum  praeccpium  Doinini  parentavit  inobedientiam, 


major  quam  qui  potest  fascinari  a  femina  :  oculos 
tuos  aperi  et  vide. 

VIII.  Optima  femina ,  quae  rarior  est  phcenice , 
amari  nou  potest  sine  ainarittidine  metus,  et  solli- 
ciludiuis ,  et  frequenlis  infortunii.  Malac  aiilein , 
quarum  tam  copiosa  sunt  examina,  ut  nullus  sil 
expers  maligiiitatis  earum  :  cum  amaniur,  amaie 
puiiiunt,  et  aflliclioni  vacant  usque  ad  divisioncm 
corporis  et  spirilus. 

IX.  Amice,  pbilosophicum  est  :  Videto  cui  des. 
Eihica  cst  :  Videio  cui  te  <fes.Vexilta  pudicitiae  tule- 
ruut  cum  Sabinis  Lucrelia,  et  Peuelope,  ct  paticis- 
simo  comitatti  tropaea  rctulerunt.  Amice,  nulla  est 
Lucretia,  nutla  cst  Peuelope,  nulla  est  Sabina. 
Tinie  omnes.  Ingressae  sunt  acies  ad  Sabinas, 
Scylla,  el  Myrrha,  et  Phaedra  :  et  seculae  sunt  eas 
lurbai  multae  ouuiiiim  viiiorum  exercitu  stipatae;  et 
gemiius  et  suspiria,  et  taudein  infernuui  captivis 
stiis  fecerunt. 

X.  Amice,  ie  pr«.da  (ias  in  medio  praetl<>ut»m, 
non  donnias  earum  in  transitu.  Jupilcr  rcx  lene- 
nus,  qui  et  rei  ccclorum  diclus  est,  prse  snigiiljii 
strenuitaie  corporis,  et  incomparabili  meuiis  ele- 
ganlia,  posl  Europam  mtigire  coacius  esl.  Aunce, 
ecce  quem  bouiias  super  coelos  cxtulii,  lemiiia  le 
cogcre  ad  ruugilum  :  si  nou  es  major  Jove,  cujus 
magniludiiii  iiemo  alius  par  fuit.  Phoebus,  qui  sa- 
piemiai  suae  radiis  totius  orbis  primiliavit  ambi- 


quau  cilra  mundi  lerminum  nou  absistet  expugnare  D  tumy  ut   meriio  Solis  nomine,  solus   illusiraretur. 


feminas,   quae  semper   iudefessae  erunt  traherc  in 
couseqiienliain  quod  a  matre  sua  taaxerunt. 

V.  Amicc,  coiilumelia  viri  ost  uior  inobediens. 
Cave  libi  :  vcriias  quae  non  potcsl  falli ,  ait  de 
bcalo  David  :  Inveni  virum  ucundum  cor  weum 
(/  Reg.  xiu,  U;  Act.  xin,  22).  llic  tamen  aegre 
pr&cipitaiua  esl  amore  mulicris  ex  adulteiio  in 
hoiiiicidium  ;  ne  uiiqiiaui  sola  veniant  scandala. 
D>ves  cnim  oinnis  esl  iuiquitas  societalc  piiinma  ; 
el  qiiaincuiique  domiim  mlravcril,  suis  Iradidi!  iu- 
qiiiuaiidain  conviciis. 

VI.  Amice,  Bethsabce  siluit,  et  iu  iiiillo  maliguata 
est;  ct  nihilomiiius  tamcn  facta  est  sliiuulus  sub- 
vcrsionis  viro  pcrfccio,  et   mortis  aculcus  inarilo 


iufatuatiis  est  aiuore  Leucotboes,  sibi  ad  ignouii- 
iiiam,  illi  ad  iuterituiu  :  et  eclipiica  diu  vici^situ- 
dine  varius  faclus  esi,  frequcnter  sui  liiinini»  cx- 
pers,  quo  lotus  uiiiversaliter  egebat  muiidus. 

XI.  Ainice,  ne  illud  lumeii  quod  in  le  est,  tene- 
brae  liant,  Leucothoeu  fugito.  Mars,  qui  deus  bellan- 
tium  dici  meruit,  friuiiiphoruiu  fainiliari  frequentia, 
in  quibus  expcdit  vis  animi  maxime  prompta,  uil 
sibi  ineiiicus  a  Vulcano  ligatus  est  cum  Venere, 
invisibilibus  quidem  catenis,  sensibilibus  tanien. 
iloc  aulem  ad  plausum  salyrornm,  et  ad  risuui 
ccelestis  ctiriae. 

XII.  Amice,  me.liiare  saltem  catenas,  quas  non 
vides  ct  jam  in  parte  scntis  :    ct  eripc  le  dura  ad 


255  EPISTOLA  XXXVI.  VALEIUUS 

huc  rupiibilcs  sunt,  ne  claudus  ille  faber  elturpis, 
quein  deus  non  esl  mensa,  nec  dea  est  dignala  cu- 
bili  te  Veneri  suo  uiore  concatenel,  ct  te  sui  simi- 
lem  turpem  et  claudum,  iino  quod  magis  limeo, 
loripedem  faciat  :  et  non  possis  quod  salvat,  tissatu 
babere  ungulatn,  sed  alligatus  Veneri  dolor  flas,  et 
irrisio  videntium  :  dum  sibi  applaudant  caeteri. 
A  falso  dearum  judice  reprobaia  est  Palias  :  qu» 
non  deleciare  promisit,  sed  prodesse. 

Atnice,  iiumquid  et  tu  sic  judicas?  Yideo  enim 
jam  te  fastidienti  animo  tota  celerilate  percurrere 
quae  legis  et  sententias  non  ailendcre,  sed  exspc- 
ctare  schemata.  Frustra  cxspectas  :  donec  bic  tur- 
bidus  amnis  cflluat,  ut  haec  fetulenta  secedens,  pura 
tibi  fluenta  irrigent.  Similes  cnimvero  oportet  esse 
sui  fonlis  rivulos,  aut  turbidos,  aul  claros.  Sic  vero 
imperitiam  cordis  mei,  vitium  orationis  cxpriniit  : 
et  strumosa  diclionum  imperilia  delicatum  offendit 
aniinum.  IIujus  imbecillitatis  mihi  conscius,  dtver- 
lissein  me  ad  dissuadendum  libenter  :  sed  quia  ta- 
cere  non  potui,  locutus  sum  ut  potui. 

Qnod  st  mihi  esset  tanta  slyli  virtus,  quantus 
esset  scribendi  aniiuus:  tain  eiegantia  tibi  verba 
Iraiismitterem,  et  tam  nobili  maritata  conjugio, 
ut  singula  seorsum,  et  oumia  simul  suum  vide- 
renlur  auctoreni  benedicere.  Sed  quia  mihi  omuia 
debes  quaecumque  adhuc  nudus  amor  ct  iufccun- 
dus,  ne  dicam  slerilis,  mcreri  potest  cx  oauubus  : 
mibi  praebe  iitlerim  palienter  aurem,  dumevoivam 
quod  implicui :  et  a  ine  uon  requiras  purpurissam 
oratoris,  aul  ccrussam,  quain  ine  nescire  fateor  el 
fleo :  sed  scribentis  voium,  cl  pagina?  verilalein 
acccpta. 

XIII.  Julius  Caesar,  cujus  amplitudini  slrictus 
foil  orbis,  die  qua  nobilem  filium  suuin  ausa  est 
occare  saeva  nimis  Airopos,  Tugillio  bumiles  qtii- 
dein,  sed  divinos  quasi  siylos  prserioccnti,  aurem 
humiliter  iuclinavit  in  valvis  Capitolii  :quod  si  ct 
aniiuum,  poenas  ei  dedissenl,  quibus  ipse.  Tu  vcro 
stylorum  tuortim  mihi  pr&uutilio  aurem  inclinas, 
ut  aspis  vcneiiciis ;  adhibes  animum,  ut  aper  la- 
tralibits  :  placaris,  ut  dipsas  [/»/.  serpens  ],  cui  sul 
incanduit  a  cancro.  Tibi  consulis,  ui  sprela  Mcdca. 
Tibi  niisereris,  ut  aequor  uaufragis  :  quod  maiiutu 
contiues,  reveremia  regiae  pacis  esi.  Amice,  se 
huiuiiiavit,  iicei  cilra  perfectum,  domitor  orbis 
lideli  suo  :  et  pcne  pedem  reluitt,  quia  pene  pa- 
ruit  :  etpene  succubuit,  quia  pene  obedivil  [  Al. 
audivit  ),  et  non  peuiius.  Nihil  ci  multa  humililas 
profuit,  quia  iioii  plenu.  Quid  tibi  confert  tua  tain 
ferina  iiihumanitas,  et  rigor  inflexus,  et  borror 
supercilii  ?  Quid  uitro  irruis  in  latronum  insidias 
inertnis  :  buinilia  te,  cede.  Sed  ad  nioduin  bumi- 
liialis  ejus,  qtii  lotutn  sibi  mundum  bumiliavit : 
el  audi  amicum  tuum.  £t  si  Cxsarem  crrasse  cre- 

*  Hic  forle  Livium  Pcenttm  ctim  Patavino  confun- 
dit :  Camiius  eniui  Gaditanus,  cujus  saepe  memiiiit 
Marlialis  eidciu  coaevus,  Paiaviiium  Livium  invi- 
sis>e  iraditur,   uoii   Pccnum.    Verus   iiieronyinus 

Pathol.  XXX. 


RUFiNO,  NE  DUCAT  IIXOREM.  2C6 

A  dis,  qui  Tugillio  non  credidit  :  cxaudi  et  attende, 
quid  et  aliis  contigcrit,  ul  tibi  prosit  eorum  laesio. 
Indemnis  est  entm  castigatio  quam  perstiadeut 
exemplaria.  Nescio  qtio  refugio  luius  es,  aul  quo 
torpescis  asylo.  C&sar  imntisericordes  Persiries  re- 
perit,  et  non  est  reversus :  tu  si  unquam  tale  gym- 
nasinm  evasisli,  pios,  impios  invenisti. 

XIV.  Phoroneus  rcx,  qtii  legutn  thesauros  popu- 
lis  publicare  non  invidit,  sed  is  pritnus  Graecorum 
studia  deauravit,  die  qua  viam  umversitatis  in- 
gressus  est,  ait  Leonlio  fratri  suo^  Ad  suiniuam 
feliciiatem  nihil  mihi  deesset,  si  uxor  mihi  seiu- 
per  defuisset.  Cui  Leontius  :  Et  quomodo  uxor 
obstat? 

At  [  Al.  ait  ]  illc  :  Mariti  omnes    sciunt.   Amice, 
B  utiuam  tu  semel  maritus    fueris,  el   uou   sis,  ut 
scias  qutd  fclicilatem  impediat. 

XV.  Valentinus  imperator  octogenarius  adbuc 
virgo,  cuni  audiret  die  fali  sui  triumpborum  prae- 
conia  recoli,  quibus  frequentissimus  crat  ,  ait  una 
se  tantum  gloriari  victoria.  El  requisilus  qua  ? 
respondit  :  Quod  inimicorum  nequissiinuin  dcvici 
carncin  mcam.  Amice,  bic  inglorius  migrasset  a 
saeculo,  nisi  ei  foniter  reslilisset,  cum  qua  tu  as- 
seusum  familiaritatis  pepigisti. 

XVi.  Cicero  post  rcpudium  Tereiiiiac  uxorari 
noluil,  dicens  se  pariter  uxori  ct  philosophiaeope* 
ram  dare  non  posse.  Amice,  utinam  libi  hoc  ani- 
mus  tuus  respondeat,  vei  tua  lingua  mihi  :  ut  io- 
p  qucndo  sailem  eloqueniiae  principcm  digueris  imi- 
tari,  el  rniui  spem  facias  vel  vanam. 

XVII.  Cannius  a  Gadibus  ilerculis,  poeta  facun- 
diae  lenis,  et  jucundae,  reprehensus  est  a  Livio  * 
Pceno,  gravi  ct  uxorato  bisioriogr.ipho,  quod  mul- 
tartim  gauderet  amoribus,  his  verbis  :  Nostram 
philosophiam  parlicipare  non  potcris ,  dum  a  tot 
participaris.  Non  enim  eo  jeccre  Juiionem  ainat 
Tyrus,  quod  multi  vultures  iu  multa  diveliuni.  Cui 
Cannius  :  Si  quando  labor,  resurgo  caulius  :  si 
paulum  opprimor,  alacrius  resumo  aercm,  vices 
uoctium  dies  reddunt  iaeliores  :  sed  tenebrarum 
perpeiuitas  iiisiar  inferni  est.  Sic  liha  primrevii 
verni  solis  delicaia  teporibus  varietate  tum  Euri, 
tum  Noihi,  tum  Zcphyri  laeliiia  eflnsiore  lasciviunt, 

D  quibus  uno  spirilu  fulminans  Libs  incumbcns  occa- 
6um  facil.  Sic  Mars  ruplis  testiculis  in  mensa  coe- 
lesti  recumbil  conviva  superum,  a  qua  uxorius 
Mulciber  suo  fune  ionge  religatur.  Sic  levius  li- 
gant  multa  flla  quaui  sola  catena.  Sic  mihi  a  phi- 
losopbia,  delicias  libi  solatium.  Amice,  utriusque 
vcrba  probo  :  vitain  ncutrius.  Minus  lamcii  mulli 
iuorbi  laedunl  salulisvicissiludiueiiiterpolati,  quaui 
languor  uutis,  qui  doloribus  irremediatis  uon  ces- 
sat  aflligere. 

XVIII.  Pacuvius  fleus,  ait  Arrio  vicino  suo:  Ami- 

epislol.  58,  ad  Paulinum  :  c  Ad  istutn  Livium, 
iuquii,  aureo  eloquonii.e  fonle  iiianantein  de  ulli- 
iiiis  Uisputiio1,  Culiiaiumqiie  liuibus  qtiosdam  ve- 
nisse  uobileslegimus.  • 

9 


«57  S.  HlERONYMl  OFEKUM  MANTiSSA.  868 

ie,  arborem  h:ibeo  in  horto  meo  infelicem,  ile   qua  a  Oilil  fe.niua,  el  ariiliciosa  ctun  nocere   vull,    quod 


pi  ima  uxor  mea  se  suspendit ;  poslmoiluiu  secunda, 
jam  iiunc  terlia.  Cui  Arrius  :  Miror  te  iu  lol  suc- 
ceasihus  lacryiuas  inveoisse.  Et  iteruiu  :  Dii  bonit 
quot  libi  dispeudia  arbor  illa  suspeudit  I  Et  leilio  : 
Amice,  da  el  luibi  de  arhore  iiia  surculos  quos 
seiah».  Amice,  limeo  ne  el  te  oporteatarboris  illms 
surculosmendicare,  cum  jnm  inveniri  nou  polc- 
runl. 

XIX.  Scnsil  Sulpilius  ubi  ipstun  calceus  suus 
preuiebai,  qui  ab  uxore  nobili  et  casU  diverlit. 
Amice,  cavc  tbi  ne  le  premat  calcens,  qui  avcili 
iion  possit. 

XX.  Ail  Ctio  Utiteusis  :  Si  absque  femina  pos- 
sel  esse   nwndus,    conversalio    uoslra   uon   esset 


semper  esl  cl  frcquenter ;  cum  juvare  paat,  ohct»l. 
Umle  fil,  ulfrcquciiler  uoceat  noleus.  In  fornace 
posiius  es  :  si  aurum  es,  exibis  purior. 

XXIY.  Uejauira  Tirynibium  vestivit  mierula,  cl 
moiihirorum  malleum,  monsiri  sanguiue  ulia  esl  : 
sibique  processit  ad  lactymas,  quod  ad  l.ciiii.uu 
inacliiuaia  est.  Amice,  trajectom  telo  ilerculis 
scivit  el  vidit  fte^sum  isia  ;  nihilomiiiu»  tau  en 
Nes-o  creilitlil  in  Uerculem  ;  et  quasi  nou  spoute, 
quem  dehuil  vestire  inleicul.i,  veslivit  interilu.  1«»- 
sani  capiiis  ei  pisecipitis  csl  femina,  indeliberaia 
semper  voluuUte  ;  pracipuuui  arbitratur  quod  vull, 
et  quod  nou  expedii  ;  el  ui  prae  omnibus  placere 
cupil,  iuplacitum  suuiu  oiiniibtispratferre  consuiU 


absquediis.  Amice,  Cato  non  nisi  vera    et  coguita  8  esl.    Doodecim    inbumanos    labores  consummavil 


loqutbaiur,  uec  quisquam  femiuaruin  exsecratur 
ludibiia,  uisi  lususet  expcilus,  elconscius  pocuaj. 
Ilis  igiiur  fidetn  bal>ere  decel,  qui  cum  omni  veri- 
uie  ioqiiuniur.  ili  sciunt  ut  piacet  dcleciatio,  et 
puu-it  delictuiii.  Hi  noruiitquod  fios  Veueris  rosa 
«»l  :  qu.a  si.b  ejus  purpura   niulti    latenl    aculei. 

XXi.  MeUlttts  Mario  respoudil,  cum  ejus  tiliani 
-dote  divitem,  foriua  nobilem,  genere  claram,  fama 
felicem  ducere  noluit  :  Malo  meus  esse  quam  suus* 
Cui  Marius  :  imo  ipsa  tua  erii.  At  ille  :  liuo  vi- 
rtim  oportei  uxoris  esse.  Logicum  est  eiiiui,  Ulia 
eruul  suhjecU,  qualia  permiserint  pradicala.  bic 
facetia  verbi  Melelli  divertit  ab  oneribut  dortum 
eju$.  Amice,  st  uxorari  oportet,  nou  expedil  qui- 
oem.  Verumiainen  sit  auior  in  causa,  uou  census.  C 
£t  faciem  uxoris  eiigas,  non  ve&tem.  Et  aitimum, 
non  aurum.  Et  tibi  itubai  uxor,  nou  dos.  Ergo  si 
quo  modo  heri  poleat,  prasdicari  poleris,  ut  livoeui 
doii  ducas  a  subjecio. 

XXII.  Lais  Corintbia  prcrogativa  pulcbritudinis 
ius  gnis,  taiituiumodg  regum  el  priiiciptuii  digoa- 
batur  amplcxus.  Conata  est  tauieii  DemOblheni 
pbilosopbo  panicipare,  ut  notje  castiutis  ejus  mi- 
raculo  solnio,  videretur  specie  sua  lapides  movisse, 
ut  Amphion  cilhara,  attractumque  blandiiiis  ua- 
ctavit  suav.ter.  Cuiuque  jam  Dcmosthenes  emolli- 
reiur  ad  thalamum,  petivit  ab  eo  Lais  ceiilum  ta- 
icuta  pro  comseusu.  At  ille    suspiciens   in    •:celum, 


Alcides.  A  lerlio  decimo  qui  omnem  inhumanita- 
tem  excessil,  exsnperaltis  esl.  Sic  foriissimus  ho- 
minuin,  aeqne  dnlemlos  ut  gemebundus  occubuil, 
qui  coeli  arcemsine  gemitu  Kusiinuerat  inmieris. 
Taudem  quae  uuqtiam  iiite.r  tot  millia  lnilliuin  se- 
duluin  sollicilumque  peccaiorem  perpetua  cou- 
tristavit  repulsa  ?  vel  quaj  coiistanter  prafciditvcrba 
peteutis  ?  favorem  sapit  ejus  responhio ;  et  quan- 
tumcumqiie  dura  fuerit,  semper  in  aliquo  \erM 
sui  angulo  babebis  aliquem  pelitionis  luas  fomiiem 
impliciliim  ;  qmelihet  negai,   nulla    pernegal. 

XXV.  Irrumpit  auruin  in  propugnacula  lurris 
Acrisii,  valloque  muliiplici  sigiiatam  Dauaes  puli- 
citiaui  solvit.  Amice,  sicut  virgtni  quae  terrani 
triumpharat,  de  ccelo  pltiil  incesltis  :  sic  quam 
imiiquam  fallit  humilis,  vincit  sublimis.  Sic  arbo- 
rem  quam  iiunquam  movit  Favonius,  evettit  Aquilo. 

XXVI.  Lyria  virgo,  vergcns  in  senium,  fama 
custiatis  privilegiaia  conslanter,  tandem  oppre*s»a 
Apolliuis  phanlasinaie  concepii,  pepetitqiie  Pla- 
louein.  Amice,  quam  illibaiam  servaveruut  vijri- 
ii:v,  dt  Aoravii  illusio  per  souniium,  ul  semper  ora- 
ne  rosarium  aliquo  ttirbine  sua  purpura  spolietur. 
Scd  bene  si  quid  hic  bcne,  quod  patrissavit  Plaio 
in  sapieniia,  1 1  quod  simihs  facius  est  nomiuis  et 
numinis  patris  prajcipui. 

XXVil.  Amice,  iniraris,  an  indignaris  magis, 
quod  in  parabulis  tibi  siguificein  gentiles  esse  imi- 


ait ;  Non  emo  tanti   pcenilere.   Amice,   utiiiam   iu  D  taiidos.Christianoidololairas,  agno  canes,  denique 


ccelum  et  tu  acumen  meniis  dirigas,  ut   U   eflu- 
gias  quod  pceniieniia  est  redemi. 

XXIII.  Livia  virum  suuid  iuterfecit,  qiiem  u'i^ 
mis  odiit  :  Luciilia  suum,  quein  niiuis  amavit.  llia 
sponte  misctiit  acoiiilum  :  baec  decepta,  furorein 
propinavi1  pro  amoris  poculo.  Amice,  contrariis 
coniemicruni  votis  isl*.  Neutra  tameu  defraudata 
est  liue  fraudis  feraiueee,  et  proprio  scilicet  malo. 
Variis  diversis  imeduut  semitis  feminae,  quibus- 
que  aufraciibus  errent,  quibusque  devient  inviis, 
iiiius  esl  exitus,  una  ouiniuin  viarum  suarum  meta. 
Uiiiciiiu  caput  et  conventus  omuium  diversiuium 
ftuarum  malilia.  Exemplo  haruin  experimeiilum 
ti'|M«,  quod  audax  est    ad  oiuuia  quaj    ainat    vel 


bono  malos  ?  Volo  sis  api  argumeino>ae  similis,  quje 
mel  elicit  ex  urlica  :  ut  sumas  mtl  de  petra,  oleum- 
que  de  taxo  durinimo.  Gentilium  novi  ^upvTdti- 
lioueiii,  sed  omuiscreatura  Dtsi  aliquod  Ii4>.t  **xem- 
plar  Uotiestt.  Unde  ipse,  tum  aries,  tum  leo,  iuiti 
vermis  dicilur,  sed  plurima  pcrversa  agtint  iucre- 
duli  ;  aliqua  tamen  quie  cum  ipsis  iuterieraiit,  in 
nobis  fructum  abundare  fecerunt.  Quod  si  illi  xo- 
nas  habueruut  pelliceas  causa  miindiiiae,  sine  spe9 
sioe  fide,  sine  prsedicamento,  sine  charitate  :  pro- 
fcclo  si  nos  fuerimus  asini  et  sues,  aut  aliqua  inhu- 
inanitate  bruloruin  similes,  quo  fidei,  quo  spei# 
quo  chariutis  merito  digui  reperiemur  :  cum  videas 
propheiaF,  et  prxcipue  illum  mundi  cordis,  quein 


%9  KPISTOLA  XXXVII    DE  ORIGINE  ANIMARUM. 

wHeernerepossuntoculi.  llli    auiem   studio    sua- A  EPISTOLA  XXXVII, 


270 


ruinarlium  se  inultis  conalibus  afllixerunt,  nulto 
fulnrae  felicitatis  inluiiu;  seJ  tantum  ne  animas 
baberent  ignoranies.  Quid  nobis  esi,  et  illumina- 
lio  et  lucenia  pedibus,  ctlumeii  semilis  ad  vilaiu 
aeternam. 

XXVlll.  Utinam  lianc  eligas,  uiinam  banc  legas, 
uiiiiam  lianc  introdiicas  iu  cubiculum  tunm,  ut 
iotrodueal  te  rex  in  suum.  Hanc  dudum  floribus 
lui  wis  subarasli.  Haec  iu  aetale  tua  exspectat  ut 
faciasuvam  ;  inbujns  iitjuriam,  non  dncas  aliam, 
ne  facien*,  in lempore  vindemiae  labrusca  invenia - 
rw.  Nolo  te  sponsum  Veneris  fleri,  sed  Palladis. 
ll*c  sponsa  te  iuduet  monilibus  pretiosis  et  orna- 
bit:b*c  teindiietveste  nupiiali.  Hae  nuptiae  glo-  b  m*  edidil  'ibruin,   iu  catalogo  ecclesiastieae  prae- 


SEU    DIALOCUS   Sl'B    NOM.NE    HIEROMMl    ET  AUGU-TI.1I, 

De  oiigine  animamm. 

I.  Cum  apud  vos  ccelestis  eloquenikc  purissimi 
fontes,  el  lilierarum  omnium  fluenta  redundent  ; 
ac  solida  secunduin  verlicem  sanitas,  vestra  cun- 
cta  flrmo  statu  membra  contineat  :  miror  siuporc 
menlis  aitoniius,  cur  slillicidium  insulani  rivuli 
dignemini  haurire,  nitores  corporis  iniirma  meden- 
les.  Magis  ergo  quae  dc  Graecorum  muiuavi  fon- 
libus,  sitientibus  proferam  [  Al.  praeferam  ],  aique 
Lalinoruui  latices  limpidissiinos  ad  vestri  cordis 
secreta  perducam. 

II.  Origenes  'igitur  qui  nullum    proprie  de  ani- 


riabuniur  Apotline  paranymplio  :  barum  Fescen- 
niua  decebit  cedros  Libani.  Stilbon  uxoratus l, 
spem  bujus  tain  desideralae  solemiiilatis  devote 
concepit  :  sed  in  tiuiore,  causa  bujus  tota  haec 
lectio  facta  est. 

XXIX.  Ad  buiicfinem  lucul.ma  lota  haec  prnperat 
oratio.  Hic  rigor  hujos  dissuasionis,  hic  tolus  arma- 
lur,  cujus  multo  cbalvbe  praeduratos  seniis  acuteos. 
Dura  ebt  inauus  cbiiurgici,  scd  sanaus.  Durus  esl 
bicseriuo,  sedsanus.  Scd  uiinam  tam  ulilis  quam 
devotus.  Amice,  arclam  libi,  ul  ais,  inflitfo  vivcndi 
regulam;  esto.  Esl  enim  arcta  via  quae  ducil  ad  vi- 
tam  :  uec  est  seniita  plaua,  qua  itur  ad  gaudia  ple- 


dicationis  animae  faciens  menlionem,  haec  dicil  *  : 
Deanima  vero  utrum  ex  seminis  traduce  ducatur,  ita 
ut  ratio  ipsius  vel  substautia  inserta  ipsis  corporis 
seminibus  babeatur,  an  vero  aliud  habeal  iuitiura,  el 
boc  ipsum  si  genitumest  aut  non  genilum,  vel  certe 
si  exlriusecus  corpori  indilur,  necue,  non  satis  ma- 
nifesta  praedicatioue  distinguitur.  Item  in  libro 
quem  de  Epistola  ad  Titum  scripsit  :  Si  quis,  ail, 
rationem  humanae  animae  requirat,  cum  dc  ea  ne- 
que  quod  ex  seminis  traduce  ducalur,  nequequod 
bonorabilior  et  anliquior  corporum  compage  sit, 
tradideril  ecclesiaslica  regula  :  propter  quod 
mulii  nec  comprehendere  potueruni  aliter  sentiri 
oporlere  de  anima?  ratioue.  Sed  et  qui  aliier  sm- 


oa   :   imo  eiiam  ad  ineiliocria   per  salebras  evadi-  c  Ure  ve|disserere  visi  sunt,   a  uoni.ullis  in  suspieio- 


mus.  Audivii  Jason,  quod  per  mareadbuc  inlactum, 
nec  ullis  devirgiiialuui  raiibus  aut  remis,  et  per 
lauros  et  sulphureos  ignes,  et  per  toxicali  serpeu- 
tis  vigilias  sibi  viaiidum  essel  ad  vcllus  aureum  ; 
et  sano  consilio,  licet  nou  suavi  usus,  abiit  et  re- 
diit,  et  opiabilem  tbesauruui  rclulil  :  sic  absiu- 
tbiuui  verilaiis  accepial  inoiosae  meiilis  buu»ilitas9 
fecuudaf  ofliriosa  sedulitas  in  fructum  perducit 
perseverantiae  utilitas.  S.c  sementem  serii,  piucer- 
na  piuviaruin  Ausler.  Consolidat  scopa  viarum 
Aquilo.  ln  iibertaiem  promovet  florum  procreator 
Zepbyrus.  Sic  dura  priucipia  dulci  linc  mune- 
rautur.  Sic  arctus  callis  ad  ampla  palatia  perducit ; 
sic    angustus  trames  ad  lerram  ducit    vivenlium. 

XXX.  Sed  ne  longo  (e  dispcndio  suspeudam,  ut  D 
majori  tcslimonio  iiiihi  fldes  adbibealur  :  lege  au- 
reolum  Tbcopbrasli,  el  Medeam  Jasouis  [  Al.  Na- 
soai*],  et  vix  pauca  iuvenies  impossibilia  nutlieri. 
Auiice,  det  tibi  Deus  omuipotens  feminae  fallacia 
non  falii  :  et  illuniinet  cor  tuum,  ne  praesttgiatis 
oculis  leudas  quo  ego  timeo.  Sed  ne  Oresten  * 
scripsisse  videar.  Tale. 


*Philosophu*  ille,  ut  videtur,  qui,  uxore  amissa 
et  librris,  ontnia  tunc  boua  apud  se  habere  gra- 
tulabalur. 

*  Palam  est  atiudi  ad  versum  ilium  Juvenai. 
Sat.  \  : 

m  Scriolus  et  in  ter«o  necdura  flnilus   Oreslei. 


ne  babentur  velul  novi  aliquid  jntroducenies.  Fa- 
telur  ideni  ipse  Origenes  in  praefatis  opusculis,  sed 
et  Eusebius  Ca^saricnsis,  et  Pampbilius  mariyr, 
Basiiius  quoque  et  Gregorius,  Didymusque,  et  Ru- 
flutis  similiter  in  suis,  unius  subslautiae  omnes  esso 
auiuias,  el  immortales  et  ralionabiles  liberi  arbiirit 
ac  voluutatis  :  judicandas  quoque  esse  pro  hU 
quae  in  hac  vita  gesserunt  :  esse  tamen  eas  factas 
a  Deo  qui  universa  ^reavit  et  coudidit.  Quando  au~ 
tein  faciue  sni,  olim  simtil,  aut  nunc  per  singub>i 
nasccntium,  quid  periculi  esse  aiuuti  allerum  c 
duobus  opiuari  ?  Aihanasius,  Hilarius,  et  Ambro- 
sius,  pnrparatis  jam  in  ventre  mulierum,  deforma- 
tisque  corporibus,  tunc  ad  praesens  creari  animas, 
et  inseri  defonnalo  jam  corpori  ciiminautur. 

III.  Jam  vero  illi  qui  ex  traduce  aniinas  veniie 
conlirmant,  et  simul  corporali  eas  semiue  semi- 
nari  :  siquidem,  ul  quidam  ipsorum  aflirmare  »o« 
leut,  non  aliud  .dicunt  esse  auimam  quam  iii^uflla- 
tionem  Spiritus  Dei  :  illam  scilicet  quatn  inilio 
facturae  muudi,  Deus  insufllasse  dicitur  iu  Adain, 
de  ipsa  Dei  esse  eam  substautia  proutentes  :  quo- 

s  Hacc  Origenes  in  Procem.  lib.  r.tpX  'Apxcuv, 
senlii,  quae  hic  iisdem  ipsis  Rufinj  verbis  proferun- 
tur,  et  in  alio  opere  de  Deitate,  et  iucarnaiioiie 
Verbi  ad  Januurioin  1. 1,  c.  2,  inter  supposititia 
Auguslini  lom.  VIII,  repiicantur. 


471  S.  HIEilONYMI  OPlv 

niodo  non  isti  vidcbunlur  quodammodo  lixc  practer  A 
Scriplurae  rcgulam  cl  ralioueni/pictatis  asserere, 
quod  substantia  Dei  esl  quae  peccai,  si  aniina  qme 
de  siibstauiia  Dei  est  peccal :  insuper  eliain  quod 
el  poenis  subdenda  sil  pro  peccalo.  Sed  et  iilud 
;.  fc  quod  absurdum  esi,  incurrcre  non  vidcnt  ;  quia 
J  neccsse  cst  eam  simul  cum  corpore  inori,  cl  esse 
morlalein,  si  simul  cum  corpore,  vcl  seminata, 
vel  formata,  vel  nala  cst. 

IV.  Tum  dcinde  illi,  id  esl,  Apollonius,  Terlullia- 
nus,;Pompcius,  Arnobius,  Lactaniius,  atque  Apolli- 
narius,  qui  unain  quidciu  cx  nullis  subslanliis  a 
Deo  faciam  esse  dicunt  animam,  \d  esl,  illam  qua; 
prima  facla  esl  in  Adam  ;  et  ex  Adam  omuium 
hominum  animas  exsistere,  ct  Ecciu.dnm  corpora- 
tain  sine  dubio  successionem,  traduccjn  quoque 
fieri  aniraarum  :  cliam  ipsi  quid  aliud  ostendunt, 
nisi  auimas  essc  morlaies  ?  Si  cnim  sicut  aoimalia 
c&tera  c\  solo  seniiue  oriuulur  :  iia  eliam  dc  lio- 
minibus  senlimus  ;  ul  cum  corporesimul  in  codeui 
semiuc,  eiiaiu  auima  ilelundatur.  Quid  diciinus 
de  his  *qui  imperfecti  adhuc,  ct  dc  ventre  aborsi 
sunt  :  el  qui  nonnumquam  eiiaro  anlequam  vascu- 
iorum  naturaiium  receptaculis  semiua  sintsuscepta, 
dcpereunt  ?  In  quibus  sine  dubio  invcnitur,  quod 
simul  eiiam  ilbe  quae  nalurali  raiioncscminibus  in- 
serta»  eriint  aniuue,  exstinctae  sint  pariler  et  cor- 
rupta*. 

V.  Sivc  ergo  cx  insulllatione  Domini  sunt,  sive 
ab  una  qu«e  prima  iacia  esl,  nccessarium  est,  si-  C 
mul  utcum  corporibus  corrumpaniur,  si  camdcm 
cum  corporibus  etiam  originem  sumuni  secundum 
ipsorum  ralioncm.  Aut  enim  nihil  omnino  ex  ra- 
tionabili  alque  immortali  anima  participavit  illud 
quod  adliuc  iu  venlre  corrupluin  csl  ;  et  rcpulsa 
est  il!a  raiio,  quai  alfirmat  cam  in  seminis  tra- 
duce  simul  cum  corporibus  seminatam  ;  aut  si 
pariicipat,  necessilas  imminet  conlileri  roorlalem 
csse  animam,  quod  iides  nostra  utique  non  recipit, 
Doinino  declarante,  .defunctorum  animas  et  collo- 
quium  apud  inferos  babuisse,  et  Lazari  sciliccl  in 
beatorum  sodibus  ovantem,  et  divitis  flagranlem 
in  inccndiis. 

VI.  Esse  namqueanimasimmorlales,  non  lantum 
tlivini,  scd  et  pbilosopborum  pleni  sunt  libri.  Quod 
taliier  csse  Cleombrotius  Ambraciola  iu  Platonis 
libro,  Socrate  dispuiante,  didiccral  ;  qui  bomicida 
sibi  esse  non  limuil,  ac  se  de  allissirno  praecipita- 
vit  muro,  dum  et  nulium  post  morlem  autumat 
reslare  judicium,  et  sine  discrimine  aliquo  merito- 
rum,  omnes  animas  post  corpora  aequalUer  ferri 
arbitraiur  ad  ccelum.  Quod  adeo  pro  vero  tenue- 
runt,  et  sic  illos  omnes  saeculi  sapientes  una  uebula 
liujus  erroris  mvolvit ;  ot  et  ipse  lam  laudabilis, 
ut  putant,  doctor  homicida,  ipsum  se  privatim 
nc  publice  occiderclur,  occiderit.  Sic  quoque  Oato, 
iecto  in  noetc    ad  lucernas  Plalonis  libro,  qui  im- 


RUM  MANTISSA.  %11 

mortalitatcm  anima3  docct,  striclo  gladio  revclatum 
manu  peclusseincl  ilciumquc  percussit. 

Vil.  Redeamus  ad  illas  pncterea  sanctorum  no- 
bilissimas  dispntalioncs,  uon  in  Acailemiae  nen.o- 
ros#  obscuris  textas  [Al.  tectasj  umbraculis,  sed 
coelcsli  iilustraias  cx  lumiue.  Beatus  itaque  llieio- 
nymus  tam  sanclum  Victorinum  mariyrem,  quain 
plerosquecatbolicos  secutus,  se  potius  (ieri,  quatu 
propagari  aniinas  :  secundum  iliud  quod  in  Evan- 
gelio  scriptum  cst  :  Pater  meus  quolidie  operatur, 
ct  ego  operor  (Joan.  v,  17),  crcdere  siguificavit. 
Sanctus  quoque  Auguslinus  banc  opinionem  in  octo 
admoduin  volumiuibus,  verbis  tueri  cernitur.  Sed 
cum  originale  peccalum  pocnasqne  parvulorum,  qui 
sinc  baplismatc  moriuntur,  declarare  nilitor,  a  Deo 
factam  in  Adam,  et  ex  ipsa  omnium  liominuin  ani- 
roas  existere,  lam  suis  argumeutis,  quam  Scriplu- 
rarum  lcstimoniis,  utest  illud  :  Animce  qr.m  iii- 
yres&oe  tuni  cum  Jacob  /Egyplum,  et  egrcuce  de 
(emore  illius  (Gen<  xlvi,  26) ,  amplecti  propensua 
compcriujr. 

&.  VIII.  Hujus  asserlionibus  beatus  Gaudiosjis  epi- 
scopus,  aniinarum  el  corporum  promptissi»»u& 
medicus,  uostrisque  teinporibus  unus  martyr  :  cum 
nobiscum  colloquitim  famiiiariier  babuisset,  per 
totam  orationis  suae  seriem  eviilcntissimis  approba- 
tionibus  usus  est.  At  vcro  sanctus  Ambrosius, 
quem  jam  superius  inter  viros  aposiolicos  merao* 
ravimus  :  inboncslum,  inquit,  puto  aniinas  cum 
corporibus  generari,  ul  anima  nascalur  ex  aniina, 
quod  ucc  animyc  ipsi  competit  :  aut  si  certe  singu- 
\x  ccelesti  polcslale  facta?  sunl,  et  ex  ipsis  caele- 
rae  naia*  sunt,  potcst  cx  una  Adie  anima  credibile 
videri  caMeras  nasci  :  sed  non  convenit,  quia  soli 
Deo  boc  possibile  fuit,  ut  simplex  generaret,  nec 
ccetcris  coucederetur,  quod  tam  mysticum  cst  in 
causa  Saivaloris  :  ut  non  solum  a  solis  gentilibus 
vci  Jud&is,  verum  eliam  ab  ipsis  qui  Christianos 
se  dicunt,  iucredibilc  putelur.  Pliotiniani  eniio 
bano  fldem  spernunt,  non  credunt  Deum  generasse. 
Nam  si  co  tempore  quo  scminalur  corpus,  ct  ani- 
ma  generatur  ex  anima,  dc  Adam  *  costam  subla- 
tam  Ieginms  :  non  lamcu  animam  natam  ex  anima. 
Sed  si  costa  sccum  babuil  animam  :  jam  non  nata 
est,  sed  [  Al.  si]  delracta  in  parlem.  Scd  ncc  hoc 
seriplum  cst  :  propbela  euim  Zacbarias  inter  calc- 
ra  :  Qui  plasmas,  inquil,  animam  hoiuini*  iu  eum 
(Zach.  xn,  i).  Nec  Isaias  ab  bis  dissentiens,  ait  : 
Sic  dicit  Dominus  Deus  qui  fecit  le9  et  finxit  te  i» 
uiero  (lsa>  xliv,  2).  Si  ergo  in  ulero  Augilur,  jam 
formato  corpori  tribuilur.  Cum  cniro  oimiia  inein- 
bra  implct  corporis,  iigurata  dicilur  in  corpore  : 
ut  sicut  aqua  cum  sit  sine  effigie,  inissa  tamen  in 
vas,  figuraia  videtur  :  ita  et  anima  cum  sit  natura 
incorporea  et  simplex,  formalor  in  corpore,  sin- 
gula  merobra  viviflcans  :  quod  quidero  Moyses  roa- 
nifeslius  tradidit,  dicens  :  Si  qui$  percusserit  mn- 


1  JIjcc  vcrbu,   geucratur  ex  antma,  ac  Ad»mt  U\  nupera  edilione  dcsiderantur. 


273  EPISTOLA  XXXVII.  DK  ORlGiNE  ANIMARUM.  274 

Ifcrem  in  utero  habentem,  et   abortherit  ;  si  forma-  A  ac  disserere  non  graveris.  Quacsilo  de  anima  inul- 


Ittin  fuerit,  dct  animam  pro  anima  :  si  aulcm  in- 
formalum  fuerit,  mulctetur  pecunia  (  Exod.  xxi, 
92-25) ;  ul  probaret  nou  inesse  aniraam  aniequam 
formam.  Itaque  si  jam  formaio  corpori  datur,  non 
in  conceptu  corporis  nascilur  cum  semine  derivata : 
nam  st  cum  semine  et  anima  existit  ex  aitima, 
utultae  inimac  quotidie  pereunt :  cum  seiuen  fluxu 
quodam  non  proflcilnativilaii. 

IX.  Sed  si  prius  respicianius,  videbimus  qitid  se- 
qui  debeainus.  Conteuiplemur  facturam  Adae  :  in 
Adam  enim  cxcmplum  daium  csl,  ut  ex  eo  inlelli- 
flatur,  quia  jam  formaium  corpus  accepit  animam. 
Nain  polerat  Deus  animam  limo  lerrae  admiscerc, 
et  sic  formare  corpus.  Sed  raiio  inflrmatur,  qula 


los  movet,  in  quibus  et  me  esse  conlileor  :  naui 
quid  de  anima  firmissime  teneam,  non  taccbo. 

Hieronymus.  Ifeliris  nos  virlutibus  tuis  :  et  par- 
vos  magnus  extollis,  ultiuiamque  partem  convivii 
occupas,  ut  patrisfamilias  judicio  provebaris.  Sed 
velle  fateor,  sed  eniti  prarfero,  magistrum  renuens, 
comitem  spondco  [Al.  rcspondendo],  petenli  daiur, 
pulsanti  apcritur,  qurercus  iuvenit :  discamus  in 
terra,  quorum  nobis   scicniia  pcrscveret  in  coclo. 

Auguslinus.  Cerlus  cliam  suni  animam,  nulla  Pci 
culpa,  nulla  Dei  neccssilale,  vel  sua,  sed  propria 
voloiitaie  in  pcccatum  esse  collapsam  :  uec  libcrari 
posse  de  corporc  mortis  hujus,  vcl  surc  volunlalis 
virtute,  lanquam  sibi  ad  boc  suflicicnlc,  vel  ipsius 


priuium  oportebat  domum  compaginari,  ct  sic  ha  •  ®  corporis  mortc  :  scd  gralia  Dei  per  Jcsum  Dominum 
bilatorcm  induci.  Anima  certe,  quia  spiritus  esi,      nostrum. 


iu  sicco  babitare  non  potest,  ideo  in  sanguine 
fertur.  Cum  ergo  corporis  liniamenta  coinpacta 
non  fucrini,  ubi  erit  anima  ?  An  foras  vagalur, 
quaindiu  immittatur,  cum  ralio  tradat  sic  darieam, 
ot  anima  in  corpus  non  otiosa  vagetur.  Sed  cx  quo 
iletur,  dicant,  qui  aliud  putanl,  cx  mare,  an  cx 
feuiina  [  suppl.  ex  femina  ]  ?  Nun  conveuit,  quia 
aliud  in  excmplo  cst :  propouuut  eiiim  ex  viro 
cum  costa  datam  ct  aniniam,  quod  multis  rationi- 
Inis  inflrmavi  docuimus.  Uude  forte  videatur  dari 
ex  femina,  maxiine  propter  Salvatorem  :  quem 
«cinius  sinc  complexu    camis,  dc  Spirilu   saucto 


Hieronymus.  Anima  immorlalis,  invisibilis  ct 
incorporalis  esl :  sccundum  crassiorcm  dico  corporis 
nostri  stibbt.miiam  :  dico  vcl  eo  certe  tcmpore  pu- 
nietur,  et  supplicium  sentiel,  quando  prislinus  o.or- 
pus  reccpcrit ,  ut  cum  quo  pcccavit,  cum  ipso  pu- 
uiatur. 

Auguslinus.  Dicitur  conceplio  humana  sic  procc* 
derc,  ut  primissex  diebus  quasi  iaclis  babeat  simi- 
litudinem,  seq-icnlibus  novem  diebus  convcrtaiur 
in  sanguii.em.  Dcinde  duodccim  diebus  solidetur  : 
rcliquis  quiudecim  formelur  usque  ad  pcrlecta 
lineaiueiila  omnium  membiorum   :    et  hinc   jam 


natmn  cx  femina  :  quod  si   arbitranlur,  plus  dant  f,  reliquo  lempoie  usquo  ad  tempus  partus,  inaguitu- 
femiitis  ;  aucioritalem  euira  viri  mtiuiit  in   femi-      dinc  augcatur. 


nam.  Cuui  cnini  tain  corporis  quam  animsc  origi- 
nem  ex  viro  dicant,  convcriunt  se,  ul  id  quod  po- 
tius  cst,  ex  mulicre  dicant,  id  esl,  animain  :  quod 
vero  minus,  cx  masculo,  id  esl,  corpus  ;  cum  [Al. 
lac.  cumj  manifestain  sil  or.liuem'  exempii  a  Dco 
tradituin  immutari  non  posse.  Qni  crgo  auiinas  cx 
oua  propagari  asserunt,  et  non  in  corpora  juxta 
exeniplum  primi  bomiuis  aDeoquolidie  ficri,  ana. 
Uiema  sinL 

Augustinns.  Sancte  frater  Ilieronyme,  consulens 
te  de  his  quse  nescio,  nro  Deum,  ut  fructuosum 
csse  nobisvelil  [A/.  velisj.  Quanquam  cniin  sis  tu 
inullo,  qiiam  ego  *  sim,  aelate  major,  tamen  cliam 


Ilieronymus.  Sicut  nescis  viam  spirilus  et  animae 
ingredieiitis  in  parvulum,  cl  ignoras  ossium  et 
venarum  varietalcs  in  ventre  prxgnantis,  quomodo 
ex  vili  elcmcnlo  corpus  bominis  in  diversas  cffigies 
artusque  varictur,  et  de  eodem  setnine  aliud  mol- 
icscal  in  carnibus,  aliud  durclur  in  ossibus,  aliud 
in  venis  palpiicl,  aliud  duretur  in  ncrvis  ;  ila  Dci 
opera  scire  non  poteris,  qui  faclor  est  omnium. 

Augustinub.  De  animsc  iucarnationc  utrum  ex  illa 
uua  quae  primo  hoiuiiii  data  est,  sic  caeterae  propa- 
geulur?  au  singulis  quibusqne  novae  ctiam  niodo 
fiant  :  an  alicubi  jam  cxi»icntcs  vel  miltantur  divi- 
nilus,  vcl  sponle  labantur  in  corpora?  qiuenam  sit 


Ipse  jam  senex  consuio  :  sed  ad  discendum  quod  •  eligcnda  opinio  sciredesidcro 


opus  est,  nulla  mihi  actas  scra  videri  polest  :  quia 
etsi  senes  magis  dccel  docere  quam  disccre  :  magis 
tainen  discerc,  quam  quid  doceanl  ignorare. 

Hieronymus.  Beate  papa  Augusline,  in  Scripiu- 
rtrutu,  si  placel,  campo,  sine  nostro  invicem  dolore 
ludamus.  Noli  igitur  annorum  exisiimare  nos  nu- 
mcro  :  nec  sapientiam  canos  reputcs,  sed  canos 
ftapicntiam,  Scriplura  lestante  :  Cani  hominis,  pru- 
denliaejus  (Sap.  iv,  8).  Noli,  inquain,  fidein  pcn- 
tare  temporibns  :  ncc  me  idcirco  meiiorem  putes, 
qiiotl  prior  in  Cbrisli  cxercitu  ccepciim    mililare. 

Augustinus.  Accipe  igilur  quae  milii  peto  aperiri, 


Ilieronymus.  Super  animsc  statu  niemini  veslra* 
quaestiuucuLc,  imo  maximac  ccclesiaslic;e  qu.-cstio- 
nis.  Utrum  lapsa  de  ccelo  sit,  ut  Pythagoras  pbilo- 
sophus,  omnesque  Platonici,  el  Origenes  pulaut  : 
an  a  propria  Dei  subsiantia,  utStoici,  ManiclKeu^ 
et  insana  Priscilliani  b;crcsis  suspicantur  :  au  in 
tbesauro  Dei  habcantur  olim  condilae,  ul  quidam 
Ecclcsiaslici  stuila  persuasione  conlidunl  :  an  quo- 
lidie  a  Deo  liant,  et  miliantur  in  corpora,  secundum 
itlud  quod  in  Cvaiigcbo  cst  :  Pater  meus  usquc 
modo  operaturt  et  cgo  opcror  :  auccrlc  ex  iradiu-c, 
ut    Teitulliaiius,   Apotliuarius,  et    maxima    p.us 


1  Eadcui  cdit.  Quanquam  cnim  te  multo,  guam  cgo  sim  wtatc  majomn,  lumcnfG\c. 


275  S.  HrERONYMr  OPERUM  MANTISSA-  J76 

Oecidenlalium   auliimanl,  ut  quomodo  corpus   cx  A  invoeat  in   roce  cataractarum  $narum(Psal.  xli,  8>. 

Ccrno  quo   lua    tendit  asserlio 


corpore,  sic  anima  nascalur  ex  anima  :  et  simili 
cuin  hrulis  animantibus  conditione  subsistat. 

Augustinus.  Hoc  crrie  sentis,  quod  singulas  ani- 
mas  singtilis  nnscemibus  etiam  modo  Deus  facial. 
Cui  senteutirc  ne  ohjiciatur,  quod  omnes  crealuras 
sexio  die  consuinmaverit  Deus,  el  seplimo  requie- 
verit,  adhibes  lcsiimonium  ci  Evangelio  :;Pater 
meus  usqve  nunc  overatur. 

Hieronymus.  Quid  enim  amhiguitatis  in  dicloest  : 
ut  divets;c  int  «lligeniiai  tribualur  occasio  ?Consiat, 
el  super  hoc  nulla  conlentioest. 

Augustinus.  Doce  ergo,  quaeso,  qu*  doccam  :  docc 
quod  tcneam.  Et  dic  mihi,  si  animae  singillutim  in 
singulis  hodieque  nascrnlibus  fiunl,  uhi  in  parvulis 


sed  de  hoc  iu 
pnslerioribus  disserendum  esi,  ne  dum  misccmus 
qtia?stionibus  quxstiones,  obscuram  audienlibus 
iiiielligentiam  rclinquamus. 

Augustinus.  Veruin,  quod  a  rebus  quae  nou 
crant  insiiluendis  reqtiievit  :  el  hoc  verum  est, 
quo<!  non  soltim  gubernando  qtiae  fecit,  veriim  etiam 
uliquid  nou  quod  nonduin  esl,  sed  esl,  sed  quod 
jatn  creaverat  numerosius  creando,  tisque  iiunc 
opcratur.  Yel  sic  ergo,  vrl  :tlio  quolibet  nrndo 
eximus  ab  eo,  quod  nohis  objicitur  de  requie  Dei 
ab  operihus  :  ne  propierea  non  ctedainus  nunc 
usque  fiert  animas  novas,  non  ex  illa  una,  sed  sictii 
illam  unam.  Nam  quod  dicitur,  Qtiare  faril  auimas 


peccent,  ut  indigeant  sacramento   Christi,   remis-  B  cis  qtiosnovil  cito  moriluros?  possunius  respouder« 


sione  poccati,  peccanles  in  Adam.ex  quo  caro  est 
propagala  peccati  :  aul  si  non  peccant,  qua  jttstilia 
Crealoris  itapeccatoobligenlur  alieno?Cnm  exinde 
propagatismeiubrismortalibus  inseruntur  :  uteas, 
nisi  per  Ecclesiam  subvcntum  fuerii,  damnatio  con- 
sequaiur  :  cnm  in  earum  poiestate  non  sit,  ut  eis 
possit  gratia  haptismatis  subvenire. 

Hieronymus.  Alienati  sunt  pcccatores  a  vulva  : 
erraverunt  ab  uiero  :  locuti  sunt  fa'sa  (Psal  lvii, 
i)  :  staiim  ut  nili  sunl,  suhjacucre  peccato,  in 
simililudinem  prarcaricalionis  Adai,  qui  est  forma 
fuimi{Rom.  v,  14).  Illtid  qtioque  qtiod  in  volumine 
Job  striptuni  est  :  Numquid  mundus  erit  homo 
coram  Deo,  aul  in  operibus  suis  irrcprehensibilis  vir  ? 


parentum  hinc  peccala,  velconvinci,  vel  flagellari. 

Hicromjmus.  Super  qno  quid  mihi  videretur,  in 
opusculis  contra  Rufinum  olim  scripsisse  ine  novi, 
adversum  eum  libellum  qttem  sanrtae  meuioriae 
Anasiasio  cpiscopo  Romanae  EccU-sia?  dedit.  In  quo 
ltibrica  ct  sltilta  ac  subdola  confessione,  dum  audi- 
torum  simplicitali  iliudere  nililur,  suae  fidei,  iino 
perfidix  illtisii. 

Augustinus.  Quod  in  libro  ndversus  Rtifinum  po- 
suisli  quosdam  huic  sententiae  calumniari,  quod 
Deum  dare  aniinasadtiiterinisconceptihiis  videalur 
indignum  :  nndc  conantur  aslruere  meritis  gcst* 
ante  carnem  vita»,  animas  quasi  ad  ergasiula  tiujtis 
mundi  juste  possc  pcrduci  :  uon  me  movet   niuita 


Si  adversus  famulos  suos  non  credii  :et  contraangelos      cogilanlem,  quibus  ha.vc  potesl  calumnia   refuiari. 


suos  pravum  quid  reperit  :  quanto  magis  in  liis  qui 
hubitant  domos  luieas  (Job  iv,  17  19;  :  e  quihus  et 
r.os  deeodem  lutosomus?  Nullus  enim  absqne  pec- 
catot  ne  si  unius  quidem  diei  fuerit  vita  ejns  (Job. 
xiv,  l).  Si  enim  stella:  non  sunt  mundcu  in  con- 
tpectu  Deit  quanto  magis  vermis  et  putredo  (Job. 
xiv,  5);  et  hi  qui  peccatooflcndeiitis  ftdam  tenen- 
tur  obwoxii  ! 

Auguslinus.  Ohsccro  te,  quomodo  ha*c  opinio  tle- 
fcndiitir,  qua  creJuniur  animse  non  ex  illa  una  pri- 
mi  hominis  fieri  omncs  :  sedsicul  illa  una  ui;i,  ita 
singulissiiigulx\  Ea  vero  quoe  dicuntur  alia  contra 
hanc   opiuioitcin,    facile  me  puto  possc  refellere  : 


Et  quod  ipse  respondisti,  nou  csse  vitiutu  scmeiilis 
iu  tritico,  quod  furio  dicitur  essc  suhlaium  :  scd  in 
eoqui  frumeitia  furaluscst;  nec  idoirco  lerrain, 
non  dcbuisse  grcmio  sno  scmiua  confovere,  quia 
sator  iininunda  ca  projrcerit  mai.ii.  eleganiissjma 
slmilitudo  cst,  qr.atr.  ct  anlequain  legercm,  nullas 
inihi  objeclio  ista  de  adtilteriiiis  fctihtis  in  hacquae- 
siione  fach>bat  augustias,  generaliier  inlucnli  miilta 
bona  Dcum  faccre,  ctiam  de  nostris  malispravisquc 
peccalis  :  aniiualia  aulem  cnjusqtic  crcatio  st  haheat 
prudcntem  piumque  consideraiorcm,  incffabilem 
Creatoi  i  laudem  excilat ;  quamo  magis  creaiio  non 
cujuslihcl  animalis,   scd  hoiuinis!  Si  auicin  catisa 


sicul  eslillud,  qtiod  quidam   sibi  cam  videntur  ur-  d  crcandi  qtiiciiiur,  nulla  cilius  et  melius  r.sponde- 


gere,  quomodo  coustimmaverit  Deus  omnia  opera 
sua  sexto  die,  et  septimo  die  requievcril,  si  novas 
:idlmcanimas  creat?  Quihus  si  dixerimus,  quod  cx 
Evangel  o  sttpra  posuisii  ;  Pater  meus  usque  nunc 
operatur  :  respondenl  :Operaiur  diclum  csl,  insli- 
tulas  adminislrando,  non  nuvas  instiluendo. 

Hieronymus.  Ilic  locus  nptid  imperitos  ct  Scri- 
pturarum  sanclarum  meditationem  usumque  et 
scientiam  non  habentcs,  videlur  opinionl  ttian  prima 
Ironte  blandiri.  Cxlcrum  discussus  facile  solvitur  : 
ct  cum  lestimonia  Scripturarum  aliis  comparaveris 
tcstimoniis,  ne  sihi  Spirilus  sanclus  pro  qualilatc 
)ocorum  ct  temporum  vidcatur  cssc  conirarius  : 
sccundum  illud  quod  scriptumcsl  :  Ahysws  abyssum 


tur,  nisi  quia  oinnis  creatura  Dei  hona  est.  Et  quid 
diguius,  quam  ul  Loua  faciat  Deus  bonus,  qtiae 
neino  potcst  facere  nisi  Deus  ?  ILcc  et  alia  quaepos- 
sum,  et  sictit  possum,  dico  adversum  eos,  qui  opi- 
nionem  hanc,  qua  credunlur  aniinae  sicut  illa  una 
singulis  ficri,  lahefaciare  conantur. 

Uieronymus.  Amonius,  orator  egregitis,  in  cnjus 
laudibus  Tuliius  personal,  disertos  se  ait  vidissc 
mulios,  eloquentem  adhuc  neminem.  Noli  igilur 
milii  oratorum,  et  non  tuis  floribus  Itidere,  per 
qtios  soienl  imperitorum  atque  pueroruoi  aurcs 
decipi  :  scd  s:mpliciter  dic  quid  seutias. 

Augusiinus.  Cum  ad  peenas  vcnlum  esl  parvulo- 
rum,  magnis,  mihi  crcde,  coarctor  angustiis  :  uec 


VI  EPl^TOLA  XXXVII.  DK  OIUGINE  ANIMARUM.  $73 

qtiic!  respondeam,  prorsus  invenio.  Non  solum  eas  A  tionls  reverti   liueas  :  hoc  enim  longa  disscrtione 
poenas  dico,  quas  habet  post  h;u:c  viiain  illa  dam 


uatio,  qua  necesse  esl  trahiiilur,  si  dc  corpore 
exierint  sine  Christianae  gralise  sacramento  ;  sed 
eas  ipsas  quae  in  hac  viia  dolentihus  nohis  versaulur 
ante  octtlos,  quas  enumerare  si  velim,  prius  lempus 
qiiam  f;\emp!a  deficieni.  Languescimt  aegritudinU 
bus  torqneutur  doloribus,  fame  el  siii  crucuntur, 
debilitantur  membris,  privantur  sensibus,  vexatitur 
abiinmundis  spirilibus.  Demonslranduin  est  itaque 
quomodo  ista  sine  illa  stii  mala  catisa  juste  pa- 
lianlur.  Non  enim  dici  fas  esl,  aut  isla  ignoianie 
Deo  fieri,  aut  eum  non  posse  resislere  facieiitibtts, 
aut  injusle  ista  vrl  facere,  vel  permitlero. 
Uieronymus.  Diversis   teslimoniis   Seriplurariim 


discnSMtm  cst. 

Augustinus.  Damnalionis  in  parvulos  cnusam  re- 
quiro  :  qu;a  nequc  animarum,  si  uovse  fiunt  singu- 
lis  singnlw,  video  esse  niillum  in  liac  aet:»te  peeca- 
tuin,  ncc  a  Deo  damnari  aliqtiam  credo,  quani  videt 
nuiHim  hahere  peccatum.  An  forte  ditvndum  esl,  in 
parvnlo  carncm  solain  esse  pcccati  :  uovam  vero 
illi  aninam  fieri,  qua  seciiudiim  Dei  piMcepta 
vivente  iu  adjutorio  gratiae  Clnisti,  ei  ipsi  rarnt 
cdomilxac  subjugatx  possil  incorriipliouis  merilum 
comparare. 

Hieronymns.  Demus  operam  ul  porniaosissima- 
hieresis  d»»  E<*clesia  aufcralur,  quae  sen.per  simulat 
poenitentiain,  ut  docendi  in  Ecclcsiis  habeal  facul- 


eadeui  in  qua>stione  uteris  in  theatrales  praesligias:  B  iaiem,  ne  si  apcrla  sc  luce  prodiderii,  forasexpulsa 
qui  unani  eumdemqne  liominem,   personarum   va-      moriatur. 


rietate  mnlata,  in  Marlem  Veneremqne  producunt : 
iit  qui  prius  rigidus  et  irucuieiiius  iuccsserat, 
postea  solvaltir  iu  moilitiem  feminarum. 

Augusiinus.  Cum  te  iratutn  seusero,  nihil  aliud 
qua  n  veniam  deprecabor. 

Ilieromjmui.  Quxso  ut  patienler  audias  :  non 
eniin  de  advcrsario  victoriam,  sed  contra  menda- 
cittm  qu&rimus  veritatem. 

Auquiiiiiut.  Numqttidnam  sicul  animalia  irratio* 
nabitia  recte  diciittus  iu  usus  dari  naiuris  excellen- 
tioribus,  etsi  vitiosis,  sicul  apenissime  in  Evan- 
gelio  videmus,  porcos  ad  usum  desideralum  con- 
ccstos  esse  daemonibus  :  hoc  et  de  homiue  recte 
pr,ssunius  dicere?  animal  est  enim,  sed  rationale, 
«msi  mortale.  Anima  esl  ralionalis  in  illis  memhris, 
quae  tantis  afflictionibus  pcenas  luit.  Deus  bonus 
cst,  Deus  justus  est,  Detis  omnipotens  est  :  hoc 
(Jubitare  oninin«>  dementis  est.  Tautorum  ergo 
malorum,  quae  Gunl  in  parvulis  causa  dicatur. 
Mam  ciiin  majores  tsla  paiiantur,  solemus  dicere, 
atit  sicut  iti  Job  merita  examinari,  aul  sicul  in 
llerode  peccata  puuiri  :  et  dequibusdam  exeu.plis, 
quj»  Deus  manifesia  esse  voluil,  alia  quae  ohscura 
sutit,  houiinum  conjecttir<e  conceditntur,  sed  hoc 
in  majoi  ibus.  De  parvulis  autein  quid  respoiideamus, 
edissere,  si  lantis  poeuhj  nulla  in  eis  sunt  ptiuieuda 
peccaia.  Nam  utique  nulia  est  in  illis  aeiatibus 
eiaiuinatida  justilia. 

Ilieronymus.  DeJit  Ecclesiasies  primo  omniiim 
nientem  suam  ad  sapientiam  requireudam,  et  ulira 
Jicitum  se  eitendens,  voluit  causas  rationcsque  co- 
gnoscere  :  Quare  parvuli  corripereutur  a  d&mone  : 
Cur  itaufragia  justos  et  impios  paritcr  ahsorberenl : 
Utrum  ct  haee  et  his  similia  casu  evcnireiit,  an 
judicio  Dei  ?  Et  si  casti,  uhi  providentia  ?  Si  ju<lici«, 
nbi  justilia  Dei  ? 

Augustinus.  Doce  igimr,  quid  dicere,  qui.l  semire 
d«  beamus,  ut  coustet  nobis  ratio  novarum  auima- 
ruiii,  singulis  corporibuA  singillalimqne  facia- 
nnn. 

Rieronymus.  Vidcris  milii  ohiiviosus  iss>\  et 
quasi  uihil  supra  dicluiu  sil,  per  easdem  ditputa- 


Augustinus.  Qu$renda  causa  alque  reddenda  es«, 
quare  damnenlur  animae,  qua?  novae  creantur  sin- 
gulis  quibusque  nascenlibus,  si  pra?ter  Chrisli  sa- 
cramenlum  parvuli  morianlur.  Damnari  euim  eas, 
si  sic  de  corpore  exierunl,  ct  sancta  Scriptura, 
et  sancta  est  testis  Ecclesia.  Unde  illa  de  animarum 
novarum  creatione  sententia,  si  hanc  filcm  fund.i* 
tissimam  non  oppugnat,  sii  et  mea  :  si  opptignui, 
non  sit  et  tua.  Nolo  milii  dicatur  pro  hac  sentenlia 
debereaccipi  quod  scriptum  est :  Qui  finxit  spirvnm 
hominit  in  ipso,  el  qui  fingit  sig.Uwim  corda  eorum 
(Zach.  xii,  1).  Aliquid  fortissimum  atquc  inviclissi- 

P  mum  rcquirendum  esl,  quod  nos  nou  cogu  Deuni 
credere  ulJaiu  n  animarum  sine  ctilpa  aliqna  dam* 
natorem.  Nam  vcl  tauttiiudem  valet,  vel  plus  csl 
forsilan  creare  qtiam  fmgere  :  ct  tamen  scripluui 
cst :  Cor  mupdum  crea  in  met  Deus  (Psnl.  *x\nf 
15).  Nec  idco  putari  potest  anima  hoc  loco  nptare 
se  fieri  pritisquain  aliquid  csset.  Sicnl  ergo  jam 
existens  crcatur  iunovaiioue  justii  ae,  sic  jain  exi- 
Slens  fingilur  confirmai«oue  doclriuie.  Nec  illud 
quod  in  Ecclesiaste  scriptum  est :  Ttwc  convertetur 
in  terram  pulvis  ticut  fuit,  et  reverlelur  spiritus  ad 
Dominum  qui  dedit  illum  [Eccle.  xn,  7),  isiain  con- 
firmat  senlenliam,  quam  vohimus  esse  nostram. 
PIus  euiin  hoc  suflYagalur  eis,  qui  ex  tuia  putant 
omncsessc  animas.  Natn  sicul  converlitur,  inquiuni, 

D  pulvis  in  terram  sicul  fuil,  el  lamen  caro,  de  qua 
hoc  dictum  est,  ad  hominem  nou  rcvertiiur,  ex  quo 
propagata  esl,  sed  ad  terram  tiude  primus  homo 
faclus  esl :  sic  et  spiritus  ex  ipsius  unius  spiritit 
propagatus,  non  lamen  ad  eirn  rcveriitur,  sed  ad 
Domiiitim,  a  quo  ilii  datus  esl.  Verum  quia  hoc 
tesiimbnium  ita  pro  istis  sonai,  ut  non  omnino 
htiic  opinioni,  quam  defendi  volo,  vidcalur  essa 
coulrarium  :  admonemlain  tantuiii  credidi  ptuden- 
liaui  tuam,  ne  talihus  lestimouiis  ex.  his  angustiis 
nie  coneris  erucre.  Nam  licct  neino  faciat  optaudo, 
ul  verum  s  t  quod  veriim  uon  esl,  tamen  si  fieii 
pos-ei,  oplarem  tit  haec  seuteiitia  vera  essct,  sicui 
opio,  ui  si  vera  est,  ahs  tc  liquidissime  alquc  invi- 
cli  siine  defcndalur. 


2"9  S   HIERONYUf  OPERUM  MANTISSA.  880 

llieronymus.  Proposuisil  lesiimonia,  quae  non  de  A  dari,  (oiumqite  cursum  ejus  breviter  licet,  saltibus 


alterius  Scriplurai  loco,  scd  dc  propriis  libris  ab- 
solula  sunl  :  Revertatur  pulvis  in  terram  suam,  unde 
sumpius  est  :  et  spiriius  reveriatur  ad  Dominum, 
rtui  dedit  illum.  Ex  quo  satis  sunt  ridendi,  qui  pu- 
t.inl  animas  cum  corporibus  ficri,  ct  non  a  Deo,  sed 
a  corporum  parente.  Gum  enim  caro  revertatur  in 
terram,  et  spiritus  redeal  ad  Deum  qui  dedil  il- 
lum,  manifcstum  est  Deum  parenlera  esseanima- 
rum,  n  -n  bomines. 

Auyustinus.  lilam  vcro  opinionem,  quod  ex  una 
flant  omnes  anima?,  ncc  discutere  volo  nisi  necesse 
sit.  Alque  ulinam  ista  dc  qua  nunc  agimus,  si 
\cra  csl,  sic  abs  te  defendatur,  ut  boc  neccssc  jam 
noii   sit.  Quamvis  autcin  dcsidcrem,  rogcm,  votis 


potius,  si  dici  fas  esi,  quam  passibus  pro  festina- 
lione  ad  flnem  Hsquc  perduxi  :  atque  pro  tcnuitate 
ingenioli  mei  per  cunctos  Ecclesiae  rnagislros,  prae- 
sertim  per  duos  piuguedinis  libros,  Augustinmn 
▼idelicel  et  Hicronymum  assistcnics,  aureo  dextera 
laevaque  candclabro,  inslar  duorum  eocli  luminarium 
cognitioni  ad  Hquidum  tradidi :  dc  quamplurimis 
corum  opusculis,  sua  eis  solerti  vigilantia,  ct  sa- 
gaci  pcrquisilione  investigata  restituens  dicta,  lo- 
qui  veluti  pracscnles  ahernis  vicibus  feci.  Quid  tam 
rectum,  quid  lam  verum,  quid  tam  caibolieum, 
quid  sole  clarius,  ad  instructionem  omnium  magis 
ulile,  vcl  contra  hnercticos  certe,  qui  inimica  ad- 
vcrsuin  nos  menie  dcswviunt,  quid   lam  irrepre- 


nrdentioribus  exoptem   ct  exspectem,  ut   per   te  B  hensibile  ?  Vos  crgo   calholicorum  virorum    pr«- 


iuihi  Dominus  bujus  rci  nufcrat  iguoranliam  :  ta- 
inen,  si,  quod  absit,  minime  merucro,  paiientiam 
mibi  pclum  a  Domino  nostro. 

Hieronymus.  Juxla  bcatum  Apostolum,  Unusquis- 
que  in  suo  sensu  abundal  (Rom.  xiv,  5)  ;  alius  qui- 
dem  sic,  a!ius  autcm  sic  (I  Cor.  vn,  7).  Ccrte  quid- 
quid  uici  potuii,  ct  sublimi  ingcnio  deScripturarum 
6anclarum  bauriri  fontibus,  a  tc  posilum  atque 
disscrtum  est.  Sed  quaeso  rcverentiam  [At.  verc- 
cundiam]  luam,  parumpcr  paliaris  mc  luum  lau- 
dare  ingenium.  Nos  enim  inter  nos  cruditionis 
causa  disserimus.  Caelerura  semuli,  cl  maximc  hae- 
retici,  cum  divcrsas  inter  nos  scutcnlias  vidcrint, 
<!c  animi  calumniabuniur  raucore  desccnderc.  Mihi 
aulem  dccretum  esl  le  amarc,  suspicere  [At.  susci- 
pcre],  colere,  niirari,  luaquc  dicta  quasi  mea  de- 
lendere. 

Augustinus.  Qui  animas  ex  una  propagari  asse- 
runt,  quam  Deus  bomini  primo  dcdit,  atque  ila  eas 
cx  parcnlibus  trahi  dicunt,  si  Tertulliani  opiniouem 
frc<|:iun(ur,  profecto  eas  non  spirilus,  sed  corpora 
esse  coutcmiunt,  ct  corpulentis  scminibus  exoriri  : 
qro  p«  rversius  qnid  polcsl  dici  ? 

Ilicromjmus.  Qui  dicunt  prius  animas  fuisse 
quam  n:»u*  suul,  el  uon  corpori  secundum  cxem- 
pluui  primi  houiinis  a  Dco  quoiidie  lieri,  anatbcma 
snt. 

Augustinus.  Qu<8  ncgat  non  uniustanlum,  sed  om- 


cepta  tenaciter  assequendo,  jtisii  ba?redcs,  sed  et 
neccssarii  invenicmini  :  qui  Laliall  cloquio  pollcn- 
tes,  sapicntioribus  praeferamini  :  el  non  magis  stil- 
lanlis  liquoris,  6icul  prx-falione  comprebendi,  quani 
inundnntium  fluviorura  uberlate  rigati,  reduudetis 
fluentis  sanctorum. 

MONITUM  1N  SEQUENTEM  EPISTOLAM. 

Siepius  lioc  litulo  apud  mcdii  a»vi  tractatores  ho- 
mili:e  occurrunt.  Ilanc  e  primis  sialim  verhis 
agiioscil  Oudinus  essc  Fausli  Khegiensis  episcopi, 
qui  sub  nomine  Lusebii  Emisseni  hacienus  laluii. 
Habelur  etium  imcr  hujus  homilias  impressa. 

EPISTOLA  XXXVIII, 

6EC  nOMlLU  DE    CORPORE  ET  SANGUNE   CHRISTI. 

I.  Magnitudo  cccleslium  bcncflciorum  angnslias 
humaux  mentis  excedit :  et  propterea  ordinavit  ita 
divina  providcntia,  ut  quod  capcrc  in  nobis  ratio 
rcrum  mole  vicla  non  poterat,  fldes  devola  conci- 
perel,  et  intellectum  credulitas  robusta  nutrirel. 
Cum  ergo  proplcr  transgressionem  Atlae,  origini  et 
morli  lcueremur  obnoxii  :  prospiciens  ex  alioDeus, 
cx  quo  esscinus  gravi  dcbitorcs,  juxla  qiialitatein 
captivitatis,  rcparavit  munus  redemplionis,  id  est, 
ut  pro  debita  morte  oflerret  indebilam,  quia  nec 
nos  babebamus  uude  viveremus,  uec  iste  undc 
morerctur.  Muleriaiu  ergo  de  nostra  moriali- 
taie    suscepit,    ut   de  sua   immortalitate  collata, 


nis  aninue  crcalorem  facloremque  Deum,  nisi  qui  o  mori  possit   vita    pro    mortuis.   Et  quia    corpus 


ejus  eloquiis  aperlissime  refragatur  ?  Sine  ulla 
quippe  ambiguitate  per  propbetam  dixit :  Omnem 
flatum  ego  (ecit  animas  scilicct  intelligi  volens. 

llieronymus.  Dominus  in  Evangelio  :  Videte9 
jnquii,  ne  contemnatis  unum  ex  his  pusiltis.  Dico 
enim  vobis,  quia  angeli  eorum  semper  vident  faciem 
Patris  mei  qui  in  ccelis  est  (Malth.  xvin,  10).  Magua 
digniias  auiinarum,  ul  unaqiiacqiie  babeat  ab  orlu 
naiivitalis  in  cuslodiam  sui  angelum  dcsignatum. 
Snfficiat  nobis  memorata  crcdulilas  :  et  noslra  tan- 
dcm  flniatur  oratio.  Ecce,  Dco  favenle,  feci  quod 
flagitasti,  irno  quod  potui :  rationem  animrc  juxta 
exemplum  primi  hominis,  et  vcrbum  Salvaloris  a 
Domino  Deo  quotidic  fleri  jamquc  formalo  corpoi  i 


assumplum  ablalurus  crat  ab  oculis  nostris,  el 
sidcribus  illaturus,  nccessarium  erat,  ul  nobis  iu 
bac  die  sacramentum  corporis  et  sanguiuis  sui  con- 
secraret,  nt  coleretur  vel  jugiter,  jnre  pcr  niyste- 
rium  quod  seincl  offerebatur  in  pretium  ;  ut  quia 
quotidiana  ct  indcfessa  currebat  pro  hominum  sa- 
lute  redemptio,  perpetua  esset  etiam  redemptiouis 
oblatio,  ct  pcrennis  illa  victima  viveret  in  mcmo- 
ria,  ct  prscscns  semper  csset  in  gralia.  Vera  unioa 
ct  pcrfecta  hostia,  flde  existimanda,  non  sperie  : 
r.cc  exlerioris  censenda  visu  bominis,  sed  iulerio- 
ris  alTectu.  Unde  merito  ccelcstis  conflrmal  aucto- 
riias,  quia  Curo  mea  vere  est  cibu$t  ct  sangu;s  mcus 
vcrc  cst  poius  (Joan.  vi,  5G). 


231  EPISTOLA  XXXVIII.  DE  CORPORE  £T  SANGUINE  CHRISTI.  282 

H.  Recci1.nl  crgo  omnc  infidelitatis  ambiguum,  ^  hic  benediciio  opereiur  in  scnsibiis.  Ad  rognosceu- 


quandoqtiidem  qui  auclor  esl  muncris,  ipsc  est 
etiam  lestis  veritalis.  Nam  visibilis  saccrdos,  visi- 
biies  creaturas  in  substanliam  corporis  et  sangui- 
nis  sni,  verbo  suo  sccrcia  polesiaie  convertit,  ita 
clicens  :  Accipite  et  comedite,  hoc  est  corpus  meum 
(Matlh.  ixvi,  26).  Ei  sanciificaiione  repeiiia  :  Ac- 
cipite,  inquit,  et  bibite,  hic  est  sanguis  meus.  Ergo 
ui  ad  nutuiti  pr*cipienlis  Domini,  repenie  ex  niliilo 
subsiiiernnt  excelsa  .ccelorum,  profunda  fluciuum, 
vasta  lerrarum  :  ita  parem  potentiaiu  iu  spiriiua- 
libus  sacramentis  verbis  praebel  virlus,  et  rei  ser- 
vit  cflectus.  Quarua  itaque  et  quam  cclebranda  vis 
divinae  benedictionis  operclur  :  et  quomodo  libi 
novuiii   et   impossibile  videii  non  debeat,  quod  in 


dum  ct  pcfcipiendum  sacrificium  veri  Dominici  cor- 
poris,  ipsa  te  roborct  potemia  consccraloris,  et 
qui  tunc  latuit  praefiguratus  in  manna,  sil  tibi  nuoc 
manifostatus  in  gralia. 

V.  Ipsum  auiein  fuisse  in  mannae  illius  specie 
praifiguralum,  etiam  Proplicta  cvidenter  ostendit, 
dicens  :  Panem  cceli  dedil  eis  :  panem  angelorum 
manducavil  homo  (Psal.  lxxvii,  25).  Et  >quis  panis 
estangelorum  nisi  Christns,  qui  cibo  suae  charitalis 
et  lumineclarilalis  nos  satiat  ?  Et  htinc  dal  panem, 
diccnte  Prophcla  :  Sexta  dic  duplum  culliges  (Exod. 
xvi,  5).  Dum  cnim.primo  a  Doiuinica  die  iu  lege 
tt  ibuiiur,  et  in  solo  sabbato  dencgattir  :  jam  tunc 
Chrislus  ab  Ecclesia,  cui  Domiuicum  resurrectionis 


CiirL-ti  subilauliam  lerrena  et  niorialia  commulan-  g  tliem  consecravil,  rccipicndusosleuditur :  ct  syna- 


lor:  teipsum,  qui  jam  in  Chrislo  es  regeneralus, 
interroga. 

III.  Dudum  alicnus  a  vita,  peregrinus  a  miseri- 
cordia,  a  salmis  via,  intrinsecus  mortuus  cxsula- 
bas  :  subito  iuiiiatus  Chrisii  legibits,  et  salularibus 
mysteriis  inuovalus,  in  corpus  Ecclesia;  non  vi- 
deudo,  sed  credeudo  transisti  :  ct  de  filio  perditio- 
nis,  adoptivus  Dei  fieri  occtiita  puritaie  meruisti,  in 
metisura  visibili  permaneus,  major  factus  es  teipso 
visibilitcr  sine  quaulitatis  augmenlo,  cum  ipse  al- 
que  idein  esses,  multo  aliter  fidei  processibus  exsii- 
tisti.  lu  exteriore  nihii  additum  csl :  ci  lolum  iu 
interiore  mulatum  est,  ac  sic  homo  Chiisti  Filius 
effectus,  et  Chrstus   in  hominis  mcnte  fonnatus 


gogac,  iul  quam  cuhtis  Sabbali  periincbai,  negandus 
esse  pnccipiiur  :  dum  dies  qui  est  scptimus» 
ccelestis  panis  fraude  miilclalnr,  de  quopane  vetus 
narral  hisloria  ;  JSec  qui  plus  coilegerat  habuit  am- 
plius  :  nec  qui  minus  paraverat,  reperit  minus  (Ibid. 
18);  eo  quod  Eucharistire  pcrcoplio  non  iu  quanli- 
laic,  sed  in  virlutc  consistat  :  quod  corpus  Domini, 
saccrdote  dispcnsante,  tanlum  esi  exiguo,  quautum 
essc  conslat  in  tolo.  Quod  cum  Ealesia  u\ielinm 
sumU  :  sicut  plcnumin  universis,  ila  integrum  esse 
probalur  in  singulis.  De  quo  scnsu  apostolica  sen- 
lentia  dcrivala  csl  diccns  :  Qui  tnulia  habel  non 
abundavit,  et  qui  modicum  habelt  non  minorubit  (II 
Cor.  vtti,  15).  Non  enim  dc  communi    pauc  accipi 


esl.  Sicut  ergo  sine  corporali  sciisil  prxlerila  vili-  C  dictntn  poicst,  quem  si  forte  csurieiilibus  nppone- 


tale  dcposita,  subito  nova  indutus  es  dignitate  :  ci 
sicut  haee  quae  in  te  Deus  lacsa  curavit,  infccta  di- 
luit,  macuiata  detersit,  non  sunl  ocuiis,  nec  scnsi- 
hus  tuis  credita  :  ita  cum  rcvereudo  allari  coelesli- 
bus  cibis  satiandus  acccdis,  sacrum  Dei  tui  corpus 
el  sanguineui  respice,  honora,  mirare,  menle  con- 
lingc,  cordis  manu  suscipe  :  ct  raaxime  haustu  inte- 
riori  assume. 

IV.  Quod  si  iliitis  veteris  legis  manna,  de  quo 
legitur :  Pluit  eis  manna  ul  ederent  (Psal.  lxxvu, 
U)9  boc  unicuique  sapiebat  quod  dcsideriis  concu- 
picrat :  aliudque  erat  quod  suniebatur,  aiiud  quod 
videbatur :  invisibiliterquc  sapor  ille  in  singulorum 


reiuus,  uoti  c\  loio  pervcuirel  ad  singulos;  quia 
particulatim  et  minuiatim  pro  portiouc  sua  unus- 
quisque  praesumerel.  Dc  hoc  vero  pane  cum  assu- 
mitur,  nihii  minus  habcnt  singuli  quam  universi; 
toium  unus,  totum  duo,  tolum  plurcs  siue  diminu- 
tione  accipiunt;  quia  bcncdictio  liujus  sacramenti 
scit  distribui,  ucc  scit  distribulioue  cousuini. 

\I.  Sacramcmi  ilaquc  lntjus  formam,  ctiam  in 
Judseorum  paginis  videiuus  eipres^am  :  nam  de 
Mclchiscdec  in  Gencsi  legimus  :  El  Melchisedee  rex 
Salem  oblulit  panem  cl  vinum,  et  benedixil  Abrahce. 
Fuil  autem  sacerdos  Dei  altissimi  (Gen.  xiv,  18 
seqq.) ;  dutnquc  a  prxpulio,  id  est,  a   geniili,  cir- 


sensihus   formabatur  :  si   crgo  iiiud  veleris  lcgis  d  cumcisio  fulura  benedicitur,  Ecclcsiae  glorla  pnedi- 


manna,ccelilus  elapsum  per  mullimodas  suavjtates, 
naiurae  suae  meritum  et  gencris  sui  excedebat  in- 
tuitura  :  et  si  crealuram  suam  dispensalio  largito- 
ris  luultiplici  diversitate  condiderat,  tit  praeberct 
gustus,  quod  ignorabat  aspectus  :  quia  juxta  reci- 
pientis  desideriuin,  escae  iliius  novitas  et  dignitas 
uascebalur  :  unumquemque  euim  variis  et  alienis 
saporibus  rcliciebat  mcllifiuum  pluviae  illius  do- 
iium,  et  multiplex  sicci  imbris  obsequium  :  qua* 
cum  ita  sint,  quod  illic  avidiias  faciebal,  hic  fides 
faciat :  et  sicut  in  corpore  cibus  sapiebal,  in  pcctorc 
Deus  creduiitate  proficiat  :  sicut  legimus  :  Accedel 
homo  adcor  altum,  el  cxaltabitur  Deus  (Psat.  lxiii, 
7).  Ideo  quod  ibi  dclcctatio   obtinebat  in    fau<  ibus. 


catur  :  etsynagoga?  infidcli  popuius  ex  gentibus  ac- 
quisilus  prajponitur.  Hiijus  ergo  Melcliiscdec  genca- 
logia  vcl  origo  notiliam  illius  temporis  latuit  :  et 
oblatione  panis  ct  vini,  hoc  Chrisiisacriiicium  |>r;e- 
figuravil,de  quo  prophcia  prouunliat  :  Tu  es  Sncer- 
dosin  celcrnum  secundum  ordinem  Mclchisedec  (Psal. 
cix,  4). 

VII.  Nam  ct  Moyses  de  eo  mysierio  loquens,  vi- 
num  el  sanguiuem  sub  una  appcllationc  si^nilicat  : 
el  in  bcnediclionc  palriarchae  Dominicam  passio- 
nem  mulio  amplius  demonstral,  ila  inquicns  :  La- 
vabit  in  vino  slolam  suamt  et  in  sanguine  uvcu  paUiut» 
suum  (Gen.  xlix,  il).  Adverle  quam  cvidcnter  cr.ii- 
hiv.,  vjni  crcatiiram,  Chiisli  sanguincin  miucpptt* 


283  S.  HIERONYMI  OPERUM  MANTISSA.  284 

lam.  El  quid  adhuc  de  hac  duplici  specie  inquirere  A  signare  populonim.  Sicul  enim  frumenlum  quod  sola 


debeas,  ipso  Doniino  alteslante,  cognosce  :  flisi,  in- 
qait,  manducaveritis  carnemfilii  hominis9et  biberitis 
cjut  sauguinem,  non  habebitis  titam  in  vobis  (Joan. 
vi,  5J).  Q ii od  lestiinoniiim  contra  Pfla»ii  blasphe- 
mias  evidenlissimutii  aique  validissimtim  est,  qui 
asseiere  arrepia  impielate  pra2>umil,  non  proplcr 
viiam,  sed  propter  regnuui  coclorum,  baptismum 
parvulis  confereudum.  Sub  bis  enim  Dei  verbis, 
quibus  Evangelista  pronuulial  :  Nou  habebilis  vilam 
in  vobis  :  aperte  inteliigendum  esl,  quod  omnis 
anima  munere  baplismi  vacua,  non  soluui  gLiia 
careat,  sed  et  vita. 

VIII.  Hoc  itaque  Dominici  sanguinis  vinum  aqua 
esse  miscendum,  non  solum  iraditione,  sed  ipsogc- 
nere  passionis  osten  lit  :  ex  cujus  sacro  laiere  san-  B 
guis  ct  aqna  lanceaeillisione  profluiit ;  sicut  el  Pro- 
pheta  mnlto  anteprxciuil  dircns  :  Percussit  petram 
et  efflnxerunt  aquw  [Psal.  lxxxvii,  20).  Et  Apostolus  : 
Bibebant$  ii.quir,  de  consequente  eos  petra  (I  Cor. 
x,  A).  Vides  quod  qui  biberit  de  Christi  gratia,  sc- 
quitur  eum  Christi  misericordia.  Sed  in  Salomone 
de  ipso  Deo  pr&dictum  l*»giinus  :  Sapienlia,  inquit, 
tvdificavil  sibi  domum  (Prov.  ix,  1),  id  esl,  corpus 
bomiiiis  assumpsit  :  in  quo  hahitat  pleniludo  divi- 
nilatis  :  Excidil  columnas  septemy  quia  illiim 
be.icdictio  gralia?  sepiiformis  implevit,  mactavit 
hotiias  suas  :  miscuil  in  cratere  viuum  suuni,  et 
paravit  mensam  sunm  (Ibid.  2).  El  in  sequeiili ;  Yc 
nite,  ei  ediie  de  meis  panibus,  el  bibile  vinum  quod 


purganlis  solliriludine  ad  candidam  speciem  ir.ola- 
rnm  labore  perficilur,  ac  pcr  aquam  et  ignetr.  in 
iiniiis  panis  siibslanlia  congregatur :  sic  vari;c  gen- 
tes,  div*rsa?que  n;<liones,  in  uiiam  fidem  convenien- 
tes,  unumdese  Chrisli  corpusefliciunt  :  el  Christia- 
nu$  populus,  quasi  tritici  grana  iuniiiiierabilia  in 
sacrilegis  natioiiibus  fidepurgata  atquecribrala,  dis- 
cemitur.  Et  iu  iiuum,  quasi  infideliuui  lolio  perlrans- 
cuntc,  colligitur  :  etduoruuiTeslaiueuloruiii  iuslru- 
clione,  velut  fruiueuium  gcmiuo  molarum  opere 
curalum  niiescii,  etin  illam  priinae  onginis  digniu- 
tcm  nativo  candore  miilalur,  acper  aquam  bapiisini, 
vel  per  igucm  Spiritus  sancti,  aeierni  iliitis  panis 
corpus  eflicitur. 

Xl.Sicutergo  scparari  graua  abillius  coufectione 
panisadunatione  uoii  possuut  ;  ei  sicuiaqiwad  pm- 
priam  rcdire  substanliam  iu  vimiiu  pcrmisU»,  jau» 
non  possuut  :  sic  et  fhieles  quique  atque  sapienles, 
quiredemptos  se  Christisanguiue  et  passioue  eogno- 
scunt,  ita  debent  quasi  jnseparabilia  membra  capiti 
suo,  fidei  observalione  et  ardentissima  religione  so- 
ciari,ul  al>  eonon  voluntatejion  necessilate  stjuugi, 
non  ulla  lerrciia?  spei  ainbilione,  non  denique  ipsa 
possint  niorlc  divelli.  Nec  dtibiiclquisqiiam,  piiica- 
rias  crealuras,  nulu  divimc  potentiae,  praseniia 
summae  majestatis  in  Dominici  corporis  transir*  posse 
Baluram,  cum  ipsum  hoininem  videat  artificiocccle- 
slis  misericordiaj  Cbristi  corpus  cifectum. 

XII.  Siculaiitem  quicumqnead  fideui  Cliristi  ve- 


miscui  vobis.  (Ibid.  5).  Aduiisiuui  crgo  aqua  vimnu      niens  ante  verba  baptismi  atthuc  ia  viuciiloestvete- 


legiinus. 

XI.  Nuuc  raiisam,  quare  ulramque  Dotninus  iui- 
secri  volueril,  iiiquiramiis.  Quaudo  in  Judaeorum 
couvivio  uupiiali  vinum,  id  est,  lides  in  eis  deficic- 
bal  :  Vinum,  inquii,  deficiebat  (Joan.  n,  5),  quia 
linea  fruclum  uegabat;  de  qua  dieilur  (Isa.  v,  4)  : 
Kxspectabam  ut  faceret  uvas,  fecit  aulem  spinas 
(uude  et  seruim  spiiieum  capiii  Kedemptoris  im- 
posuil),  quaudo  Domiiius  nuptiaii  tempore,  id  esi, 
quando  spousus  se  Ecdesiae  suac  pascbali  cxsulla- 
tjoue  jungendo,  aquas  in  vinum  convertil  :  maui- 
feste  prxfiguraus  mulliliidines  gentium  de  sanguiuis 
sui  gratia  esse  venluras.  Per  aquas  eiiim   populos 


ris  debili,  his  vero  inemoralis,  mox  exu  lur  omiii 
faece  peceati  :  ila  quando  heuediccnda3  verbis  cce- 
lestibus  creatura3  sacris  allaribus  impouuniur,  aute- 
quam  invocatione  sui  noiuiuis  cousecrautur,  sub- 
staiilia  illicesl  panis  et  vini,  post  vcrba  aiitem  cor- 
p  is  et  sanguis  cst  Chrisii.  Quid  auiem  mtruni  est, 
si  ea  quac  verbo  poluit  cre:«re,  verbo  possil  crcata 
converlere  ?luio  jain  miuoiis  videturrsse  tniraculi, 
si  id  quod  de  uihilo  aguosciiur  coudidisse,  jaui  con- 
dituiii  iti  melius  valeat  commuiare.  Require  quid  ei 
possit  esse  diflicile,  cui  facilc  fuil  hoiuiiiem  de  limi 
maieria  flgurare  :  imagincm  etiam  suae  divinitaiis 
iuduere,  ci»i  promplum  esl  cnm  ruibuiu  revocare  de 


significari,  sacris  apcritur  cloquiis ;  sicut  lcgitur  :  d  iufcris,  restituere  de  perditione,   reparare  de  pul- 


Aquce  istas  quas  vidisti,  populi  sunt  et  genies  et  lin- 
gncs  (Apoc.  xvu,  45).  Undc  ct  advertimus  in  aquis 
liguram  genlium  deiuonslrari,  in  vino  autcm  sangui- 
nein  Dominicai  passiouis  ostendi.  Ac  sic  cuni  in  sa- 
cramentis  viuo  aqua  iuiscetur,  Christo  fidelis  popu- 
lus  incorporatur  et  jungitiir,  cl  quadam  ci  copula 
perfccuc  charitatis  unilurt  ut  possit  dicere  ciim 
Apustolo  :  Quis  nos  separabit  a  charitate  Chrisii? 
iribulatio,  an  anguttia,  an  penecutio  (Rom.  vni,  55)  ? 
et  reliqtu.  Deus  auiem  bomiui  suscepla  sauctiUca- 
lioiiciuiseeuir,  quam  fides  iu  ipsopeccatore  affeeius 
juMiii.r,  miser.eordia  pielatis  iufiiudit. 

X.  Eiiam  iu  hoc  ipso,  quod  in  iiumcrosis  trilici 
Crauis  pancm  coufici  uovimus,  miilalcin  constal  as- 


vere,  de  lerra  in  ccelum  levare,  de  homiiie  au^eiuua 
facere,  corpus  humaniim  couiorinecoipoti  binuctari^ 
talis  reddere,  fignieiiluiu  miuui  iu  regui  sui  coiiM>r- 
lio  subliiuare  :  ul  qui  corpus  nosliae  fragilitatis 
assumpserat»  nosin  corpus  suae  immortalitalis  as.su- 
uiat  :  ad  quam  gloriosam  resurrectioneiu  piis  nos 
operibus  prscparare  dignctur,  qui  vivil  et  re^ual  in 
sac  la  sxcuioruiii.  Ameii. 

MOMTUM  IN  EPISTOLAM  SEQUENTEM. 

AlquehaiicOudinusconteiiditesseFaustiRbegien- 
sis,  homiuislaboraiil  sseiiiipclagiaiiismo,qiiem  vi&us 
cst  illi,  eailide,  ul  alias,  insmuare.  Cakieriim  el  debiia 
fonclu^iooe  li  actalus  hic  carcl,  ct  proIUions  op<  rs 
Iraguieiituui  vulctur. 


SC5 


XPISTOLA  XXXIX.  DE  PERSEVERANTIA  IN  ORATIONE.  28rt 

EPISTOLA  XXXIX,  £  et  media  nocle  ptilsemus,  ne  gravis  nos  ad  vigilan- 


SEU  HOMILIA  SUPER  KVANGELICM  MATTfliEI. 

I.  Sanclns  evangelisladocet  nos  necessitaiem  ino- 
piae  tolerautes,  subsidii  cansa  amictim  debere  per- 
fpiirer^,  ei  id  quod  dcesl  ad  refet  tionem  alleriits, 
oponere  allero  mutuari.  lu  tanltim  autem  a<l  poslu- 
lamlum  pervicacem  esse  voluit  petilorem,  ut  ne  no- 
cttiruis  lioris  pulsareamici  jauuam  desinat,  nec  exci- 
tare  etim  duhitel  quiescentem  :  ita  etiam,  til  i%<<liuni 
inferens,  iinpudenlia  merealur,  quod  amicitia  non 
niercmr,  eicomiiiunicaiionenipaiiisexiorque.il  im~ 
portunitas,  quam  nou  impeiret  humauiias.  Ail  euiui  : 
Quis  vestrum  habebit  aniicum,  et  ibit  ad  illum  media 
nocte  (Luc.  xi,  5)  ?etc. 

II.  Videlur  ergo  secuiidtim  litieram  aliquid  per- 


suadere,  ut  media  noctequiescenti  amico  elclauso  ^  ficerenon  valemus. 


duiupcccflloriiinsomnus  invadat;  quoniam  srripluni 
est:  Beali  $ervi  quos  cum  venerit  Dominut  inve- 
nerit  vigilantes  (Luc.  xu,  37).  Hoc  autem  ostiuni 
iperiri  sihi  Apostolus  exposcil,  non  soltim  tuis,  sed 
etiaiu  propriU  oralionibiis  ohsecrans  se  juvari,  di- 
cens;  Lt  aperiatur  milii  ostium  ad  loquendum 
mysterium  Christi  (Colots.  iv,  5) ;  scilicet  aperto 
ostio  illos  sacramenii  panes  accipere  desiderans, 
de  quibus  esurieutis  gcntilis  populi  ad  tognoscen- 
dum  Dominum  ineriia  sattireiur.  El  nos  ergo  ptil- 
semus  hoc  ostiiim  et  perseveranler  oremus,  ut  ex 
ipso  sapietitiae  el  scientiae  patiem  uccipere  tuerea- 
iuur.  Nam  nisi  subslantiam  exinde  sumpserimus, 
rraternitatis  islius  desiderium  proprio  serinone  re- 


cuhiculo,  dormienli  molesti  es^eminime  desiuamus. 
Std  si  ad  spirituaiemnosintcHigeiitiam  revocemus, 
inveuiemus  non  dure  Dominum,  sed  utiliter  praecc- 
pisse.  Nain  utique  postquam  discij  ulos  orationem 
Dominicam  do<  uit,  hanc  subjccit  parahoUm,  ut  in- 
telligeremus  importunos  nos  amicos  esse  debcre, 
non  exsposiulamio  aliquid,  sed  potius  precaudo  :  id 
est,  Clirisiuin  nou  carnali  manu  perculiendo,  sed 
spiriiuali  oralione  pulsando.  Ipse  enim,  si  recle  vi- 
vimus,  amicus  uosier  est.  Nam  quis  amicior  uobis 
cst,  quam  ille  qui  pretio  sui  sanguinis  nos  redemit  ? 
Ipse,  inqiiam,  atutcior  omiiibtis  est ;  qui  ctim  sit  Do- 
iiiinu»,  ainiciis  esse  diguatur,  diccos  ad  apostolos  : 


'C 


Jam  non  dicam  vos  servos,  sed  amicos    (Joan 
45). 

III.  Hujusergoamici  ostium  incessabiliter  ptilsare 
dcbemus,  et  horis  euin  inquietarc  nocturnis,  et  us- 
que  adeo  molesti  esse,  ut  importtini  etiam  judice- 
inur.  Sed  non  liujus  iinpoiiuiiiialis  vereamur  ofien- 
sam  ;  quia  haec  apud  Dominum  iiuportuuitas  oppor- 
itma  est.  A<  ceptior  eniin  est  illi  impudens  deprecalio, 
quamsecura  praesuinptio  :  hoc  est,  plus  mereturqui 
iollh  ilus  orat  instanter,  quam  qui  confidens  dissi- 
niulat  negligenter.  Aitenim  el  ille  :  Si  perseveravtrit 
pulsans.  Perseverans  igitur  merelur  accipere,  quod 
alibi  evidentius  dicit  :  Qui  perseveraverit  usque  in 
finemjucsalvuserit  (Matih.  xxiv,  13).  Non  muitum 
ergo juvat  frequciiter  orare,  cui  contigerilatiquando 
cessare. 

IV.  Semperigitur  eisine  intermissioue  petcndum 
esl  et  piilsandum,ne  precalio  anle  acta  nihil  prosit, 
si  uon  ad  liueni  codem  quo  coeperil  lenore  pervene- 
ril.  Vico,  inquit,  vobis,  elsinondabit  itli  surgen$teo 
quod  amicusejus  sitt  propier  imponunitatem  ejus  sur- 
gei9  et  dabit  (Luc.  xi,  8).  Magna  perscveranliaesl, 
quae  quamvis  importuna  est,  quanquam  molesta  sit 
Deo  :  tamen  plus  amica  est,  quam  amicus.  Ecce 
enimquodamiconcgatur,  persevcraniia  promeretur. 
Illi  recusat  de  fi<lucia,  huic  de  contenlione  compa- 
titur.  Hli  uoii  largitur  familiariler  pulsanli,  huic 
pertinaciier  miserelur  oranti. 

V.  Pulsemus  igitur  ostium  Domini,  non  solum  per 
fidem,  sed  etiain  perscvcrantia,  utaperiatur  uobis  : 


Yl.  Vel  homo  istequilibetChristianusinie!Iigitur9 
qui  fidem  Trinitalis  taiitummodo  iutelligil ;  et  quod 
necessariutn  est,  nisi  alter  eum  doceat,  ignorat. 
Aniicus  vero  ejtis,  ul  diximus,  Christus  esl.  Qnod 
dieit,  Vadit  ad  illum  media  nocte,  id  est,  in  novis- 
simo  tempore,  et  dicit  iili,  Commoda  mihi  tres  pa- 
nes:  ac  si  dicat  anima  iila  ad  Chrislum,  Coimnoda 
mihi  fidem  Trinitatis,  et  fac  me  inielligere,  quem- 
adiiiodiim  operari  oportet.  Amicus  meus  venit  d§ 
via ;  ac  si  dicat,  sensus  mcus  ambulavii  per  di- 
\ersas  regiones,  ct  redicus  ad  me  vacuus  cst,  non 
habeo  aiiiueuta  spirilalia,  qua;  anie  illum  ponam, 
nist  tu  me  doceas  tidcm  Trinilalis,  spem,  charita- 
tem,  et  omne  quod  ei  triboam  ;nec  unde  cmn  <lo- 
ceam  habeo.  IYo/i  mihi  molestus  esset  ei  cactera. 
Dislulii  qui<iem  desiderium,  scd  non  abstulit,  ul 
plus  nos  qnxrumus,  et  inveutus  siriclius  lenealur. 
Quod  vero  dicit :  Pueri  mei  mecum  sunt ;  ac  si  di- 
cat  Domintis  Christus  oiimipoieiis  :  Saucti  mei  quo* 
voluijam  mccum  sunt;  non  possum  surgere,  et 
dare  libi.  Ideo  negat  petilionein,  ul  probet  cujtis- 
libct  perseverantiam.  El  quod  dicil:  Si  non  dabit 
illi  surgens  eo  quod  amicus  ejus  est,  propter  impor» 
tunitatem  lamen  ejus  surqet%  et  dabil  illi  quoiquot- 
habet  necessarios  :  sic  et  Dominus  Jesus  amicus  et 
fraler  noster  [A/.  tac.  noster]  Chiislianorum,'omni 
imporliine  fideliterque  petenti,  pro  jugi  pelitione 
quidquid  in  uomine  ejus  petierit,  siue  diflicultate 
0  trtbtiet.  Sicul  et  sequitur. 

VII.  Ego  vobis  dico :  Petite  et  dabitur  vobis ;  qum* 
ritet  et  invenietis ;  pulsate,et  aperietur  vobis  (Matth. 
vii,  7) :  id  est,  petite  Patrem,  quarite  Filium,  puU 
saleSpiritum  sanctum.  Vcl  pelile  cogitaiiouibus^ 
quaerite  verbis,  pulsate  opcribus.  Sive,  petite  Ode9 
quairite  opere,  et  pulsate  scienlia:  et  ec<e  oimiia 
aperieulur  vobis.  Quis  autem  ex  vobis  pairem  petit 
panem,  numquid  lapidem  dabit  illi  (Ibid.  9)?  Ac,  si 
dical :  Qui  pelita  Dominocharitatem  cuiilectioiiem, 
non  iili  dal  duriliem  cordis.  Aut  piscem,  numquid 
pro  pisce  serpeniem  dabit  illi  (Ibid.  iO)?  Per  pis- 
cem  fides  intelligitur,  per  serpentem  infideiitas  ;  :»c 
si  dicai :  Si  petis  a  Domino  fidein,iiou  tribuit  libi 
iniidclilalem.  Aut  sipetit  ovum,  numquid    porrigct 


187  S.  HIERONYMI  OPERUM  MANTISSA.  '  t*S 

ilti  scorpionem  (Luc.  xi,  12)  ?  ac  /i  dicat :  Si  ha-  A  derit  alienum  :  quia  fas  non  erat  apud  altum   reii- 


bes  in  Deum  spem  veram,  sive  cogitutionem  san- 
ctam  in  corde  tuo  cogitaveris,  non  contrarietatem, 
nec  iusidiarum  caliimniam  a  Domino  periimcscas. 
Si  ergo  vos  cum  sitis  mali,  noslis  bona  dare  filiis 
vestris,  quanto  magis  Pater  vester  de  ccelo  dabit 
vobis  spirilum  bonum  timentibvs  se  (Matth.  vu,  H) ! 
Ac  si  diceret:  Si  homines  carnales  inter  bonum  et 
nialum  discernitis,  et  non  vullis  ut  quisque  ve- 
slriim  de  manu  vestra  malum  pro  bono  recipiat; 
quanto  magis  Deus  qui  cuncta  condidit  homini, 
quem  ad  imagincm  suam  fecit,  fidcliter  sibi  pctenti 
trtbuet  bona  !  Ignem  veni  mittcre  in  terramt  etquid 
voto  nisi  ut  accendaiur  (Luc.  xu,  49)?  Quid  hoc 
loco  igncm  nisi  Spirilum  sanctum    inlelligimus  ; 


neri,  qnod  Domino  suo  fueral  necessarium.  Additur 
consolalionis  alia  providentia,  quac  jaculis  orbitaiis 
occurral.  Plangere  debuiinus  desaeculo  reccdcntes, 
si  sacculi  inimicitias  contra  nosminime  sentircmus; 
et  plangimus  Domini  beneficia,  qui  novit  infirmi- 
tati  noslre  quid  pra?stet.  Periclitari  volebat  atllnic, 
quidolet  aliquem  donnientem  ;  et  inler  fluctus  vit:c 
presentis  videre  cupiebat  miserum  laborare.  Ti»li- 
bus  ac  tantis  (cmpcstalibus  vitse,  lol  impugnaiinne* 
diaboli,  tot  corporis  bella,  lol  sacculi  clades  evasit. 
Et  lacrymas  fundis,  quasi  nescias  quid  iu  te  ipso 
quoiidie  paliaris? 

III.  Propter  quod   admoncl   Dominus  apostolos 
suos,  dicens :  Si  diligereiis  me,  gauderetis,  quia  vado 


quem  Doiuinus  in  lerram  misit    ut  urat  vitia   et  D  ad  Patrem  (Joan.  xiv,   28).  Plane  Lazarum   flevit 


peccala,  et  acccndat  animas  pcr  cliariialem  atquc 
illuminei  ? 

MONITUH  IN  SEQUENTEM  EPISTOLAM. 

Qnanquam  ncmo  ibit  inGcias,  hujus  auctorem 
epistola;,  si  cum  Hicronymo  componatur,  longo  in- 
tervallo  infra  cjus  ingeuium  ac  dignitatem  csse : 
non  probarit  lamen  Erasmi  censuraui,  si  quid  alias 
plane  injuriosam,  ubi  cuin  vocat  impudcniissimum 
rabulam,  effutienteiu,  non  proloqiieulcm,  el  quid- 
quid  in  buccam  venerit,  oblatraiuem.  Vcrsatus  in 
liuc  ipso  argumenlo  est  Victor  Cartenusc,  Mauri- 
taniaj  civilatis  episcopus,  qui  scripsit,  tesle  (Jen- 
nadio  cap.  77,  ad  Dasilium  quemdam  super  morte 
filii  cvnsolatorium  librum,  spe  resurrectionis,  per- 
(ecla  instructione  muniium. 

EPiSTOLA    XL.  ( 

k\>  TYRVSIUM  StiPER  MORTEFiLIJE  SILE  CON-OLATORIA. 

ttencdiclo  ei  dilecuSsimo  Tyrasio  Hieronyuius. 

1.  Charitatis  tuae  scripta  pcrcepi,  in  quibus  ani- 
muui  luum  doluie  commolum  de  iiicas  dormitione 
cognovi.  Non  aliud  principaliler  adjirratus  sum, 
quain  Christiani  pectoris  in  te  ablatam  virtulem 
fuisse,  ut  animum  fler.teres  ad  dolorein.  Stupco 
murum  fidei  peoelratum  vulneribus  nrbitalis,  qoem 
sepirc  debuerat  spes  resurrectionis  et  regni  coelc- 
ris.  Nunquam  spes  cum  dolore  concordat,  uec  fidcs 
aliqtiando  sentit  quantaincumque  jacturam.  Resur- 
gere  credimus  morluos,  el  plangimus  I  Quid  facc- 
remus  bi  mori  lanlummodosiiie  rcsurrcclione  prae- 


mortuum,  seil  nou  luas  lacrymas  fudit.  Resurre- 
clionis  promissor  doiorem  docere  non  poteral,  ne 
tidem  perfidiam  faceret,  quam  doccbat,  Doluit  La- 
zarumnon  donnientem,  sed  polius  resurgentein; 
etflebat,  queui  cogebatur  proptcr  alios  ad  saiculiim 
revocare.  Hanc  viiam  dans  Dominus,  iiigemi*cel>ai, 
quam  tu  doles  cssc  sublata:n.  Conlra  lacrymas  ejus 
pugnant  lacrymx  luae,  et  amor  tuus  aiuori  ejus  nou 
convenit.  Ilic  fletus  non  habet  pietaicm.  Ille  nolcbat 
reddere  laboribus,  quem  dilexeral :  et  tu  amarc 
credebas  tc,  cui  iaborum  volebas  adliuc  pracstare 
lormenla.  Caeierumsi  putasenm  Lazarum  doluisse, 
aute  non  peruiisissct  cxirc,  qui  rcpcilere  poluit 
morlcm:  aut  certe  uonflcret,  qui  mortuum  snsci- 
tarepobtinodiim  habueraipoicstalem.  Umlenpparef, 
sola  eum  causa  fuisse  commoluro,  quod  ad  ho- 
stilcm  vilani  charissimum  revocare  denuo,  et  pro- 
pter  credituros  aliquos  et  confundeudos  incredulos 
tirgebalur.  Dcniqtie  sic  subsccutus  est,  diceus : 
Ergo,  Pater9  ut  credant.  quia  tu  me  misisli  (Joan. 
xi9  42),  ailclara  vocc:  Lazare,prodi  foris  (Ibid.  43). 
Et  faclum  esl. 

IV.  Gaude  crgo  unde  illc  coactus  est  flcrc,  nc  tu 
saltem  viJearisdormientis  felicitatibus  inviJcre.  Ab 
alieuo  mundo  proprium  transivit  ad  Dominum  ;  ci 
de  hostili  patria  migravit  ad  coelum.  Contra  sic 
Apostolus  commemorat,  dicens :  Quandiu  sumu% 
inhoc  urculo,  peregrinamur  a  Domino  (II  Cor.  v,  6). 


ciperet  Deus?  Voluntas  ejtis  utique   sola  suffkerel  D  Non   crgo  nobis  iuciuni  dcbct  inculcre  qnisquam. 


ad  solatium,  cui  nulluin  prreponere  jubemur  affe- 
clum.  Quod  dederat,  abstulit  qui  creaverat.  Quis  est 
qui  plaugat  quod  ad  lempus  acccperat  ?  Commo- 
daverat,  nt  haberes  quanlocumque  tempore  vo- 
luissel :  ul  cum  vellel,  rursum  auferret.  Nihil  abs- 
tulil  tuum9qui  dignatus  est  rccipere  proprium.Crc- 
dilum  suuin  recipcre  decuit  crcditorem,  et  nihil 
aliud  decet,  quam  creditori  suo  gratias  agcre  tmi- 
luantem.  Sic  Job  legimus,  quam  sequamur  devo- 
tissimam  vocem  :  Dominus,  inquit,  dedit,  Dominus 
abslutit ;  sicut  Domino  plucuit,  ita  factum  est :  sit 
nomen  Domini  benedicium  (Job%  i,  21). 

II.  Parva  crgo  non  cral  h$c  consolalio  conlra  lu- 
cium,  qtiod  ucmo  lugc  re  dcbeat  cum  aliquid  rcildi- 


cum  a  peregrinationc  redire  mcrueril  ad  propriam 
rcgioncm,  maximccum  non  inanis  et  vacuus  reJire 
noscalur,  qui  Christianitatis  mercatus  est  Iticrum  : 
propier  quod  descendit  ad  muudi  commercium.  Et 
cgo,  inquies,  nulla  promissiouum  coeiestium  dubi- 
talionc  conturbor,  sed  sola  separatione  dormientis 
xstunns,  dcsolatus  solatio  pii  pignoris  jactor. 

V.  Excusalio  esthaec,  bcnedicte,  sine  dubio  fra- 
giiilatis  humanx,  quae  palrocinari  non  polest  diffi- 
dculhe.  Si  cuim  desoiationcs  homines  ferre  non 
valereut,  nunquam  prorsus  parcutcs  a  sc  sua  pi- 
gnora  dimisissent.  Desliliitos  se  a  inoricntibus  con- 
querunlur  :  et  vivos  filios,  aut  propter  honorc*, 
aut  proplcr  negotia  pcrcgrinis.rc-ionibus  crcdunl: 


289  EPISTOLA  XL.  AD  TYRASIUM  CONSOLATORIA.  290 

cl  gaudentlota  vita  sineaffeciibns  commorar',  dmn-  A  supcramus   doloribus    nostris.   Qnid   agcremus,  sf 

peculiarc  aliquid  cxigcrciur  a  nobis?  Quod  ad  de- 


inodo  capiant,  quod  cupiiint  «lc  suis  pignoribus 
«dipisci  :  cl  ut  ad  palatia  pcrganl,  percgrinanlur. 
Ad  sludia  dignilatis  navigant  acquirenda,  vel  ad 
causas  patrimonii  aliquas  explicandas  cnm  laborc 
ct  pcricnlo,  proficiscentes  omnes  impellunt,  nec 
secum  vacare  qtios  diligunt,  paliunlur.  Et  ut  ad 
palalia  coeli,  ad  sludia  Christi,  ad  honoreni  vilae 
perpeluae,  el  patrimonium  pusscssiouisaptcrnae  cuin 
securitate  valeant  pervenire,  nemo  filios  suos  a  se 
libcnter  gratulatur  abseedere.  Ad  comparanda  pcc- 
caia  gaudcnt  lam  paremes  a  filiis,  quam  filii  a  pa- 
rentibtis,  provocanie  diabolo,  scparari.  Ad  indul- 
genliam  percipicndam,  nolunt  ab  inviccm,  Deo  vo- 
canie,  disccrni :  ut  appareat  non  pro  noslra  ratione 
nos  dolere  quetncumqtic  videmur  amiucre,  scd  iu- 
dicium  magis  ostendere  diffidciitiac. 

VI.  Milii  crede,sola  in  omnibus  incrcdulilas  nioe- 
rct.  El  sicul  non  polest  fttles  nosse  quod  dolcat,  sic 
dilfideulia  sola  doloribtis  invcnilur  ancilla.  Nam  si 
dormienles  dicimus,  dormicntes  ulique  crederc  de- 
bemus;  et  nou  morluos,  scd  lequiescenles,  se<un- 
dum  vocem  Domiui :  Omnis  enim,  inquii,  quicredit 
in  mef  licei  moriatur,  vivii  (Joan.  xi,  25).  Si  tibi 
mcdicus  hoc  piotnitteret  quisquam,  iiullam  sine 
dubio  promissioni  ejus  negare  polcras  omnino  lae- 
liliam.  Nunc  quia  Cbrislus  fabiicalor  et  resusci- 
tator  promillil,  non  limes  eam  plangere,  ul  tide- 
liorem  Cbrisio  parilcr  ei  potentiorem  uiedicum  vi- 
dcaris  in  piomissione  judicare. 

VU.  Sed  dcslitutam,  dicis,  dolco  scnectutcm 
meam :  qui  debueram  liberos  nieos  potius  antccc- 
derc,  ne  in  laboribus  remanercin.  Quando  de  spiri- 
lualibus  bonis  quodcumqtic  traclatur,  nihil  est  oni- 
nino  decarnaiibus  ante  oculos  proponendum.  Ego 
tibi  melius  proliieor  eveuisse,  qui  nou  carnalem, 
scd  spirilualem  circa  te  considero  feliciiatem.  Tu 
dicis  te  pignoris  lui  obiiu  in  scncclute  coufectuin  : 
cgo  comra  probo  subicvatum.  Scueciuli  tua?  am- 
pulavit  Dominus  inagis  solliciludinem,  quae  torquc- 
bat  de  viva  filia,  ue  pcriret.  Melius  uiique  uunc 
niortuam  saeculo  crcdis  cssc  apnd  Dcum  vivani, 
quain  hic  vivam  morluam.  Gaude  tibi  quod  iiliain 
Chrislianani  mercberis  sequi,  quam    secutus,  in 


dcctis  nostrum  pertinet,  gcntites  dolorcs  sa?pe 
coniemnuut,  cum  non  ad  promissa  ccelestia,  scd  ad 
pcenas  Tarlari  rapianlur  ;  ei  nos  plangimus  cuutes 
ad  ccelum  ?  Considera,  Cbrislianus  lalis  quid  me- 
rebitur  deinceps  :  qui  nec  imilari  contendii  exem- 
pla  sanctorum,  oec  conlemplum  babere  gcnlilium  ? 
llli  luctns  desperando  despiciunl ;  uos  et  spcrando 
dcspicere  non  conamur.  Illi  servire  iiilrcpidaiiier 
filios  suos  morlalibus  tradunt ;  et  nos  Dco  nostro 
siinul  et  suos  liberos,  et  nostros  libcrandos  diinit- 
tere  sacrilega  lncnle  cunclamur  :  quasi  tulius  aptid 
homines  judiccmus  magis  quam  penes  Deum  con- 
demnari.  Aiiquem  iiliorum  Cbrisiiani  nolunt  vcl 
B  grntulatione  sua  deducere  ad  bona.  Geniilcs  trader* 
non  cunclantur  ad  mala. 

IX.  Postrcmo  vcl  cum  ipsa  fclicitate  nostroruin 
inoi  ieuliiim  cogamuranimum  flcctere,  ne  dcsideriis 
enrum  dcsideria  noslra  .incipiant  reluctari.  Esto 
Higiosus,  vel  volo  cjus  quae  cva.it,  si  non  potes 
tuo.  Exsulta,  quia  placuisse  cognoscis  tui  partici- 
pium  sanguinis  Cbristo,  maxime  quod  de  occasioue 
debcas  tolerare  Domini  voluniatem,  cui  non  poies 
conlradicere.  Et  cum  sit  omnibus  communis  hic 
casus ;  vauus  dolor  est,  qui  nec  primtis  videtur  esse 
ncc  solus. 

X.  Sed  dicis  :  Nullusme  de  mea  desolatioue  [Al. 
consolatione]  menlis  angor  exulcerat  :  scd  pro  de- 

r  relictis  parvulis  moriemis,  humanilatis  affectus 
impulsat.  NccMcct  commovcrianimum  Cliristianum, 
ne  contra  Christi  imperia  reiucietur.  Quid  interest 
quandocumqtie  et  qualescumque  filios  dimisisse, 
quos  juhemur  a  Domino  causa  dcvotionis  odisse. 
Mclius  iiunc  sulvam  animam  suam  moricus  dereli- 
qtiil  in  pa<  e,  ne  in  perscculione  dimittcre  cum  suo 
inieritn  non  valerci.  Ipsis  auxiliabiiur  in  mtindo, 
quorum  mairem  habel  in  ccelo.  El  qui  malri  sub- 
vcnit,  et  liliis  ccrie  succurret. 

XI.  rosiremo  vide,  si  aliquid  debeat  doiori  con- 
ccdi,  ubi  sine  aiiquo  remedio  polest  animus  fali- 
gari.  S.ipicnter  debet  dolerc  qui  dolet ;  ne  perdal 
sine  causa  qtiod  dolct.  Nunc  autein  conlra  lucium 
sumcnda  sunt  arma,  tit  spes  nostra  possit   habcre 


ccelo  gaudeas  rursus  amplecti.  Nou    tc  deseruit,  p  vicloriam.  Principalitcr  quod  voluit  Detis  suscipere 


K*d  praeccssit.  Misisti  nutrimenla  tua  Christo.  Si 
luctum  horrucris,  et  teobtulissepignus  Deo  depu- 
tari  poleris.Secundum  votum  tuum  iiabe  posl  Abra- 
bam,  si  non  potes  primum ;  ut  quoJ  ille  dubilahat 
offeire,  tu  saliem  \Al.  forte]  vidcaris  dc  sublato 
gaudere.  Ab  ilio  Domiuus  poslulavit,  a  tc  tulit ; 
ille  jussioni  paruit,  tu  voluutati  consenlias.  lllum 
per  illicitain  legem  naluraeprobavil  sibidevotum  ; 
te  saliem  per  licitam  coudilionem  mortalitatis  an- 
iiotet  religiosum.  In  qua  parle  Christianuiu  tc  po- 
leris  approbare. 

VIII.  Erubescal  incredulitas  nostra,  quae  nec  cum 
gentiiibus  Deo  vult  csse  subjecta.  Coinmunis  est 
uobis  cum  iliis  cxitus   niortis,  el   dolorcs    illoruin 


gralulemur.  Dcindequia  hoc  nobis  iu  mundo  coin- 
mune  est,  addilur  privalim  pcculiare  nostrum,  quod 
ad  requiem  deducainur.  Sequilur  consumiuaiio 
omnium  gaudiorum,  quod  in  resurrectione  inviccni 
nobis,  Domino  rcformante,  reddemur:  quod  Apo- 
slo'us  pollicetur  :  Nolo  vos  ignorare,  fraires,  dedor- 
mientibus,  ttt  non  conlristeminiy  sicut  et  cateri  qui 
spem  non  hubent.  Si  enim  credimus  quia  CliriUus 
mortuus  e*tt  el  resurrexit :  ita  et  Dext  eos  qui  dor- 
mierunl  inChristo,  adducet  cutn  illo(I  Thess.  iv,  12, 
13).  llsec  tibi,  benedictc,  pro  cbaritate  communi 
transmisi.  Cacteium  scio  te  valerc,  alios  consolari. 
Tuuc  orbitas  uon  invenict  pcnetrabilem,  si  alios 
coutra  illam  non  cesses  arm?rc  \Al.  amare]. 


891  S.  IUKROKYMI  OPEKUM  MANTISSA.  292 

MONITUM  IN  EPISTOLAM  SEQUENTEM.  \  nomen  atque  juBtiiiain  cuncla  iutidelium  lurba   me 


Erasmus  aii  :  H*c  in  quihusdam  exemphribus 
ioscnbitur  ad  Oceanum  :  verum  bomiliarum  mure 
desimi.  Sapil  fiiiiKlein  aticlorem,  cujtis  esi  superior 
episiola,  qti  ppe  nec  erudiia,  nec  ullo  moJo  spiraus 
pecttis  llieiouymianiiui. 

LPISTOLA  XLI. 

AJ>    OCEANIM,  DE     FERENDIS    OPPROBRIIS    HORTATORlA. 

I.  Diveisoium  opprol  ria,  Iribulaiiones  mullipli- 
ces,  quibusdam  iusidiauiibus,  tc  susiinere  cognovi. 
Cujus  rei  causam  uon  tanluin,  si  h;ec  rcfellas,  do- 
leo,  qiiaulum  gralulor,  si  libemer  excipias  ;  in  boc 
enim  iu  uobi*  ClnUii  oslendilur  lides,  timor  cerni- 
tur,  mauifcsialur  mors,  si  opprobriis  et  teutatio- 
nibus  pro  suo   nos    gralanter  amore   snbjtigemus. 


persequaiui  ettribulci !  Utinam  inopprobri  im  meuui 
stoiidus  bic  muudus  exsurgat  ;  tantum  ul  tgo  ine- 
rear  a  Cliristo  laudari  ,  et  suue  pollicitaliouis  spc- 
rare  mercedeiu  !  Graia  iiaque  et  desideranda  len- 
tatio  esl,  cujiis  piseniiiun  spcraluraCbrislo  iu  ccelo, 
uec  njaledn  lio  gravis  cst,  qu;e  diviua  iaude  mula- 
lur.  Suslinea  iitis  ergo  ucs  paululum  in  bac  viia 
tenlari,  ut  a?icrnam  posimodum  possimus  pro  teui- 
porali  capere  lenlalione   mercedeiu. 

IV.  Homiiium  quuque  opprouria  detractionesque 
patieulcr  et  leniler  [At.  leviier]  toleremua,  ul  Domini 
laudibus  digni  esse  possimus.  Nain  si  liuuiJiiaui 
laiidem  quierimus,  divinain  amiitimus.  Quisquis 
eiiini  ab  liominibus  laudatur,  culpatur  a  Christo, 
Nec  boc  nobis  conlrarium  debet   esse,  sed  gralum,  B  "««l  «cripiuni   est  :    Vat   vobis    divitibus,  qui   con- 


pro  eo,  vel  parva  perpeti,  qui  majora  pro  uoslra 
salule  pcrpessus  est  :  pryesertim  cum  sciamus  re- 
gnuin  coclorum  non  sine  variis  lentationibus  adi- 
pisci,  utsciiptuin  est  :  Oportet  nos  per  mullas  tri- 
bulaliones  introire  in  regnum  Dei  (Act.  xiv,  21).  Si 
ergo  per  multas  tribulaiioncs,  quibusdam  cceiesiis 
regni  adilus  aperitur,  illis  utique  claudilur,  qui 
voluut  [Al.  iioinui]  sustinere  vel  pauca. 

II.  Oporlel  ergo  nos  diversa  leuialioninn  gcuera* 
aequo  aiiimo  perpeii,  per  qu;e  i.obis  coeleslis  janua 
promitlilur  aperiri.  Beaius  apostolus  Jaeobus  uos 
hortatur  et  docet,  quales  in  tribulatiouibus  esse 
tlebeamus,  cum   dicil  :  Omne   gandinm  existimate, 


solationem  veslram  liabetis.  Vce  vobis  qui  saturati 
estis,  quia  esuhetis.  Vce  vobis  qui  rideiis  et  gaudetis 
nunc,  quia  lugebitis  et  flebitis.  Vce  cum  benedixe- 
rinl  vobis  omnes  homines  (Luc.  vi,£4  seqq.).  Yide 
cig')  quam  giavis  el  moiesta  sil  bumana  luudatio, 
cui  ita  Doiuiuus  commiualur.  Homiiies  animales 
atque  lcrrcni,  iioii  nisi  quae  temporaiia  et  terrena 
sunt,  diligunt  ;  etquae  diligtiut,  baeclaudare  viden- 
iur.  De  iilis  bcriptuui  est  :  Omne  antmal  diliyit  si* 
mile  sibi  (Eccli.  uu,  10;  ;  ct  sic  oinnis  bomo  se- 
cuiidum  geuus  suuiii  laudat  opes,  epulas,  ei 
diviti.i!>,  cl  cos  qui  prciiosis  et  molbbus  giorian- 
tur    in    veslbii>,  quaj    ou.n  a  Ica  sancta    prolubet 


fratres  meif  cumin  tentaiiones  varias  inciderilis  (Jac.  n  atque  condemnai. 

/v.       *i        ■  **  \T      I'  « 


l,  i).  Unde  salis  pra'po&<teruni  et  conirarium  est, 
nos  in  bujusmodi  rebus  mocsiilia  aliqua  fatigati  : 
in  quibus  gaudium  potius  jubemur  habere,  quam 
lacium.  Et  alibi  idcm  apostolus  dicit  :  Beatus  vir 
jqui  permunet  in  tentationibus  ;  quoniam  cum  proba- 
tu$  fuerit,  accipiet  coronam  vitce,  quam  repromiait 
Deus  ditigentibus  se  {Ibid.  12).  Yide  ergo  quaniuin 
homini  lentatio  prosit :  perquam  bcaliiuJinein  cou- 
s  qnitur  cl  coronam.  Sed  illud  inlelligendum  est 
cum  iia  dicit  :  Quoniam  cum  probatus  fueritt  acci- 
piet  coronam  vitce,  quam  repromisit  Dcus  diligenlibus 
*i.  lllos  iuquit  probaios,  ct  ab  his  Deum  diligi, 
qui  ob  nomiuis  ejus  causain  iu  tentatione  perstite* 
rint,  quibus  nierito  corona  promillitur  ;  illos  vero 


Y.  Eos  \tro  qui,  diicctionc  et  limore  Doiuini  co- 
geule,  abjiciunt  ba^c  omiua,  ct  sauclos  secuudum 
legis  ordiuemsetxbibeui,  iiridcniaiquesubsanuaiii, 
inlelices  alque  miscri  suoruni  malorum  uiuneiaie 
csecoli  :  quibus  nou  suilic.it  quod  propria  iiolunt 
lugere  peccata  ;  ailbuc  iusupcr  eos  qtii  lugere  vi- 
dentui,  iiridcni,  ct  insiibsanuaiionem  habcut,  quos 
dcbueraut  iniiuri.  Sed  vtniet  lempusut  eorum  ri- 
sus  vertatur  in  luclum,  quibus  uunc  noster  plauctus 
est  risus  :  ct  ut  se  fuisse  divites  lugeant,  qui  iiuuc 
Cbristi  pauperibus  impudenter  iusultant.  De  quibus 
Scnptura  dicit  :  Tunc  stabunt  jusii  i»  magna  con- 
stantia  adversus  eos  qui  se  angustiaverunt  :  et  qui 
absiulervnt    labores  eorum ,  videntes    tuibabuniur 


reprobos  et  nnllius  vitae  praimio  diguos,  quos  uulla  D  timore    horiibili  ;  et  sttbiiaiione  insperatce  salutis 


lentatiouuin   causa  vciarit. 

III.  Quapropter  et  nos  gaudere  in  tentationibus 
oportet,  et  portare  debcmus,  per  quai  el  probati 
srtemx  viia3  piaemio  coronemur.  Hoc  etiam  ipse 
Dominus  iu  Evaugelio  suo  declaravit,  dicens  :  Beati 
<estis  eum  vos  maledicentt  et  persequemur  :  et  dicent 
-4mne  malum  udversum  vos  propter  justitiam.  Gau- 
4iete  et  exsulldle,  quoniam  merces  vestra  copiosa  est 
In  coelis  (Matlli.  v,  11,  12).  Quis  ergo  post  »hujus- 
«iiodi  vocem  tenlari  se  uon  siuat  ?  Quis  ab  hoini- 
nibus  persequi  se  justitiae  causa  non  optel  ?  Quis 
non  tribulari  velit?  Quis  se  non  maledici  desideret, 
ut  mereatur  Christi  voce  iaudari,  et  coelesli  copio- 
Jjquc  iuercede  muncrari  ?  Utinam  ob  Domiui  uici 


dicent  intra  se  pcemtentiam  agentest  et  prai  angustia 
spiritus  gemente*  :  lli  sunt  quos  aliquando  habuimus 
inderisum,  et  in  simihtudinem  improi>er\i.  ?ios  in- 
sensati,  vitam  iltorum  eestimabamus  insaniamt  et 
finem  eorum  sine  honore.  Quomodo  ergo  nuuc  com* 
putaii  sunt  inter  filios  Deit  et  inter  sanctos  sors  illo* 
rufn  esl  ?  Ergo  nos  erravimus  a  via  verilalis,  et  ;u- 
stiitce  lumen  non  luxit  nobist  et  sol  'non  esl  ortus 
nobis.  Lassati  sumus  in  iniquilatis  via  el  perditionis  : 
et  ambulavimus  in  solitudmes  difficiles,  dum  viam 
Domini  ignoravimus.  Quid  profuil  nobis  superbia 
nostrat  aut  divitiarum  jactalio  quii  comulil  nobis  ? 
Transierunt  omnia  ista  lanquam  umbra  (Sap.  v, 
1-9). 


J95  EPISTOLA  XLI.  DE  FERENDIS  OPPROBRIIS.  194 

VI.  0  si  haec  imuc  gioriosi  ei  divites  lugerent,  el  A  minua  ea  qnae  sunt  legis,  fucias.  Neqie  eniiu  de  go- 


qui  alios  irrtdctit,  duiii  leinpus  est,  ei  ipsi  se  Aerent, 
non  neces*e  haberenico  lemporc  gemere,  quo  iiiiU 
ius  jani  gcmitus  fletusqtie  proftciet.  Cnjus  lempor.s 
iudicium  1  ealus  apo^tolus  Jacobus  cerniiur  niemo- 
rare,  dum  diviies  ul  iu  praesenti  se  Jugeant,  horta- 
lur  el  coinmonet,  dicens  :  Agiie  nunc,  diviles;  plo- 
rate  ululantes  in  miseriis  quw  advenietit  vobis.  Ditiliae 
vestrcs  putrefacla?  sunt  ;  et  vesiimenta  ves  ra  a  lineis 
comesta  kvnt;  aurum  et  argentum  mvestrum  ruginavit : 
et  cerugpeoium  in  lestimonium  vobis  eritt  et  mandu- 
cabit  carnes  veslrns  sicut  ignis.  Epuluti  estist  et  in 
luiurtis  nutrisiis  corda  vestra  in  dte  occisionis  (Jac. 
v,  1  seqq.j.  Sciebat  etiim  quod  quisquissein  pr«e- 
senti  leiupore  fle&set,  in  fuiuro    uoii  fltret.  iioc  et 


heniiic  ignibus  uos  hoiniiium  fabula»  poleruut  libe- 
rare  vel  risus  :  sed  Cbrisli  limor  atqtie  jtisliiia. 
Nolo  te  uec  in  bacparle  confuudi.  si  tibi  pro  Cbristi 
notnine  vel  opere,  a  peniuris  et  vanis  hoininii>us 
derogetur  :  quibus  ct  interilum  felicitas  prsestat. 
Sed  gaude  poiiu:.  et  laelare,  scieus  tibi  reposiiatu 
etiain  pro  ipsa  dcrogatione  nercedem.  Nam  satis 
iiiiqutuii  et  iinuiuin  cst,  si  lu  lihi  pro  ejus  nomine 
uec  detrabi  paliaris,  qui  propler  le  tanla  perpts- 
sus  cst.  Quaui  vero  grave  sil  pro  Domino  dou  s-us- 
tinere  omnia,  quae  advencrint  in  lruc  viia,  sive 
dainna,  sive  deiogationes,  suspiciones ,  dttiactio- 
neft,  vel  caelera,  quando  LUe  cum  Detis  ei  Dei  Filius 
essel,  pro  tua  salule  opprobria   hominum  injurias- 


ipse  Doiniuus  dicit:  Beutiqui  lugentt  quuniam  ip*i  |j  que  suslinuil  1  Yalde  ab  eo  alienus  esl,  qui    nec 


cousolabuutur  (Matili.  i,  5).  Qui  tugent,  iuquit, 
boc  tempore ,  ip&i  posiiiioduiu  cousoiabuntur  a 
Cbristo.  Ridenlibus  vero  dicitur  :  Vce  vobis  qui 
riddtis  nunct  quia  lugebiiis  (Luc.  vi,  ?5). 

Vil.  Sed  ue  quis  |>ul>:t  quod  Domiuus  gencraliter 
oronibus  rideutibus  comminelur,  cum  aiibi  dicat 
Scriptura  :  Vtr  auiem  sapiens  taciius  ridebit  (EcclL 
xxi,  23).  Est  ergo  sine  crimiue  risus  et  est  ristis  io 
criinine.  Sapieutis  risus,  nihil  iu  se  criminis  habet. 
Ille  vero  iudignus  est,  qui  sanclos,  et  eos  qui  se 
Deo  cxhibent,  irridct  :  de  quo  dictum  esse  puto  : 
Qui  irridet  iuopem,  ad  iracundiam  provocat  eum 
qui  fecit  illum.  Sed  quis  cst  isie  inops,  cujus  sub- 


delraciioues  saltem  sustinere  coiilenius  csi.  Nam 
quomodo  eum  amare  dicimus,  si  pro  eo  nibil  sus- 
tinere  parati  suinus  ? 

X.  Quod  si  in  nobis  esl  ipsius  vera  dilectio, 
quaecumque  pro  ejus  nomine,  quamvis  gravia, 
irrogenlur,  exigua  censemus,  et  dicimus  :  Parva 
sunt  ista  quae  patimur  :  ir.ajora  ille  pro  vita  nostra 
pertitliu  Nibil  uobis  dignutn  pro  ejus  uomiiie  irro- 
gtlur.  Quod  si  sentenlije  ipsius  memores  sumus, 
iutctiigemus.  Ait  enim  :  Non  est  discipulus  super 
magistram,  nec  servus  super  dominum  suum  \Luc. 
vi,  40).  Si  patremfamilias  Beelzebub  vocaverunt, 
quanto  magis  domesticos  ejus  (Malth.  x,  25).  El  nos 


sannaiionis  cansa  Dominus    provocatur  ad    iram  :      eigo  *i  discipuli,  si  domestici  Cbristi  sunuis,  de- 
nisi  ille  qui  humanas  terrcnasque  opes  idcirco  con-  C  bemus  opprobria,  detraclioucsque  amplecli,  ct  sus- 

tinere  lihenier  :  ct  aequo  auimo  ea  omnia  ferre, 
quaepro  nubis  magister  et  Dominus  perlulit  nosier. 
XI.  Qui  vero  ha*c  sustincre  uon  vull,  nec  disci- 
puiuiii  ejus  se  depromat  esse,  nec  servum,  nec 
liiium,  nec  dome&licum.  llie  enim  inuocens,  imiiia- 
culatus,  iniaclus  in  quo  nulla  potuit  peccati  ina- 
cuia  reperiri  :  de  quo  Propheta  praedixeral  :  Qui 
peccatum  non  fecil,  nec  dolus  inventus  est  in  ore  ejus 
(lsa.  liu,  9;  /  Petr.  n,  22),  pio  nobis  sacrilegis  et 
peccaloiibus  et  aeterno  supplicio  manctpatis,  lan- 
quaiu  atrocissimus  reus  ab  ioiquis  judicio  sistitur, 
flagellis  caeditur,  spulaminibus  iiriiieiur ;  el  nos 
propler  euui  confundimur  erubcsccre,  qui  propter 


teinpsit,ul  illi  placerel  pauper,  cui  diflicile  opulens 
plaeere  poiuUsel  ?  Merito  iltis  irasciiur  Domiuus, 
qui  propter  se  pauperem  factum  irriuere  non  me- 
tuuut.  Irridebanl  eniui  Scribae  el  Pbarisaei  Chri- 
s  mn,  quia  tiiviiias  conu  mpserat :  sicut  scripLum 
t-sl  :  Hcrc  audiemet  Scrtbai  et  Pnariswi,  qui  erant 
avari,  trridebant  eum  (Luc.  xvi,  14).  Habemus  et 
nos  Scribas,  babemus  eiiam  Pbarisaeos,  qui  nunc 
discipulos  Cbristi  speriienles  divitias,  irridenl  : 
bicut  iili  irrisere  Domtiiuni  ac  magistrum. 

VSII.  Scd  diceiidum  est  eis,  quod  lnnc  lcmporis 
dictum  est  illis  :  Vosesiis  quijustificatis  vos  coram 
homimbus.  Quod  euim  homimbus  alium  estt  abomi- 


natio  eit  apuU    Deum   (lbid.t  15).     Non   oportet  jy  nos  tanla  perpessus  est.  Ille  enim  pro  salute  nostra 


ergo  uos  quorumdam  risu  vei  subsannatione  tericri, 
cum  etiain  ipsum  Dominum  a  talibus  non  iguore- 
iuus  irrisuiu  :  sed  exsuilare  polius  et  gaudere  de- 
beuius,  si  ei  nos  illa  omnia  quaj  Douiiuus  nostcr 
aute  pertulu,  perferamus,  recepturi  etiain  pro  ipsa 
subsauualione  mercedem.Quiaiiibii  est  quod  nobis 
I  ro  Christi  nomine  sine  praemio  irrogeiur.  Vide 
ergo  quam  beati  sinl    atque    felices,  quibus  eiiam 


dorsum  verberibus,  sputaminibus  faciem,  nianJlas 
palmis  uon  confuudiiur  parare ;  et  nos  pro  eo 
Icve  etiam  coufundimuraudire  couvicium  ?  Caud^a- 
uius  potius,  et  laeteniur,  si  pro  tain  magnis  ejus  et  pro 
nosira  salute  passionibus  vel  parva  susuneanius* 
Xll.  Caeterum  quae  spes  nobis  est,  si  ob  eum  ati- 
dire  blasphemiam,  aut  susiincre  coufuudimur,  qui 
uostri    causa  de   coelis  descendit  ail  lerras,  et  ut 


iusipieidium   risus  prolicit   ad   salulem.  lia   euim  ^   nos  cxaltaret,   liumiliavil  se?  Et  cum  imniortalis 


Douiiiius  diligentes  se  diligit,  ita  se  timentes  hono- 
rat  :  ut  nec  irrideri  eos  gratuito  sinat,  quibus  et 
pro  subsaunalione  retribuit  uitioiieui. 

IX.  Haec  igitur  tu,  sapiens  sanctaque  anima,  vide, 
ne  Uisipieiilium  et  iufldelium  fabulis  lerrearis  t  quo 


essct,  mori  contenlus  est,  ut  nos  ab  aeterno  mortis 
iaqueo  liberarel.  Coronatus  cst  spinis,  ut  nos  qui 
auie  spinci  et  infruciuosi  steleramus,  fruclum  bonae 
arboris  apportaremus.  Felie  et  aceto  potatus  est, 
ut  in  nolis  jam  nec  fellis   amaritudo,  nec   aceti 


2%  S.  HIERONYMI  OPERUM  MANTISSA.  296 

essei  asperitas.  Filius  hominis  faclus  esi,  ut  nos  A  ruin  ljudibusdclectemur,  qui  nonaliosqnam  sibi  si- 


fllios  Dei  facerel.  Yide  ergo  si  pro  isto  coufundi 
debemus  aliquid  sustiuere.  Vere  illa  eslaniinafelix 
elaiigelis  aequanda,  quae  pro  nomine  et  opere  Cbristi 
tautaquanla  pronobisille  suslinuit,  voluerit  susii- 
nere. 

XIII.  Caeterum  grande  periculum  est  justitiae, 
cjus  erubescere  excmplo  vivcre,  qui  nostram  inju- 
stitiam  non  erubuit  sustinere.  Deinde  si  anquo  ani- 
nio  pensainus  id  ipsum,  quo  nobis  quisdelrabere 
videlur  injuste,  laudari  nos  pouus,  quam  accusari 
probamur.  Nam  quid  aliud  faciunt,  cum  vera  de 
sanciis  dictiut,  nisi  ut  ea  dicant  quae  facimus,  jeju- 
nos,  abstinenies,  sobrios  :  qui  jam  deliciis  non 
delectamur  et  epulis,   qui  divilias   sperniraus,  et 


raileslaudant.  Nos  potius  laudenl  prophctac,  et  apo- 
stoli,  laudet  in  Evangelio  suo  Cbristus.  Tunc  eri- 
mus  vere  felices,  si  a  talibus  laudari  digni  fuerimus. 
Omnium  cnim  horum  voce  laudabimur  :  si  quc- 
cumque  Dominus  per  aposiolos  vel  prophetas  vi- 
delur  praccepisse,  servaverimus. 

XVI.  Nobis  igitur  delrahentibus  cunctis  etvitu- 
perautibus  universis,  simus  sobrii,  sancti,  huiniles, 
et  pudici,  ct  Deum  seinpcr  fiddi  corde  precemur  ; 
ut  ipse  semper  in  nostra  menie  sil,  et  lex  ejus  no- 
stro  semper  in  pcctore,  ul  possinius  propbetica  lo- 
qui  voce  :  Pro  eo  ut  me  diligerent,  detrahebanl  mihi : 
ego  autem  orabam  pro  eis  (PsaL  cvui,  4).  Et  alibi  : 
Humiliavi   in  jejunio  animani  meam,  et  faetum  est 


preiiosis  nou  gloriamur  in  vestibcs  ;  qui  auri  cupi-  **  mihi  in  opprobrium.  Et  posui  veslimentum  meum 

ditaie    minime  caplivamur,   qui  noo   adipiscimur 

argcnium,  et  quaecumque  humana  vanitas  videtur 

eomplccti,  contemnimus.   Nullus   hic    confusionis 

esl   locus,   nulius    verecundiaa    adilus.  llli    magis 

erubescere  debent  alque  confundi,  qui  ea  quae  san- 

ctis  displicent,  concupiscunt. 

XIV.  Erubescanl  igitur  ebriosi,  voraces,  injusti, 
raplores,  aduheri,  el  quicumque  suis  gloriantur  in 
malis,  quos  gehennae  ignis  exspectat,  ct  quibus 
supplicia  praeparanlur  aetcrna.  Facienles  autem 
Domini  voluntatem,  confuudi  uon  debent  :  in  qui- 
bus  nulla  confusionis  sunl  opera.  0  quam  indiguum 
est  atque  praeposterum,  ul  justi  confundanlur   in 


cilicium,  et  [acius  sum  illis  in  parabolam  (PsaL 
xxxiv,  13).  El  iteruin  :  Genua  mea  infirmata  sunt 
jejunio,  et  infirmala  eit  caro  mea  propter  oleum.  Et 
ego  faclus  sitm  in  opprobrium  illis  :  viderunl  me9 
et  moverunt  capiia  sua.  Adjuva  met  Domine  Deu$ 
meus  {Psal.  cvm,  24  seqq.).  Vides  ergo  omnes  pro- 
phclas  et  sauclos  propter  hoc  semper  homiuum  sub- 
sannationes  pertutisse,qui  DeOvellentlideliterservi- 
re.  Hocet  Apostolus  ait :  bidelis  sermo.  ln  hoc  enim 
labofamus,  et  maledicimur,  qui  speramus  in  Deum 
vivum,  qui  est  Salvator  omnium,  maxime  fidelium. 
XVII.  Quid  plura?  nisi,  ut  s«epe  jam  diximus, 
cursum  quem  in  timore  Dei  coepimus,  consumme- 


bonis,  ct  peccalores  glorienlur  in  malis  !    VideatQ  mus.  Simus  caeleris,  iu  aiuore  Dei,  fonna;  cuslo- 


crgo  auima  Deo  devota,  ne  insipienliutn  risus  eam, 
aut  stullorum  hominum  vanissiiuus  scrmo  confun- 
dal,  et  a  suo  proposito  rctrahat  :  iu  quo  magis  per 
dies  singulos  proflcere  debet  in  melius.  Videal  ue 
quis  a  timore  Chrisli  se  revocet,  ne  quis  ab  ejus 
dilectione  se  dlvellat,  propler  quem  oinnein  saeculi 
gloriam  pompamque  contempsit,  cui  nihil  dignum 
poenitentiae  comparavit,  quem  parentibus  filii, 
quem  libcris  palres,  quem  conjugiis  praeferuut  con- 
tinentes. 

XV.  Crescat  in  nobis  quotidie  amor  Chrisli,  cre- 
scat  fides,  quia  roagna  nos  pro  Dci  amore  mcrces 
exspeclat :  laiilum  ne  ab  ejus  (cullura,  vcl  opcre 
semel  devota  mens  se  retrahat,  ne  ci  dicalur  :  Ha- 


dientcs  ne  quis  iu  nobis  aliquid  scurrilitatis  repre- 
Ixudat  aut  vanilalis,  sed  magis  quidquid  est  gravi- 
talis  et  inodcstiae ;  quia  Chrisliani  vita  omnibus  in 
speculo  posila  est.  Qui  etiam  si  quippiam  litubave- 
ril,  jam  cecidisse  jaclalur,  et  amplius  eliam  dicitur 
quam  vidclur.  Simus  ergo  sapienles,  Kraves,  quieti ; 
nunquam  vanilatem,  nunquam  opera  hominum 
lingua  noslra  loqualur,  sed  sine  intermissione  le- 
gcm  Dei  nostri  mediieiur.  Tunc  si  quis  exsliterit 
suac  salulis  iuimicus,  qui  subsannel  ct  detrahat  el 
derideat :  hxc  noii  soium  non  nieluamus,  sed  po- 
lius  gaudearaus. 

XVlil.   Et  hinc  nos  aliqualenus  consolemur,  si 
mereamur  odio  magis  saeculi  vivere,  quam  Christi. 


beo   adversum  te  pauca,  quod   charitatem  priorem  D  Cavearaus  quoque  ambulare  indecenter  el  inquiele, 


reliquisti  (Apoc.  u,  4).  Unde  cerlum  cst,  iioii  ho- 
mitiibus  placendum,  sed  Christo;  nec  humanam 
laudem  quieri  dcbere,  sed  divinam.  Quid  nobis  pro- 
dest,  si  illi  nos  iaudeiit,  quibus  placere  peccaluiu 
csl  ?  Quidve  obest,  si  vitupcrenl  hi,  quortim  non 
plus  viiuperalio  prodest,  quam  obest  laudatio? 
Audiamus  magis  quid  ille  vas  clectionis  doctor 
gcnlium  dicai,  et  quo  nos  ne  hominibus  placere 
vcllemus,  hortetur  exemplo  :  Si  hominibus,  inquit, 
placere  vellemt  Christi  servus  non  essem  (Galat.  i, 
10).  Uude  nulii  dubium  est,  eos  Christo  servire  non 
posse,  qui  hominibus  optant  potius  quam  Christo 
placere.  Contentt  ergo  interim  siiuus  hominibus 
dJsulJccrc,  taaium  ut  Christo  /daceauius.  Ncc  co- 


sicul  et  sanctus  apostolus  monet,  dicens  ;  Rogo 
autem  vost  ut  sublrahaiis  vos  ab  omni  fratre  ambu- 
iante  inordinate,  et  non  secundum  traditionemt  quam 
acceperunt  a  nobis  (U  Thess.  in9  6).  Cum  hasc  a 
nobis  omuia  omnino  nostra  virtute  fueriut  custo- 
dita  :  quicumque  putaverit  derogandum  uobis,  prc- 
pheticae  simus  scntentiae  memores,  per  quaui  Do- 
minus  sui  nominis  causa  tribulatos  bortatur,  di- 
cens  :  Et  tut  fili  hominis9  ne  timueris  eos,  neque 
paveas  a  facie  eorumt  quoniam  insanientet  convenient 
adversus  te  (Ezech.  xi  ,  6).  ln  gyro  et  in  melio 
scorpionum  tu  habilas,  verba  eorura  ne  liniueris, 
et  a  facie  eorum  ne  paveas.  Et  alibi  dicit  :  Audite 
me  qui  noslis  judicium,  popule  meus,  in    qnoium 


tS7  EPISTOLA  XLtl.  DE  VITA  CLERICORUM.  298 

tmde  Ux  meaest:  Xolite  timere  opprobria  hominum,  ^  les  :  ul  alii  Juniows,  g^»  hurailes  consecuti. 


et  blasyhemiat  eorum  ne  metualit  ;  quia  sicut  vesli- 
mentumt  ila  per  tempus  deficient,  et  ut  lanam  co- 
medet  eos  tinea  (Isa.u,  7,  8).  Justitia  aulein  mea 
io  aeternuin  manet.  Salutare  vcro  meum  in  saecu- 
lum  saeculi.  Servandum  prae  oinnibus  ;  ne  alterius 
Uudem  veliraus  [A/.  inalimus]  servare  quam  Cbristi; 
ol  elnos  cu:ii  Propheta  possimus  dicere  :  Apud  te 
laus  mihi  in  Ecclesia  magna  (Psal.  xxi,  26).  El  ile- 
ruin  :  Tanquam  prodigium  facius  sum  multis;  el  tu 
adjutor  fortis.  (P$al.  lxx,  7).  Et  iteruin  ;  Maledi- 
cent  illi,  et  tu  benedices.  Qui  insurgunt  in  me,  con- 
fundanturt  servus  autem  tuus  lalabitur  in  te  (Psal. 
cvm,  28). 

XIX.  Haec  ad  consolationem  in  Dei  limore,  dcvo- 
tis  menlibus,  prout  ingenii  tenuitas  poluit,  prose- 
cutussum  breviter.  Nunc  superest  ut  aliquid  am- 
plius  faciat  mens  devola,  quam  nostra  parvitas 
sifficit  aJmonere.  Salutate  omnes  qui  diligunl  Do- 
miuum  nostrum  Jesum  Cbristum,  cui  cum  Patre 
omnipotente  sit  Jaus,  virtus  et  gloria  cum  Spiritu 
tancto,  et  nunc  et  semper  et  in  omnia  saecula  sae- 
culorum.  Amen. 

MONITUM  1N  EPISTOLAM  SEQUENTEM. 

Nemo  non  sential  ,  recentiorem  banc  esse 
Epislolam  aetate  Sulpitti  Severi,  quem  auctor  ho- 
noris  causa  nominal,  ac  Vitam  S.  Martini  ab  eo 
scripum  laudau  Siyium  quod  spectat,  alque  operis 
argumentuin,  ita  proxime  ad  ejus  libelli  indolem 
accedit,  qui  de  Singuiaritate  clericorum  inscribitur, 
ttque  habetur  cum  alibi,  tum  praecipue  inter  sup-  C 
posititia  S.  Cypriani  scripta,  ut  facile  videri  possit 
abiliovelut  exemplari  expressa.  Contende  invicem, 
et  siquidem  ille  uon  iuunerito  circa  saeculuin  milie- 
mbiidi,  qoo  tempore  lis  illa  in  Occidente  maxiine 
fcrvebat,  deputatur  :  quae  hujus  habeuda  sit  ratio 
intelliges. 

EPISTOLA  XLII. 


De 


AD    OCEA2WM. 

vita    clericorum. 


Sophronius  Eusebius  Uieronymus  Oceauo  suo 
salutem. 

I.  Deprecatuses,  uttibi  breviter  exponerem,  qua- 
literclerici  debeant  victitare  in  bac  vita  inorlalium. 
Uinc  me  plerique  maledictis  aemuli  praestolantur, 
quia  uon  sileo  verilatem  :  tamen,  milii  charissime, 


viu  et  teslimonio  sacerdotum  possint  exsurgere. 
Praecipue  illud  reor  atteniius  libi  esse  providen- 
dum ;  quia  prima  tentamenta  suut  clericorum,  rau- 
lierum  frequentes  accessus.  lste  sexus  rcprehensi- 
biles  exbibet  clericos.  Quid  tibi  revera  cum  femi- 
nis,  quiad  altare  cum  Doinino  fabularis  ?  Te  cuncti 
in  publico,  te  in  agro  rustici,  aratores  ac  viuitores 
quotidte  graviter  lacerahuut,  si  contra  disposilum 
lidoi,  cum  feminis  habitare  contendis.  Et  quia,  ut 
arbitror,  concupiscis  irreprehensibilis  inveniri , 
testimonio  bono  utere.  Nunquid  in  choro  aposlo- 
lurum  feminae  afifuerunl?  Prohibe  tecum  virgines 
morari,  etiam  quae  de  geuere  tuosunt.  Dilige  eas, 
cxterius  ordina,  frequenter  visita  juuclus  obsequio 
B  clericorum,  ne  duin  secretaliler  ac  solus  ingrederis, 
macule8  testimonium  luum. 

111.  Uiud  eliam  adjicicndum  cst ;  quia  si  uxorein 
duceres,  lex  te  non  prohiberet  babitare  cmn  con- 
serva.  Cum  uxoris  eniiu  consensu  ejusmodi  ad  re~ 
gimen  sacerdotii  promoventur;  roaxime  cum 
Apostoli  Epistola  praeceptum  hoc  habeat:  Unius 
uxorii  virum  ad  honorem  clericatus  cligendum.  Te 
vero  non  ita  salularia  praecepta  constringunt.  Aliter 
coujugati,  aliter  virgines  admonentur  ecclesiastici 
onus  subire  minislerii.  Femiuarum  cum  clericis 
nulio  pacto  conjuncta  praecipitur  conversatio.  Ja- 
nua  diaboli,  via  iniquitatis,  scorpionis  percussio, 
nocivumque  genus  est  feiniua  ;  cum  proximat,  sti- 
mulat,  incendit  ignem.  Flainmigero  igms  percutit 
femina  conscientiam  pariter  habitantis,  exurttque 
fundaraenta  moutium.  Ego  judico,  si  cum  viris  fe- 
minae  habitenl,  viscarium  non  deerit  diaboli  ;  ex 
eis  aucupatus  est  ab  iuitio  pcccatum.  Ferreas  men- 
tes  libido  domat  :  Si  alligaveht  quis  ignem  in  sinu 
snot  vestimenta  ejus  non  comburentur  T  Aut  si  quis 
ambulaverit  super  carbones  ignis,  pedes  suos  non 
comburet  (Prov.  vi,  26,  27)  ? 

IV.  Milti  credc,  non  potest  toto  corde  cum  l>o- 
mino  habitare,  qui  feminarum  accessibus  copula* 
lur.  Sed  dicis :  Qni  ambulat  simpliciter,  ambulat 
confidenter  (Proo.  x,  9).  Bene  et  argute.  Sed  opor- 
tet  te  lestimonium  bonum  habere  ex  his  qui  foris 
sunt  (I  Tim.  m,  7).  Licet  coram  Deo  recto  ince- 


ab  Apostolosumamos  exordiuni,  qui  ait :  Humanus  jj  das,   tamen    coram   hominibus   bona   providenda 

sermo  et  omni  acceptione  dignus.  Si  quis  episcopa-      siinl ;  quia  ct  astutiores  sunt  flliis  lucis  filii  tene- 

tum  desideratt  bonum  opus  desiderat.  Oporlet  enim 

episcopum  irreprehensibiiem   essef  sobrium  ,  pudt- 

eaw,   benignum9   ornulum,  hospitalem,  docibilem, 

uvh  percussoremt  sed  modestumf  non  litiyiosum,  non 

molenlum,  domui  suce  qui  bene  praest  (I  Tim.  m, 

1  seqq.)  :  et  reliqua.  Tolum  comprebeiidit  esse  ca- 

vendum,  cum  irreprebeiisibiiem  ponit. 
II.  Quomodo  igiiur  aiterum  repreheudet,  cum 

ipse  qui  accepit  potestatem    ut  doceat,  sit  repre- 

lieusibilis?  Quia  vita  episcopi,  foriua   debet   csse 

cl«ricorum.  Ex  episcopo  gradus  caeteri  clericorum 

condiicum  quoinodo  debeant  vivere  in  hac  vita  mor- 

tftli.  Seipsos  imitabiles  debeul  propouerc  sacerdo- 
Patrol.  XXX. 


brarum.  Cuin  ergo  boc  genus  a  le  con  amputatur, 
das  reprebendentibtis  tc  locum,  ipse  te  detrahen- 
tiiim  morsibus  tradidisti,  si  Agapelarum  consor- 
tiuui  non  dimiseris.  Bcuignus  cs ,  gaudeo :  pudi- 
cus,  faiium  est.  Si  aliquis  senserit  clericum  habi- 
tare  cum  feminis,  non  credit  eum  esse  castum.  Si 
pudicitiam  quaeris,  quare  habitas  cum  feminis?  Fe- 
niinam  quaui  beue  videris  conversauiein,  mente 
ililige,  non  corporali  frequentes  ornatu.  Non  vestis 
tenera  ciericum  facit,  aut  sacerdotem  ;  sed  casta 
meutis  iiitentio.  !lxc  eniin  <de\oiionem  honoris  iu 
te  cuslodit.  Honorem  quidcni  gloriosum,  boni  ope- 
ris  fama  couservat.  S.icerdotcs  quippe   dcm,  \\ 


299  S.  tflBftONYMI  OP£RUM  MAXTISSA.  300 

cfeteros  clencornm  fcradus,  itt  suprd  dicturii  est,  a  A  applicare.  Digamam  enini  duiit  oxorem.  Haec  Tiio 


femiriis  segregarl 

V.  Si  igiiur  gerieris  gratia  judlcas  easdem  nullo 
pacio  dimitiere ;  metnenlo  Ttaamar,  quod  ab  Am- 
non  fraire  sUo  corrupta  stl.  Idipsum  persequor, 
diiectissime :  Ubi  unius  est  labernaculi  conversatio, 
carnis  non  facile  tollitur  delectatio.  De  duobus 
enim  quod  unus  desiderat,  etsi  loqui  non  potest, 
tentalur  tamen.  Rcmotio  igitor  viri,  castitatis  col- 
locat  arma,  construit  in  melioribus  castra,  pudo- 
ris  honoretn  coiuolatur.  Potuit  enim  et  Maria  Ma- 
ter  Domini  de  ehoro  aposiolorum  non  discedere,  si 
liceret.  Thecla  post  tentationem  passionis  f,  An- 
tiochiatn  a  Paulo  prohibetur  pariter  pergere.  Nemo 
miles  cum  uxore  pergil  ad  beilum. 

VI.  Non  invideo  charitati  tua? ;  sit  tibi  ciim  cas- 
tis  virginibus  longaeva  diieclio.  Tunc  In  bono  ine- 
riuim  collocabis,  et  fatnam  meliorabis,  si  congre- 
gationes  constituis  puellarum  ;  pulcbre  censeo  in 
hebilomada  secunda  visitatione  ad  benedicendum 
congregationem  venias;sed  non  solus,  nerumige- 
ruh*  lingttis  te  iacerantibus  maculent.  Alienam 
eniin  cupiunt  vicini  discolere  vitam*  non  suam. 
Propterea  digne  accipe  ineorum  praecepia  verbo- 
rum  ;  et  roonita  humilitatis,  quae  fraterno  affectu, 
calaiuo  imperante  *,  expressimus,  dulciter  lege. 

VII.  Jam  vero  ut  reprehensibilis  divlni  altaris 
uon  sit  sacerdos,  pauca  de  reiiquis  Apostoli  testi- 
moiiiis  quantura  Dominus  donat,  exponam.  Suffi- 


nraeeepta  idem  Apostolus  de  ordinandis  ciericia 
dedit. 

VIII.  Et  quia  jam  iiber  flnem  exspectat :  ad  id 
redeamus  unde  dlgressi  sumus.  Nec  si  dua>  vel  tres 
paritet  Dei  ancills  morentur,  solum  ad  eas  ingredi 
convenit  sacerdotem.  Si  quis  ha»c  praecepta  non 
observaverit,  hostis  est  animae  suae.  Quod  si  post 
monita  nostra  aiiquis  clericus  agapetas  aroplius 
quaesierit  amare  quam  Christum,  secundum  syno- 
dalem  regulain  conveniatur;  et  praecepta  patrum 
in  Nicaea  deRnita  ei  legantar.  Jain  vero  si  conven- 
tus  fugerit  praedicta,  et  reliqueril  :  consecuti  so* 
mus  inaximum  lucrum.  Alioquin  si  neglexerit,  ta- 
lis  ab  Ecclesia  Christi  anathematizandus  est.  Ger- 
minant  enim  feminae  spinas  cum  viris  habitanles  : 
et  arcana  raentium  acuto  mucrone  percutiunt. 
Proh  nefas !  dolor  est  dicere,  sed  praeteiire  non 
decet :  Christo  istse  nubere  voverunt,  non  crericls. 

IX.  Unde  shte  nuptiis  genus  novum  uxorum  ?  Ei 
boc  ad  nosquid  pertinet,  quod  ihfamare  nnn  cessa 
mus?  A  machaera  cessemus.  Bonus  honor  est  in 
Ecclesia,  si  a  consortio  virorum  feminae  sint  lon- 
ge.  Monachum  vel  clericum  soiitudo  facit,  non  pu- 
blicUra.  Quid  te  virginale  delectat  alloquium  ?  Cur 
sanetimoniales  contra  fidem  frequentas  in  Ecclesia, 
vei  in  ipso  publico?  Si  eos  quos  diligunt  vidertnt, 
ridentibus  oculis  sslutationis*  lenera  vetfja  produ- 
eunt.  Deinde  com  salutaverint,  si  eas  Dei  viros 


cianl  superiores  causac,  quae  dictae  sunt.  Yerum  q  pnfcterire  celerius  viderint,  contemptores  suos  judi- 

ne  aiiquis  minus  inlelligens,  ad  episcopos  lanluni 

scntiat  Apostoium  fuisse  tocutura  ;  quid  de  diaco- 

uibus  ad  Timotheum  preceptum  sit,  ,  quid  de  pre- 

sbyteris    ad  Titum,  commemorare  delectat?  Sed 

praetereundum  non  est  superioretn  explauare  sen- 

tentiam, 'tiriivf  uxoris  tirum  (l  Tim.  m,  2),  et  novo 

et  vetus  praeceptio  sacerdotem  censuit  eligenduin ; 

quia  digamos  ad  minisierium  plerique  episcopi  ap- 

plicuerunt,  sicque  asserunt  ;  Goncubina  fuit  illa, 

haec  uxor;  quasi  non  eadem  sint  coutiuercla  fcedi- 

tatis  Iu  ilia,  quae  ih  hac  exercentur,  quae  uxor  as- 

seritur.  An,  quia   conjugii  tabulas  non  fecit,  con- 

cupiscentia  alieua  non  fuit?NulJo  pacto  digamos, 

vel  concubinarum  catenis  inscrtos,  decet  subire 

sacerdotii  miuisieriuin.  In  Levitico  scriptum  estac  D 

praefioitum,  quales  eligi  debeant  .sacerdotes,  sicut 

habes  :  Et  dixit  Dominus   ad   Moysen  :  Sacerdos 

nxorem  accipiat  virginem  de  $emine  patrum  suorum. 

Viduam  vero  aut  desliiulam,  aui  a  viro  marito  dere- 

liciam,  non  accipial  (Levit.  xxi,  13,  14).  Bene  att- 

ilivi  praecipiente  Domino  Moysi,  quta  nec  uxor  de- 

bet  saeerdoti  digama  convenire,  ne  honorem  pot- 

luat  sacerdotii.  Sicut  unius  uxoris  virum,  sic  unius 

viri  niandal  uxorem.  Si  ergo  clericus  monogamtis 

fuerit,  et  uxor  ejus  digama,  noU  eum  ministerio 

1  Legebatur  antea  incongruo  sensu,  Post  tenla- 
tionetnpustionis  Antiochiee,a  Pauloprohibelur,  eic, 
pro  quo  Antiochiam,  interpunclione  etiam  emen- 
data,  rescripsimus. 


cahi,  et  irascuntur.  Ordinatur  deinde  desertae  sa- 
tisfactio ;  post  sairsfactionem  prandium,  qoasi  nova 
laetitia  disponituh  Inter  pocula  improperant  verba 
contemptus ;  ille  vero  lamentari  se  stsnulat,  qtmi 
peccati  genus  inducens.  Lege  quia  talis  debet  esse 
solitarius,  qualem  Jeremias  esse  descripsil.  Ait 
enim  :  Sedebit  solitarrus  et  tacebit,  quia  levavit  u 
super  se  ;  bonum  est  viro  cum  tevaverit  jugum  ab 
adoiescentia  sua  (Thren.  tu,  27,  f%).  Et  quta  Jesas, 
relictis  apostolis,  solus  ibat  orare;  Mariam  quoque 
in  penelralibus  aigekiB  solain  inveni!,  non  cirm 
agapeu  loquentem ;  et  ilia  virileim  intreftum  tre- 
pidavil  :  tu  qoae  fornax  es  nuilftiae,  quid  a  viro  de- 
sideras  frequentius  saiutari  ? 

I.  An  nescis  qnia  dupliciter  famam  perdis,  iuam 
simul  et  clerici,  cujus  vita  Ecclesia  Gbristi  debet 
ornari  ?  Inordinata  consuetedo  est,  et  delicati  ser- 
nionis  fabulosa  calamitas.  Sed  si  hospitalitatem 
cupis  habere  :  habes  tuas  sorores,  illae  apud  te  in 
domum  tuam  vocari  debent,  non  clerici.  Erit  ad 
aediticationem  tuam,  sancta  virgo,  qtrod  dixero.  In 
bealissimi  Martini  Vita  leglmus  commemorasse 
Sulpitium,  quod  trxnsiens  sanctus  Martinus.quani- 
dain  virgitiem  moribus  et  castitate  praecelsam,  cu- 
piens  visitaie;  illa    noluit,  sed  xenium  roisit    ei; 

1  Equidem  properante  malim  rcscribi.  Verus  Hie- 
ronymus  culamo  lemperante  alicubi  dixil.  Ab  eo 
inulta  cx  his  <\\iJt  seqnuntur,  auctor  hic  dehbaviu 


301  EPISTOLA  XLIV.  HIERONYMI  AD  DAMASUM.  802 

M  per  fenestram  respiciens,  ait  sanclo  viro  :.lbi,  A  bere  curavi.  Testes  autem  idonei  quos  ad  hanc 


Patcr  saur  te,  ora  ;  quia  a  viro  numquam  sum  vfei- 
uta.  Gratias  egil  Deo  sanctos  Martinus,  quod  tali- 
bus  Imbota  rooribus,  castam  custodieril  volunta- 
tem ;  ct  benediceus  eain,  abiit  laetus. 

X|.  Haeusque  sufliciat  de  feutiuis  dictom.  Con- 
summata  quippe  virginum  causa,  iranseamus  ad 
reliqua.  Hospitaleiu  prsecipit  Apostolus  clericvm 
ordinandum.  Hoc  prsecepto  pater  Abrabam  et  Lot 
angclo*  suseeperant  ;  quia  hospiialitatem  inter  c«- 
teras  dilexerunt  virtoies.  Sic  et  Ouesiphorus  Pau- 
lum  doctrina?  fonlein  suscepit.  Ita  imilationes  sint 
vestrae  :  et  ne  sinatis  iucolam  preterire,  qui  apud 
vos  panem  non  comedat.  Sequitur,  Non  percusso- 
rem  (/  Tioi.   111,  3).  Nee  enim  pugilem  describit 


rem  corroborandam  concitavi,  bl  sunt :  Gregorius 
Naiiansenusniirabilisdoctor,  Cyrillus,  Atbanasins, 
Theophilus,  Anatoliug,  Joannea  Chrysostomos , 
Eusuthius  [A/.  Euslachius],  Eusebius  chronogra- 
pbus,  et  noster  Hilarius  :  qui  omnos  uno  ore  eo- 
demque  consensu  veluti  vera  sancti  Spiritus  orga- 
na,  anatbematis  mucrone  eensent  e»st  feriendos, 
qui  in  usu  laicorum  panes  oblationuin  conluleriut ; 
quia  omuinosacerdotibus  6olis  debentur,  nisi  forte 
religionis  gratia,  laici  pro  benedictione  de  nianu 
sacerdotis  accipiant.  Noh  sotum  aiitem  de  pantbus 
in  Ecclesia  hoc  sanxerunt  patres  nostri,  sed  de 
OWiiibus  quae  altari  offeruntur ;  dicentes  atque  do- 
centes,  magnum  nefas  esse,  et  per  omnia  diabolica 


Aposlolua.  Qui  conscientias  non  percutiat  singulo-  B  temeritate  hoc  Aeri  ubicumque  acciderit,  et  valde 


rum ;  sed  modettum,  et  reliqua.  Domum  suam 
bene  reaentem  (Ibid.)  :  perquam  borribile  erit,  si 
domui  cterici  detrahatur .  Laedel  sacerdotis  opinio- 
mtm  in  plebe,  quando  de  proximisejus  male  loqui- 
tur  populus.  Super  oiooia  baec  praecepit  clericis 
boni  leslimooii  Apostolus  lundameuta  componere  : 
ut  bononus  operura  testificatio,  casto  couflnnetur 
affectu. 

MONITUM  1N  EPISTOLAM  SJEQUENTEM. 

Multae  sunt  6uoitf6io*  \d  geaus  epistoke,  quae 
Hieronymum  soque  ac  Damasum  mentiuutur  ;  uos 
Iibc  eaa  conioKnios,  una  etiam  atque  altera  inedi- 
tis  auctas,  uipote  quae  eumdem  fere  oimies  aucto- 
reiu  redoleant.  Otio  abutar,  si  veiiui  singula,  per 


esse  intolerabile  sanctae  Ecclesiae,  ut  sine  vindicta 
sanctorum  canouum  remaneat. 

II.  (Jnde  Chrysostowus  in  comraentariis  super 
MaUbaum,  ubi  discipuli  spicas  manibus  veiiebant 
sahbato,  et  pharisaei  reprebendebant,  sic  ait  :  <  Si 
non  licuit  David  et  viris  ejus  adbuc  sub  umbra  legis 
comedere  paites  Propostttoois,  quando  ab  Abimelch 
panes  petiit  fame  stimulante  :  quomodn  uuncEvan- 
gelio  coruscaute  persuaderi  debet  iaicis,  ut  oi/laiio- 
nam  panum  Deo  oblatorum  suis  usibus  rapiant  ?  » 
Dicit  namque  perinde  Apostoius  :  Qui  allari  ser- 
tiunt,  de  altari  participent  (/  Cor.  ix,  15;.  Ergo 
quia  sacerdotes  pro  ouinibus  orare  solent,  quorum 
eleemosynas  et  oblationes  accipiunt  :  qua  fronte 


quae  voetiov  unaquieque  redarguitur,  pralari.  Hanc  **  praesuraunl  laici  oblalioues,  quas  Cbrisliaui   nro 


i  abunde  lalsi  convincit  unus  ille  de  Cliryso- 
Iochb,  quem  mpraeieream,  si  Hierouymus 
umquam  lauriaseet,  ceruun  est,  biennio  salteiu  ai) 
obitn  Damabi ,  fuisse  electum  presbyterum ,  el 
Scriptvras  tum  demum  coepisse  comuie.itariis,  aut 
lK>tiiiiiU  ad  popuium  iilustrare.  Quid  quod  neque 
eai  Cbrysostoini  locus  iiie  iu  Mattbsura?  Cerle  in 
veris  ejus  commenuriis  nihii  siiuile  invenii  e  est. 
Nec  satis  tamen  babuil  impostor,  Hieronyraiani 
noraiuis  umbra  suas  nugas  praelexere  :  conAnxit 
idem  ipse  Daiuasi  respousum,  sive  decretum,  quod 
Cratiauus  10  quxst.  1,  cap.  15,  profert  :  tianc 
eunsueludinem,  quaf  contra  sanctam  Ecclesiam  ca- 
ikoltcam  augeri  vUeiur,  omnino  interdicimus,  ui 
nulio  modo  unquam  obtaliones,  quas  iutra  sanclam 
Ecclesiam  oferuntur,  sub  dommio  taicorum  dettnean- 
i«r,  ete.  Coufer  utriusque  dictatuui,  et  ab  uno  eo- 
ocuique  artkMce  depreueudes  prodiisse. 

EPISTOLA  XLIII. 

AD  DAMASUlf. 

De  oblationibus  aitarti  l. 

1.  Noverit  sancta  auctoritas  tua,  papa  venerande, 
quia  de  quaestione,  quam  clieutuio  tuo  proposuiati, 
et  congrua  responsa  per  epistolam  maudasii,  hoc 
•st,  de  paoibu8  a  AdeJibus  iu  altari  oblaiis,  quis 
iliis  jnre  uti  debeat :  quantuin  praecipuis  Ecciesias 
doctoribus  iuvestigare  valni,  in  paucis  tibi  rescri- 

1  Quanquam  Hierouyiiio  ascripta  olim  vulgo 
habeiur,  uouiu  digiium  eai  uiueu,  ejus  ueque  in 
cdiiis,  ueque  mss.  q*ios  vidimus  iibris,  noiiieu  ap- 
|.oui,  quod  in  aliis  ejusmodi  solcmne  c^t.   Ali.un 


peccatis  suis  offeruut,  vel  comedere,  vel  aliis  < 
cedere  :  cum  ipsi  non  debeant  pro  populo  orare? 
Ob  hoc,  papa  gloriose,  mitlere  oportet  illos  prae- 
sumplpres  in  excommunicationem  perpeluam,  ut 
caeteri  metum  habeani,  et  amplius  baec  in  Ecclesia 
ne  flant. 

MONITUM  IN  EPISTOLAS  SEQUENTES.  . 

Godefridus  Henschenius  primus  typis  descripsfsse 
has  epistotas  diciiur,  quas  ei  iu  plerisque,  nec  sane 
conudmoemiae  auliquiiatis,  autnota?,  insa.  codici|>usv 
praefatiouis  loco  pnefixas  libro  de  Vtris  Romanorum 
Poniificum  sub  Damasi  nominet  inveuire  est.  Atque 
itle  quidem  pro  gerraauis  Damasci  atque  ilieronymi 
scripiis.habuil :  utque  aliis  probaret,  pro  virili  con- 
_  tendit.  Nunc  auteiu  nemo  non  sentit,  aera  lupinis 
^  distare  propius,  quam  a  doctissimoruiu  Palruiii  il- 
lorum  stylo  atque  eruditione  has  prope  dixerim 
quisquilias  et  nugas.  Falsi  arguit,  rt-feltitque  daU 
opera  Sclieiestratius  Amiquit.  eccles.  Di^sert.  m, 
cap.  3,  tum  Papebrocbius,  in  Propuimo^  atqoe  alii 
passim.  Oudinus  Damaso  Portuetisi,  ix  ad  tlnem 
vergeutis  saec^li  auciori,  de  quo  mox  piura  dicenda 
erunt,  ascribu.  Nos  huc  pnmi  ascivimus,  ne  quid 
quod  Hierouymi  noiuine  inaignitur,  deesset. 

EPISTOLA  XLIV. 

Bealissimo  papae  Damaso  Hieronymus., 

^Gloriam  Sauaitatis  tuss  uostra  humilius  depre- 

Pseudo-Ilieronymi  epistolam  ad  Damasum  de  cs- 
nonibus  Evangetioruut  exbibuiiuus  touio  prajcedcu- 
li,  paig.  005. 


313     %  S.  HIERONYMI  OPEMJM  MANTISSA.  304 

catur,  ul  secuiidum  apostolicae  sedis  auctorilalem  l,  A  psalmi  omnet  astantes  concinant  cum  clamore,  Gloria 


quam  cognovimus  per  luam  Sanctitatem  gubernari, 
Actus  gestorum  a  beati  Felri  apostoli  principatu 
usque  ad  vestra  tempora,  quae  scilicei  in  sede  tua 
gesla  sunt,  itobis  per  ordinem  paucis  enarrare  di- 
gneris,  quatenus  noslra  bumililaa  sentiens  recogno- 
scat,  quis  meruerit  de  episcopis  supradictae  sedis 
martyrio  coronari,  vel  st  quis  contra  canones  apo- 
stolorum  excessisse  cognoscatur.  Ora  pro  uobis, 
beatissime  Papa. 

EPISTOLA  XLV. 

DAMASl  EPISC.   imBlS  tiOUM    AB    UIEROMWJU   PRESBt- 
TERUM. 

(Haec  nabetur  iater  apocrypha  in  appendice  ad  opera 
pap»  Damasi  adnexa,  tom.  XlllnostPuPatrol., col.Wi.j 

MONITUM  1N  EPISTOLAM  SEQUENTEM. 
Haec  iidem  ipsa  sibi  omnem  abrogat.  Ego  neque 
quid  sibi  velit,  qui  scripsit,  satis  bene  assequor  : 
tanla  est  diclati  ejus  inscitia.  Video  nihilominus  quo 
lendat  ;  ac  fere  uihil  dubito,  hujus  quae  Damaso,  ut 
et  subsequenlis  quae  Hieronymo  tribuitur,  eumdem 
auctorem  pronnntiare,  notissiroum  nempe  illum  faj- 
laciarum  artificem  Isidorum  Mercatoreui,seu  verius 
Peccatorem.  Inter  Decreta  falso  ascripta  S.  Ponli- 
OcL,  in  colieclione  Saraxanii,  hoc  octavo  loco  habe- 
tur,  ex  hls  epislolis  manifesto  conflctum  :  <  Tunc 
quoque  constituit  S.  Damasus,  ut  psalmi  die  noctu- 
que  canerentur  per  omnes  Ecclesias.  Qui  et  hoc  pros- 
ccpii,  utin/ine  uniuscujusque  psalmi  subjungeretur, 
Gloria  Patri,  et  Filio,  et  Spiritui  sancto,  sicul  erat 
iu  principio,  et  nunc,  et  semper,  et  in  saecula  sae- 
culoruni.  Amen.i  Hasc  autem  decreta,  ut  et  illa  ex 
quibus  excerpta  sunt  Acta,  tamelsi  Baronio  ad  an- 
num  384  probentur,  falsa  omnino  esse,  P.  Cou- 


Palri,  et  Filio,  et  Spiritui  sancto,  nusquam  p$r  om~ 
nem  Orientem  audivimus.  i  Degebai  vero  Hieronyiniis 
ibi.  Alterum  probat  Yasensis  u  concilii  anno  529 
celebrati  canon  5,  ex  q»o  manifestum  est,  nonduin 
usu  receplum  fuisse  in  Galliis,  ut  doxologiaeversus, 
Sicut  erat  in  principio,  etc,  suhjuugeretur  :  quod 
cerle  si  ante  aunos  ferme  centuin  quinquaginta  a 
Damaso  fuerat4inslilulum,  tandiu  neglexisse  eam 
Ecclcsiam,  par  non  est  credere.  Caetera  persequi 
non  vacat ;  vix  enim  una  esi  sententiola,  quse  men- 
dacii  auctotcmnon  prodal.  Erasmusait :  «Quis  non 
ex  ipsa  slatim  salutalione  deprehendat  impostorein, 
nisi  prudens  clauserit  oculos?  Damaso  sedis  apo- 
stoticm  urbis  Romce  Hieronymus  supplex.  Quseso, 
quando  sic  unquam  salulavit  Hieroiiymus?  Deinde 
quain  concinne  rem  ingreditur!  Legi  litteras  apo- 
stolatus  tui  poscentes,  el  reliqua  quae  sequuntur, 
tain  insulsa,  tamque  frigida,  ut  Jovinianus  ipse, 
»  cujus  infantiam  tot  salibus  insectatur  Dierotiymus, 
ad  hunc  collalus,  Cicero  quispiam  videri  possit.i 
Ut  nobis  lamen  nibil  dissimulare  liceat,  hanc  in 
perauliquo  ms.  epistolain  invenimus,  qul  in  Vati- 
cana,  olim  Palaiina  hibliotheca  num.  187  prseno- 
tatur,  ad  eumque  post  Sarazanii  editionem  exegi- 
mus  diligciitissime.  Subditur  in  eo  codice  contiiiuo 
sensu,  nee  ulla  distinctionis  apposita  nota,  longa 
illa  de  psalmorum  online  atque  auctoribus  lacinia, 
quam  el  nos  subnectimus,  quod  ipsius  pars  epi- 
slolae,  quaecunque  tandem  iila  sil,  videri  possit, 
maxiiue  cum  debita  couclusione,  qu*  hactenus  ediut 
est,  careat. 

EPISTOLA  XLYII. 

HIERONIMI  AD  DAUASCM. 

Beatissiino  papae  Damaso  Sedis  Apostolieae  urbis 
Romae,  Hierouyinus  supplex. . 

1.  Legi  titteras  Apostolatus  tui  *,  poseentes,  ut 


^ra^s^^s^L  •"■■-■■ 8imp,iduiem  sep,ua«inia  i"lcrprel^D, 


noii  inerudite  bujus  artilici  exprobrat,  quod  non  sal- 
iem  illud  cavit,  ne  sacerdotein  vocaret,  qui  non 
esset  episcopus,  cum  eo  saeculo  non  vocarentur  sa« 
cerdotes  nisi  episcopi.  Tuin  demiror,  inquit,  cur 
iK>n  eadem  <epera  vocarit  cardtnalem,  cum  boc  vo- 
cabulum  iliis  temporibus  adhuc  fuerit  inaudituui. 

EPISTOLA  XLYI. 

DAMASt  AD  HllROMMCM. 

(Hanc  quoque  lepisloiain  videsis,  ubi  precedeBtem 
videudam  diximus.) 

MONITUM  IN  EPISTOLAM  SEQUENTEM. 

Doxologiae  ad  finem  cujusque  psalmi  inter  canen- 

dum  adjungendae,  ut  capite  ex  hoc  uno  hujus  cpi- 

stc4ii  artilicem  iiientiri  splendide  intelligas,  Datua- 

sus  aucter  non  tuil,  eoque  minus  suasor  Hierony 


canens,  Psalmographum  interpretari  festinem  pro- 
pter  fastidium  Ronianorum  :  ut  ubi  obscuritas  im- 
pedit,  aperlius,  et  Latine  trabatur  sensus.  Precatur 
ergo  ciiens  luus  ',  ut  vox  ista  psalleniium  iu  sede 
Romana  die  noctuquc  canatur;  et  ut  in  finecujus- 
iibet  psalmi,  sive  matutinis  horis,  sive  vespertinis 
conjungi  praecipiat  Apostolatus  tui  ordo  :  Gloria  Po- 
iri,  et  Filio,  et  Spiritui  sancto :  Sicut  erat  inprincipw, 
et  nunc,  et  semper,  et  in  scecula  sceculorum.  Amesu 
Islud  canuen  oinni  psaimo  coujuugi  praecipias, 
ul  fides  trecentorum  decem  et  octo  episcoporum 
Nicaeni  concilii,  eliara  vestri  oris  consortio  decla- 
retur\  Ubi  aulem  Deus  et  homo  honorabili  voce 


mus.  Aitcrum.evincitCassianuslib.  ndelnstit.Cai-  fj  cantatur  [A/.dicatur],  Alleluia  sempercuiiiomiiibus 
!io&.c.8,ubtV  iUtuno/inqulltCantanteinclausula      psaltnis  •  aCBgatur,  ut  in  omni   loco  commuiiiier 


1  Lambecius  ei  Caesarese  bibli^thecse  mss.  legit, 
c  ut  secundum  erdinem  apostolicae  sedis,  quaui 
cognoviuitisguberuariper  tuaai  Saoetitatem :  i  tum, 
ponlificatu,  pro  principaiu;  ei  c  ad  nostra  tempora, 
quae  ge^ta  suut  in  sede  tua  enarrare  digneris,  i 
deuique,  c  seutire  cegnoscat  qui  merueruut  epi- 
f.coporum,  etc;  vel  qui  contra,  i  etc. 

*  Paiatiuiis  ms.  cum  Saracanii  editione,  vestri. 
Tum  ilie,  canendum  Psalmographum ;  ista,  canen- 
tes,  et,  me  interpretari  (estinet. 

1  Eadein  edilio,  t  Trahalur  assensus ;  precans 
crgo  ..  in  sede  lua  Itomana  die  nocliique  cauatur, 
i.i  quo  iinem  cujnsiihet  psalmi...  Apostolatus  tui 
ordo  liniri,  hoc  est,  Gloria  1'atri.  i 

4  liiterseruui  laudis  idem  Palaiinus  ms.  et  Sara- 
aauii  edilio,  paiitcrque  leguui  paulo  post,  in  veslro 


ore  pari  consortio  declaretur.  Ubi  Deus,  eic.     --^ 

•  Tacet  eadein  edit.  Psalmis,  tuui  legtt  nocturni 
temporis,  et  cum  Palatinojits.  a  suncta  resunectioue 
vsque,  etc. ;  denique  pro  quinquage»ima%  quam  vo- 
cem  prorsus  omittit  taudata  Sarazanii  editio,  atii 
libri,  aiio  itein  sensu%  quinquaginta  legunt,  id  esl, 
fimatur ,\nUr  dierumspatia  qumquaginta.  Oliui,  quod 
et  Coustautio  uotatum  est,  nescio  quis  cuui  papa 
Gregorio  primo  expostulabat,  quod  Grascas  niallet 
quaiu  itomaiias  consuetudines  sequi,  numiuatim 
quta  alleluia  dici  ad  Missas,  exlra  Venlecostes  tem» 
pora  (ecisset.  Cui  ille  dala  ad  Joamieni  episco- 
pum  Syracusanum  cpistola  ,  respondit  ,  «  Ul 
Aileluia  hic  (Mss.  Regius,  et  Coliieuin.  non)  dice- 
retur,  de  Jcrosoiymoium  Ecclesia  ex  beali  Hicro- 
nyiui  iradilione  lempore  beaitt  iucuiona:   t).»u»as# 


305  EPISTOLA  XLIX.  AD  CHROMATIUM  ET  HELIODORUM.  366 

respondealur  nocturnis  temporibus.  ln  Ecclesia  au-  A  Christus.  Nuncamem  exposnimus  originem  omuium 


tem  post  Resurrectionem  usque  ad  sanctam  Pente- 
costen  finiatur ;  inter  dierum  vero  spatia  quinqua- 
gesimse,  propter  novitatem  sancti  Pascbse,  vox  ista 
iaudis  canatur  1n  Aleph,  quod  Gra?ce  prologus,  La- 
line  praefatio  dicitur  f . 

II.  David  filius  Jesse  cum  esset  in  regno  suo, 
qualuor  elegit,  qui  psalmos  facerent,  id  esi,  Asaph, 
Eman,  Etban,  et  Idiibun.  Ergo  octoginta  et  octo 
dicebant  psalroos,  et  cc  diapsalma  ;  et  citbaram 
percatiebat  Abira  cum  David  rege.  Et  arca  Domini 
ia  Hierusalem  post  annos  40  revocatur  ab  Azoto, 
cum  mansitaret  in  domo  Aminadab.  Hanc  imposuit 
in  snbjogali  novo,  et  adduxit  in  Hierusalem.  Electa 
simul  ex  omni  genere  filiorum  Israel  septuaginta 
mfllia  virorum.  De  tribu  aulem  Levi 


ceota  octoginta  septem  millia  viri.  Ex  quibos  bi 
primi  esse  principes  cantionum  constituti :  id  est, 
Asaph,  Etnam,  Eiban,  et  Idithun,  unicuique  autem 
eorom  dividuntur  72  viri  acciarnantes  laudes  can- 
tionum  Domino  nostro.  Et  unus  quidem  eorum  fe- 
rebat  cymbalum,  alius  cinyram,  alius  cilbaram, 
alius  tuba  cornea  exsultans. 

III.  In  medio  autem  stabat  David  rex  tenens  ipse 
psalterium.  Arca  autem  Domini  antecedebat  choris, 
et  ad  sacrificia  vitulos  albos.  Populus  vero  universtis 
sequebatur  retro  arcam.  Sunt  crgo  omnes  psalmi 
David  cl,  juxta  tenorem,  et  vocabulum  Scriptura- 
rum,  ita  et  propositi  sunt.  Quorum  quidem  ix 
fecit  ipse   David;   xxxn   non    sunt  supra3cripti;  c  priusquam  fulgens  pondus  vibrantis  jactus  ferri 


psalmomm.  Et  exponimus,  quomodo  Hebraei  librum 
psalmorum  in  quinque  dividant  libros.  Primus  iiber 
sic  continetur  a  psalmo  primo  usque  ad  quadrage- 
simum.  Secundus  liber  sic  continetur  a  xli  usque 
adLxxi.Tertiuslibersicconiinetur  a  i.xxn  usquead 
lxxxviii.  Quartus  liber  sic  eontinetur  a  lxxxix  us- 
que  ad  cv.  Quintus  liber  sic  continetur  a  cvi  usque 
ad  cl.  Oret  pronobisBeatitudotua,  beatissime  papa. 

MONITUM  1N  EPISTOLAM  SEQUENTEM. 

Nemo  non  sentit  istaro,  et  quae  subsequitur  epi- 
slolam,  ipsamque  adeo  De  Nativitate  S.  Marice 
subnexam  narrationem,  unius  ejusdeinque  esse  fa- 
bularum  architecli.  Adito,  ne  te  diutius  argurnentis 
reciiandismoremur,  qui  eas  falsi  arguunt  refellunt- 

,401,  Joannem 

e  recentioribus 

Fabricium  In  Godice  apocrypuo  lom.  I,  cujus  etiaro 

recensioue  ac  notis  uterour,  ne  actum  agere  videa- 

mur. 

EPISTOLA  XLVUI. 

CHROVATII  ET  HELIODORI  EPISCOPORDM  AD  HIEROIITMUX. 

(Hanc  babes  epistolam  inler  scripUCbromaUoaltributa 
tom.  IX  bujusce  BibJiotb.) 

EPISTOLA  XLIX. 

BIEROMYMI  AD  CHROMATICM  ET  HELIODORUM. 

Dominis  sanctis  et  beatissimis  Cbromatio  et  He- 
liodoro  episcopis,  Hieronymus  exiguus  Christi 
servus,  in  Domino  salutem. 

I.  Qui  terram  auri  consciam  fodit,  non  illico 
arripit   quidquid   fossa   profuderit  lacerata,    sed 


•    ..       ?  j      R  Que   Baronium  ad  anuum  388  num, 
electi  sunt  du-  °  Molanum  lib.  de  Picluru,  cap.  21 ; 


lixii  in  David  regem ;  xi  in  Asapb;  xu  in 
Idithun ;  iv  in  Glios  Choreph,  unum  in  Zacha- 
riam,  unum  in  Aggaeum,  duos  in  Mosen,  duos  in 
Satomonem  regem.  Finiunt  utique  omnes  psalml 
Davkl  fllii  Jesse  regis  Israel  numero  cl.  lta  dispo- 
sitio  ipsa  continet,  id  est,  Diapsalma  lxxv,  Alleluia 
xxiv  Canticum  graduum  xv.  Cxtcri  vero  prout  textu 
Scripturse  continentur,  sic  recitantur  pro  suis  no- 
minibus.  Nam  primus  psalmus  nulli  assignaiur,  et 
juxla  hisloriam  quai  omnium  cst.  Deinde  quis  alius 
im.  lligitur  plenissime  esse,  nisi  primogenitus  Dei? 
Ergo  meritosuprascriptioiion  fuit  necessaria,  quia 
ipse  prirous  psalmus  Christi  mentionem  facieudo, 
est  ad  veram  Christi  exponendam  personam.  Sed 
psalmi  omnes  non  secundum  suam  hisloriam,  sed  D 


suspendat,  interim  vertendis  suspendeudisque  ce- 
spitibus  immoratur9etspecialiterqui  nondum  lucris 
augetur.  Arduoin  opus  injungiiur,  cum  hoc  fuerit 
mihi  a  vestra  beatitudine  iinperatum,  quoil  nec 
ipse  sanctusMalthaeusapostoIus^etevangeUsta  voluit 
in  aperto  conscribi.  Si  enim  hoc  secrelum  non 
esset,  Evangelio  utique  ipsius  quod  edidil,  addidis- 
set ;  scd  fecit  hunc  libellum  Hebraicis  litteris  obsi- 
gnalum,  quem  usqueadeo  edidil,utet  inanu  ipsius 
liber  scriplus  Hebraicis  lilteris  a  viris  religiosissi- 
mis  habeatur  :  qui  eliam  a  suis  prioribus  per  suc- 
cessus  lemporum  susceperunl.  Duuc  auiem  ipsum 
librum,  nunquam  aiicui  transferendum  tradiderunt : 
textum  ejus  aliter  atque  aliter  narraverunt. 
II.  Sed  factum  estuta  (Manicbaei  discipulo,  no- 


secundum  propheliam  pene  inteiiiguntur.  Nam  psal-  niine  Scleuco,  qui  etiam  Apostolorum  gesla  faiso 
ni  omnes  qui  scribuntur,  ipse  David,  ad  Christi  sermone  conscripsit,  bic  liber  editus,  non  aedifi- 
pertinent  sacramenta,  quia  ipse  David  dictus  est     cationi,  sed  deslructioni  materiam  wexhibueril  :  et 


iraditor  tractum.  £t  ideo  magis  in  bac  re  iliam 
eonsueiudineni  ampulavimus.  i  Disputant  de 
istorum,  quibus  ego  mendum  subesse  exislimo, 
vcrbornm  sensu  in  tilramque  parlem  siiinmi  viri 
eard.  Bona,  de  Divin.  Psalmod.  cap.  16;  Tillemon- 
lins,  tom.  Vlli,  pag.  420 ;  Coustantius,  loco  hudalo, 
aique  alii.Nostra  quod  interest,  qui  Isidorum  Mer- 
calorem  ex  Cregorii  verbis  nactum  occasionem 
eontenrfunt,  hujus  supponendae  epistola,  dicuut 
quidem  propius  ad  veruin  ;  nihilo  tamen  ininus 
cnm  jam  inde  a  Damasi  temporibus  tradiiionem, 
hno  decretum  Gregorius  repetat,  rationeui  hujus 
quoque  rei  aliquaiu  baberi  veliiu.  Quae  Coustautius 


eo  congerit,  repetitque  ex  nota  atquetamiliari  Gre- 

?;orio  Benediciina  regula,  mibi  quidem  saiis  haud 
aciunt.  Nonnihil  etiam  illa,  quam  notavimus,  leciio 
quinquage$imcsy  pro  quinquaginta,  imo  qui  alius 
inde  exsurgii  loci  sensus,  propositar  explicationi 
adversari  videtur. 

1  Pius  habet  Sarazanii  editio,  utvox  ista,  et  post 
verbum  Alcph,  quod  e*t  alleluia,  lau$  libi  $o(if  quod 
Grtece,  eic,  sed  uon  ita  mihi  felici  esse  contigit,  ut 
salrs  bene  assequcrer,  qnid  haec  sibi  velint.  Quas 
binc  subsequuntur,  ex  codicc  Palatino,  qui  textuni 
coniiiHjal,  ut  dudum  monuimus^  dcscriota  suuu 


807  S.  HIERONYMI  OPERUH  MANTISSA.  308 

quod  tali*  probaretnr  io  synodo,  cui  meriio  aures  A  quam  quse  aut  scripta  sunt  ibi,  aut  consequcnter 

scribi  potuerunt. 


Ecclesiae  nou  paterent.  Ccsset  nuoc  obiairantium 
moraus  :  non  istum  libellum  canonicis  nos  super- 
addidintus  Scripiuris,  sed  ad  detegendum  bjere* 
seos  fallaciam»  apostoli  atque  evangelistae  scripta 
transferimus  ;  in  quo  opere  non  tam  piis  jubeniihus 
episcopis  olitemperamus,  quam  impiis  haereiicif 
obviamus.  Amor  igiiur  est  Curisli,  cui  satisfacie- 
jnus,  credeaies  quod  nos  suis  orationibua  adjuveni ; 
qui  ad  Salvatoris  nosiri  infantiam  sanclam  per 
noslram  potuerint  obedieniiam  pervenlre. 

EPISTOLA  L. 
De  Nativilate  sanctw  Marfa  f. 

Petitis  a  me,  ut  vobis  rescribam,  qoid  mihi  de 


II.  Igitur  beata  et  glorio#a  semper  virge  Haria 
de  stirpe  regia  el  familia  David  oriunda  :  in  civitate 
Nazareih  nala,  Hierosolymis  in  templo  Domhii  nu- 
trita  fuit.  Pater  ejus  Joachim  ;  mater  vero  Anna 
dicebalur.  Domus  paterna  est  ex  Galilsea  et  civi- 
tate  Nazaretb.  Maternum  auiem  genus  ex  Bethle- 
hem  erat.  Vita  eorum  simplex  et  recta  apu4  Do- 
miuum,  apud  homines  irreprehensibilis  erat  et 
pia.  Nam  omnem  substantiam  suam  trifariam  di- 
viserunt.  Unam  parteai  templo  et  templi  servilo- 
ribus  T  impendebant  ;  aiiam  peregrinis  et  pauperi- 
bus  erogabant ;  teriiam  suae  familias  usibus  et  sibi 
reservabanl.  Ita  isti  Deo  cbari,  hominibus  pii  :  per 
quodam  IlbeHo  videatur,  qui  de  Nativitate  sanclse  B  aanos  circiter  viginli,  castumdomiconjiigiura  sine 


Maria3  a  nonnuilis  babetur.  Et  ideo  scire  vos  volo 
multa  In  eo  falsa  inveniri.  Qaidam  namque  Beieu- 
cus,  qui  passiones  aposiolorum  conscripsit,  hunc 
libellum  composuit.  Sed  sicut  devirtutibus  eorum 
et  miraculis  per  eos  factis  vera  dixit ;  de  doctrina 
vero  eorum  plura  meotitus  est :  ita  et  hic  multa 
non  vera  de  corde  suo  confixit.  Proinde  ut  in  He- 
hraeohabetur*,  verbum  ex  verbo  transferre  cura- 
bo.  Si  quidem  saucturn  evangetistam  Mattbxum 
eumdein  iibelluin  liquet  composuisse  •,  et  in  capite 
Evangelii  sui,  Hebraicia  litteris  obsignatum  oppo- 
suisse  k  :  quod  an  verum  sil,  auctori  praefaiionis 
ct  fidei  scriptoris  oommitto.  Ipse  enim  ut  liaec  du- 
bia  esse  pronuntio:  et  ila  liquido  falsa  non  aflir-p 
mo.  iilud  anlem  libere  dico,  quod  fidelium  nemi- 
nem  negaturum  puto,  sive  haec  vera  sint,  sive  ab 
aliquo  confict»,  sacrosaticta  sanclae  Mariae  inagua 
miracula  •  praecessisse,  maxima  consecuta  fuisse  ; 
et  idcircu  salva  lide  ab  bis  qui  Deum  ista  facere 
posse  credunt,  sine  periculo  animae  suae  credi  et 
legi  posse.  Deaique  in  quantum  recordari  possum, 
sensutn  non  verba  scriptoris  sequens,  et  nunc 
cadem  seiuita  non  eisdem  vestigiis  incedens,  nec 
qtiibusdaui  diverticulisad  eamdem  viam  recurrens; 
aic  narrationis  siylum  tentabo  \  et  non  alia  dicam 


liberorum  procrealione  exercebaiu.  Voverunt  *  ta- 
nen  si  forte  Deus  donarei  eis  sobolem,  eam  se  Do- 
roini  servilio  mancipaturos  :  cujus  rei  graiia,  et 
templum  Domini  singulis  per  annum  festis  fre- 
quentare  solebant. 

III.  Factum  estautcm  ut  Encaeniorum  •  festivitas 
appropinquarct  :  unde  cum  nonnullis  conlribulibus 
suis  Hierosolymam  et  ioachim  ascendit.  Ea  vero 
tempcstate  Issachar  *•  ibi  ponlifex  erat.  Ciunque 
iuter  ccteros  concives  suos  eiiam  ioacbiui  cum 
oblatione  sua  videret,  despexit  eum,  et  inunera 
ejus  sprevil  :  interrogans  cur  inter  fecundos  infe- 
cundus  ipse  stare  praesumeret ;  dicens  :  munera 
uequaquam  Deo  digna  posse  videri  :  quem  ipse 
prole  indignum  judicasset,  Scriptura  dtcenle  : 
Maledictum  "  omnem  esse,  qui  non  genuisset 
masculum  in  Israel.  Dicebal  ergo  prius  eum  ab 
hac  ir.aledictione,  sobolis  geueraiione  solven- 
dum,  et  sic  demum  in  conspectu  Douiini  cum 
oblaiinnibus  esse  veuiurum.  Cujus  opprobrii  obje- 
ctu,  pudore  magno  suffusus  Joachiut,  ad  paslores, 
qui  cum  pecudibus  erant,  in  pascuis  suis  secessit. 
Neque  enim  domum  repetere  voluit :  ne  forte  a  con- 
tribulibus  suis,  qui  sitnul  aderanl,  et  hoc  a  sacer- 
dote  audierant,  eodem  opprobrii  elogio  notaretur. 


1  Alias  Evangelium  de  Nathitate  Marim  inscri- 
bitur. 

9  Seleoci  librum  videtur  affirmare  se  ex  Hebrai- 
ro  translaUirum,  sed  rectius  duo  haec  distinguit, 
ct  Seleuci  librum  rejici  lanquara  impiis  addilamen- 
tis  refertam,  et  alterum  Hebraicum  tanquam  nihii 
exitiosi  habentem  probari,  licet  non  ut  cauonicum 
et  Matthaei  getiuintiiu. 

•  Si  praefationi  iiempe,  ut  roox  addilur,  fidem 
babere  velis. 

Lege  appotuiste. 
9  Leg.  Sacrosanctam  S.  Marice  Natmtatem  ma- 
gna%  etc. 

*  Fort,   ttmperabo. 

7  Yocabulum  servitorum  barbariem  resipit,  ut 
alia  biijus  scripti  sexcenta. 

8  lioc  votuin  ostendit,  qnod  casttim  conjugium 
in  priecedentibus  verhis  non  sil  iutelligendtiiii  de 
ooinimoda  atrofrTsp^ssi.  Forie  noti  erraverinl, 
qui  hauc  narrationem  dixerint  compositam  a*d  si- 
militudiiiem  coruut,  quae  de  Anna  Elcanas  uxore 

Jegiwmrl  Reg.  i,  i. 


•Encania  Hierosolymitana  celebranttir  cirra 
solstitium  brnmale.  Mentio  hujua  fesit  1  Maehab. 
ivt  56,  el  Joan.  x,  22. 
D  "  Isacharis  pontiticis  loco  in  pseudo  Jacobi  Pro- 
to-Evangelio  est  Rtiben  :  sed  apnd  Josephnm,  et 
ftlios  flde  dignos  scriptores  de  ulroque  ypb  quidens. 

li  Graeca  verba  aptid  Dainascentim  qui  vou.tx6v 
«p(5<FxaYp.a  vocat  iv,  45,  de  Orthod^  fide  :  TSittxa. 
Tdpa-o;  bq  oux  iYcCpei  tfie^ppa  sv  tcp  laparjX.  Hier. 
advers.  Jovin.  Haledicla  iterilU  nncs  non  habet  $e- 
men  in  hrael.  I^ro  seminc  masculum  ponitar  boc 
Pheudo-Evangelio,  id  euim  semen  x«x'  t^x4v-  A«t 
fone  conjungenda  stint.  Maledktum  omnem  mmocu- 
tum,  qui  non  genuissel.  Nam  aiioqui  nec  Maria  1u 
iuceut  edila,  mascutum  genemveravit  ejusparentes. 
Sed  in  Scripturis  quidem  frustra  ba?c  qmeraa,  eui 
inter  Beuediciiones  legKur  Exod.  xxm,  16,  ei 
Deut.  vn,  14,  06x  Eorai  ayovo;,  o6tt  <tze!p%  lit\ 
tf^  ytjc  orou.  Et  isaiae  lxvi,  uliim.  in  odit.  Graeca, 
nam  ab  Hebraeis  haec  derideti  ail  Hieronytwus  •  J 
Painmach.  de  Optimo  gen.  interp.,  Maxaptoc  *» 
Rxei  fcv  S:<bv  atrtptjix,  X9\  oixiiw;  tv  •t*pouj**fjy. 


309  EPISTOLA  L.  DE  NATIYITATB  S.  MARIjE.  3W 

IV.   Verum  cum   jbi  aliquaodiu  esset,  quadam  A  mologiam,  Salvator  omnium  genlium  erit.  Et  boc 


dit  euro  esset  solus,  angelus  Domini  *  ei  cum  iov 
meose  lumine  astilit.  Qui  ciim  ad  ejus  visionem 
lurbaretur,  angelus  qui  ei  apparuerai,  timorem 
ejus  compescuit,  dicens  :  Noli  limere,  Joaciiim, 
neque  in  visione  mea  lurberis.  Ego  enim  sum 
angelus  Domini,  missus  ab  ipso  ad  te,  ut  annuu- 
tiem  tibi  preces  luas  tsse  exaudiias,  et  eleerao- 
synasluas  asceudisse  in  conspectum  ejus*.  Yidens 
quippe  vidit  pudorem  luum,  et  audivit  sleriliiatis 
opprobrium  non  recte  tibi  objectum.  Peccati  nam- 
que,  non  naturas  ultor  est  Deus  :  et  ideo  cum  sli- 
cujns  uterum  claudit,  ad  hoc  facit,  ut  mirabi- 
lius  denno  aperiat  :  et  non  iibidinis  esse  quod 
nascitur,  sed  divini    muneris  cognoscatur.   Prima 


tibi  eorum  quae  aununtio  signum  erit  (<jtj^Iov,  ut 
Lact.  ii,  12) :  Cum  perveneris  ad  Auream  in  Xero- 
soJymis  porum  (Porta  alrii  orientali*),  habebig  H>f 
obviam  Annam  uxorem  tuam,  quas  de  tu*  regres- 
sionis  tardatione  modo  soilicita,  tunc  in  aspectu 
tuo  gaudebit.  His  dictis  angelus  discessit  ab  eo. 
Y.  Deinde  apparuit  Annae  uxori  ejus  dicens  :  Ne 
tiraeas,  Anna,  neque  phantasma  putes  esse  quod 
vides.  Ego  enim  sum  angelus  ille,  qui  preces  et 
eleemosynas  vestras  obtuli  in  conspectu  Dei  :  et 
nunc  missus  sum  ad  vos,  ut  annuntiem  vobis  na- 
sciluram  filiam,  quae  Maria  vocata,  super  omnes 
mulieres  erit  benedicta.  Haec  a  nativitate  sua  sta- 
tim  Domini  gratia  plcna  °,  tribus  ablactationis  su* 


enim  gentis  Testrae   Sara  *  mater,   nonne  usque      annis  T  in  doino  paterna  permanebit.  Postea  servi- 


ad  ociogetimuni  annum  infecunda  fuit  ?  et 
lamen  in  uitiina  senectutis  aetate  genuit  Isaac , 
cui  reproinissa  erat  benedictio  omnium  gen- 
t:um.  Rachel  quoqoe  tantum  Domino  grata , 
lantumque  a  sancto  Jacob  adamata,  diu  sterilis 
fuit :  el  tamen  Joseph  genuit,  non  solum  dominum 
iCgypt»,  sed  plurimarum  gentium  fame  periturarum 
fiberaiorem.  Quis  in  ducibus  vel  forlior  Samsone, 
vei  sanctior  Samuele  ?  Et  tamen  fai  ambo  steriles 
matres  bahuere.  Si  ergo  ratio  verbis  meis  tibi  nou 
persuadet,  crede  *  dilatos  diu  conceptus  ei  stertles 
parlns  mirabiliores  es.*e  solere.  Proinde  Anna 
•xor  tua  pariet  tibi  filiaro,  et  vocabis  nomen  ejus 


Mariam:baec  erit,  ut  vovistis9,  ab   iufantia  sua  q  complenda  eruot. 


tio  Domini  mancipata,  a  templo  usque  ad  intelli- 
gtbile*  aonos  s  non  discedet.  Ibi  deuique  jejuniis  et 
orationibus  nocte  ac  die  Deo  servieus,  ab  omni 
iromundo  se  abstinebit.  Yirum  nunquam  cognoscet : 
sed  sola  sine  exemplo,  sine  macula,  sine  corru- 
ptione,  siue  virili  cpmmistione,  virgo  filium,  an- 
ciila  Dominum,  et  gratia,  et  nomine,  el  opere,  Sal- 
vatorem  mundi  generabit.  Itaque  surge,  ascende 
Jerusalem  :  et  cum  perveneris  ad  portam,  quae  Au- 
rea,  pro  eo  quod  deaurpta  est ',  vocatur  :  ibi  pro 
signo,  virum  tuum,  pro  cujus  iticolumiiatis  statu 
sollicita  es,  obvium  habebis.  Cum  haec  igitur  iia 
venerint,   scito  quod  quae  aununtio,    siue   dubio 


Domioo  consecrata,  et  Spiritu  sancto  rcplehitur 
adhoc  ex  utero  matris.  Omne  immundum  neque 
nianducabit  neque  bibet  :  neque  inter  populares 
forinsecus  turbas,  sed  in  templo  Domini  conver- 
salioejuserit :  ne  quid  de  ea  sinistrum  velsuspi- 
rari  saltem  possit  vel  dici.  Ilaque  aetate  proce- 
dente,  sicut  ipsa  mirabiliier  ex  stertii  nascctur  : 
ifa  incomparabiliter  virgo  generabit  Aliissimi  Fi- 
fium,  qui  Jesus  vocatur  :  secundum  noniinis  ely- 

1  ApDariiionesangelorum  fere  soiet  comitari  lux, 
«juse  66£a  Kupfou  vocatur,  Luc.  n.  0,  sic  infra  cap. 
ix.  Caeterum  Epiphanius  haeresi  79,  num.  5,  refert 
in  nVserto  angeliim  Joacbimo  apparuisse,  et  Marue 
Baiivitalem  annuntiasse. 


YI.  igitur  juxta  angeii  pneceplum ,  uterque  de 
loco  iu  quo  erant,  promoventes,  ascenderunt  Jeru- 
salem  i0 :  et  cum  ad  iocum  pervenisseut,  augelico 
vaticiuio  designatum,  ibi  sibi  invicem  obviaverunt. 
Tuuc  de  mutua  sua  visione  Ijeii,  et  promissx 
prulis  cerlitudioe  securi  debitas  Doinino,  humi- 
lium  exaltatori,  gratias  egerunt.  Itaque  adorato 
Domino,  domum  regressi  u,  divinum  promissum 
certi  ei  hilares  exspectabant.  Concepit  ergo  Anna, 

gruenter  fit  ad  angeli  mentem. 

7  Sic  et  Proto-Lvangel.  Jacobi  c.  vni.  Trlmulatn 
in  templo  reprasenlataiu  ait  etiam  Evodius  apud 
Nicephorum  lib.  u,  c.  3. 

8  lil  esl,  usque  ad   annos  intclligentes,  sive  qui- 


•   Sic  Actor.  x,  4  :  Al  itpoa«i>xa'   90U  *a*  a*  *v  DUS  homo  incipit  inle  lligere  maluin  reprobaudum, 
dv^Tjaav  el;  {xw){x<5auvov  tvctKuov  "  et  bonuin   eligendum,  ha.  vn,   15.    Adjectivis  iu 


iXsrjpioauvat  aou 
w  feou. 

•  Gen.  xi,  30  ;  xvi,  i  et  xvm,  II.  Nusquam  u- 
men  fit  menlio  anni  aeiatis  octogesimi,«oii  nec  Ge- 
nes.  xi,"  ubi  narranl  genilum  ex  Sara  Isaacum, 
Abrahamo  jamcenttim  annorum  aetatem  consecuto. 
lhcunque  tamen  id  coliigas  ex  lempare  Saraj  de- 
fuoctaean.  aetatis  127,  Gen.  isui,  1. 

4  ld  est,  tol  exemplis  a  me  [allatis.  Male  antea 
edituui,   Penuadtt  credere. 

9  Sic  iego,  cum  vitiose  in  aliis  editis,  ut  novisih. 
Yid.  supra  can.  1.  Meiiiinit  illius  voti  a  maire  Ma- 
riae  nuncupatf  Gregorius  quoque  Nyssenus  homil. 
in  Matal.  Domiui. 

*  KcxapiTcufAivT)  quod  Lucae  l,  28,  Syrus  quoque 
inierpres  reddidit  NJTDna  TDfbn,  Graeca  voce  miiur 
ame  Lucaro  Syracbides,  ix,  8,  etxviu,  17.  Caete- 
rum  quod  Ambrosio  etaliis  qui5usdam  vctenbus 
§ ratia  pUna  cxpotiilur,  Lhristoplena,  j:aruiu  con- 


bilit  sensu  aclivo  uti  solent  scriptores  nou  infimai 
tantum  aelalis,  sed  oplimae   quoque. 

9  Josephus,  de  Bello  Judaic.  v,  14,  poriam  Orien- 
talem  testaiur  abundantius  auro  et  argeuto  orna- 
tdiu  fuisse  quain  reiiquas,  etsi  ct  ipsae  inauratai 
essent. 

10  lii  templuui.  Sic  Luc  xvu,  10. 

11  liicppidum  Mazareth.  Diciiur  deinde  Anna  post 
geiiiiam  Mariain,  auiisso  Joachitno  mariio,  duobus 
praeterea  viris  uupsisse,  Gleopbae,  el  Saioinae  :  qua 
de  re  hosce  tres  versus  affert  Jo.  Gerson  de  Nattv. 
Virg.  Marice,  tom.  lli,  pag.  59  : 

Annatribus  nupsit,  Joachim,  Cleophap,  SalomaB<iue 
Ex  qutbusipsa  viiis  poperit  tres  Auna  Marias, 
Quas  duxere  Joseph,  Alphcus,  Zebedeusque, 
Prima  Jesum ;  Jacobum,  Joseph  cuui  Siuione  Judam 
Alleradat;  Jacobuiu  dat  teriia,  atque  Joanuem. 

ScJ  paruin  fidci  hanc  tradilioncm  iucreri%  oslevid^ 


311  S.  HIERONYMI  OPERUM  MANTISSA.  312 

ei  peperit  Gliam;  et  juxta  roandatum  angelicum,  Arconstituebantur,  ct  hoc  artatis  tempus  implessent. 


parentes  vocabant  nomen  ejus  Mariam, 

VII.  Gumque  trium  annorum  circulus  volvere- 
tur  S  et  ablaclationis  teinpus  compleinm  esset,  ad 
templuiu  Domini  virginem  cum  oblationibus  ad- 
duxerunt.  Erant  auteui  circa  templum,  juxta  quin- 
decim  grariuum  psalmos  ,  quindecim  ascensionis 
gradus  ".  Nara  quia  templum  eral  in  montc  (In 
monte  Morya)  constilulum,  altare  holocausti,  quod 
furinseeus  erat ,  adiri  nisi  gradibus  valebat  '. 
ln  borum  itaque  uno,  bealam  virginem  Mariam 
parvulam  parentes  constituerunt.  Cumque  ipsi 
vestimenta  quae  in  itiuere  habtierant,  exuerent,  et 
cuhioribus  ex  more  vesiibus  se  et  mundioribus 
induerem,  virgo  Domini  cunctos  sigillatim  gradus, 
sine  duceulis  ei  levanlis  inauti  ila  asceudit,  ut  per-  ' 
fectae  aelati  in  hac  duntaxat  causa  nihil  deesse 
putares.  Jam  quippe  Domitius  in  virginis  suae  in- 
fanlia  magiium  quid  operabatur;  el  quaiita  fulura 
esset  hujus  miraculi  indicto  praemonstrabal  %.  Igi- 
tur  sacrificio  secundum  coosuetudinem  legis  cele- 
bralo,  et  voto  suo  perfeclo  •,  Yirginem  intra  sepla 
templi  •,  cum  aliis  virgiuibus  ibidem  educandam 
dimiserunl  :  ipsi  vero  domum  regressi  suut. 

VIII.  Virgo  autem  Domini,  cum  aetatis  processu 
et  virtutibus  proficiebat;  et  juxla  Psaliiiisiam , 
paler  et  mater  dereliquerant  eam ;  Dominus  autem 
assumpsil  eam  (Psat.  xxvi,  iO).  Quotidie  namque 
ab  angelis  frequeniabatur  7;  quoiidie   divina  vi- 


domum  reveriercnttir,  et  nuptiis  secundum  niorem 
gentis,  et  aetatis  maturilatem,  operam  darent.  Cui 
mandalo  cum  caeterae  pronae  paruissent ;  sola  virgo 
Domini  Maria  hoc  se  facere  non  posse  respondil, 
dicens  :  Se  qtiidem  et  parentes  suos  Domlni  scrvi- 
tio  maucipasse,  et  insuper  se  ipsam  Domino  virgi- 
nilatem  vovisse;  quam  nunquam  viro  aliquo,  coin- 
mistionis  more  cognito  ",  violare  vellet.  Pontifex 
vero  in  angusiia  constitutus  animi,  cum  neque 
contra  Scripturam ,  quae  dicil :  Vovete  et  reddite 
(P$al.  lxxv,  12),  votuin  infringenduni  putaret; 
neqiie  morem  geuti  insuetum  introduccre  aude- 
ret  ",  pra*cepit,  ut  ad  festiviiatem  quae  imminebat, 
omnes  ex  Ilierosolymis  et  viciuis  locis  priiuores 
adesseut,  quoruiu  consiiio  scire  posset,  quid  de 
tam  dubia  re  faciendum  esset.  Quod  cuiii  iieret, 
oinnibus  in  commune  placuit  Dominum  super  hac 
re  esse  consulendum.  Et  cunctis  quideui  orationi 
incumbentibus,  ponltfex  ad  cousulendum  i)eum,  ex 
morc  accessil.  Nec  mora  cunciis  audieutibus,  de 
oraculo,  et  de  propitiatorii  loco,  vox  facta  est 
secundum  Isalae  valicinium,  requireiidum  esse  cui 
virgo  iila  commendari  et  desponsari  deberet.  Li- 
quet  euim  lsaiam  dicere  :  Egredietur  virga  de  ra- 
dice  Je$$ef  et  (los  de  rodice  ejus  ascendet,  et  re- 
quiescet  super  eum  Spirilus  Domini;  spiritus  sa- 
pientias  ei  iulellecius,  tpiritus  contilii  et  (ortitudmis, 
spiriius  scienliaf  et  pietaiis,  et  replebit  eum  tpiritus 
sioue  fruebatur;  quae  eam  a  malis  omnibus  euslo-g  limorit  Domini  (lsa.  xi,  i  scqq.).  Secundum  hattc 


dicbal,  et  bouis  omnibus  reduudare  faciebat.  ltaque 
ad  quartum  decimum  annuiii  *  usque  pervenit, 
ut  non  solum  uihil  de  ea  maii  rcprebensione  di- 
guum  conGngere  possent ;  sed  et  boui  omnes  qui 
eam  noverant,  vitam  et  convcrsationem  ejus  ad- 
miraliotie  dignam  judicarem.  Tuuc  pontifex  pit- 
blice  deuuoiiabat  %  ut  virgines    quae  in  templo 


ergo  prophetiam,  cunctos  de  domo  et  famiiia  David, 
uuptui  habiles,  uon  conjugatos  ft,  virgas  suas  alla- 
turos  ad  altare  pra?dixil  :  et  cujuscunque  post  al- 
lationem  virgula  "  florein  geriuinasset,  et  iu  ejus 
cacumine  Spiritus  Domiiii  in  specie  columhae  con- 
sedisset,  ipsum  esse  cui  virgo  commendari  et  de- 
sponsari  debcret. 


velemm  silentium,  ct  quod  Salome  mulieris  no- 
luen  esl,  nou  viri,  Marc.  xvi,  i. 
1  De  quibus  angetus  supra  c.  i. 

*  Dc  gradibus  illis  qiiiiidecim  Ezecb.  xl,  6  et  54 
seqq.  meiiiiiiil  el  Josephus.  Quod  vero  gradus  hosce 
jutla  totidem  psalmos  ffliyon,  *ive  ascensionem 
circa   templum   fuisse  hic   allirmalur ,  lepitur  in  ~ 
Talmnde,  et  conftrmatur  a  Kimchio  et  aiiis  Judasis.  ** 
l>e  his  non  iufrequenler  veleres  Palres  Chrisliani. 

A  Graecis  psaluii  isii  dicunlnr  xd  irpocxupta,  quia 
primus  ex  illis  iuquit,  irp^;  Kupiov  iv  xtj>  0).C6sa8aC 
(i«f  etc. 

*  Etsi  allare  ipstim  gradibus  ascendere  prohibuit 
lex,  LxoJ.  xx,  26.  Quort  ut  cutu  more  Judaeorum  et 
Ezecb.,  XLin,  17,  coiicilietur,  iuquirunl  viri  eruditi. 

Verisimillimum  aulem  esl,  quod  Ezechiel  permbyQ 
allaris  intelligat  plures  accliues  tramiles,  pei  quos 
poterant  sacerdoies  sine  gradibus  pervenire  iu  al- 
tatis  pavimentum  et  ambilus. 

*•  Quod  puella  Ires  anuos  nala  semicuVitales  (ta- 
Jem  cniin  eorum  altiludinem  et  latitudiiiem  fuisse, 
ait  Jatobus  Juda  Leo  de  lemplo,  pag.  21)  gradus 
"cuusceiideie  posset. 

*  Morem  voti  virginitaiis  faciendi  a  Jephte  lilia 
t;ui-am  repetuut.  Yotum  auteui  Mari*  luuiii  iuUr 


Chrisiianos  llieologos  asiruunt,  quos  inter  Petavius 
lih.  xiv  de  Incainat.  c.  4. 

*  Epiphanius  in  Aucoralo  n.  GO  ait  primogenitos 
tam  mares,  qiiam  feminas  in  templo  consecrari, 
ibique  ad  annos  pubertatis  educnri  soiitos. 

7  Proto-Evangeliutn  Jacobi  praeler  frequens  ange- 
lorum  commercium ,  etiam  ab  augelo  uutrilaui 
narrat. 

*  Ita  et  Evndius  apud  Nicephorum  I.  n,  c.  3. 
Sed  in  Prolo  Evangel.  Jacobi  dtiodeceiiuis  taitluiu 
fuisse  dicittir,  cum  Josepho  desponsaretur. 

9  Potilifex  isie  Zacharias  vocatur  in  Proto-Evan- 
gelio  Jacobi. 

10  Sic  enim  accipiunt  verha  Mariae,  Ltic.  i,  54  : 
"AvSpa  ou  ytvtuaxco  *  id  est,  non  coanitura  tirum. 

11  13 1  nempe  per  lotani  vitam  Yirgo  adultior  in 
teinplo  degeret.  Quod  Greg.  Nyssenus  lib.  m,  Orat. 
de  die  Natal.  Doiniui,  dicit  mulitTem  iuter  sacer- 
dotes  in  templo  versari,  atque  in  sanctis  aedihtis 
conspici,  nec  tex,  nec  gravilas  permitlehat,  oOxs 
v5{xiu,ov  t^v,  xa\   &{xa  xtj)  7ipdyjJLaxc  xb  oeu.vbv  ou 

11  Prolo-Evang.  Jacobi  vocat  touc  x^P*f>0VT«» ^ou 
/aoO.  Epiph.  iu  Ancorat.  n.  (iO  :  Xf4fx*u;  xal  dVy/d- 
|aou;  xiO*  exdatT^v  9uXr4v. 

13  E\prtssuiu  c.\  co  quod  narratur  Num.  17  cui 


313  EPISTOLA  L.    DE  NATIVITATE  S.  MARI/E.  314 

IX.  Eral  autem  inier  caeieros  Joseph,  bomo  de  A  el  regnabit  in  domo  Jacob  in  aMernnm,  et  regni 

ejus  iion  erit  finis.  Ipse  quippe  rex  regum  et  Do- 


domo  et  familia  David  grand%vus  !  :  cunctis  vero 
virgas  suas  juzta  ordinein  deferenlibus,  soius  ipse 
sojm  subtraiit.  Unde  cnm  nibil  divinre  voci  con- 
sonum  apparuissel,  ponliiex  iterato  Detim  consu- 
lendum  putavit.  Qui  respondit,  solum  illum  ox  bis 
qni  designati  erant ,  virgam  stiam  non  attulisse,  qui 
virginem  desponsare  debcret.  Prodiius  est  ilaque 
Josepb.  Cum  enim  virgam  suam  atiulisset,  el  in 
caeumine  ejus,  columha  de  coelo  veniens  conse* 
disset,  liquido  omnibus  ■  patuit  ei  virginem  de- 
sponsandara  fore.  Igittsr  iftiptiarum  jtire  de  more 
celebraio  ',  ipse  quidem  in  Beiblebem  recedit  civi- 
talem,  dooium  suam  dispositurus,  et  nuptiis  ne- 
cessaria  procuraturus.  \irgo  autem  Domini  Maria, 
cutn  aliis  septem  virginibus  co«cvis  et  collacta-  ^ 
neis  \  quas  a  sacerdote  acceperat,  ad  domum  pa- 
rentum  suorum  in  Galilaeam  reversa  est. 

X.  His  verodiebus,  primo  scilicet  adventus  sui 
in  Galilxam  lempore,  missus  est  ad  eam  angelus 
Gabriel  a  Deo  :  qtii  ei  conceptum  Dominicum  nar- 
rarel,  el  concepiionis  vel  niodum,  vel  ordinem  ex- 
poneret.  Deuique  ingressus  ad  eam,  cubiculum 
qoideiu  ubi  manebat,  ingenti  lumine  perfudii ;  ipsam 
vero  graiantissime  salutans,  dixit  :  Ave,  Maria, 
virgo  Douiiui  gratissiitia ;  virgo  grutia  plena,  Do- 
minus  tecum,  benedicla  lu  pras  oinuibus  mulieri- 
bus;  benedicta  prae  oronibus  bactenus  natis  bomi- 
nibus.  Virgo  aulem  quae  jam  augelicos  bene  nove- 


mintis  dominanlium  est ;  et  tbronus  ejus  in  saecu- 
him  saeculi.  His  angeii  verbis,  virgo  non  incrediila, 
sed  modum  scirc  volens,  respondit :  tyiomodo  istud 
fieri  potest?  Nam  cum  ipsa  virum  jtixia  votum 
meum  nunquam  cognosco  :  qtiomodo  sine  virilis  j 
6emiois  incremenlo  parere  posstim  ?  Ad  lioc  ange- 
lus  :  Ne  exislimes,  inquit,  Maria,  quod  bumaiio 
BBOre  concipias.  Nam  sine  virili  commisiione,  virgo 
concipies,  virgo  paries,  virgo  nllt^ies•.  Spintus 
enim  sanclus  superveniet  in  le,  et  virlus  Allissimi 
obumbrabit  tibi,  couira  omnes  ardores  libidinis. 
Ideoque  quod  nasceiur  ex  te,  solum  eril  sanclum  : 
quia  soltun  siue  peccato  concepiiini,  el  natum,  voca- 
bitur  Filius  Dei.  Tmic  Maria,  mauibus  expansis,  ct 
oculis  ad  cceltim  levalis  dixit  :  Ecce  anoilla  Domini 
(neque  enim  dominx  uominc  digna  sutu),  fiat  iuilii 
sacundum  verbum  luum.  Longum  forie7  et  quibtis» 
dam  taediosum  erit,  si  cuncia  buic  opusculo  insc* 
rere  voluerimus,  qtiae  nativitaiem  Domini<  am  vel 
praecessisse  vel  subsecuta  fuisse  legimus.  Unde  bis 
omissis,  qurc  iu  Evangelio  plenius  scripla  sunt,  ad 
ea  quae  minus  babeniur,  narranda  accedamus. 

XI.  Josepli  igittir  a  Judaea  in  Galitxaui  veniens, 
despousatam  sibi  virginem ,  uxorem  ducere  iu- 
tendebat  :  jam  nnmque  tres  fluxeraut  menses,  et 
quartus  instabat  8,  ex  eo  lemporA  quo  sibi  de- 
sponsata  fuerat.  Iuterea  paulaiini  utero  puerperae 


rat  vuhus,  et  lumen  cceleste  iusuelum  non  habe-  fi  iniumescenle,  puerperam  se    manifestare  ccepit  * 

neque  boc  latere  potuil  Joseph.  Nam  sponsi  more 
liberius  ad  virginem  iulroiens,  et  familiaiitis  cum 
ea  loquens,  gravidam  esse  deprehendit.  jEstuare 
itaque  aiiimo  el  flucttiare  coepil :  quia  iguorabat 
quid  sibi  potissimuin  esset  facieudiim.  Nequc  eniiii 
eam  traducere  voluit,  quia  jtistus  erat  (Matth.  i, 
19);  neque  foniicationis  suspicione  infamarc,  qtiia 
pius.  llaquc  cogitabat  clam  dissolvere  coiijugiutu, 
et  occulie  dimiuere  eam.  ILec  autero  eo  cogttanie, 
ecce  angeius  Domiui  ci  apparuil  in  somnis,  dicens  ; 
Josepli,  flli  David,  noli  timere;  boc  esi,  ne  velis 
fornicaiionis  suspicionem  in  virgine  babere,  vel 
aliquid  sinistrum  cogiiarc,  ueque  timeas  eam  in 
uxorem   ducere.  Quod  enim  in  ea  natum  est,  et 


bat ;  ncque  angelica  visione  terriia,  neque  lumiuis 
magnitudine  stupefacla,  sed  in  solo  ejus  sermone 
turbata  est;  ct  cogitare  coepit  qtialis  ista  salulalio 
tam  insolita  esse  posset,  quidve  portenderel,  vel 
Quem  fincm  esset  babitura.  Uuic  cogitalioiii  atige- 
lus  divinitus  inspiratus  occurrens  :  Ne  limeas,  in- 
quit,  Maria,  quasi  aliquid  comrarium  tuae  castilati 
bac  salutatione  praetexam.  Invenisti  enim  graliam 
apud  Dominum  :  quia  caslitatem  elegisli.  Ideoque 
virgo  sioe  peccato  concipies,  et  paries  filitim.  Hic 
crit  maguus,  qui  dominabitur  a  mari  usque  ad 
mare  •,  et  a  flumine  usque  ad  termiuos  orbis 
lerrae.  Et  filius  Altissimi  vocabitur  :  quia  qui  in 
lerris  nasciuir  humilis,  in  coelo  reguat  sublimis.  Et 


dabit  illi  Dominus  Deus  sedem  David  patris  ejus,  D  nunc  animuiu  tuum  angit:  uon  hoiniuis,  sed  Spi- 


deinde  superaddilum  de  Spirilu  sanclo.  Columbae 
spccie  virgae  insidenle,  occasioue  Matih.  111,  16. 

1  Epipb.  haeres.  li,  10,  vocat  eum  7cpsa6im)v 
6yoof;xovTa  fcx&v  %\tim  e>dffau>.  Verus  Hier.  lib.  n 
in  Mallh.  velut  ex  delirameniis  Apocryphorum  r<*pe- 
titum  rejicit,  id  cst,  qtiod  Jo*epli  viduus  lucrii,  et 
lilios  filiasque  antea  susceperit. 

'Epipb.  baeres.  lxxviii,  num.  7,  xXfjpwv  si{  xouio 
Avayxa^vxwv,  sonibus  neinpe  ad  boc  cogentibus, 
quod  re^eiit  iu  Ancorato  u.  60. 

•  Uoc  est  sponsalibus  quae  liebanl,  ctim  soletnni 
ritu  in  convcntu  sponsi  ^ponsxqiie  uoiuina  t;.bulis 
iiiscnbereiitnr,  ui  aucior  est  Philo  de  iegibus  spe- 
cial.  A  spousaliorum  tempore  vero  ad  deductio- 
ncn>  usque  mora  aliqua  concedi  s<  lita. 

v  lta  scripsi  pro  eo  quod  cditum  (ucrat  collecta- 


neis :  inlclligit  cnim  virgines,  q"«  codem  tempore 
cuiu  illa  fuerint  post  ablaciationcm  in  lempluin 
adductae. 

•  Ex  Psal.  lxxi,  8.  Queni  liymiium  de  Messia 
Jud;i;i  ipsi  inierprelanlur. 

6  Anasl:isiu4  Sinaila  Serm.  Annunlial.  Marixs 
Ajuvo-jaaxto;  exuo9<5pT)<jev,  dvujx^eutoi;  d7woTSXgy. 
Hinc  solenine  illud,  Virgo  anle  parium,  Vir^o  in 
pariu,  Virgo  post  parlutn. 

7  Incipiunt  verba  Pscudo-llierouyini  tisquc  ad 
narranda  accedamus. 

*  bvodius    apud  Niccplioriim  I.  n,  c.  5. 

»  lii  bouiil.  Aiiianaaii  el;  anoYpaKpijv  xfj;  Ayfa^ 
MapCa;  Josephus  induciiur  graviter  super  hoc 
cuin  sponsa  sua  expostulans,  lom.  II,  p.  650.  Sic 
rroto-Evang.  Jacobi. 


315  S.  HIERONYMI  OPERUM  MANTISSA.  316 

ritus  saocti  est  opus.  Pariet  eniro  omnium  Virgo  A  unns,  Deus  «ternus;  qui  ctiam  ad  Dominnm  Deum 

tleprecandum   in  litania;   vel  qui  a  poenitenlibus 
psalli  debeant  :  qui  eliam  in  nalali  sanctorum  dici 


sola  Dei  Filiuin,  et  vocabis  nomen  ejus  Jesum,  id 
esl.  Salvatorem  ;  ipse  enim  salvum  faciet  popnlum 
suum  a  peccatis  eorum.  Igitur  Joseph  secunduin 
angeli  prseceptnm  virginem  uxorem  duxit  :  nee 
tamen  cognovit  eam,  sed  cnsle  procurans  custodi- 
vit.  Jamque  nonus  a  conceptione  in6iabat  mensis, 
enin  Joseph,  uiore  cum  aliis  qua»  necessaria 
erant  assumpta ,  Betblehem  civitatem  unde  ipse 
erat,  tetendit.  Facttim  est  autem  cum  essent  ibi, 
impleti  sunt  dies  ut  pareret,  et  peperit  filium  suum 
primogenitum,  sicui  sancti  evangelist*  docuerunt, 
Dominum  nostrnm  Jesum  Clirinum  (Luc.  n,  6,  7), 
qui  cuni  Patre,  et  Filio,  el  Spirilu  sancto  vivit  et 
regnat  Deus  per  oninia  saecula  sseculorum. 

MONITUM  IN  EPlSTOL.Ui  SEQUENTEM. 
Seqiiiorum  multo  lemportim  auctorem  totus  ora* 
tiouis    contexltis   clamal.    Erasmus ,    ne  tanltilus 
quidem,  ait,  in  hac  Episloia  Hieronymi  gustus, 
imo  barbarum  quiddam  ac  neotericum  sapll. 

EPISTOLA  Ll. 

AB  PAULAM   ET  EC6T0CHICM. 

De  virtuie  pgatmorum. 
..  Qnia  me,  duleissimse  filiae  meae,  in  spe  mise~ 
ricordiae  Dei  peiistis,  ut  vobis  diversos  psalmos  per 
erdinem  seqoestrarem,  qni  nbi  psalli  debeanl  :  vos 
quoque  ego  petii  pro  me  deprecare  Domiiuim  Detim 
nosiriim,  ut  douo  suo  mibi  concedere  dignaretur, 
quo  passim  sanciam  nelitionem  vestram  arripere, 


debent.  Ca?teros  vero  psalmos  invenies  qui  quotidie 
legendi  sunl. 

III.  dmnes  tamen  psalmi  quotidie  in  toio  anno 
per  ordinem  psalli  po?sunt,  secundum  consuetudi- 
nem  Ecclesiarum  et  monasteriorum.  Sane  qui  legis, 
considera,  quia  uniis  psnlmus  ad  miiltos  dies  san- 
clos  peniuet ;  et  psalmi  Deo  multipliciter  iterautur 
per  slngutos  dies.  Nam  esi  psalmus  qui  ubiqtie  psalli 
potest.  Alii  iterum  sunt,  qui  ad  unius  diei  fignram 
pertinent;  appensantes  vero  qualis  personas  fieret, 
utrum  rcligiosae,  an  laica?.  De  psalmis  qui  quiuta 
feria  ante  passionem,  aut  qui  in  ipsa  passione  Do- 
minl  dicuniur;  atque  in  natales  sanctorum  exinde 
eligendi  sunt  psalmi ;  ita  eliam  de  canticis  propbe- 
tarum  fecimus,  ut  non  in  diebus  supradictis  con- 
fuse  psallantur  :  sed  qui  in  quo  die  dici  debeant, 
qni  legis  invenies. 

Ad  majorcs  operas  pertinel  psalmus  lxxvii.  Cate- 
ctiumeuis  et  eiectis,  xxiv.  Per  jejunium,  xix,  xxxiv 
et  lxxii.  De  baptismo  per  Pascba,  lxiv.  De  lamen- 
tatione,  cxxxi.  Ad  conveniionem  fratruro,  cxxxn. 
Ad  benediciionem,  cxxxim.  Ut  laudes  ante  Deuin 
fundantur,  ix.  Ut  poeniteat  homo,  l.  De  fixa  fiie,  x. 
De  monendo,  cvni.  Ut  oculum  pudiciiia?  agas,  r. 
De  vigiliis  in  grabbato,  vi.  De  justiiia,  xiv.  De  ho- 
nesia  oraiione,  lxxxv.  De  communione  cuin  omni- 
vel  ipso  donante  complere  :  in  cujus  misericordia  C  0us  bominibu3,  vcl  pauperibus,  xl.  De  NaUili  Do- 


sperans  (prout  Doinious  concedere  diguatus  est  in- 
iellecium  humililati  mea?)  necesse  habui  tam  sanrtae 
petiiioui  vestrae,  pro  affectu  Domkii  nostri  obedire. 
Pro  quo  opere  si  nobis  gratia  fuerit  integre  assi- 
gnata,  de  omnibus  quaecumque  dicta  sunt,  fpsi  Do- 
inino  nostro  omnipotenti  pro  bumilitate  mea  oran- 
tes,  gratias  referte  :  qui  etiam  asinae  loqui  praecepk 
quae  ipse  Doironus  voluit. 

II.  Licet  enim  universi  psalmi ,  qui  requisttus 
fueril,  legis  divinae  propeinodum  omnia  habeant : 
tamen  donante  Deo9  et  Domino  Jesu  Christo,  et  Spi- 
ritu  sancto  in  confessione  Triniiatis,  qui  psalmi 
proprie  ad  singulos  dies  feriaios  Domini  Salvatorls 
iHistri  Filii  Dei  pertineant,  seqnestratim  exposui- 


mini,  cix.  De  Trinitate,  ut  non  limealur  fyomo,  ix. 
De  iusidiis  hatresum,  ui.  De  monendo  proximum,  iv. 
De  spe  in  Deum,  xxu.  De  credulitate,  x.  De  ora- 
tione  in  homine,  xxx.  Benediclio  super  princi- 
pes,  xx.  De  amore  iegis,  xxvi.  De  tribulalioue  ini- 
micoruin,  xxv.  Ut  creatura  creatorem  laudet.  cu. 
De  martyrio,  xliv  et  l  .  De  perseculorrbus,  lxxxii. 
Dttm  intras  ad  alienigenam,  lxxxi.  Oratio  super 
agrum,  lxxxiii.  Oratio  nocturni  temporis  xc. 
Oratio  ad  altare,  xxxin. 

EPISTOLA  LII. 

AD  AUGUSTINUM. 

(loterS.  Aojrustini  eptstolas  ultlma  habetur  in  edit. 
Benedict.  cqid  boc  argumenlo :  i  Aoguslioo  A  nonjmos  (non 


affeclum,  quod  ipsum  rum  Severo  simul  non  repererit 
in  urbe  Leges,  et  quanio  ipsum  amore  prosequatur  ex- 
ponens.  > 

EPISTOLA  LIH  *. 


CUIGOMIS 


AD 


n  enim  Hieronvmus,  ut  ex  slylo  hquel,  tametsi   m  ipsios 
mus,  Qui  ad  Natalem,  qui  ad  sanciam  Epipiianiam,  v  epjstolis  edita  sjt  num.  50)Lsigniflcan*  se  mu?rore  grayl 

id  est,  ad  baptismum  Dominicum,  sive  apparitionis 

«tellae  diem;  et  qui  in  quinta  feria  ajite  passionem 

Domini ;  et  qni  in  ipsa  passicne  Oominica,  qui  In 

pascba  Resurrectionis  ipsius  Domini  nostri  Redem- 

ptoris;  etqul  in  Ascensione  ejus  in  coeios;  qui  ctiam 

in  Adventu  ejus;  et  qui  de  judicio  futuro ;  et  qui  de 

civitate  asterna,  in  qua  Cbristtts  Dorninus  noster, 

ganctos  suos  a  priucipio  mundi  usque  ad  finem  bu- 

jus  s&coli,  sibi  congregat  secmn  conregnaturos  in 

aMerno  regno  ccelesti,  sanctus  Dominus,  trinus  et 


1  Edita  primum  est  a  Mabillonlo  Analeciomra 
lom.  1,  et  iu  app^mlice  operurn  S.  Bernardi.  Nos 
nuc  tr:iii:»tnlimus  criticx  prxfatiouis  ioco  in  suppo- 
siiu  Wero/iymi  scripli). 


MAJORIS    CARTUS1A    PHIORIS    QUINT1 
FRATRES   DURBONXNSE8. 

De  tuppogitUiit  B.  Uieronymi  epittolit, 
Amicis  et  fralribus  in  GbrLsto  dileciissinfiR,  Lazaro 
Durboneusi  priori,  et  cseieris  io  eadem  eremo 
Deo  famulantibus,  Cartusiae  prior  vocatus  Guiajo, 
«temam  a  Domiiio  saluteuu 
Inter  caitera  catholicoruro  virorutn,  qox  ad  eru- 

1  Auctor  saeculo  duodecimo  fere  nie^Q  floruit : 
ut  magis  ingeniutn  hominis  atque  acre  jui|ict«un 
barbaris  illis  temporibus  admireris. 


117  DE  UEBRAICIS  LITTERIS.  318 

fitionem  fldelium  elaboraverunt  opera,  quae  noslra  A  virginit,  sive  de  pctnitentia  ad  Scsannam  (uterque 
quoque  panritaa  cong  regare  sluduit,  vel  eraendare,  enim  titulus  in  diversis  codicibus  invenitur)  quae 
etiam  epistolas  B.  Hieronybi,  quotquot  potuimus,  tam  iliversis  titulatur  auctoribus,  ut  eorum  nullius 
Mdecumque  qnaesilas,  et  pro  conccssa  a  Deo  facul-  sil  decoranda  vocabnlo ;  cujus  hoc  est  in  quibus- 
late9  mendaciis  eipnrgatas,  in  unuin  grande  volu-  dam  libris  iiiiiiuni  :  Puto  lere  e$te  erimen.  In  aliis 
i  redegimus.  Abscidimus  autem  ab  iis  qttasdam,      isluri  :  Quid  agis,  anima  ?  quid  cogitationibus  ces- 


quas  vel  ex  aliorum  dociorum  scriptis,  vel  ex  styli,  tuas  ?  Ad  Desideriom  de  xn  lectoriSus,  a  nescio  quo  f 

seutentiarumque  distantia,  titulo  tanti  viri  compe-  in  irrisionem  doclorum  composita.  Ad  Celantiam, 

rimus  indignas  :  ex  quibus  illa  est,  cujus  esl  tilulus  sic  incipiens  :  Veteris  scripturce  celebrata  tententia 

»d  Demeteudem,  hoc  habens  initium  :  Si  tummo  in-  est.  Hsc  siylo  quidem  nobiliore  est  scripta;  se<l 

gemo,  parique  fretue  scientia.  Hanc  quippe  B.  Au-  nec  sic  B.  llieronymo  digna.  Postrema  est,  De  ori* 

gustinus  in  opere  contra  Pelagiutn  de  Cratia  Christi  gine  animce  disputatio,  quasi  inler  B.  Hierouymum 

et  de  Peecato  originali,  ejusdem  Pelagii  esse  dicit,  et  Augustinum ;  ubi  licet  mulla  ex  eorum  scriptis 

qoxdam  ipsius  frusu  *  tractatu  suo  interserens,  ponanlur,  falsa  tamen  est :  lum  quia  praefaii  docto- 

atque  redarguens.  Huic  adduntur  ct  islae,  ad  Titia-  res  nutnquam  inlcr  se  pra?sentialiter  sunt  loculi; 
mm  de  morie  filice,  cujus  initium  tale  est :  Charita-  ■*  lum  q„ja  e^jem  quaeslio  nec  apud  eos,  nec  apud 

th  tum  scripta  percepi.  Ad  Oceanum  consotatoria,  caeteros  fidei  caiholicae  seclatores  adhuc  usque  po- 

tale  babens  initium  :  Divertorum  opprobriat  tribu-  tuit  liquido  deDuiri.  Ilujus  dispulaiionis  lale  repe- 

tatiomt  multiplices.  Ad  Vjdcam,  quac  sic  incipit :  ritur  principium  :  Cum  apud  vos  ceeleslis  eloquentia 

Magnam  humititati  nottrce  fiduciam  scribendu  Ad  purittimi  fontis.  Ne  autem  praeiiieli  doctoris  epi- 

Yibcmem,  sive  ad  Filiam  Maurici,  dnpliciter  quippe  stolae  sine  rationabiii  causa  apu<l  imperiios  suo  vi- 

intitulata   reperitur,  exordium   istud   accipiens  :  deaniur  numero  minutac,  has  nostra  parviiaiis  liu 

Quantam  in  cetlestibus  beatitudinem.  Ifem  de  lapsu  teras  in  principio  collocate.  Valete.  Oralepro  nobis. 

1  Perperam  apud  Mabiilouiuro  frustra,  operarum  meudo. 


S.  EUSEBII  HIEROMTMI 

STRIDONENSIS  PRESBYTERI , 

OPERUM   MANTISSA 

CONTINENS 

SCRIPTA  SUPPOSITITIA. 

PARS    SECUNDA. 

SCRIPTA   VARll  GEN£R1S. 

DE  FORJHIS  HEBRAICARUM  *  LITTERARUM. 

<Ei  cediee  »s.  H*diol.  Ambroa.  Bibliolh.) 


Hebraieanim  lilterarum  tbrmae  duee  sunt  :  una  C  qua  Judaei.  Ea  de  caesa  captivi  faetl  Isrnel,  et  fl;i 
anliqua,  qua  Samaritani  utuntur,  altera  postcrior,      byloniam  ducti,  jusait  re*  Assyriorum,  ne  desert . 

*  Ut  nibil  tit  dafctuoi  descriptiouis  hujiis  aucto-  puWici  juris  Aeret,  quippe  qua3  litterarnm  Hcbraica- 

rem,  quisquis  ille  fueril,  Hieronywi  nemen  et  cala-  rum  foi maui  repra*seutat,  quanturo  scio  bactenus 

iDUin   tuetitiri,  a  cujus  ingenio  et  doctriua  abest  editis  atque  ipso  Alurnaceusi  apud  Monllauconiuin 

ItMBtiie  qtraniuiu ;  digna  tatneti  wa  *p«a  est,  qtiae  alpbabeto  aiiliquiorem. 


3!9  S.  HIERONYMI  ORERUM  MANTISSA. 

remaneret  terra  supra  diclorum,  Assyrios  pru  eis  A 

hubitare  in  locum.  Hos  Samaritas,  qui  el  patrias 

consuetudinem  scrvant,  ignem  colenles,  et  Judaica 

mandata,  Esdras  nobis  scire  tradidit  scriplis  suis. 

Hos  ipsos  Jud&i  Samaritas  appellant  palria  lingua, . 

qui  interpretantur  custodes.  Nam  cuui  per  Medos 

Cyrus  regnaretPersis,  Astyage  dcposito  rcge  Medo- 

riun  avo  suo,  alque  ad  Persas  regiitini  tottim  trans- 

lulisset,    captivitalem  omnem  Judaeorum  dimisil. 

Atque  reversi,  pennisti  fuerunl  supradictis  Assyriis 

Sainaritani,  qui  esse  videbantur  Judaei.   Propter 

quod  ut  essent  separati  ab  eis,  Esdras  legis  doctor 

formam  aliam  litterarum  inslituit   atque   tradidit 

eis,  virtule   tamen  lilterarum  eadem  servata,  qui- 

bus  lilteris  etiam  nunc  tiluntur  Judaei. 

Sunt  igilur  Hebraic;e  littera,  quae   per  Moysen 
sunt  traditae  XX II.  Nomina  sunt  ista  : 


320 


B 


Eih 

Ec 

Z:ii 

Z 

Vau 
V 

He 
E 

V 

-3 

7 

Tl 

Lainad 
L 

Caph 

CU 

Joth 
1 

Teth 
T 

S 

li 

n: 

6 

Ain 
Ei 

Samecb 
S 

Nun 

N 

Mera 
11 

V 

3 

c 

XJS. 

Res 
K 

Cof 

c 

Sade 
Ts 

Fe 
F 

N 

p 

U 

^o 

Tliau 

Th 

Sen 
Sc 

Deleth 
D 


Gimel 
G 


fieth 
B 


Aleph 
A 


«* 


Scribuntur  autem  versus  nobis  universe  a  de\- 
tris,  iiamque  ad  sinislram  parlem  eas  liuiunl.  Pro- 
pier  quod  et  nos  hoc  eodem  modo  litteras  posuiinus. 


CATALOGUS  QUORUMDAM   OPERUM 

Quce  veteres  nonnulli  vel  auctores  vel  mss.  codd.  laudant  (falso  tamen) 

TAMQUAM   S.  HIEBONYMl. 


De  induralione  eordis  Pharaonis  Liber.  Laudaiur  C 
Epistola  I  Ecclesiae  Lugdunensis,  de  praedesiinalio- 
ne,  conlra  tres  Epislolas  ejus  monaclii,  qui  qua- 
stionem  eam  moverat,  et  dicitur   opinionein   suam 
probasse  auctoritate  D.  Hieronymi  ii\  Libro  de  indu- 
ratione  cordis  Pharaonis.  Scripta  est  Epislola  circa 
A#  Dom.  855,  exstatque  in  SS.  Patrum  Bibliotheca. 
Laudat  et  Rabanus  Epistolam    ad  Hiiicmarum  Rts 
mensem  ediiam  a  P.  Sirmondo  lom.  II,  pag.  992. 
Ansam  comminiscendo  operi  ipse  videtur  S.  Pater 
dedisse  in  Commentar.  in  Xsaiatn  cap.   lxiii,  ubi, 
Pharaonis,  inqoit,  diciiur  Deus  indurasse  cor...... 

Qitam  qucestionem  diligentissime  Paulus  disseruit  ad 
Romanos,  et  nos  in  quodam  opere  pcrstrinximus. 
Lpistola  scilicet  ad  Hedibiam,  quaest.  10. 

De  eonsanguinilate  beatas  Marics  Virginis.  ln  co-  D 
dice  ms.  num.  48,  Bibliotbecae  S.  Marci  Veoetiarum. 

De  tribus  virtulibus.  Citat  Petrus  Abselardus  Theo- 
logiae  Christianae  lib.  l,  ex  editione  P.  Martene  totn. 
V  Moiiumentor.  pag.  1175. 

jEthici  Alphabetum  de  Grasco  in  Latirtum  ab  tfie. 
ronymo  conversum.  Laudat  R.tbanus  libro  de  inven- 
tione  Hnguarum  tom.  VI  operum  p.  333,  vetus  quo- 
que  ms.  ex  Bibliothcca  Hautiiiiaiia,  quem  allegat 
Cangius  in  appendice  ad*GIossarium  Grsecum.  Nec 
sane  alius  videtur  auctor,  qnain  iEthicus  Ister  Chri- 
stianus  scriplor  postConstanliniM,  tcmpora,  nequt 


alius  innui  ejus  liber  quam  Cosmographica  descri- 
ptio  illa  quse  ab  aliis  Julio  Houorio  oratori  ascribilur 
juxta  Cassiodori  testimoniura.  Nam  JSthicus,  inqnit 
Saimasius  ad  Solinum,  atius  est%  Histricus  sophuta, 
quem  de  Grasco  translalum  ab  Hieronymo,  et  nondum 
editum,  vetus  liber  habet  in  Bibliotheca  Thuancea.  Et 
Mart.  Opitius,  Hister,  sive  Iste,  Ethici  cognomento9 
scriptor  antiquhsimus,  cujus  Cosmographica  e  Greeco 
ab  Hieronymo  saltualim  versa  in  Thuanaa  Bibtiothecm 
Luteticet  penes  me  quoque  exstant,  iittera  saae  anti- 
quissima.  Quin  ipsa  libri  inscriptio  in  aliquot  mss. : 
Jncipit  tiber  ASthici  philosophico  editus  oracuiot  m 
Hieronymo  pretbytero  transtalumin  Latinum  ex  Cw- 
mographia  el  Mundi  scriptura.  Nihilosecius  salit  esl 
ipsuin  lustrare  oculis  libellum,  a  Simlero  vulgatum 
ex  Pithceano  ms.,  ut  ex  stylo  contextuque  operis 
statim  intelligas,  minime  omnium  fuisse  ab  Hiero- 
nymo  Latinitate  donatum  :  plus  enim  quam  barba- 
re  scriptus  est,  nugis  et  fubulis  ineptissiinis  refer- 
tus,  et  pleraque  omnia  de  crealione  mundi,  de  roi- 
rabilibus,  etc,  docet,  quae  8.  Interpreti  probari 
omuino  non  potuisseut.  Denique  ne  iEthici  quidem 
est :  siquidein  ipsum  JElhicum  Istrum  philosophnm 
de  nomiue  saepius  laudat. 

Cyclus  S.  Hieronymi.  In  anliquo  cod.  nuro.  517 
bibliolhecae  San-Germanensis. 
Ordo  vivendi  sanctarum  virginum»  Senlentianun 


321  AD  MONACHOS.  322 

es  variis  Hieronyroi  in  eam  rem  tcriptis  coitgmes  A     Expositio  psalmorumt  sive  omnium,  sive  ex  parte 
asec  est  in  pervelusto  ms.  Ecclesiae  cathed.  S.  Pelri 
in  Vaticano. 

De  hceresibus  Grcecorum,  Judaorum,  et  Chrinia- 


norum.  Desinit  in  Triiheiiis.  Ilabeiur  ad  calcem 
aUeritis  ms.  Libri  de  gettis  tummorum  pontificum, 
exradeni  S.  Petri  bibJiotheca.  Yitle  Indiculum  Hce- 
reseon,  quem  vulgavil  Cl.  Airtiardus  Parisiis  1017. 

Divl  Hicronymi  de  timore  uliimi  judicii,  ei  defectu 
hujus  vitai.  luripit  ;  Inde  satis  times ;  ne  illa  tribu* 
tationit  die,  etc.  Traclaius  maxiuiant  pariein  con- 
iuititis  hin  •  inde  Hieroiiymi  senleuliis  couslans.  Ms. 
liber  apud  ine  est,  nec  a?iatis  infiiiiae,  nec  notac. 

Epistola  una  Hieronymi,  el  alia  Mantueti  episcopi 
de  secreto  Incarnationis  Christi  in    uno  codice.  Sic 


lanlum  :  Homilicc  item  in  aliquol  Scriplurse  loca, 
uepius  occurrunt  in  inss.  quos  recensere  Jongum 
est. 

Commentarius  S.  Hieronymi  de  Apocalypsi  Joannit 
apostoli.  Ila  inscrihitur  in  aiuiquo  catalogo  Biblio- 
tbecae  monasterii  Pomposani,  quem  saeculo  xi  Hen~ 
ricus  clericut  dicilir  adornasse.  Incipit  :  Joannes, 
qui  gratia  Dei  inlerpretalur,  figuram  Chrisii  tenuii. 
Etiam  L.tliiia  versio  commentariorum  Victorini  in 
Apocalypsim  llicronymo  passim  tribuilur.  El  de 
pracfatione  qtiidem  ad  Anatolium,  quae  illis  pwfigi- 
lur,  dubitant  elianinum  critici  magni  noininis  num 
Hieronymum  auctorem  habcal. 

Slavonica  Bibliorum  versio,  ti\  el  alphabetum  Sla- 


babet   vetustissiimis   catalogus   librorum    praefixus  **  vonicumHieronymianum.  Qui  haec  llieronymo  ascri- 
nis.  Vaticauo  Palatino  num.  57.  pseruni,  rerum  Ulyricaruni  scriplores  etcrhi  i  ncti 

Clotsce  tecundum  Hebraicam  veritatem  trantlatcea      conteinncndi,  perperam  inielleciis  llieroiiymi  ver- 
aupradieto  Hieronymo.  Ex  eodem  calalogo.  bis,  mem  linguce  hominibut  dedi,  hallucinaii  ftunt. 


AOMONITIO   DE  SUBSEQUENTE   HOMILIA. 

ColUctio  hae  tententiarum  estt  maxime  qua  ad  probe  instituendam  monachorum  vitam  speclanl,  ex  Hie- 
ronymi  epistolis  ac  libris  ab  studioso  quopiam  adornata.  Occurrit  ea  hobis  in  perantiquo,  et  bonas  cumprimis 
nota?f  Vaticano  ms.  codicet  qui  num.  140  pratnotatur  :  visaque  est  tnnti,  ut  in  lucem  edi  inter  tupposititia 
scripta  cum  Ugentit  fructu  atiquo  postet  :  maxime  cum  viam  munire  Kegulae  inoiiachoruro,  quod  ejntdem 
smgenii  atqut  animi  opus  est,  videatur. 


AD  MONACFIOS. 


f 

i 


AHi  festinant  ad  ccelestia,  et  saperna  desiderant, 
afii  terrenis  faecibus  inbiantes,  fomenla  non  habenl 
veriiatis.  Si  quis  babet  animam  virginalein,  etama- 
lor  est  podicitise,  non  debet  mediocribus  csse  con- 
lenms,  quae  ciloexolescunt,  etexorto  caomate  arc- 
fiunt  :  sed  perfecias  virtules  sequatur,  ul  lumen 
babeai  sempiternutn.  illa  studeainus  discere  in  ter- 
rie,  quarom  notitia  perseveret  in  coelis.  Nemo 
renuotiaturus  sseculo,  bene  polesi  vendere  quae 
contempsit.  Cbristum  sequi  cupiens,  si  habes  in 
potestate  rem  tuamt  vende  :  si  non  habes,  magno 
oaere  lieeratos  es.  Totam  enfm  Oeo  dedit,  qui  se 
ipsom  obtolit.  Facile  contemnit  omnia,  qui  se  seni- 
per  eogitat  esse  rooriturum.  Frequenter  impudicos 
senes  attas  iasciva  condemnat.  Subitus  calor  Iongo 
viocit  lempore.  Quia  multi  diu  vivendo  poriant 
ruaera  sua,etquasi  sepulcra  dealbata  plena  sunt 
oaeilos  ftftortiforum.  Beatas  qui  divinas  Scripturas 
tefeaa,  verba  vertit  in  opere  :  et  nudam  crucem 
nedea  sesjeeus,  puris  manibus  et  candido  pectore, 
paopereui  »e,  et  spiritu,  et  opibus  glorietur.  Ncioo 
peleaiet  virtutes  simul  et  divitias  possidcre.  Qui 
vykessepcrfecius,  multitudines  hominum,  etofflcia 
ealanatieais,  et  convivia  quasi  quasdam  catenas 
kgiat  voiuputum.  Mooacbis  cibus  sit  vilis  ct  ve- 
aperiiiiaa.  Oleraetleguroina,  interdumque  ei  pisci- 


C  culospro  summis  ducat  deliciis.  Quidquid  enim  per 
guiam  uon  senlitur,  hoc  ei  sitquodet  panis  et  legu- 
iiiinn.  Monachus  frequenter  oret,  et,  flexo  corpore, 
rocntem  ad  Christumeriget.  Crebro  vigilet,  el  vemre 
vaciius  saepe  dormiai,  etiuter  haec  rutnusculos,  et 
gioriosos  et  palpautes  adulatores  quasi  hosles  fngiat. 
Monachus  bumilitate  vestium,  tumeote  animo,  non 
appeiat  saeculariuio  consorlia  ;  devitel.  Quid  ei  opus 
est  videre  crebrius  quod  esse  conlempsil?  jfonachus 
habeat  simplicilaleiu  coluinbs,  nec  cuiquam  machi- 
netnr  dolos  :  habeat  et  serpentis  asiutiam»  ne  alio* 
rum  supptantetur  iusidiis,  quia  non  roultum  dhuaia 
vitio  tel  decipere  posse  vel  decipi.  Monacbus  qui 
substantiam  suam  Christo  obtuleril,  caveat  ne  eain 
imprudenter  effundat,  id  esl,  ne  rcm  pauperum  non 

D  pauperibus  iribuat,  et  secundum  dictum  prudentia- 
simi  viri,  liberaliias  liberaliiate  pereat.  Quicumque 
Domino  servire  ccepcril,  omnes  iusidias  diaboli 
observet  diiigenter,  ut  quasi  cautus  et  solUcitus 
gubernator,  in  quo  litlore  pudicitiae  pirala  sit,  no- 
veril:  ubl  Charylidis  et  radix  omniuin  maloruiu 
avaritia  :  ubi  Scylla  et  obtrectaiormn  canes.  Ei  co- 
gitet  quomodo  frequenter  in  niedia  iranquiilitatc 
securi,  Libycis  vitiorum  syrtibus  obruaiuur,  quanta- 
que  venenata  animsntia  descrtuui  hujos  sxculi  ua- 
triat.  Si  negotiatores  bujns  sxculi  uiuita  pericuia 


323  S.  niERONTMI  OPERUM  MANTISSA.  324 

austinenl,  ul  ad  inccrtas   perveniant  periturasque  ^  quod  doceas,  nec  credas  laudatoribus  tuis,  imo  ir- 


divilias,  et  servant  brevi  temporc  quod  cum  multis 
periculis,  cum  discrimine  auimarel  corporis  quacsie- 
runl  :  quid  Ghrisli  negoliatori  faciendum  esi,  qui, 
venditis  omaibus,  quaerii  pretiosissimam  margarU 
tam  :  qui  lotis  sabstanti*  opibos  veuditis,  emit 
agruro,  iu  quo  reperiat  thesaurutn,  quein  nec  fur 
«ec  Uiro  possit  auferre?  Quicumque  monachus  esse 
vull,  non  suae  gcntis  habcat  curain,  non  reifarailia- 
ris,  sed  aniuue  suse.  Sordes  veslium  candidae  men- 
tis  iiidicia  sinl  :  vilis  tunica  eontempium  saecult 
prouet.  Gave  ne  sine  dociore  ingrediaris  viam, 
qtiatn  numquam  ingressus  es,  ei  in  partem  alteram 
declinans  errorem  patiaris,  plusque  aut  minus  am- 
bules  quam  necesse  est,  et   currens    lasseris,   aut 


risoribus  aurem  ne  libenler  accommodes.  Ita  viri 
sancii  ad  supernae  vocaiionis  palmam  spontanea 
devoiione  fcsiinant^quomodo  potentes  equi  ad  cur- 
sum  vinclt,  auriga  desuper  innileiite,  servent,  non 
exspectanies  flagella  verberum,  sed  ad  vocis  horta- 
menta  ferventes.  Non  appelas  majora  viribus  tuis, 
quia  ineliorestin  humilioribus  tulo  pergere,  quaru 
pendulo  gradu  in  sublimioribus  fluctuare.  Lsetatur 
Deus  quando  conversi  divites  res  suas  pauperibus 
tribuunt,  quando  ardentes  getiim»,  quibus  aniea 
collum  et  facies  lcgebatur,  egentium  ventres  satu- 
rant.  Quando  vesles  sericae,  et  aurum  in  flla  leote- 
scens  in  mollia  lanarum  vesiimenta  mulatur,  quibuf 
repeJlaiurfrigus,  nou  quibusnititurambitio ;  quaudo 


moram  faciendo  obdormias.  Uli  aliorum  debent  esse  B  deliciarum    supelleciilem  virtus  insuruit,  quando 


doctores,  qui  speciem  conversalionis  suae  muho 
lempore  didicerunt,  qui  omnium  fuerunt  minimi,  ut 
primi  omnium  fierent.  Quos  nec  esuries,  nec  salu- 
riias  aliquando  superavit,  qui  pauperlate  laetanlur, 
quonnn  hahitus,  sermo,  vullus,  incessus,  doctrina 
viriutum  esl.  Religiosus  inlermulieres  habitarenon 
debet,  ne  die  videat,  qtiod  nocte  cogitet.  Mojiachi 
sit  vigil  sensus,  ne  vanis  cogitatiouibus  pateat. 
Amet  scieniiam  Scripturarum,  et  carnis  vitia  non 
amabil.  Monacbus  vivat  iu  mouasterio  sub  unius 
disciplina  palris,coiisortioquemullorum,  ul  abalio 
tliscat  bumilitatem,  ab  alio  patieutiam.  Unus  euim 
sileiiiium,  alier  doceat  mansuetudinein.  Non  faciat 
quod  vult  :  comedatquodjubetur  ;  habeat  quanlum 
aeeeperil  :  operis  sui  pensa  persolval.  Subjiciatur  { 
cui  nou  vull.  Lassus  ad  slratum  venial,  anibulans- 
que  dormitel,  iiecdum  expleto  somno  surgere  com- 
pelbilur.  Passus  tnjuriatn  taceai.  Praeposiluin  mo- 
naslerii  timeat  ut  Dominuin,  diligat  ul  parentem, 
credat  sibihoeessesalutare  qnidquid  iile  praecepe- 
rit,  uec  de  inajoris  seutcntia  judicet,  cujus  oflicium 
est  obedire  et  implere  quae  jussa  sunt :  diceute 
Moyse  ;  Audi%  israel,  et  taee.  Quidam  proflteniur  se 
renuntiare  sacculum  vesliinentis  duntaxat,  et  vocis 
prolessione,  non  rebus  :  qui  nihil  de  pristina  con- 
versatione  uiulantes,  res  fainiliares  magis  augent, 
quatu  luifHiaiit.  Eadein  ministeria  servorum,  idem 
apparatuseonvivii,  etinter  turbas,  el  examina  mi- 


fores,  quae  prius  salulaiuium  turbas  vomebant,  a 
itiiseris  obsidentur.  Felix,  qui  hoc  exercitu  corai- 
tutus  incedit  :  felix  qui  boruiu  sordibus  dealbatur. 
Prima  vinus  esl  moiiachi  conteinnere  hominum 
judicia,  et  semper  Aposloli  recordari  dicenlis  :  Si 
adhuc  hominibus  placere  vellem,  Christi  servus  non 
essem  (Galat.  i,  10).  Quatnvis  clarus  honor  vilescil 
in  turbas,  et  apud  bonos  viros  indigna  tit  tpsa 
dignttas ,  quam  multi  indigni  possident.  Uude 
egregie  de  Caesare  Tuilius,  dum  quosdam  oruari 
ail,  voluil,  non  illos  honestavit,  sed  ornamenta  ipsa 
turpavil.  Seiuper  eniin  grandia  in  audicntium  po- 
nunlur  arbitrio  :  sicut  est  illud  :  Si  vis  perfectu* 
esse  (Matlh.  xix,  21)  ;  et  alibi  de  eunuchis:  Qui 
*  potest  capere  capiat  (Ibid.  12).  Ideo  autem  non  po- 
nitur  necessilas,  ut  voluptas  praemium  consequatur. 
Christi  sapiealia  cst  sanctilicatio,  redempiio.  Idem 
redempiio  et  pretium  Cbristus  omnia,  ut  qui  omnia 
propter  Chrisium  dimiserii,  uuunj  inveniat  pro 
omnibus.  Gum  religionem  quis  professus  iueril,  atu- 
deat  non  solum  pecuniam  Christo  offerre,  aed  et  se- 
melipsum.  Et  iinitelur  Filium  homiois,  qui  nou  veuil 
ministrari,  sed  tninistrare.  Corium  &i\mprocori*9e4 
omnia  quce  possidet  homodare  polett  pro  ajttfxa  sum. 
Sed  tange,iuquit  diabolus,  carnessjus  (Job.i).  Uostia 
antiquus  scit  magis  ccnitiueniuj  quara  aMinernui 
esse  certamen.  Facile  abjicityr  quotf  fcabatar 
extriusecus.  liitestinum  bellum  -perjculoaiiMi  eti; 


nisirorum  noniina  sibi  viudicant  solitarii.  Plerique  j>  coujunctam  disglutiuemus,  uxiitam  dis^eceroua*  St 

mouacbi  artibus  et  negotiationibus  prUtiuis  carere 

non  poasuttt,  non  victum  et  vestitum,  quod  Apo- 

siolus  prsocepit,  sed  majora  quam  saeculi  bomines 

«Hioiumeuta  sectantes,  sub  religionis  titulo  exer- 

ceui  injosta  conmiercia,  et  plenis  sacculis  moriun- 

lur  divites,  qui  quasi  pouperes  vixerant.  Qui  pro- 

ticere  studet,  uon  consideret  quid  mali  alii  facianl, 

sed  quid  boni  ilie  facere  debeat.  Si  in  monaaierio 

vivetis  clericus  esse desideras,  ita  le  exhibe,  ut  vitae 

inerituiu  cousequaris :  id  esl,  ut  adolescenliain  tuam 

nulla  iibidiuis  sorde  commaciiles,  ut  ad  altare  Do- 

niiui,  quasi  de  ibalauio  virgo  procedas,  et  habens 

deforis  bouuui  lesiiinouiuiii,  femitiaeque  nomen  tuuin 

overinl,    vulluui   nescianl.  Muho  tempore  disce 


euim  offeraiuus  Cbristo  opes  cuiu  anima  noatrat 
libenter  suscipiet.  Si  auieui  quae  lofia  aam  0eo9«ft 
quae  intus  diabolo  demus,  nou  erit  aequa  4M>r^o  : 
dicereturque  nobis  :  Notrne  si  recte  offero*,  el  mm 
recte  dividas,  peccasti  (Geu.  iv*  7,  mcx.  i.XI).  M ir 
nobiiis  quando  conversus  fuerit,  nan  ei  ait  Iom» 
ris,  sed  huioiliutis  occasio,  sciens  Fikani  lltl 
factum  esse  filium  bominis  :  quantumqae  ae  deje- 
cerit,  bumilior  Gbristo  uon  erit.  Nain  etsi  tocedarit 
pedibus  uudis,  et  frua  tuuica  vestialuf,  sequciurqae 
pauperibus,  et  inopuui  cellas  4iguauter  iutroeai,  «l 
sit  caecorum  oculus,  tuauus  debiliuin,  pea  clauda- 
rurn,  si  ipse  aquam  poriei,  Ugna  cnncidal,  focuua 
cxbtrual,  ubi  vincula?  ubi   alapae?  ubi  sputa?  ubl 


225  AD  MONACHOS. 

lagella?  abi  patibulum?  ubi  mors?  Prima  moitacbo-  a  crudelius  est  qnam  parentes 


326 
a  liberis  teparare. 


rnm  ▼irtus  bacc  est,  ut  nibil  sibi  de  professione,  nibil 
de  continenlia  blandiantur  :  sed  bumilitas  imer 
eos  couleniio  sit,  et  quicunque  novissimus  fuerit, 
hic  primus  puielur.  Nec  exira  moduin  incdiae,  nec 
inunoderata  saturitas  coudemnentur.  Nemo  judicet 
alterum,  nea  Domino  judicetur,  unusquisqiie  euim 
suo  Domioo  stat,  aut  cadit.  Monachi  specialiter  ex- 
pe&enda  est  solitudo,  et  urbis  babitatio  fugienda, 
rjuam  videri  et  videre,  saluiare  et  saluiari,  iaudari 
ei  delrabere,  audire  el  proloqui,  et  lantam  frequen- 
lium  bomiuum  aalutem  invitum  paii  :  quae  oinuia  a 
proposito  monacborum  et  quiete  alicna  suut.  Ait 
enim  :  videmus  venieutes  ad  nos,  etsilentium  perdi» 
mus  :  aut  non  videmus,  et  superbi  arguimur.  Inter- 


Hoc  frequenter,  jubenlegratia  Cbrisii,  quodammodo 
contra  jura  naturae  propria  fides  imperal.  Imo  gau- 
dens  appeiii,  et  ainorem  iiliorum  majore  in  Domino 
amore  contemnit.  Lasciviens  adolescentiscarocre- 
bris  ac  duplicatis  est  frangenda  jejuniis  ;  melius  est 
enim  aloraacbuin  dolere  quam  mentein.  Nunquam 
de  ore  monacbi  turpis  aut  lascivus  sermo  egre- 
dialur;  bis  enim  signis  libidinosus  aiiimus  ostendi- 
tur  etper  esteriorem  bominem  interioris  bominis 
vilia  demoiistraniur.  Mensura  religiouis  est  si  pau- 
peres  et  peregrini,  et  cum  iliis  Cliristus  conviva 
esse  noscalur.  Quisquis  perfectam  vult  agere  vitam, 
negotiatorem  clericum,  el  ex  inope  diviiem,  et  ex 
ignobili  gloriosum,  quasi  quamdam  pestem    fugiat 


dumque  visitantibus  reddimus  viceui,  ad  superbos  B  voluptatum.  Corrumpunt  enim  mores  bonos  fabula- 


forea  pcrgimus,  et  inler  liuguas  rodemium  uiini- 
strorura  posles  ingredimur  auratos.  Sunt  sancti  la- 
pides,  qui  volvunlur  super  terram,  Iseves,  poliii  et 
rotundiiate  sua  rotarum  cursibus  similes  suut.  De 
talibus  Propbeta  jubet  tolli  devia,  ne  ambulamium 
in  eos  offendant  pedes.  Ibi  autem  ambulantes  viato- 
res,  et  pratereuntes  intelligendi  sunt,  qui  per 
istud  saeculum  ad  supernam  babiiationem  transire 
feslinaut.  fteprebenstbiiis  est  qui  secretain  volens 
agere  vilam,  cum  clausus  cellula,  corpore  lateat, 
lingua  per  orbeni  vagalur.  Caveal  religiosus  ibi 
vivere,  ubi  necesse  babeat  quotidie  aut  perire,  aul 
vinci.  Seiurius  esl  enim  perire  nou  posse,  quaw 
juxla  pericuiuin  non  perisse.  iuler  epulas  et  illece- 
bras  voluptatum  eiiam  ferreas  meoies  libido  domat.  C 
Difficile  enim  inter  delicias  servalur  pudicitia. 
ffitens  cunciis  sordidum  osienlat  auiinuin.  Monacbo 
si  clericos  aut  saecularis  dixerit,  Cur  pergis  ad  ere- 
iDum,  sta  in  acie,  adversariis  armatus  obsiste,  ut 
postquam  viceris,  coroneris :  ille  respondeal,  Fateor 
imbecillitatem  roeain,.  uolo  spe  pugnare  victorise,  ue 
perdam  aiiquaudo  viitoriara.  Si  fugero  glaUitim, 
devitavi  :  si  stetero,  aut  ▼incendum  mibi  est,  aul 
cadendoin.  Quid  autem  necesse  est  certa  dimittere, 
el  incerta  sectari?  aut  scuto,  aut  pedibus  mors  est 
viianda.  Tu  qui  pugnas,  et  superarc  potes  et  vin- 
cere.  Ego  cum  fugio,  non  vinco  in  eo  quod  fugio, 
sed   ideo  fugio,   ne   vincar.  Nulla   securitas  est 


Uones  pessima  (I  Cor.  xv,  33).  Vestes  pollulas  [AL 
pullas]  aeque  vitemus  utcandidas  :  ornatus  enitu  el 
sordes  pari  modo  fugienda  siiut,  quia  alterum 
deliciis,  alterum  gloria  redolet.  Non  absque  amictu 
lineo  incedere,  sed  pretiiim  lineaium  non  habere 
laudabile  est  :  alioquin  ridiculum  et  plenum  dede- 
coris  est,  referto  marsnpio,  quod  sudnritim,  ora- 
riuinque  non  babeas,  gloriari.  Nee  rusticus  et 
lantuin  simplex  frater  ideo  se  sanctum  puict,  si 
nibi)  noverit  :  nec  perilus  ct  eloquens  in  lingua 
sesiimet  sanctitatem ;  niultoque  meliiis  e  duobus 
imperfeciis  ruslicilalem  sanctam  baberc,  quam  elo~ 
queutiam  peccalricem.  Quidquid  inebriat  ac  staluin 
mentis  everlit,  siiuiliter  fugiamus  sicui  venenum. 
Nec  boc  dico  quod  a  nobis  creaiura  damnelur, 
giquidein  et  Dominus  vini  potator  appellatus  esl, 
et  Timolbeo  doieuti  stomacbum  modicuin  vitti  sor- 
bere  laxatum  e**L  iEtatis  el  valeliidinis  et  corpo- 
rum  quaiilates  exigimus  iu  potaudo.  Quod  si  sine 
vino  ardeo,  et  ardeo  adolescentia  et  iuflammor 
calore  sauguinis,  el  succulento,  valicJoque  sum  cor- 
pore,  libenter  carebo  poculo,  in  quo  sumplio  viui 
esl.  Pinguis  veoter  non  giguit  sensuin  teuiiem ; 
tantuin  tibi  jejunioruin  impone,  quanluin  ferre 
potes.  Sint  pura,  casta,  simplicia,  moderala,  non 
superslitiosa  jejuuia.  Quid  prodesl  olea.n  non  vesci, 
et  molestias  quasdaui  diflicullatesque  ciboruin  qua> 
rere  :  caricae,  piper,   nuces,    paimarum  fruclus, 


vicino  serpenle  dormire.  Potest  iieri  ul  me  uon  p  simila,  mella,  pislacia,  lota  bortorum  cullura   vc- 


mordeal,  et  tamen  poiest  fieri  ut  aliquandomordeat. 
ldcirco  arbiuni  frequentias  declinainus,  ne  facere 
compeilamur,  quse  uos  non  tam  nalura  cogit  facere 
quaro  voluptas.  Luxuria  mater  libidinis  esl,  veu- 
iremque  distentum  cibo,  et  vini  potionibus  irriga- 
lum  volupias  genilalium  sequilur.  Atque  ut  ita 
dictum  sil,  pro  membrorum  ordine  ordo  vitioi  um 
miiundus  est.  Nobilitas  el  divitiae  non  babentibus 
•ed  cootemoeutibus  magna  sunt,  saeculi  bomiues 
suscipiunt  eos  qui  bis  pollent  privilegiis.  Nos  aulem 
laudamus  eos  qui  propter  Salvatoreiu  isia  de*piciunl 
et  oiirum  in  moduin  quos  babenles  parvi  pendimus  : 
si  babere  nolueriul,  praedicamus.  luler  bostium 
uianus,   et  captivitaiis  duram  necessitatcm  uibil 


scatur,  ul  cibario  11011  vescamur  patie.  Alios  fer 
contra  rerum  boniinumque  naluram  aquatn  nois 
bibere,  necvesci  pane,  sed  sorbitiunculas  delicalas,. 
contrita  olera,  bctarunique  succos  non  caliee  sor- 
bere,  sed  conca.  Fortissimum  jejunium  esl  pauis  et 
aqua ;  sed  quia  gloriam  1100  babel,  elomnes  de  pane 
et  aqua  vivimus,  quasi  pnblicum  jejuniuin  ntincu- 
patur.  Cave  ne  rumusculis  kiominum  aucnperis» 
ne  offensam  Dci  |m*.  mei]  populoruin  laude  con» 
inutes  :  Si  adhuc,  inquit  Apostolus,  hominibu* 
placerem,  Chrisli  strous  non  tsum.  Desit  pla- 
ceie  bominibus  qni  servus  factus  esi  Cnrisii.  Per 
bonam  et  maiam  famam,  a  dexiris,  el  a  siuistrU 
Cbristi  miles  graditur,   nec  laude  exiolliiur,    ncc 


327  S.  1IIER0NYMI  OPERUM  MANTISSA.  328 

viluperaiione  frangitur,  non    divitiis   tutnet,    non  A  iu  qua  illi  nascuntur  lapides  de  quibus  in  Apoca- 


conlrahilur  pauperlate,  et  kclitiain  conlcmtiit,  ei 
Iristiliam.  Sol  per  diem  uon  urit  euin,  neque  luna 
pernocteni.  Quid  faeis,  monache,  in  paterna  doino, 
ubi  valluin,  ubi  foisa,  tibi  liiems  acta  sub  pellibus  ? 
Ecce  Ue  coelo  tuba  canit,  ecce  cuin  nubibus  debel- 
laturus  orbem  imperator  arniatus  egreditur.  Ecce 
bis  acuius  gladius,  ex  regis  ore  procedens  obvia 
qu&que  inetit,  ct  lu  ilft  cubiculo  ad  acieui,  de 
umbra  egrederisad  soleui.  Corpus  assuclum  tunicae, 
loricae  onus  non  sufierl.  Caput  opeitum  liuleo 
galeaui  recusal,  molles  otio  iiianiisdurusexasperat 
capulus,  el  idco  licct  sparso  criue,  ct  scissis  vesti- 
bus,  ubera  quibus  uuirieral,  malcr  oslendat :  licct 
iii  liiniue  patcr  jaccat,  per  calcatum  perge  patrem, 


lypsi  civitas  magni  regis  exstruitur !  0  eremus  fa- 
miliari  Deo  gaudens !  Qnid  agis,  inouache,  iu  sa> 
culo,  qui  major  es  muudo  ;  quandiu  te  tectorum 
umbrae  premunt  ,  quandki  fumosarum  urbiuiu 
carcer  iucludit  ?  Paupertalem  times,  sed  beatos  pau- 
peres  Cbristus  appellal.  Labore  terreris,  sed  uemo 
alhleta  bine  sudoribus  coiouatur  :  de  cibo  cogitas, 
sed  fides  f ainein  non  sentit :  el  super  ntidaui  uictuis 
bumum  exesa  jejuuiis  membra  considere,  aed  Do- 
minus  tecum  jacet.  Squalido  capiiis  horrorc,  ct 
inculta  caesaries,  sed  caput  tuum  Chrislus  est.  Infi- 
uila  eremi  vastiias  lcrrel,  sed  tu  in  paradiso  menle 
deambula ;  quotiescunque  itluccogilaiionetransceri- 
deris,  toties  iti  ereiuo  non  cris.  Scabra  siue  bal- 


siccis  oeulis  ad  vexillum  crucis  vola,  pietatis  genus  6  neisattrahiiurcutis,  sed  qui  in  Chribto  semel  lolus 


esl  in  hac  re  esse  crudelem.  Veuiet,  veniet  postea 
dies,  quo  victor  revertaris  in  palriam,  quo  coe- 
lestem  Jerusalem  vir  coronalus  incedas.  Tunc 
inunicipntum  cuin  Paulo  capies,  tuuc  cum  parenti- 
busejusdem  civilalis  jus  petes.  Tunc  et  prome  ro- 
gabis,  qui  ut  vinceres  inciuvi.  Scriplura  praecepit 
parentibus  obsequendum,  sed  quicunque  eos  supra 
Chrhuum  amat,  perdet  anin;ain  stiam.  Kaeile  runi- 
pit  b«c  vincuia  amor  Cbristi  et  timor  gebennae. 
Gladium  tenet  hosiis,  ut  rne  perimat,  el  e^o  de  la- 
crymis  ntalris  cogitabo  :  proptcr  patrem  m  iitiam 
desero,  cui  scptiltuiam  Christi  causa  non  debeo, 
quantum  omnibus  ejus  causa  debeo.  Aries  iste  pie- 


cst,  non  illi  uecesse  est  iterum  lavari  :  et  ul  brevi- 
ter  ad  cuucta  Apostohnn  atidias  respondcntem  : 
Non  sunt  condignce  passiones  hnjus  temporis  ad  fu- 
turam  gloriam  quce  revelabitur  in  nobis  (llom.  vi:i9 
48).  Delicttus  iniles  es,  si  hic  vis  gaudere  in  saeculo, 
et  postea  regnare  cum  Christo.  Honora  palrem 
ttium,  sed  si  te  a  vero  Palre  non  separat:  tandiu 
seilo  sanguinis  copulam,  quandiu  ille  suum  noverit 
crealoretn.  Dolendum  est  uou  quserere  hoinines 
bona  aeterna,  qua»  certa  sunt,  et  sperare  iu  incerla 
temporalia,  quae  multos  non  babcre  videas,  et  cum 
habuerint  perdidisse.  Qtiod  si  dixerii  quis,  cui  di- 
witto  tantas  divitias,  respondeo,  Christo  qui  mori 


talis,  qtto  lides  quatimr,  Evangelii  retundendus  est  c  nou  polest.  Quetn  habeo,  inquis,  haeredein,  ipsum 


mucroiie  :  Mater  mea  el  fralres  mei  hi  sunt  qui  fa 
ciunl  voiunttitem  Patris  mei  qui  in  coelis  e$t  (Matth. 
xn,  49,50.)  Si  creduutiu  Christo,faveant  mihi  pro 
ejus  nomiue  pugnaturo  :  si  nou  credunt,  morlui 
sepeliaut  mortuos  suos.  Adversarius  noster  tan- 
quain  leo  rugiens  aiiquem  devorarequaireuscircuil : 
ei  tu  frondosaj  arboris  teclus  umbraculo  iuollea 
somuos  fulnrus  prseda  carpis.  lude  avaritia  conatur 
ti  runiperc,  iude  venter  mcus  vull  mihi  D.  us  esse 
pio  Christo.  Cotnpelllt  libido  ut  habilantem  iu  mc 
Spiritum  sanciuiu  fugem,  ul  lcmplum  Dei  violem  : 
persequitur  uie,  inquam,  bostis,  cui  nomina  miLie 
et  mille  uoceudi  sunt  arics;  ct  ego  iufelix  victorem 
me  putabo  dum  capior.  Perfec.lus   servus  Christi 


qucui  et  Dominum  :  cotitrisiabiiur  paler,  sed  laeta- 
bittir  Christus ;  lugebit  famiha,  sed  angeli  congra- 
tulabuntur.  Faciat  pater  quod  vuli  de  substantia 
sua  ;  non  es  ejus  cui  natus  es,  sed  cui  renatus,  et 
quide  graudi  prelio  redemit  sanguinis  sui.  Non 
qitaeruutur  in  Cbrislianis  inilia,  sed  ilnis.  Paulus 
male  ccepit,  sed  beue  finivit :  Judae  laudantur  exor- 
dia,  sed  fiuis  proditionedamnattir.  In  servo  Dei  non 
corporis  cultus,  sed  animae  vigor  quseritur ,  qui 
carnis  iniirmilate  flt  forlior.  Nibil  sic  infiamiuat 
corpora,  et  titillat  membra  geuilalia,  quoinodo  in- 
digesfis  cibus,  ructusque  coiivulsus:  quidquid  ae* 
minariuin  voluptatum  est,  ut  venenuiu  vilanduin 
est.  Parcus  igitur  cibus,  et  venter  semper  esuriena 


mhilpraeter  Christutu  habeat:   alioquin  pei  feclus  D  triduanis   jejuniis  praefcrtur :   mullum  roelius  cat 


non  est ;  el  si  perfectus  nou  est,  cum  se  perfccluiu 
fore  Deo  poilicitus  sit  ante,  uieiiiiiur  :  os  autem 
quod  mentiiur  occidit  animam  (Sap.  i,  II).  Mona- 
chusin  sua  patria  uon  babet  houoroin,  ctubi  honor 
non  est,  ibi  couteiupius  est ;  ubi  coutcmplus,  ihi 
frequeus  injuria,  ibi  et  indignatio ;  ubi  et  indigna- 
tio,  ibi  quies  nulla ;  ubi  quies  non  est,  ibi  mtiis 
a  proposilo  sa?pe  ileduciuir.  Ubi  aulem  per  iuquie- 
tiidinem  aliquid  auf«rtur  ex  siudio,  miiiiis  lil  ab  eo 
quod  U/liitur  :  cl  ubi  miiius  cst,  peifectum  rion 
poUst  dici.  Ex  hac  supputatioue  illa  sunima  nasci- 
iur,  monachum  pei  leclnni  in  patria  sua  esse  non 
po^sc.  Pcrlectutn  aulem  nollc  essc,  dclinqiicrc  cst. 
O  deserlum  Cliristi  floribus    vernans  !  0  solitudo 


quotidie  parum,  qtiam  raro  satis  sumere.  Pluvia  i<la 
oplima  cst,  quje  setisim  descendit  iu  terras :  subi- 
tus  et  niintus  imber  in  praeceps  arva  subvertil* 
Quaudo  comedis,  cogila  quod  stalim  tibi  orandum, 
illico  logenduin  sil.  Non  qua?ras  in  mouacho  iiuguae 
nitoreni,  scd  animse  puritatem.  Apud  religiosoa 
cnim  solcecismus  magnus  ct  vitium,  turpe  aliquid 
vel  narrare  vel  facere.  Veneratioui  habenda  eal 
nou  verbosa  rusticitas,  sed  sancla  simplicius.  Sla- 
diutn  est  hxc  vila  mortalis  :  hic  contendimus,  ul 
alibi  coronemur.  Non  quxrit  diaboltis  bomiuea  iit* 
hMeles,  non  eos  qui  foris  sunl,  et  qtiorum  larues 
rex  Assyrius  in  ossa  succendit,  sed  de  Ecclesia  ra- 
pere    festinal.    Es<a?  ejus  sccundum  Abacuc  pro- 


3»                                               REGULA  MOXACIIORUX.  m 

ftfaetam  e lecla  sont.  Job  subveriere  enpil,  et  devo-  A  ris  ignominia  est.    Deatitodiitrs  tuse  inlerrogatio, 

rato  Jnda,  apostolorum  expetii  polesiaiem.  Non  disputatio  fuit,  sic  qiisesisse  qnserenda,   ut  via  sit 

siuss  cogitatioaes  cresqere  in  corde  tuo  :  uibil  in  dedisse  qua»sitis.  Perdel   atictoritalem    dicendi  , 

te  Babylonium,  nihil  confusionis   adolescat.   Dum  cnjus   sermo  opere  deslruitur.  Innorens  absque 

parrns  est  hostis,   interfice.  Neqoiiia  elidatur  in  sennone  conversatio  sacerdolis,  qnanlum  exemplo 

semine,  quod  impossibile  est  in  sensn  hominis  non  prodest,  taittum  silentio  nocet.  Lalralu  enim  canum 

oriri,  noto  medultarnm  catore.  Ille  laudalur,  ille  et  baculo  pastoris  luporum  rabies  terrenda  esi. 

pratdiratnr  beatas,  qui   cum  cogitaliones  suas  in-  Violenlia  impiorum  et  comessatoruin  est,  non  sa- 

coeperint,  interficil,  et  elidit  eas   ad  petratn,  petra  cerdotnm.  In  vino  enim   loxuria,  in  luxuria    vo- 

muiem  erat  Chri$tu$  (I  Cor.  x,  4).  Monachus  si  ce-  lopias,  in  voluptate  impudicitia  est.  Non  moriturus 

ciderit,   orabit  pro  eo  sacerdos.   Pro   sacerdotis  quis  victurus  ocridittir. 
lapsu  qois  rogaturus  ?  Detrimentum  pecoris,  paslo* 


ADMONITIO   DE   SUBSEQUENTE   REGULA. 

Auclorem  ipsa  pnefert  inscriptio,  Lupum  de  Olmelo  Hispalensem,  qui  ex  llleronymi  scriptts  a«f  pro" 
priam  Tamiliam  instaurandam  fidHiter  feliciterque  ftenteniias  extpressit.  Fuit  ille  suh  inilium  decimi 
qninti  saeculi,  ut  dicit  ipse,  Frater  monatlerii  S.  Mariat  de  Guadalupe  Ordinis  S.  Hieronumi  profet- 
su$;  deinde  in  priorem  generalem,  ul  vocant,  assumptus.  Laborem  hunc  stiiim,  qno  quideui  apposiie 
cotigrnenlerque,  quas  ad  tnonaehos  pertineut,  dicta  S.  Patris  insigniora  connexnit,  Floret,  ut  videlur, 
ipse  inscripsit.  Summus  pentifex  Martintis  V,  eo  advivente,  snb  ftegulce  Monachorum  S.  Hieronymi  no- 
mine  suis  litteris  comprobavit.  Post  Erasmi  autem  et  Viclorii  editiones,  recensuit  Fr.  Pius  Rubeos  de 
Placeutia,  edidijqoeComi  anno  1621  sub  Florum  litulo,  muhis  assutis  ex  inlegro  capilibus,  uonnullisqiie 
aliis  truncatis,  quae  sibi  ab  Hierouyinianis  alieha  videbantur.  Operae  in  eo  aliquod  pretium  fecit,  quod 
allegatione*  siugulis  qiiibnsque  c-ipitulis  ad  seuientiaruin  loca  indicanda  subjecit:  qua  quidem  opera  ct 
fios  nsi  aliqnando  suinus,  emn  lainen  locuin  et  numerum  secuti  quem  in  editione  nostra  oblinent  scripu 
S.  Patris  genuiua,  non  siippositilia ;  quorum  uon  eamdem  rationem  habuimus.  Proposoiuius  autem  no- 
bis  recognosceuduin  resiiiuendumque,  non  illud  quod  diximus  |ot  locis  a  Rubeo  inierpolatum,  sed  quod 
faactenus  in  postremmn  Hteronyiuianoruin  operuin  tomum  exemplar  ejus  Kegulae  ex  Lupi  Olmeiaui 
studio  est  ascitum.  Quod  quidem  el  cuin  ms.  codice  liililiothecae  Trinilaiis  Montiuin  de  uibe  conluli- 
«tus,  nec  paucis  sane  locis  einendamus. 


REGULA  MONACHORUM 

EX  SCRIPTIS  HlERONYMl  PER  LUPUM  DE  OLMETO  «  COLLECTA. 

PROLOGUS. 

Fratres  charissimi,  non  queo,  quejn  mente  con-  B  nomiue,  ut  prima  te,  fili,  fronte  doceamus  inagna 

cepi  ore  proferre   sermonem,   et  cordis   la?tiliam  ccepisse,   et  excelsa   seclari,  ct  adolescentiac  irao 

lingna  non  explical ;  hoc  autem  non  solum  ego  pa-  pubertatis  inceniiva   calcantein  ,   perfeclae  aetalis 

lior,  qui  cupio  narrare  quae  sentio,  sed  eliam,  et  gradum  scaodere.  Seis  enim  dogma  nosirum  liuuii- 

▼osmecuin  paiiininL,  plus  exsultantes  in  couscieiilia,  litatis  tenere  vesiigiuiu,  et   per  ima  gradientes  ail 

qtiam    in   eloquio    profercntes.   Nibil    Chrisliano  suinma  nos  ascendere.    Igitur  sanctus  mihi  iuvo- 

felicius,  cui  promittilur  reguuin    coelorum;  nihil  candus  est  Spiritus,  ut  hoc  suo  sensu  ore  meo  de- 

laboriosius,  qui  de  vita  quolidie  periclilalur;  nihil  fendal.  Non  quidem  campum  rhetorici  desideramus 

foriius,  qui  vincit  diabolum ;  nihil  iinbecillius,  qui  eloquii,  non  dialecticorum  tendicula,  et  Arisiotelis 

a  carne  superatur.   Utriusque  rei   exempla    sunt  spineta  conquirimus :  sed  ad  sanctarum  Scriptura- 

plorima.  Latro  credit  in  cruce,  ct  statim  meretur  rum  gravitatem  confugimus,  ubi    vulnerum    vera 

audire  :  Amen  dico  tibi  :  hodie  mecum  erii  in  para-  rnedicina  est,   ubi  dolorum  ceria  reoiedia. 

di$o(Lvc.    xxin,  43).  Judas  vero   de   apostolaius  Vcrum    quia   memoria   labitur,    omnium  quai 

fastigio  in  perditionis  tarlarum  labitur,  ei  nec  fa-  dixerimus    desideras  Comnieulariolum    fieri ,    ul 
miliaritate  convivii  \Al.  cominunij,  nec  inlinciione  q  oblivionem  lectio  consulelur  :  ideo  pauca  qua3  libt 

bocceJla?,  nec  osculi  gratia  fraiigitur,  ne  quasi  ho-  reor  fore  necessaria  ,  credidi  subnecleiida.  Illuc 

minem  tradat,  quem  Filiuin  Dei  noverat.   Nos  qut-  enim  nostra    tendit    oratio;  ul  quorum  unus   est 

dem  parva  dimisimus,  grandia  possidemus,  ceniu*  Ubor,  unum  et  prxmium  sit.  Naviganles  namquo 

plicato  fenore  Chrisli  promissa  redduutur.  Rubrum  mare,  iu  quo  optandum  nobis  esl,  ut  ve- 

ll*c  dicimus,   non  Um  tibi  quam  aliis  sub  tuo  rus  Pharao  mergaiur  cum   suo  cxereitu;  multis 

1  Perperam    Marlianaens  Lupum  de    Oliveto    vocat. 

Patuol.  XXX.  W 


,11  S.  HIERONYMI  OPERDM  MAKT.ISSA.  3» 

difficullatibus  atque  periculis  ad  Urbein  *  maximam  X  heris,  promptus  accedas.  Respice  sanctum  virum 


perveniunt ;  utroque  littore  gentes  vagae,  imo  belluae 
liabitant  ferocissimae.  Scmper  solliciti,  semper  ar- 
inali,  toiius  anni  vehunt  cibaria  ;  laientibus  saxis 
▼adisque  durissimis  plena  suutomnia. 

Quorsum  ista  ,  perspicuum  est.  Nam  si  saeculi 
negotialores  tanta  suslinent,  ut  ad  incertas  perve- 
niant  perilurasque  divitias,  et  servent  curo  animse 
discrimine,  quae  multis  pericuiis  quaesierunl :  quid 
Giiristi  negotiatori  faciendum  cst/.qui,  venditis  om- 
nibus  ,  quaerii  preliosissimam  margaritam;  qoi 
totis  substantiac  opibus  emit  agrum,  in  quo  reperiat 
thesaurum,  quem  nec  fur  effbdere,  et  lalro  nou 
possit  auferre.  Nosse  igitur  oportet  quid  jussura 
sit,  quidve  prohibittim,  ut  scienles  utrumque  scr- 


Pammachium,  el  fcrventissimx  fidei  Paulinum  pres- 
byterum  :  qui  non  solum  divitias,  sed  seipsos  obtu- 
lerunl,  qui  conlra  diaboli  urgiversalionem.iiequa- 
quam  pellein  pro  pelle,  sed  carncs,  et  ossa,  el  ani- 
mas  suas  Domino  consecraruul :  qui  le,  etexempio, 
et  eloquio,  id  est,  et  opere,  el  liiigua  possiut  ad 
majora  perducere.  Nobilises  ?  ei  Mli,  sed  in  Gliristo 
nobiliores.  Dives,  el  honoratus  ?  et  illi ,  imo  ex 
divilibus,  et  bonoraiis,  pnuperes  et  ittglorii,  «t 
ideirco  diliores,  et  magis  inclyti,  qtiia  proChriato 
panperes  et  inhonorali.  Goniemnis  auruin  :  con- 
tempserunl,  et  mulli  philosophi. 

Non  enim  est  saiis  perfecto  et  consumm:ito  viro 
opes  contemnere,  pecunias  dissipare,  el  projiccre . 


vemus.  Alioquin  ante  scientiam  mandati  iinpossibile  B  quodin  momento,  et  pcrdi,  et  inveuiii  potest.  Fecit 


est  nosse  quid  fiat.  Et  hxc  ego  non  integris  rate 
VjI  mercibus  ,  quasi  ignarus  fluctuum  ,  doctus 
nauta  praemoneo  :  seJ  nuper  naufragio  ejectus  in 
liltus,  tiroida  navigaairis  voce  denuiitio.  Cuncti  ta- 
men  mei  sensus  affeclu  vobis  vaco ;  sed  [Al.  va- 
canl.  Itaqne]  obsecro  vos,  ut  conatus  meos  ora- 
tionibusadjuvetis,  ut  Dominus  et  Salvator  pro  causa 
respondeat  *. 

Vestrum  itnqueest,  ut  voluntalem  sequatur  efle- 
ctus.  Meum  est  ut  velim.  Obsecrationum  veslrarum 
est,  ut  possim  :  sed  ipsum  meuro  *  sine  Deisemper 
auxilio  non  eritmeum  :  Deus  semper  largitur,  sem- 
perque  donaturus  [Al.  donator]  est  :  nec  niihi  sufli- 
cit  quod  scmel  dedit,  nisi  semper  dederit.  Si  enim 


durijudicisscnteniiam  crebra  mulierisflexit  petitio;  C  tenueris  locum 


lioc  Crates  Thebanus  k,  fccit  Antisihenes,  fecerunt 
plurimi,«|UOS  viliosissimos  legimus.  PlusdebetCbrsli 
discipulus  pra'Slare,quam  muudi  philosophus.  glori.e 
animal,  et  popularis  aurae,  atque  rumorum  venalo 
mancipium.  Tibi  non  sufficit  opes  contemnere,  nisi 
el  Cbrisluin  sequaris.  Teipsum  Domino  hostiam 
vivam,  placeniem  da  :  le,  inquain,  non  tua.  Et 
Deus  variis  tcntationibus  commonel,  quia  muilis 
plagis,  et  dolonbus  erudiiiir  Israel,  el  quem  diligit 
Dominus  corripil  :  flagellal  autein  omncm  filium, 
quem  recipit  (Uebr.  xn,  6).  Quod  si  leiptum  Du* 
mino  dederis,  et  apostolica  virtute  perfectus,  sequi 
cceperis  Salvalorem,  tunc  inlelliges,  ubi  fueris;  et 
inexercitu  Chrisli,  quam  cilremum  [A/.exlrancumj 


quauio  magis  paterna  viscera  interpellatione  sedula 
inolliutiiur  ?  Scilote  tamen  ante  omuia  [A/.  tac. 
ai:l3  omuia]  nobis  esse  nihil  anliquius,  quam  Chri- 
Mi  jura  scrvarc,  nec  patrum  transferre  terminos : 
sempcrqiic  meminisse  Romanam  fidem  aposlolico 
oro  laudatam. 

-CAPUT  PRIMUM. 

De  Obedientia. 

Accipe  ergo,  01i,doctrinam  nostram,  ea  simpli- 

citaie  elveriiate»  qua  didicimus  \Al.  dicimus],  quia 

non  quwrimus  hominum  gloriam  (Deus  testis  est), 

nec  ad   hoc   loqoiinur,  ut  humanas  amicilias  au- 


Prxpositum  itaque  monasterii  tiincas  ut  Domi- 
num,  diligas  ul  parentem.  Credas  tibi  salularc, 
quidquid  ille  praecoperit  ;  nec  de  majoris  sentcntia 
judices,  ctijus  oflicii  est  obedirc,  et  implere  quae 
jussa  sunt,  dircnte  Moyse  :  Audif  i$rael9  ei  tace 
(Deut.  vi,  3).  Nec  ipse  te  doceas,  et  ahsque  do- 
c.ore  ingrediaris  viam,  quam  uunquam  ingressus 
cs  *.  Nuila  ars  absque  magistro  discitur.  Etiam 
muta  animalia,et  ferarum  gregcsductoressequiintur 
suos.  In  apibus  \Al.  opibus]  priuclpes  sunl ;  grues 
unam  sequunturordine  litlerato  ;  imperator  unus  ; 
jiidex  unus  in  provincia  ;  Roma,  ut  condita  est,  duos 
fratressiinul  habere  reges  uou  potuit,  et  parricidio 
cupemur,  ne  nostrae  adulationis  sermone,  et  nos,  r>  [Al.  fratricidio]  dedicatur.  In  Rcbcccae  utero  Esau 


et  alios  decipiamus  :  nec  ut  apud  homines  aliquid 
videamur,  sed  ut  apud  Detim  homines  magna  mc- 
reantur.  lloc  est.ilaque  totum,  quod  apprehcnsa 
manu  insinunre  tibi  cupio.  El[A/.  add.  revera],  ut 
simpliciter  molus  menlis  meae  falear,  nunc  mo- 
nachi  inctinabula    moresque   discutimus. 

Si  vis  igilur  ad  vitam  ingredi,  sena  pracepta 
(Malth.  xix,  17)  ;  hoc  est,  ab  omni  illicito,  quo 
proliiberis,  recedas,  et  ad  oinne  boiuim,  quodju- 

1  Vide  qiitt  hocde  verbo  diximus  Jaudata  cpistol. 

to\  Riisticuui. 
a   Intersenint  alii,  •  suo  schsii,  orc  meo.  i 
1   Alquchic  plus  habent  Victorius   cl    Rub  us, 

4  ut  quod  vcliui  el  possiin.  Naiu  vulJe  ct  cu  ic  e 


et  Jacob  bella  gesseruut  :  siuguli  Ecclesiarum  epi- 
scopi,  singuli  arcbipresbyteri,  singuli  arcbidiaconi, 
et  oinuis  ordo  ecclesiasticus  suis  recloribus  niti- 
tur.  In  nave  untis  gubernalor,  in  domo  unus  doroi- 
uus,  in  quovis  grandi  cxercilu  unius  signum  ex- 
speclalur.  El  ne  plura  replicando  fasiidium  legeuti 
faciam,  per  hscc  omnia  ad  illtid  lendil  oratio,  ut 
doceam  le  nou  tuo  arbitrio  relinqueudum  [Al.  di- 
milieudum],  sed  vivere  debcre  in  mona^tcrio  sub 

meum  cst,  sed  ip9um  mcum,  i  elc. 

4  Omiiiii  Martian.  posl  Erasin.,  i  hoc  Cr.ites 
Thehanos.  i 

°  Taccnt  iidem  libri,  c  et  absque  doctore  ir.gre- 
diaris  viam  quam  nunquam  ingressus  cs.i 


J33  REGULA  NONACIIORUM.  Ti 

ttnius  discipHna  palris,  consorlioque  mullorum  :  ut  A  diaro  hU,  quos  Dtmso.leraf,  pr.Tslilerunt,  Dnoffe  - 


*b  alio  discas  humilitatem,  ab  alio  palientiam  ;  liic 
le  sileniium,  ille  doceai  mansueuidinem ;  non  facias 
qood  vis;  coinedas,  quod  juberis;  vesliarc,  quod 
acceperis  :  operis  lui  pensttm  persolvas  ;  subji- 
ciaris,  cui  non  vis  ;lassus  ad  stralum  venias,ambu- 
bnsqne  dormites  *,  et  necdum  expleto  somno,  sur- 
gere  compcllaris.  Tantis  occtipalus  negoliis,  nullis 
vacubis  cogitaliouibiis  :  et,  dum  ab  alio  transis  a J 
aliud,  optisque  succedit  operi,  iliud  solum  ineute 
retinebis,  quod  agere  compclleris.  Nam  omni  obla- 
lione  et  hnstia  preiiosior  esi  obtemperaniia  man- 
datorum,  diccnte  propliela  :  Ecce  obedientia  meiior 
est  quam  sacrificium,  et  ausculiaiio  quatn  adeps 
urieium  (/  Reg.  xv,  22).  £i  alibi  :  Jnitiumbonoe  vice 


sam  in  operc  [A/.  opc]  pictaiis  incurrtint  (/  Reg.  xv  ; 
///  Reg.  xv).  E  contrario,  Pliinecs,  filiique  Levi  pra~ 
liam  D.i  humanacscdeet  suorum  parricidiomeiu  - 
runt.  Vides,  quanliim  ab  htimanis  sensibus  per  no- 
stram  im|)eriliamdiscrepaldiviiia  senienlia,  ulnobis 
interdnm  coelestis  judicis  dispensalioncm  nescien- 
tibus,  injusla  videantur,  qu.-e  per  causarum  scien- 
liam  juste  salis  et  recte  facla  probantur.  Ei.rtirsnm  , 
ea  quse  nostro  jtidicio  recte  probanlur,  apud  Deum 
plcrumqne  reproba  el  ingrata  videnlur 

Qnis  bodie  patris  Abrahae  exemplo  innoxium  vn- 
lensfiliumtrucidare(Ge/i.xxi»),  btimano  ju.licio  non 
crederetur  insanus  ?  E  contra ,  quis  in  tactu  arcrc 
Domini  imitalusOzam  (UReg.vi),  bominum  sen- 


[Al.  tiltt],  facere  juxta  quas  prccccpla  [A!.  jussa  B  tentia  damnaretur?  Constdcremiis  igilur,  qtianttis 


qwr  aecepta]  sunt  apud  Deum,  magis  quam  immolave 
ho*tias(Prov.xv\,  5).  Elalibi  ;  Qui  conservat  legem, 
multipHcut  oblationem  :  Sacrificium  salntare  esl, 
attendere  maudatis,  et  discedere  ab  omni  iniquitate 
(Eccli.  xxxv,  i,  2).  Nec  nobis  blandiri  debemus  in 
factis  jussorum,  si  in  probibitorum  transgressione 
peccemus,  cum  transgressionis  crimen  benefacii 
meritiiin  lollat. 

Quod  non  mei  sensus  asserlio,  sed  utriusquc  Te- 
stamenti  exempla  probanl  :  ubi  invcnimus  etiam 
Dei  amicos,  ob  unius  coniemptus  errorcm,  bono- 
rum  retrofactorum  miinificeuliam  perdidisse.  Sic 
Adam  cam  diabolo  facile  credidit  seducenli,  post 
fainiliariiatem,  et  colloquium  Dei,  unius  pomi  cu- 
piditate  superajtus,  perdidii  paradisum.  El  quia  per  ^  ncnlis. 
transgressionem  uuum  baberc  pnesumpsit,  multa 
simul  boua  amlsit.  Sic  uxor  Loib,  post  angelorum 
obsequia,  conira  inierdiclum  *  retroaspiciens,  in 
figmentum  salis  repente  ratilala  esl.  Quis  bic  pr;n- 
sumptionis  spiiiius,  qui  tantam  in  animo  nostro 
operatur  audaciam,  ut  cum  sanclos  homir.es  de 
levibus  etiam  ctilpis  videamus  essc  punilos,  el  nos 
quotidie  in  majoribus,  ct  pluribus  dclinquenles, 
intactos  *  in  media  damnaiione  forc  credamtis? 
Quanquam  leve  nunquam  sit  Deurn  etiam  in  exiguo 
contemnere  ;  qui  non  lauttim  ad  qualilalem  peccati 
respicit,  sed  eiiam  ad  person.x  coutemplum  :  pro- 
pier    qnod    homini   non  soltim    iuiendendum  est, 


casus  sit  temere  contcmneniis,  emn  tanla  rutna 
esse  dicilur  in  negligenlia  ohseqtieniis ;  vcl 
qtiam  damnalionera  exccpturos  credimus  esse  in- 
devo(os,cum  tanlam  reprobalioftem  devotus  excepc- 
ril.  Tepidum  disciptilum  non  nmal  Cbrisltis  :  Qui 
vult  mens  esse  discipulus,  ail,  abneget  semelipsumf 
ei  tollat  crucem  snam,  et  sequainr  me  (Luc.  ix,  23). 
Beatae  itaque  sunl  illae  animae,  qua>  dorsum  suum 
curvaverunt,  ut  suscipianl  scssorem  vcrbum  Dei 
super  sc,  ct  freua  ejus  patianltir,  nt  qtiocunquo 
ipsevoluerit,  flcclateas,elagathabenisprxceptoruiii 
stiorum*.  Quando  enim  magisler  praecipit,  obedien- 
(is  indicium  est,  si  dimisso  conlra  audiai  ca- 
pite,  sin  aulem  vcrtat  lergtim,  siguutn  est  comem- 


CAPUT  II. 

De  tribus  generibus  monachorum  in  jEgypto  com- 
morantium. 


Et  quoniam  monachorum  fecimus  menlionem,  et 
te  scio  libcntcr  audire,  qme  sancta  sunt  *,  atirom 
paulisper  accommoda.  Tria  sunt  in  iEgypto  gener;t 
nioiiacboruin.  Primum  coenobiiae,  quod  illi  Sauscs 
gentili  liugua  vocant,  nos,  in  commtini  vivente?, 
possumus  appellare.  Secundum  anachoritae,  qui  soli 
habitant  per  deserta,  et  ab  eo,  quod  procul  ab 
hominibus  recesserunt,  nuncupanttir.  Trrtiuin  gc- 
nus  est,  quod  Remobotli,  dicunt  deterrimtim  [At. 
telerrimum],   atque  negleclum,  et  qtiod  in  nostni 


qitaie  sil,  quod  jtibelur,   sed   qtiantus  sit  ille,   qui  q  provincia,  autsolum,aut  primum  est.  Hi  bini,  vr( 


jubel.  Excluditur  boc  loco  vulgaris  illa  sentenlia, 
qna  mibi  suo  judicio  religiosi,  ct  qui  sapicules  si- 
bimet  videutur,  dicere  solent  :  Suflicil  nobis,  tit 
oon  crimiualia  peccala,  et  majora  faciamus. 

Facilis  est  euiiu  omissio  minoruin  deliclorum  :  qui 
dum  animali  sapieutia  occup.mi  animos,  spiriltia- 
lem  inielligentiam,  et  consucludinem  divinse  legis 
ignorant,  quae  saepe  pcccatum  ostendit,  quod  nobis 
non  videiur  esse  peccatum  ;  el  qux  illic  impicta- 
tein  facit,  ubi  uos  opus  pieiatis  ostendimus.  Saul 
ei  Josaphal  reges  fueruut  Israel,  et  dum  miscricor- 

1  Alque  hic  lacent,  c   ambulansque  dormilcs.   i 
'  Male  apud   Marlian.,  «  coulra  tutcritum.  i 
1  in  aiiis   libris,  i  »lernos.  i 


terni,  nec  multo  plurcs  simul  hahitant,suoarbilrio 
ac  dilioneviventes  :el  de  eo,  quod  laboraverint  m 
medium  parles  conferunt,  ut  habeanl  alimenta  com- 
munia.  Habilanl  aulem  quamplurimi  [Al.  qtiam- 
plurimum]  in  urbibus  et  castellis  :  et  qtiasi  ars  sil 
sancta,  non  vita,  quidqtiid  vcndiderinl,  major>s 
est  pretii.  luler  hos  saepe  stint  jurgia  :  qtiia  stm 
vivenles  cibo,  non  paliuutur  se  alicoi  esse  subjc- 
ctos.  Revera  solent  certare  jejuniis,  et  rem  secreti, 
vicloriae  faciunt.  Apud  hos  affectala  suntomuia,  lai;o 
manicx,  caliga?  follicantes,  vestis  crassior,  crebra 

K  Omiltunt  alii  editi  libri,  c  el  agat  babenis  prna- 
ccplorum  suonim.  > 
*  Antea,  «  qme   lacla  stinl ;    i  nialo. 


335  S.  IIIEROXYMI  OPERUM  MANTISSA.  3S6 

suspiria,  vibitatio  vhrginum,  detraclio  clericoium.  A  coirceditur  districtius  vivere.  A  Pent  eosle  *cceiia? 

mutantur  in  praudia,  quo  et  tradilioni  ecclesia- 
aticae  salisfaciant,  et  ventrem  cibo  non  onereut  du- 
plicato. 


Et  si  quando  dies  festus  adveucrit,  saturautur  ad 
vomitum. 

His  igilur  quasi  quibusdam  pestibus  exlermi- 
natis,  veniamus  ad  eos  qui  plures  sunt,  et  iu 
commune  habitaiil,  id  est,  quos  vocari  cceuohitas 
diximus.  Prima  apud  eos  confcederatio,  est  obedire 
raajoribus,  et  quidquid  jtisserini  facere.  Divisi  suut 
per  decurias  atque  centurias  :  ita  ut  novem  bo- 
minibus  praesil  decimus  :  et  rursum  deccm  pra> 
positos  sub  se  centesimus  habeal.  Mancnt  separati, 
et  sejunctis  cellulis  *  :  usque  ad  horam  noitam, 
ut  inslitutum  est,  nemo  pergit  ad  alium,  exceptis 
bis  decanis  quosdiximus:  ut,  si  cogilationibus  foite 
quis  fluctuet,  illius  consolelur  alloquiis. 


Ad  tertium  veniam  genus,  quos  Anachoritas  vt>- 
cant,  qui  et  de  co3iiobiis  exeuntes,  excepio  paue  ft 
sale,  amplius  ad  deserta  nil  deferunt.  Htijiis  vilas 
euctor  Pauius,  iliuslrator  Antonius,  el,  ut  ad  supes- 
riora  conscendam,  prtnceps  Joannes  Baptista  1'uM. 
Talem  vero  virum  Jeremias  quoque  propheta  de- 
scribit  dicens :  Bonum  est  virocum  portuverit  jugum 
Domini  [Al.  tacet  Domini]  ab  adolescenlia  sua ;  sede- 
bit  solitarius  et  tacebit,  quia  sustulit  super  se  jugum 
el  dabit  percutienli  se  maxillam ;  saturabitur  oppro- 
brVis,   quia  non  in  sempiiernum   abjecit   Dominus 


Post  horam  nonara  in  couiniune  concurrilur,  psal-  B  (Thren.  m,  27  seqq.).  Horum  laborem  et  convers*- 


tni  resonant,  Scripturae  recitanlur  ex  more  :  et 
ccmpletis  orationibus,  cunctisque  residentibus,  me- 
dius  quem  Palrem  vocant,  iucipit  dispulare*  Quo 
loquentc,  lantum  silentiuiu  fit,  ut  neiuo  alium  re- 
spicere,  nemo  audeat  exscreare.  Dicentis  laus  esi 
in  fletu  audientium.  Tacite  volvunlur  per  orala- 
crymae  :  ci  ne  in  singullus  quidem  erumpit  dolor. 
Ciim  vero  de  rcgno  Cbristi,  e\  de  futura  beatiiudine, 
ct  de  gloria  ccepcrit  annuntiare  ventura,videas  cun- 
ctos  moderato  suspirio  et  ocuios  ad  coelum  levau- 
tes  inter  se  dicere  :  Quis  dabit  mitd  pennas  sicut  co- 
lumba*,  et  volabo  et  requiescnm  (Psal.  uv,  7)  ?  Post 
hacc  concilium  solwiur,  et  uuaqtiaeque  decuria  cum 
suo  pareule  pergit  ad  mensam  :  quibus  per  singu- 
las  hebdomadas  vicissim  ministrant.  Nullus  in  cibo  C  verit,  non  limebit  dicere  ;  Factus  *sum   sicut 


tionem  in  carne  non  carnis,  alio  tempore  si  vohie- 
ris  explicabo.  Nunc  ad  propositum  redeam.  Bouinn 
esl  obedire  majoribus,  parere  praefectis  :  et  posi 
regulas  Scripturarum  vitas  tuae  [At.  sujb]  iramitt  m 
ab  aliis  discere,  uec  praeceptore  uti  pessimo,  seiti- 
cct  praestimpiione  lua. 

<;aputiii. 

De  Castitate. 
Morttfieate,  inquil  Apostolus,  membra  vestra,  qum 
sunt  super  terram  (Coioss.  m,  5).  Uude  ipse  postea 
confideuler  aiebat ' :  Vivo  autemt  jam  non  egoy  tivk 
vero  in  m'e  Christus  (Valat.  n,  20).  Qui  mortificave- 
rit  niembra  sua,  et  in  imngine   noctis  perambula- 

uler 


strepitus  cst  :  nemo  coincdeus  Joquilur :  vivitur 
panc  et  leguminibus,  et  oleribusqussolo  sale  con- 
diuntur.  \inum  tantum  scnes  accipitint»  quibits 
cum  parvulis  saepe  fil  *  prandium,  ut  aliorumactas 
fessa  sustentetur  :  aliorum  non  frangatur  incipiens. 
Dehinc  consurgunt  pariter,  et  hymno  Jiclo,  ad 
praescpia  redeunt,  ubi  usquc  ad  vcsperum  cum  suis 
unosqtiUque  loquitur  et  dicit;  Vidistis  illum  et 
iiluin  ?  quanla  in  ipso  gratia  sit  ?  quantum  silen- 
tiuni  ?  quara  moderaius  incessus  ? 

Si  inflrnium  viderint,  consolantur.  Si  in  Dei 
amore  ferventcm,  cobortaiiiur  ad  sludiura.  Et  quia 
noctc  extra  oratioaes  publicas  in  suo  cubili  uuus- 


quisque    vigilat,  circuineiint  cellulas  singulorum,  D  in  vobis  (Rom.  vui,  8,  9). 


i/i  pruina  (Psal.  cxvm,  83).  Unile  idem  Apostolus 
casligabat  corpus  suum,  et  in  servitutem  redigebal, 
ne  aliis  praedicans  ipse.  reprobus  inveniretur.  Cor- 
porisque  ex  persona  gcneris  humani  inflatus  [Al. 
inflammaiusjardoribusloquebattir  ;  Miser  ego  /ioino, 
quis  me  liberabit  de  corpore  mortis  hujus  (Rom*  vu, 
20)  ?  £t  iterum  :  Scio  quoniam  non  habitat  in  me, 
twc  est  in  carne  mea,  bonum.  Velle  enim  adjacei 
mihit  ut  faciam  autem  bonum%  nequaquam  invcnio*: 
neque  quod  volo  bonum,  sed  quod  nolo  malum  illud 
facio  (Ibid.  18,  19).  El  denuo  :  Qui  in  carne  *««!, 
Deo  placere  non  possunt.  Vos  autem  non  cstis  irn 
tarne,  sed  in  spiritu,  si  tamen  Spiritus  Dei  habUal 


ct  aure  apposit.i,  quid  faciant,  diligenter  exploranu 
Qticin  tardioreiu  depreliend^riut,  non  increpant, 
sed  dissimulato  quod  norunt,  eum  sanpius  visitant; 
et  prius  incipientes  provocant  magis  orare,  quam 
cogant.  OpuB  diei  '  statum  est,  quod  decano  redi- 
tum  fertur  ad  ceconomum,  qui  et  ipse  per  singulos 
menses  patri  omniuin  cum  magno  reddit  tiiqore 
rationem  :  a  quo  etiam  cibi  cum  facti  fuerinl,  de- 
gustaniur  [Al.  praegustantur].  Jejunium  totius  anni 
acquale  est,  excepta  Quadragesima  :  in  qua  sola 

1  Rnbeus,  «    sed  junctis  cellulis ;  i  quemadmo» 
duiii  et  Victorius. 
1  Jdem  faiso,  i  quibus  et  pasculis  sa?pc  flt,  i  etc. 
'  M/iwsf  recie  erxi,  #  Opus  Dei.  i 


Unde  post  cogilaiionum  diiigentissimam  cauiio- 
nem,  jejunioruin  tibi  arma  sumeiida  sunt;  ei  ca- 
neiiduin  cuni  David  :  Uumiliavi  injejunio  animam 
meam  (Psal.  xxxiv,  13).  Matrcm  iia  vide,  ue  per 
illam  alias  videre  cogaris,  quaruui  vultus  cordi  tno 
iiaereant  ;  et  iaciium  vivai  sub  peciore  vulnug. 
Ancillulas  quae  illi  iuobsequio  sunt,  tibi  sciasesse 
in  insidiis  :  quia  quanlo  vilior  earura  condiiio, 
tanto  facilior  .ruina  est.  Yolo  ergo  te  propter  has 
causas  non  babitare  cum  matre  :  et  praecipue  ne 

4  Viciorius  aliiqtie,  €  A  Pa  cha  ail  Pentecosteiu  s 
0  Ahi  eJit.,  c  Poslea  considerans  aiebat.  i 
*  Wrbum  invenio,  tirasmus,   aliique   editi  libri 
taccui. 


3'7  REOULA  MONACHORUtt.  338 

aui[A/.  ipsam]  oflerenlem  delicatos  cibos,  rcnuendo  A  suspiciones,  el  quidiftiid   probabifiter  ffngi  potest. 


B 


contrisles,  aui  si  acceperis,  oleum  igni  adjicias 
et  iuter  frequentiam  pucllarum  pcr  diem  videas, 
quod  noclibus  cogites.  Adolesceiiliaro  tuam  nulla 
sorde commacubs,  ut  ad  altare  Chrisli,  quasi  de 
ibalamo  virgo  procedas,  et  habeas  deforis  bOHura 
t^»timoniuiii. 

Licel  de  caeieris  virtuiibns,  ut  sapienlia,  fortitu- 
dine,  juslilia  \Al.  add.  lemperania],  ouiuilitate, 
mansueludine  elliberalitale  possint  et  alii  judicare : 
pudicitiam  so:a  novii  const  ieniia,  et  buinani  octili 
hnjus  rei  certi  judices  esse  non  possuut.  Feminae 
quoque  quae  nomeu  luuin  noveriut,  vultum  nesciant. 
Nain  loauues  Bapiista  sanctaiu  matreui  habuii,  pon- 
tilicisque  lilius  erat,  et  tamen  nec  niatris  affectu, 
nec  patris  opibus  vincebaiur,  ut  in  doino  parenium 
cum  periculo  viveret  tastitatis.  Yivebal  in  erenio; 
oculis  desideraotibus  Chnstum,  nihil  aliud  digna- 
balur  aspicere.  Yestis  aspera,  zona  pellicea,  cibus 
locustae  et  mel  silvesire,  omnia  virtuti  et  conti- 
neiiiia*  praeparala.  Unde  mariyrem  quem  lormenta 
non  vicerant,  superahai  voluptas.  Tandem  coelitus 
itispiratits  praecisam  morsu  liii^iiam  in  osculantisse 
facieiu  expuil,  et  sic  libidiuis  sensum  succedeus 
doloris  maguitudo  praeripuit  [Al.  stiperavh].  Nani 
quouiodo  '  qui  ignem  tetigerit  slatitn  aduritur  : 
ila  viri  tactus  et  feminae  seuiit  naiuram  suam,  et 
diversitatem  sexus  iotelligil.  Item  qtiomodo  *  pote- 
rit  libidiuem  refrenare,  qui  ucc  iuaniim  valet  cohi- 
bere,  nec  liuguam  ? 

Scd  et  bospiiiolum.  tuum  nunquam  mui.erum 
pedes  lerant.  Yideas  [Al.  autj  ne  suh  eodem  lecto 
mansiles  :  nec  iit  prateriia  castilale  confldas.  Quia 
ueo  David  sanctior,  nec  Samsone  fortior,  nec  Sa- 
lomone  potes  esse  sapientior.  Memento  scmper, 
quod  paradisi  colonum  de  possessione  sua  mulier 
ejeceril.  JSgrotaoii  tibi  sanclus  quilibet  frater  as- 
sistat.  Naiu  scio  quosdam  corpore  convaluisse,  et 
aiiimo  argroiare  ccepisse.  Periculose  tibi  ministrat, 
cujus  vullum  frequentcr  attendis.  Si  tamen  vidua 
a  l«  visitalur,  aut  virgo,  nunquam  domutn  solus 
intrueas.  Solus  cum  sola  etabsque  arbitrio  vel  tesle 
djii  sedeas ;  tatitaque  confabulandi  flducia  sit,  ut 
intranle  alio,  uoti  paveas  nec  erubescas.  Speculum 
enim  "  meutis  facies  esi ;  et  taciti  oculi,  cordis  D 
fatentur  arcana. 

Talcs  quoque  habelo  socios,  quorum  contubernio 
doii  iufainerU.  Non  veste,  sed  moribus  ornentur  : 
€i  pudicitiam  habitu  poiliceanlur.  Corrumpunt 
tnores  bonos  confabulationet  pessimas.  Caveto  omnes 

1  Addil  Rubeus  ei  lib,  u  adurs.  Jovinian.  enp. 
7  :  c  Tactus  alienorutn  corporum,  el  fcuiinaruin 
arilenlior  appetitus  viciuus  insauiae  esl.  i 

*  Pro  his  quae  sequutitur,  t  llem  quo  uiodo,  i  elc. 
in  Rubet  editione  haec  substiiuiiutur  ex  lih.  tu 
Coiiiiiietttar.  in  Ezechiel.,  cap.  vnt  :  «  Vuhuqueet 
ocuiis  Uissituulari  uon  polest  cousciemia ,  dtini 
luiunosa  et  Usciva  uieiis  lucet  in  facie,  et  se- 
creu  cordis  uiolu  corporis  et  geslibus  iudican- 
lor.  i 


ne  flngatur,  ante  devita.  Crefcra  mnnuscnla,  et  su- 
ilariola,  et  fasciolas,  et  vestes  ori  appliritas.  et 
oblatos  ac  degustalos  cibos,  blandasque  et  dulcos 
lilterulas,  sanctus  amor  non  habet :  Mel  meum,  lu- 
inen  meum,  meumque  desiderium  *.  Omnes  deliciag 
[AL  divitias]  et  lepores  et  risu  dignas  urbanitates, 
et  caeteras  iueptias  araatorum  in  comoediis  erube- 
sciinus,  et  in  saeculi  hominibus  deteslamtir  :  quanlo 
magis  in  clericis  et  monachis,  quorttra  et  sacerdo- 
tium  proposito,  et  propositum  sacerdoiio  ornatur? 
Nec  hoc  dico,  quod  aut  in  te,  attt  in  sanctis  viris 
ista  formidem  :  sed  quod  iu  omni  proposito  rt 
gradu  et  sexu  boni  et  mali  reperiantur,  malorum- 
que  condemnatio  laus  bonorum  sit.  Yide  qiiid  pro- 
sinl  [Al.  possint]  frena;  a  vitiis  nos  retrahunt;  in- 
troducunt  ad  virtulum  choros;  iu  Christoqne, 
monte  pulcherrimo,  habitare  nos  faciuni. "  Quaiidiii 
in  patria  tua  es,  habeto  celluiam  pro  paradi-o ; 
varia  Scripturarum  poina  decerpe. 

HU  utcre  deliciis,  harum  fruere  compli»xiu  Si 
scandalizat  te  pes,  oculus,  manus  tua,  projico  ea. 
Nulli  parcas,  ut  soli  parcas  animae  tuae  :  Qai  vide- 
rit,  inquit  Dominus,  mulierem  ad  eoneupiscendum 
eam,  jam  machatus  est  eam  in  eorde  suo  (Mattk. 
v,28).  Quis  gloriabitur  castum  se  habere  cor  (Prov. 
xx,9)?Astra  non  sunt  munda  in  conspeclu  Do- 
iniiti:  quanlomagis  homines,  quorutn  vita  tentati» 
est? 

Yae  nobis  miseris,  quoiies  concupiscitmis,  toties 
fornicamur.  Inebriatus  est9  inquit,  gladius  meus  in 
ccelo  (Isa.  xxxiv,  5) ;  multo  amplius  in  terra,  quae 
spinas  et  tribulos  generat.  Yas  electionis,  in  ciijus 
pectore  [Al.  ore]  Cbristus  resonabat,  macerat  cor- 
pus  sttum  :  et  tamen  cernit  naturalem  carnis  ardo- 
rem  su:e  repugnare  sententiae,  ut  quod  non  vtilt 
hoc  agere  compellatur;  et  lu  te  arbitraris  ahsque 
lapsu  et  vulnere  po*se  transire,  nisi  omni  custodia 
servaveris  cor  tuum.  Maximc  cum  plurimi,  etiauist 
conlinentes,  iracundi  sint,  ebriosi,  procaces,  su- 
perbi,  ex  coutinentia  magis  inflali,  percussores, 
maledici,  cupidi,  titnidi,  multuin  sibi  placenies  ut 
indicent  coiiiineuiiam,  quasi  pracferant  incontinen- 
tiae  suhministrasse  iitateriam. 

Sed  ille  continens  vere  est ,  qui  universa  mem- 
brorum  ofltcia  a  malis  affectibus  subtrahit,  et  cogi- 
tatum  a  lota  nequitia  compescit.  Quanlo  plura 
tamen  stint  qus  impugnant  pudiciliam,  tanlo  victo- 
ris  majora  suut  priemia.  Nam  ci  cgo  cum  essem 
jtiveuis,  et  solitudinis  me  dcserla  vallarent,  inceit- 

•Econtrario  periocha  isthaec,  i  Speculuin  enim,  i 
clc  in  illa  ediiione  desideraiur. 

4  UeUnximus  locmn  ad  Rubei  exemplar,  antca 
enim  liis  praeligebatur,  i  Audi  ine,  >  lum  alio  sensu 
legebatur,  «  ineumque  desiderium  Chrtstus  est ;  » 
quod  erat  etiam  ab  Hieronymt  mente  aiicniini. 

'  Atqtie  bis  alia  substituuiitur  a  llubeo  usque  ad 
locum  :  Si  scandalizat  te  pes,  etc.  Quaruin  lamen 
intirpolaiionum  saiis  nobis  est  unura  atquc  alterun* 
speciiiieu  prjcbuisse. 


333  S.  IIIERONYMI  OIERUM  MANTISSA.  340 

tivu  vrtiorum  ardoremque   naiurae   ferre  non  poie-  A  rocolii   voluptaics.    Viro   enim  iuxurioso  verbutn 


ram  :  qnem  cuiu  crebris  jejuniis  frangerein,  mens 
cogitaiionibus  aesluahat.  Ad  quam  edomandam 
cuidani  me  frairi,  qui  ex  Ilebreis  credideral,  in 
disciplinam  dedi :  ut  post  Quinliliaiii  acumina,  gra- 
vitaicm  Frontonis,  Ciceronisque  fluvios,  et  lenila- 
tem  IMinii,  alphabeluin  discercm,  el  slridenlia 
aiihelautiaque  verba  medilarer.  Qtiid  ibi  laboris 
insumpserim,  quoticsque  cessaveriin,  et  conlcn- 
tione  disqendi  rursus  inccfcperim,  leslis  eat  con- 
scicnlia  tam  mea  qui  passus  sum,  quam  eorum  qui 
mecum  duxerunt  vitam.  Et  gratias  ago  Domiuo, 
<|uod  de  amaro  seinine  litterarum  dulces  frucius 
capio  [Al.  carpo]. 

Prima  igitur  tentamenta  clericorum  sunt  mulie- 
rum  accessus.  Nocivum  geuus  femina,  janua  dia- 
boli ,  via  iniquitaiis ,  scorpionis  percussio  :  cum 
proximat  stipula,  acceudil  ignem  ;  Oaminigero  jgne 
ptTculit  femina  conscientiam  pariler  babitanlis, 
cxuriique  fundameuta  montium.  Ego  judico  si  cum 
viris  feminae  babitent,  viscarium  iton  deerit  diaboli. 
Si  alligaveril  quis  ignem  in  sinu  suo,  et  vestiincnia 
sua  non  comburentur?  Mihicrede,  non  potest  toio 
corde  cum  Domiuo  habilare  qui  feiuiuarum  acccs- 
sibus  copulatur. 

Sed  dicis  :  Qui  ambulat  simpliciter,  ambulat  cvh- 
fidenter  (Prov.  x,  9).  Bene  el  argute;  sed  oporiet 
bonum  habere  lesiimonium  ex  his  qui  foiis  sunl. 
Licet  coram    Deo   recie  ambules,    kmicu  coram 


casiiiatis  offcnsio  est. 

Qui  vivunl  in  monasterio,  et  quorum  simul  ma- 
gnusest  numerus,  nunquam  soli  exlra  procedunt.  De 
agmine  cohitnbarum  crebro  accipitei  unam  separal, 
quam  slatim  invadal  ct  lacerel,  el  cujus  caruihus 
et  cruore  salurelur.  Morbida?  oves  suum  relitiquunt 
gregem  :  et  luporum  faucibus  devorantur.  Itarus 
igilur  tibi  sitegressus  iu  publicum  :  tuartyrcs  tibi 
quaeranlur  iu  cubiculo  tuo.  Nuiiqtiatn  libi  causa 
cril  procedendi,  si  aemper  necessaric  processurus 
sis.  Aiiorum  vulnus,  nostra  sit  cauiio.  Peslilenle 
flagellalo,  stultus  sapieulior  erit. 

Nani  eliam  quoe  homines  aeslimanl  sibi  saltilaria9 

B  Deo  votente,  verli   videmus  in  perniciem.  Iii  tran- 

quillitate  enim  lempestas  orilur  :  nibil,  Deo  adver- 

saute,  securum  est.    Naturale    qtioque  est  unum- 

qucmque  in  suo  periculo  de  alio  plus  sperare. 

Si  quando  senseris  exleriorem  bominem  florem 
adoleacentias  suspirare,  et  accepto  cibo,  cum  te  in 
lccio  posilum  dulcis  iibidinum  pompa  concusscrit, 
arripe  sculum  lidei  in  quoignilae  diaboli  exstinguun- 
lur  sagittae :  Omnes  enim  adullerantes,  quasi clibanut 
corda  eornm  (Osee  vu,  7).  Licet  diilicile  est  huiua- 
naui  animatn  aliquid  non  atnare,  ul  in  quoscunqua 
mcus  noslra  trahatur  airecius  :  carnis  igilur  auior, 
spirilus  amore  superetur.  Desiderium  des iderio 
restinguaiur  ;  quidquid  inde  minuitur,  hic  crescat. 


hominibus  bona  providenda  suut  :  quia  asiutiores  C  Nonsinas  ergo  cogitationem  crescere :  dum  parvus 

stinl  filiis  lucis  filii  tencbrarum.  Cum  crgo  a  te  hoc 

genus    non   amputaltir,    das  reprehendeiitibus    le 

locum,  cum  ipse  le  delraheulium  morsibus  tradi- 

disli.  Nam  inier  iilecebras   voluplatutn,  etiam  fer- 

rcas  menles  iibido  douiat  :  qtwe  majorem  in  virgi- 

uibtis  patttur  fjinem,  dum  dulcius  putat  omnc  quod 

nescit.  Narranl  geniilium   fabulae,  cautibiis  Sireua- 

ruui   nautas  in   saxa,isse  pracipiles,  etadOrphci 

riiharain  arbores,  benlias,   ac   silicuni  dura  tuol- 

Iha. 

Diflicile  quoque  inter  epulas  scrvaiur  pudititia. 
ISicens  cuiis,  sordidum  osleudil  aniintiin.  Licct 
quidam  putent  majoris  csse  virlulis  praesentem 
coiucinncre  voluplatem  :  taincn  cgo  securioris 
arhilror  conlincutije  uescire  quo.J   qumras.  Reiiio-  ^  pcrseculiouem     non     pali.   Tunc    eniin     maxirae 


cst  hoslis,  interfice  ;  ncquilia  elidalur  in  seinine. 
Audi  Psalmistam  :  Beutus  qui  allidet  parvukn 
suos  ad  peiratn  (  P*al.  cxxxvi,  9)  I  Impossibile 
est  iti  sensuin  homiuis  non  irruerc  inolum  [  Al.  in- 
nalum  medullarum,  etc.],  ei  inedullarum  calorem. 
llle  tameu  laudattir,  ille  prxdicalur  beatos,  uut 
statiui  cum  cceperil  cogilare,  interficit  cogilatus, 
el  allidil  eos  ad  petram  :  Petra  autem  erat  Christui 
(I  Cor.  x,  4).  Nam  fides  pura  iiioram  non  pati- 
ttir.  Cum  apparuerit  scorpio,  illico  contereudas 
esl. 

Ardeutes  igitur  diaboli  sagilt*,  jejuniorum  et 
vigiliarum  friKore  resliiiguendae  sunl.  Erras  nam- 
(juc,  fraier,  crras,  si  putas  unqtiam    Christianuiu 


tio  igittir  viri,  castitatis  coilocat  arma,  construil 
in  mcltoribns  caslra  pudoris.  Tbecla  post  lenta- 
lionem  passionis  Antiochise,  cum  Taulo  prohibctur 
pariter  pergere.  iSemo  miles  ctun  uxore  pergit  ad 
hellum.  Germinant  fciniuaB  spinas  cuui  viris  habi- 
lanles,  arcana  mciilium  mucrone  concuiiunl  [  Al. 
pcrctitiuut].  Nemo  igilur  inler  serpentes  et  scor- 
pioucs  sccurus  ingreditur.  Libido  eniin  temper 
sui  relinquil  poDuitudinem.  Nuirquam  salialur,  ct 
exslincta  reaccendilur  :  usu  crescit  et  decrescit 
[  Al.  lucet  et  decrcscU  ]  :  nee  rationi  paret,  quae 
impeiu  ducitur.  Uude  virginilas  in  eo  felicior  esl, 
guod  carnis  ineeutiva  non  novit  :  et  viduilas  eo 
infelicior  [  Ai.  scllicitior  ],  quod  praeleritas  animo 


oppuguaris,  si  te  oppugnari  uescis.  Neino  cnim 
est  laiiia  firtniiale  suITullus,  ut  de  slabiiitate  de- 
beat  esse  securus  ;  dicente  Aposlolo  :  Qitistat,vU 
deat  ne  cadal  (1  Cor.  x,  12) ;  quoniam  nullus  ho- 
stili  exercitu  oLsidenieseciiruscst.  Nam  atttersarius 
noster  tanquam  leo  rugiens  aliquid  devorare  qum- 
rens,  circumit  (i  Petr.  v,  8j ;  et  tu  pacem  putas? 
Sedet  in  in&ldiis  cum  divitibus  el  in  occultis,  ut  i«- 
terficial  innoctnlem  (Psal.  ix,  29).  Quod  de  libi- 
d  nc  diximus  refcramus  ad  avariiiatu,  <t  ad  omiiia 
vitia  qu«e  vitantur  soliludine.  Et  idcirco  urbium 
frequeuliam  decliueuius,  ue  facere  conjpcllamur, 
quaj  nos  uon  tam  natura  eogit  facere  quam  vo- 
luntas. 


REUULA   MONACilORUfl.  3« 

A  lemplum,  mensam,  lucernas,  thuribula,  scypho», 
et  alia  ex  auro  fabricata.  Tuoc  haec  probautur  a 
Domino,  quando  sacerdotes  hostias  immolabant, 
el  sanguis  pecorura  erat  redemplio  peccatorum, 
quauquam  haec  omnia  praecesserunt   in  figura. 

Nunc  vero  cum  pauperlatem  doinus  suae  pauper 
Doiuinus  dedicavcrit  ;  cogitemtis  crucem,  ct  divi* 
tias  luium  pulabimus.  Sed  nunquid  tempus ,  ut 
babilelis  iu  domibus  laqueatis,  id  esl,  ornatis  ct 
composilis  :  et  quae  non  tam  ad  usum  sunt,  quam 
ad  delicias,  inquit  prophela.  Nam  habiiacuium 
meum,  iu  quo  fuerant  Sancta  sanctorum,  el  cheru- 
bim,  et  mensa  propositionis,  pluris  rigabitur  ; 
squalebit  solitudine,  et  sole  torrebit.  Quae  autem 
utililas  fulgere  gemmis  :  et  Christum  in  paupere 
>lu»  aliquid  a.ldain  ;  nihil  libi  ob  mctum  inopiae  B  fame  mori  [A/.  periciitarij?  Jam  non  sunt  lua  qtue 


Ul 

CAPUT  IV. 
De  Pavpertale. 

Quondani  dives  adolescens,  oronia  quae  in  lege 
praee<*pta  sunt  se  implesse  jactabat.  Ad  quem 
Doiointift  in  Cvangelio  :  (Jnum  tibi,  inquit,  deest; 
st  vis  per[>  ctus  esse,  vade,  vende  omnia  qua?  habest 
et  du  pauveribus,  et  veni,  sequere  me(Marc.  x,  21). 
Qui  oiiuiia  se  dicebat  fecisse,  in  primo  ceriamine 
diMii.is  vimere  uon  potest.  Unde  diflicile  inlraiit 
diviies  regua  ocelorum,  quae  expedilos  et  alarum 
levitate  subnixos  habitaiores  desiderant.  Vade, 
inqu i t,  vende;  non  parlem  subsiamiae,  sed  uni- 
versa  qua»  possides ;  et  da,  non  amicis,  non  cou- 
sanguiueis,  non  propinqtiis,  non  u\ori,non  liberis; 


reservabis,  ne  cum  Auauia  damneris  et  Sapphira ; 
ted  da  cuncla  pauperibus,  et  fac  tibi  amicos  de 
iniquo  mammona,  qui  le  recipiant  in  aeterna  la- 
berttacula,  ut  me  sequaris  ut  Dominuin.  Nam  om- 
Rfs  qui  reliquerit  domum,  vel  fratres,  aut  sororet, 
bui  patrem,  aut  matrem,  aut  uxorem%  aut  filios, 
tm  agros  propter  nomen  meumt  centuplum  accipiet, 
et  vitam  ateruam  possidebit  (  Matlh.  us,  29). 

0  quania  beatitudo  pro  parvis  magna  recipere, 
cterna  pro  hrevibus,  pro  moriluris  semper  vi- 
venlia,  ei  habere  Deum  debitorcm!  In  Actibus 
apostolorum  (quod  Domini  nostri  adhuc  calebat 
cruor,  el  fervebat  rcccns  in   credenlibus    fldcs) 


possides  :  dispensatio  tibi  credita  est  :  cave  nc 
quasi  fldelis  et  famosus  quondain  tuorum  dispen- 
salor,  alieuain  pecuniam  dislribuendain  accipias. 
Crates  ille  Thebantis,  homo  quondaiu  ditissimus, 
cuin  ad  philosopbandum  Athenaspergeret,  magnutu 
auri  pondus  abjccit  ;  nec  pulavit  se  posse  virtutes 
simul  et  divitias  possidere :  et  nos  suffarcinali  auro 
Chrislum  patiperem  sequiinur  ;  et  sub  praetcxlu 
eleemosynae  pristinis  opibus  incubantes,  qtiomoiio 
possumus  alieua  fidelitcr  dislribuere,  qui  nostr» 
timide  reservamus  ?  Inlelligis  quid  loquor  :  dedit 
enim  tibi  Dominus  iu  omuibus  iuiellectum  :  ptac- 
ter   viclum  el  veslitum  et  manifeslas  necessitale* 


vendebant   omnes    possessiones    suas,    el   pretia  -  nihil  cuiquaai  Uibuas,  ne  Cliorum  pauem  cancsco- 
earum    ad    aposlolorum    deferebant    pcdes  :    ut      medant. 


ostenderent  pecunias  esse  calcandas  :  dab.uur- 
que  singulis,  prout  cuique  opus  erat.  Uudc  Ana- 
nias  et  Sapphira  dispensalorcs  timidi,  imo  cor.le 
duplici,  ct  iileo  condemnati,  quia  post  volum  abs- 
luleruiil  quasi  sua,  et  non  ejus  cui  ea  voveruul, 
partenqiie  gibi  jam  alienae  subslautiae  rcservavc- 
ruiu,  metuemes  famem,  quain  vera  fides  non  li- 
met ;  et  praesentem  meruere  vindictam,  non  cru- 
deliute  sciiteniiae,  sed  correctionis  exempk). 
Tende  ergo  oinuia  quae  habes,  el  da  pauperibus, 
non  ad  loxuriam,  sed  ad  uecessttatem.  Sive  ille 
sacerdos  sit,  sive  coguatus,  sive  aftinis ,  nibil 
aliud  in  eo  conshleres,  uisi  pauperlatem. 


Tu  ergo  cousidera,  ne  Chrisii  subsiantiam  iropru- 
denter  efluudas;  id  est,  ne,  immoderaio  judicio, 
rcin  pauperum  tribuas  non  pauperibus,  quod  paris 
est  sacrilegii ;  sccundum  dicium  prudentissimi 
viri,  liberalitas  pereat.  Sunt  quoque  qui  pauperi- 
bus  parum  tribuunt,  ul  amplius  accipiant  ;  et  sub 
praclextu  eleeinosytia?  divitias  quajrunl  ;  qua*  magia 
veuaiio  quain  elecmosyna  diceuda  est.  Sic  bestiu*, 
sic  aves,  sic  el  capiuutur  pisces.  Modtcum  ift  ba- 
mo  cscaj  pouiiur,  ul  malronartim  in  eo  saccull 
prolrahaiitur.  Nos  autem  htimiles  atque  pauper- 
culi,  nec  habeiuus  divilias,  ncc  oblalas  dignamur 
accipere.  Balsamum,   piper   tl    pouia    palmarum 


Quodque  in  iCgypliis,  ct  Syriis  raonasteriis  mo-  V  rustici  non  emunt  ;  qui  enim  volunl  divites  fieri, 


ris  e^t :  ut  qui  se  Deo  voveriut,  srceulo  renuntian- 
tes,  omimcs  sa?culi  delicias  conculcent  ;  uliuaiu  l 
qund  s^ciilo  rentinliamus  voluntas  sit,  non  neces- 
sitas,  ut  pauperlas  habeat  expetiia  gloriam  ,  non 
illata  cruciatuin.  C;elerum  juxia  miserias  hujus 
lemporis,  et  ubique'  gladios  s;evientes,  saiis  dives 
e^t  qui  paue  nou  indiget  :  el  nimiuin  poleus  e^t, 
qut  servire  nou  cogilur.  Mulli  enim  xdilicant 
parietes,  et  columnas  Ecdesia?  substniunt,  inarmora 
niteut,  auro  splendent  latjueario,  et  gemmis  altare 
diblinguitur,  et  minisirorum  Dei  nulla  est  electio. 
Ntque  vero  mibi  aliquis  opponat  :  dives  in  Judxa 


incidunl  in  leutaiiones  et  laqueum  diabnli  el  de- 
sideria  mulla.  £l  prxserlim,  quia  aeias  oplata 
cunctis  non  vicinam  iiiorlem,  quae  dcbetur  mor- 
talibus  nalurae  iegc  :  sed  cassa  spe  aniiotuiii  nobis 
spalia  poliiceiur.  Ncmo  eniiu  tam  fraciis  viribus,  et 
sic  decrepila?  senectulis  est,  ut  non  se  putel  adhue 
untim  annum  esse#  viclurum.  Yerum  qtiid  ago? 
fiacla  navi  de  mercibus  dispuio.  Non  iuteiligimus 
Aniiclnisium  appropinquare  :  quem  Dominus  Jesus 
inlerfrciat  spirilu  oris  ejus. 

Juvenis  quidem  potest  mori  cito  :  sed  senet  diu 
vivere  non  potesi,maxitne  quia  comparalione  aetec- 


* 
1  llic  uiinam  deerat  ;  tnox  txpeditam,  pro  expedita  le^ebalur. 


343  S.  HIERONYMI  OP£RUM  MANTISSA.  ?44 

nitatis  omne   quod  in  mundo  patlmcrr,  una  dies  AChfisti  nihil  praeter  Chrtstum    habet.    Aul  si  qtiid 


appcllari  patest,  non  habitationis,  sed  peregrina- 
tionis.  Namquotidiecommutaniur  :  lamen  aelernos 
no8  credimus.  Hoc  ipsum  quod  dieo,  quod  scribo, 
qnod  lego,  quod  emendo,  de  vita  mea  trahilur. 
Quot  pnncta  noiarii,  tot  ineorum  damna  sunt  tem- 
porum.  Oinnes  nainque  divitiae  de  iniquitnte  de- 
scendunl  :  uisi  aller  perdiderit,  aller  invenirc  non 
poiest.  Uude  vuigata  sententia  mihi  videiur  csse 
verissima  :  Dives,  aut  iniquus,  aul  iniqui  hosres. 
\ides  enim  homines  iraria  transire,  ante  potenlum 
excubare  fores^,  pati  omnia  quae  servorum  conditio 
vii  patilur,  utdivilias  congregenl,  ut  aliquaui  acci- 
piant  dignitatem  :  et  postquam  boc  fuerint  conse- 
cuti,  tradere  se  luxuriae  et  voluptatibus  el  omni 
iniquitati,  ut  quod  avarilia  congregat,  luxuria 
consumal. 

Isti  ergo  pro  laboribus  snis  efficiuntur  hospiiium 
ilawionum.  Qui  templum  Dei  esse  dehebaut,  (iunt 
tjbernacula  JEthiopura.  Postquam  enim  ditaii  /uc- 
riiit.,  el  per  fas  et  nefai  ad  ahissimum  gradum 
conscenderiut,tunccoiiscicutia  peccatorum  suorum 
feuiper  morlem,  semper  j.idicium  formidabunl,  et 
;ul  lcvein  febriculam,  quasi  latrones  in  carcere  de 
ajtcrnis  suppliciis  suspirabunt.  Divites  autem  qui 
ingressi  sunt  regna  coeiorum,  ipsis  diviliis  ad  bona 
uteutes  opera,  divites  esse  desieruut,  et  dispensa- 
tores  magis  Dei  quam  divites  appellaudi.  Obsecro 
crgo  te,  ne  lucra  mundi  in  Chrisli  quaeras  mililia. 


praeter  Christum  habet,  perfectus  non  est.  Igitur 
ut  concludaro,  si  perfectus  es,  cnr  bona  paterna 
desideras  ?  Dominus  cvangelieis  vocibus  tonat : 
Non  potestis  duobus  dominis  servire  (  Matth.  vi,24)9 
et  audet  quisqnam  mend.icem  Chrislum  facere, 
mamii)ona3  et  Cbristo  servicndo  ?  Qui  dicit  se  i* 
Christum  credere,  debet  quomodo  ille  ambulavil,  sic 
ambulare(J  Joan.  it,  6).  AfTalim  dives  est,  qui  cuin 
Christo  pauper  est.  Nam  servi  Dei,  qui  diebus  et 
noctibus  serviunt  Domino  suo,  qui  in  ten  rs  potdii 
angelorum  iiuitantur  conversationem,  et  nibil 
aliud  loqmintur,  nisi  quod  ad  laudes  Dei  pertiuel, 
habentes  viclum  et  smiclum,  bis  contenti  sunt 
divitiis,  qui  plus  habere  nolunt,  si  lamen  servanl 
proposiinm.  Alioquin  si  amplius  desideraut,  liit 
quoque  quae  necessaria  sunt,  prohaniur  iudigni. 
Quidquid  lamen  corpora  nostra  defendere  potett, 
et  humanse  succurrerc  tnibecilliiaii,  quos  nudot 
natura  profundit,  haec  una  appellanda  esl  tnnica» 
Si  ergo  vis  csse  quod  propheta  est,  quod  Chri- 
Slusest,  da  pauperibtis,  quo  necessitas  susienlciur, 
non  quo  opes  augeaniur  ;  quodque  si  quid  plu» 
babes  quam  tibi  ad  victum  veslilumque  necessa* 
rium  est,  illud  eroga  ;  in  illo  debilorein  le  esse 
noveris.  Nam  aliena  rapere  convincitur,  qui  ujlra 
[  Mattian.  tac.  ultra  ]necessaria  sibi  retinere  co- 
iialur.  Clerici  quoque  qui  de  bonis  parentum  *ua> 
lentari  possuni,  si  quid  panperum    accipiunt,  sa- 


Negoiiatorem  clericum,  et  ex  inopedivilem  factutn,  q  crilegiimi  profecto  comniitlunt.    Scit    enim    bostis 


ex  ignobili  gloriosum,quasiquamdam  pestem  fuge. 
Et  pra?sertim  cum  sciam  te  toti  renuntiasse  miiiido, 
etabjcUi*  calcatisque  divhiis,  oralioni,  leelioui, 
jejuuiis  vacare  quotidie.  Procuiatoies  quoque  et 
dispensatores  domoruui  alienaruiti  atque  villarum 
clerici  esse  noo  possunt  ;  qui  proprias  jubeiiiur 
contemncre  diviliarum  facullales.  Avaritiae  quoque 
iiialum  tibi  omniuo  vitandum  est,  uou  quo  alieua 
non  appetas,  hoc  enim  et  publicuv  leges  puniunl  ; 
ited  quo  tua,  quae  tibi  suut  aliena,  non  serves.  Si 
in  aiieno,  inqntt,  fideles  non  fuistis,  quod  vestrum 
est,  quis  dabit  vobis  (Lnc.  xvi,  12)  ? 

Sed  dicis  :  Juvcnis  sum  delicatus,  et    manibus 
meis  laborare  non  possuin  ;  si  ad  sciicclain  veuero, 


antiquus  magis  coiitiiienliae  quani  nummorum  essa 
certamen.  Facile  nainque  abjicitur  quod  hseret 
extrinseciis.  lniesliiiunt  bcllum  periculosius  est. 
Zachscus  divcs  erai,  apostoli  pauperes ;  et  quan- 
tum  ad  divitias  nihii,  quaniiim  ad  voluntateui  to- 
tum  munduin  reliquerunl.  Si  oflerauius  Christo 
opcs  cum  anima  nostra,  libenler  suscipiet.  Si  auteia 
quae  foi  is  sunt  Deo,  quae  intus  diabolo  deinus,  non 
est  a»qua  partitio.  Noio  igitur  quod  ea  tanluiu 
offcras,  qua;  potest  fur  rapere,  bosiis  invadere,  pro- 
scriptio  tollere,  et  quae  ad  instar  uiidaruiu  et  flu- 
ctuuni  a  succedeutibus  sibi  dotninis  occupantur,  ei 
qux*  nolis  velis  iu  morte  dimissurus  es.  lilud  offcr. 
quod   nullus    tibi    possit    hoslis    auferre.     Nam 


si  aegrotare  coepero,  quis  mci  miserebitur  ?  Audi  ad  D  auruin   dcponere,     incipientium   est ,     non    per- 


apostoios  loqucnlem  Jesum  :  Ne  cogitetii  iu  corde 
veslro,  quid  manducetu,  neque  corpori  vestro,  quid 
induamini.  Nonne  animaplus  esl  quam  esca,  et  cor- 
pus  plus  est  quam  vestimentum  f  Respicite  volalilia 
cceli,  quoniam  non  serunt  neque  metuntf  neque  con- 
greyaut  in  horrea,  et  Pater  vester  ccelestis  pascit  illa 
\Matth.  vi,  25, 26).  Si  vestis  defuerit,  iiia  proponan- 
tur.  Si  esurieris,  beatos  audias  pauperes  et  esurien- 
tes.  Si  aliquis  afflixerit  dolor,  legito  illud  Aposloli : 
Propter  hoc  comptaceo  mihi  in  infirmitaiibus  meis 
(II  Cor.  xii,  9). 

Illud  autein  quod  derelicia  miiitia,  castrasli  te 
propter  regua  ccelorum,  quid  aliud  quam  per- 
/eciaw  secutus  es  vitan)  ?  Perfcctus   autem  servus 


fecioi  um :  se  ipsum  otlerre  Deo,  proprie  Cbristia- 
uorum  est.  Nec  eiiim  imagiueui  cruciOxi  pnefert, 
tiisi  qui  in  hoc  saecuio  se  niiduin  inortuuiiique 
leddtderit.  Iuiinita  nainque  de  Scriptnris  exempla 
suppediUnt,  quae  avariiiam  doceant  esse  fugiendanx. 
Verum  quod  non  ante  plures  auuos  gcstuui  sit 
reiVram.  Quidam  ex  fralribus  parcior  quam  a?a« 
rior,  uescicns  trigiuia  denariis  Dotninuui  vendi- 
luin,  ceiitum  solidos,  quos  lina  texendo  acquuie- 
rai,  moriens  dereliquit.  lnituiu  esl  inler  uiona 
chos  consilium  (naiu  iu  eodem  loco  circilcr  quin- 
quo  ii»iiiia  divisU  telluli»  habiiabaut]  quid  faclo 
opus  cssel.  Alii  pauperibus  distribuendos  esse  di- 
ccbanl,  aliidaudos   Ecclcsix  :  noiiuulli  paicntibus 


5*5  REGULA   MONACHOHUM.  3<6 

reuiittendos.  Macarius  vero  et  Pambo  el  fsidorug  A  quaeras,  ui  forlissimum  tyrunculum    suuin   Cbri- 


el  caeleri,  qttos  patres  vocant,  sauclo  in  eis  loqucu- 
te  Spirilu  decreverunl  infodiendos  ^sse  cum  ec* 
dem,  dicentes  :  Pecunia  tua  tecum  $it  in  perditio- 
nem  (Act.  vm,20).  Neque  hoc  crudeliter  quisquam 
putet  esse  factum.  Tantus  cmicios  per  totam  JE%y- 
ptum  terror  invasit,  ul  unum  solidum  diiuisisse 
sit  criminis. 

Radii  omnium  malorum  est  avaritia  :  ideoque 
etab  Apostolo  ix/o/ortim  serriftts  nunctipatur  (Colott. 
iii,  5  ).  Non  quidem  occidet  fame  animain  justam 
Dominus.  Junior  fui,  et  tenui  ;  et  non  vidi  justum 
4erehclum9  ,  nec  temen  eju$  quvrens  panem  (  PsaU 
invi,  25 ).  Elias  corvts  pascitnr  minisiramibus. 
Vidua  Sareptana  ipsa  cum  filiis  suis  periiura 
nocte  propbeiam  pascit  esuriens,  cl  mirum  in  mo-  B  Ad  aiiimi   divitias    quantocius    sine  impodimento 


stus  agiios<-at,  ut  laetus  tibi  de  longissima  regione 
venicnti  occurrat  pater,  ut  slolam  tribuat  et  onnu- 
lum   ut  intinoiet  pro  te  vitulum  saginaturo. 

CAPCT  V. 

De  utilitate  pauperlutis. 

Pauper  Tero  ita  consolandus  est,  ul  sciat  in 
paupertate  uiagis  bona  consideranda.  Et  primo 
quidem  quod  a  Deo  illi  sit  utiliter  provisum, 
qut  pre&civit  iiiGrniitatem  ejus  et  consideravit 
quod  divitiarum  sarciuam  et  solliciludinem  por- 
tare  non  posset.  Deinde  sciat  quantas  tenlationes» 
quanta  pericula  transiverit  nomine  pauperlatis, 
si   aflluenlia  deest,   quae   frequenler  contraria  eel. 


dum  capsace   repleto,  qui  alendus   venerat,   alit. 
Petrus  aposlolus  ait :  Argentum  et   aurum  non  est 
.  mecum  ;  quod  ttutem  nabeo  hoc  tibi  do:  surge  et  am- 
Ma  in  nomine  Je$u  (Aci.  m(  6). 

Al  minc  multi  licet  sermone  taceaul,  opere  lo- 
quuntiH*  :  Fidein  et  misericordiam  nou  bal>eo  ;  quod 
auteut  liabeo,  anruiu  et  argentum  libi  nou  do.  Amli 
Jjcobqiiidposlulet :  Si  fuerit  Dominus  meus  mecum, 
et  urvateril  me  in  via  per  quam  ego  iter  facio  ;  et 
dederit  mi/ii  panem  ad  man4ucandum9  et  vettem 
ad  vesliendum  (  Cen.  ixvm,  20).  Tantum  necessa- 
lia  deprecatus  est.  (Jude  et  lairoues  ad  sauctum 
Uilarionem  :  Qutd  faceies  si  latrones  ad  te  veui- 
iefit?Quibus  respoudit :  Nuduslalrones  notilimeo. 


iu  paupertaie  transitur ;  certe  quantis  nialis  ca- 
ruit,  consideret.  Caret  invidia,  aemtilatione.,  in- 
sidiis,  dolo,  superbia,  coiitentione ,  et  bis  qua* 
botiiiiiibus  in  boc  sa?culo  diviliaj  solcnt  con- 
flare.  Fleiu  eniin  rerum,  et  uberlate  copiarum, 
aniiiios  solviiur  :  vigor  meitis  iufringitur,  virtus 
corporis  cuervatur.  Al  in  pauperlate,  nou  lasciva 
convivia,  non  turpes  potationes ;  omiiia  sobria, 
oinnia  rigida,  omnia  buinilia,  non  abjet  ta ;  quouiaiii 
conscientia  pura  et  viriute  sunt  piena  ;  nou  isi 
abundans  eitraneis  facultatibus. 

Non  laciie  ad  divitias  animi,  id  est,  ad  virtutes 
btijus  uiundi  dives  accedit.  Filius  enim  Dei  ditlici» 
lius  dicens,  diviiem  iutroire  in    reguum    coeloniui, 


At  illi  :  Uecidi  potes.     Possum,    inquit,   sed   nou  "  uiique  intelligil  p.iupcrem  facilius,  el  ne  se  ob  pau- 

pcrtatcui  alieiiuin  esse  a  cura  Dei  eiisliinet,  pro- 
plieta  teslatur,  oicens  :  Et  yauperem  et  divusm  ego 
feci:  pro  omnibus  aiquali$  curumihi  eti  (Sap.  vi,  fc). 
Non  esl  enim  Deus  persouaiuiu  acceptor  ;  uec  pio 
illo  tanlum  curam  gerere  prolitetur,  qui  in  saxuli 
divitiis  pollet,  sed  pro  otunibus,  et  pro  patiperibus 
curam  suslinet ;  reinuneraturus  quem  iuvenerii,' 
atit  in  divitiis  liumilem,  aut  in  pauperlate  patien- 
tein  ;  distributi  veluti  totius  coiporis  buiuani  et 
ministerium  quaerilur  singiiloiuin. 

Consideres  boiuiuis  corpus  esse  unuiu  qtiidem 
corpus  :  sed  plurima  niembra.  Nuuquid  oiiiuia 
sunt  oculus,  aut   pcs,  aut   reltqua   mciiibra  ?  Sed 


tiaMO  :  quia  sum  mori  paratus.  Cujus  qui  miran- 
tur  signa  et  portenl»  qtia?  tacit :  inireutur  et  incre- 
dibitem  abslineiitiam,  scientiaui  et  liuiiiilitalem. 
Ego  autein  nibil  iia  stupeo  quam  gloriam  illiim  et 
bonoreni  calcare  potuitse,  quia  factu  est  dilliciie 
gloriam  virtuie  su|>erare,  el  al>  bis  diligi  quos  pne- 
eedis.  Cum  ergo  Cbristi  gaudeas  libertate,  ac  )»ro- 
petiioduui  iq  domaie  coustitutus  sis,  non  debes 
ad  lolleudam  tuuicam  tecto  descendere :  nec  re- 
spicere  poslteigum,  uec  aralri  semel  arrepti  stivam 
amittere,  sed  i»i  fleri  poiest,  imilare  Josepb,  et 
i£gyptiar  domina)  pallium  relinque,  ut  nudtis  se- 
qu.iris  Dominum  Salvatorem,  qui  dicit  in   Evan- 


gelio  :  Niti  quis  tulerit  crucem  tuam  et    secutus  me  rj  sicut  ait  Apostolu*,doclor  g^ntium  in  /ide  et  verilate 


fuerit,  non  potest  meus  eue  discipulus  ( hlutth.  x, 
58 ).  Piojice  sarcinain  sarculi,  ne  quaera»  divitias, 
qu*  camelorum  gravitalibus  [  A/.  pravitatibus  ] 
eomparautur.  Nudus  el  levis  ad  coslum  vola :  ue 
alas  virioitiiu  luarutu  auri  depriiuani  pondera,  ut 
impleas  sacculum,  quem  Louiinus  evacuare  piaj- 
cipil. 

Si  igiiur  qtti  halw  nl  possessiones  et  diviiias 
jubeulur  omiiia  vemieie,  et  dare  pauperibu»,  et 
sic  sequi  Salvatorem  ;  d.guatio  tua  uon  debei 
quaererequod  erogatura  e».  Vidua  illa  iu  Evange- 
lio  paupercula.  qus  duo  minuta  misit  in  gazo- 
pbylacium,  cunctis  praefeiturdiviiibus,  quia  totum 
quod   habtiil  dedii.   Ei    tu    igitur   ciogauda   i.on 


( I  Tim.  ii,  7  ) :  qtitt  inferiora  sunt  membra  ma- 
jorem  bis  tribuimus  bouorem.  Et  quemadmoduiii 
virtus  singuloruin  niembrorum  in  suo  ordiue  atque 
olDcio  demonstratur  :  ita  in  tolius  genoris  bumaiii 
corpore  velut  minor  paupertas  et  divitiae  coliocau- 
lur,  ul  divitiis  bumauitas  Dei  eiamiue  compro- 
betur.  Eisullare  debet  pauper,  Deo  graiias  agere, 
quod  iuultis  patrimouii  neiibus  liberaltis,  in  die 
piobationis  iioii  gravaiur  couipedibus  tacuiiaiiim. 
Facilius  liber  sequitur  discipultis  Domiuum  iiulli> 
ueiibus  iutphcatus.  Non  desit  ctiam  ab  ipso  in  quau- 
tuui  potest  misericordia  jusla  in  egenos,  quia  si- 
cut  juslus  eflicitur  de  frugalitale,  inferioribus  vi 
uou  babcnlibus  proroj^ator  uon  verealur   ne  tyce 


317  S.  IIIERONYMI  OPERUM  MANTISSA.  318 

rfeticiat,  cum  in  usu  sanclae    adminisirmionis    lia-  A  tanliim  aposloli  sequebnnlur.  Pharisaeorum  autem 


heai  promplissimam  volunlatem.  Nihil  enim  sibi 
decnl  ;  non  eupiat  in  saeculo  divcs  fieri  :  ne  mala 
sibi  plurima  acquirat,  dicente  ac  monente  glo- 
rioso  Patilo  :  Habenles  viclum  et  vestitum,  hi$  con- 
temisimus  (1  Tim.$  vi,  8). 

Imo  si  vera  (ide  et  propler  salutem  credere, 
ccclestes  sibi  divitias  cooptet,  et  comparet,  quas 
unusquisque  et  misericordia  et  leliquis  actibus 
bonis  comparat  el  assumit.  Teinporalibus  enim 
ac.erna  suni  praeponenda  :  caducis  slabilia  :  solli- 
cilis  securiora  :  periculosis  libera  :  iiihonorificis 
claii  .ra.  Igitur  cum  Cbristus  dixeril  ;  Primum 
quatrite  regnum  Dei,  et  licec  omnia  apponentur  vubis 
( Matth.  vi,  33),  nulli  dubium  fore  credo,  his 
ewpiaitr  nrecessariam  rerum  in  terris  noti  defectu- 
raui,  quibus  ccelestia  prapparanlur.  Unde  liis  mo- 
nilis,  el  dives  tcmperetur,  et  pauper  sublevetur. 
Difficilepotentes,  et  nobiles,  et  drviies,  et  mullo 
bis  difficiliu*  eloquentes  credunt  Deo.  Obca?catur 
namque  mens  eorum  diviiiis,  opibus  alque  luxuria, 
circnmdaii  viiiis  non  possunt  videre  virtutes. 

Felix  ergo  qui  non  in  diviliis,  non  in  sapienlia, 
non  in  polentia  saeculari  ct  eloquentia,  sed  in 
Christi  passionibus  gloriacur.  Ac  nibil  miserius 
qiiaui  Deiim  propter  niimmum  coiaemnere.  Ideo 
cjuein  seiiireris  semperautcrebrodenummisloqueii- 
lem,  instiiorem  babeto  potius  quam  monachum. 

CAPLT  VI. 
De  correctione  el  doctrina  pmsidentis.  ^ 

Rector  quoqne  bonorc  suppresso,  aequalia  sub- 
dilis  bene  viventibus  dcputet  l,  el  erga  pervcrsos 
jura  rectiludinis  exercere  non  formidel.  Nam  liquet 
quod  omnes  homines  natnra  genuil  acquales  :  sed 
varietate  merilorum,  ordine  alios  aliis  culpa  post- 
posuif.  Sed  et  arguuniur  uegbgcnies  reetores 
Ecclesi*  Dei,  ob  quorum  incuriam  perit  omnrs  de- 
rorpopuli  Chrisiiani,  cum  nec  iu  mediiationeiegis 
divinae.nec  cultu  pieiatis.nec  insacrarum  virlulum 
fcxerciiio  laborare  conentur.  Tunc  eiiim  doclrina 
doctorum  suavilas  est,  cum  doctrina  pariter  et  vita 
consentiaiit.  Sed  nec  putent  sua  scienlia  ei  sapien- 
tia,  sed  Dei  auxilio  pacem  Eeclesiis  suis  redditam  ; 


doctiinae  omnis  populus  applaudebat.  Laedit  dis- 
cipulus  magislrum,  siper  nrgligentiam  suam,  prae- 
cepta  ejusque  laborem  disperdat. 

Ideo  non  sit  in  eis  poenae  diversilas,  quibus  pn- 
ria  suut  peccata.  Nullius  persouam  accipias,  <|ii:m- 
tumciinquc  sil  potens  vel  nobilis  ;  si  peceaverii, 
rorripe  eum.  Nam  confnsionem  sequimr  iguoiuiiiia, 
ignominiam  correclio,  conectionem  coii^olaim, 
consolationem  salus.  Vera  enim  nmiciib,  quod 
seiuil,  simulare  non  debet.  Non  est  crudelitas  pro 
Di*o  crimina  punire,  sed  pielas.  Nihil  lamen  crude 
lius,  nihilque  miserius  inveniri  polesi,  quam  ui  li 
more  moi  lis  propriae,  ne  saiutem  fiiiorum  audeant 
defendcre. 
"  Docente  autem  le  in  Eccleski,  non  clamor  populi, 
sed  gcmitus  suscitetur,  lacrymae  audieiitiuui  laudes 
tiue  sint.  Sermo  presbyteri  Srripturarum  lectione 
condiius  sil.  Unde  et  Apostolus  praccipit  :  Sermo 
vester  sit  sale  conditus  (Coloss.  iv,  C).  Qued  si  in,- 
fatuettir,  foras  projicilur,  et  perdit  nominis  dignita- 
lem.  Nam  sicui  victoria  Domini,  triumphus  est 
servorum  ;  sic  magistri  eruditio,  discipuloruiu 
profectus.  Nisi  eiiim  caput  [Al.  cerebruro]  sanum 
sil,  omma  membra  sunt  in  vilio. 

Quando  doctrina  non  erit  in  Ecclesiis,  inlellige- 
mus  perire  pudicitiam,  casiitatem  inori,  et  oniiiea 
obire  virlutes,  quia  nou  comederum  verbum  Domi- 
ni.  Tunc  Scriplura  utilis  esi  aiidieutibiis,  cum 
absque  Chribto  non  disciiur  ;  cum  sine  Patre  uou 
proferlur  f  :  cum  sine  Spiritu  sancto,  non  in&iiiuat 
ille  qui  praedicat.  Sed  diflicile  dignus  praeco  virtu- 
tum  Cbrisli  inveniri  polesl,  qui  in  anntinliandia 
illis»  non  suaw,  sed  ejus  quaerat  gloriam  quem  prae- 
dical. 

Confusio  qnoqiie  esl  ignominia  et  Jesum  crucUi- 
xum  cl  paupcrem  el  esurientem  fartis  praedicare 
corporibus  :  et  jejuniorum  doctrinam  pcr  rubenle» 
buccas  tumentiaque  ora  proferre.  Non  confuudant 
ergo  opera  sermonem  tuum,  ul  cum  in  Ecclesii» 
loquaris,  laciius  quisque  respondeal :  Cur  haecquae 
dicis,  ipsc  nou  facis?  Accusare  avaritiam  etiam 
lairo  potest.  Sacerdoiis  voi  cum  uieiiie  concordeL 
Naiu  quomodo  polest  praeses  Ecclesiae  malum  au- 
qui  si  suum  servaverinl  gradum,  suut   domtis  Dei,  p  ferre  de  medio  ejus,  qui  iu  delictuiu  simile  <  orrue- 


et  quasi  augeius  Domini.  Sed  si  plus  cupiunt  vi- 
deri  nos&e  quam  caeleri,  quaiidoquepatenl  veritatis 
regulaui  non  tenere. 

Magisier  quoque  discipulum  corrigii,  quem  ar- 
dentiorisccrnil  ingcnii.  Nam  medicus  si  cessaveril 
c  rare,  dosperat.  Quoniam  non  eet  parvi  apud 
Deuin  meriti  bene  filios  educare.  Reciorum  quoque 
e-4,  ui  laboraniium  noverini  sudorem,  vel  lapsis 
manum  ponigere,  vtl  erraiilibus  viam  oslendere. 
Sed  ne  glorieris  quod  multos  diseiptilos  habeas  : 
Filius  Dei  docuii    in    Judaea,   et   duodecim   ilium 


rit?Ac  qua  iiberlale  corripit  peccanlem,  cum  ta- 
citus  ipse  sibi  respondeai  eadem  admisisse  quae 
corripit?  Pcrdit  euim  auctorilatem  docendi,  cujus 
opere  sermo  destruilur.  Et  illud  Tullii  ;  Capui 
arlis  est  docere  quod  facis. 

Yeneralioni  mibi  semper  fuii,  non  verbosa  rus- 
ticitas,  scd  sancta  simplicitas.  Qui  euim  in  sermonc 
se  dicil  apostolos  imilari,  prius  imitetur  vir- 
lules  et  vitam  illorum,  in  quibus  loqueudi  simpli- 
citatem  excusabat  sancti  nomiiiis  magniiudo.  Non 
cuiin  iacit  eccleaiastica  digniias  Christiauum  ;  nec 


1  Aberal  verbiim  dcputet.  Sunt  haee  aulcm   cx      menlat.  Jerrmiae  expre.*sa. 
faJ&o   ascriptis   llieronyiuo    commcntariis  in   La-  '  Aiilc-a  moii  probuiurt  ct  uiox  tioi;  jam  iusinuat. 


343  REGULA   MONACHORUM.  3M 

estfacile  slare  loco  Pauli,  lcnere  gradurn    Petri,  A  psit.  Nam  summa?  sltiltilise  esf9  renunliare  saeculo, 

dimiitere  patriam,  urbes  deserere,  monacbum  pro- 


jarn  cuui  Cliristo  regnanlium  ;  ne  forte  venat   an 
gelus  Domitii,  qui   scindal  velum    templi    lni,   qui 
candelabrum  luum  de  toco  moveat. 

Igilur  aediticaliirus  lurrim,  futuri  operis  sumptus 
compula.  Sicuti  non  llicrosolymis  fnisse,  sed  llie- 
rosolymis  bene  vixisse,  laudandum  est.  Prius  ergo 
faciamus,  et  sic  «ioceainus  :  ne  cloctrinae  auctoritas 
casiis  operibus  destrualur.  Nam  de  eloqueiitibus  et 
prouuntiantibus  plenus  est  orbis.  Loquunlur  quae 
nesciuut  :  docent  quak  non  didicerunt.  Magislri 
fiunt,  ciiiii  anle  disripuii  non  fuerim. 

Scdnecadscribeiidum  cito,prosiiias,etleviducars 
insania :  mulloque  tcinpore  disce  quod  doceas,  ei  non 
sic  temeriiate  quorumdam  doceas  quod  nescias  ; 
sed  ante  disce  quod  doclurus  [A/.  dicturus]  es. 
Main  qui  sapiemis  verba  crebro  audire  et  inielligere 
negligit,  viiain  suam  gnbernare  non  novit  :  quanlo 
iwagis  nec  aliorum  regimini  proficit?  Igitur  servuni 
servis  le  esse  convenit.  Aique  ita  in  omnibus  per- 
docere,  ut  quicunque  atitiuut,  conversatione  lua 
niagis  quam  setnioue  proficiant.  Quoniain  quidem 
non  in  sermone  est  regnum  Dei,  seJ  in  virtme. 

Sed  ne  stalim  niuliiiiidiiiis  aequieseamus  juiicio, 
sed  elecli  iu  priocipattim  uoscauius  inensurani  no- 
stram,  et  humiliemur  sub  potenli  nianu  l)e«.  Rcvera 
nil  foedius  praereplore  furioso,  ciim  debeat  es>e 
maDsuetus  el  erudiius  ;  ecoutra  torvo  vultii,  tre- 
mentibus  labiis,  rugata  fronle,  etTrenalis  couviciis, 
facie  inter  pallorem,  ruboremque  variata,  clamocc 
perstrepil;  el  errantcs  non  lam  ad  bonum  trahit, 
quam  ad  malnm  sa?vilia  sua  prsecipital ;  licet  non 
qui  irascitur  iracuudtiscsi,  sed  ille  qui  crehro  hac 
passioue  superalur.  Sunlque  multi  docentes  ea  quae 
non  oportet,  turpis  lucri  gratia  :  qui  totas  doinus 
subvertiinl  :  et  putaut  quxsium  esse  pielatem. 
Quod  plerumque  accidil,  ul  habeamus  pngnas  legis 
non  ob  desiderium  veriiatis  ;  scd  ob  jaclaniiam  glo- 
riae  :  dum  apud  audit*ntes  docli  volumus  cxislimai  i. 
Festino  igitur  gradu  pergamus  ad  magistros,  et 
eorum  leramus  limina ;  et  pra?ccpla  virlulum  ac 
myslcria  Scripluraruin  vincula  puteinus  aeterna. 

CAPUT   VII. 
De  toliiudine. 


fiieri,  el  inier  inajores  populos  peregre  [A/.  pericu- 
losius]  vlvere. 

Quia  igitur  frateme  inlerrogas  per  quam  viam 
incedere  debeas  :  revetala  tecum  facie  loquar.  Si 
ofllcium  vis  exercere  presbyieri,  si  episropitus  te, 
vel  opus,  vel  honor  forie  deleclat,  vive  iti  urbibas 
et  castellis  :  et  aliorum  saluiem,  lucrum  fac  anima? 
tii33.  Siu  aulem  cupis  e9se  quod  diccris,  mona- 
chus  :  quid  facis  in  urbibus,  qua»  uiique  non  sunt 
soinruiu  babilacula,  scd  niultorum?  Ilabet  unum- 
quodque  proposilum  principes  suos.  Romani  duces 
imilenlur  Gamiilos,  Fabricios,  Regulos,  )$cipiones. 
Pbilosopbi   proponant  sibi  Pylhagoram,  Socralein, 

"  Platonem,  Aristotelem.  Poelae  semulentur  Hwne- 
rum,  Virgilitun,  Menandrum,  Terenlitun.  Ilislorici, 
Tbucydidem,  Saiustium,  llerodotum,  Livium.  Oia- 
tores  Lysiam,Gracchos,  Demosthenem,  Tuilium.  Et 
ut  ad  nostra  veniamus,  episcopi  ctpresbyicri  habeaul 
in  exeinpliim  aposiolos  et  aposlolicos  viros  :  qnoruni 
hoiiorem  possidentes,  habere  nilantur  et  merilum. 
Nos  aulem  habeamus  propositi  nosiri  pnmipes 
Paulos,  Antonios,  Julianos,  llilariones,  Macarios. 
El  ul  ad  S(  ripturarum  auctorilatem  redeam,  noster 
priuceps  Elias,  uoster  princeps  Eli>«ns,  nostri 
duces  filii  proplieiarum  qtii  habitabanj  in  »gris  et 
soliiudinibus,  el  faciebanl  sibi  labernacula  prope 
fluenta  Jordanis.  De  bis  sunlel  illi  filii  Rc<  hab,  qui 

-•  vinum  el  siceram  non  bibebant,  el  morabaniur  in 
lenloriis  :  qui  Dei  pcr  Jerciniam  voce  latidantur, 
et  promiiiitur  cis,  quod  hon  deficiat  de  slirpe  eo- 
riiin  vir  stans  coram  Domiuo.  Inlerpretare  igilur 
vocahulum  monachi ;  hoc  esl  nomen  tuuin.  Quid 
lacis  in  lui  ba  qui  solus  es  ?  non  tihi  endem  causa, 
qu*  caeieris.  Nemo  propbeta  in  pali  ia  sua  bonorem 
habei.  Nam  ubi  bonor  non  est,  ibi  contemplus  est. 
Ubi  contempiuscst,  ibi  frequens  iujuria.  Ubi  inju- 
ria,  ibi  iudi^uaiin.  Ubi  indign:;lio,  ibi  quies  uulla. 
Ub»  quies  iion  csi,  ibi  iuciis  s.epe  a  proposito 
deducitur.  Uhi  aulcin  ;>er  inquietudinetn  ali(ruid 
atife.riur  ex  sludio,  miniis  Gi  ab  eo  quod  lollitur. 
El  ubi  iniuus  cst,  pcrfectuiu  i.ou  poiesl  dici. 
Ex  hac  supputatione  iila   suinina  nasciiur,  mo- 

D  nacbnm  perfeclum  in  patria  sna  esse  non   posse. 


Revera,  utsimpliciier  moium  mcntis  mea?  falear, 
consideraus  et  propositum  luum  et  ardorem,  quo 
saemlo  renunliasii ;  dififereuiias  in  locis  arbiiror,  si 
urbibus  et  frequenlia  urbium  derelicta,  iu  agello 
habites,  et  Cliri>liim  in  soiitudine  quaeras,  et  ores 
solus  iu  moiiie  cum  Jcsu,  sanctoruinque  locoruin 
tanium  vicinitatibus  perfruaris,  id  est,  tit  et  urbe 
careas,  et  proposiluui  mo.iachi  nou  ainilias.  Loquor 
nou  de  episcopis,  uon  de  clcricis,  qnoruin  alia 
causa  esi,  alia  moiiacbi.  Clerici  oves  pascuut,  ego 
p.iscor.  Sed  de  mouacbo  loquor,  qui  prelium  pos- 
scssiouum  stiarum  ad  pedes  aposloloruin  postiit, 
doceus  pecuniam  caicandam  ;  humiiiier  et  secrelo 
victiiaus,  scmper  conleinnal  quod  scmic!  conicin- 


Peifcctuui  autem  cssc  nolle,.  delinquere  est.  Ubi 
auiein  ego  nnnc  suin,  non  solum  quid  agitur  in 
patria,  sedan  patria  ptrsistat,  ignoro.  Imo  nec  mihi 
coiuedilur  unus  aiigclus  crcini  :  quolidie  exposcor 
fivJem,  quasi  sine  flde  rcnalus  siin. 

CAPUT  VIII. 

De  laudibvs,    et   ntilitule  cremi. 

Quid  igilur  ap/is  lu,  fraler,  in  s:rcuIof  qui  major 
cs  niuiidu  ?  Paupertaiem  liu;cs?  b«a(os  paupercs 
Cbrislus  appellat.  Labore  letrcris?  sed  neino  atblc- 
ta  sine  sudoribus  coronalur.  De  cibo  cogilas?  sed 
vera  fides  famcm  non  timci.  Super  nudam  meluis 
liuuiuiu  cxcsa  jejuuiis  mcmbra  coirrdcrc?  scd  Uo- 


35f  S.  HIERONYMi  OPERDM  MANTISSA.  352 

minus  lecum  Jacet.  Squalidi  capitis  horrel  inculia  A  cris   solus :    angelica  turba  versabitur,  lot  socii, 


earsaries  ?  sed  caput  luum  Christus  esu  Infinila 
eremi  vastitas  terrei  ?  sed  tu  paradisum  mente  de- 
ambiila  :  quoties  iiiuc  conscenderis,  loties  in  ercmo 
non  eris.  0  desertnm  Chiisti  fioribos  vernans  t  0 
soliiudo,  in  qua  iiJi  nascunlur  lapides,  de  quihus 
in  Apocalypsi  civitas  magni  regis  exslruitur  I  0 
eremiis  familiarius  [AL  familiari]  Deo  gaudens, 
et  caetera  !  Ad  qua*  etiam  illud  Apostoli :  Non  sunt 
condiynce  pastiones  hujus  temporis  ad  fuluram  glo> 
riam,  quce  retelabitur  in  nobit  (Rom.  vm,  18). 

Cur  igitur  timido  auimo  Christianus  es?  Pilius 
bominis  non  habet  ubi  caput  suum  reclinet :  tu 
amplas  porticus  et  ingentia  tectorum  spatia  meti- 
ris  ;  haerediiatem  exspecttns  sacculi,  cohaeres  Chri- 


quot  saocti.  Leges  Evangelium,  fabulabittir  tecutu 
Jesus  ;  replicabis  apostolos  vel  prophetas*  Nunquid 
poteris  talem  alium  tuis  sermonibus  habere  con- 
sortem  ?  Terra  sumus  et  cinis,  et  per  omnia  mo- 
inenta  de  nostra  satute  suspensi  eontinuo  in  pulve- 
rem  disso'?endi.Qufddetrectamus  [Al.  retraclamus] 
fucere  de  necessiiate  virtutem?  certe  quandoqtie 
moriendiim  est.  Quam  cito  mundi  derelinquamus 
angusiias  ;  et  si  forle  ob  continenliam,  quod  tamen 
raro  accidii,  dolere  stomachum,  aestuare  febribus 
cceperimus,  perpetuae  vitae  iugressuri  januam  mor- 
bum  putemus.  Quanti  enim  ia  mediis  opibus,  et  in- 
ter  iufulas  [AL  labulas}  consulatua,  repentiita 
merte  subtracti  sont. 


sti  esse  non   poteris.  Nudos  amat  eremus.  Corpus  B     Quid  ergo  desideramus  urbium  frequeniiam,  qui 

assuetum   tunieis,  loricae  onus    non  fert.  Caput 

opertuin  linteo,  galeam  recusat.  Mollem  otio  ma- 

niim,  durus  exasperat  capulus.  Sed   cur,  inquis, 

pergis  ad  eremum  ?  videlieet  ut  le  non  audiam,  non 

videam,  ut  tuo  furore  non  movear,  ut  tua  bella 

moii  paiiar,  ne  me  capial  oeulus  mereiricis,  ne  for- 

uia  puicherriina  ad  iliieitos  ducat  amplextis. 

Kespondebis  :  hoc  non  est  pugnare,  sed  fugere. 
Sta  in  acie,  advcrsarii*  armatus  obsiste  :  ut  post- 
quaiii  viceris,  coroneris.  Fateor  imbecillitatem 
meam.  Nolo  spe  pugnare  vicioria?,  neperdam  aH- 
quando  victoriam.  Nisi  fugero,  aut  vinecndum  mihi 
est,  aut  cadendum.  Quid  antem  neccsse  est  cena 
dimittere,  et  iucerta  seclari  ?  Aut  scuto,  aut  pedi- 
bus  mors  vitanda  est.  Tu  qui  pugnas,  et  superari 
potes  et  vincere.  Ego  cum  fugero,  non  vinco 
in  eo  quod  fugio,  sed  ideo  fugio  ne  vincar. 
Nulta  securitas  est  vicino  serpenle  dormire  : 
potesl  fieri,  ul  me  non  mordeat.  Fuga  enim  non 
lnfidelitatis,  sed  prudenliae  indicium  est,  ne  frustra 
nos  ofTeramus  periculis. 

Sed  nuper  iEgypti  deserta  vilisti  :  intuitus  es 
angelicam  familiam  :  quanti  ibi  flores  sunt?  quam 
spirilualihus  gemmis  prata  vernantia?  Vidisti  serta 
qtiibus  Dominus  coronatur.  llle  lihi  ignis  inpectore 
exaestuet,  ei  illa  quolidie  cogita,  tracta,  considera 
[AL  dcsitlem],  et  quasi  quodam  carcere  teulus  ex- 
ilama  :  Ueu  me%  quia  prolongata  est  peregrinatio 
mea  (Psal.  cxix,  5)  1  et  m  paradisum  mente  con-  D 


scendcns,  toties  in  terra  uon  eris,  quoties  terrena 
despexeris.  Eadem  nobis  certe  cum  his  qui  babi- 
tant  per  deserta,  conditio  est :  iidem  oculi,  toti- 
dem  et  maniis,  iisdem  infirmitatibus  vel  virtutibus 
Mibjacemus.  Si  te  aquae  potus  vexat,  quanti  nobi- 
)es  non  dicam  vina  nesciunt,  sed  carnes  ignoraul, 
el  fuso  [Al.  infuso]  tantum  legumine  susteutantur? 
Si  balnearum  te  lavacra  sollicitaiii,  quanti  princi- 
pes  civUattim,  sive  ob  culpam  propriam,  aiveob  invi- 
diani  ad  insulas  deporlati,sineaeterno  praemio  perpc- 
tuaque  mercede  absquc  balneis  perseverant  ?  Nemo 
id  necessitate  pati  uon  potest,  quod  pro  Deo  pati 
voluntalc  detrectet. 
Hahebis  tcJJuJam  qux  tc  solutn   capiat.  Imo   tion 


de  siugularitate  censemur?  mihi  enim  oppidam 
carcer,  et  solitudo  paradisus  est.  Saecularium  quo- 
que,  maximepotentum  consortia  devita.  Quid  tibi 
Hecesse  est  illa  saepius  videre,  quorum  contoniptu 
monacbus  esse  ccepisti  ?  Nam  monachum  solilud» 
facit,  non  publicum.  ' 

CAPUT  IX. 

De   pericuto  vitce  soliiaria. 

Monachi  etiam  nunc  iuores  discutiamus,  qui  jugutit 
Christi  collo  suo  imposuiL  Piiinumque  trarlandum 
est,  utrum  solus,  an  cum  aliis  in  monasterio  vivere 
debeas.  Mihi  piacet  ut  habeas  sanctorum  contuber- 
nUim,  ne  absque  ductore  ingrediaris  viam,  quain 
nunquam  ingressus  es:  statimque  tibi  in  parieui 
akeram  decliuaudum  stt,  eterrori  pateas,  plusque 
aut  ininus  ambuies  quam  necesse  est :  et  currens 
lasseris,  morainque  faciens  obdormias.  In  solitudin* 
silo,  subrepit  superbia.  Et  si  paruiuper  jejunaverit, 
botniiieuique  nou  viderii,  putat  se  alicujus  esse 
moincnti.  Oblitusque  sui  unde,  elquovenerit:  intus 
corde,  foris  lingua  vagalur.  Judfcat  contra  volua- 
talein  Apostoli  alienos  servos  [AL  suos].  Quo  gula 
poposccrit,  porrigit  manus ;  dormit  quantum  vo- 
iuerii,  neminem  veretur ;  omnesse  inferiores  putat, 
crebriusque  in  urbibus  quam  in  cellula  est ;  ei  iiiter 
fratres  simulat  verecundiam  qui  platearum  turbis 
colliditur. 

Quid  igilur?  solitariam'  vitam  reprehendiaids? 
Miuime,  quippe  quain  saepc  laudavimus,  licet  ut 
prsefertur  solilaria  vita  periculosa  est ;  ne  abstracti 
ab  hominum  frequentia,  sordidis  et  iinpiis  eogiu- 
tionibus  pateant ;  et  pleni  arrogantiae  el  supercilii, 
cunctos  despicianl,  armentque  linguas  suas,  vel 
clericis,  vel  inonacbis  detrahendo.  Sed  de  ludo 
uionasteriorum  voiumus  hujusmodi  egredi  milites, 
quos  eremi  dura  rudimenta  uon  terreant;  qui 
kpecitnen  [AL  speciem]  conversatiouis  suas  multo 
icmpore  dederint:  qui  omnium  fuerim  minirai, 
utpriiitiomniuin  fierent,  quos  necesuries  aliquando, 
nec  saturitas  superavit ;  qui  pauperlate  laelauiur; 
quorum  habilus,  sermo,  vultus,  iucessus  doctrina 
virtutum  est. 


35)  REOULA   MONACHORUM.  354 

0  quoties  in  cremo  constitutus  ei  in  iila  vasta  A  plex  non  facile  rump:tnr :  et  frater  fralrcm   adju- 

solitndine,  quae  exusla  solis  ardoribus,    horriitum 


•menacbis  praeslat  habitaculum  ,  puiabam  me  Ko- 
manis  interesse  deliciis.  Scdebam  solus,  quia 
amariliidine  repletu3  eram.  Horrebant  sacco  mem- 
bra  deformia  :  el  squalida  cuiis  sttum  jClhioptcae 
earnis  obduxerat.  Quolidie  gemitus  ;  et  *i  quando 
me  reptiguantera  somnus  imminens  oppressisset, 
nuda  humo  vix  ossa  haerentia  collidebam.  De  cibis 
\<*ro  el  petu  taceo :  cum  etiam  languentes  moua- 
chi  ibi  aqua  frigida  utantur,  et  coctum  aliquid  ac- 
ccpisse,  luxuria  sil.  IHe  igiiur  ego,  qui  ob  gefaennac 
metmn,  tali  me  carcere  damnaveram,  scorpionum 
lanlum  socius  ei  ferarum,  saepe  choris  intereram 
puellarum.  Pallcbani  ora  jejuuiis;  et  mens  deside- 
rus  isiuabal  in  frigido  corpore ;  ct  anie  homiuem 
suuin  jam  carne  praemoriua,  sola  libidiuum  inceu- 
dia  bulliebaut.  Itaquc  omni  auxilio  desiilutus  ad 
Jcsu  jacebam  pedes,  rigabam  lacrymis,  crine  ler- 
{ebam,  repugnaiitem  cariiem  hebdomadarum  ine- 
dla  subjwgaham.  Non  erubesco  [Al.  depudesco]  in- 
felicilaiis  iueae,  quin  potius  plango  mc  non  esse 
quod  fuerim.  Memini  me  clauianlem,  et  diemcrebro 
juuxisse  cum  nocle,  nec  prius  a  prdoris  cessasse 
verheribus,  quam  redirei,  Domioo  increpante  [Al. 
imperanie]  tranquillitas.  Insam  quoque  cellulam 
quasi  cogitalionuni  mearum  consciam  pcrtiine- 
scebam,  et  mibiincl  iraius  el  ligidus,  solus  de*erta 
penetrabain.  Sicubi  concava  valliuui,  aspera  mon- 


B 


vaus  exallabitur. 

Vidi  ego  quos(1amtqu1,  postquam  renuutiaverunt 
saeculo,  vestimenlis  duntaxat,  et  vocis  promissione 
[Al.  professione],  non  rebus,  nihil  de  pristina 
conversaiione  mularunt.  Res  familiaris  aucta  quam 
imminuta.  Eadcm  minisieria  servulorum,  idem  ap- 
paratus  convivil :  et  nomen  sibi  vindicanl  solitarii. 
Quidam  [Al.  Qui]  vero  pauperes  suntct  teuui  sub- 
stantiola,  videnturque  sibi  scioli :  pomparum  fer- 
culis  similes  procedunl  in  publicum,  ul  caniuam 
exerceani  /acondiam. 

Sunt  eiiam  qui  humore  celltilarum,  immodera- 
tisque  jejtiniis,  taedio  soliludinis,  acuimia  leclionc, 
dum  diebus  ac  noctibus  auribus  suis  personant, 
vertunlur  in  melancholiam  ;  el  Hippocratis  magis 
fomentis  quam  nostris  moiiilis  indigent.  Plerique 
artibus  et  negotialiouibus  pristinis  carere  unn  pos- 
sunt,  mutatisque  nomiuibus,  iiisliiorum  eadem 
exercent  mercimouia.  Nou  victum  et  vesiilum, 
quod  Aposlolus  praecipll,  sed  majora  qtiam  saeculi 
homines  emolumenta  sectantes,  el  sub  religionis 
litulo  exerceniur  injusia  compendia,  et  honor 
Cbristiani  nominis  magis  fraudtun  facit  quatn  pa- 
lilur. 

Quodqtie  [.4/.  qu»]  pudet  dicere,  sed  necesse 
est,  ut  saltem  sic  ad  uoslrum  erubescamus  dedo- 
ctis,  publice  exlendenles  manus,  pannis  aurum 
lcgimus  :  et  conira  ouiuiuni  opinionem  pienis  sac- 


liuni,  mpium  praenipta   cerncbam,  ibi  meae  eral  Q  cnlis   moriuiur  diviies,  qui  quasi   paupercs  vixi- 
oratiouis  locus,  ibi  illud    niiserrimae  carnis   erga-      mus. 


siulum  coUocabatn  [AL  tacei  collocabam]  :  el,  ut 
luilii  (estis  est  Dominus,  posl  mulias  lacrymas, 
post  coelo  oculos  inbaerenles,  nonnunqiiam  vide- 
bar  mibi  iuteresse  agminibus  angcloium,  el  lactns 
gaudeusque  caniab  un  :  Voit  te  in  odorem  unguen- 
lorum  tuorum  curremus  (Catu.  i,  3). 

Dit  3iii  ei  aliud  quod  in  iOgypto  viderim.  Graecus 
erat  adolesccns  in  cosnobio,  qui  uulla  contiuentia, 
nulla  operis  magniiudine,  flamuiam  carnis  poierat 
exstinguere.  Hunc  Pater  monasterii  periclilantem, 
hac  aric  servavil.  lmperat  viro  cuidam  gravi,  ul 
jtirgiis  aiqtie  cunviciis  inseclaretur  hoiniuem  ;  et 
post  irrogatam  injurtam,  primus  venirei  ad   queri- 


Tibi  cu«n  iu  monaslerio  fueris,  boc  facere  noa 
licebit ;  et  iuolescenle  paulaiim  cousuetudiue,  quod 
primum  cogeb  »ris  velle  incipies,  et  dclectabit  te 
labor  tutis,  oldilusquc  praeterilorum  semper  priora 
sertaberis,  iieqtiaquam  considerans  quid  nlii  mali 
faciant,  sed  quid  boui  iu  hcere  debcas.  Neqtie  vero 
peccantium  ducaris  muliitudine,  uec  le  pereun- 
lium  turba  sollicitel  !,  ut  mcitus  cogiies:  Quid? 
ergo  omnes  peribuut,  qtti  in  urbibus  babiiaut? 
Ecce  illi  fruuntur  suis  rebus,  ministranl  Ecclesiae, 
adetint  balnea,  unguenta  nou  spernuut,  et  taincn 
in  omnitim  ore  versantur.  Ad  quod  ante  respondi, 
et  nunc  breviier  rcspondeo ,  in  pracsenti  opuscuto 


moniam.  Vocali   testcs,  pro  eo  loquebauiur,  qui  D  non  me  de  clericis  dispulare,  sed  monachum    ins- 
coniuiiteliam  fecerat.  Flere  ille  conlra  mendacium      iruere. 


coepii.  Solus  paler  defensionem  suam  callnle  op- 
ponere  siudtiit :  ne  ahundaiiliori  trisiitia  absorbc- 
retur  frater.  Quid  multa?  Iia  anuus  ductus  est,  quo 
eipleio,  interrogatus  adolescetis,  supcr  cogitalio- 
nibus  pristinis,  an  adbuc  luolesliae  aliqtiidsustinerel; 
Papae,  iuquit,  mihi  vivere  non  licei,  ct  fornicari 
bbeat?  Hic  si  solus  fuisset,  quo  adjuiorc  superas- 
sel?  Sunl  enim  ineliores  duo  qtiam  unus,  et  si 
alter  cccideril,  ab  altero  fulcietur.  Fuiticulus   iri- 

1  Apud  Rubeum  haec,  <  nec  te  pereuntium  lurba- 
.vdlicitet,  >  desideranlur. 

1  Exepisl.  inter  supposilitias  relata  ad  Praesi- 
liiuin  petiu  haec  suul.  Adduut  ilaqtic  cx  cjus   cou- 


CAPUT  X. 

De  periculo  habitandi  in  urbibus. 
Considera,  obsecro,  satis  esse  difficile  locuin 
Slephaui  implere  vel  Panli,  et  iu  angelico  slare 
minisierio  *.  Pretiosum  inarg.uiluin  ciio  frangiiur, 
fractumque  inslaurari  nou  potesl.  Navis  quamvi» 
sil  rudis  et  solidis  couttxa  clavis,  lumcniesque  flti- 
ctus  non  senliat,  cito,  si  pcriculose  navigai,  perfo* 
ratur ;   el  licct  plenis  veutis   lucrosius  ad  optata 

lexln  Unbens,  aliique  verba,  i  el  snbj  icentes  po- 
pnlos  caiidenti  desupor  vesle  despicere.  >  Plusquc 
babeiit  pauio  posl,  i  flucius  labulala  uon  sen- 
liant.  > 


355  S.  HIERONYMl  OPEttUM  MANTISSA.  3^6 

perveniat:  lamen  magissecura  sunt  quae  ei  tran-  A  invilum]  videre,    a    monachorum  proposito   ei   a 


quilla  sunt.  Ei  apertius  loquar,  plus  te,  quod  dicis, 
babere  merccdem,  si  in  media  urbe  consistens 
monachus  viclites ;  et  suni  vera l  quai  dicis, 
sed  iioii  tam  fatilc  cxplcniur  opere  qnam  dicio. 
Nam  si  aliquistc  deoplimaiibus  invilei  ad  pramlium, 
certe  aut  eundum  esi,  aut  uegandum.  Si  ieris,  aul 
iisdem  cibis  veseeris,  nui  aliis.  Si  aliis,  convivaruiu 
offenduntur  oculi.  Si  iis-lem,  perit  ab&tineutia. 
Quod  si  iiou  ire  volueris,  miscr  comedcris  in 
prandio  ad  singulas  quusi|iic  pliialas,  et  ad  deli- 
buia  mcile  vina  poiaberis :  ahus  tuuiii  vultuui  ca- 
villabilur,  ille  iiicessum  irriilebit,  bic  habiltiiri;  el 
imitaiores  forsiian  Jud.eorum :  Nonne,  inquieni, 
iiicesl  fabri  filius?  Nonne  fratres  ejus  \AL  add.  et 


quiele  sunt  aliena.  Aut  enim  videmus  ad  nos  ve- 
nicnies,  et  silenlium  perdimus.  Aul  si  non  %We- 
iiuis,  superbias  arguimur.  lnlerdum  ul  [.4/.  add. 
visitanlibus]  vicem  reddamu»,  ad  superbas  foes 
pergimus,  inler  linguas  rodentitun  miiiistrorum, 
postes  ingredimur  deauralos.  In  Christi  vcro  villa, 
ut  didicimus  [Al.  lac.  ut  didicimus],  totum  ruslici- 
las.  Iiaque  propter  occtipationes,  aut  nobis  clau- 
deudu.n  est  osiium,  aul  Seripturarum,  proptcr 
quas  aperieiidft  sunt  fores,  sludia  rclinqueuda. 

llis  igitur  ralionibus  invitati,  mulli  philosopho- 
runi  rcliqucrunt  frequentias  urbium,  el  lionulo* 
suburbanos  :  ubi  agcr  irriguus,  arboriuu  coma»,  et 
susurrus  avium,  fontis  speculuin   immurmuraiis,  vi 


sorores]  apud  nos  sunl?  Ego  iiiura  memini  anlc  lot  B  mulueoculorum  aiiriuniquc  illeecbra3,ne  perluxum 

ci  per  abundaniiam  copiarum  animae  fortitudo 
molleseeret  cl  ejus  pudicilia  constuprarciur.  Inutilc 
quippe  csl  crebro  videre  per  qtiae  caplus  aliquaudo 
sis;ct  eornm  le  experimento  cominiitere,  quibus 
d.Uiculier  careas.  Nam  quos  saecuti  carcer  inclu- 
dii,  nunc  ira,  nunc  avarilia,  nunc  lilmlo,  nuuc 
alioruin  incentiva  viiiorum  perlrahit  ad  ruiuam. 

Ideoquc  oblerendae  sunl  animi  voluptMes,  rclin- 
quenda  delectationum  studia  ;  quoniam  hac  csl 
ciicumcisionis  veritas,  non  ligura.  Niteiulum  iu 
sumnia ,  ul  naluralibus  ainputatis ,  cniivt  rsatio 
nostra  tendal  ad  coelum.  Quod  fiet,  si  ludi,  si  jocus, 
si  eouvivia,  si  serniopene  familiariuni  de*eratur,  el 


ferine  annos  illud  fccisse  turpc,  dixisse  lurpius. 
Alius  furcm  clamabil,  el  lecum  \Al.  inoecliuin]  se 
sceleris  finget  csse  pariicipem.  Omnia  prandia  pa- 
riler  consonabuut,  in  te  temulentuni  convivium 
dissolvetur. 

Quod  si  ullis  abstinueris  cnrnibus,  cl  non  rrcbro 
balnea  frequeutcs,  lunc  vcro  pcr  oinucs  columnas 
Manichaei  lilulus  aseribelur.  Si  volucium  edulium 
refuiaveris,  et  lenellas  columbis  crassosqne  lur- 
tnresexpetenii  gutturi  durior  dominus  deuegaveris, 
sacriiegii  crimen  afiiugiiur,  slalimquc  aitinl :  Hi 
sunl  qui  Crealorcm  mundi  condemnaiil.  Iu  usus 
nostros  facta  sunt  onjiiia.  Audivi,  Domino    leste, 


non  mcnlior,  qucmdam  in  $ua  gula  disertuni,  cum  -  qll3e    circumciduntur   arestani  :    non   visu  !,  non 


rumorc  cognoscercl,  me  cibis  esculenlioribus  abs- 
tincre,  se  dicere  :  Nunquid  porcellus  idco  f.ictus 
est,  ut  logatus  in  senalu  senienliam  dieeret?  Quo 
\idelicet  me  slullilia:  condeinnaret,  qui  me  puiarcl 
ea  quae  suiit  in  usus  creata  non  sumcre. 

Quod  si  pulla  fuerit  luiiica,  ctiam  pixtemintiuin 
digilis  deuolaberis.  Ac  sic  nisi  formosus  fueris, 
sauclus  esse  tion  poleris.  lisec  cl  isliusmodi  cum 
\itam  iacerenl  bonaui,  quid  facis,  frater,  in  medio  ? 
Aut  vitiis,  aut  aiiatlieiuati  colla  subiniiles,  id  csl, 
sectaberis  ea  qua»  stiul  adversa  couiiueiilix.  Aut 
si  faccre  uolueris,  tempore  [Al.  ipse  ]  damua- 
beris. 

Praetennilto  crebras  salutationes,  obsequia  ma- 


audilu,  non  laclu,  non  saporc,  aul  capiet  iu  ia- 
tura  corporis  naluram  corpoream  non  babere. 
Nam  si  vclimus  despicere  quod  sumus,  meremur 
inelius  esse,  quam  fuimus,  Igilur  non  lemereoffe- 
raius  nos  periculis,  sed  quaiiluin  in  nobis  est  in- 
sidias  declinemus. 

CAPUT  XI. 

De  Absiinentia,  et  prvcipue  a  carnibut. 
Salvalor  noster,  Attendile,  iuquit,  vobii  ne  forle 
gravenlur  cotdavestra  crapula,  el  inebrielate  et  cu- 
ris  hujus  vitit  (Luc*  xxi  34).  Modicus  eiiiiu  ac 
lemperatus  cibus  et  cami  et  aiiini»  utiiis  esl. 
Baliicarutu  foiuenta  ne  quaeras,  qui  calorcm  cor- 


trouaruin,  variasquc  illccebras,  quibuseliaui  rigi-  d  porii  jejunioruin  cupis  frigore   exslinguere  :  qiue 


dissimi  moliiuutur  [/1/.  add.  animi],  cum  etsirenaBO 
cantu  ad  naulragia  pcrtrahuutur.  Nuuc  autein  illud 
aflirmo,  qtiod  etiain  si  isla  uon  csscul,  ad  compa- 
ratiouem  tain<  n  ii.gcntis  boni,  majora  [Al.  minora] 
dcserere  deberes.  Cum  euiin  tauta  reperimus  iu 
ccclo;  parva  el  caduca  nos  quajsisse  dolcainus  in 
lerra.  Ambilio  namqiie,  potcniia,  magniludo  urbis, 
videri  et  vi  lere,  salutare  el  salulari,  laudare,  vei 
deiraliere,  vel  atidirc,  vel  proloqui,  et  laiitam  bo- 
miiium  frequeuliam  saltetn  invitum  [Al.  tac.  sallein 


et  ipsa  moderata  sinl,  ne  uiinia  dtbilitent  stoma- 
cbuui,cl  majorem  refectionem  poscentia  crumpanl 
iu  cruditatem,  qux  pareus  libidiuum  est.  Aiuut 
euim  medici,  qui  de  bumaiionim  corporum  scri- 
p*ere  natiiris,  pracipue  Galcnus  in  libris,  quoruin 
litulus  IlepC  Oysivwv,  puerorum  et  juvcnum,  ac 
peifecix  aeialis  virorum  mulierumqtie  corpora,  in- 
silo  calore  fcrvere,  et  uoxios  bis  essc  aetaiibus  ci- 
bos  qui  calorem  augent  :  sanitatique  ronducere9 
frigida  quaeqtiein  cibo  et  potu  sumere.  Sicut  econ- 


1  lidem  lihri,    c  itonachorum  victites   viia.  ilajc  baud  ila  apcrlus  magis  patcret.  Nos  iu   (ine  dun- 

sunt  vera,  >  etc.  tax.it  vcrbum  fuimus,  ex    ins.  suffecimus.  Ca?teriim 

1  Pro  bis  quje  seqtiuntur  usque  ad  lyitur,  alia  pro,  aut  capiet,  legendum   videtur  coutiiiuo  sensu, 

Itiihniia     ftnliBlilfiif        nl        innnil        vu rlir%niiii      uoiiciic  »    n.m   cihaik  /»-mi      /■»   iu    nalnr-i      %    r>l/> 


Sllllt 

quje  seq 
Kubcus  substiiuit,    ui, 


uquil,    v^rborum    seusus       c  non  saporc  cam,  ct  in  natura,  >  ctc. 


357  REGULA   MONACHORUM.  3f*8 

trario  senibus,  qtii  piiuita  laborant  et  frigore,  cali-  A  danl  cames,  qui    carni  serviunt.  Qiiornm   fervor 


dos  cibos,  el  veieia  vina  prodesse.  Et  eliam  Co- 
«licus,  cnjus  finis  est  humanos  mores  nosse  alque 
describere,  dixit :  Sine  Cerere  et  Libero  jriget  Venus. 

Nihil  ilaque  scias  condttcere  Chrisiiauis  adole- 
scentibus  utesusolerum.  Nam  ardor  corporum  fri- 
gidioribus  epulis  lemperandus  eu.  Nobis  enim  non 
corporum  vulttts,  sed  animx  vigor  quaerilur,  quse 
carnis  inGrmitale  fil  fonior.  Iude  esl  quod  non- 
nulli  vilam  pudicam  appelentium,  in  medio  itiuere 
corruunt  :dum  solatn  abslinenliam  pulanl  carnium, 
ei  leguminihusonerant  siomachum,  quae  moderate 
parceque  sumpta  innoxta  sunt.  Et  ut  quod  sentio 
loquar,  nihil  sic  inflammat  corpora ,  et  liiillat 
membra  genilalia,  sicut  indigeslus  cibus  ruciusque 
convulsus.  Quod  enim  seininariuui  voluptalum  est, 
Teneuum  puta. 

Est  autetn  esus  caruium  seminarium  iibidiuis.  Cl 
non  solum  de  carnibus  loquor,  scd  in  ipsis  legu- 
minibus  inflantia  [A/.  instanila]  et  gravia  decli- 
nanda  sunt.  Parcus  cibus  et  venier  csuriens,  iri- 
duauis  jejuuiis  prarferiur.  Multo  enim  meiius  cst 
quotidie  parutn,  qttam  raro  salis  sumere.  Pluvia 
illa  opliuia  esi,  quie  seusim  desceudil  Kn  lerras. 
Subitus  et  uimius  iinber  in  pnrceps,  ?rva  subver- 
lit.  Hefeclio  itaque  saturiialem  fugial.  Nihil  pro- 
dc*l  bidfto  iriduoque  transmisso  vacuuin  portare 
ventrem,  si  pariter  ohruatur,  si  compenseiur  satu- 
ritate  jejunium.  lllico  mens  repleta    lorpcscil,  cl 


despumat  in   coilum,  eorum  et  iuteslina  carnibus 
repleantur. 

Tu  veronihil  habeaslam  necesse,  qtiam  injeju/iio 
perseverare.Pallor  el  sordes  tuce  geiumse  siut.  Igi- 
tur  cum  mihi  dixeris,  cttr  porcus  creatus  est  ?  sta- 
tim  tibi  rcspondcbo  puerorum  more  certantium  t 
cur  viperae  et  scorpii  ?  Nec  Detim  superfltiorum  ' 
judicabis  artificcm  ;  cum  plurimae  et  besuae  et 
volucres  sint,  quas  lu;e  fauce*  recusant.  Se<l  ne 
conleuliosum  hoc9  et  ex  pugna  magis  videatur  esse 
qiiam  verum  ;  audi,  iilcirco  sucs  el  apros  et  reli- 
quas  auimanles  crealos,  ui  milites,  alhlela?,  uuuue, 
rhetores,  meiallorumque  fossores,  et  cAlcri  duro 
operi  inancipati  baberent  cibos ;  quibus  forlitudo 
corporum  uecessaria  est ;  qui  portaul  arma  et  ci- 
baria  ;  qui  pugnis  ct  calcibus  sua  inviceiu  meHnbru 
debililaul;  qui  remos  trabtint ;  qiiorutu  latera  ad 
clamandum  diceudumque  sunl  valida  ;  qui  subver- 
tiiut  monles,  cl  sud  divo  [Al.  suilo]  et  iu.biibus 
dormiunl. 

Sed  quid  ad  nos,  quorum  conversalio  iu  oceli* 
est  ?  Cuterum  nostra  reiigio  non  aihlelam,  no* 
natuas,  nou  miliies,  noii  lossores,  sed  sapiemia: 
erudit  scctatorem,  qui  se  Dei  cullui  dedicavit,  et 
scit  cur  creaius  sii,  cur  versetur  iu  muud'j,  quo 
abire  feslinet.  Cmle  ct  ApoMolus  loqni t ur :  Quando 
infirmor,  iunc  potens  sum  {II  Cor.  xn,  iOj.  Ei,  3i 
exterior  nosler  homo  corrumpiiur,  sed  inUnor  re- 


irrigala  corporis  humore,  spinas  gei  iniiiat  l  libidi-  ^  novatur  de  die  \n  diem  (II  Cor.  iv,  46).  1 1,   Cupio 


Duin. 

Pluresquoque  sunt  qui  cum  vino  sint  sobrii,  ci- 
Iwrum  taineii  largilate  sunl  ebrii.  Oiiiues  euim  qui 
ebrietalem  seciantur,  lilii  Belial  vocamur.  Nam 
venler  mero  aesluans  facile  [Al.  cito]  dc^pumat  in 
libhiinem.  Unde  Noe  nudavu  ebi  ieiale  femora.  Lot 
quem  Soiloma  non  vicerat,  viua  viceruut.  Ycnter 
quoque  pienus  facile  de  jejuniis  disputal.  Qui  au- 
tem  Chrisium  desideral,  et  illo  vescitur  paiie,  non 
quaerit  magnopere  de  quam  pretiosis  cibis  siercus 
conficial.  Quidquid  posl  gulam  non  senlitur,  idem 
fit  quod  pauis  et  iegumina.  Omne  enim  quod  in 
boc  mundo  iaborant  homines,  ore  quasi  consumi- 
tur,  el  allritum  dentibus,  veutri  traditur  digeren- 


dissolvi  et  esse  cum  Chritto  (Philipp.i,  2o).  Et, 
Camis  curam  ne  fecerilis  (Rom.  xm,  14).  Quodque 
sine  quatuor  sensibus  vivere  pos&uiuus  :  id  esl, 
sine  aspectu,  audiiu,  odoralu,  alque  comptexu  ; 
absque  gustu  autcm  et  cibis  impossibile  esl  hu- 
inanuiu  corpus  subsistere. 

Adesse  ergo  debet  ralio,  tit  tales  ei  lnnas  stima- 
mus  cscas,  quibus  nou  oneretur  corptis,  »ec  li- 
berlas  aninue  piaegiavctur.  Quia  et  coinedenduiii 
cst,  et  deambuUndtim,  el  dormiendnm,  .cl  dige- 
rendum,  el  posiea  inftaiis  venis  inceutiva  hbidinis 
susieutantur  [Al.  suslinenda].  Sunt  quidem  scnstis 
nostri  portae,  per  quas  ad  auimam  nuslram  srcculi 
blandimenta    descendunl,  el  per  qtias  setistis  car- 


dum9  et  taudiu  tribuil  voluptatem,  quamdiu   gtit-  D  nis  inlroeunl.  Per  quas  nibi  lala  stiage  facla  viain 


lure  detinelur.  Cum  vero  in  alvuui   iransieril,  de- 
sinit  inter  cibos  esse  distanlia. 

Nec  hoc  dicimus,  quod  negemus  pisces ;  sed 
qnomodo  nuptiis  virginilatem,  ila  saturilati  jejunia 
praeleriuius.  Sed  non  ideo  le  carnes  vesci  nou  pu- 
les,  si  suum,  leporum,  atque  cervorum  et  quadru- 
pedum  aiiimanlium  csculenliam  reprobes.  Non 
eniin  haec  pedtun  numero,  sed  suavitate  gustus 
comprobanttir.  Scimus  ab  Aposlolo  dictum  :  Omnis 
creatura  Dei  bonay  qucu  cum  graliarum  aciione  per- 
tifitur  (1  Tim.  if ,  i).  Sed  idem  loquimr  ;  Bonum 
ett  carnem  non  manducare  (Rom.  uv,  21).  Comc- 


virtutibus  potius  quaui  impietale  feceiiiritis,  nuu- 
quam  ad  regem  pielatis  pervcuire  polenmus. 

Dicat  enim  uiiusqttisquc  (|uo  dolei  [Al.  quod 
vuli]  :  ego  loquor  conscieutiaui  meam.  S<  io  mihi 
abstiueniiam,  el  nocuisse  inlermisbsm,  ei  profuisse 
repetitam.  Nec  tales  ergo  recipiamus  cibos,  quos 
atu  diflicultale  digererc,  aut  coiiicslos  inagno  par- 
tos  et  perdilos  lahore  doleamus.  Olerum  el  poiuo- 
rum  ac  ieguininiim,  el  faciiior  apparatus  csl,  et 
arte  impcn  liisquc  coquorum  non  indigent,  ct  siue 
cura  susleiilanl  humanum  gcnus ,  modcratrqiie 
suinptus  :  quia  nec   avide  devoratur.  Quod  irrita- 


1  Riibcus,  t  Itrigala  humus  spinas  gcrminat,  >   ctc. 


339  'S.  niERONYMI  OPERUM  MANTISSA.  360 

meiiiuni  gulac  non  habet,  leviori  digestione  deco-  A  gerimus.  Frustraquc  qtiidam  simtilanl  salva  fltle  et 


quitur.  Nemo  enim  uno  et  duobus  cibis,  hisque 
vilibus  usque  ad  inflationem  Tentris  oneralur,  quae 
diversitaie  carnium  el  saporis  delectatione  conci- 
pitur,  cum  variis  nidoribus  fuuianl  patinae,  et  ad 
esum  sui,  expleta  esurie,  quasi  caplrvos  trabunt. 
Unde  et  morbt  ex  saturitate  nimia  concitaiilur. 
Miillique  impalientiam  gulae  vomitu  reniediantur  ; 
et  qttod  turpiter  ingesserunl,  turpius  egerunt. 

Postquam  enim  venitGhrtsius  in  flne  temporum, 
et  revolvil  omega  ad  alpba,  id  est,  finem  ad  prin- 
cipiuin,  ut  in  prima  aetate  non  circumcidimur,  nec 
repudium  dare  permittimur,  nec  carnes  comedt- 
inus.  Hippocrales  in  Aphorismis  docet  crassa  et 
obesa  corpora,  quae  crescendi  mensuram  impleve- 
rint,  nisi  cito  ablalionc  sanguinis  ininuantur,  para- 
lysim  et  pessima  niorborum  genera  parere  [At. 
eruinpere].  Et  idcirco  esse  necessariain  demptio- 
nem,  ut  rursum  babeanl  in  qtiae  possinl  crescere. 
Non  enim  manere  in  uno  statu  naturain  corpornm, 
sed  ant  crescere,  aut  decrescere,  nec  possc  vivere 
animal  nisi  cresceudi  capax  sit.  JJnde  el  Gnlenus 
ille  doctissimus  Hippocratis  interpres,  athlelas, 
quortim  vita  et  ars  sagina  est,  dicit  in  exhorUUone 
iitedicinae,  nec  vivere  posse  diu,  nec  suuos  csse ; 
«nimasque  eornm  ita  nimio  sangtiine  et  adipibus 
quasi  luto  involulas,  niliil  tenue,  nihil  ccelcsie  ,  sed 
semper  de  carnibus  el  ructu  cl  ventris  inghivie 
cogitare.  Diogenes  tyrajinos  et  subvcrsioues  uibiuin 
bellaque  hoslilia  vel  civilia  non  pro  simplici  vicm 
olerum  pomorumque,  sed  pro  carnibus  epulartim- 
que  deliciis  asserit  excitari.  Quodqtie  miranduin 
sit,Epicurus  voluptatis  asserlor,  omnes  libros  suos 
replevit  oleribus  et  pomis  et  vilibus  cibis,  dicens 
ita  esse  vivendum  :  quia  carues  et  exquisitae  epu- 
la  ingeiiii  cura  ac  miseria  praparaulur  !,  majo- 
remque  pcenam  babeant  in  quaerendo,  quam  vo- 
luptatem  in  abutendo.  Bibere  et  comedere  non  deli- 
ciarum  ardorem  debet  excitare;  sed  siiim  famem- 
que  restinguere.  Qui  carnibus  vescuiiiur,  indigenl 
etiam  his  quac  sunt  [AL  non  sunt]  carjiium.  Qui 
atttem  simplici  viclu  uiunlur,  eos  caraes  uon  re- 
quircre. 
Sapientiae  ergo  operain  dare  non  possumus,  si 


piidicitia[.4f.  tacet  el  pudicitia]  el  inicgrilale  men- 
tis  se  abuti  voluptatibus  :  cuin  contra  naturam  sil, 
copiis  voltiptalum,  sine  voluptate  perfrui.  SenMis 
corporum  quasi  equi  sunl,  siue  ratione  currentes. 
Aniir.a  vero  in  aurigseinodum  retinet  frena  curren- 
lium. 

Grandis  exsultatio  animae  est.cum  parvo  conten- 
tusfueris,  mundum  babere  stib  pedibus  ;  ei  omnem 
ejus  potentiam,  epulas,  libidines,  propter  quae  di- 
vitiae  comparantur,  vilibus  mutare  cibis,  et  cras- 
siore  tunrca.  conipcnsare.  Tolle  epularum  el  libidi- 
nis  luxuriam  :  nemo  quaeret  divitias,  quarum  usus, 
aut  in  ventre,  aut  sub  ventre  est.  Qui  apgrotat,  non 
aliler  recipit  sanitatem,  nisi  lenui  cibo  el  castigato 
6  victu.  Quibus  ergo  cibis  reeipitur  sanitas,  his  ot 
servari  potest  :  ne  quis  pulet  morbos  oleribus  con- 
citari.  Si  autem  vircs  olera  non  ministram,  qu.e 
nascuutur  et  aluutur  caruibus,  quid  tatn<»it  n<  cesse 
cst  •  sapienli  viro  et  philosopho  Ghristi  tantam  ba- 
bere  fortitudinem,  quae  athletis  el  militibus  neces- 
saria  est,  quam  cum  habuerit  ad  vitia  provocetur  f 
llli  arbiirentur  cames  sauitati  eongruas,  qui  vo- 
lunt  abuti  libidine,  el  in  coenum  demersi  volupta- 
tuui,  ad  roitiiin  semper  exaestuant.  Ghristiano  sa- 
nilas  abique  viribus  eiimiis  [Al.  niinis]  necessaria 
est. 

Noc  itirbare  nos  debet,  si  rari  sunt  hujus  prope- 
sili  sectalores,  quia  rari  sunt,  ct  amici  boni  tide- 
les,  et  pudici,  et  conliuentes,  semperqiie  virlua 
rara  est.  Legitnus  quosdam  morbo  arliculari  et 
podagrae  humoribus  laborantes,  proscriptione  bono- 
rum  ad  simplicem  mensam  et  ad  pauperes  cibot 
redactos,  convaiuisse.  Garuerant  enim  solliciiud.no 
dispensandae  domus,  et  epularum  largitale,  quae 
et  corpus  ,frangunt,  et  aniinam. 

Irridel  Horatius  appetilum  ciborum,  qui  consum- 
pti  relinquuut  poenileutiam.  Sed  eliam  ex  \ilissiinis 
cibis  vitanda  satietas.  Nihil  enim  ita  obruit  ani- 
mum,  ut  plenus  veuter  et  aestuans,  el  huc  illuc  ae 
verlens,  et  in  rjctus,  et  in  crepilus  veuioruiii 
efflaiione  respirans.  Quale  autem  iliud  jejui.iuoa, 
aut  qualis  refectio  post  jejuniuiu  ,  cum  pndiauit 
epuiis  distendimur,  et  guttur  uostruui  niediiatoriuiM 


mensae  abundantiain  cogiteimis»  quae  labore  nimio  D  cflicitur  latrinarum  ?  Dumque  volumus  proliiioiis 


et  cura  indigent.  Gito  explettir  nalurae  neces»ilas  : 
frigtis  et  fames,  simplici  vestitu  et  cibo  expclli 
potest.  Deliciae  el  epularttm  varietas  fomenta  sunt 
avaritiae.  Quod  si  quis  existimnt  se  abundantia  ci- 
boruin  poii  nuinque  perfrui,  et  vacare  posse  sa- 
pienliae,  hoc  est  versari  inter  delicias,  et  deliciarum 
viliis  non  teneri,  seipsum  decipil.  Sensus  noster 
illud  cogitat,  quod  videt,  audii,  odoratur,  guslat, 
attrcctai,  el  ad  ejus  trahilur  appetittim,  cujus  ca- 
pilur  voluplate.  Difflcile,  imo  impossibile  esl,  divi- 
tiis  et  voluptatibiis  afflucntes  nou  ea  cogitare  quae 

*  Rubeus  bacc  per  incuriam  verha  praetermisit, 
4  quta  carnes  et  e\qnisilx  cpuloi  ingcuti  cura  ac 
mbiTii  pnrpjrantur.  » 


iuediae  famem  quacrere,  tantum  voramus,  quaiitucn 

vii   aiterius  diei  nox   digerai.    Itaque   uon  tam 

jejunium  appellandum  est,  quain  crapula,  ac  feteus 

et  molesta  digestio. 

GAPUT  XII. 

De  abtlincnlia  philosopliorum,  antiquorum  iacerdo- 
tum9  aliorumque  tanctorum. 

Dlcsearchus  in  libris  Antiquitatum  et  Dcscripli*' 
ne  Grcecine,  referl  sub  Saturno,  ciim  omuia  buuius 
fuuderet,  nullum  coinedisse  carnes,  sed  universos 
vixisse  frugibus  et  pomis,  qua?  sponle  terra  gigue- 

■  Deerant,  quibtis  sensus  maxiuie  constat,  ver- 
ba,  c  lamen  neccsse  cst.  > 


361  RkblLA  MONAOHORUW.  Stl 

bat.  Cbaeremon  quoque  Sloicus,  vir  cloqueniUsi-  A  manducet  (11  Thess.  m,   10).  Et  ita  ad  quinquagc- 


wus,narral  de  vita  auliquorum  /E^ypli  sacerdolu  n, 
quod  oronibus  'ninndi  negoliiscurisque  postpqsitis, 
semper  in  leinplo  fuerint,  el  rerum  iiaiuras»  cau- 
sasque  ac  raliones  sidenim  contemplati  sinl, 
tiunquaiu  se  mnlieribiis  niisciicrinf,  uunquam  co- 
gnatos  et  propiiiquos,  n*  liheros  quidem  viderint, 
et  ex  eo  tempore  quo  coepisseut  divino  cullui  de- 
servire,  carui!)iis  et  vinosemper  abstinuerint  pro- 
pler  teiiuitatem  sensns  ',ct  rosxime  propter  appc- 
iitus  libidinis,  quac  ex  his  cibis  et  ex  hac  poiioue 
nascuntur.  Pane  vero  non  vescebauiur,  ne  ouera- 
rentslomacbum,  el  siquumlo  comedebant,  tunsum 
pariter  hyssoputn  sumcbant  in  cibo  :  ut  escamgra- 
fioreni  illius  calore  dccoquereul.  Oleum  laniuin 
in  oleribus  noverant,  verum  et  ipsum  piruin  pro- 
pler  nauseam  et  asperit  item  gulturis  leuiendam» 
Quid  loquar,  inquit,  dc  vol  itilibus,  cum  ova 
quoqiie  pro  caruibus  viuvorinl  et  lac  ?  quorum 
altiTum  carues  liquidas,  allerum  sanguinem  esse 
dicebaitt  colore  mutato.  Cubile  eis  de  foliis  palma- 
rtiin  contextuin  erat.  Scabellum  acclivc  ex  una 
parte  obliquum  in  lerra  propulvillo  capili  suppone- 
bant  ;  bidui  iriduique  iuediam  sustinenles,  el  hu- 
mores  corporis,  qui  nascuntur  ex  otio,  et  ex 
mansione  unius  loci,  nimia  vicius  casligalione 
siccaba^t.  liem  Josephus,  in  secuudac  Judaiei:  ca- 
ptivitatis  historia,  el  in  dccimo  octavo  Anttquitu- 
tum  Iibro,  tria  describil  dogmala  Judxorum,  Pha- 


nariam  pcrvenil  sctalcm,  ul  non  dolerel  stoma- 
cbus,  non  viscerum  cruciaretur  injuria,  non  sicca 
bumus  jaceiuia  membra  confringeret,  non  sacco 
asperala  cutis  foeiorem  aliquem  situmque  contra- 
lierel,  sed  sana  corpore,anima  sanior,  solitudiiiem 
putaret  esse  delicias,  et  iu  urbc  turbida  invenirct 
eremuin  monachorum. 

Paulo  quoijue  cibum  el  vestimenia  palma  pra> 
bebat ;  ct  ue  cui  impo<sibile  videatnr,  Je>um  teslor 
el  angelos  ejus,  quod  in  eremi,  quae  juxta  Syriam 
Saraceuis  coujungitur,  nionacbuin  vidi,  qui  per 
triginta  annos  inclusus,  hordeaceo  pane  el  lulu- 
lentaaqua  vivebal.  Alter  in  cUterna  veteri  per  dies 
singulos  quinqne  carycis  susteiilabatur.  Uude  si 
inihi  Domiuus  oplionein  darei,  multo  magis  eligc- 
rein  tunicam  Pauli  cuin  meriiis,  quam  regum  pur- 
puras  cum  rcgnis  [Al.  poeni*]  suis.  (Juid  tameu  nos 
vcntris  animalia  ,  tale  unquain  fecimus  ?  quos  si 
velsecunda  hora  legenles  invenerit,  oscitainus, 
mauu  faciem  defricantes,  contiuemus  stomachum, 
et  quasi  post  muituin  hborcm,  mundialibus  rursus 
uegotiis  occupamur. 

Pralermilto  prandia,  quibus  mens  ouerata  pre- 
inilur.  Pudetdicere  frequeiitiam  salutmdi,  quaaut 
ipsi  quotidiead  alios  pcrgimus,  aut  ad  nos  venieo- 
tes  cxleros  exspectamus.  Deinceps  itur  iu  verba, 
sermo  tcrilur,  laceranlur  absentes,  vita  alicua  de- 
scribitur,  el  inordenies  invicem   consumimur   ab 


risaeos,   Sadducaeos,    Essneos  [Al.   Kssenos]  :  quo-  Q  tnvicem.  Talis  nos  cibus  occupat  et  dimitiit.  Cuni 


mm  novissimos  miris  effert  laudibus,  quod  el  uxo- 
ribus,  viuo  ei  carnibus  semper  abstinuerini,  qno- 
tidianuni  jejunium  vertcrint  in  naluram.  Super 
qoorum  vita  et  cibo  [  At.  taeet  cibo],  Philo  vir 
doctissimus  propriuiu  volumen  edidit. 

Eubulius  narrat  apud  Persas  tria  genera  Mago- 
rum,  quorum  primos,  qui  sint  doctissimi  et  <  lo- 
quentissimi,  excepu  farina  et  olere,  nii  amplius  in 
cibo  sumere.  Orpheus  quoque  in  carmine  suo  esuiu 
carnium  penilus  detestalur.  Pylhagorx  etiam,  So- 
craiis,  Aiitisibeuis,  et  reliquorum  frugalitatem  re- 
ferrein  in  coufusionem  nostram,  nisi  et  longum  es- 
set,  el  proprii  operis  indigerel ;  utqui  pauperlatem 
apostolorum  et  crucis  duritiem,  aut  nesciunt,  aut 


vero  amtci  recessennt,  ratiociuia  supputamus. 
Nunc  ira  personam  nobis  inducit,  nunccurasuper- 
flua  iu  annos  plurimos  [duratura  precogitat.  Nec 
recordamur  Evangelii  diceutis  :  Siulte,  hac  nocte 
auferent  animam  a  te,  quw  autem  pr&paratti  cujut 
erunt  (Luc.  xn,  20)  ? 

Nec  vero  boc  diceus  condemno  cibos,  quos  Detis 
creavit  ad  utendum  cum  gratiarum  actione,  sed  ju- 
veuibus  inccnliva  esse  assero  volupta;um[4/.  au- 
fcro  voluptati*].  Non  i£tna?i  ignes,  non  Vuleania 
tellus,  uon  VoSfvus  Olympusque  tinlis  ardoribiis 
scstuaiit,  ul  juvcniles  medullae  vino  plena^,  dapibus 
infl  tmmatae.  Avaritia  calcatur  a  plerisque,  et  cum 
marsupio  deponilur.  Maledicam  linguam  indictum 


comcinnunt,  iinitenlur  saltem  gentilium  parcilatem  u  silentium  emendat f ;  cultus  corporis,    et    habitus 


[Al.  pauperlateiii]. 

Ad  ea  veuio,  qua?  Asella  post  duodecimum  annuiu 
sudore  proprio  elegit,  arripuit,  teuuit,  cospit,  im- 
plevit.  Unius  celiuhe  ciausa  angustiis,  iatiludine 
paradisi  fruebaiur.  ldem  terre  solum,  et  oratiouis 
lt>cus  exstitit  et  quietis.  Jejuniuin  habuit  pro  ludo, 
inediam  pro  refectione.  Etcum  eam  non  vescendi 
desiderium,  sed  hiimaua  coufectio  ad  cibum  lialu- 
r«?t,  pane  el  salcel  aqua  frigida  concilabal  magis 
e»uriem,  quam  restinguebat  :  el  opcrabatur  mani- 
bus,  sciens   scripliim  esse  :  Qui  non  laborat,    non 

1  Addit  Htibeus,  c  El  veniginein  capilis.  i  Idem 
mox  liabet,  «  Pane  raro  vescebautur,  •  etc. 
'  llaec  vero,  i  Mjledicam  linguaiu  indiclum    si- 

Patrol.  XXX 


veslium  unius  boraj  spatio  commutatur.  Omhia 
alia  percata  exlrinsecus  sUul,  et  quod  foris  est 
facile  abjicitur.  Sola  libilo  insitaesl,  et  qufdam 
lege  naturac  in  coiium  gestit  erumpere.  Grandis 
igiiur  virtutis  est  et  sollicitas  diligentia»  superare 
quod  natus  sis,  et  in  carne  uon  camaliter  vivere. 

CAPUT  XIII. 
De  tewperatis  jcjumit. 

f  antnm  tibi  jejuuioruin  assunie,  quantum  ferre 
potes  ;  diversu*  est  eniin  hominum  stomacbus.  Alii 

bniium  tnandat.i  Hubeus  omittit,  atquc  alio  trani' 
lulit. 


\^ 


3C3  S.  fllERONYMl  OPERUM  MANTISSA.  86i 

anian**,  Iiiii  dulcibus,  alii  auslcrioribus,  alii  lo.vi -  A  qui  sub  potestale  vestra  suntt  stimulatit.  /n  judiciis 


bus  [Al.  leuihus]  delcctantur  cibis.  Ideo  non  libi 
immoderata  imperanuis  jejunia,  et  enormem  cibo* 
rum  abstinentiam,  quibus  statim  corpora  delicata 
frangunlur.  Philosophorum  quoque  sentenlia  est, 
moderatas  esse  virtutes,  excedeules  modum  atque 
incnsuram  inler  yitia  deputari.  Unde  et  unus  de 
septem  snpientibus  ;  Ne  quid,  ait,  nhnis.  Nuvi  enim 
cgo  in  ulroque  sexu  propler  uiiuiam  absiiiientiaui 
cerebri  sanitatem  quibusdam  fuisse  vexatam,  prae- 
scrlim  qui  in  bumidis  ct  frigidis  habilavere  cellu- 
lis,  iia  ul  ncscircnt  quid  agerent,  quove  se  verte- 
renl,  quid  loqui,  quid    facere  dcberenl. 

Sic  ergo  debes  jejunare,  non  ut  palpites,  et  re- 
spirare  vi*  possis,  scd  ut  fracto  corporis  appeli- 
tu,  nec  in  lectione,  nec  in  psalmis,  ncc  in  vigiliis 
solito  qnid  minus  facias.  Jejunium  non  perfecta 
virlus,  sed  rseterarum  viriutuin  fuiidauientiifn  est, 
el  sanctilicatio  atque  pudicitia  :  et  sine  qua  nemo 
videbil  Deum.  Nam  Ghrislus  pro  animi  voluntatc 
omnia  in  acccptum  refert.  Displicem  namque  in 
teneris  maxime  setatibus  longa  et  immoderata  je- 
junia,  quibus  jiiuguiiiur  hcbJomades,  et  oleuin  in 
tibo  ac  poiua  velanlur.  Experimento  didici,  asel- 
lum  iu  visrcuin  lassus  fuerit,  diverlicula  quaerere. 
Hoc  cuim  iu  perpeiuo  jejunio  prscceplum  est,  ul 
longo  itineri  vires  porpetes  suppeiant,  ne  in  prima 
inansionc  currenles,  corruamus  in  mediis. 

Cftterum  iu  Quadragesima  /MMitinenliae  vela  pan- 


et  lilibus  jejunatis,  et  percutitis  puynis  humilem  : 
ut  quid  mihi  jejunalis  (Ibid.  3,  4)  ?  Quale  illud 
potest  esse  jejunium,  cujus  iram  non  dicam  nox 
occupat,    sed  luna  inlegram  deielinquit  ? 

Tcip»um  considerans  noli  in  alterius  ruina,  sed 
in  mo  opcre  gloriari  :  nec  illoruiu  tibi  exempli 
prcpouas,  qui  carnis  curam  facicntes,  possessio- 
niini  redditus  el  quotidianas  domus  impensas  swp- 
putaiii.  Nec  eniin  undecim  Chrisli  apostoli  Judae 
prodiiione  suut  fracti  :  nec  Philelo  et  Alexandio 
naufragitiin  facieule,  caeteri  a  cursu  fldei  subsii- 
terunl  (/  Tim.  u,  8,  40).  Convivia  quoque  tibi  sunl 
vitanda  saecularium  ;  maxime  eorum  qui  hor  oribus 
tument.  Nam  pinguis  venter  non  g'gnit  sensum 
teuucm. 

Docet  iEsopi  fabula,  plenum  muris  veutrem  per 
angustum  forainen  egredi  non  valere.  Quoscunque 
namque  formosos,  calatmslratos,  crine  compo- 
sitos,  vel  buccis  rubentibus  videris,de  armeuto  Jo- 
viuiaui  sunt :  inter  quos  grunniunt  sues  f.  De  no- 
stro  grege,  tristes,  pallidi,  sordidi  [A/.  sordidalil, 
et  quasi  peregrini  hujus  saeculi,  licet  sermone  ca- 
reanl  [Al.  taceanl],  habitu  loquunlur  et  gestu  : 
Ueu  mihi !  quia  peregrinatio  mea  proiongala  etl 
(Psal.  cxix,  5).  Unde  saccus  el  jejunium  arou  sunt 
poenitentise,  el  auxilia  peccatoruin  *•  Et  si  eduo* 
bus  necessariis  unum  est  subtrahendum  :  migii 
cligam  jejuniuro  absque  sacco,   quam  saccuiu  ibs- 


deuda  sunt,  et  tota  aurigce  retinacula  equis  laxanda  n  que   jejunio.  At  vero  hi  quibus  poenitenfia    praeci- 


properanlibus  :  quanquam  alia  sit  condilio  saecula- 
riuin,  alia  monachoruni.  Saecularis  homo  in  Qua- 
dragcsfina  veutris  ingluviem  decoquit,  et  in|cochIea- 
ruiu  utoiein,  eucco  victitans  suo,  futuris  daplbus  ac 
saginx  aqualiculum  parat.  Monachus  in  Quadrage- 
siina  suosdiuiittat  equos,  ut  sibi  meminerit  semper 
esse  currendum.  Fiuilus  labor  major,  infinitus  mo- 
deiatior  est.  lbi  eniin  respiramus  ;  hic  perpeluo 
inccdimus.  Sic  tamen  comedas  \  ut  statim  post 
c.bum  possis  legere,  orare,  et  psallere.  Ideo  siut 
tibi  casta,  siinplicia,  moderata,  et  non  superstiliosa 
jejunia. 

Sed  quid  prodest  oleo   non  vesci,  el   moleslias 
qsiasdam  difficultaiesqueciborum  quxrere,  carycas, 


pitur,  consequentcr  ad  jejuuium  saccum  copulant. 
Non  quidem  sanat  oculum,  quod  calcaneo  adliiue- 
tur.  Jejunio  passiones  corporis,  oratione  pe*tes 
sauandae  sunt  mentis.  Igilur  per  jejunium  osteudi- 
tur  nos  ire  in  paradisuni,  unde  per  saturiuteui 
fueramus  ejecti.  Nam  jejunium  cural  vulnera  de- 
linquenlis,  curalosque  sanctificat. 

CAPUT   XIV. 
De  eontemplationet  oratione,  et  lectione. 

Si  monachus  esse  vis,  non  vidcri,  habeto  ctiram, 
non  rci  familiaris,  cui  renuntiando  hoc  esse  coepi- 
sti,  sed  anima?  luae.  Ama  scieutiam  Scripiurarum, 
et  carnis  fiiia    non   amabis.  Corpus  pariter   ini- 


pper,  nuces,  paliuirum  fruclus,  similam,  et  mel  ?  D  «usque    tendantur  ad  Dominum.    Sic  teipstim   in 


Tola  hortorum  cultura  vexatur,  utcibario  panenou 
vescamur  :  et  dum  delicias  seciamur,  a  rcgno  coe- 
lorum  retrahiniur.  Nec  si  biduo  aut  triduo  jejuna- 
veris,  pules  te  jejunantibus  esse  meliorem.  Tu 
jejunas  et  irasceris ;  ilic  comedit,  et  forle  [A/.  fron- 
te]  bianditur.  Tu  vexationem  mentis  et  ventrisesu- 
riem  jejunando  [A/.  rixando]  digeris  :  i!le  modera- 
tius  alitur,  ct  gratias  agit  Dco.  Unde  quotidie 
clamat  Isaias  :  Won  talejejunium  eleyi,  dicit  Domi- 
nus  (lsa.  lxiii,  5).  Ct  iterum  :  In  diebus  jejuniorum 
vestrorum  inveniuntur  voluntates   vesirce  :  et  omnes 

1  Addunt  alii  libri,  c  Ul  semper  esurias.  » 

1  Rubeus,  i  Imo  inter  ejus    sues  gruiiniunu  > 


coelum,  animo  gestiente,  praecurras  [A/.  procur^J, 
ut  dum  corpore  moraris  in  terra,  jam  ad  Christum 
mente  pervenias.  Assuescas  ^quoque  ad  oratiui.cs 
et  psalmos  nocte  consurgere,  mane  hymnos  canere  ; 
terlia,  sexta,  nona  horastare  in  acie  quasi  bellato- 
rem  Christi,  accensaque  lucerna  reddere  sacrifl- 
ciuin  vespertinum.  Sic  dies  transeat,  sie  nox  iove- 
niat  laborantem;  orationi  lectio,  lectioni  succedat 
oralio.  Praecipue  ea  quae  sancti  faciunt,  iu  con- 
spectu  Dei  faciunt,  et  pleniorem  scientiam  Dei  ic- 
cipiunt ;  et  pieuius  divinis  imbuti  sunt  disciplinis 

Mox  locum   psalmi,  Heu  mihi,  etc,    praetenuittiu 
'  Perperaiu  Martiauxus,  4  Et  aiia  peccatoruui  i 


3C6  REGUU  MONACir^Ullf:  W 

Si  enim  «grotus  et  aestuans  febrihus  aquam  fri^i-  A  bor  mentis  esse  quam  carnis.  Quomodo  enim  quod 

inanu  ei  corpore  fit,  inanus  et  corporis  laborecom- 
pletur,  ila  qnod  nd  lectionem  pertinet,  magis 
mfenii*  est  labbr.  Litterae  namque  marsupium  non 
sequuntur,  Sudoris  tamen  rOmiteS  sunt  ei  laboris 
soclae  jejuntorum,  non  saturilatis  :  conttnentife,  non 
liixuri-.e.  Undc  quidam  Origehis  tliscipulus  dixit  , 
nouqiiam  se  cibum,  Origene  prac*ente,  sine  lectione 
siimpsisse  :  nunquam  inisse  [Al.  rvenisse]  somnum, 
nisi  unus  e  fratribus  sa  ris  Liiteris  persoriaret. 

EiIpiiI^s  autem  cuculi>s  capita  sua  velent,  ne  al- 
ter  atterum  aspiciat  maiidticantem  :  ne  loqui  quid- 
quain  liceal  dum  manducanl.  Igiiur  quando  come- 
deris,  co^ita  quod  staiim  tibi  orandum  illico  et 
legendum  sit. 

De  Scripturis  sanciis  babeto  fixnm  versilum  nu- 
merum.  Istnd  pcnsum  Domiuo  tuo  redde.  Nec  ante 
membra  quieti  concedas,  quam  calathum  [A/.  pal- 
ladium]  pectoris  tui  hoc  subtegroine  compleveris 
Post  sanctas  Scripturas,  doctorum  hominum  tra- 
ctatus  lege,  fcoruin  dumaxat  quoruro  fldes  nota  est ; 
quoniam  eruditio  limorem  creat,  imperitia  contt- 
dehtiam.  Sed  tuhc  Scriptura  proderit  legenti,  si 
qtiod  lefceris,  opere  compleatur. 

lllorum  igitnr  tractatibus,  illorum  'delecteris  iri- 
geniis  et  libris,  quorum  pislas  fidei  non  vaoillat. 
C&teros  sic  lege,  ut  mSgis  judices  quem  sequcris. 
Gaveas  omnia  apocrjplia  :  et  si  quando  ea  tlon  ad 
doginatum  veritatem  legere  volueris,  sctas  non  eo- 
rum  esse  qubrum  titulis  pramotantur  :  multaque  in 


postulet,  et  dical  ad  medirum  :  Vim  patior, 
erucior  (A/.  nror).  exanimnr,  iisqnequo,  mcilirp; 
ciamabo,  et  nou  examlie?  ?  ei  respomle.a  shpictt- 
tissimus  medicus  :  Scio  quo  tempoto  dehetiui  dnre 
quod  poslulas,  non  misereor  modo,  quia  mseii 
cordia  isla  crudelitas  esl,  et  volunus  tua  contra  te 
petit  :  fta  Dominus  nosler  sriens  vlemenliae  su» 
pondera  atque  mensuras,  iuierdum  noii  exaiidit 
clamantem,  ul  eum  probet,  et  magis  provoeet  ad  ro- 
ganduni;  el  qtiasi  igne  excoctum,  justiorem  et  pu- 
riorera  faciat. 

Ad  orationem  hocie  consurgenti  non  indigcstio 
cibi  ructum  faciat,  sed  inanilas.  Nam  quidam  vir 
inter  paiioreseximius  :  Sicul  fumiis,  inquit,  fugal 
apes,  sit  indigesta  ructatio  avertit  Spiritus  saucti  B 
charisroau.  Ructus  autem  dicitur  proprie  dige- 
stio  cibi ,  et  concociarum  escarum  iu  ventum 
elftatio.  Quomodo  ergo  juxta  qualitatem  ciborain 
de  stomacho  ructus  erumpit,  el  vel  boni,  vel  mali 
odoris  flatus  indicium  cst,  ita  interioris  hominis 
cogiutiones  verba  proferuut ,  et  ex  abundantia 
cordis  o$  loquitur  (Luc.  vi,  43).  Jusius  comedens 
replet  animara  suam.  Gumque  sacris  doctrinis 
fttcrit  satialus,  de  boui  cordis  thesauro  profert  ea 
quae  bona  fcuol. 

Crebrius  lege,  et  disce  quainplurima,  et  tenehte 
le  codicein,  somAus  obrepal,  el  cadentem  aciein 
pagina  sadcta  suscipiat.  Et  quanqUain  Apostolus 
semper  orare  nos  jubeal,  el  sanctis   etiain   ipse 


toronus  oratio  sit,  umen  divisas  orandi  horas  ue-  G  bis  admista  vitiosa.  Et  grandis  prudentias  esl  aurum 

in  luio  qd«rere.  Quid  eftim  hcil  cum  Psalterio 
Horatius  ?  cum  Evahgeliis  Maro?  cu  u  Apostoio 
Gicero?  Quae  socieUs  lucis  ad  teiiebras  ?  Ne  ergo 
legas  philosophos,  oratores,  poetas,  ne  in  eorum 
lectione  requiescas  ;  nec  uobis  blandiainur,  si  his 
quse  scripta  sunl  non  credimus,  cum  aliorum  cou- 
scicntia  vulneretur;  et  putemur  probare  quse  dum 
legimus,  non  reprobamus.  Absit  ergo  ut  de  ore 
Christiano  sonet  Jupiter  omnipotens,  et  Mehercule, 
et  Mecastor,  el  caetera  magis  portenta  quam  nu* 
mina. 

At  nunc  etiam  sacerdotes  Dei,  omissis  Evingfr* 
liis  et  prophetis,  videmus  comoedias  legere,  ama* 


betuus  habere  :  ut  si  aliquo  fuerimus  opere  do 
tenii,  ipsuui  nos  ad  oflicium  tempus  adtnoueat.  Mec 
cibi  auie  suioanlur,  nisi  oratione  prseinissa.  Nec 
recedatnr  a  mensu,  nisi  referautur  graiiae  Giea- 
tori.  Egredientes  hospitium  armel  oratio»  et  ingre- 
dientibus  occurrat  oratio  anle  quain  ses^io  :  nec 
prins  corpusculum  requiescat,  quam  auiuia  pausc- 
tur  [A/.  pascalur]. 

Ad  omnem  actum,  et  ad  omnem  inces^um,  ma- 
aus  pingal  crucein.  Dominicis  diebus  orationi  |A/. 
§dd*  UoiumJ  et  leclioni  vaceiur.  Qtiod  qnideni  in 
emni  leinpore  Completisopusculis  faciaut.  Quotidie 
de  Scripturis  sanctis  aliquid  discatui  [AL  dicatur). 


Providendum  etiam  ut  diein   solemnem,  nou  taui  n  Loria   Bucobcorum    versuum  verba  cantare  [AL 


eiborum  abundantia  9  quam  spiritus  exsuiutione 
celebremus  :  quia  vaide  ab*urdum  est  nimia  satu- 
riUte  velle  martyrem  honorare,  quem  scias  Deo 
placaisse  jejuuiis. 

Sacerdotes  quoque  pro  omnibuS  orare  debent 
[A/.  solent],quorum  eleemosynas  oblationesqae  reci- 
pianuSaepe  ui  manibus  tuis  divina  sit  lectio  et  crebrae 
orationes,  ut  omnes  cogltationum  sagili* ,  quibus 
adoiescentia  percuti  solet,  bujuscemodi  clypeo  re- 
.  peUanUr.  Quoniam  difficiie»  imo  impossibile  est 
,  pefiurbatiooom  vitiis  carere  qoempiain.  Nam  fre- 
quens  lectio,  quotidiana  mediutio,  solet  magis  la- 


tentare],  tenere  Virgilium,  et  id  quod  in  pueris 
necessitatis  est,  criroen  in  se  facere  vohmtatis» 
Scientia  autem  pietatis  est,  nosse  legere  Scriplu- 
ras,  prophetas  inteiligere ",  Evangelio  credere, 
apostolos  noii  ignorare.  Nec  putemus  in  verbis  Scri- 
pturaium  esse  Evnngeliiim,  sed  In  sensu  :  noo  in 
superflcie,  sed  in  inedulla.;  non  in  sermonum  foliis, 
sed  in  radice  rationis. 

Si  quid  autrm  ignoras,  si  quid  de  Scripturis  do- 
bitas,  interroga  eum  quem  vita  commendat,  excu- 
sat  atas,  fama  non  reprobat.  Aut  si  non  est  qui 
possit  expouere,  melius  est  aliquid  oescire,  securt 


gApud  Bubeunh  <  Nosse  legem,  prophelas  inlelHgere,  i  etc. 


3C7 


S.  HlEUONYMl  01'EUUM  MANTISSA. 


3  8 


\Al.  lac.  sccur.-],  quam  ctim  pcriculo  disccre.  Me-  A  corpus  inTasit   exhausium,  el  sine  ulla  rcquie, 

*•  ...  .«    .  ,       ■*.    .         • i:i  :i»     _:■        »:«!     ii.f^liA  * 


meiitu  quia  in  uietlio  laqueorum  ambulas.  Malo 
euim  apud  te  vereiundia  parumperquam  causa  pe- 
ticlilari.  Qui  tamenquod  novil  inierrogat,  non  voto 
[Al.  inodo]  discendi,  sed  sludio  cognoscendi,  ao 
noverii  ille  qui  rcsponsurus  esl,  in  similitudinem 
PharisaKorum,  non  quasi  discipulus,  sed  quasi 
tcutalor  accedit.  Plerique  eiiam  delractorum,  dum 
verba  sacri  eloquii  plus  quam  debent  disculiunt, 
iu  camalem  iuieilectum  cadimt. 

ln  divinis  atitem  Scripimis  et  libris  mclius  est, 
(•bscura  reltnqucre  ul  sunl,  quaiii  aliquid  lemcre 
vel  prave  imitari,  quod  nescias.  Sant  quoque  nou- 
nulli,  qui,  rugata  froule,  deuiisso  snpercilio,  ver- 
bisque  trutinalis,  aucloritalcm  doctorum  s.bi  vin- 
dicaut.  Non  quod  ipst  diguuiii  aliquid  arroganlia 
noveriiii,  seJ  quod  siinplices  fralres  quaedaiu  vi- 
dentur  sui  eonipanliono  uescire.  Eveuit  eliam 
iuterdum,  ul  cum  moliciim  scienti«e  quis  habuerii, 
elatus  iu  supcrbiain  discere  dcsi&lat  [.1/.  add.  el 
legere] ;  el  paulalim  eo  qucd  n.hil  addilur,  subtra- 
hitur,  ul  vaeuus  disnplinis  peuitus  remancal l ; 
ferrumque  quo.l  acutum  eiat,  hebetelur.  Sed  et 
jam  propheiam  liorrere,  eloqtieniis  est;  iion  Cbri- 
stum  sapere,  saphniis;  injtiriaui  lecisse,  virtutis; 
alfeua  possidere,  poteiuia:;  innoceiilem  circunive- 
nire,  aslulia*;  huiuilem  desspoxisse,  nobitilatis.  Sic 
eiroribus  pleua  sunl  omuia ;  el  ad  hoc  usqtio  Yeri- 
tas  obscuraiur,  ul  in  mortis  greinio  jacuisse  beati- 
tudo  dicatur. 

Nobis  vero  nil  placet,  nisi  quod  ecclesiaslicum 
esi,  et  quod  publicc  in  Ecclesia  |A/.  add.  dicere] 
non  liiueiiius.  In  his  lamcu  ita  facere  solemus. 
Quando  enim  philosophos  legimus,  quaudo  in  ma- 
nus  nosiras  libri  veniunl  sapieutiaj  saecularis,  si 
quid  in  eis  utile  reperiiuus,  ad  noslrum  dogma 
comertimus.  Si  quid  veio  superiluum,  de  iilolis,  de 
autore,  de  cura  saecularium  rertim,  bacc  radiinus, 
h:s  calvitium  iuducimus,  tuec  in  unguiuin  morcni 
ferro  acutissimo  desecamus. 

Referam  tibi  mea.*  iufelicitatis  bisloriam.  Cum 
anie  annos  plurimos  doino,  parcntibus,  sororibus 
[A/.  sorore],  cognalis  et  quod  his  diflicilius  esl, 
cousueludine  lautioris  cibi,  propter  cceloruni  me 


quod  dictu  quoque  incredihile  sit,  sic  iufelica 
niembra  depasta  est  ui  ossibus  vix  haeterem. 
Interim  paranlur  cxsequiae,  et  vilalis  animae  cah>r, 
toto  jnm  corpore  frigescenie,  in  solo  lanium  re- 
pente  pcclusculo  palpilabat;  cum  subilo  raptus  iu 
spiritu  ad  tribunal  Gbristi  pertrahor;  ubi  tantuin 
luminis  eral.  et  tantumexcircumstantiuin  claritate 
fulgoris,  ut  projectus  in  terram  sursum  aspicere 
non  auderem.  Interrogalus  de  conditione,  Chrislia- 
num  me  esse  respondi.  Ct  ille  qui  praesidebat  : 
Blentiris,  ait.  Ciceronianus  cs,  non  Cbristianus. 
Ubi  enim  est  thesaurus  tuus,  ibi  et  cor  tuuui 
(Matth.  vi,  21).  Illico  obmalui,  et  inler  verhera, 
nain  caeJi  me  jusserat,  conscientiae  magis  igne  tor- 
quebar  :  illuni  mecum  versiculum  tepeteus  :  /n 
inferuo  tulem  qui$  confitebitur  tibi  (P$aL  vi,  6,  ? 
Clamare  tamen  coepi,  et  ejulans  dicere  :Miseiere 
mci,  Domine,  miserere  mei !  Hjcc  voi  iuter  Dagclla 
resonabat.  Tandem  ad  proesidentis  genua  provoluti 
qui  astiterant,  precabantur  ul  veniam  tribuerel 
adolescenlia?,  et  errori  locum  poeuiteutiae  daret  [Ai. 
commodaret  ] ,  exacturus  deinde  cruciatoin  9  si 
geutilium  aliquando  litlerarum  libros  legissem. 
Ggo  qui  in  lanto  constrictus  arliculo,  veliem  etUm 
majora  promittere :  dejerare  coepi,  et  nomen  c\m 
obtestans  dicere  :  Domine  ,  si  un?uam  haboero 
codices  sxculares,  aut  si  legero,  te  negavi.  In  haec 
sacramenti  verba  dimissus,  revcrlor  ad  superos,  el 
q  miraniibus  cunciis,  oculos  aperui,  tanto  lacryma- 
rum  imbre  perfusos,  ut  etiam  incredulis  fidcm 
facerem  ex  dolore.  Nec  vero  sopor  ille  fueral,  aut 
vana  somnia,  quibus  saepe  deludimur.  Testia  est 
tribunal  illud,  ante  quod  jacui,  teslis  judicium 
triste,  quod  limui.  Ita  mihi  nunquam  lalein  con- 
lingat  incidere  quaesllonem.  Nam  fateor  vulueribua 
hahuisse  pienas  scapulas1,  plagas  sensisse  posi 
somnum ,  et  tanlo  dehinc  sludio  divina  legisse, 
quanlo  rmorlalia  ante  non  legerem. 

Quodque  pra?ter  psalmoium  et  orationis  ordinera, 
quod  lihi  hora  terti?,  sexta,  nona,  ad  vesperuin, 
media  nocte  el  mane  semper  exercenduot  est  :  sta- 
tue  quot  horis  Scripturam  sanctam  ediscere  debeas, 
quanto  tempore  legere,   non  ad  laborem,  sed  ad 


regua    castrassem.  el  Uierosolymam   miliialurus  D  delectaiionem  et  instructionem  animae.  Cumque  li 


pergerem ;  bibiiolhecat,  quain  inihi  Romae  summo 
studio  confeccraiu»  carere  non  poteram.  Itaque 
miser  ego  lecturus  Tuliium  jejutiabam.  Post  no- 
ctiuin  crcbras  vigilias,  post  lacrymas,  qua»  prseter- 
itoruni  recordatione  |A/.  recordaiio]  peccaloruin  tx 
ititimis  visceiibus  fluebant  [  A/.  eruebal  ],  Plaulus 
suniebatur  in  manus.  Si  quando  in  inemelipsum 
reversus  propbetam  legere  coepissem,  serino  horro- 
bal  iucullus.  Et  quia  lumcn  caecis  oculis  non  vide- 
bam,  non  oculorum  putabam  culpam  e&se ,  sed 
soiis.  Dum  ita  me  anliquus  serpens  illuderel :  in 
media  ferme  Quadragesima  medullU  iufusa  febris, 

1  Idem,  i  El  vacuum  disciplinis  pectus  rem  du- 
cat,  i  elc. 


flnieris  spatia,  et  frequenter  ad  flgenda  genua  solli* 
citudo  aniiui  suscitaverit ,  aut  texenda  compone, 
aut  qux  sunt  teita  respice,  quae  errata  repreheude, 
quae  sunt  facienda  constitue.  Si  tanlis  operum  va- 
rietatibus  lueris  occupatus,  nunquam  tibi  die« 
longi  eruut.  Sed  quamvis  «stivis  tendantur  soli- 
bus,  breves  videbuntur,  quibus  aliquid  operts  prw 
lermissum  est  [At.  non  est].  Haec  observaus,  te- 
ipsum  salvabis  et  alios,  et  eris  magister  saucue 
conversationis ,  muitorumque  castitaiem  lacnioi 
tuuin  facies. 
Dicas  psalmum  in  ordiue  luo,  in  quo  non  dulcedo 

1  Verius  in  sliis  lihris :  i  Liventes  fateor  babuisse 
me  scapulas,  »  ctc. 


3C9  REGULA   MONACHORUM  37Q 

*ocis,  sed  iner.iis  »ff»clus[j4/.  tacet  affectus]  quae-  A  sunt  in  legc  Dei  meditari  die  ac  nocte,  januan) 

pulsare,  et  sseculum  prseeuntes  calcare  !.  Prsepa- 


ratur,  scribente  Apostolo  :  PsaUam  spirilu,  psallam 
et  mente  (1  Cor.  xiv,  15).  Legerat  enim  prneceptum, 
ptalli'e  sapienter  (Psal.  xlvi,  8).  Nam  elamor  8n 
Scppturis  non  esl  vocis,  sed  cordis.  Sed  nunquid 
verborum  iiiiiliiiiuline  flecli  Deus,  tit  liomo  potesl? 
N«»n  ei.im  verbis,  sed  corde  orandus  est  Deus.  Mc- 
lior  est  septem  [AL  quinque]  psalmorum  decanta- 
lio  cuin  rordis  purilate  et  sOeniiate,  ct  spiritati 
hilariiate,  quam  totius  psallerii  modulatio"  cura 
utxietate  cordis  et  irislitia.  Cantor  quoque  pellatur 
nt  tioxius,  tibicinns  et  psaltrias  et  isliusmodi  [AL 
add.  cliorum  dialioli]  qtiasi  mortifera  Sirenarum 
earmina  proturba  ex  aedibus. 

Sic  auiem  crudienda  est  anima,  qtiae  futtinim  est 


reinus  igitur  nobis  forliludinem,  assumamus  nobis 
pcrfectum  robur,  ut  inler  errorum  tenebras  et  con- 
fusionem,  in  nocti*  scientia  Cbristi  lumen  anparcat. 
Diesqne  noster  nubem  babeat  proteg^ntem,  ut  bis 
ducibus  ad  terrani  sanctam  pervcnire  valeanuis. 
Quid  enim  erudilionc  melius?  quid  suavius  disci- 
plina?  quid  dulcius  Domino?  Sit  aiitem  convivium 
Cbristus,  leclio  Cbrislus,  qnies  Cbristus  [AL  tacet 
qtiies  Cbrislus],  cogitalio  Cbristus.  Qtiae  enim  po- 
tesi  esse  vita  sine  scientia  Scripturarum,  per  quan) 
eliam  ipsc  Cbristus  agnoscilur?  Qui  c'»bi,  quas  mclla 
sunt  dulciora,  quam  Dei  scire  prudeiitiim?  S.ipicns 
quoque  nunquam  solus  csl;  babet  sectim  omnes  qui 


templum  Dei  quod  nibil  aliud  discat  audire,  nibil  &  boni  sunt  et  fiierunt;  et  animum  liberum  quocun 

que  vull  transferri ;  quod  corpore  non  polest,  co- 
gilatione  compleclitur.  Et  si  liominiun  i.opia  fneril, 
loquitur  cuin  Deo  :  nec  unquam  est  miims  s«.*lust 
quam  nim  solus  fuerit.  Prima  namque  snpieulia 
est,  caruisse  stuhitia ;  scd  slitlliiia  caruissc  non 
polest,  nisi  qtii  intellcxcrit  illam.  Sed  vcra  quidem 
sapientia  csl  \  nuper  f.icttim  se  nosse  :  el,  ut  sic 
loquar,  in  carne  jtistoruin  impcrfecla  peifcctio  cst. 
Parum  tamcn  est  scire  qtiod  nescitis,  sed  pnu!e:ilis 
bominis  est  nosse  mensuram  suam  :  quam  qui  igno- 
ravcrit,  quanlo  ampliora  qmrsicril,  tanio  magis  ad 
inferiora  collabilur  •.  Discamus  igilnr  iu  terris, 
quorum  nobis  scienlia  perscveret  in  coeiis. 


loqui,  nisi  quod  ad  timorcm  Dci  pertinet.  Turpia 
[Al.  add.  verba]  nou  intelligat  :  cantica  mitudi 
ignoret.  Nou  suut  contcmnenda  qtiasi  parva  sint, 
sine  quibtis  tuajora  constarc  non  possunt.  Grajca 
narrat  historia  Alexandrum  potentissimum  regcm 
orbisque  domitorem,  et  in  moribus,  et  iu  incessu 
Lconidis  paedagogi  sui  nou  potuisse  carere  vitiis, 
quibus  adbtic  parvulus  fuerat  iufectus. 

Da?montim  itaqtie  cibus  est  carmiua   poctarum, 

saerularis  sapienlin,   ibetoiicorum    pompa    verbo- 

rnm.    Hxl*  sua   omnes  suavliale  dclcctant,  et  dum 

versilms   aures  dulci  modulatioiie  currcnlibus  ca- 

piunt,  auimam  qitoque  pcneirant,et  pcctoris  interna 

devinciunt  [Al.  devinciini].  Verum  ubi  cum  suniino  ~ 

studio  fuerint  ac  laboro  perfecta,  nibil  alitid  nisi 

inanem  sonum  et  sermonum  strepiium  suis  leclori- 

tius  tribuunl.  Ntilla  ibi  saturitatis,  nulla  justiti.e 

refectio  reperitnr.  Studiosi  earnm  in  fame  vcri  ci 

viitutum  penuria  perseveraut.  Mibi  aiitctn  cura?, 

non  quid  Aristoteles,  scd  quid  Paulus  doccal.  Ornat 

enim  doctriuam  Dei ,  qui  ca   qux  comlitioni  suae 

opla  suut  facit  :  et  e  convcrso  confuiidil  illam,  cui 

ronditio  sua  di*plicet.  Mouacbits  autem  non  doclo- 

r*»s,  sed  plangentis  babd  ofiiciiitn,  qui  vel  se  vel 

mnndtim  lugeat,  el  Domini  pavidus  praistolatur  ad- 

ventum;  qui  sciens  imbecillitatem  suam,  et   vas 

fragile  quod  portat,  limet  offendere,  ne  impingat  et 

corruat  et  frangatur  :  seque  monacbutn  esse  non 

Joquendo  et  disctirsando ,  scd  taceudo  el  sedendo  D 

noverit.  Sit  quoqne  tibi  sermo  siiens,  et  silentium 

loquens,  nec  cittis,  nec  tardns  inccs^us. 

Ac  uuusquisque  quando  ad  commtinionem  Ingre- 
ditnr  cum  cuculla  tantum  accedat.  Habeant  qui  vo- 
lunt  suas  opes,  vase  gemmalo  bibant,  serico  ni- 
teant,  plausu  populi  delectenlur,  cl  per  varias 
Toluptales  diviiias  vinccre  nequeaut.  Nostrse  divitiae 

1  Addit  Riibeus,  aliiq-ie  :  <  Non  patentem,  panes 
Triiniatis  accipere,  ct  s.rculi  (liictus,  DomiuO 
pwctintc,  ralcare.  » 

*  ImIciu  libri,  i  llac  cst  bominis  vcra  sapientia, 
imperfecliiui  e^se  sc  nosse,  atqtie  ul  ita  loquar , 
cuiiclornm  in  carne ,  >  eic.  Paulo  qitoque  post, 
«  Non  csl  parnm  si-ire  quod  nescis.  i 

1  Viiio^c  legrbatur  aulca  coUocnbilHr. 


CAPUT  XV. 

De  vigiliis. 

Dignum  esl  *,  fratres,  aplumquc  prorsus  satisqu*! 
convenicns,  de  sanctis  vigiliis  nunc  diccre  ct 
proferre  sermonem,  quando  ipsa  lucubiatio  exigitur 
a  sollieilis.  Nox  ecce  csl  caligo  corporil  us  :  no;i 
solnm  boinines,  sed  ciiam  cunclos  in  somno  dei-nct 
auimantes  :  ul  rcformalis  viribus  pcr  soporem , 
possinl  diuliirnnni  [Al.  diurnos  labores]  sttslinere 
laborem  vivcntes.  Ronus  Detts,  qui  ila  prospcxii, 
ita  consiiiuii,  ul  bomo  exiturtis  ad  operauonem 
suam  usque  ad  vesperum,  baberet  vicarium  tempus, 
in  quo  a  duris  laboribus  et  multa  fatigatione  re- 
quiescerel  ■. 

Novimus  aulem  mullos  bominttin,  ul  aut  majori- 
bus  suis  placeant,  aul  sibi  aliqnid  pcculiariler  pro- 
sinl%noctis  parliculam  ad  aliquo^l  opusculum  scgro- 
gare ;  id  pro  lucro  duccre,  quod  furati  de  sopore 
suo  operari  potuerint.  A  Salomone  vero  laudatur  ci 
femina,  qua?  pensa  el  lanificitim  ad  lucernam  vi^i- 
lanter  exercet  {Prov.  xxxi,  40-31).  Addidit  eiia-n 
quod  ex  boc  laus  viro  ejus  in  porlis  cl  gloria  magin 

*  Excerpia  fcre  omnia  sunt  qiue  boc  rapiiu,« 
coniiiienitir,  ex  epislola  sive  iracialu  dcObsnvn- 
tione  vigiliarum,  qticm  super  cxcudimu»»  bocci-  loino, 
et  falso  asCriptum  llicronymo  osiend  mn< .  >«l 
Niccti  Trevirensis  episcopi  esse,  cx  mss  aucion- 
laie  evicimus. 

*  Mintis  bcnc  antca  lcgebatur,  Rcquiescerc  yr-&.- 
stilit. 


3fl  S.  HIERONYMI  OPERUM  MANTISSA.  372 

nasctlur.  Quod  si  ip  carnalibus  instramenlis,  id  A  cum  non  erubesxaui  improbS  in  perpelramlo  opere 

Met     iriAlni     ot   vacIiIiii     na<«Aeo«i>iia       ««■•■    ■•«■'Ini     «m..  e »:._.•       »!-•._. ^  o •     » !_  I'k-....^.l.::«  :«»&»;«  • 


tst,  victui  et  veslilui  necessariis,  qui  vigilal  non 

reprehenditur,  imo  laudatur  :  et  mirari  nie  fateor 

csse  aliqucs,  qui  sacras  vigilias  tam  spirituali  opere 

fructuosas,   orationibus,    hymnis,   lectionibusque 

fecundas,  aut  superfluas  aestimant,  autotjosasj  aut, 

qtiod  his  deterius  est,  importunas. 

'  £t  quidem  si  sunt  homiues  a  nostra  religione 

L   alieni,  qui  ista  sic  scntiant,  non  est  mirum.  Quo- 

}   niodo  enim  profanis  reiigiosa  placere  possunt,  qui- 

\   bus  si  placerent,  i.osiri  cssenl :  quia  sumus  utique 

Christiani  T  Si  vero  nostri  sunt  quos  vigiliarum  sa- 

Itiiifer  actus  offendit,  ut  nihil  de  liis  deterius  susni- 

cer  :  ai.t  pigri  sunt,  aut  somniculosi,  aui  quod  hls 

4st  pioximuin ,  seues  vel  infirmi.  Si  pigri  sunt , 


foediiatis.  Merito  ergo  Scriptura  in  Proverbiis  ingerit : 
Etl  confutio  quce  ducit  ad  peccatum  (Eccli.  iv,  25). 
In  bono  enim  opere  coufundi  peccaimn  est :  sicut 
in  malo  faciendo  nou  coufundi,  pernicies  est.  Si 
sanctus  es,  ama  vigilias,  ut  thesaurum  tuum  vigi- 
lando  custodias,  et  ipse  in  sanclitate  serveris.  Si 
peccator  es,  magis  cura  ut  vigilando  el  oraudo  pur- 
geris ;  dum  tunso  pectore  frequeutius  ciaines  :  Ab 
occultit  meit  munda  me  :  ct  att  alien.it  patce  $ervq 
{uo  (Ptal.  xvjii,  13,  14).  Gustandum  enim  videtur, 
quia  suavis  est  Dominus,  sicut  scriptum  est.  Qui 
ergo  gustavit,  inlelligii  et  sentit,  quantum  pondus 
pectoris  vigiiando  deponilur,  quantus  mentis  stupot 
exculitur,  quauta  lux  animam  vigilanlis  el  oraolis 


erubescanl,  quia  illis  iiisonant  proverbia  Salomo-  B  illusirat,  quaegratia,  quae  vj&iutio  membra  univers^ 


u!s  :  Vade  ad  formicam,  o  piger,  et  cemularc  viat 
ejut  (Prov.  vi,  6).  Si  somuiculosi  sunt,  eispergi- 
Staritur  Scriptura  proclamante  :  0  piger,  quoutque 
dormh  ?  Quando  aulem  de  tomno  turget  ?  paululum 
ifuidem  dormis,  modicum  tedett  putillum  autem  dor- 
milast  putillum  vero  complec{erit  manibut  peciut 
(lbid.  9,  10).  Si  senex  es,  quis  te  eoinpellit  ut 
vigiies  ?  Quanquani  et  non  compulsus  pro  aeiate  ta- 
wen  vigiias.  Et  st  stare  non  potes,  sed  luaui  cogi- 
l!*4  linpossibilitalein,  non,  debes  juveues  ol  valeules 
ad  lutim  revocare  lorporem,  quos  piopter  varias 
ietitationes  juyeniutis,  seipsos  propeusioiibus  nia- 
c^erare  decet  vigiliis.  Nam  athleta?  suis  incitatoiibus 
forliores  sunt;  et  lanieii  mouei  debilior,  pugnat 
ille  qui  fortior  est.  Maxime  quia  et  saucti  cornmni, 
si  fuerint  negligentes  ;  et  peccatores  pri&iinum  ieci- 
jTiunt,  si  sordes  fletibus  laverint. 

floc  ideo  dico,  ut  \e  bon  terreaut  descendcutes, 
aed  provocent  ascendentes.  Nihil  taui  facile,  quaiu 
oliosum  et  dormientem  de  aliorum  labore  et  viuiliis 
dispiitare.  Si  vero  iufirmus  es  membris,  quod  fa- 
cere  potes,  noli  reprehendere  :  imo  riga  et  tu  se- 
«funduih  prophetam  lacrymis  stratum  tuum,  et  dic  : 
Simemor  [ui  tui  tuper  ttratum  meum  (Ptal.  lxii,  7). 
Injunge  ie  etiani  vigilanlibus,  ul  te  suis  precibus 
juvent,  quo  adjutus  a  Domino  super  lectura  doloris 
ttii  canere  possis,  ut  et  lu  quandoque  merearis  di- 
cere  :  ln  matuiinit  meditabor  in  te ,  quia  fuitti  ad- 


lanificat.  Vigilaudo  omnis  timor  excluditur,  fi  lucia 
nascilur,  caro  maceratur,  vitia  labescunt,  chariias 
roboralur,  recedit  stultiiia,  accedit  prudenli.i,  inens 
acuitur,  error  oblundiiur;  crimjnuin  caput  diabo» 
lus,  gladio  spititus  vulneratur. 

Quid  bac  utiiitate  magis  necessarium*  quid  isiis 
lucris,  comiuodius  [Al*  conunodalius]?  quid  kac 
dilectione  suavius?  quid  hac  felicitate  bealius? 
leste  etiam  ^rophela  qui  in  principio  psalmprum 
suorum  beatum  viruin  describens,  suiuiuaiii  beati- 
tudiuem  ejus  iu  hoc  versiculo  collocavil,  si  iu  lege 
Dei  meditatur  die  ac  nocte  (Ptal.  i,  1).  Bona  est 
quideui  diurua  meditatio,  sed  efficacior  est  nocturna. 
Quia  per  dieni  necessitates  obstrepunt,  occupatiQrv 
nes  distrahuut  mentem,  sensum  duplex  cura  di- 
spergit.  Nox  auiem  secreia,  nox  quieta,  opportu- 
uaiii  be  prxbet  oranlibus,  aptissimain  yigilautibus  ; 
dum  carualibus  occupationibus  expedilum,  colie- 
ciuiii  seusuin,  intenlum  [Al.  in  totum]  homiuem 
diviuis  conspectibus  sislit.  Guraudum  eat  eliam  n^ 
iiimietaie  cibi  vel  potus  vigilaturi  pectus  onereiur, 
ne  cruditates  eructantes  et  ciapulam,  nou  soluni 
ipsi  nobis  [Al.  add.  insuaves  siinus],  sed  eliatu 
gratiae  spiritus  indigni  judicemur.  Ergo  laiiqium 
divino  fruituri  ministerio  anle  uos  per  abslineu- 
tiam  parare  debemua  :  ut  ingravati  expeditius  vigi- 
lare  possimus. 

Gogitatio  quoque  mala  pellatur,  ne  uiale  vigilan- 


jutor  mqut  (Ibid.).  Alioquin  stulluin  et  salis  exlra-  D  tis   oratio  fiat,  sicut  legttur,   in   peccatum    (Ptal. 


neuni  est,  ut  quia  ipsi  currere  non  valemus,  bene 
lurrentibus  derogemus.  Nam  etsi  non  possumus, 
deberaus  congratulari  poteutibus.  Sicut  enim  de 
cousensu  malitiae  particfpatur  cuiu  facientibus  poena, 
sic  participatio  gtbris  speranda  est  de  consensu 
bonitatis.  Alios  emm  efleclus  coronat,  alios  voluu- 
tas  pia  Isetifical.  Nec  sane  onerosum  vel  diflicile 
videri  debet,  etiam  deiicatis  corporibus  in  septi- 
inana  duarum  noctium,  idest,  Sjbbati  atque  Doiui- 
nics  portionem  aliquaui  Dei  uunislerio  depular6. 
lsta  enim  quasi  puriiicalio  est  diehim  quinque  yel 
iioct«um,  quibus  stupore  camali  ingravescimus,  ac 
mundauis  actibus  oscitamus. 
Xujj  erubescai  aliquU  iu  bono  studio  sauctiiatis. 


cvui,  7).  Suntenim  et  ex  inaligno  vigilix,  sicut  in 
Proverbiis  legitur :  Ablatut  ett  somnut  ab  oculit 
eorum:  Nonenim  dormiunt,  inquit,  niti  mate  feee- 
rint  (Prov.  iv,  16).  Absint,  abaiut,  ab  hoc  convenlu 
tales  vigilix ;  sit  potius  vigilaiiiibu»  pectus  clausum 
diabolo,  apertum  Ghristo  ;  ut  quem  iabiis  sonauius» 
corde  leneamus.  Tuuc  eiuut  acceplabiie?  uoslras 
vigiiiae,  tunc  pernociaiio  salutaris  :  si  competenti 
diligenlia,  et  devotione  sincera,  miiiislerium  nur- 
btruiu  diviuis  oblutibus  ofleraiur. 

CAPUT  XVI. 
De  vettibut. 
Fusca  tunica  vestiaris»  vilis  luuica  contempfcum 


873  REGULA  MONACHORUM.  #4 

nuindi  probet :  iu  duntaxal  ne  animag  luus  lumeat,  A  giutionibus  mens,  et    »d  inslar  fornicanlis  Jerusa- 


ue  babitus  sermoque  dissentiant.  Nam  Testis  ipsa 
vilis  et  pulla,  animi  lacenlis  indicium  est ;  Qui 
euim  moilibus  vcitiunlur,  in  domibus  regum  sunt. 
Tales  namque  vestes  habeas  quibus  pellalur  fri- 
gus  * ;  non  quibus  vestita  corpora  nudeniur,  quae 
uec  sint  inondas,  nec  sordidae,  el  nulla  diversitate 
ifotabiles  :  quia  nec  affeciaUE  sordes,  nec  exquisita 
munditiae  conveniunt  Cbristiano.  Sed  ne  hoc  ipsum 
jactantiain  tibi  generet,  quod  saeculi  jactantiam 
coiitempsisti :  ne  cogitalio  tacila  subrepat,  ut  quia 
rorsitan  inauratis  vestibus  placere  desisli,  placere 
coneris  in  sordibus.  Nibil  euim  iululimus  in  hunc 
muudum,  nec  auferre  quid  possumus. 
At  nunc  plerosque  videas  armaria  slipare  vesli- 


lero,  omni  transennti  divaricet  pedes  suos.  Nec 
idcirco  tibi  ab  opere  cessandum  est,  quia  Deo 
propitio  uulla  re  indiges  %.  Sed  ideo  cum  omnibus 
laborandum  est,  ui  per  occasionem  operis  nihil 
aliud  cogites,  nisi  quod  ad  Domini  perlinet  servitu- 
lem.  Simpliciler  loquar,  quamvis  omnem  censum 
luum  in  pauperes  dislribueris,  nihil  apud  Christum 
erit  preliosius,  quam  quod  manibus  tuis  ipse  confe- 
ceris.  Sudore  enim  et  iaborc  nimio  ad  ubertatem 
fructuum  perveniemus. 

CAPUT  XVIII. 
De  laude  religionis,  et  de  inductione  ad  eam. 

Exstruis  quidem  monasteria,  et  multus  a  te  per  in- 


bus,  tunicas  mutare  quotidie;  el  tameii  tiueasnon  B  sulas  Dalmaliae  sanctorum  numerussusteniatur;  sed 

melius  faceres,  si  et  ipse  sanctus  iniersanctos  vive- 
res.  DifDcile,  imo  impossibile  est,  ut  et  praesenti- 
bus  quis  et  aetemis  [Al.  futuris]  frualur  bonis  :  ut 
et  hic  venirem  ibi  mentcm  impleat,  et  dc  delieiis 
transeat  ad  deiicias  :  ut  in  utroque  sxculo  primus 
sil,  et  in  cceloet  in  terra  gloriosus  appareat. 

Quod  aulem  asseris  eos  melius  facere  qui  utuniur 
rebus  suis,  clpaulalim  fructus  posscssioutim  paupe- 
ribus  dividant :  quam  illosqui,  possessionibus  vendi- 
tit,  semei  oimiia  largiantur  ;  non  a  me,  sed  a  Do- 
mino  respondealur  ;  Si  vis  perfeetus  esse,  vatle,  elc. 
(Matth.  xix,  21).  Nec  a  suo  studio  monachi  retrn- 
hendi  snnt  luigua  viperea,  morsu  savissimo;  qtii- 
bus  argumentaris  et  dicis  :  Si  omnes  se  clauscriui 


posse  superare.    Et   qui  le  religiosior  est,   umim 

exeril  vestimentum,  et  plenis  arcis  pannos  trahit. 

Iiiliciunlur  membranae  colore  purpureo  ;  aurum  ii- 

quescit  in  lilteras,  gemmis  codices  vestiuiilur  ;  et 

uudns  ante  fores  eorum  Christus  inoriiur.  Fulla 

eniin  lunica  minus  cum  humi  jacueril  sordidalur. 

Sit  ciuguluin  laneum  cum  tota  bimplicilate  purissi* 

ntom,  et  quod  possit  aslringere  vestimenta   niagis 

quam  scindere.   idem    semper    habitus,  neglecta 

muudities,  inculta  vcstis,  et  cultus  ipse  sine  cultu. 

riumarum  quoque  mollitics  juvenilia  membra  uoo 

foveat. 

CAPUT    XVII, 

Delaboxtbus  manuum* 


Ne  vacel  mens  tua  variis  perlurbationibus,  quae  C  et  fugerint  in  soliludinein,   quis  celebrabil  Eccle 


•i  pectori  insederint,  doiiiiiiabuulur  tui,  et  dedu- 
ceut  tead  deiictum  maxiuium.  Fucito  aiiquid  operis, 
ut  seniper  te  diabelus  inveuiat  occupaluni.  Si  apo- 
sioli  liabentes  poteslalem  de  Evaugelio  vivere,  la- 
Uurabaut  manibus  suis,  ne  quem  gravareut :  et  aliis 
thbuebant  refrigcria,  quorum  pro  spiriluaiibus-de- 
bebaul  metere  carnalia  :  cur  tu  in  usus  luos  cessura 
non  praeparas  ?  Vel  lisceilam  lexe  junco,  vel  cani- 
strum  lentis  piecte  viminibus,  sarriatur  hunius, 
areolas  aequo  iimite  dividantur :  in  quibus  cum  ole- 
ruin  jacta  fuerinl  semina,  vel  plantae  positai  per 
ordiuem,  aquae  ducantur  irriguae.  Iuserautur  infru- 
ciuosse  arbores,  vel  gemmis,  vel  surculis,  ut  parvo 


sias,  quis  saeculares  horoines  lucrifaciel,  quis  pec- 
cantes  ad  virtutes  poterit  cohot  tari  ?  Uoc  eniiu 
modo,  si  omues  tecutn  fatui  fueriut,  sapiens  essc 
quispoteril?  Si  virgines  omnes  fuerim,  uiipiU 
non  erunt,  inleribit  genus  humanura. 

Sed  rara  est  virlus,  nec  a  pltiribus  nppelilur.  Kt 
utinain  hoc  omties  essent  quod  pauci  siiul.  De  qu>- 
bus  dicitur :  Multi  sunt  voeati,  pauci  vero  clccii 
(Matth.  xx,  16).  Ideo  licet  parvulus  ex  collo  pen- 
deat  nepos  ;  licet  sparso  crine  et  scissis  vesiihus 
ubera  quibus  te  nulrier&t,  matcr  oslendat ;  lim 
in  limine  patcr  jaceal;  pcrcalcalum  pcrgc  pairem, 
siccis  oculis  ad  vexillum  crucis  evola.  Sol/im   p>e- 


post  iempore  dulcia    poma  decerpas.  Apum  fabii-  p  tatis  genus  csl  in  hac  re  esse  crudelem.  Gladium 


care  aivearia,  ;ad  quas  te  mittuut  Saiomonis  Pro^ 
verbta  •;  et  moaasteriorum  ordinein,  ac  regiaui  u> 
tcipiiuam,  in  parvis  disce  corporibus. 

Texanlur  et  iina  pro  capieudis  piscibus.  Siriban- 
inr  el  iibri,  ut  et  mauus  operelur  cibum,  et  aiiitua 
leciione  saturelur.  Nam  i/i  desideriis  est  omnis 
otiosus  '.  iEgyptiorum  monastei  ia  hunc  niorem  te- 
nent,  ut  uullum  absque  labore  atque  opere  busci- 
piant,  nou  tani  propler  viclus  necessilaleiii,  quam 
propter  uuiiuae  saluteui.  Ne  vagelur  perniciosis  co- 

»  Decrant  istluce,  i  Quibus  pellaiur  fi  igus.  r 
•  Juxta  Giwc.    proveib.  cap    vi,  ucquv  est  eiiim 
iu  LHtii.a  Trausliilioiie  tnc  locus. 

4  Alque  lnc  locus  juxla  L\\  duiii.tx.it  rioveri'. 


tenet  hostis,  ut  me  perimal ;  et  ego  de  matris  1 «- 
crymis  rogiiabo?  Deiicatus  cs,  frater  charissimr, 
si  hic  vis  gaudcre  cum  sxculo,  et  postea  regnare 
cum  Christo.  Multa  nos  facere  cogit  aflectt^. 
El  dum  prc>pinquitaleii)  respicimus  corporum,  vi 
corporis  et  auimae  oflendiintis  creatorem.  Qui  amai 
palre.m,  aut  iuaircm  super  Clnisluiu,  non  cst  c» 
[Al.  Deo]  dignus.  Uude  discipulus  ad  sepuliunuu 
palris  ire  de^ideraits,  Salvatoris  probibetur  imprr  o. 
Quanli  uioiiacborum  dum  patris  matrisque    m..-  - 

xm  legitur. 

*  Apud  itubcum,  bis  praitetmissis  usquc  ad  lah>- 
randum  est%  contintio  sequilur,  (Ut  pcr  occasionucv 
op('  ib  nihil  altud,  i  ctc. 


375  S.  HIERONYMT  OPERUM  MAXTISSA.  376 

rentur,  snas  aninns  perdidcrunt  ?    Supcr  pntro  cl  A  ct  sua  laien   percniiunt,  ct  sangnine  excusso  ad 

corpora  mortuorum  sic  reviviscunt.  Aquila  quoque 


mttre  pollui  non  licel :  quanto  magis  super  fratre, 
sororfbus,  consobrinis,  familia,  servulis  1  Gcnus 
regale  et  saccrdoiale  sumiis  (/  Petr.  »):  illum  au 
tendamus  palrem,  qui  nunquam  moritur  ;  ct  qui 
ideo  vivenft  mortuus  eat,  ut  nos  mortuos  vivifka- 
rei. 

Sola  eausa  pietatis  esl,  ubi  nulla  carnis  notilia  est. 
Iloncra  patrem  tuum,  si  te  [Al.  sed  si}  a  vero  patre 
non  separat.  Tandiu  acito  carnis  Copnlam,  quandiu 
il^te  suum  noverit  crealorem.  Alioquin  David  pro- 
linits  canet ;  Obliviscere  populum  tuum  et  domum 
patris  tui9  et  concupucet  rex  decorem  tuum,  quo- 
uiamipse  est  Dominm  Dtut  luus  (Psal.  xliv,  11,12). 
Grande  praetnium  est  parentis  oblili :  quia  coucu 


cum  sentierit,  gravanlur  ejus  penna?  et  oculi;  et 
quasrit  foniem,  el  erigit  pennas,  el  colligit  in  se 
calorcm  :  ct  sic  oculi  ejus  ?anantur,  et  in  fbnlem 
ter  se  meigit,  et  iia  ad  juventulem  redit. 

Multa  dicnniur  in  Seripiuris,  qoa?  videnlur 
impossibilia,  et  lamen  vera  snnt.  Nihil  enim  dicas 
impossibile,  ubi  est  virlus  AUissimi.  Nibil  de  hu- 
mana  fragilitale  cogiles,  ubi  plenitudo  adesl  deiU- 
lis.  Sed  quid  le  ad  jugu:n  Domini  pneseniis  vit« 
provocare  exemplis  conor,  cum  nulltim  pene  scia- 
mus  fuisse  sanctorum,  qui  procellosum  buiot 
tcmporis  agonem  absqne  tribulaiione  el  tempestate 
[At.  tribtilatioitis  tempestate]  transierit?  Sic  etenim 


fciscet  rex  decorem   tuuro.  Solent  eteniin   miseri  B  bellator  vulneris  dolorem  aut  contemnit  aui  nescil. 


parentes,  et  non  pJenae  fldei  Cbristiani,  deformes 
ct  aliquo  merobro  debiles  filios,  quia  dignos  matri- 
monio  non,  inveniunt,  religioni  tradere.  Sed  si  tu 
perfecuis  esse  desideras,  exi  cum  Abrabam  de  pa- 
iria  tua  el  de  cognatione  lua  ;  el  pergc  quo  nescis. 
Et  si  babes  substauthni,  vende,  et  da  paupehbus. 
Si  non  babes,  grandi  onere  liberatus  es ;  nudus 
Chrisium  nudum  sequere.  Durum,  grande,  difficile, 
sed  magna  sunt  praemia.  Magis  enim  quibbet  labor 
suscipitiir,  si  anie  oculos  piaeponalur  ipsius  laboris 
uiiUtas.  Sed  et  navigantibus  longae  serenitatis  [Al. 
longa  sorenitasj  spem  polhcetur,  nirois  [A/.  navisj 
valida  et  diuturna  lempestas. 


dum  [Al.  add.  omnibus]  Vivacitaiis  sensibus  solam 
videlur  cogilare  victoriam.  Et  qni  htemis  lempore 
vadit  ad  balncas,  prius  asperilatem  frigoris  nudua 
patienler  excipil,  qnia  enm  ^futura  calefactio  con- 
solalur :  omniumque  crcaturanim  diflicile  spcm  » 
propler  Deum  exsultatio  aliqua  nisi  mcerorc 
praeeuntesuccedit.Sit  ergoin  ncbis  Unta  fnlurorum 
lidcs,  ul  admodum  non  sentiamns  nos  illa  auslinere 
qnaepatimtir:  sed  ea  potitis  arbitremur  nos  \AL 
jam]  oblincre  quae  credimus. 

Quauta  autem  apud  Deum  mcrces,  si  in  praesenti 
homines  preiiuin  nmi  6perarciil  l  Qn.mtis  sudoribus 

r haeredilas  cassa  cxpeliturl  minori  pretio  margari- 

Sectemur  ergo  nos  mulierculas,  sexus  nos  doccat      |Um  Cbrisii  emi  poterat.  Fiuis  miiitise  tuae  eril  rc- 
infirmior.  QuanUe  divitiis  pariter  ac  nobiiiiate  pol-      gnum  |)0n  lerrae  et  temporis,  scd  aetermtatis  et  cceli. 

Nibil  esl,  flli,  quod  possit  aut  debeai  prarferri  ei, 
qui  est  verus  Dominus,  et  verus  pater,  et  imperator 
aeternus.  Cui  enim  rectius  vitam  nostram  impea- 
dimus,  quam  illi  a  quo  ipsam  aeccpimus  :  cl  cui 
eam  debemus  usqne  a<l  linem,  quia  ipaius  beneftcio 
\iviiuus?  Unde  si  maliieriinus  C:^sari  militare, 
quam  Chrisio :  postea  non  ad  Cbiistum,  sed  ad 
gebennam  transfereiiiur. 

Igitur  nec  aCfeclum,  nec  palriam,  nee  bonores, 
nec  divitias  praiferre  debemus  :  quia  scriptuui  est : 
Praterit  hujut  mundifigura  (/  Cor.  vn,  51).  El,  fiai 
hunc  mundum  dilexerint,  cum  mundo  peribunt 
(Uoan.  ii,  15).IUiergomilitemU6,qui  mililantibus 
D  sibi  gloriam  vitae  aetalis  sua?,  el  divinae  cognitionis 
consortium  perenne  largitur.  Nam  nullus  rex  tcr- 
renus,  totius  orbis  Dominus  est,  Cbristus  autem 
lotius  mundi  rex  est :  quia  omnia  per  Christum  factm 
sunt  (Joan.  .1,  5).  El  quia  regnum  calorum  trim 
palilur,  el  violenli  rapiunt  illud  (Mntth.  xi,  li)  :  ta- 
lis  violenlia  Deo  grata  est,  quae  nf.minem  concutit, 
nullius  damno  nititur.  Iuhanc  rapinam  itianiis  luas 
roitte  [Al.  verte],  quae  crimcn  non  babcl,  et  confcrt 
saluteuu  Sollicitudines  \Al.  Keccssitudiuesl  eniin 
noslne  carnales,  quanto  cbariores  sunt,  tantoplus 


Tenies  (uolo  earuiu  vocabula  dicere,  ne  videar  adu 
lari),  relictis  facuitalibus  pignoribusque  coniein 
ptis,  hoc  factu  facile  judicarunl,  quod  lu  puias 
proprio  timore  difficile  I  Unde  babeto  simplicitatem 
columbae,  ne  cuiquam  machineris  dolos,  et  serpeu- 
tis  astutiam,  ne  aliorum  supplanteris  insldiis,  Non 
roultum  distatin  viiio,  vel  decipere,  vel  decipi 
posse  Cbristianum.  At  illa  libi  ad  boc  de  variis 
floribus  lumen  cxorneiit.  Coluber  ad  bibcndum 
venicus,  in  aqua  venenum  deponii,  ne  cum  vene- 
num  aqua  concreluin  occidal.  Nudum  hominem 
timel,  vestituin  persequitur  \  caput  tamen  suum 
celat,  quando  percutiiur,  ubi  scil  esse  mortem 
suam.  Serpens  quidem  si  semel  calamo  perculitur, 
moritur ;  si  vero  ilerum  pecculiatur,  confirroatur. 
Hieniali  tempore  inflrmior  cfficitiir  :  et  a  soricibus 
devincitur.  Igitujr  ante  hicroem  circa  segetes  colligil, 
ut  iilis  escam  praebeat. 

Auguis  quaudo  senuerit,  perdit  aspectum,  et  si 
voluerit  redirc  ad  Juventutem,  jejunet  quadraginta 
diebus,  ut  laxetur  pellis  ejus,  ct  sic  angustum  fora- 
meu  perquirit,  ut  dum  nililur  indc  exire,  pellem 
seuoctus  dimiltat.  Pelicani  com  suos  a  serpeme 
fllios  morluos  [Al.  occisos]  inveniunt,  lugent,  et  se 

1  Deerant  isthxcve<(ifuutpme9tii(ur9quaetametsi 
ex  supposititia  ad  'Praesidium  episloia  suffechnus, 
ut  et  paulo  post  vocera  $emel. 

*  Atque  bic  spem  voculam  suffecimus  post  Ru- 


bcum,  tamelsi  ex  suppositilia  ad  Virginem  in  cxsi- 
lio  epistola.  Mox  ubi  dicitur,  Admodum  non  semtia- 
mu$,  Rubeus  habct,  Omnino  non,  etc. 


37/  REOLM.A    MONACHORUM.  378 

nos  di«cruciant  el  fatiganl.  Ac  proimle  nnnquam  in  A  (Eccli.  xxvn,  28) ;  ita  delractor,  cum  liislem  vide- 

rit  faciem  audienlis,  imo  non  aufflenfis  qtiidcm,  sed 


carnalibus  affectionibus  i»a  requiescit  auimus,  nt 
cruciatu  careal ;  dum  nccessiiudines  suas,  aut  bo- 
nas  amat  cum  ainitlendi  metu,  aut  inalas  odit  cuin 
ainittemii  volo ;  in  uiroque  sustinetidis  miseriis 
semper  obnoxius  est.  Gommuta  ergo  iu  melius  vi- 
tamtuam,  tit  aeternoDeo  \Al.  llegijinc  piasmililare, 
etDeutnhabeas  protectorem.  Sunt  lameu  mniti  qui 
non  metn  pocnarum,  sed  benedicitouum  et  repromis* 
sionum  desideiio  veniuui  adsalutem.  Nihil  euimrst 
dignius  quam  ul  lioino  *it  ain  t<iris  imitalor,  el  se- 
cundum  nioduin  propria?  volunlatis,  cltviiii  sil 
operis  exseculor.  Nam  qui  t-dere  vnh  nueleuin, 
frangal  nucem. Apostolusail :  Re<  tius  eiiim  fuera!  ht>- 
niinem  stibisse  conjugium,  ei  amhula*sc  per  piana. 


obturnnlis  atiressuas,  ne  audiat  jiidicium  sanguinis, 
illico  conticescit,  pallct  vultiis,  luerent  labia9  saliva 
siccatur.  Unde  idem  vir  sapiens  :  Cum  detractori- 
bux,  inquii,  ne  miscearis  :  quoniam  repente  veniet 
perditio  eorum  :  et  ruinatn  utriusqne  quis  novit 
(Prov.  xxiv,21,  22)?  lam  scilicel  ejus  qui  loquiltir, 
quam  illius  qui  audii  loqueuiem.  El  Timolhco  di- 
citur,  Adversus  presbuterum  accusationem  [Al.  add. 
cito]  ne  acceperis.  Peccan  em  autem  coram  ouiuibus 
argue,  ut  cosieri  metum  liabennt  (I  Tim.  vt  19,  20). 
Nuii  esi  facilc  de  perfecla  att  ite  credendum,  quaru 
el  vita  prxicrila  dcfendit,  et  lionoral  vocabnlumdi- 
gnilatis.  Si  me   igilur    vis    corrigi    deliuqucnicm, 


quain  ad  alliora  leudentem,  iu   profundutn   itife  nti  "  apertc  inerepa  :  tanlum  occube  ne  ronrdeas.   Cor- 

cadere.  »   ripiet  mejustus  in  misericordia  el  increpabit.  Oleum 

CAPUTXIX.  peccnlorisnoniiupinguet  capvt  meum  (Psal.  cxi,   5]. 

De  laude  et  detractionc  vitauda,  el    pciicnlis    hnjm      Nam  in  comparaiione  dnoruin  uialnruin»  levius  ma- 

Iiiiii  est  :ipirie  peccare,  quam  simulare  tt  fingere 
sanclitatem. 

Quid  vulneribus  luis  prodesl,  si  ego  fuero  vulne- 
ratus?an  solatium  pcrcussi  cst  amicum  secum  vi- 
dcre  morientem  ?  Quid  enim  inibi  prodest,  si  aliis 
mala  mea  referas,  si,  me  uesiiente,  peccatis  meis,. 
imo  detraclionibus  tuis  alium  vuluerc»  :  ct  cum 
cerlaiim  omnihus  u:ures,sic  singulis  loquaris,  quasi 
nul  i  allcri  di\eris?Uoc  non  cst  me  emendare,  sed 
vitio  luo  salisfacere.  Pnecepil  enim   Dominus  pec- 


vitiv. 
Non  credas  laudatoribus  luis,  imo  iiTisoiibus 
aurein  ne  libenler  accomiuodes.  Omnisfalsa  pneui- 
catio  seclalurlucra,  el  gloriam  quarithumanam,  ut 
per  gloriam  nascantur  compendia.  Laudeut  te  esu- 
rientium  viscera,  non  rucianiium  opulenta  convivia ; 
adulalor  qtiippe  blaudus  inimicus  cst.  Naturali  du- 
cimur  malo.  Adnbloiibus  noslris  libenter  favemtis, 
quanquam  nos  respoudeauius.  indignos,  et  c^lidus 
rubor  orapcifuiid.it,  lamen  aad   laudem  suum  in- 


trinsecus  anima  laclaiur.  Sed  veritas  angulos  nou  q  cantes  in  nos  ;>rgui  debcre  l    sccreto,   vcl    adhihilo 


amat,  uec  quajrii  susui roues.  Laus  quippe  justos 
crucial,  iniquoscxallat;  sed  justos  duiucruciaf,  pur- 
gal  :  iuiquos  dum  hetilicat,  reprobos  nioii>trat. 

NuIIi  detrahas  :  nec  iu  eo  te  sanctum  puies,  si 
caeleros  laceras.  Accusamus  sa*pe  quod  facimus,  et 
(ontn  iiusmetipsosdiseili,  in  nostraviiia  iuvehimur, 
muli  de  eioqtienlibus  judicautes.  Nunqtiam  hujuscc- 
niodi  bomiiiibus  a^piiceris  :  Ne  declinescor  tuum  in 
terba  malitice  (Pnul.  cxl,  4),  el  audias  :  Sedens 
advenus  [mlrem  tuumloquebaris.el  adversum  filium 
matri*  tua?  ponebas  acandalum  (Psal.  xlix,  20).  Cl 
upcrtius  in  Erclesiasle  :  Sicut  mordet  serpem  in 
silentio:  sic  etqui  frairisno  in  occulto  detrahit  (Eccte. 
x,  II).  Scd  dicis  :  ipse  uou  drtraho  :  allis  loquen- 


teste.  Et  si  audire  nolueriui,  referri  ad  Ecclesinu, 
habendosque  in  malo  perlinnccs,  quasi  etbnicos  ei 
publicanos.  Nam  ingeuia  liberalitereducata,  facilius. 
vcrecundia  quam  metus  snperal,  el  quos  tormcula 
non  vincunl,  inlerdum  vincit  pudor.  Liccl  inulto, 
meliusesl  timore  pcenarum  emendare  peccata,  qiiain 
spe  prospcrorum  divinse  subjaccre  senlentia'.  Qui 
cuim  uon  senseril  Denni  per  beueficia,  scntiet  per 
supplicia. 

Calcrum,  grande  peccatum  esl  odisse  corripicn-v 
tcm  :  maxiine  si  te  non  odio,  sed  ainore  corripiat. 
Contra  nos  auiem  omnis  consoual  cborus,  ellatrant 
uuiversa  subsellia,  juugiinturct  noslri  ordinis,qoiet 
roduuliir  et  rodunt ;  advcrsum  nos  ioquaces,  prose. 


tibii«,quidfaceie  possiim?  Adexciisamlasexcusaiio-  D  muti,  quasi  ipsi  alii  sint  quam   monacbi    :  et  non^ 

quid<|uid  iu  moiiachos  dicitur,  redundet  iu  clericos, 
qni  patressunl  moiiacboriun.  Delrimeiiliim  pecoris^ 
pasloris  ignominiacst ;  sicut  e  regione  illius  mona 
cbi  vita  laudanda  esi,  qui  veueralioni  habet  sacer-v 
dotes  Ciiristi ;  et  non  dctrahit  gradui,  per  qnea^ 
facius  csl  Cbrislianus.  Nam  quando  cl  iuiuiicis  pna-v 
bemns  bencficia,  ipsoriim  n  alitiam  nosira  bonilaie^ 
superamus;  ct  mollimus  dcriiiam,  el  iraliim  aui- 
niuin  ad  bciicvoleiiliAin    [4/.  ad   mollitiemj   fiecti- 

IIIIIS. 

Sed  nec  ille  .ib<quc  invidi;r.  iiifeciioue  [Al.  infe-4 
stationcj  es^e  poierit,  qui  soli  Deo  placcrc  gestie*^ 


nes  in  ptccaiis  isia  pr.ittndimus  (Psal.  cxi,  4). 
Christus  arte  mm  deludatir  :  nequaquam  mea,  sed 
Aposioli  semeniia  est  :  Notite  erraret  Ueus  uon 
irridetur :  ille  in  corde,  nos  videmus  in  facie  (Ca!at. 

Salomou  loquitur  in  Proverbiis  :  Ventus  Aquilo 
dissipat  nubes,  et  vullus  tristis  lingna*  detrahenlium 
[Prov.  xxv,  23).Siculetiimsa$iilasi  niiiaturcoiilra 
diiram  niatcriam,  nonnunquain  iumittenlem  rever- 
titur,  et  vulueral  vulnerantem  ;  juxta  iilud,  Facti 
sunt  mthi  in  arcum  pravum  (Osee  wi,  10) ;  ei  alibi  : 
Qui  miltii  in  attum  lapidemt  recidit  in  caput  ejns 


1  Anlca  imnus  reclc  crat,  t  Peccantcs  inlcrdum  argucre  dcberc.  »  ctc 


379  S,  HIKRONYMI  OPERUM  MANTISSA.  380 

rit.  Invidia  enim  DOn  tam  humanas  amicitias,  quam  A     Sic  et  nos  in  ista  provincia  aedificato  monaslerio. 


B 


solam  Dei  \Al.  tac.  Dci]  justitiam  persequitur.  Qui 
invidus  esl,  aiiena  felicilale  torquetur;  quoniam 
virtus  semper  invidiae  patet.  Diflicile  quoque  evadit 
opprobria,  cui  est  aniica  juslilia  ;  imo  si  quis  pie 
vivere  voluerit,  iniqui  prolinus  irrisione  blasphe- 
mant.  Ifcec  quoque  esl  consuetudo  deirahenlis  [W. 
peccauiis],  ul  mulum  suum  semper  vclil  ncgando 
germiuar<\  el  dicere,  aut  noti  focisse  quod  fecil,  aut 
bono  operalum  zelo.  Nil  miruiii  ergo  *i  conlra  me 
parvuru  hoiiiiiiiculiiiii  immuudic  sucs  grunniunt,  et 
pedihus  tnargarilas  conculcanl,  neque  procul  ab 
urbibus,  foro,  lilibus,  tuibi>que  rcinotum,  sicque 
la.entom  rcperil  invidia.  Tanlum  eniin  me  diligunt 
baereiici,  quod  sine  me  esse  iion  possunt.  Omittam 
pcraonas :  rebus  tauiuin  et  crimiuibus  est  respon- 
dendiim. 

Nibil  catisae  prodest  maledicentibus  remaledicore, 
et  adversarios  lalione  mordere,  cum  praeceptum  sit 
maliim  pro  malo  non  reddi.  Unde  non  deadversario 
victoriam,  sed  coutra  mendacium  qua3rimus  verila- 
tem.  SeJ  nec  timeamus  odia  subire  quortimdam. 
Non  ciiim  hominibus  debemus  piaccrc,  sed  Deo.  Al 
scitote  me  nunquam  hacretkis  pepercisse,  scd  con- 
tra  omui  slttdio  peregisse,  tit  hostes  Ecclesiaj  mei 
tiereul  liosies.  Unde  iueain  injuriain  palienterluli : 
impietalem  coutra  Deum  ferre  non  potui.  Latrant 
caucs  pro  dominis  suis  :  tu  uon  vis  ine  lalrare  pro 
Chrisio?  Falsus  rumor  cito  opprimitur,  et  vita  p<>- 
sterior  judicat  de  priore.  Fieri  quidem  non  potest,  „ 
ut  absqtie  morsu  hominum,  vilse  hujus  curricula 
quis  pcrlranseai. 

Malorumqce  solatium  est,  bonos  carpere,  daui 
pe<  caniium  multitudine  putahl  culpatu  niiiiui  pec- 
catortim.  Sed  tamen  cito  iguis  slipulx  conquiescit, 
ei  exundansflamma  deftcieutibus  nutriineiilis  paula- 
iim  emoritur.Nam  si  [A/.  add.  anle]  anno  prxterilo 
£ama  meniila  est,  aut  si  rerte  verum  dixit,  cesset  vi- 
tium,  cessabit  et  rumor.  Prima  namque  virtus  mo- 
nachi  est  conlemnere  hominum  judicia.  Igilur  non 
timcbohomiuumjudicium,  habiturusjudicem  ineum. 
Cuphtiit  enim  vicini  11011  suam,  sed  alicuam  discu- 
lerc  vitam.  Scd  qtii  amicus  eat,  etiam  prava  recla 
judicat.  Invcuii  sunt  eiiim  scioli  tantum  ad  detra- 


el  diversorio  propter  eistructo,  ne  forte  et  modo 
Joseph  cum  Maria  Bethlehem  veniens  non  inveniat 
hospitium,  tautis  de  toto  orbe  confluemibus  turbts 
obruimur  monachorum,  tit  nec  coeplum  optts   dcse- 
rere,  nec  supra  vires  ferre   valeamus.  Unde  qnia 
nohis  illud  de  Evatigelio  conligit,   ul  fiilurae  turris 
noii  nnte  compuiaremns  impensas,  compulsi  sumus 
fratrem  Panliiiianuin  ad  pntriain  mittere,  ut  semi- 
rutas  villulas,  qua3  barbarorum  manus  effugeruul, 
et  parcnlum  communitim  cineres  venderet,  ne  coe* 
ptuin  sanclorum  minislerium  desercnies,  risum  nia- 
ledicis  et  aemulis  praebeamus.  Unde  omuia  plena 
periculis,  omnia  plena  sunt  (aqtieis.  Incitanl  cupU 
ditates,   insidiantur  illecebrse,   blandiuntur  lucra, 
damna  delerrenl.  Amarae  sunt  obloquenlium  linguj-, 
noc  semper  veracia  suut  ora  laudanlium  :  iste  saevit 
elodit,  hic  decipit  olflcium,  et  facilius  est  vitare 
discordem,  quam  declinare  faliacem.  Silva   succre- 
scit,  t.tposiea  rescindatur  :  ideo  ager  serilur,  ul  me- 
tatur.  Jam  ptenus  est  orbis,  terra  nos  non  capft, 
qnotidie  bella  uos  sccant,  morbi  subtrahunt,  osu- 
fragia  absorbent,  et  nihilominus  detrahimus  et  Iiti- 
gnmus. 

Vides  qooque  in  Eeclesia  imperitissimos  quosqne 
florere.  Et  qnia  nutrierunt  frontis  audaciaro,  et  mo- 
bihtaiem  linguae  consecuti  sunt,  dum  non  recogiunl 
quid  loquantur,  prudentes  se  et  eruditos  arbitraii«* 
tur,  maxime  si  vulgi  favorem  habuerinl,  qui  magts 
dictis  levioribus  commoveutur.  Et  econtrario  ?i- 
des  eruditum  virum  in  obscuro  latere,  et  persecu* 
tiones  pali,  et  uon  soium  in  poptilo  graiiam  lion  ba- 
bere,  sed  inopia  et  egestate  labescere.  Haec  autenj 
Guni,  quia  nun  est  bic  meritorum  retributio,  sed  itj 
futuro. 

CAPUT  XX. 

De  juramento,  vindicta,  mendacio,  ttultiloquio  pro+ 
hibeudo. 

Dixlsli  enlm,  ni  fallor,  jure  te  mala  maiis  red- 
dere  et  cum  jurantibus  jtirare  debere,  quia  ajt- 
quando  juravil  Dominus,  aul  mala  malis  rcslituil. 
Scio  primum,  non  omnia  nobis  convenire  servis, 
qua3  Domino  conveniunt,  ne  iu  comparatione  fa- 
muiorum,  Domini   videatur  injuria.  Alioquin  for- 


hendum,  qui  co  se  doclos  osientare  volunt,  sicun-Dgiun  rcclamare  incipiinus,  cur  non  e  virginibus. 


cioruin  vitam  [A/.  dicta]  iacerent.  Sed  nihil  Deo 
clausuin  est,  et  tenebrae  lucenl  apud  eum. 

Fugc  tamen  eos,  in  quibus  patest  malx  conversa- 
tiouis  esse  suspicio,  uec  paralum  habea.s  iliud  ; 
SiiQl<  it  mibi  conscieniia  inea,  non  curo  quid  de  mo 
loqtiaiilurhomiiies.  Cerle Apostolusprovidebatbona, 
non  soiuiii  coram  Deo,  sed  etiam  coram  hominibus, 
ne  pcr  illumuomen  D^i  blasphemaretur  ingentibus 
nec  volebal  sc  judicari  ab  inlideli  conscientia.  Si 
tcandalizat,  inquit,  etca  (ratrem,  in  wternum  earnein 
non  munducabo  (l  Cor.  vm,  13).  Tolle  igilur 
occasionem  volentibus  occasionem.  Nam  castigare 
\idctnr  alitim,  quisquis  ab  ejus  conversatione  dis- 
^eutit. 


sed  de  aliis  muiieribus  gcneramur?  Aut  cur  mor- 
tui  noslri  terlia  die  non  resurgtint  ?  Juravit,  scio, 
sa?pe  Dominus,  qui  nos  jurare  proiiibuil.  Nec  ata- 
lim  ei  boc  temere  blasphemare  dcbemus  euin,  quod 
alios  veluerit  Dominus  quod  ipse  faciebat.  quia 
dici  nobis  polesl :  Juravit  Domiuus,  quasi  Uomiiius, 
quein  jurare  nemo  prohrbebat.  Nobis  quasi  servis 
noii  licet,  qui  Domini  nostri  lege  jurare  vetamur. 
Verum  ne  in  ejus  exemplo  scandauim  patiamur, 
cx  ijiio  tempore  nos  jurare  noiuit,  nec  ipse  juravit, 
Et  qualitcr  de  juramenli  causa  brevi  scrmone  aa* 
tisfactum  est :  ita  etiam  ad  vindictx  ucgoiiuin  huno 
cumdein  sensum,  facilc  prospi  is  possc  sutlicere ; 
quia  aliud  est  nuuc  tempns  gr;«ti;e,  iu  quo  pieili- 


881  REGULA   MONACIIORUM,  383 

tudo    pcrfectionis  advcnil,  aliiui  fuil  legis,  aliuil  a      Unde  lu  passus  injuriam  taceas,  irain  vince  pa- 


propbeiartim,  diccnle  Domino  :  Audistis,  quia  di- 
etum  est  antiquis,  ne  occides  (Malth.  v,  21).  Ego 
auietn  perfeciiora  praecipio,  quse  in  ordinc  Evan- 
gelii  di-esta,  suo  locnlcctor  invenict.  Ex  quo  enim 
Filius  Dei,filius  liominis  faclus  est  ;  ex  quo  vetus 
jfcnnrntum  Judaicx*  tradiitonis  csl  faclum  nova 
conspersio,  cx  quo  agnus  iioii  in  figura,  sed  in  vc- 
ritate  comedilur,  v\  quo  sccunduin  Apostolmn 
velcra  transieruul,  ct  facla  sunt  omuia  nova,  cx 
quo  jussum  esl  im;igineui  tcrrcni  liomiuis  deponerc, 
et  assumcre  formam  coelestis,  cx  quo  couinortui 
sumus,  exquo  virtuiibus  cousurreximus  iu  Chri- 
sto,  jurare  non  discas,  niciiliri  sacrllegiutn  pu- 
tes. 


lifiitia.  Sanctus  enitn  amor  impatienliam  non  ha- 
bet.  Mansuctudo  namque  nulla  passionc  turbatur, 
etspecialiter  ira  et  furore  nou  rumpitur.  Quam  qui 
liabuerit,  bealitudinem  consequeiur  voce  Domiiii 
promissam,  ut  terram  possideat,  id  esl,  imperel  et 
domineliir  corpori  suo.  Nulla  enim  res  ita  inebriat, 
ut  animi  perlurbatio.  Cst  tristitia  qtiae  dueil  ad 
mortein  :  est  quaedam  ira  quac  justiliam  Dei  nnu 
opcralur,  et  ftirori  proxima  meutis  su^e  impoicm 
facit,  in  lantum  ut  labia  tremani,  deutes  connc- 
pent,  vultus  quoque  pallore  mutclur.  Auimi  yera 
lactilia  interdum  dolores  corporis  mitigal.  Quod  si 
ad  aegrotalioncm  corporis  accedat  argritulo  auiiui, 
duplicatur  infirmilas.  Dicit  quoque  Apcsiolus  :  Sol 


k  i  «,*..-.. t:    :•*„..«   *..  .#   ,*..  ««.     ...    Ai\i  .A„.«-      n°n  occidat  super  iracundiam  vestram  [fames.  iv, 
Ailinonendi   naque  sunt  omnes,   ut   diligenter  r  \  i  * 


pcrjtiriiim  caveant,  non  sotum  in  altari,  seu  san- 
ctorom  rcliquiis,  std  etiam  in  coinmuni  loquela. 
Ouitie  enim  quod  uon  aedificat  audienlcs,  in  pericu- 
lum  loqueniiuni  veititur.  Vcritas  quidem  claudi  et 
iiguri  potest  ;  vinci  nou  potesi,  quae  et  suorum 
paucitatc  contenta  est,  ct  multiiudine  bostium  non 
lerrelur.  Postunt  hoinines,  quamvis  jtisli,  aliqua 
simulare  pro  tempore,  ub  siiam  aliorumque  salu- 
lem.  Consideremus  ergo  quid  loquainur,  quia  pro 
omni  verbo  otioao  reddiluri  siimus  ralioiiem  in  die 
judicii.  Verbuin  quidem  oliosum  cst,  quod  sine 
Utilitate  dicentis  et  audieulis  proferttir.  Sluliilo- 
quium  autem  aeslimo  non  illoruin  tantuin,  qui  ali 


Quid  agemus  in  die  judicii,  super  qiiorum  iram 
no n  unius  diei,  scd  tanlorum  annorum  sol  teslis 
occobuit  ?  Igitur  mitescat  saevitia,  mansuescat  ira- 
cundia,  remiltant  sibi  invicem  cnlpas  suas,  nec  sit 
exactor  vindietae,  qui  petitor  est  veniae.  Crandis 
offensa  e&l,  nolle  placare  offeusum,  quauquam  affe- 
clus  et  perturbationes,  quandiu  in  tabernaculo  hu^ 
jus  corporis  Iiabitamus,  el  fragili  carue  circumda- 
luur,  moderari  el  rcgere  possunius,  amputare  ncn 
possumus.  Meo  Psalmisla  dicit  :  Iratcimini  el 
nolite  peecare  (Psal,  iv,  5).  Quia  irasci  homiuis 
esl,  et  fiuem  ine  ponere,  Clirisliani.  Unde  qtiidaiu 


qoa  turpia  narranl,  unde  [Al.  ut]  risuin  moveanl,  C  (Archiias  ad  villicum)  ait  :  Jaui  le  verberibus  cne- 

cassem,  uisi  iralus  essem.  lnde  enim  jusli  dicunlurf 
dum  omuia  opera  patienler  operantur. 

tlullo  quoque  melius  est  sioinachum  te  dclere, 
quatn  mentem  ;  gressu  vacillare,  quam  pudititia. 
Nec  statim  nobis  poeniteutia»  remedia  blandiantur  ; 
quaj  smit  infeliciiim  remedia.  Cavendum  est  vul- 
nus  quod  dolore  curatur  ;  uec  scire  possuinus  aegro- 
talioiiis  mala,  nisi  cum  fuerit  saititas  subsecuta,  et 
quantum  boni  virtus  haheal,  vitia  demonstraiit  : 
clariusque  (il  lumen  comparjtionc  lencbrarum. 
Sed  coiisideremus  quid  ethicus  ille  psal.nus  sonet : 
Juslus  es,  Domine,  et  rectum  judicium  tuum  (PsaL 
cxvm,  137).   Hoc  [Al.  Uodie]   iioii  polest   dieere. 


et  fatuitatc  simulata,  magis  illudant  illis,  quibus 
placere  desiderant,  scd  etiam  illorum  qui  prudeu- 
tes  saeculi  putanlur,  et  de  rebus  physicis  disputau- 
tcs,  dicunl  se  arenas  iittorum,  guttas  Oceani»el 
coelorum  spatium,  terraeque  punciura  liquido  com- 
prcheudisse. 

CAPUT  XXI. 

De  patienlia,  teconciliatione  et  mortuis  non  lugen- 
dis. 

Nuoc  jam  uobis  de  patientia  ct  ejus  bonis  lo- 
quendum  cst.  Est  igitur  patientia  omnitim  injuria^ 
rum  et  passionum   tcleranti&,  et  eispectalionum 


omnium  sine  praecipitatione  sufficientia  ;  quatn  si  D  nisi  ille,  qui  ad   universa   quaj  patitur,  magniUcat 


quis  inlellexeril  et  habueril,  coulraria  \\ix  gravia 
bajulat,  boua  omnia  continel.  Sororem  habet  spem, 
et  affines  ejus  suut  rcs  bouae  omnes,  patiltir  enim 
libenter,  quia  spcra.1,  sperando  tolerai.  Impatieuler 
enim  feriur  quod  non  speratur.  Omiii  aulem  vir- 
tute  patientia  perfert,  quod  spe  praeeunte  diguosci- 
lur,  aul  si  spes  fructus  palientiae  subsequitnr.  Haec 
matre  gaudel  fide,  et  guberiiacultiin  habel  Deum, 
coiiscientiain,  genus,  elpropinquitalem.lndc  gloriosi 
testes  efficiuntur,  duin  lide  pleui,  dum  Dei  limore 
solliciti,  dum  contineulise  disciputi,  dum  filii  spei, 
duce  patientia,  reperiunlur.  Deinde  coha^redes 
Cbristi,  dum  illuin  usque  ad  morteni  palieniiae  vir- 
tutibus  imitaulur. 


Dominuii),  ct  suo  meriio  impulaiis,  in  adversis  de 
ejtis  clemcnlia  gloriatur.  Neeesse  esl  euim,  tit  qui 
se  tredere  dicil  in  Cbristo,  in  omnibus  Chrisli  jn- 
diclis  gaudeat,  diceus  :  Sauus  sum,  gratias  refcio 
Creatori.  Langueo,  et  in  hoc  laudo  Domiui  voluu- 
lalem.  Quando  enim  infirmor,  tuuc  fortior  sum  (II 
Vor.  xii,  42) ;  et  virltis  spiritus  iu  carnis  infirmi- 
laie  perliciiur.  Nam  fortiludo  corpoiis,  imbecillitas 
aniiua:  e^t.  Palilur  el  Apostolus  aliquid  quod  non 
vult,  pro  quo  ter  Dominum  deprecatur,  scd  dicitur 
ei  :  Sufficit  libi  gratia  mea :  nam  virtus  in  in/irmiiote 
perficiiur  (Ibid.  9).  Cur  igiiur  durum  sit  quod  ali- 
quaudo  patiendum  esl  ? 

Dolemus  autcn  quctn  jua  .)  tuortuu  :» ?  Al.  Iioc 


»83  S.  HIERONYMI  OPERUM  HANTISSA.  38i 

enim  nati  non  sumus  l,  ut  maneamus  aeterni.  Lu-  A  audiat  a  Chrislo  :  Qni  me  confessus   fuerit  et  wea 


gcatur  moriuus,  sed  ille  quem  tartnrus  devorat, 
in  cnjus  poena  aemrnus  ignis  exsesliiai ;  nam  mors 
uoslra  pcccattim  esl.  Nos  vero  quoriim  exitum  an- 
gelorum  turba  comitatur,  quibus  Christtis  occurrit 
«bvi.nn,  gravetnur  magissi  in  lahcrnarulo  islo  inor- 
tis  liabiieunis.  Caeteriim  nonne  vereris,  ne  libi  Sal- 
v:iioi  ilM-at  :  Irasceris  quia  fraler  tuus,  ineus  fa- 
vius  tst  lilius  ?  Indignaris  de  judicio  mco,  el  rebcl* 
4ihtis  larryuiis,  facis  injuriam  possidenli?  Cibtun 
liiii  nrgas,  noii  jejuniorum  studio,  sed  doloris.  Non 
^iino  frugaliiaieni  istam.  Jejunia  ista  adversarii 
mei  sunl.  Nullam  animam  reeipio,  qu»,  me  nolente, 
separjiur  a  corpore.  Tales  slulta  philosopbia  habeat 
marlyres,  habeat   Zenonem,  Cleombrolum,  el  Ca- 


verba  in  generatione  hac  adultera  et  psccatrice  :  el 
filius  hominis  confitebilur  \Al.  confundet]  eum  in 
gloria  Palris  suit  cum  angeli*  sanclis  (Matih.  x,32). 
Turpe  est  inter  parenles  senatores  pro  Christo  vo- 
luniaria  humiliiate  essedejeclum.  Displicct  amicis, 
si  post  ambiiiosi  habitus  culltim,  plebeia  el  igno- 
bilia  veslimenla  mutenlur.  Sed  si  hominibus  pla- 
cerem%  Christi  servus  non  essem  (Galat.  1, 10*,  inquil 
Apostolus  :  et  Propheta  in  psalmo  :  Qnoniam  Deus 
dissipat  ossa  eorum,qui  hominibus  placent  :  con- 
fusi  sunt,  quoniam  Deus  sprevit  eos  (Psat.  lii,  G). 
Quantum  bona  est  [A/.  etj  htimnna  oflensio,  per 
quam  invenilur  servitusChri*lt,  tanium  peroiciosa 
est  amicitia,  quae  Dei  praslat  oflensam  ;  sicut  scri- 


loiiem.  Si  viveiitem  credcres  fratrem,   nunquam  °  pium  est :  tfut   voluerit  amicus  fieri  hujus  mundi, 


^langcres  ad  meliora  migrasse.  Nain  sicul  prater 
iianc  viiam,  est  vita  alia  bcatorum,  ita  praeter  hanc 
iiioriem,  est  mors  alia  impiorum. 

Adversum  iuortis  ergo  duritiam  et  crudelissimam 
tiecessitatem,  hoc  solatio  erigimur,  quod  in  brevi 
Visuri  sumus  eos  quos  dolemus  absentes  :  nequc 
ei:im  morsr  sed  dormilio  etsomnus  appellalur.Nos 
dolemli  uiagis,  qui  quolidie  slamus  in  praelio,  et 
pcccaloruiu  vitiis  sordidamur,  et  accipimus  vuluera. 
Absil  t.imen  a  (ide  nostra  ul  aliquam  plagam  di- 
cain  es&e,  quae  non  lja|>cat  cousoiatioiiem,  cum 
prophcta  proclamet :  Nunquid  medicus  non  est  in 
Calaud  (Jerem.  vin,  22)  ?  Deus  euim    permisil  le 


inimicus  Dei  constiluelnr  (Jac.  iv,  4). 

Dicat  unusquisque  quod  velii  ;  ego  imerim  de 
me  pro  sensus  mei  parvitate  judicavi,  melius  esse 
confundi  coram  peccatoribus  stiper  terram,  quam 
coram  angelis  sanctis  in  coelo,  vel  ubicunque  ju- 
dicium  stium  voluerit  demonstrare.  Unde  Isaias, 
vir  sua  genic  nobilissimus,  qui  socer  regis  Eiecbiaj 
fuisse  refertur,  jnssu  Dei,  deposito  cilicio,  midus 
incedil  ;  nec  (am  ardui  prxcepti  pudore  deterritts 
est,  quominus  Dei  iuiperium  sequeretur  ;  quia 
nihil  honestius  esse  homini,  quam  suo  creatori 
parere  judicabal.  Joannes  quoque  Daplisla  nobilis 
ei  in  carne  et  in   spirilu   nalus,  cilicium  a  pueritia 


islius  saeculi  fluctibtis  ventisque  jaclari,  ul  expertus  C  in   habilum  elcgit,  et  locustas  in  cibum  ;  qui  nee 


iiaufragium,  de  catero  [Al.  aeterno]  similiter  peri- 
ciitari  cayeas.  Ita  cuncta  qu»  passus  es,  sicul  in- 
felligis  vulnera  corporis  lui  :  sic  animae  reuiedia 
siiin.  Brevis  enim  vilae  spalium  aeterna  memoria 
compensal. 

CAPUT  XXII. 
De  tribulationibus  et  opprobriis  perferendis. 
Oporict  nos  per  muilas  tribulaiiones  introire  in 
rcgutim  coeloruin.  Beati  eslis  cum  vos  maledixerint 
homines,  ct  persccuti  fuerinf,  et  dixerim  omncmalum 
adversum  vos  :  gnudele  ergo  *t  ex$ultatet  quia  merces 
veslra  copiosa  esl  in  coelis  (Maltli  v,  11).  Futuraj 
vil.c  gloria  pr.c-  enlis  vilae  incnnimodis  coinpar.itur. 
Pr.rcipue  quia  noii   qui  palilur,  scl  qui  facil  injti- 


peccati  conscientia,  nec  pauperlatis  inopia,  ad  hu- 
jus  gloriam  oneris,  sed  sola  futuri  saeculi  beatitu- 
diue  trahehatur.  Unde  et  apostoli  stulti,  et  inutiles 
et  teuuis  fidei  arguuntur. 

Inde  Paulum  apostolum  proferam,  quem  quoties 
b-go,  vidcor  mihi  non  verba  audire,  sed  lonitrua. 
^ui  oculo  iueutis  fulura  conlemplans,  dicebat :  Qtfia 
nos  separabil  a  charAate  Chrisli  ?  tribulutio,  an 
angustiat  an  persecutio,  an  fames9  an  nuditas,  an 
periculum,  an  gladius  (Rom.  vui,  35)  ?  Illos  peri- 
c  nla  uon  sepaiant,  nos  vero  voluptates.  Illi  catenas 
b.ijulam  iiiuoccnics  ;  nos  auruni  circumferimuscrt- 
ininosi.  llli  in  carcerihus  vincli,  nos  iu  tricliniiff 
d -licali.  Illi  in  ncrvo  posili,  Dcum   puro  corde  el 


riam,  iniser  esi.  Unde  el  Christiauis  vexill.i  crucis  ^  sincera  cogitalione   laudautes  ;  uos  forie  in   ipsa 
suut  ilelitije  :  lropa3a  noslra?  vilae  non  pompis,  sed 
iiiiseriis  reporiaulur.  Iu  no^liaclass:    viri    fortes 
piprohria  sciuul  poriare,  iioii  muuera.  Nam   CUri- 
^li  viucula  voluntaria  suut,  et  verlunlur  iu  amplo- 

VlSt 

Si  quis  autem  corpore  imbecillis  est,si  al>>it  sa- 
i>ientia,  non  adversarii  cerlamina  vincil,  maxime 
yiioniaui  liheri  arbitrii  sumus,  sed  ipsum  D^i  uu- 
irilur  auxilio.  Paupertali,  non  nobilitaii  fulurorum 
^eatitudo  promitiitur.  Retrahit  quidein  vcrecutidia 
Suualorem,  ne  sequalur  pauperem  Christuin ;  sed 


E<clesia  de  foren*ibu3  calumuiis  cogiiamus.  Et 
cum  omnihiis  xqualiter  legis  data  sil  gratia,  ge- 
heiinn,  seu  regna  protnissa  sinl ',  alii  de  divitiis, 
alii  de  virtutibus  meditanlur.  (Jumque  dicttini  sit  ge- 
ncraliler  oinnibiis  liDominum  Deumtuum  adorabi%% 
et  Uii  soli  sercies  (Deut.  vi,  13) ;  aliis  iunoceiilia, 
miseriiordia,  c.istii:ue.  jejuniis  Deo  fidcliler  et  sine 
fineservieniilius^nosnobisadiiiteroseligimtis,  quibus 
scrv  re  voiuinus.  Siquwlein  juxta  jEvangelii  (Matth. 
iv,  10)  sciitriiliaiu  :  Otnnis  qui  facit  peccatum, 
savus  est  pcccati  (Joan.  vin,  34).  Revera  si  amatvr 


1  Anlea  afTirmantis   scnsu,  naii  sumus.   Paulo  inferus  pcricopun,  Nam  mors  nostra    peccatum    e*l% 
JUibeus  practermiliit. 


335 


REGULA   MONACHORUM 


386 


pecuniae  sum,  si  gloriae,  si  superbiae,  si  ambitionis,  A  do  ante  tribunal  Christi    utiicuique  secumlum  sua 

aut  pomps  :  dum  illi  omne  studitim  meae  voluntatis 

iinpendo,  Domiuo  servire  non  possuin  :quia  duo- 

bus  domiiils   neminem  servire  posse  scriptum  cst. 

Non  esti$  vestri,  dicit  Aposlolus  :  Empii  estis  pretio 

magno :  gtorificate  et  portate  Deum  in  corpore  ve- 

siro  (I  Cor.  vi,  20). 

Clemeuter  Spirilus  sanctus  jure  nostro  nos  coii- 
vcnil  :  sciens  boc  in  usupublico  apud  omnes  boini- 
nes  custodiri,  ut  tantoscrvus  in  opere  Domini  es*et 
catnior,  quanto  majori  preiio  csset  comparalus  :  ut 
intelligamus  quam  sirenui  esse  debeant  iu  op^rc  DO' 
niini,  qui  redempli  suiil  sangtiine  Clnisli  :  vel  quam 
crimiiiosi  debeani  judicari,  qui  ciim  sciant  pro  prcio 
stiae  salutis  Chrisli  sanguinem  csse  daitim,  alteri  qui 
niliil  pncsliiif,  magis  prxbeant  servilutem.  Hogo 
quo  pudore  obsequii  aut  laboris  sui  merccdcm  spe- 
rabil  a  coelo,  cujus  fuertt  solliciiudo  omnisin  lerra  ? 
M -nenariussaeculi  non  potesl  accipereClnisti  mer- 
cedeni.  Oiiinis  miles  in  castris  jnre  sperat  [  Al.  spc- 
c  ii]  annonam,  qui  fortiter  in  praelio  pro  civibmj 
laboraverit.  Et  dtgnus  estquidem  roercenarius  mer- 
cede  sua  :  Nemo  tamen  militans  Deo,  implicat  $e 
negoiiis  sarcularibns,  ul  placeat  ei  cui  se  probavit 
(II  Timoih.il,  4),  est  Apostoli  vux. 

Amplecteuda  est  igilur  trisiilia,  qu*  gaudium  pa- 
rit :  nec  eju3  consideranda  maieiia  ;  quia  sxpeper 
dulcedinem  fructus  placent,  quorum  amaium  bor- 
ruit  in  radice;  et  qui  litterarum  scieuiiaui    babere 


f.u  ta  reddendum  est  ;  bis  qui  iu  terrenis  magis 
negotiis,  quam  in  ccelestibus  laboraiunl,  justi  judi- 
cii  respoiisione  dicalur  :  hc  st  pote&tis  ;  el  illic  ubi 
lota  devotione  servislis,  inerc^dem  exi.<ite.  T;Jis 
causa  virginum  e>t  iu  Evangelio  quinquc  siultaruiu, 
qu.e  dum  solliciliulinesaerularium  vanit.itum  se  con- 
tra  professionis  sua»  ordinem  occuparent,  oleum 
unde  verum  luu.en  accenderent  uon  babentes,  in 
tenebris  remanseriiut.  Ecceeiiim  si  umbiaio  repeute 
cotlo,  solis  clarilas  nostris  aspcctibus  dcuegetur.  el 
productae  iu  uosiram  bumilitatem  pluvi*  icrris  im- 
miucant ;  si  commotis,  ut  assolent,  tlememis,  ul  iu 
rotaiu  sui  currus  loniirua  concitentur,  et  debinc 
fulgiirum  jat  ula  palpebris  lerribiliterobjecta  coru- 
soeni ;  quanqiiamei  consueludine  isla  conlingant, 
pavemus,  conirciuisciinus,  el  proni  ad  terram,  de- 
posita  superbia,  ccrviccs  subniiuimus. 

Quid  faciemus  iu  illa  die  miseri,  quamlo,  revoluto 
coelo,  cum  angelicis  virtutibus  igneus  Domiuus  totus 
adveniel?  Quando,  cadentibus  desuper  stellis,  sol  in 
tenebras  el  in  sauguiiiem  luiia  nuitabitur?  Quando 
montes  sictit  cera  liquesceul  ?  Quando  terra  ardebil, 
el  arescent  flumina  ;  et  maria  siccabuntur  contra 
rerum  natuiam  ;  iusuiuplo  diviuitus  buinore,  aridi- 
talem  in  aqiiis  iguis  op^rabilur  ?  Quan.lo  pe<cato- 
res  diceul  nionlibus  :  Cadite  super  nos  ;  et  collibut  : 
Tegile  nos  [Oste  x,  8)?  Quaudo  vocabum  bominus 
inorieiu,  et  vmaia  non  vcniet?  Quando  discrimina 


desideral,  si  discendi  noii  susceperit  lae  lia,  pcritiae  C  vertcnlur  in  vota,  el  quod  scmpor  oderunt    bomi- 


gaudia  adipisci  non  poterit  :  nec  cujusquam  erudi- 
tionis  quisquam  babere  sufficiet  gloriam,  uisi  [  Al. 
add.  anitui]  aeslus  fuerit  aute  pcrpessus.  Cumque 
nos  Dei  auxjlio  destilulos,  bostisinvaseril,  duxerit- 
que  captivos,  uon  desperemus  salutem,  sed  iterum 
arroewur  ad  prxlium.  Potest  tieri  ut  vincamus, 
ubt  victi  fuimus :  et  in  e»dem  loco  triumpbemus, 
ubi  fuiuius  aliquando  captivi.  Nam  si  juvatDoniinus 
miseros,  babemus  salutem.  Si  despicit  peccalores, 
babcmus  sepulcrum. 

Multo  gravior  exspectata  mors,  quam  illata.  Ad 
lioc  eniiu  laboremus,  et  iu  saeculi  periclitemur  tni- 
litia,  ut  iu  futuro  saxulo  corouemur.  Nec  mirum 
boc  de  bomiuibug  credere,  cum  Domiuiis  ipse  ten- 
tatus  sit  (Multh.  lv,  1  seqq).  Et  de  Abrabam  Scri- 
ptura  tesletur,  quod  Deus  teiitaverit  cuin  (Gen. 
xxii,  seqq.).  Quam  ob  causam  Apostoius  ioquilur  : 
Caudentes  in  tribulatione,  el  scientes  quod  tribulatio 
patiattiam  operatur  :  putientia  probationem  :  proba- 
tio  spem;  spes  autem  non  confundit  (Rom.  v,  3-7). 
Scnpiuiw  esl  eliara  :  Quia  propter  te  morlificamur 
tota  die  :  et  afstimati  sumus  ut  oves  occisioni$(Romm 
viu,  55).  S«d  iuagua  inistriai  cousolatio  est,  quan- 
tlo  iu  loruieulis  quis  positus,  scit  prospera  seculura. 
CAPUT  XXIII.      . 

De  timore  ultimi  judicii,  et  defectu  hujus  vitce. 

luUe  saiis  tiuieo,  ne  in  illa  tribulaliouis  die,  quan- 


Des,  coiicupisceni  ?  Qtiando  iibid  implebitur  lempus, 
quod  lugubri  Jeremias  dicit  iffoclu,  dicens  :  Respe- 
xi  in  terram,  et  ecce  luminaria  ;  vidi  montes,  et  ecce 
erant  tremtntes,  el  univtrsos  colles  turbari ;  intendi 
acrem,  et  ecce  non  erat  ftomo ;  et  omnes  volucres  cceli 
pavebant.  Vidi,  et  ecce  Carmelus  dtsertus  ;  el  omnes 
civiiates  succensce  iyni  a  facie  Domini,  et  a  facie  irm 
indignationis  ejus,  et  interierunt  universa  (Jerem. 
iv,  23  seqq.). 

Veriim  ue  ex  suggeslionediaboli  baec  ad  lerrorem 
dicta,  non  ad  veritatem  credautur,  de  praetentis  fu- 
lura  probantur  :quando  lalia  in  diluvio,  in  Sodomis, 
in  iEgypto,  in  Uierosolymis,  sarpe  ob  delicta  bomi- 
[>  num  facta  leferuufur.  Sed  veniel  illa  dies,  qua  cor- 
rupiivum  boc  et  moilale,  iucorruptivum  induet  et 
inimortalilatein.  Tunc  advucem  tuba*  pavebit  terra 
cum  populis;  ct  lu  gaudebis.  Judicaluro  Domino, 
lugubre  mundus  iuimugicl;  tribus  ad  tribus  ferienl 
pectora.  Pulemissimi  quoudaiii  reges  uudo  peclore 
palpilabunt.  Exbibebilur  luiiccum  prole  sua  Venus. 
Tunc  iguiitis  Jupiter  adducetur,  et  cum  suis  slultus 
Piato  discipulis ;  Aristoleli  argumenta  non  prode- 
ruut.  Tunc,  rusticanus  et  pauper,  exsultabis  et  nde- 
bis,  et  dices :  Eccecrucitixus  Deus  meus;  ecce  judex, 
qui  involutus  pamiis  in  prxscpio  vagiit.  Uic  cst  ille 
operai  ii  ct  quacstuarix  filius ;  bic  qui  inalris  gestar- 
tussinu,  bominem  Deus  ftigit  in  id:ypluiu  ;  bic  cst 


1  Lectum  autca  male,    c  Seu  regula   promissa,  i  etc. 


33T  S.  BlERONYMl  OPERUM  MANTlSSA; 

vetiilus  roccino;  liic  qui  seniibus  coronalus.  Cerne  i  coniercnduni  esi  Iransit 


388 

i(a  species  hominum  ver- 


manus,  JuJ.nce,  quns  fixeras  ;  cerne  latus,  Romane, 

quod  foderas.  Videte  corpus  an  idein  sii  quod  dice- 

balis  clain  nocie  lulisse  discipulos. 

0  quol  virgines  el  quanlonim  infamata  pmlicilia 

a  Deo  judice  coronabitur  M  Oqiiantis  in  illa  dieex- 

pendisset,  si  membrorum  sensu  el  visceriim  vigorc 

iu  hac  vila  caruissenll  el  quanii    illic  elihgues  el 

n  uli  feliciores  loquacibus  erunt !  et  quaiiii  pastores 

philosophis;  quauti  rustici  oraloribus,  eiquanti  be- 

betos  arguinentis  \Al.  argutiis]  praeferendisunt  Cice- 

ronis  !  Ibi  euim  cumante  tribunal  Christi  venerimus, 

scimus,  ncc  Job,  nec    Daniclem,  mc   Noe   rogare 

posse  pro  quoquam;  sed   unumquemque  porlare 

onus  suum. 

B 
Igitur,  sive  leges,sive  dormies,  sive  scribes,  sue 

vigilabis,  Amos  libi  semper  buccina  in  auribussouet. 
Et  apostoli  qui  bunc  liorrendum  diein  impiis  et  pec- 
catoribus  praeviderc  meruerunt,  hiimiles  eranl* 
mortuos  suscitanles ;  el  nos  super  omnes  erigimur : 
qui  peccando  quotidie  nosmetipsos  occidimus,  non 
respicienles  flebilem  infirmamque  naturam,  qtiae  in 
adversis  fortis,  el  nec  in  prosperis  aliquando  secu- 
ra.  Si  enim  intemperate  cibus  sumplus,  aut  immo- 
derate  potus  acccptus,  levem  corpori  febriciunculam 
roncitaverii,  dejfbimus  animain,  aflligimur,  suspira- 
mus.  Nulla  cura  tunc  saeculi  est,  nulla  villaruni, 
nemo  de  palrimonio  cogitat,  nemo  de  foro.  OmneS 
calumnia*,  omnia  lucra  in  periculo  corporis  con« 
quiescunt,  curritur  ad  medicos;  et  pio  rejucJio  C 
carnali  promittunlur  muuera,  aurum  et  argentum 
interduin  et  mancipia  traduntur  :  et  pene  toiuin 
patrimonium,  aut  negligiiur,  aut  donatur,  ut  con- 
sulatur  vitae  quandoque  periturae.  Et  pro  seterna  sa- 
lute  oinnis  admodum  bomo  negligens  est,  omnis 
avarus! 

lllic  omnis  frugalilas  largitoris  animi  ienacitate 
constriugitur,  ubi  promptior  voluutas,  et  copiosior 
largitas  deberet  operari.  Ct  cum  Scriplura  dicat : 
Nolite  dthgere  mundum,  neque  ea  qute  in  mundo 
eunt  (Uoan.  u,  15),  sic  bumana  toncupiscimus,  sic 
ainamus,  quasi  aliquid  nasccntes  intulerimus  in 
s«eculum,  aul  rccedentes  de  saeculo  noblscum  au- 
ferre  possimus.  Nemo  ad  brevilatem  lemporis,  nemo  ~  accumbe,   ut,    minoie   veniente,   sursum  jubearis 


nal  in  parvuiis,  ilorel  in  juvenibus,  viget  iu  per- 
feclae  setatis  viris,  el  repente  dUm  senescit,  inrane- 
soit  rapui,  rugatur  facies,  cuiis  prlus  extensa  con- 
traliilur. 

Iloc  etiam  languor  facit  et  imidia,  ut  vultus  prl- 
mo  piildierrinius,  ad  laiitam  transeat  fteditaleni  * : 
t.nncn  qui  quotidie  recordatur  se  esse  moriturum, 
conlemnil  prxscntia,  et  ad  futura  feslinal.  Sed  quan- 
lo  in  hoc  saeculo  perseculionibus,  paupertate,  ini- 
micorum  potentia,  vel  morborum  cruciatibus  fueri- 
mus  afflicii  :  lanlo  post  resurrectionem  in  futuro 
majora  praemia  conscquemur.  Igitur  in  die  judicii 
securus  invenietur,  si  nulla  Dei  offensa  reperiatur. 
De  bis  ergo  tantum  sollicitudinem  liabere  debemus ; 
ambiaut  terrena  gentiles,  quibus  coeleslia  non  de- 
bentur.  Concupiscanl  praesentia,  qui  futura  noli 
credunt. 

CAPUT  XXlV. 

De  virtute  humilitatis    et  $implicUalist  ac   tumenti 
animo  vitando» 

Cave  ne  rumusculos  hominum  aucuperis,  ne  of» 
fensam  Dei  popuiorum  laude  coinmutes.  Per  bonam 
et  malam  famam,  a  dextris  et  a  siuistris  Christl 
miles  graditur,  nec  laude  extollitur,  nec  vitupera- 
tione  frangiiur  ;  non  diviiiis  tumel,  non  contrabl- 
tur  pauperlate,  et  laeia  contemnit  et  triStia.  Nam 
jusli  et  forlis  viri  esl,  nec  adversiS  frangi,  nec 
prosperis  sublevari,  sed  in  ulroque  esse  modera- 
tum.  Nolote  orare  iu  angulis  platearum,  nerectum 
iter  precum  tuarum  frangat  aura  popularis.  Nolei 
te  dilatare  fimbrias,  eiosteniui  habere  pbylaclerla  ; 
et  conscientia  repugnante,  Pharisaica  juibitiooe 
circumiiari. 

Fidelis  mecum  leclor  iulelligis  quid  laceam,  et 
quid  tacendo  inagis  lOquar.  Qtiauto  melios  eral  baec 
in  corde  portare,  quam  in  corporc,  et  Deum  babere 
fautorem,  non  aspeclus  hominum  I  Quanivis  eni» 
aliis  vitiis  carere  pussumus,  byporriseos  iaiuenf 
uiaculatn  non  habere,  aut  nullorum,  aut  paucorum 
esi.  Sed  sicut  deprecantis  humiliias  meretur  pra- 
niia,  ita  superbia  confidenlis  [  A/.  contemneulia]; 
Dei  auxilio  deseritur.    Tu  auie.m,   fiater,   inferius 


ad  naturae  respicit  conditionem  :  nemo  cousiderai, 
nemo  reiractat,  vaua  essc  omnia  quae  aiiquo  fine 
clauduulur.  Labuntur  enim  ten.pora  :  ei  praetcrita 
relinqueniia,  ad  fulura  festinant.  Sed  ct  Dominus 
seii  cogitationes  hominum,  quoniam  vanos  sunt.  Cum- 
que  omnia  cogitaverint  per  triginta  anuos,  una  fe~ 
briciuncula  venii,  et  lollil  omnes  cogitationes  eo- 
rum.  Nam  sicut  mane  virens  berba  et  florens  dele- 
ctai *  oculos  contemplaiitiuin,  paulatimque  marce- 
sceus,  pulchrittidinem    penlil,  el   in  fciiuin   quod 


asccndere  :  Super  quem  enimt  ail  Dominus,  requieetet 
spiritu*  meust  nisi  super  humilem  et  quietum  et  tre» 
mentem  verba  mea  (lsa.  kxw,  2)? 

Sed  vis  scire  quales  ornatus  Dominus  quaerat  ? 
Habeo  prudentiam,  justiiiam,  lemperanilam,  for- 
titndiuem.  His  plagis  ccefi  includere,  baec  te  qua- 
driga,  velui  aurigam  Cbristi ,  ad  meiam  concilt 
fer>t.  Nihil  hoc  montii  preiiosius,  nihil  bac  gem- 
marum  varietate  distinctius  ;  ex  omni  parte  decori 
et  omamenio  K  tibi  sinlet  tutamini.  Philosophoroa 


1  Alii  libri  addunt,  i  Quanioruin  sperata  pudicilia 
tn  diejudicii  de  honeslatibus,  quanlorum,  i  etc. 
*  Pius  halMsui  alii,  c  Kt  suis  Uoribus  veriians  de- 


*  Addunialii,  t  Ul  amor  in  odium  comraoltiur.s 
k  Apud  Hubeuin,  atquealios,  Decoraris,  cingexis^ 
aique  protegeris,  et  ornamenlo,  »  etc. 


389  REGULA  MONACIIORUM.  S90 

senteutia  est  sibi  haerere  viriutes,  el  apostoli   Ja-  A  poiest.  arstuat  cibo.  His  quoiidie  psalmus  illecan- 


cobi,  cui  una  defueril,  omnes  deesse.  El  sicui  qua- 
mor  sunl  virlutes  *,  quibus  pugnamus  et  legimur :. 
sic  quatuor  vitia  sunl,  quibus  ab  hoste  percutimur, 
*tollitia,  iniquitas,  luxuria,  fonnido  ;  sed  inalilia 
linem  non  habet.  Gogoatae  quoque  sibi  sunt  virtu- 
les,  reclitudo  et  simplicilas,  nec  ab  invicein  sepa-,. 
rari  queunt.  Simplex  et  humilis  et  rusticus  qui 
arcana  sapientiae  comprehendere  nequit,  si  tamen 
sapientum  eierapla  vivendo  secletur ,  jure  inler 
sapientea  connuinerabitur.  Melius  est  eniin  parva 
bona  ciim  cliaritate  facere*  sine  scientia,  quam  nia- 
gttis  effulgere  virlulibus  cunt  admislione  discord:se. 
Cxcelsa  namque  periculosius  stant,  et  citius  cor- 
ruont  qua?  subiimia  'sunl. 

Sed  perspicuum  est  omnem  creaturam,  quamvis  " 
adperfectioncin  venerit,  tamen  indigere  niisericor- 
dia  Dei,  et  plenam  perfeclionem  ex  gratia  Dci,  non 
ex  merito  possidere.  Niliil  sic  placet  Deo  sicut  sim- 
pticiias  et  innocenlia.  Unde  Spirilus  sanctus  in 
volatilibus  non  apparuit,  nisi  in  columba  ,  propter 
simplicitatem  ;  in  quadrupedibus  in  ovc,  froptcr 
inansuetudinem.  iilud  quoque  tibi  vitandum  est 
cautius,  ne  vaiue  gloriae  ardore  capiaris.  Cum  facis 
eleemosynam,  Deus  solus  videat.  Cum  jejuuas,  I;eta 
sit  facies  tua,  ne  ad  te  obvia  praelereumiuiii  lurba 
cousistat,  et  digito  demonstreris.  Nec  satis  religio- 
svs  velis  videri,  nec  plus  humilis  quain  necesse 
esl ;  ne  gloriam  fugiendo,  quaeras.  Plures  euim  pau- 
pertatiSimisericordiaeac  jejuiiiiarbitrosdecliuantes,  p 
hoc  ipso  placere  cupiunl,  quod  placere  conteuinuiu : 
et  mirum  in  modum  laus  dum  vilatur,  appetitur. 
Csteris  perturbationibus ,  quibus  meus  hominis 
gaudet  el  aegrescit,  speral  et  meiuit ,  plures  invenio 
extraneos.  Uoc  vitio  pauci  admodum  suut  qui  ca- 
ruerint. 

Igitur  iion  qmeras  gloriam  ;  et  cum  inglorius 
fuerift,  non  dolebis.  Qui  enim  veiba  increpautis 
humiliter  recipil,  jam  propinquam  habet  veniam 
rcaius  qucin  gessit  .  Gravius  est  euim  perficcre 
malum,  quam  facere.  Non  est  tamen  tantae  v.rlutis 
al>  aliis  faclam  injuriam  sustinere,  quaniae  gratiae 
Domiiii  esl,  mitein  alque  tranquillum  injuriaui  fa- 
cere  non  posse.  Neque  vero  te  moneo,  ne  de  divi- 


tatur  :  Deus  dissipavit  ossa  hominum  sibi  placeniium 
(Psal.  lii,  6).  Tristitiain  simulant,  et  quasi  longa 
jejunia  furtivis  noctiuin  cibis  protrahunt .  Pudct 
reliqua  dicere,  ne  videar  potius  iuvebi  quain  mo- 
nere.  Omnia  haec  argumenta  sunt  diaboli. 

Imitarc  igitur  etun  potius,  cujus  pallor  ex  jejuniis, 
elcemosyuae  in  paupercs,  obsequium  in  servos  Dci, 
humilitas  el  cordis  et  vestium,  ac  io  cunctis  sermo 
inoderatus.  Trade  quoque  te  illi,  cujus  sermo  et 
habitus  et  incessus ,  doctrina  virtutum  est.  Non 
cothurnatjin  aflecles  eloquentiam  :  necinore  puero- 
ruin,  argulas  sententiobs  in  clausulis  strues. 

Ha?c  prxteriens  teligi,  ut  erudilis  contenlusauri- 
bus,  non  niaguopere  cures  quid  imperitorum  dein- 
genio  tuo  rumusculi  jactiient,  sed  propjielarura 
qiioiidie  medullas  bibas.  Quod  patricii  generis  iuter 
nionachos  esse  coepisii,  non  libi  sit  tumoris,  sed 
humilitalis  oc<  asio  * ;  ut  imilcris  Fil.um  hominis,  qui 
noii  venil  iuinislrari,  sed  niinislrare.  Nam  quauto 
humilior,  tanlo  sublimior  es :  lucet  inargarita  iu 
sordibus.  Qiianliinicunque  eniin  te  dejeceris,  liumi- 
lior  Christo  non  eris.  Ideo  quauquam  mibi  mulio- 
rum  sum  conscius  delictorum,  et  quotidie  in  ora- 
tione  flexis  genubus  loquir  :  Delicta  juventulis  meas 
ne  memineris,  Domine  (Psal.  xxiv,  7)  :  tamen  [Al. 
undej  sciens  dictuin  ab  Apostolo.:  A'f  inflatus  in 
superbia  ineidas  injudkium  diaboli  (1  Tim.  m,  7)  ; 
et  iu  alio  loco  scriptum  :  Superbis  Deus  resislii, 
humilibus  autem  dat  gratiam  (Jac.  iv,  6)  ;  nihil 
ita  a  pueritia  vitare  conaius  sum,  quam  lunienleiii 
animum  et  erectain  cervicem,  Dei  conlra  se  odia 
provocantem.  Novi  enim  magistrum  Dominum  et 
Deum  meum  in  carni»  humilitatein  dixisse  :  Di- 
scite  a  me,  quia  mitis  sum  et  humilis  torde  (Malth. 
xi,  29).  Ct  ante  per  os  David  cecinisse  :  Mementot 
Domine,  David,  et  omnis  mansuetudinis  ejus  (Psat. 
cxxxi,  i).  Ct  in  alio  loco  legimus  :  Ante  gloriam 
humiliatur  cor  viri :  et  ante  ruinam  elevatur  (Prov. 
xvi,  18).  Nthil  enira,  ui  crebro  diximus,  lam  peri- 
culosum  est,  quam  gloriae  cupidiias  et  jaciautia  et 
tumens  animus  conscieutia  virtuium.  Idcirco  plus 
est  animum  deposuisse  quam  cultum.  Diflicilius  ar- 
rogantia,  quam  auro  caremus  et  gemmis.  Nii  ilaque 


t.is  glorieris,  ne  de  generis  nobilitale  te  jactes,  ue  D  prodest  vile  pallioluro,  fulva  tunica,  corporis  illu- 


te  cxleris  prarferas.  Scio  huinilitaleiii  luain  ;  scio 
n  atleclule  dicere  :  Domine,  non  esl  exaltutum  cor 
meum  ;  neque  elati  sunt  oculi  mei  (Psal.  cxxx,  i). 
SiUltissimum  quippe  est  docere,  quod  uoverit  ille 
qiiem  doccas.  Vox  ex  industria  quasi  confecta  jeju- 
niis,  tenuis  non  sit  et  deficiens.  Sunt  quippe  non- 
noiii  exterminantes  facies  suas,  ut  appareant  boini- 
nibus  jejunautes  ;  qui  statim  cum  aiiquein  vide- 
rim,  ingeiniscunt,  demiltunl  supercilium,  et  operta 
facie,  vix  liberanl  unum  ocuium  ad  videndum. 
Yesti*  pulla,  cingulum  sacceum,  et  sordidis  mani- 
t»us   pedibusque,   venler  solus ,  quia  videri   non 

1  Ibidem,  €  Sunl  scula  virtutum,  prudenlin,  ju- 
iiiiia,  teojperautiat  fortitudo.  > 


vies,  simulata  pauperlas,  si  nominis  dignitatein 
operibus  destruas  :  si  inler  sordes  et  inopiam  pec- 
cata  non  caveas.  Fidele  nainque  leaimoiiiuin  est, 
si  non  habet  causas  ineiiliendi.  Gui  enim  plus  cre- 
ditur,  abeo  plus  exigiiur.  Potentes^potenier  tor- 
menta  patientur  (Sap.  vi,  7).  Nec  sibi  quisquam  de 
corporis  tautummodo  castitate  lupplaudal,  cuin 
etiam  convicium  in  frairem  homicidii  sit  reatus. 
Cadit  quidein  mundus,  et  cervix  erecta  non  fle- 
ctitur.  Pereunt  divitiae,  nequaquara  cessat  avaritia* 
Congregare  quam  mulli  fesiiuaul,  qux  rursus  ab 
aiiis.occupentur  I 

1  Al.  Scieuti  Fiiium  Dei  factum  hlium  hominii» 
Nam,  >  etc. 


391  S 

CAPUT  XXV. 

De  humUUttte  Chriili,  quem  imilari  debemus. 
Christu*  liaptizaiur  aservo  \et  a  DcoFilius  jppel- 
laiur  ;  imcr  publicauos,  meretriccs  et  peccalores 
;k1  l.ivacruiu  venit,  etsanctiorcsi  baplisia  suo  :  qui 
iic  coilo  vcnil  in  iiterum,  de  uiero  in  praesepc,  dc 
pr»;sepftiucrucem,de  cruce  in  sepulcro  ad  iuferost 
cle  inferis  victor  remeavit  ad  calos.  Imitemur  ergo 
Saiva'ori»m  iiuslrum  ;  quia  ipse  miiis  et  humilis 
P«stor,  aguus  et  aiies  appellatur.  Qui  pro  nobis 
i.uiiiolil  is  esl.  Qui  ab  Isaac  cnrnibus  lenetur  in  sen- 
tihus.  Ex  quo  uil  bac  huiitilitate  sublimius.  Qui 
lletliltfliem  in  hoc  parvo  tcrrae  foramiue  cceloium 
cunditor  n.iliis  est.  Hic  iiivolulus  p.uuiis  ;  bic  visusa 
m  pahtoi -ibiis  ;  bic  monslratus  a  siella,    bic  adoratus  a 


HlEKONYMl  OPEllUU  MANTISSA. 

A  CAPCT  XXVI. 


392 


De  juitilia  et  vitce  rectitudine. 
Et  jam  de  justilia  disseramus,  quae  cst  singularum 
rcrum  el  pcrsonarum  requissima  distribuiio  ;  quam 
quis  obtinens,  cl  cui  quis  adhaerens,  vilam  suam 
disposite  et  sine  turbatione  conservat,  cusiodit  in 
omniims  aequitatem  ;  scil  quid  l>eo  deheat,  quid  nou 
deneget  potestalibus  bujus  sxculi ;  qui  <l  £il>i  rctineal, 
qiiid  proximo  compefat,  quid  alienis  concedat,  aut 
congruat.  Jusium  est  enim  Dcuin  colere  et  diligcre 
ex  toto  corde,  cx  tota  anima,  cl  cx  tota  virtute ; 
sanctoscl  coxquales  honorare,  et  trihuta  impendcre 
potestatibus  ;  superbum  non  esse,  sei  magis  mitera 
et  humilem,  proximos  lanquatn  sc  diligere  ;  alienos 
clinimicos  non  prosequi  odio,  sed  amore;    subje- 


Magis.  ln  baptisW  humilitas  Cbristi,  nostra  subli-  B  Clum  esse  prioiibus,  vel  aetale  majoribus  ;  quia   ei 


C 


miias.  lllius  crux,  nostra  victoria  ;  illius  patibulum, 
noster  iriumplius  esl. 

Cum  igitur  lavacrum  et  crucis  signum  iu  fronti- 
bus  dajinou  aspexeril,  coutremiscit.  Qui  aurea  ca- 
pitolia  iioii  tiuient,  cruccm  tiinent.  Qui  conlcmuunt 
sceptra  rcgalia  ,  et  purpuras  Caesarum,  et  dapcs 
Cliristiauorura,  sordes  tamen  ct  jejuuia  pertime- 
Sviiut.  Jibci  cniui  Christus,  ne  quis  discipulorum 
dicat,  quia  ip>c  est  Chrislus.  Mira  ralio,  uon  vu  l 
pr&dictri,  qui  gaudel  inlelligi,  agnosci  amat,  etodi1 
oatcudi ;  uiagts  vult  se  invenlum  essc,  qnain  prodi- 
iuiii,ut  virtus  sua  illum^non  favoroslemltret  alicnus. 
Quae  autein  major  potest  esse  cleuientia,  quam  ut 
Fibus  Dci,  filius  boininis  nasceretur,decem  uicusium 
fastidia  susliuerel,  partus  exspcclarct  adventtim»  in- 
volvcrctur  pannis,  subjiceretur  parcntibus,  pcr  sin- 
gulas  adoleret  actaies,  et  post  conlumeiias  vocum, 
alapas,  ct  flagelia,  crucis  quoque  pro  \Al.  tac.  pio] 
nobis  ficret  uialedictum,  ut  nosa  maiedicio  legi»ab- 
solveret.  Palri  factus  est  obcdiens  usque  a J  mor- 
tcm  (Philipp  .  11,  8)  :  ut  id  opere  impleret ,  qnod 
antc  ex  pcrsona  mediaioris  fuerat  deprccatus,  di- 
teiis  :  Pater,volot  quomodo  et  ego  et  tu  unum  $umu$f 
ita  itti  innobi$  unum  $inl  (Joan.  xvu,  £i). 

Ergo  quia  ad  boc  venerat,  ut  quod  impossibile 
cral  legi,  quia  nemo  juslilicabalur,  ineCTabili  mise- 
ricordia  viuceret ;  publicanos  et  peccatores  ad  poe- 
iiiteutiam  provocabat.  Uude  novuin  et  mirabile  est 
apud  uos,  Domiuus  solus  petentes  se  amat,  solus  D 
irascitur  nisi  peutur.  illo  euiin  temporc  quo  sup- 
plicia  inercbanlur,  Deus  argumenlum  salvaliouis 
iisteudiiur,  iniclligere  possumus  quanluin  valerel 
piaestare  non  luesus ,  qui  lantuui  donarel  iratus. 
Amcinuset  nosrCbrisium,  ejusque  scmper  qu;era- 
mus  ainplexus,  et  lacile  videbilur  oinne  difficile ; 
brevia  putabimus  universa  qux  longa  suut.  Quod» 
que  beata  Dei  Geuiirix  a  Filio  suo  uou  didicit,  coelos 
fabritare,  angelos  creare,  mira  deitalisiusignia  ope- 
rari  ;  sed  tanluin  butniiiari,  caUcraquc  virlutiim 
documenta  inlra  bumilitatis  custodiam  aggregare. 


Dominus  dum  esset  onmiuin  Doiuinii%  a  Joanne 
qui  major  esl  in  uatis  uiulicrum,  quia  prior  illo  io 
nativitate  hominum  crat,  baptizaliir  ;  et  sic  adim- 
pleri  oinnem  justitiam  protcsiatur.  Ex  bac  miseri- 
cordia  nascitur,  obsequiuui  deilicum  generatur. 

In  bis  omuibus  qui  inveuiiur,  uon  iinmerito  in 
Christo  dicitur  permaiieie  ;  quouiam  haec  ouinia 
ipse  Cbristus  est.  Paulus  nos  gloiiosus  informatel 
inslruit  de  Clirisio,  diccns  :  Qui  e$t  (uctus  nobis 
a  Deo  jusiiiia,  ei  panctificaiio  et  rcdemptio  (/  Cor.  I, 
30).  ltcm  in  alio  loco  :  Qui  eti  misericordia  et  pas 
ct  dilestio  (Judat  2),  quam  Graci  ayar.Ty  vocant. 
liiiquus  eniin  si  sequitur  justiliam,  negal  iuiquita- 
icui.  Slullus  si  sequatur  Dei  sapientiam,  negat  stul- 
litiam  ;  quodque  sapientia,  fortitudo,  temperanlia, 
el  casiilas  solum  prodcst  liabentibus  ;  justitia  vero 
aliis  et  iniscris  prode&t  ;  qua;  paircm  Ycl  fratreiu 
non  novii,  sed  novit  vcritaiem  ;  personam  non  ac- 
cipil,  ot  Deiim  imitatur.  Di^i  ite  ergo  bene  facere. 
Viitus  cnim  discemla  cst.  Nec  n.uunr  tantum  bo- 
innn^ulficit  adjustitiam.nisi  quiseruJiaiurcougruis 
disciplinis.  Discendaestcrgo  ju*titia,et  uiagibtrorum 
tcrenda  stiut  liinina.  Saecubiris  auutn  judcx,  ac- 
replis  inuncribus,  coudcmnat  insonlem,  el  reum 
liberal.  Quod  intcrduui  dc  Ecclesiae  priiuipibus  dici 
potest,  quod  propter  munerafacerent  legem  :  etoon  . 
perducunt  judicium  ad  lincm. 

CAPCT  XXVII. 

De  fidet  $i>et  et  limore 

Si  autcm  fides,  ul  iuquit  npostolus  Paulus,  €$' 
mbtlaniia  tperandarum  rerum  [tlebr.  xi,  i),  qua> 
spcrainus,  et  index  rcrum  quas  non  videinus,  cre* 
derc  ct  iidcre  quis  debet,  quod  Deus  ca  qux  pro. 
mitiit,  potensest  adiinplere,  el  spem  suam  iu  fatu- 
rurn  transfcrre,  lunc  plena  lide  polerit  ad  ea  qua 
piouussa  sunt,  facile  pervenire.  Harcnobis  universa 
iuvisibilia  ante  oculos  ponit.  Ad  banc  ingressi,  dia- 
boli  et  potestatuin  bujus  niundi  et  baruiu  teuebrt- 
rum  universa  deserimus  :  Deo  cum   fiducia  proxi- 


1  Cx  supposititiis  scrintis,  excepto  quem  lauda-      otunia  sunt.  Ita  ct   maxiuia  pars  ejus  quod  snbee» 
tuus  loco,  tx  vpist.  »d  Vanmsum ,  exccrpta  terme      quitur  capituli. 


3  8       .  fcCGULA  MONACHORtJM  H9i 

qmiuus.  Crcd'  re  enim  ei  spcrare  necesse  est   qurc  A  aeinulatione  charitas;  consummatioomnium  mauda- 


Deus  jussil :  cum  quae  diabolus  inseruerat,  abnega- 
mus.  Fidem  spes  sequiliir  ;  itaque  de  ipsa  loqua* 
mur.  Cst  igilur  spes  exspeclaiio  rerum  omnium 
futiirarum,  quam  io  lide  habernus,  qua  salvamur, 
Paulo  scribeute  apostolo  :  Spe  enim  salvi  facli 
sumus.  Spes  autem  quce  vidctur,  non  e*t  spcs  (Rom. 
vui9  24).  Quod  aulem  vidct  quis,  quid  sperat  ?  Si 
autun  quod  non  videmus,  spcratuus,  per  paiientiam 
exspeciamits. 

Hjkc  in  se  babet  timorem,  non  illum  cujus  ohli- 
visci,  et  quem  foras  debet  roiitere  quisquis  iu  fide 
vivit  ;  scd  qui  uiius  est  de  spirilibus,  quibus  imple- 
tur  Jesus,  sicut  Isaias  leslaiur  :  Exiet  virga  de 
radice  Jesse,  et  flos   de    radice  ejus   ascendet,  et 


torum,  brevis  omnium  praceptorum,  quam  cum 
quis  habiieril,  omnia  habet,  sine  hac  in  aliis  re- 
mauei  impcrfeclus.  Ci  ut  cognoscal  vestra  prn- 
(ientia,  quanium  cbarilas  valeat,  lcgimus  rcspohsmn 
Domini  in  Cvaugcliojriicentis,  cum  interrogarelur  : 
Diliges  Dominum  Deum  tuum  ex  toto  corde  tuof  et 
ex  tota  anima  tua%  et  ex  tola  viriufe  tua  :  et  diliges 
proximum  tuum  tariqUam  teipsum  :  in  his  duobus 
prceceptis  pehdet  lcx  et  prophettc  (Matih.  xxn,  37, 
39,  40). 

Vides  in  bacsola  universa  lejjis  conlcnia  pendere? 
Vere  quisqufe  bauc  babet,  jam  Dcus  et  Dei  Filius 
dici  poicst ;  cx  hac  Sola  poierit  Deo  similis  essc. 
Cohsidcia,    qui    Deinu    diiigit ;    nunquid    sper.it. 


requiescet  super  eum   spiritus  sententias  et  pietatis,      uunquid     timel,   nuhquid  fidii  ?  INon,   sed  i 


el  replebii  eumspiriius  timoris  Domini(lsa.  xi,  i-3). 
Illiini  spiritum  quem  David  canil,  diccns  ;  Timete 
Dominum,  justi  ejus  (Psal.  xxxin,  iO).  Unde  ct 
bcati  efliciuniur,  eodem  proiestanle  et  diccule  : 
Bealus  vir  qui  timet  Dominum  (Psal.  cxi,  1) ;  illum 
dici  liinorem,  qui  casius  est  et  pudicu*.  Quoniam 
timor  Domini  castus,  inquit  David,  manet  iri  swculum 
sceculi  (Psal.  xvm,  10;. 

Krgo  est  duplex  limor  :  unus  appeieudus,  alius 
fugiendus  est.  Igilur  appetemlus  tiuior,  admonilio 
et  custodia  ouinium  rerum,  quas  crcdimus  aut 
speramus.  Timemus  enim  judicium,  quia  speramus; 
el  nietuimus  Dominum,  quia  fortem  illum  judiccm 
credimus.    Vcra  namque   vila    esl   Deum    uossc,  £  non  inflatur,  non  agit  pcrperamt  non  irrituturf  non 


autum 
diligit  :  Deus,  iiiquil  Paulus,  cum  dilexisset  iiihm- 
dum,  misil  unicum  Filium  suum  in  similiiudine.u 
camis  peccaii;  ul  de  peccalo  condemnaret  peccatum 
tti  carne  (Joan.  m,  46) ;  Fiom.  vm,  3).  Qui  pra?po- 
nit  eam  rebus  omnibus,  dicens  :  Et  si  Unguis  lcquur 
hominum  et  angetorum,  ckurilatem  autem  non 
habeam,  fuctus  sum  sicut  crramentum  tinniens,  uut 
cymbalum  concrepans.  Et  si  habuero  propheiiam,  c: 
cognovero  omnia  myslerid,  et  omnem  scieniiam  :  tt 
si  habuero  fldem,  ita  ut  monles  transferam  :  et  si 
tradidero  cbrpus  meumf  ita  ut  ardeam,  charitalem 
aulem  non  habeam,  nihil  sum.  Charitas  mugnanimts 
esi  :  charitas  benigna  est,  chavitas  non  cemulatur. 


limeie  ejus  poleutiaiu,  amare  pielaicm.  Tiuior 
RjMiique  viilutum  est  cuslos,  securilas  ad  lapsuiu 
faciiis.  Si  pavorem  habueris,  sollicitus  eris;  ci  si 
solliciius  fueris,  leo  in  caulas  ovium  tuarum  inir.re 
non  poterit.  Quod  vel  ad  pracpositos  ecdesiarum, 
vel  ad  animx  cuslodem  pertinel.  Qui  cauius  e&t 
et  tiinidus,  polest  ad  lempus  viiare  peccau;  qui 
securus  est  de  jusiiiia  sua,  repugnal  D«o  *  :  illius- 
que  autilio  destiiutus,  insidiis  hostium  patel.  Nun- 
quam  luta  esl  bumaua  fragilitas  ;  6t  qiianio  u»agis 
▼irtutibus  crescimus,  taulo  inagis  limere  debemus, 
ne  de  sublimibuscorruamus.  Si  juxta  Ccclesiaileu  : 
Budix  sapitntia  esl  timere  Deum  (Eccli.  i,  fe5) ; 
fructus  quis  est,  nisi  videreDeum?  Bonuin  auiem 


confunditt  non  qucerit  quat  sua  sunl,  non  cogiiat 
malumf  non  gaudct  super  injuatitia,  gaudet  autem 
de  veritale.  Omnia  suslinet,  omnia  credil,  otnma 
sperat  :  charitas  nunquam  excidit  (l  Cor.  xm,  1-8). 
Ntbii  enim  amantibus  duru.n  est,  nullus.  difijcilin 
isi  cupieiaibus  labor.  Solus  lamen  ille  amor  pro- 
babilis  est,  qui  Deo  et  virtutibus  animae  coaplatur. 
Ndiii  est  enim  quod  non  toleret,  qui  perfecte  diii- 
gil.  Qui  autem  clemetitiam  non  habei,  ucc  induius 
cst  viscera  misericoniiae  el  lacrymariun  :  quamvis 
spirilualis  sit,  non  adimplevit  legcm  Ghristi.  iJnde 
legimr,  quod  bealus  Joannes  evangelista  cum 
Cphcsi  ^enei  vix  *  ititerdiscipuiorum  inaniis  defer- 
rclur,    niiiii    aiiud  pcr  singulas   solebat   profenu 


tiiligii,  qui  non  invitus,  aut  nccessilale,  aut  icgum  D  colleclas    nisi,     Filioli     mei9   diligite    altcrutrum 


ineui  facit  bouum ;  sed  idcirco,  ul  iucrccdcm  bonam 
operis  habeat. 

CAPUT  XXVIII. 
De  charitate  et  pace. 
Ad  charitaiein  nunc  transituin  faciamus  :  quia 
oniuibus  major  est.  Inter  caeiera  sic  fatctur  Pauius  : 
Manent  auiem  tria  hcec%  fldes,  spesf  et  dilectio  :  sed 
major  his  diUctio  esl  (/  Cvr.  xui,  13).  Esl  ergo  tiile- 
ctio  viuculum  animorum,  casla,  et  sincera,  et  siue 

1  Antea  duniaxat  erat,  c  De  justilia  repugnal, 
ilViusque,  » eic. 

*  Alii  libii,  t  Moraretur  usque  ad  uhiinam  se- 
iieciiitem,  et  vix,  »  etc.  Ci  plura  mox  :  c  Tandem 
discipuli  et  fratres  qui  aderaut  txdio  affecti,  quod 

Patrol.  XXX. 


(Uoan.  111,27)).  Discipulisautem  pelentibus,  quara 
semper  id  diceret,  respoudit,  quia  prxcepiuu 
Domini  est,  et  si  fiai,  solum  auflicii.  Sed  obsecr<i 
ne  amicus  s,  qui  diu  quajrilur,  vixinvenitur,  difutik 
servaiur,  parilcr  cum  oculis  amillalur.  Naiu  aun- 
cit<a,  qux  desiuere  poicsl,  nunquam  vera  fuii. 
Vera  uamque  amiciiia  [Ai.  clnnu*]  nullo  iivore, 
in  quamo  augetur  niimero,  tanlocrcbcitet  roboiv. 
Declina  igitur  a  malo,  et  iac  bonum;  inquirc  p..- 

eadem  semper  auiiierant,  dixcrunt,  Magister,  qiiate 
hoc  semper  loquens?  qui  ie»poi}<lit  diguaui  Joa:» .»»: 
senteiuiain,  quia  prccepium,  >  etc. 

'  Jidcm  li!ni,  i  Nc  amicuiu,  cliucas  aiuitiai.  » 


V^ 


395  S.  HIERONYMl  OPERUM  MANTISSA.  33C 

cem,  el  persequere  eam.  Nisi  oderimus  malu  ;•,  bo-  A  nec  strideniescalceolos,  uecorbes  stibiofuliginato?. 

Nam   quanto  fcedior,  lanto  puiclirior.  Qtiae  ileinum 
ploratad  crucem,  tingueuta  parai ;  quxrii  in  luinulo, 


num  antare  non  possumus.  Quin  potius  faciendum 
est  bonum,  ut  declinemus  a  nialo.  Pax  qcserenda 
esl,  fiigiamus  bella ;  nec  sufftcil  eam  quaerere,  nisi 
inveniam  fiigientemque  omni  sludio  perseqiianiur  : 
Qum  exsuperat  omnem  sensum  [Philipp.  iv,  7),  in 
qua  habiialio  Dci  est,  PropheU  dicenie  :  Et  faclus 
esl  in  pace  locus  ejus  (Psal.  lxxv,  3).  Iufernusilaque 
iuier  fratres  dividit.  Quidquid  igilur  separat  Inier 
Sraires,  infernus  diccndns  esi.  Concordia  enim 
parvae  res  creiciiut  :  sic  ei  discordia  maximae  dila- 
bunlur.  Pulehre  ij;itur  persectitio  pacis  dicitur, 
ju\ta  iliud  Aposloli  :  Hospiialitutem  persequentes 
(Hom.  xn,  13; ;  ut  uon  leui  iititatoque  serinone,  cl, 
iii  iiu  loquar,  suinmis  labiis  bospites  iuvilemos  : 
scd  tolo  menlis  ardore  tencamus,  quasi  auferentes 
secuin  delucro  nostro  atquecompendio. 

CAPUTXXIX. 

De  infirmis  et  pauperibus  recreandis. 

Si  qnis  coeperit  agrotare,  trarisferatur  ad  cxe- 
dram  laliorem;.ct  tanlo  senum  minislerio  confo- 
vealtir,  ut  uec  delicias  urbium,  nec  matris  quaerat 
affeclum.  Ne  liceat  dicere  cuiquam  :  Tunicam  et 
sagiim  texiaque  juncis  strata  non  babeo.  Ita  ceco- 
nomus  universa  iiioderetur,  ut  nemo  quid  postulet 
[Al.  add.  ncmo  iion]  habeat.  Servias  fratribus, 
hospilum  lava  pedes,  pauperibus  et  fratribus  refri- 
geria  eihibe  \Al.   tac.    exhibe],    suniptuin   mmiu 


B 


bortulaniim  intcrrogal,  pergit  adapostolos  f,  rcper- 
tiim  nuntijt;  illi  dubitani,  isla  confidit  (Joan.  ix, 
«1-18) 

Non  enim  tain  peccali  crimen  arguitur,  qiiam  tc- 
lox  conversio  in  poeniicniiie  celeritate  laudatur. 
Nec  Deus  cogerct  poenitere,  si  non  esset  pocnileu- 
tibus  veniatn  concessurus.  Nihil  eniui  tam  repu- 
gnat  Doo,  quam  cor  iuipceiiitens.  Hoc  solum  crimen 
cst,  quod  veniaui  conscqui  non  potest  :  praecipue 
quia  uon  injustus,  ut  proptcr  mulia  niala  paticoiuiu 
obliviscaiur  bonotuiu  :  imo  de  nulla  re  sic  ira- 
scilur  Deus,  quomodo  si  pcccator  superbiai,  ct 
erectus  el  rigidus  non  flectatur  in  fleiuin  nee 
misericordiam  postulet  pro  deliclo  :  nihilque  sic 
oftendit  Deum,  sicnt  erecla  cervix  posl  peccata, 
et  cx  desperalione  coutemptus.  Uude  et  vos  uou 
dcsperctis  veuiam  sceleruin  magnitudine  :  quia 
magnapeccalamagna  delebil  poenhentia  [Al.  inise- 
ricordia].  Nam  Deus  nou  vult  inferre  supplicia, 
sedlerrere  passuros.  Ipseque  ad  pceuileiiliam  pro- 
vocat,  ne  facial  quod  coinminatus  e»l. 

Dseiuonuin  enim  nullus  estqui  parcat.  Omnes  nd 
pra:dam  feslini  venient,  ante  faciem  ipsorum  veu- 
tus.  Et  quidquid  asnexeriul,  quidquid  vultuieoriim 
obvium  fuerit,  urere  desiderabunl  et  perdere.  Sed 
nec  quisquam  per  patienliam  bouitatis  Dei,  de  pec- 


propria  dislribue.  Quoniam  quidqtiid   bab^ut  cle-  „ 

.  .     .  i  i       i  u    .  C  caloruin  siiorum  uupunitate  comendat.  nec  iilum 

nci,  pauperum  esl,  etdomus  eorum  omuibus  debetit  .      «.  .  • 


esse  communes.  Susccptioni  enim  peregrinorum  et 
hospitum  invigilare  debent. 

Docet  Salomo»  mbericordhe  operibns  insisten- 
ilum  :  nec  nostris  (idendum  viribus,  sed  a  Dco  esse 
anxilium  flagilandum.  Sed  esto  quod  xqueris  pau- 
peribus,  inopum  ceilulas  digiianter  introcas,  maiiiis 
debilium  sis,  aquam  porles,  ligna  concidas,  fociim 
exstruas;  sed  ubi  vingula?  ubi  alapae?  ubi  spuia? 
ubi  flagella,  ubi  palibuium?  ubi  mors?  Et  cum  b.ec 
onuiia,  quae  dixi  feceris,  ab  Eusiochio  Paulaque 
vinceris.  Haec  dico,  non  quod  de  anlorc  meutis  tusc 
quidquam  dubileui,  sed  quod  curreiiteni  impellam, 
«t  acriter  dimicanti  fervorem  augeam. 
CAPUT  XXX. 
De  posnilentia  et  misericordia  Dei. 

Arripe,  qua»so,  occasionein,  ct  fac  de  neccssiiaie 
viitutem.  Nou  quatrunlur  in  Cbrislianis  inilia,  sed 
finis.  Paulus  male  coepit,  sed  bene  fiuivit.  Judai 
i.tudaiitur  inilia,  sed  fiuis  proditione  damnatur.  Et 
licet  Deus  non  velit  mortem  peccatoris,  sed  m  con- 
vertatur  et  vivat,  lamen  lepidos  ovlit,  et  «ito  et 
nauseam  faciunt.  Cuique  plus  dimittitur,  -plus  diti- 
git.  Unde  iueretrix  illa  Cbrisli  dilectrix  iu  Evan- 
gelio  baptizata,  lacrymis,  et  criue,  quo  muitos  aute 
ccperat,  pedes  Domini  tergens,  saivala  esl  (Luc. 
vii,  37-50)).  Non  quidein  babuit  crispantcs  milras, 

1  Addunt  alii,  Dominum  recoguoscitis. 


D 


non  xstimet  otTeusuin,  quia  necdum  expertus 
iratuin.  Imo  magua  esl  ira,  quando  peccantibus 
iioii  irascitur  Deus.  Unde  iu  Eiecbiele  ad  Jerusalem  : 
Jam  non  iruscar  tibi,  zelus  tuus  recessit  a  me 
(Ezech.  xvi,  42).  Sed  revcra  I>»u$  bomiiiibus  nou 
•irascitur,  sed  vitiis  :  quaj  cum  in  homiiie  uou  fue- 
rini,  neqiiaquam  puuit. 

Habet  autem  ira  Dei  inensuras,  quaiitum .  et 
quamo  tempore,  et  ob  quas  causas,  et  quibus  infe- 
ratur  :  juita  illud  quod  scnptum  est :  Cibabis  nos 
pane  lacrymarum  in  mensura  (Psat.  lxxix,  6). 
Misericordiam  igitur  a  Deo  consequitur,  qui  se 
putat  esse  miserum.  Nam  Deus  qui  nullis  viribus 
superari  potest,  publicani  tamen  prccibus  vincitur. 
Quanto  ergo  tempore  te  errare  nosti,  quanto  tem- 
pore  deiiquisti;  tauto  lempore  humilia  teipsum 
Deo,  et  saiisfacito  ei  in  confessione  poenitenti*. 
Quoitiam  qui  peccator  cst  aliqua  sorde  inaculaiu», 
de  Ecclesia  Chrisli  uou  potest  appellari,  nec  Chrisiu 
subjeclus  dici.  Igiturquia  erravimus  juvcnes,  euien 
cleitiur  senes,  jungamus  gemitus,  et  lacrymas  copu- 
lemus,  culpam  simpliciter  coiifitendo.  Nam  qui 
post  iapsum  peccatorum  ad  veram  poeniientiam  sc 
convertit,  cito  a  misericordia;  judice  veniam  impe- 
trabit  :  quoniam  apud  Deum  non  tam  valct  men- 
snra  leiDporis,  quam  doloris ;  nec  absiinentia 
tantuin  ciborum,  quaulum    mortiUcalio  vitiorum. 


397  REGULA  MONACHORUM.—  APPENDIX.  Pt 

Sed  ei  magnum  peccatum  magnis  diuiurnisque  A  que  stridor  quidam  non  Lalinus  intersirepal.  Unde 


crucialibus  luUur,  cnlpaque  legis  praesentis  suppli- 
ciocompensaia  sit.  Ei  sic  inagnum  peccalum  inagua 
indigetmisericordia.  Conclusit  enim  Deus  omniasub 
peccato,  ut  omnibus  misereatur  (Rom.  xi,  32).  Std 
fmstra  voce  [Al.  pcenitenlia]  assumitur,  si  perma- 
nentopera.  Siul  ne  diutius  pertraliam,  babeto  pauca 
pro  pluribns  :  in  quibus  noa  tam  ordo  quaeritur, 
quam  profecUis.  Age  ergo,  tu  cave,  curre,  festiua. 
Age,  ut  in  liac  spirilualiiate  proGcias  ;  cave,  ne 
quod  acccpisti  bonum,  incaiilus  et  negligens  cuslos 
amiltas;  cmre,  ut  nou  negligas;  festina,  ut  cele- 
rius  comprebendas.  Nain  coepisse  muhorum  esl  ; 
ad  culmen  pervenisse  paucorum.  Tribuat  libi  Cbri- 
sius,  ut  audias,  et  laceas,  et  imeliigas,  et  sic  lo- 
quaris. 

CAlUT  XXXI. 
Finis  concludens  regulam. 

Et  quoniam  ita  se  naiura  babet ,  ui  auiara  sit 
veritas,  et  blanda  vitia  eiisiimeutur,  111  Paulus  ait 
aposlolus  :  Jnimicus  vobis  faclus  sum  verum  dicms 
(Galat.  iv,  16);  unde  et  quia  Sulvaloris  dura  vide- 
banlur  eloquia ,  plurimi  discipuloruui  reirorsum 
abierunt ;  non  iniruin  est,  si  et  nos  ipsi  vitiis  de- 
trabentes ,  cuVn.limus  plurimos.  Disposui  tameii 
nasum  secare  feientem  :  limeat  qni  strumosus  est. 
Uuid  tameii  ad  le  qui  inteiligis  le  iiiiioceniem  ? 
Neino  reprebendat  quod  aliquos  aut  laudarous,  aut 


ignosce  ariditati.  Et  si  imperitus  sum  sermone,  in- 
quii  Aposiolus,  sed  nun  scienlia  (II  Cor.  xi,  6).  llli 
iilrumque  nou  deerai,  et  unum  bumililer  renuebat. 
Nobis  utrumque  deesl;  quia  et  quod  pueri  plausi- 
bile  baboeramus,  amisimus;  nec  scientiam  quam 
volebamus,  consecuti  sumus ,  jnxla  jEsopianam 
fabulam ;  dum  magua  seciamur,  eliam  minora 
pertlimus. 

Non  pruloiigabiiiilur  ultra  sermoncs  mei  quos- 
cunque  loquor.  Ei  proptcr  moueo,  el  flens  ge- 
mensque  contestor,  ut  dum  bujus  mundi  viam  cur- 
rimus,  non  duabus  tunicis,  id  est,  duplici  animo 
[A{.  iidt]  vesliainur ;  uon  calceameutorum  pedibus, 
videlicet  operibUs  praegravemur ;  uon  diviiiarum 
**  ouera  a<l  terram  premant;  non  virgae,  hoc  esi, 
poienliae  saecularis,  quaeralur  auxiliuni ;  nou  pari- 
ler  Cbristum  vclimus  habere  et  saeculum,  sed  pio 
brevibus  et  caducis  aelerr.a  succedaut.  Sed  et  pre- 
cur  qui  fldeles  esiis,  ul  i(a  vilam  nostram  et  con- 
versationem  scrvetis,  ne  in  ipsa  vel  ipsi  scandaliiiii 
paliamini,  vei  aliis  scandalum  faciatis;  sed  sit  in 
vobis  summi  sludii,  summaeque  cautelae,  ne  quis  iu 
hauc  sanciorum  congregaliouem  pollutus  introeat; 
ne  quisquis  Jebusaeus  babitel  iu  vobis.  Oominus 
Jesus  coiiterai  Salanam  sub  pedibus  vestris,  et 
incolumes  vos,  et  prolixi  aeuie  florenies,  Cbrislus 
Deus  uoster  tueaiur  omnipolens.  Sed  et  Spiritus 
sanctus  uobis  praestare  dignctur,  ut  in  boc  saiculo 


carpiinus;  cum  et  in  arguendis  malis  sil  correptio  c  factores  mandaiomm  suorum  effecii,  in  bujus  vitaj 
cpierorum,  et  iu  oplimis  pracdicandis  boni  ad  vir-  agoue  probati,  et  fiMeles  invenli  spiritualibus  frucli* 
tulum  sludia  roncitentiir.  Nos  enim ,  ul  scitis,  l>us  dilatali,  superuis  inereamur  adjuugi  coiicenlH 
Hebrarorum  lectiotie  detenii,  in  Latina  iingua  rn-  hus.  Ipsi  *  gloria  ct  iuiperium  cum  eodein  Spiritu 
biginein  iiu!ux:uius  :  i:i  tautum  Ut  loqueulibiH  q»io-      sntcio  in  cuncta  saecuia  saeculorum.  Anien 

1  Erat  anlea,  i  His  (onlinenlibus  merean.ur  a<-jungi;  ipsi,  >  mc. 


APPENDIX  AD  REGULAM  PR^ECEDENTEM. 


MARTINl  V  P.  M.  APPUOBATIO. 

Hartinus  episcopus  scrvus  servorum  Dei  dilecto 
Hlio  Lupo  de  Olmeto,  praeposito  generali  ordiuis 
tiionacborum  S.  Hieronymi,  salutem  et  apostolicaui 
benedictioiieui. 

1.  Pia  nos  excitat  et  inducil  affectio,  ul  sincerae 
«Jevotionis  propositum,  quo  gloriosi  S.  Hieronyiui 
doctrinatn  et  vitam  inonachales  imiiari  conte  npla- 
tione  studes,  assidtia  paternis  affectibus  prosequeii- 
les,  votis  tuis  juslis  et  hoitestis,  per  quae  regularis 
el  moiiachabs  observanlia,  sub  qua  Sanclus  ipse 
in  hoc  saeculo  sua  devota  allissimo  exbibuisse  com- 
probatur  obsequia,  in  Dei  Ecclesia  propagari,  diguc- 
i|ue  vcnerari  valeat,  benignuin  ei  benevolum  im- 
perliamur  asseustim. 

2.  Dudum  siquidem  inleralia  ad  nosiram  audicn- 
liani  perducto,  quod  tu   ei  plerique  aJii  fiatres  S. 


Hieronymi  conimuniter  nuncupati,  sub  regula  S. 
Augusiini  viventes,  zelo  devotionis  accensi,  et  ob 
&  fiugem  vile  melioris  arctius  et  perfectius,  quam 
regula  dictaret  hujusmodi,  et  in  vero  statu  mona- 
rbnli,  quem  ipse  S.  Hieronymus  cum  suis  mona- 
cbis  el  fratribu*  professum  fuisse,  et  in  commuiii 
observasse  perbibetur,  vivere,  et  ut  nomen  gere- 
batis  ejuadem  sancti,  sic  ejus  vrtam,  regulam,  et 
opera  desiderabaiis  imitari.  Nos  tunc  bujusmoiii 
propositum  comliguum,  et  rationi  consonum  re- 
ceuseutes,  libi  l.aer  caelera,  ut  regulam  vivendi  iu 
monasteriis,  in  quadam  «pislola  ad  Eustochium  et 
moniales,  qua3  incipit  :  Tepescens  in  membris  jmK 
clivum  corpus,  ul  asseritur  directa,  conteutam,  et 
de^ignatain,  quam  diclus  S.  Hieronymus  tunc  * 
-plerisque    inter    alias    sua^    €^\sv»Vm   ^AWcv^fe  ^ 


399  S.  IIIERONYMI  OIERUM  MANTISSA.  400 

liir  in  regnlam  monachorum  Ereniitarinn  ejusd  *m  ^      6.  Quos  eliam,  ac  te  a  dict.e  regulue  S.  Augustini, 


Sancli,  in  locuin  dictae  reguhe  S.  Augusiini  siisci- 
pere  posses,  pleuam  et  liberam,  per  alias  nosiras 
lilteras,  quas  ct  earum  tenores  praesenlihtis  haberi 
volumus  pro  expressis,  concessimus  facututeni  : 
prout  iu  eisdem  lilleris  plenius    coniinetur. 

3.  Ctim  autem  sicut  exhibita  nobis  nuper  pro 
parte  tua  petitio  conlinebat,  a  nonnullis  vcrlatur 
in  dubium,  an  ipse  S.  Hieronyinus  dictam  cpislo- 
lam  edideril ;  luqiie  propterea  vivendi  normam  iu 
eat  ul  prapferlur  traditam,  pro  statutis  duntaxat 
ejusdeni  ordiuis,  el  non  regnlam  hactciius  susce- 
peris,  sed  stabili  potius  fundamento  pro  inslitu- 
tione  regulae  ejusdem  Sancli  provide  per  te  stia- 
cepio,  ei  diversis  ep:slolis    et  tractnlibus  per  di- 


cl  siattilorum  p  t  te  juxta  dictam  epintolam  Teye- 
scens  stisceptoruin,  licct  auctoritate  sedis  aposto- 
licae  confirmatorum,  obseivantia,  ex  ttinc  petiitus 
absolutos  esse  volumns,  et  decernimns  per  prae- 
sentes,  eliam  sui>  modis  et  formis  in  dictis  rineris 
expressis,  tibi  etiam  quo  ad  hoc  suffragari,  ct  alias 
iti  suo  robore  permanere  volumus  observandam 
tradendi,  et  publicandi,  plenam  et  liberam  aiino- 
riiate  opostolica  tenore  praesentium,  roucedimus 
fncultatem,  voleutes,  et  aut-torilate  praefala  sla- 
tneutes,  quod  posiquam  rcgulam  bujusmodi  tradi 
deris ,  publicaveris ,  nl  prxfertur,  cx  Itiuc  m, 
priores,  monaclii ,  fralres,  et  personae  praedicii 
ordinis,  secundum  illam  vota  principalia  religionis 


ctuin  S.  Ilieronymum  edilis,  et  per  Ecclesiam  ap-  B  hujusmodi  emittere,   proAteri  el  vivere  teneainini. 


probatis,  noiinulla  veram  religionis  doctrinatn, 
vitamque  monachalcm,  quam  idem  Sanclus  cum 
suis  monachis  ct  fratribus  in  ejus  vita  in  communi, 
quo  ad  ea  quae  principalia  sunl  atalus,  et  viUe  mo- 
nacliatis,  per  mulla  cl  usque  ad  obitus  sui  tempora 
observavit,  et  aliquos  alios  observaie  monuit,  con- 
tinentia  extraxeris,  compilaveris,  et  velut  in  unum 
corpus  sub  cerlis  titutis  reduxeris,  sub  quibus  tu, 
et  plerique  ali»  monachi  et  fratres  tlicti  ordinis, 
Attissiino  concedente,  vobis  eliam  super  hoc  apo- 
stolici  favoris  suffragante  praesidio,  de  caetero  de- 
gere,  et  permauere,  ac  illa  iu  regulatn  suscipcre 
proponiiis  el  eliam  affectatis. 

I.  Pro  parte  lua  nobis  fuit  htimiliter  supplica- 
tum,  ul  per  te  extracta,  el  compilala,  in  moduui 
vivendi,  et  forinam  regulue  hujusmodi,  tibi  el  suc- 
tessoribus  tuis  pr^positis,  ac  omnibus,  et  smgulis 
prioribus,  uionachis,  fratnbus,  et  persouis  dkti 
oi  diuis  pre&emibtis,  el  luluris,  qui  in  iilo  vivere,  et 
AltiSbimo  famulari  voluerini  iu  locum  dicue  regulae 
S.  Augustini  suscipiendi,  ad  dittura  ordinem  S. 
Nieronymi  prolitendi  polestatem,  ac  liceatiaiu  con- 
cedere  de  benignitate  aposiolica  dignaremur. 

5.  Nos  igitur  hujuscemodi  reguiarem  el  uioua- 
cbaleinobservaniiain  dicti  S.  Hieronymi  laudabilem, 
et  in  vita  ejus  per  ipsum  observatam  merito  iau- 
dautes  et  approbantes,  iilamque  in  Dei  Ecciesia 
in  ordinein  mouachalem  atlolii,  et  observari   iu- 


7.  Vosque  et  mores  vestros  tam  eidero  regttlse, 
quam  eliam  iliius  doctrinae,  et  inslilutis  in  qua- 
dam  epislola  per  sanctum  Eusebium  discipuluin 
ejusdem  sancti  Hieronymi  ad  Damasum  episcopum 
Portuensem  et  Theodorum  Romanum  scnatorem, 
de  vita  et  doctrina  rcligionis,  ac  obitti,  et  miraculis 
ipsius  sancti  Hieronymi  destinata  contentis,  nec- 
tion  psr  eumdem  S.  Hieronymum  dum  in  exiremis 
ageret  euis  monachis  pro  observantia  regttlari,  et 
viue  integritate,  sanetimoniaque  reiictis,  coufor- 
mare  debeatis. 

8.  Et  nihilominus  ne  huiusmodi  regula  per  te 
suscipienda,  et  aiiis  monachis  tradenda  cuiquam 
nimiutn  gravis  appaieat  aut  onerosa,  volnmus,  et 
eadem  tibi  aucloritale  concedimus,  quod  priores, 
monachi,  fratres,  ct  personae  praedictae,  aut  ilii  ex 
eis,  qui  regulam  hujusinodi  susceperint,  illam, 
aut  iiistiluia,  et  doclrinain  in  epistola  ejusdem 
sancti  Etisebii,  vel  aliqua  conlenta  iu  eisdem  quan- 
doque  huinaua  fragiiitate,  aut  Jntiriniiate  causanie, 
scu  alias  tam  exacte  prout  traditur  in  eisdem  ob- 
bervare  nequiveriiil,  non  propierea  tnortalis  pcc- 
cati  vincuio  siul  iigali,  sed  per  suos  superiores 
corporalt  dunt  ixal  poeua,  qua  congruit  procedatur, 
eisque  pro  excessu,  et  traiisgressioue,  ac  pro  modo 
culpae  injungi  vaieat  pcenitentia  salularis,  qu»in 
humiiiter  suscipere  et  adimplere  tencautiir. 

9.  Qnodque  lu,  et  successores  tui  prsepositi  dic.ii 


tensis  desideriis  affectanles,  uecnou  pio  el  siucero  p  ordiuis  monachorum   illos  ex  prioribus,  inoitachis 


tuas  devoliouis  proposito  gralo  concurrentes  as- 
seitsu,  hujuscetiiodi  quoque  stipplicationtbus  incli- 
naii,  discrelioni  luats  dourinain,  et  iiisiitula  mona- 
chalia  ejusdem  S.  Hieronyini,  prout  per  te  Douiino 
inspirante  ex  etsdem  epistoiis,  et  tractatibus,  ut 
.  prciuittitur,  non  mutatis  senteutiis  extracta,  coin- 
pilata  et  reducla  sunt,  ioco  regulae  S.  Augusttni  et 
staiutorum  in  eptstola  contentorum,  hujusmodi  in 
regulam  roonachalem  ordinis  monachorum  £remi- 
tarum  dicti  3.  Hieronymi,  cujus  la  ipse  professus 
extistis,  (illamque  vitam  in  ordinein  hujusmodi 
suscipiendi,  ac  ipsam  regulam  ejusdem  Saucti, 
prioribus,  monachis,  fratribus,  et  personis  prae- 
tfJetJ$  sub  ej  vivere  cupientibus. 


et  fratribus  prxdictis  qui  ordinem  ipsum  jam  »ub 
dicta  regula  S.  Augustini  professi  sunt,  ac  propler 
inflrmitaiem  hujusmodi,  seu  quavis  alia  de  &u*»a 
ad  observandum  hujusinodi  reg«iara  S.  Hierouymi 
se  impotemes  senserint,  aut  alias  eam  accep^aie 
noiueriut,  ut  sub  illis,  Yegula,  observantia,  et  ohc- 
dientia  rcgularibus,  sub  quibus  eos  tu  bacieiiua 
rexisti  et  gubernasti,  eliain  de  c*tero  regere  et 
gubeniare,  ipsique  in  iliis  remanere,  et  ▲llisaioao 
famulari. 

10.  Gum  eis  quoque,  ac  etiam  iilis,  qui  secuu- 
dum  ipsam  regulam  S.  Hieronyiui,  et  ut  prafertur 
in  posterum  pro  tempore  prolitebunlur,  casu  ali- 
quo  dc  praemissis,  aut  aiia   ratiouabiii  cau*av  de 


401  REGULA   MONACHORUM.-  APPKNDIX  40? 

qua  tibi,  seu  iilis  videbilur,  subsistente,  super  sin- A  cum    suis   moiiacliis   et   fralribue  in  cjus  viia   in 


gulis  in  eadem  regula  B.  Hieronymi  contetitis,  au- 
ctoritale  praedicia,  per  vos,  vel  alios  dispensare, 
aut  alias  eorum  animarum  saluti,  proul  expediens 
fuerii,  consulere  et  etiam  providere  valeatis,  super 
quibns  tibi  et  successoribus  ipsis  eiiam  plenam  et 
liberam  liarum  serie  coueediiiius  facullatein. 
-  II.  Deeerniinus  iustiper  aueioritate  pnedicla  , 
quod  hiijusuiodi  rog ula  postquam  per  tc  tradita  et 
publieata  fueril,  ut  praefertur,  robur  oblineat  per- 
peluae  lirmilatis,  et  ab  omnibus,  qui  secutiduin 
eain  vota  eorum  priucipalia  sponte  profileri  vo- 
luerint,  juila  illius  contiucntiam  et  eileciuiu  invio- 
labiliter  observetur  :  non  obstamibus  praemissis, 
ac    Consliiutionibus  apostolicis,   ntcnon  omuibus 


commuiii  quo  >d  ea,  qnae  principalia  sunt  status,  ei 
vitae  nionacVaHs  per  muha,  et  usque  ad  sui  obitus 
tempora  observavit,  et  aliquos  alios  observare  mo- 
nuit,  conlinoniia  Lupus  ipse  extraxerat,  compila- 
verat,  el  vclut  in  unuro  corpus  sub  certis  tilulis 
reduxerat,  sub  quibus  ipse,  et  plerique  alii  mona- 
clii,  et  fratres  dicti  ordinis  cx  tuuc  in  anlea  degere, 
el  permanere,  ac  illa  in  regulam  suscipere  propo- 
nebant,  et  aiTectabaut.  Nos  igitur  hujusmodi  pro- 
positom  condiguum,  el  rationi  consnnum  recensen- 
tes,  hiijusmodi  regularem  et  monachalem  obser- 
vautiain  per  ipsum  sanctum  Hierouymum  in  vita 
ejns  observalani  merilo  laudanles  el  approbanles, 
illamque  iu    Dci  Ecclesia  in  ordincm  moi  achalem 


iis,  quae   iu   dictis  litteris  nou   obstare  \oluimus,  B  allolli,  el  observah  inlensis  desideriis  alTectantos, 


c-eterisque  conirariis  quibuscunque. 

ii.  Nulli  ergo  homiuum  liceal  hanc  paginam  no* 
stras  coiisiiiuiionis,  statuti,  voluntatis,  et  conces- 
sionis  infringere,  vel  ei  ausu  temerario  conlraire. 
Si  quis  auiem  hoc  atteniare  prasumpserit,  indi- 
gnal  oncui  oinuipoteniis  l>ei,  el  bealorum  Pelri  et 
Pauli  aposioiorum  ejus  se  noverit  incursurum. 
Datuui  Romx  apud  sanctos  aposiolos,  idibus  Mar- 
ni,  pouiilicaius  nostri  anuo  duodecimo. 

KJLSDEM   MAKTIM  V   P.  M.  BULLA  ALTEHA. 

Marliuus  episcopus  servus  servorum  Dei ,  ad 
perpetrram  rei  memoriam. 

1.  El  si  pro  cuiiciorum  Cliristi    iidelium  super 


ef«!ein  Lupo  doclrinam,el  iustiluia  monaclialia  cjus- 
dem  S.  Hieronymi  ex  eisdem  epislolis,  ct  traciati- 
hus,  prout  per  ipsum  Lupum  extracta,  compilat», 
el  reducta  fuerant  loco  regulu?  S.  Augnstini  iu  rc- 
gulaui  inouaclialem  ordinis  monachorum  Eremiti* 
ruin  dicli  S.  Hieronymi,  etejusdem  S.  vilain  pr«- 
fatam  in  ordinem  hujuscemodi  suscipiendi ,  ac 
ipsam  regulam  dicti  sancti  prioribus ,  monachis, 
fratribus,  et  personis  pra^dictis  sub  ea  vivere  cu- 
pieulibus,  quos  etiam  ac  pcr  ipsum  Lupuin  post- 
qiiam  secundum  eamdein  regulam  vota  sua  priuei- 
palia  rmisisseut  £  dictai  regule  sancti  Augustitii 
observantia  ei  tunc  penitus  absoluios  esse  volu- 
mus,  et  decrcvimus  observandam  tradendi    et  pu- 


qnibus  curaui  apostoiatus  oflicii  gerimus  stalu  sa-  ^  blicandi  plenaui    et  liberam  per  alias  nostras  ltlie- 


lubnler  dirigendo  et  ainpliando  libeuler  adliibea- 
mus  sollicituditiis  uostra:  partes  :  iiios  uiuiun  aile- 
ciuosiori  sludio  ptosequimur  cliaritatis,  qui,  niun- 
dauis  abjcctis  ilecebrjs ,  iu  buiuilitutis  spiriiu 
sedulo  virtuium  Domiiio  famuiautur.  Uude  ea  quac 
pro  iliorum  sub  vera  reiigiouis  observantia  stabi- 
liendo  proposio  provide  emanasse  comperimus,  ut 
iirma  iilibataque  pernianeant  libeuter  aposlolico 
iuuiiimiue  roboramus. 

2,  Nuper  siquidein  pro  pane  dilecti  Glii  Lupi  de 
Oiiueto,  ordiuis  moiiaciiorum  Eremitarum  S.  Hie- 
roiiyini  geueralis  praepositi  nobis  exposilo,  quod 
duduui   ipse,  et   plerique  aiii  professoies  oidinis 


ras,  quas  earum  lenore  pr«*entibus  haberi  volttmus 
pro  cxpressis,  concessimus  facultatem,  ac  per  ens- 
dem  lilteras  voluimus,  quod  poslquaiu  ideni  Lupui 
regulam  hujusmodi  tradidissel,  publicasset,  ut  pra»- 
fertur,  ex  tuuc  ipse,  ac  priorcs,  monachi,  fratres, 
ac  personae  pra?dicli  ordinis  sccundum  illaiu  voia 
sua  piincip.ilia  religiouis  hujnsinodi  emiitere,  pro- 
fiteri,  ei  vivere  tenerenior,  ipsaque  regula  sic  tra- 
dita  ei  publicala  robur  obiinet  perpelua?  iirnii- 
ilis. 

3.  Cum  autem  sicut  cxhibita  nobis  nuper  pro 
parle  ejusdem  Lupi  petitio  coniinebat,  licet  ipse 
poslmodiim  ad  salutarem  dicli  ordinis  monadialis 


ejusdem  sancti  Hieronyini  sub  regula  s  ncli    Augn-  ^  institutioiiem,  ejusque  soliditatem,  et  incrementurn 


siiui  tunc  viveute  zulo  devotionis  accensi  ob  frugeiq 
vitae  melioris,  arctius  et  perfeetius  quam  regula 
dictaret  bujusmodi,  et  in  vero  stalu  monachaii* 
quem  ipse  sanctus  Hieronymus  cum  suis  monachis 
et  fratribus  professum  fuisse,  et  in  communi  ob- 
scrvasse  perhibelur,  vivere,  et  ut  nomen  gcrebant 
ejusdem  sancli,  sic  ejus  vitam,  regulam ,  el  opera 
dcsiderabanl  imilari.  Idcireo  ad  hujusmodi  ordinis 
siabile  potius  fundameiiium,  pro  institutione  re- 
gulae  monachoruin  Eremitarum  ordinis  dicti  sancti 
Hieronymi  ex  diversis  epistolis  el  traclalibus  per 
dictum  sanctum  Hieronyrnum  editis,  ct  per  Eccie- 
siain  approbatis,  nonnulla  veram  rcligionis  doctri- 
naio,  vitamque   monachal  m,  quam   idem  sancus 


provide  intendens,  praefalam  vitam  dicti  sanr.ii 
Hieronymi  moiiachaiem  in  ordinem  bujusmodi, 
ejusque  doctrinam,  et  instituta  monachalia,  prout 
ex  epistolis ,  et  tractatibus  praedictis  per  ipsum 
Lupum  extracta,  compilata,  et  reducta  fuerunt,  ut 
piaeferlur,  dictarum  liiterarun^  vigore  loco  dict;c 
regulae  saucti  Augustini  in  regulam  ordinis  mona- 
chorum  Eremitaruin  assumpseril,  et  erexerit,  alque 
susceperit,  ipsamque  regulam  prioribus,  monacbis, 
fratribus  et  personis  ordinis  hujusmodi  sub  ea 
vivere  cupientibus  juxta  illius  continentiam  invio- 
labiiiter  observandam  tradiderii,  publiciverii,  ac 
observari  decreverit,  ipsique  priorcs  ^  w\^w^X\\  ^v 


103 


S.  HIEHONYMl  OPERUM  MANTISSA. 


40i 


liujusmodi  in  mauibus  dicli  Lupi  professi  Juerim,  A  et  guberneniur  per  diclum  Lupum,  ejusque  suc- 


illaque  de  caeiero  utcnles  secundum  eam  regantur, 
et  guhernenlur,  ac  ipsa  in  regulam  eoruni  tanquam 
veram  doctrinam  monachalem  sancii  Hieronymi 
laudanles  et  approbaules  acceplarunt,  ei  secun- 
durn  cam,  etiam  monasieria  ejusdem  ordinis  mona- 
chorinii  regunt  et  gubernant. 

4.  Idem  lamen  Lupus  assumptioncm,  erectio- 
ncm,  suscepiionem,  traditionem,  publicationem,et 
dccretum,  aliaque  praemissa  ex  cenis  causis  du- 
bilat  viribus  non  posse  subsistere  :  pro  partedicti 
Lupi  nobis  fuit  hun»iliter  supplicaium  ut  assum- 
ptioui,  ereciioni,  susceptioni,  iraditioni,  et  publi- 
catioui,  ac  aliis  praemissis  pro  illorum  subsistentia 
firmiori  robur  aposlolicae  confirmationis  adjicere 
de  benignilate  apostolica  diguaremur.  * 

5.  Nos  igitnr  qui  religionis  propagaiionem,  et 
divini  cullus  augmentum  noslris  vigere  teinporibus 
inicnsis  desideriis  affeclamus,  hujusmodi  supplica- 
tionjbus  inclinaii,  assumptionem,  erectiotiem,  *us- 
ceptionem,  iradiiioiieui,  et  publicalionem,  et  alia 
praemissa,  ipsamquc  regnlam,  proutinferiusdescri- 
belur,  ac  omnia,  ct  singulain  ca  contenla,  ac  inde 
*e  uia,  rata  habentes,  et  grata,  cx  aucioriiale  apo- 
siolica  ex  noslia  certa  scientia  conGrmainus,  et 
praescntisscripti  palrociniocommuniuius,  supplen- 
ies  omncs  defectus,  si  qui  lorsan  inlerveiierint  in 
eisdein, 

0.  Staiuenics  nihilominus,  et  etiam  ordiuautes, 


cessores  preposilos,  ac  vivere  teneantur  secundum 
regulam  hujusmodi,  ejusque  conlinentiam,  et  efle- 
ctum,  ac  ipsius  susceplionem,  traditionem,  et 
publit  ationem  prafatas,  aliaque  insliluta  ordinis 
hujusmodi  regularia. 

7.  Volumus  insuper  atque  concedimus  ad  serr- 
nandas  conscicntias  professorum  hujus  ordinis,  el 
pro  ipsoruin  majori  quiete  aniinorum,  quod  si  qui 
professorum  hujusmodi  dictam  reguiam,  seu  aliqua 
de  contentis  in  ea,  hiimana  fragiliiate,  aul  infirmi- 
late  causante,  scu  alias  tam  exacle,  prout  traditur 
in  eisdem,  non  observaverint,  non  propierea  mor- 
talis  peccati  vinculo  sint  ligati,  sed  per  suos  supe- 
riores  pro  eorum,  et  transgressione,  ac  modo  cul- 
pae  iiijungi  valeat  poenitentia  salotaris,  qttatn 
suscipere  et  adimplcre  leneanlur.  Non  obstanlibns 
aposiolicis,  tc  praedicli,  el  aliornm  quorumcunque 
ordinum,  staiutis,  et  consuetndiuibus,  etiain  jura- 
mento,  coiifirmatioue  apostolica ,  vel  quacunque 
(irimiate  aiia  roboratis,  caeterisqoe  contrariis  qtii- 
bosctir.que. 

3.  Tcnor  vero  Regulae  hujusmodi  de  verbo  "ad 
veibum  sequitur,  el  est  «alis  :  Fratres  chari$$imi, 
non  queo  quem  menle  concepi  ore  proferre  sermoiiem* 
etc.  ;  in  fiue  vero  ejusdem  subdilur 

9.  NulJi  ergo  omniuo  hominum  lieeathar.c  pagi- 
uaiit  nostrae  coniirmaiinuis,  cominuuiiionis,  suppii- 
cationis,  siatuti,  ordinationis,  voliinlatis.et  conce*r 


quod  de  Cftlcro  Lupus  ipse,  ejusque  successores  r  sionis  infringere,  vei  ei  ausu  lemerario  contraire. 
praepositi,  generales,  priores,  monachi,  fratres,  et  Si  quis  autem  hoc  alteniare  praesumpserii,  indi- 
professores,  ac  couventus,  ct  monasteria  dtcli  or-  gnationem  omnipotenlis  Dei,  ct  beaiorum  Pelri  ei 
dinis  monachorum  Eremitarum  S.  Hieronymi,quae  Pauiraposloloriini  ejus  se  noverit  incnrsurum. 
nunc  sunt,  et  eruut  in  posterum,  profiteiintor  voia  Dat.  Komae  apud  Sancios  Aposlolos  sexlo  Idtis  Ju- 
sua  tria   principalia  religionis,  ac  eliaiti  rtgantur,      lii,  pontilicalus  noslri  anno  deciino  lertio. 


REGULA  MONACHARUM. 


indigna  prprsm,  qna>  Weromjmo  afligerelur,  rtoctis  probhque   hominibus  vi$a  e$t.  Sane  ueque  e$t,    in  quo 

cousarcinaioris  diligentium  laude$. 


PRIHEMIUM. 


Tepescens  in  membris  proclivum  corptis  ad  ter- 
ram  ex  qua  exiit,  jamque  rugosa  fronte  senem  el 
naturse  pene  porteutum  :  vester,  praedilectae  in  Do 
uiino  filiae,  et  Dominae  Ghrisli  virgines  sacralissi- 
mae,  Eustocbiumet  reliquap,  adAgni  oovas  nuptias, 
hub  obedientiie,  pudi*itiae,pauperlatis,  etreligionis 
in  domoDominiadunataeproposilo,niinium  sollicitat 
pise  devotionis  in  charitatis  aff.ctu,  ul  tremulcnia 
maous  sttseparnmptr  vetuslau>  oblita,  Deo  vivendi, 
HQ4I  tnundo  :  soiritui.  non  carnj  ;  et  quod  arduuin 


D  esi,  non  sibi  ipsi,  normam  et  regulam,  ex  Christi 
et  apostolorum  vita  collectam ;  exsanctorum  eiiam 
patrum  anachorelaruro,  quos  per  septein  aunos 
ereinorum  antra  circumiens,  nou  sine  admiratione 
et  informatione  reperi,  observationis  el  imitationis 
digno  commendandam  praeconio,  in  praesenti  libel- 
lo  edoceat  officio  calami,  paratas  mentes  ad  bo- 
iiuiii,  veluti  lingua  jamdudum  soiebal  voce  non 
inorlua.  0  felix  affeclio,  o  desiderium  in  Domino 
comnicndandum  ;  ut  quae  deficienie,  pcr  scniuut 


405  REGULA    MONACHAHUM.  406 

et  couimcneinaeiatis  finem  lingua  doctoris,  de  casu  \  nasteiia  stint  lartara,  habitalores  sunt  daemoues. 


liinctis,  qui  pron.pius  es(f  praesumptnose  el  non 
liinide  ambulaniibus  iu  via  Dei  ;  in  qua  tot  latent 
adversa,  quot  moinenla  sunt  temporuui  !  Exposcit 
vesira  pielas,  ut  depicta  sibi  pericula,  et  fomcnta 
retnedii  proclivus  seinper  ad  malum  a  priiuordio 
juveniulis  ralionalis  el  animaiis  animus  cerneus 
gntdiatur  per  tuta.  0  prudeus  cousilium,  ut  pro 
voco  scripturam  ;  et  pro  facililer  transeuoti,  diu 
mansuruin  coinmulel  1  0  justa  elsancta  exhortatio, 
ei  perdigna  exaudilionis  beneficip! 

Sedv  praedilecta  filiae,  et  si  justuin  et  sanctum 
est,  quod  petitis  a  patre  :  pafris  tamen  negat  aetas, 
probibetinsuflicienlia,  licet  ingerat  cbaritas.  Slu- 
pent  oculi  palpitanles  in  tenebris,  borret  naturae 
phrenesi  incoiistans  manus  pcragere  juvenilia, 
tlortatur  lamen  sempcr  charitatis  ardor,  ne  parca- 
tur  labori,  unde  tantus  colligilur  fructus  :  quem 
i  on  pnurem  \n  vobis  carpere,  quae  Scripturis  de 
Dumini  voluntate  melius  eslis  edocla?,  ul  blandi- 
mcati  atiquid  fatear,  iicet  vcrilatis,  nisi  ad  alia* 
succedentes  per  lempora  informandum  traherelur 
untus  hic  labor.  Vincal  igilur  duellum  hoc  chari- 
us  :  quae  ipsiim  iuvincibilem  vicit,  ut  immortalis 
moreretur  pro  nobis.  Verum  fruslra  haec  speratur 
vicioria  in  tanta  impossibilitate  nalurae,  uisi  devo« 
ix  oraiiones  filiarum  adsint ;  quibus  Deus  paruit 
iu  tantuin  ab  aniiquo,  ul  etiam  enni  pueniteret 
eorum,quae  primitus  minando  spopouderat,  quauivis 
poenitere  non  pns*it. 

CAPUT    PRIMUM. 
De  eharitate  et  unitaie  servanda. 

Quis  auteni  in  monasterio  constitutis  sororinus 
primus  sil  arripieudus  modus  Deo  viveudiet  rcgula, 
ipMj  solus  Cbrisius  hujus  propositi  intepior  et  do- 
ctor,  iu  unius  responsione  instruilu.iiversos:  Sivis, 
inquit  idem  magister  baec  peteuli,*  ad  vilam  ingredi, 
serva  mandata.  Quod  si  forte  quxralur  quae  suit, 
illico  sic  percunctanli  exposuit  :  Diliges  Dominum 
Deum  tuum  ex  toto  corde,  mentet  et  viribus  luis,  ei 
plus  quam  leipsum  :  et  proximum  tuum  sicutteipsum 
(Malth.  v,  45).  lu  bis  duobus  praeceplis  pendet 
(juidejcid  esl  legis,  quidquid  etiain  prophetae  el 
bancti  viri  persciutati  suut. 

Et  attenditc  soliii  ite,  quaeso,  charissima?,  quae  iu- 
-  gredi  non  solum  totis  allectibus  cupilis  ad  vitain, 
qiiae  vere  vita  esi  (nain  vivemibus  in  mundo  vita 
uoii  esi,  sed  niors),  sed  jam  Dei  auxilio  estis  iter 
ingressa;,  quod  sine  praceplis  charilatis  non  ingre- 
ditur  quisquaui  ad  Deo  vivendum.  Propter  boceniui 
apostolus  Paulus  uon  gloriatur  in  linguis  angeloruui 
et  hominuiu,  non  in  cognilione  niy*ieriorum  Dei, 
non  iu  spiritu  propheliae,  iioii  in  asperilatibos  car- 
uisf  non  etiam  iu  eleemosyuarum  operibus ,  quan- 
quam  ad  oran  a  pietas  valeat,  dummodo  chariias 
noii  desit. 

Ilaec  itaque  sola  reddit  hominem  Deo  viventem, 
bfc  rcPgiosos,  haec  monachos  facit  :  sine  hac  ino- 


Cum  hac  vero  sunt  paradisus  in  terris  :  ei  in  eis  de- 
gentes  sunt  angeli.  Ideoque,  mihi  dileclae  ttliae,  licet 
longa  vos  raacerent  jejunia,  abjccta  et  nigra  vestic 
deformet,  longa  officiorum  etoperum  texatur  series : 
si  intus  desit  charilas,  ad  infimum  noudum  rcligio- 
nis  gradum  pervenlum  est.  Proplerea,  charissimae, 
hic  incipiendum  Cit  iujr,  ad  apostolicae  perfeclionis 
apicem. 

Si  vero  relaliva  est  charilas,  et  ad  unum  non  po- 
test  proprie  dileclio  fralerna  dici  :  idcirco  esl  ne- 
cesse  quod  plures  sinl,  qui  se  muiuo  ex  chariiute 
diliganl,  ut  dicatur  juxla  Propheiam  :  lionum  ei  jn- 
cundum  est  habilare  fraires  inunum(Psal.  cxxxn,  1). 
Qnod   salis    approbat    Sapienlia    diceus    :    Frater 

D  qui  simul  juvaiur  a  frulre,  quasi  civitas  firma  (Prov. 
xviu,  19).  Etiterum  :  Si  fuerint  duo  simul,  fovebunt 
se  muiuo  :  sed  si  unus  gradiatur  el  cadat,  vte  soli% 
quoniam  sublevantem  non  habet  (Ecile.  iv,  10,  II). 
Propterea  solitariorum  viia  qiiam  satis  experius 
suin,  periculosissinia  esletardua  :etsi  bona  etquaiu- 
pluries  Dco  viciua,  non  tamcu  aeque  secura  esi,  ut 
simnl  habitantium  in  vinculo  dilcctionis  el  charila- 
tis  aflectu.  Qui  sibiiiivicem  per  teutaiiieuia  deticien- 
tibus  auxiliantur,  sibi  iiivieetn  aduiiiii&lranlpictaiis 
ei  charitalis  obsequia.  Sedcerte  si  fratres  aui  soro- 
re*  siiuul  in  uuum  non  habitent  ;  nou  jani  borinm, 
sed  malum  est.  Nihil  bouum  divisum. 
Omne  etiain  secuiidiitn  pbilosophos  in  taiitum  lia- 

r  bet  bonitaiis,  in  quanlum  uniiatis  allinens  suae  ua- 
turae.  Quod  si  singuluin  uuuin  in  tota  mundi  tnachi- 
na  per  se  creatum  est  bonum  :  uon  umen  est  opti- 
luutn,  nisi  caeteris  nexum.  Propterea  iu  exordio 
mundi  vidit  Deus,  quod  cuncta  quae  fecerat,  eraiu 
valde  bona.  Idcirco,  charissimap,  in  aposiolka  vita 
vobis  de  saeculo  adunatis  per  corpora,  sit  cor  umiui, 
et  anima  una  in  Domino,  velut  de  aposiolis  «t  de 
ipsis  aposlolicis  viris  in  Aciibus  eoruu»  h-gimr  : 
Muliiiudinis  enim  credeniium  erai  cor  unum  ei  auima 
una  iu  Domino  (\cl.  iv,  25).  iNulU  vita  pro  cerio 
est  delerior,  qtiam  simul  degrre  corpore  et  nou 
menie.  Et  vere  infelices  suut.  quibus  non  inest  tina, 
sed  diversa  voluntas. 
S  lilaque  vobis  semper  unus  affecius,  una  volun- 

0  tas,  una  fraleruitas,  una  proportio  inorum,  uua  ju- 
cunditas,  una  iristitia  :  ne  quod  altera1  placel,  uis* 
pliceat  alterae  :  quo  gaudel  allera,  trisietur  et  alle- 
ra.  El  sic  habere  poleritis  religionis  proposiiuui, 
si  unaniines  in  domo  Dei  habitetis.  Haec  vera  vita 
Dei,  non  diaboli  :  vere  ntonasleriun),  uon  infernus : 
vcre  vita  religiosa,  uou  diabolica. 

CAPUT  II. 
l)e  non  hubendo    aliquid  proprium, 

Ante  ineulis  vestrie  oculos  semper  cvangelicutii 
iliud  appareat  sloiidissimi  viri  illius  exempluui :  qui 
aedilicimn  siium  quod  suiuinopere  fecerat,  iugriicn- 
tibus  ilniniiiibus,  Qaiuibus  venlis^el  iiubrdwvs  \ww\\> 
damibws  pluw^TVtux,  v^vwvw  a\v\v^w  \\\  «w&\*  \  ^»* 


*07  S.  HIERONYMl  OPEHuM  MANTiSSA.  «08 

niam  aedificalnm  eratin  sabulo.  Necmirum,  charis-  A  rdinquendo  ad  nmnasierii  paupertatem  accedere9ii 

mens  misera  appetit  quae  reliquit.  Magis  eoim  con- 


simac;  firmum  enim  quid  aiit  stabile,  in  mobili  cJiu 
manere  non  polest.  £)di(icat  fatuus  ille  in  sabulo, 
qui  in  vita  aposlolica  et  religionis  proposito  appc- 
t'n  lemporales  diviiias.  Hic  aitendite,  liliae,  diligen^ 
icr  :  liic  periculum  omne  esi,  hic  inleriius,  bic  mors 
;i*icrna. 

Qui  jain  renuntiaverunt  omnibus  quae  possident*: 
qui,  rclictis  onmibus  quae  bahebant  in  saeculo,  ad 
ChrUtum  imitandum  pauperculuin,  qui  ubi  caput 
ncliuet,  non  babet,  coucoiTentes  ex  voto,  sub  ju- 
ram»  mi  pollicitatione  promiserunt,  nihil  temporale, 
n:b:l  terrenum  praeier  Cbristum  solum,  non  solum 
fossidere,  sed  nec  ctiain  appetere,  qtine  jam  dimi- 
bcrtint,  lencrc  Tcl  quarere  debonl.  Hinc  Christus 


templantur  oculi  Domini  affecium  quain  censtim. 
Melius  est  enim  in  saeculo  cum  caeteris  divitibus, 
diviiiis  insistere,  quain  in  monasterio  panper  ipsts 
appetere. 

Propter  quod  volo,  bortor,  et  moneo  vos,  charis- 
simae,  ut  baec  perpetuo  in  vestro  monaslerio  obser- 
vatio  maneat ;  quod  nulla  scilicet  omnino  tangere, 
aut  aliqnaliter  relinere  audeal  per  boram  censum, 
aut  obolum,  aut  aliquid  quantumcunque  minimuro, 
quanquam  a  matre  aut  sorore  mittatur.  Eligantur 
aut  juxta  apostoiorum  rilum  communi  toto  ahhatis* 
sa?  et  caelerarum  singulis  annis  ;  aul  si  decensvide- 
biiui  ei  utiie,  conGrmentur  duae  aut  plures  ex  so- 


;  poslolis  uon  portare  sacculum,  ncquepcram,  ueque  B  rohbus,  boui  testimonii,  plcnac  Spiritu    sauclo  et 


a  s  in  zonis  maudat :  ul  ex  boc  iuleiligant  eoruin 
\iiae  scclatores,  quod  nihil  proprium  in  monasleriis 
li<ct  haberc.  Certe  nori  ttmicam,  nisi  quae  ex  ne- 
res^itate  portalur  :  11011  caligam,  ncc  aliud  minimuin 
tiqodqqe» 

Vcrtiui  et  si  Christus  et  apostoli  aliqtia  quae  sibi 
ihibautur,  prppter  necessitatem  lenebaui,  nulli  sin- 
gtiiorum  (icebat  aliquid  ex  bis  coniingere  tanquain 
Mtum  ;  sed  pessimus  ille  proditor  atque  latro,  fe- 
mis  loculos,  omnia  porlabat  in  eis  veluli  lotius 
rongregationis  coinmunia  ;  et  ministcr  communis, 
*  nguloruiP  tiecessitalibus  providebat.  Ei  ex  boc 
edocti  aposloli  et  fidclcs  post  Christi   ascensionem 


sapienlia  :  quibus  injungatur  boc  opus,  ul  qnoscuu- 
que  provenlustam  domusquam  singularum  sororum 
recipiant,  el  ex  his  sororibus  necessaria  fideliler 
admiiiistrent. 

Caveant  quoquene  aul  ex  parciiate  inurtnur,aiit 
ex  abuudantia  tuinor  in  sorohbus  babcat  locuut : 
sed  juxta  aposloloruin  vitatn,  non  plus  cuiquam  aut 
miuus  tribtiatur  :  juxta  quod  exigit  nccessitas,  non 
voluntas,  tribuatur  t  ut  nonjam  altcra  sil  egens,  al- 
tera  abundans  :  sed  unaquaeque  ex  provisione  con- 
decenii  moveaturad  Dei  latidem.  Provideant  insuper 
sic  quibus  hic  pietatis  injunctus  esl  labor,  ut  sin- 
gulis  mensibus,  aul  bebdomadis  sive  dicbus  paraiat 


niliil  omnjno  suum  esse  dicebant  :  Sed  erant  illis  q  siul,  tam  de  bis  qua»  proveuiunl,  quam  de  bis  qus 

cxpeiuluntur  in  capttulo  coram  abbatissa  et  conveutu 
sororum  sigillatim  reddere  rationetn.  Quod  fiat  sal- 
icm  semcl  in  mense,  ue  ei  ipsae  apud  sorores  furli 
sint  suspcctae  :  et  eis  ex  negligeniia  raale  exseqneu- 
di  matcria  detur. 


vmnia  commuuia  :  et  singulis  dividebatur  prout  ttfit- 
cuitjue  opus  erat  (Acl.  iv,  32,  55).  Sic  et  vos,  charis- 
iiniae  filiae,  et  si  liceat  habere  aliquid  tentporale,  ui 
MCtum  et  tegumcnium,  qua*  duo  plcne  suOiciunt 
Chhstiano  ;  nihil  borutii  alicujus  sit  vestrtim,  sed 
«voinmuhe  quodcunque  etiani  minimis  pueliulis  qqi- 
busquedistribtiatur  ut  decef,  w 

CAPUT  III. 

Dc  eligendo.  soro>et  ad  recipiendum  el  administran- 
dum  bona  monusterii. 

ltaque  obte  tor  vos  oiunes  et  siugulas  coram  Dco 
ri  Christo  Jesu,  qui  judicaturus  est  oinnes,  tit  au- 
ium  et  argcnium,  atque   cito    transiens  pecunia, 


CAPUT    IV. 

De  communitate  el  humanitate  servanda. 
Sic,  sic,  Dei  sponsae,  sponstnn  Jcsuin  astringite 
nieniibus  inundis  a  terrenorum  contagione  :  quo- 
niam  secum  in  habitatione  nihil  palitur  esse  lerre» 
iitun.  Sic,  sic,  aposlolica  lemime,  projicite  pcras  et 
sacculos,  ul  neque  inarsupia  ex  ialere  peudeaut, 
neqtie  opus  sil  clavibus :  ut  jam  ex  ipsis  monstrelur 
nulla  cor  vestrum  rationc  seducat :  ut  niiattir  ali-  D  eilehorum  indiciis,  quod  nibil  babetur  intrinsccura 


qua  veslrtim  cum  Anauia  et  Sapphira  meutiri  Spi- 
litui  sancto,  qucm  nihil  latet :  retiuendo  apud  se 
aiiquid  quantumcunque  miniinum  temporale,  ultra 
ca  qtiae  ex  necessitate  portantur  :  ncc  tamen  boc, 
nisi  de  licentia  abbalissae. 

Scmper  eorum  mortis  judicium  terribile  vos  ler- 
reat.  Nam  legitur  quod  ex  eoruin  morte,  faclus  est 
timor  magnus  in  universa  Ecclesia  {Act.  v,  II) ;  et 
omiies  qui  audierunt,  limuerunt.  Nudus  Jesus  uudas 
quaehl  amicas  et.spousas.  Quod  si  ipsum  sequi  tem- 
porale  aliquid  appeleus  seu  dcsidcrans  forte  volue- 
ris,  oner%U  gravedine  uudum  tequi  non  poleris, 
J/i/tc  6**ii  pauperes  dicualur  tpiriiu,  ut  ex  boc  scia- 
i*i r  quod  twa  sulBcii  cuncla  lemporalia  in  munOo 


prxler  Jesum  :  quod  nihil  est  clausmn,  quod  esi  de- 
ditum  usibus  omnium.  Yestimenta  duplicia  smit  ex 
iDvangelio  probibita  vobis  :  ul  discatis  ea  solutn  ha- 
bere,  quae  uaiurae  tantuin  subvenianl  :  et  non  quac 
ntitriaiil  lineas.  Si  qua  vero  supersunt,  uno  clau- 
dantur  in  loco  :  ut  ex  bls  quxcunque  soror  egei, 
iiniiii  possit. 

Nulla  unquam  in  vestibus  pretiositas,  nulla  nie- 
lioritas,  aiteram  dominam,  altcram  anciilain  osien- 
tet :  sed  in  omnibus  aequalitas  exsislat,  quae  tini  spon- 
so  nuptae,  communi  volo  professae  sunt.  Non  quae- 
rat,  obsecro,  fllia  rcgis  fiiiae  militis  praeeininere 
pompis  terrenis,  io  Cbristi  et  apostolorura  i-onsor- 
\\o.  ftou  t\\\\w  ^tVio  vili  piscatosi  Bartboloiusens 


409 


REGULA   MONACHARUM. 


410 


nobilis   anteponitur  a  Chrislo  :  imo  piscatori    to-  a  habei  in  saeculo  ante  sororum  pedes  ponat ,  et  cuu- 


lius  mundi  monarchiae  traditur  principalus.  Digni- 
tatibus  earnis  spiritualis  vita  non  eget  :  et  carnis 
arrhas  Christus  in  suo  uon  quaerit  conjugio.  In  sae- 
culo  nubant  paribus  filiae  regum,  filiae  inilituni  prae- 
emiuentias  quaeraut  et  bonores.  In  wonaslerio  vero 
oblitae  populi  sui  et  domus  suae,  in  Domino  solum 
gloriain  quaerant  :  et  exsultent,  quod  de  majori 
prapcipiio  montis.sunt  ad  vitam  aposlolicam  smnptae. 
Propter  quod  admoiieo  vos,  filiae,  ut  quu?cuuque 
officia  vobisdomusa  malre  monastcrii  imposita,  li- 
benli  animo  expleatis  :  Hilarem  enim  datorem  dili- 
gil  Deus  (11  Cor.  ix,  7).  Nec  verecundentur  in  vilibus 
nobilcs,  nec  ilia  recuseni,  scd  aiuliant  Sapieutem  ; 
Quanto  mnjores,  humilia  teinomnibus  (Eccli.  m,20). 


ctis  quae  habebat  in  saeculo,  renuntians  intrntiira, 
fiat  sicut  una  ex  minimis  :  el  sublato  dominio  cum 
aflectu,  omuia  quae  portantur,  electis  adminisira- 
tricibus  domus  praebeanlur,  ut  ex  his  tribuant  prout 
uuicuique  opus  est.  Nec  murmuret  quidem,  quas 
sua  monasterio  tradidil,  si  sibi  non  majori  sumptu 
administreiur  quam  caeteris,  quae  ex  paupertate  ve- 
nerunt.  Wec  extoliaiur,  etcervice  erecta  more  fcmi- 
neo  improperel  cacieris,  se  tanlum  ex  suis  faculta- 
tibus  attulisse  :  plus  enim  ailult  soror  paupercula, 
si  ingrediens  aflectum  babeudi  dimisit,  quam  quae 
mu!ta  afferens  dona,  superbiam  tulit.  Glorietur  au- 
tem  potius,  quoniam  divitiae  quae  solitae  sunt  pos- 
sessores  prarcipitare  in  mortem,  non  pracvalueruut 


Audiant  el  Cbristum  quid  apostolis  de  liujusmodi  B  adversus  eam  :  et  quae  communi  usu  stiui  malae,  ex 


pompis  in  ultima  ccena  hui»;>na  niente  disceptanti- 
btis  definiverit  :  Reges  geulium  dominanlur  eorum  : 
et  gui  potestatem  habent  super  eos,  benefici  vocantur. 
Vo$  autem  non  sic  :  sed  qui  major  est  in  vobis,  fiat 
ticul  minor  :  et  qui  pro?cessor  ett,  sicut  ministralor 
(Luc.  xxn,  25,  26).  Verumne  doctoris  doctrina,  cx 
contraria  operatioue  vitescal  ;  staiim  subinfert  ex 
siiiiililudiiiequadaiu  t-uin  iuleriogationeconcludens : 
Sarn  qnis  major  est :  qui  recumbit%  an  qui  luinistrai  ? 
Nonne  qvi  recumbil  ?  Ego  autem  in  medio  vesiri  sumt 
sicut  qui  minisirat  (Ibid.  27).  Erubescai  siqui<leni 
stercus  vilissioiuui,  ei  vapor  ad  modicum  pareis, 
buniana  mens  se  extolleie  :  et  domus  ofib  ia  ab- 
uueiis,  a  caeteris  sororibus  sibi  vtlle    serviri.  Num 


subventione  sororum  sibi  factae  sunt  bonrc.  Alio- 
quin  melius  fuissel  sibi  cum  parva  poena,  cum  suis 
diviiiis  in  mundo  permanendo  damnari,  quam  ipsas 
relinquendo  mouaslerio,  exoria  superbia,  ad  infer- 
num  curn  majori  poeua  deduci. 

Humilientur  eliam  pauperes  :  quae  ex  paupertate 
nibil  Mibveiiiioni  domus  potuerunl  coniribuere,  si- 
cut  <  t  iliae.  Et  gratias  Dco  in  humilitate  relribuant; 
quod  (jua!  prius  in  inundo  vivere  non  poterant,  ex 
alienis  laboribus  babeul  quae  sibi  sufliciuiit,  sicut  et 
riiviles.  Miruin  quidem  de  infelici  comlilioiie  plu- 
riiim  boniiiiuiu.  Sunt  cuiui  nonnulli  viles  et  abje- 
cli  in  saeculo,  qui  quotidianis  laboribus  se  ultra  vires 
feffligeules  pro  victu  captantlo  vilissimo,  el  vi\  raris 


Christus,  cujus  generatioue!ii  quis  rnarrare  uon  po-  **  fabis  et  rapis  cum  rudi  ct  bordeaceo  pane  saiuran 


lesl,  non  venit  ntinisirari,  seri  miuistrare.  Et  in  ul- 
tima  coena  discipuloruin  ablueus  pedes,  boc  suis 
reliqujl  bumiliutis  exemplum. 

CAPLT    V. 

De  simonia  viianda  in  recipicwlo  sorores. 

Deiestabitem  hacresim  simoniae,  quam  communi 
pravitate  diaboli  moniales  assuela?  commlttunt,  etiain 
in  auditu  (horreat  vestra  socielas.  Hiezi  poena,  et 
Simonis  vos  terreat  pravitas.  Vox  Petri  Cbristi 
vicariiad  Simonem,  nunquam  de  vestiisexeat  au- 
ribus  :  Pecunia  iua  tecum  sit  in  perditionem.  Exi- 
stimas  enim  donum  Dei  haberi  pecunia  :  donum  Dei 
est  Spirilus  sanclus  (Act.  vm,  20).  Communis  mer*  ry 
ratorum  habet  usus,  ut  venditio  commuteiur  in 
melius.  Asserit  quippe  simoniacus,  pecuuiam  esse 
praeslantiorem  dono  Dei,  cum  idem  in  ipsam  com- 
muut.  Ad  vos  venientes  sorores,  ad  sanctas  Cbri- 
sti  suscipite  nuptias  gratis  :  praeponalur  sanclilas 
jecuniae  :  exquiratur  bonitas  vitae  :  nun  geuero- 
silas  carnis,  non  utilitas  nmndi.  Nulla  omnino  pa- 
itio,  nulla  opinio,  quae  mentis  puritatem  pertur- 
dai,  praeveniat.  Beatuin  sapienlia  clamat,  qfti  ex- 
cutil  uianum  ab  omni  munere  ;  et  qui  post  aurum 
uon  abiil,  nec  sperat  in  pecunia,  quae  subvertit 
lUdicinm. 

S*  jui  nororum  inopiam  ex  sua  abundantia  sup- 
plerc  desiderat,  juxta  apostolicum  rituin,  omnia  qu;c 


tnr.  Cum  vero  ad  Cbristi  meiisam  accedunt,  et  mi* 
liiiam  Cbristi  suscipiunt,  suae  egestatis  obliii,  lau 
tiora  quajiunt  qiiam  miliies,   qui  suut  assueti  ma- 
gnificis. 

Ilaec  igilur  omnia  in  Christi  et  apostolica  vita 
locum  non  babeant.  Omnes  ex  niinislerio  siul  con- 
leiu.x*,  ne  cx  murmuralione  pereanl.  Si  abundanler 
sibi  tribuant  adminisirantes  :  recipiant  siquidem 
naturae  necessaria  :  uecessitalum  iiinites  non  ex- 
cedaut.  Si  vero  modicum,  discat  cum  Apuslolo 
servire  Doniiuo  in  fame  et  in  siti,  et  in  egeslate 
iiudiialis  et  fiigoris  :  ila  ut  accepta  cruce  gradia- 
tur  post  Cbrislum  abnegans  semetipsam. 

CAPUT   VI. 
De  obedientia  exhibenda  prmlatis. 

Volo  autem  vos  mortuas  saeculo,  viiiis  et  concu- 
pisccntiis,  carnem  crucibgere  cum  Cbristo  :  et 
qux  jam  cceperunl  proprio  sese  volo  castrare  sub 
perpetuae  virginilatis  ei  castiialis  proposito  :  iu  mo- 
nasterio  velut  in  durilia  lapidis,  fore  cum  Cbrislo 
sepultas :  atque  juxta  decretum  summi  posl  Cbristum 
ponlificis  Pelri,  qui  ligandi  solvendique  tenet  princi- 
patum  a  Domino,  resuscilandartim  in  gloria  ciitn 
Cbristo  sic  devolioue  firmelur  vesirum  proposittim, 
ut  lides  ct  spcs  sit  tota  in  Deo.  Castigentanimas  in 
obetiieutia  cbariialis  etfrateruilaiis,  amore  si\i\^^ 
el  corde  \nV\ceu\  st  ^\V\^Vi%  ^\^v\V\\\^- 


4lf  S.  IHERONYMl  OPEUUM  MANTISSA.  412 

Nihil,  iilputo,  sliiiiius,  nihil  intolerabiiius,  quam  \  rcbus  gerendis  coirniiunihiis  uon  lanltim  voluntatem 


perfgrinos  et  advenas  pra»cipere  civihus  :  el  in 
loco  non  solito  se  oslendere  directorem  itincris,  et 
i!e  scmilis,  ei  de  sccurilale  itineris,  et  de  breviiate 
tramitis  juxta  voluniatis  libituni  velle  doeere.  Mon- 
siraretur  quippe  porlenlum  navigatoribiis  :  et  pro 
o»rto  uunquam  veniretur  ad  portuin,  si  de  dlre- 
ctione  et  gubema  ione  navigii,  quicunquereiuigator 
ordiuarct  ad  voium.  Non  civitas,  nou  re^iium,  non 
ininima  domuncula  diu  nianerel  in  rure  :  si  cujus 
voluutati  pareretur,  deesset. 

Propt,er  quod  ipse  papa  Petrus,  qui  religionis 
aposlolic»  vitam  \ole.bat  instroere,  sicut  a  magistro 
didicerat  :  ut  magis  inlelligatur  qualiter  aniina 
castigetur    in  obedientia  cliarilalis    et  fraternitaiis 


exqniras  et  teneas  :  nisi  major  pars  discretarum  fi- 
liaruin  id  communi  Volo  collaudet.  Superbarum  in- 
scnsataruinque  nientium  esl,  suo  tanttim  uti  consi- 
lio.  Non  audialur  ciijusquain  voluntas  sub  verborum 
murinure  el  loco  abscondito  ;  sed  palam  cunctis 
prsesentibus  cum  omui'  charitaie  liceal  dicere  et 
audire. 

Si  conceptui  proprio  niajor  pars  sorornm  dissl- 
det,  non  velis  sola  omnibus  contraire.  In  exercen- 
dis  furor,  odium,  invidia,  seu  derisio  sic  peniui» 
discedat,  ut  iioii  nisi  p-ix,  ciiariias,  amor,  et  alter- 
uirum  supportaiio  cognoscatur  :  quateuus  Qendo- 
rum  solus  Spiriltis  sanclus  auctor  meliora  inspiret. 
Non  sit  inler  vos  quas  charilas  simul  unil,  feinina- 


amore,  exponit  apenius  :  Omnes,  inquit,  honorifi-  0  lis  quxdam  abusio  :  ut  undique  cacbinuis  et  voci- 


rate,  fraterniiatem  dUigite,  Deum  timete,  regem  ho- 
tioripcate.  Et  nc  excusatiouis  arripiatur  scuium, 
snb  particulari  nomiiie  praemineutis  dignittiis,  ge« 
neraliter  inferl  omnihus  :  Semi,  subditi%  inquil, 
estote  inomni  timoredvminis.  Et  nc  pralati  iu  me- 
dium  pciducaiiir  pravMas,  qti;e  plerumque  subdilU 
praesiat  rausam  inagni  c.isus  :  Non  tantum,  inquil, 
bonis  el  modestls,  sed  etium  dyscolis.Venim  ne  forie 
videatur  grave  Luu.ano»  volunlati  se  abii»»gar«',  el 
<  rtieein  tollere  ;  obedieuiio;  proponil  ineiitum,  quo 
nuinis  Jalion!u'cescaieiit  n  gravis.  tlcec,  inqnit,  est 
(fralia(l  Petr.n,  17-19).  0  felix  clabundaiis  gralia! 
(n  obidiciitia  suniuia  virlultiiii  clausa  csl.  Nain  sim- 
I  lici  greNSii  boniiuein  ducil  ad  Ciiristuin  :  et  uon 
Hilum  inens  excusalur  ad  reddcndam  Deo  ratioueiii 
ile  subilitis,  sed  nec  etiam  obligatur  reddere  de  se 
i,»sa.  Osuinnia  libertas,  qua  obteuta  \ix  possil  bonio 
peccare  I 

CAPUT  VII. 

De  reginune  abbatissaj. 
Attende  diiigeuter,  mi  domina  charissima  Eusio- 
«hium.quam  gravis  iiuponiiursarciiia  humeris  tuis: 
«iu»  de  subditarum  aiitmabiis,  de  corpore,  de  verbi*, 
de  moribus  obligaris  aptnl  divinum  examen  reddere 
tationein.  Cave,  quaiso,  ne  de  le  cliam  levis  suspi- 
rio  in  malo  possil  oriri :  nc  dispcrgas.qnas  conaris 
rducere.  Sic  ordinata,  sic  rationi  conformia  maii- 
Jala  sororibusproferas,  ut  eiiam  depravaiae  super- 


bus  acr  resonet,  et  audientitim  aures  prae  streptlu 
lerreantur  ;  sed  cum  omni  raodestia  sl.inles,  tiua  lo 
queute,  cajtene  sileani,  Nec  altcra  alterain  ex  avidi- 
taie  loqiiendi  iulerrunipal,  et  prabeal  inipediinenti 
diceuti. 

CAPUT  vui. 

De  reurentia  et   subjectione  erga  abbatistam. 

Propler  quod  horior,  moneo  et  oro  vos,  charis- 
siina»  et  dilcctissimae  filiae,  quae  jam  inoituae  estit 
ei  sepultx  (tiiu  Cbridlo  ;  quae  jara  carne  contempla 
cum  cjus  gloria,  coguiio  quod  omnii  caro  fenum%tt 
ejus  gloria  flos  feni  [ha.  xl,  G),  ad  novilaieiu  viua 
spi:itus  estis  renaiae  :  nou  ex  rorruplibili  semiue, 
sed  iucnrruplibili,  per  verbum  Dei  viveniis  et  per- 
maiieutis  in  atermmi  :  ut  laiu|uam  peiegrinaTet 
ailvcuai  absiineaiis  vos  ab  oinnibtis  desideriis  car- 
iialibus,  qtrje  uiilitaiil  adversus  auimam  :  subjicien- 
tes  vos  in  omni  obelieutia  et  limore,  et  revereniia 
pra^poMUc  uialri  vestra?:  ul  jaui  omnino  nibil  aliud 
velle  vcl  uolle  aticui  liceal,  nisi  quae  ahbatissa  do- 
iniis  inaudaverit  f.»cicnda  ;  niliil  grave,  uihil  im- 
poiiabile  >ideaturt  si  jussu  propriae  non  concordel 
voluni.iti.  Veie  ohediens,  ct  qui  pro  Christo  caret 
oinni  arhilrio  votiiulalis,  nibil  novil  diflicile,  nibil 
iiijustiiiu. 

Memeuiote,  cbarissiuue,  quouiam  Christoin  ve- 
stiae   rcligionrs  iugressu,  dimisistis  omnem  volemli 


J>«qtie  menles  auiincnlur  ad   obedieutia3  semilas.  D  (l  liolentli  lireniiam,  nisi  quae  ejus  vices  gerentea 


Sic  dtilcis,  sic  milis  sit  >ermo,  ul  duritiae  furorem 
imn  suscitet,  sed  frangat  exortum.  Sic  erga  inobe- 
^lieutes  viriiis  et  constans  sit  auimus,  ut  omuis 
(iiuliebris  mollities  digcedai  e  medio. 

Excidantur  in  ortus  primordio  vcpres,  ne  nimium 
.4X(Tescenies,  germina  seininum  suffoeenl.  Nibil 
q  lippe  in  rectore  periculobius  est,  quam  vana  bti- 
iiiil.lasaJ  correctionem  erga  superbos  protervosque 
sulhlitos.  Singulartim  sororum  vohiniates  iti  re  dif- 
iicili  perlractanda  s-  niper  avide  audias  :  nec  tauien 
« ojustunqtie  voltinlali  iuniiaris.  Verumtamcn  si 
quidquam  uiile  prodatur,  non  altendatur  persoua 
(}ux  prolulil.  lilegil  enim  Deus  infirma  mundi  ;  ut 
/or/ja quaque cunfundul  [l  Cor.  i,  -7j.  Tuam  ver«>  «u 


ordiuareut  de  vobis.  Obeditis  enim  Cliristo  firihU- 
sime,  cum  pia^posila;  matn  vobis  parere  studctis. 
Tunc  eniin  spousoCliiislo,  cui  de^ponsatae  tblein  lo- 
lam  vovislis  :  pneler  queiu  nulium  ullra  amatorem 
admitlere  in  disponsalione  juraslis :  magis  placentes 
eslis,  citiusqiie  iiiereiniui  dtici  ad  tbalamtim,  utctini 
omui  jucuiniiiate  dtilcibus  amplexibus  aslringamiui, 
ctun  cjtis  sliiducritis  iu  vicaria  parere  maudalis. 
Vic.irii  eniiu  bouor  rediiudai  in  Deuin.  Sicjubet  lex 
conjogii,  utspons.t  sub  lege  sit  spousi.  iCmtilaiiiini 
semper  inter  vos  bac  Dei  aemulatione  :  certatim 
adiuviccm  alteia  conelur  cxcedere  alteram  in  obe- 
dicnlia.  Non  igiiur  esl  niona>leriuiu,  nou  religiosi, 
riori  niouacbi,  ubisiibdiii^obedicntia  decst  erga  i%ra> 


413  REGULA  MGN 

bium.  Destt  ueiioni  est  corpus  exposituuit  cuni  incm-  A 
bra  discordant  a  capite. 

CAPUT  IX. 

Di  correctione  facienda  et  generali  accusatione  c ri- 
minum  in  sexia  feria. 

Contumax,  presumpluosa  ac  snperbn  mol<er,  in 
sanclo  vestro  consortio,  qtiae  dedignatur  essc  sub- 
jecta,  ac  suis  lilibus  et  jurgiis  scandalum  pracbet 
quieti  sororum,  et  cis  inobedientiae  demonstrat  ex- 
emplum,  arduis  crebrisque  jejuniis  castigelur,  cuin 
resislit  inandalis  imposilis.  Si  jejunia  non  casli- 
gaot  superbiam,  edomelur  verberibus,  conttimeiiis 
et  gravibns  discipliuis  :  ut  jam  discat  cum  Petro, 
quod  ntsi  praelalo,  imo  Chrislo  in  eo  obediat,  par- 
tein  cum  Cliristo  in  regno  Cbrisli  et  Dei  non  habe  B 
bit  ;  quatiquam  imposita  videantur  extranea,  nec 
cousona  rationi.  Sed  si  nec  indomita  s*iperbia  stu- 
dtieiit  obedire,  cum  apnstatis  angelis  expellatur  : 
qita?  parlein  non  babebil  in  regno. 

0  infehx  superbia  vitae,  ut  pro  implendis  vo'u- 
platibus  carnis,  remnitiet  luereditati  coel»,  quain 
fuerat  nsseculura  per  Clirislum.  Noudum  Deo  vivit : 
iioiidum  religiouis  seiuiiam  Chrislique  nuplias  at- 
ligil,  quae  non  edicitur  ila  simplex  et  pur.i,  ut  quid- 
qtiid  sibi  mandaltnu  fueril  per  prsepositnm  natrem, 
angelico  putetore  transmissum.  Tunc  un;»qnav|ue 
•  oeteris  se  beatiorem  existimel,  cum  iu  laboribus 
praeponitur  reliquis. 

Non  pudeat  singulis  liebdotnadis  sexta  fcrin,  quo  n 
dic  Salvaior  opprobria  el  morlem  pro  horifine  ab 
bomine  pertulit,  uiiamqtianiqiie  sororum,  suam  vi- 
lam  coram  omni  coetn  soromm  disculere,  ct  de 
coinmissis  contra  prxcepta  et  regulain,  sc  proprio 
ore  critninari  ac  disciplinnm  suhire  ;  quatenus  sti- 
pulata  mcns  cogilationis,  siimuio  aceusalionis  ac 
verborum,  caveat  accusanda  pudendaque  commit- 
tcre.  Nec  lameh  propler  hoc  occulia  cogitnuiina 
cor  ;ium  prod:<nlur,  ucc  occult.i  peccala,  qtiae  solis 
debent  sacerlolibus  confiteri,  scd  solum  quae  pra?- 
oeplis  obviant  publicis,  el  exempia  peccaudi  soro- 
ribus  praebeut.  Si  vero  vel  tumore  vcl  vcrecnudia 
seipsam  accusare  neglexcrii,  liccat  unicuique  pro- 
palare  tale  criiuen  alicrius,  til  nullutcuus  radices 
inobedienlia  et  superbia  in  sauclo  hnrlulo  vestro  D 
arripiant  non  evelleudas  de  facili.  Verum  si  quip- 
piam  juxla  femiuarum  modum,  qua>  niiiil  retinere 
iiorunl  abscoiidilum,  imo  ante  g:»rru]dndo  manife- 
ftant,  quani  sciant,  aliquid  de  his  extra  toenobii 
limites  prodiderit,  subeal  gravissiiuaiu  ncenam,  tit 
doctrina  taceudi  dotealur  iu  poeua. 

CAPUT  X. 

De  vita  mirifica  sanctorum  Patrtiw,  quos  in  eremo 
reperii. 

Referam  vobis  qtumlam  non  ininus  imilanda  per 
opera,  quam  audienda  de  aiiquibus  sanclssimis 
viris,  ut  bonorum  exeinpln,  obedicniise  huinilila- 
tew  :  qua  carcnte,  iu  aedificii  spirilualjs  struclura, 


Ar.HARUSf.  414 

fundamento  virlutum  quidquid  aedirtcatnr,  est  va-* 
nuin  ;  veslras  menles  doceanl,  el  crebra  mcmoria 
s-tnctorum  geslorum  vitae  religionem  insiruanl  et 
virtulem.  Dum  igittir  per  eremornm  antra  seplem 
anVts  sauctos  Patres  degenles,  ibidem  in  lerris 
ve!ul  in  ccelis  angelos  assislentes  assiduo  labore 
ilineris,  ardiiisque  vivendi  incommodis,  canerisque 
innumeris  calaiuitatibus  perngrando  visilnrcm  :  de 
quorum  vita  moribusque  mirificis,  qnae  luculenler 
ipse  perspexi,  libcllum  compegi,  qui  vobis  sit  ut 
lucerna  in  candelabro  ad  medilationem  religionis 
et  vitae.  Nibil  ila  cbarum,  ita  sttidiosum  appelebatur 
a  monachis,  quam  quod  in  eis  qui  juberet,  posset 
iuveniri. 

Profecto  non  taceam  tantam  cbaritalem,  lantam- 
que  bumilitatem,  qtiam  sanctse  illae  menles  habe- 
hanl  :  ut  hiec  cerneus,  omuis  laboris  et  gravedinis 
oblilus  ilineris,  eremos  htimame  nalurae  lam  dete- 
nabiles  et  ingratas,  in  parailisos  puiarem  penecou- 
versas.  Mirum  auditu,  sed  febx  obtenlti  :sic  sancio- 
rum  bominum  corda  ciiarilas  Iratisfoniiaverat  in 
creaturas  deificas,  ul  caro  pene  esset  iiescia  carnis. 
Licel  per  Joannem  dicatur,  quod  quidqui<l  esl  iu 
iniindo,  atit  esl  concupisccniia  oculorum,  aut  con- 
cnpisceiilia  carnis,  atit  superbia  vitab  (1  Joan.  u). 
N.im  sic  simplicia  ct  bumilia  corda,  obedieutia?  et 
biimihialis  iuuiiebanlur  ves  i^iis,  utquan  quoruin- 
il.nii  philosopborum  viderelur  in  eis  verificari  opi- 
nio  :  qui  unam  ponuni  in  homiuibus  universis  aui- 
mam  solam.  Nam  abbaies  el  p.ilres  *iibil  Oinuiuo 
vclie  scieb^nt,  ui^i  iliud  quod  subdiii  :  et  subditi 
anlea  conabaiiliir  jussa  implere,  quaui  foreni 
emissa  ;  qMibusdam  uuomodo  imliciis  nil^baniur 
proph  'iarc  de  voluutile  maiKlauii.s. 
CAPUT  XI. 
De  vanilale  scienthe  mumimlis. 

0  sancta  fatuitas,  quoe  nalos  ad  labores  lio- 
mines  in  inundo,  mercris  Iransvehere  ad  glori.im 
erepios  de  pcenU !  Nou  hanc  faluilaiem  do^ 
c  issimam  Atbenis  Plato  didicit,  non  Arisloleles, 
uon  Anax  goras,  non  c&ierorum  stultorum  mundi 
sapienlium  turba  percepil.  Non  cerie  miser  ego 
liicronymus  faiuortim  sapientium  imilator,  ante- 
quaiii  saucta  vcrbera  luereui.  Quanquam  nt  meas 
miserias  delegam,  u.c  auieqtiam  vicesimum  :uiiitiui 
u.lai  s  attingercm,  urbs  Koma  in  sumirtim  pneele- 
gcral  magisiruin  in  omiiibus  peuc  liber.ilibus  a,r- 
libus.  .Nonduui  sancli  Spiritus  sqliolas  iiilraveram  : 
uoiidum  cxculiens  pervenire  ad  sauclx  veriiatis 
poterain  discipiiuam.  Nou  Academix,  non  ce>te 
Koma3  hujus  doclaj  fatuitalis  resouavere  gymimsia, 
quae  sancta  reiinet  eremus. 

Veruin  non  sine  labore  didicisti  tuam  sapienliam 
fatuam,  Plato  :  quem  muudns  reliuere  non  poierai, 
muudi  sapieultam  iiise(|iieutem,  per  divcrsarum 
naiouum,  el  genlium,  rcgionumque  partes,  iufiniiis 
a?ruuinis  iniiiimerisquc  pcragraido  ial>oribus.  Ncc 
tameii  fatuissinue  sapientia;  liuem,  qui  cst  stimmum 
bonuui,  ad  «^uod   te   uatucai  vvww^A  \\\\*\\\nvk  \\\ 


415  -   S.  HIERONYMI  OPERUM  MANTISSA,  416 

<>rbe  universo  reperire  scivisti  :  quem  sancti  hi  ru-  J^  cidit,  spiriius  vivificat :  et  quod  Deus  elegit  abjecta 


siicihancftigtentes  invenerunl  in  eremis  latitantes. 
Altende  el  luv  faluorum  sapientium  princeps,  Ari- 
sloieles  :  etsi  fueris,  absque  dubitatione,  prodigium 
grandeque  miraculum  in  lota  natura  :  cui  pene  vi- 
delur  infusum,  quidquid  nnturaliter  esl  capax  hu- 
manum  genus  ;  quoniani  sapientia  mundi,  stutti- 
lia  est  apud  Deum  (I  Cor.  iu,  19),  si  chariias  non 
iuformat  :  si  inlellectiis  non  captivilur  ad  fidem  : 
si  cor  ad  Christi  servilutem  non  inclinatur,  qui  Ju- 
daeis  est  scandalum,  paganis  slultitia  :  nobis  vero 
credentibus  bonor  el  gloria  :  in  quo  solum  gloriattir 
Apostolus  :  Qui  yloriatur,  inquiens,  in  Domino  glo- 
rietur  (1  Cor.  1,31). 

CAPUT  XII.  B 

De  promptitudine  adimplendi  mandata. 

Nihd  honorabilins,  nihilve  gloriosius,  charissiraae, 
quam  servitus  Christi.  Haec  sane  praeferenda  irnpe- 
r.tlorum  fastigio,  haec  dignilali  regia?,  haec  cuicuu- 
que  saeculi  gloriae.  Hujus  servilulis  Christi,  quidam 
iuler  capteros  quos  vidi  in  eremo  doctus  ex  mona- 
chis,  ex  jussu  pairis  senioris,  suae  charitatis  et  hu. 
miiitatis  fructum  cupiens  augcre,  et  obediendi  aliis 
juveuibus  tradere  normam,  pergrandetn  lapidem 
humeris  hominum  procul  dubio  gravem,  bis  quoli- 
bet  die  per  iria  miliiaria  geslabat  in  scaptilis  :  nulla 
alia  necessitate  coaclus,  quod  jam  per  octo  aftinos 
effeceral.  Sed  si  forte{quaerebatur  quid  in  ejusmente 
volvebalur  :  ex  boc  quod  fortc  nostrae  superbae 
meuti,  quae  nondum  ad  hujus  sanctae  fatuiiatis  per- 
fectionem  advenit,  videtur  exlraueum  pnerorumque 
ludus  et  otiosilalis  opus. 

Tcstor  Deum  qnod  mihi  ab  eo  sollicile  perctin- 
ctanti,  lanta  simplicitas  et  humilitas  est  reperia, 
qtiod  ex  lunc  incepi  ducere  moitasticam  vitam.  Nam 
sic  devote,  sic  affeclanter,  sic  hilariter  continuis 
dicbus  explebat  tam  insolitum  opus,  ut  sibi  videte- 
tur  po3t  expletionem  captare  omnem  gloriam.  Qt»in 
iinoiii  htijus  operis  falig.itione,  minime  conienins, 
pene  molestabai  patrcm  ;  ut  medio  tempore  uovos 
indticeret  laborcs,  et  opera  perficienda  per  eum. 
Quid  ego  vagor  per  singula?  non  est  opus  exponere, 
quidqtiid  in  simibbus  continue  exercclur  a  mona 


et  iufirma.  Hinc  sa?pe  scbolam  intraie  :  qtiocunque 
die  et  quacunque  uocte  ex  his  novam  discile  leciio- 
nem.  Non  otium,  non  torpor,  et  ignavia  vos  ad  Dei 
serviiia  lepidas  et  frigidas  reddat.  Semper  aut  offi- 
ciis,  aut  orationibus,  aut  manuum  operibus  sanctis, 
caelerisque  laboribus  faligatum  corptis,  requiem  et 
refociliationem,  non  voluplalem  exquirat.  Sed  ca- 
vete  poiissime  ne  quid  operis  vanitalis  reslris  ver- 
setur  in  manibus  :  iinmumlus  reputaiur,  qui  im* 
mundum  quidquam  teiigeril,  vel  morlicinum.  Non 
deaurata  marsupia,  non  cingulos,  non  etiam  chiro- 
thecas,  quae  omuia  iascivae  et  snperbae  menlcs  exo- 
ptant.  Horrear  Deo  dicalum  cor  talia  scire  :  sed 
aul  sacri  codices,  vel  legendo,  vel  scribendo  genna 
premant  :  aut  horlulorum  cultus  exerceaiur,  aut 
aliud  saucluin  opus  et  utile  ;  ut  ex  relaxatione  qua- 
dam  refocillatus  spiriius,  ad  divinuin  ardorem  for- 
lius  accendatur. 

Sanctorum  ge*ta  quae  iegitis  veslro  accommoda 
proposilo  imitemini  :  velitis  imitari  quod  laudatis, 
et  sequi  quod  cupilis.  Vesliain  inler  geutcs  coriver- 
sationem  bonaiu  babeatis,  ut  ex  odore  famae  vcstr  e 
sanctitalis,  eliam  malorum  corda  ad  sancta  deside- 
ria  moveantur.  Et  in  eo  quod  depravatae  geutes  de- 
trectant  de  vobis  lanquara  de  malefactrieibus,ex 
operibus  vcslris  bonis  glorificcnt  Deum.  Haec  esl 
eniiu  Dei  volunlas,  ut  imprudenliuiu  hominum  igno» 
rantiam  obmutescere  lacialis, 

I  CAPUT  XI?. 

De  officio  tt  potestate  abbatissa. 

Cave,  qtiasso,  quaRcunque  sis  illa  quae  pra?emines, 
ne  ex  oflicio  regeudi  eleveris  in  altiim,  ut  imperes 
illiciia,  el  quae  sunt  imporiuna  vel  imporlabilia,  et 
inquiela  subjcclis  :  ne  tibi  ille  propheticus  sern.o 
convenial :  Quid  esf,  lsrael,  quod  in  terra  iuimieo- 
rnm  es  ?  inveletasti  in  lerra  atiena  :  coinquinata  es 
cum  mortuis  :  deputata  et  cum  his  qui  in  inferno 
suntt  Dereliquisti  fontcm  sapicntiat  :  nam  si  m  sia 
Dei  ambulasies,  habilasses  utiqne  in  pace  super  ter- 
ram  (Baruch  in,  10,  13).  Non  enim  ambulanl  in 
via  Dei,  qui  in  administratione  regiminis,  honores 
ct  ulilitates  proprias  exposcuut.  Revolve  sa?piiis 


chis.  Hoc  unum  apud  omnes  observationis  praici-  ry  in  mcntis  arcano,  et    slylo  feneo  scribe  in  siiiYe 


ptium  est,  et  celebre  per  iEgyptum,  ut  nulluni  nisi 

obedieutem  el  hutnilem  ad  omnes  laborcs  perfi- 

cicndos  et  opera  suscipiant.  Quatenus  domila  caro 

ex  gravedine,  cogilalionibus  vanis  et  voluptatibus 

non  vacet  ex  otio.  Teneatis  firmissime,  quod  omnis 

concupiscentiae  el  iramunditiae  alque  peccali  mater 

est  oliosilas. 

CAPUT  XIII. 

De  sororum  operibus  faciendis. 

Hnnc  sanctam  stullitiam  stullamque  sapientiam, 

quotidie  in  monasteriis  discite,  filiae,  quam  sancii 

in  eremo  vos  docent  rustici.  Subtilia  et  alta  nolite 

•apere  :  sed  superbiset  luraidis  saeculi  ea  reiinquiie, 

vt  posi  pcraclum  incipiant  noscere  quod  iittera  oc- 


cordis,  quid  Domious,  cujus  vices  geris  ad  subdi- 
las,  contendentes  aposlolos  quis  major  esset  eorum 
insiruxeril,  sequenli  die  recessurus  ab  eis  :  et  si  iu 
superioribus  dicttim,  tamen  iterum  narraltun  for- 
tius  teneatur  in  corde  :  Reges  genlium\  dominantur 
eorum  :  et  qui  potestatem  habent  super  ilbs,  beuefici 
vocanlur.  Vos  autem  non  sicf  sed  fiat  sicul  minor  qui 
est  major  in  vobis  :  et  sit  pracessor  sicut  minislrator 
(Luc.  xxn,  25,  26). 

Disce  igitur  a  magistro  oflQcium  quod  libi  injun- 
gitur,  ne  luo  vicarialti,  potestatis  traditae  liuiitts 
excedas.  Non  eflicieris  ccrte  domina,  sed  ministra  : 
uuus  est  enim  Douiinus.  Ct  si  libi  reliquae  sororea 
ut  Christi  aduiiiiistratrici  et  vicariae  obediunt :  oro* 


417  REGULA   MONACIIARUM.  418 

pterea  non  esl  tradiia  libi  potestas,  ut  inier  sorores  \  ascendere  juvenem,   ei  quater    per  quatuor  disci 


ei  tilias  hanc  eleves,  hanc  vero  deprimas  sicul  ve» 

lis.  Scd  quid  tibi  injungatur  ab  insiiiutore  regimi- 

uis«  diligenter  invesliga.  Heruui  enim  omniuin  mo- 

nasterii,  et  sororuarcsollicitudo  in  administralione 

et  providentia  libi  tradiiur  ;  ut  jain  caeteris  dor- 

mietitibus,  te  doceat  nocles  crebras  insomnes  du- 

eere  :  et  senem  junioris  animum  sumere,  pro  uti- 

libtis  et  uecessariis  domui  providendis.  ltaque  non 

tantuin  tibi  honor,  quantum  onus  imponitur.  Et  si 

sic  fecc  ris sicut  deccl,  prasniium  multo  majus  cou- 

tequeris. 

CAPUT  XV. 

De  periculo  preeeminenticc  et  dujnilath. 
Mon  tibi,  obsecro,  blandiaris  de  Domini  pietate, 


lalera  supinuni  rcvolvere  semetipsuui  osque  ad 
borain  casus  :  sicque  casu  imminenle,  si  altera 
succederet  revoluiio,  mandavit  ut  eitra  summita- 
lem  disci,  adhuc  se  volveret  iterato.  Cui  cum  nepos 
te  non  posso  ex  timore  casus  responderei,  illico 
eum  fecit  descendere  :  et  per  quamdam  latam 
planitiem  diutius  volutare.  Cumque  ex  mullitudiiie 
voluiatiouum  utrisque  fastidium  eveniret  :  Surge, 
inqnit  senex,  et  perge  quo  vis ;  facilo  quod  tibi 
securius  cernitur.  Dedignatus  namque  juvenis, 
abscessit;  el  alteri  sancto  seni,  patrui  dclirameniuui 
putans,  facltim  retulit;  a  quo  de  pericuio  prseemi- 
nentiae  edoctus,  electioni  renuntiavit,  ut  teueret 
quod  est  tutum.  Qui  post  modicum,  felici  obitu  ex 


i  lam  diu  peccatores  misericorditer  suslinel  in  B  saeculo  exiens,  bilaris  el  jucundus  apparuit  patruo. 
peccalis.  Et  si  diuturua  est  exspectatio,  non  minus 
fonoidanda  est  vindicta,  quae  lanto  durior  est, 
quauto  longius  tempus  in  sustincudo  prxcessil. 
Propterea  si  secus  quam  debes  egeris,  periculuiii 
expavescas  :  nee  ideo  mintis,  si  statim  diviuum  non 
iucurras  judicium.  Dominus  enini  iuus  qui  suis  te 
otibus  administralricem,  et  in  sua  le  posuit  vinea, 
ate  *ult  de  singuiis  etiam  occultis  exigere  ralioncm. 
Kl  si  quid  eum  defraudavcris,  lunc  diabolo  venun- 
datam  in  carcere  exterioris  inferut  poni  te  jubel  : 
ubi  fletus  est  aeteruus,  et  stiidor  deutium  :  ul  ex- 
primaiur  in  his  quidquid  doloris  et  poeuae  excogitari 
potest,  quousque  debilum  uiiiversum  reddidens.  Sed 
si  fortc  de  restituendo  debituin  confldis,  o  te  fa-  £  UDj  s,i  sapieniia,  ubi  virtus,  ubi  sil  prudeniia,  ubi 


Gratias,  inquit,  pater,   tibi   refero  ex  dissuasione 

episcopatus.  Nam  scito  quia  nunc   essem   de  nu- 

mero  damnatorum,  si  fuissem  de  nurnero  episcopo- 

rum. 

CAPUT  XVI. 

De  ordine  in  optribm  abbatiacc. 

Haec  idcirco,  mea  domina  Eustochium,  dixcrim, 
nt  advertas  quanio  sis  exposiia  periculo,  et  quanti 
te  oporteat  in  viaDei  prudentia  ambulare;  ne  de« 
reliclis  semitis  juslilia?  capiaris  ab  inimicis,  quibtis 
pleua  sunt  omuia  ;  ct  in  terram  alienam  deduda, 
coinquinata  cum  mortuis,  mUerahiliter  deptileris 
cuin  his  qui  suut  in  inferno.  Yolo  atitein  le  discerc. 


luam  !  Nam  pro  minimo  quoque  delieto  non  habent 
onde  restituaut  simul  liomities  universi,  nisi  ipse 
idem  velit  remittere,  cui  facienda  esl  resliiuiio.  Fe- 
Uces  itaque  magisque  securae  quu»  subsuul,  illis  quae 
tupersunt :  et  quibtis  potitts  miuistratur,  qtiam  qua?. 
uiiuisiraul.  Sed  tamen  superba  metis  boiniutim  im- 
provida  periculi.semper  majorum  diguitatuinasceii- 
sum  expetit  :  uec  nisi  post  faciuiu  ex  desceusu 
terretur  :  quia  quanto  altior  esl  ;isecnsus,  tanto 
durior  est  descensus.  Sed  forte  descensuui  rarnin 
sslimas.  Sed  flrmissiiue  doctus  eiperieniiis,  el  non 
paucis  dicam.  Raro  per  gradus  diguilalis  asceudit 
hooio,  quin  mullo  gravius  uon  descendat.  Vertim 
ei  si  a  proposito  digrediar,  noio  opusculum  boc 


sit  loiigituriiitas  vila*  et  viclus,  ubi  sil  luinei» 
octiloruin  et  pax  :  ut  intelligas  viam  disciplinat,  et 
deducas  stibjeetas  libi  per  viam  pacis  et  disciplin;e. 
Te  niorieniem  lilia?  plangant,  non  gatidcanl :  tibi 
jusla  el  sancca  praecpienli ,  omnes  aequanimiler 
obcdire  laeleiiiur.  Non  propinquae,  uon  aflines,  sic 
exaliciiltir  quod  carlerac  invideant.  Non  carnatis 
dilfctio  in  iiitiliis  nociva,  in  sanciis  mentibus  ha- 
beuda  e*t.  Oumcs  ilaque  amaio  aequali^charitate, 
et  spiritnali  dilectione  ul  filias.  Curn  tempus  exigit 
corrcptionem,  universas  simili  modo  velut  ignota», 
iu  omissis  corrigss. 

Verum  setnper  in  ira  misericordiae  memor  esto ; 
iit  nulla  movearis  rationc  ad  crudelitaleni  ex  furore 


perstransireexemplumquoddam,  quod,  sancioquo- D  vel  odio.  Ncc  lamen   habeas  manus  remissas  ad 


daui  uiiui  referente  seue  in  ercnio,  ex  veritate  \li- 
dici. 

Cuinjuvenis  quidam  sanclo  proposito  et  vita 
dectus  foret  ad  episcopale  fastigium,  quo  gravius 
periculostusve  nequil  aliud  cogitari :  patruum  suum 
queutdam  ,  virum  utique  sanclum,  el  prophetiae 
plenuoi,  eremi  in  cella  ut  eum  ex  hoc  consuleret, 
adiil  non  incautus.  Audiu  itaque  narratioue  nepo- 
tis,  vir  sanctus  uon  verbis,  sed  signis  potius*per- 
cuticuuti  respoudil.  El  ue  contra  aposlolum,  qui 
desideraulem  episcopatum  in  bono  opere  laudat, 
rouirairet  dissuadendo  :et  juvenem  pericuio  expo- 
neret  suadendo.  Jussit  ilaque  senex  quadralum 
discuia   a    terra    veliemenler    pedibus    elevatum 


puniendum  scelera;  ne  ex  impunilate,  peccandi 
licentia  sororibus  concedatur.  Nou  sis  ad  pertra- 
ctanJiiin  ardtta  mouasterii  et  sororum,  praeceps  pro 
libiio  :  sed  sororum  plurium  et  meliorutu  voluutas 
semper  accedaf.ne  rea  et  dissipatrix  bouoruni 
coenobii  crimineris.  Non  omnibus  qui  loquttnliir, 
sis  facilis  ad  credendum.  Levilaseuim  in  credcndo 
levem  denotat  inentem.  Nequaquam  effrenis  lingtra 
reperiaris,  non  impudica  oculis,  uon  crapulosa, 
noii  ebria.  Sic  te  exornes  viitulibus,  sic  ntuuiarrs 
moribus,  ttt  uuivcrsas  opere  cl  exemplo  sanctilati» 
et  vitap,  prompta  sis  ad  docendtiin  :  ut  jam  ab  onr- 
nibus  in  exemplum  virltilum  ducaris  :  ul  secura 
cx  dispensaiione  ministerii   uut  U^\V\>  ^^wxv^.\^ 


419  S.  HIEHONYMl  OPERUM  MANTISSA. 

valeas  Domino,  et   ei  reddere  laiiouem  de  singu-  A  euiin  spiriui.iiis  operis,    st  non  sil  maturap 

solet  subsequi  quoildaiti  caroaie.  Vere  non  i 
iit  iu  piuribus  solet  coulingere,  conditionis 
brU  infeliccm  miscriam,  sub  fcrvore  spiril 
cliaritaie  nimium  stricta,  nisi  cusiodia  gi 
ori  ponalur,  ut  neiuo  delinquat  in  lingua  ; 
tur  loqnenili  vivcndiquc  copia,  statim  libid 
tuipUsimuin,  dictu  iufelicissiinum,  de  *| 
charitale  nascitur. 

Propterea,  chaiissimae,  boc  hortor,  boc 
hoc  luaudo  \obis,  ut  quae  Cbrisii  despontn 
tonjugio,  cui  oiiiuem  casiiialis  vesiiae  Ode 
slis  :  cai  nullum  praeler  ipsuin  ainatorem 
s«ere  sub  jurejurando  estis  pollicitae  :  firi 
ciiiiqae  etiam  si  eum  sauctitas  exornet,  i 


ii*. 

CAPUT  XVH. 

De  jurisdictione  episcopi  in  sorores. 

Debilis  est  nimiuin  sexus  qaem  gcrilis,  ac  ira* 
gilis,  ac  mobitis,  si  suo  relinquatur  arbilrio  :  et  si 
\i;uiOM»s  sit  auimiis,  taniennisi  regatur,  uisi  diri- 
gatur  continuc,  cito  dejicitur  a  sauclo  proposilo. 
Iloc  in  Eva  scitis  experias :  qtue  suggerenti  diabolo, 
quam  facije  asseusum  praebucrit  couira  diviiium 
ptaeceptuni,  el  tristitia  parlus,  ei  condiLionis  vilitas 
ipsa  perhibeut  lestimonium.  Profecio  nibil  in  vo- 
his  foret  viilutum  durabiie,  niliil  sine  gravi  peri- 
cuh,  si  de  vobis  ipsis  vos  ipsae  haberetis  curam. 

Propterca  epi.-copus  vester,  cui  Ecclesiae  com- 


missumest  regimen;  qiiem  Deus  speculaiorem  po-  B  Baplisiae  a?quarelur  in   inerilis,   quarralis  < 


suil  in  vinea  sua,  paslorem  oviuro,  directorem 
gregis  ac  duclorem  plebis  et  populi,  civitatis  et 
parochiae  io  qua  dcgitis,  vos  cuslodia  singulari  fo- 
veat,  sanctae  doclriuae  vos  pabulo  nulrial:  el  coram 
Deo  animaium  vestrarunt  curam  gerat  specialcm, 
iiii  conunissa  est  civiias  universa  :  huic  aequani- 
miter  sicut  Deo  otttncs  devote  ohediant  :  buuc  pa« 
irem,  hunc  zelaiorem  viilutum  ,  tam  ptamosita 
veuereiur,  quam  subdiiae.  Lex  ipsa  servetur,  quam 
posuerit  vobis  in  via  Dei.  Si  qui  sororum  effieuis 
e&t,  et  disciplime  pianaruatrix,  et  incorrigibili*  a 
pra?posita,  emeudelur,  castigetur,  et  puuiatur  per 
ipsaiu. 

liuuc  diiectiouis  bacttlum,  et  virga.n  dis<  iplin», 
cuui  a  semitis  justiliu;  devial,  ipsaiu  et  eiiain  abba- 
lissa  cognoscat  cum  cactens.  Keddatur  eidein  his 
aui  pluries  siugulis  aiiius  paiens  ralio,  de  boius 
moiiasierii,  i!e  *>latu  soroiuiu.de  viia,  de  moribus, 
ne  jam  v.ilrai  ovcs  ignorare  quas  rrgendassuscepii. 
rSiliii  ariluum  vendeudi,  emendi,  seu  pcrpelraudi 
in  coeuobio  sine  ejus  voluntaie  liceat.  Abbaiissa 
vero  domus  nioricnte,  qtuiu  coinmunis  sororum 
voluntas  iu  mairem  elegerit,  et  abbaiissam  motia- 
Mcrii,  ipse  beuedicendo,  aunulo  vice  Chrihti  subar- 
rbet  in  vero  coujugio,  si  ad  ollicium  repeiiatur 
idouea.  Soiorum  vtro  iccipieudarum  wodus,iuiroiius 
el  condilio,  omuiiio  iiullateuus  eum  pertranseat. 
Si  guid  dtibitaiidum  in  iide,  si  qtiod  obscurum,  sj 
quid  periculosum  occurreril  in  via  Dei,  ipse  decla-  D  corrigat  universas,  hoic  soli  occulia  domas 


faciem :  nec  liceat  secuin  dilectione  ferveuli 
per  dieui.  Credatis  experto  :  nihil  est  perk 
viro,  quam  mulier  :  et  mulieri,  qtiatu  vii 
que  palea,  iiifrque  ignis.  Dicam  audacle 
doior!  Dei  lempla,  Spiritus  sancti  vai.i, 
dicala  aedificia,  nisi  diligcnti  serventur  ci 
prostibula  Auut.  Et  aufcrtur  lam  nobile  dep 
latn  pietiosus  thesaurus,  irrecuperabile  dc 
siilatis  :  si  teuui  cujusvis  dileclionis  iuepue 
coniinuus  insidiaior  diabolus  iutuilum  valc 
gere.  Ideo  omiii  cuslodia  cor  servetur. 
niuros  Jertisalem  ponaulur  cuslodes  lou 
nocte  non  dormiaut,  ne  fur  iutroeat :  ne  ipi 
ferat,  qua».  penilus  recuperari  non  possunl, 

CAPUT  XIX. 

De  pntposito   presbytero   post   episcopum  « 
udhibendo. 

Aniinus  difTusus  ad  pltiriuia,  circa  shig 
poiest  atieudere.  Curaiii  omnium  gerit  epii 
homo  esr,  nec  locis  singtilis  poiesl  adefi 
diversorum  simul  habere  scientiam.  Ne  \[ 
ahseuiiu  sccurilas  silin  vilio,  sacerdotem  ei 
quem  sanciitas  pra?dicat,  quem  subornai  i 
quem  lalem  reddit  aeias  et  viia,  quod  eciti 
iinprobos  lubricosque  sinistra  opinio  non 
baberi,  post  episcopum  haheatis  prapposku 
episcopi   in  vobis  tcneal  vicem,  hic  praedi 


rel:  ipse  vos  inslruat  in  omiii  pudicilia  Cjt  Spiritus 
sancti  virtute. 

CAPUT  XVIII. 
De  ordine  servando  inter  episcopum  et  sorores. 

Non  nimium  sit^lricta  fainiliaritas,  noii  suspecia 
coiloquia  :  elsi  spiritualis  pater,  quamvis  episco- 
pussauclus  sit,  tameii  bomo  est  debile  aniinal.  Tam 
cito  perditur,  nisi  fortiter  custodiatur,  quod  charuiu 
habetur  et  uiiie.  lu  sauclo  comuicrcio  diabolus 
luiniiue  quidquam  iuveiiiat;  ne  uude  regimeu,  uude 
ducatus,  iutle  bentiaiur  interitus.  Ounies  aequaliter 
/wnravi ei)tiir  :  nulla  carualis,  sed  spirituaiis  dile- 
aio  uiicrvemai,  ucc  sirim  iil  Jiiiuium.  Principium 


hujus  consilio  innilaluT  ab  oinuibus.  Non  i 
rtiiu  opiuiones  in  conventu  sorormn,  diver 
ctas  poiiani,  uon  diversos  ritos,  ut  quidquii 
vituperat,  aitera  cousiilat  :  sic  divisae  doni 
quieset  charttas  ipsa  discedit. 

Credile  mihi,  sacerdotum  ac  religiosoru 
cumvenienlium  lurtua,  ex  inulierutii  consor 
uein  sanctitatem  expellunt.  Intiiueiur episcc 
circa  multa  divisus,  uni  soli  in  oiiiuibus  c 
uoti  potest  adesse  :  quidquid  pro  utililaie 
dum ,  quidquid  sanctum  eveuerit  ordio; 
CouOieaiilur  siugulx  siugulis  mensibus  Ui%  i 
lies  criiniua  occuita,  aut  episcopo,  aulpr 
boti  presbyiero,    vei  cui  coinmiscrii  :  et  sa 


121  REfii:i.A    MONACHAIUJM.  <2SS 

miuici  corporis   coininunioiie   iniiniia.»,   puguaturai  A  semina  mtilta  mala  proicrrc.  Iutcr  vos  de  viro  ne- 


virililer  d;emnnuui  castra  stibinlreiii.  In  hac  viia 
mortaljbus  nihil  est  validius  :  non  est  qutdqnain 
salubrius,  qnam  ut  statitn,  peracto  deliclo,  confes- 
sionis  non  difleratur  inedcla.  Testautur  el  mediei 
iiiiitisrujusqiic  aegriludiuis  morbos  auferri  ex  eor- 
pore,  si  exorieulilHJS  suhveniaiur  iu  principio. 

Qnod  si  memor  condilionis  humana*,  levi  eliam 
opimoue  ipse  etiain  sacerdos  erga  aiiquain  sororutn 
iue,»ta  familuritate  videretur  aslrin^i  :  iion  sinaiur 
oriri,  quoi!  non  sinc  malo,  non  sine  scaudalo  remo- 
%eri«potest  exortuin.  Eiiieudetur,  si  opus  esi,  ab 
episcopo  :  si  vero  emendaliis  ininiine  vult  inctptis 
flueiii  iinponere,  reinovealur  :  eiiam  si  uiilissimus, 
si  necessarius  eisisteret  loco.  Nulla  prarvaleat  uti 


qtiaquain,  si  fieri  poteM,  haleatur  uieulio.  Ultr.i 
quatn  crediiur,  cxsullai  diaboius  ul  iu  cordc  vir- 
gineo  virorum  memotia  vigeat.  Nulluin  venenuui 
nocivius  feminae,  quam  afletlio  erga  virum,  qna- 
ctinque  de  causa  procedat.  Proh  dolor  !  infelix 
coudiiio  sexus  vestri.  Sanctior  inulier  ultra  quam 
diei  liceai,  si  viro  adhaereat  quantumcunque  spiri- 
tuali,  insiiuciii  naturali  iiiclinatur  tandem  ad  nefas, 
ti  iu  viro  vinus  deficiat.  Pigel  quae  novi  ciincia 
narrare.  Eiiam  argiimenia  sunl  diaboli,  et  nioi li> 
aeicrnse  indicia,  filiationcs  et  materuhaies,  quibus 
vocabulis  sub  \elamine  spirUus  inlcr  se  utuntur 
mares  ct  feminx. 
Mnntiscula  omnia,  et  suspectas    littcrulas,  ha?c 


litas,    e*  qua    formidaiur   animaruin    periculum.  ™  cuncta  luxuriae  ntintia,  vobis  iulerdico  sub  anathe- 


Adliibeatur  vero  sanctus  succcssor,  quem  castiias 
loitga  couiincndet  ct  vita. 

CAPUT  XX. 

De  ordine  sertando  per  tororet  ergn  mare$,  et  $pe- 
eialiter  in  touuewlo. 

hnpudici  pedes  cujusvis  nuuquain  monasterii 
Hmina  terant,  iiiordinati  animi  ininiia  voce  immiin- 
ditiaeames  ve>trae  nuuquaiu  sordescaut.  Vox  <nn- 
uis  utulieris,  iguila  sagilta  diaboli.esl,  el  coutraiio. 
Proptcrea  congeincns  Psalmista  exorat  auimaoi 
ttiam  liberari  a  lubiit  iniqui$,  et  a  lingua  dolota 
{Psat.  cxix,2).  Nam  subdens  posliuotluiu,  quare 
sic  alfecianier  liberari  postulet  :  Sagitta:  potenti$ 
«rnlaf,  cum  carbonibut,  iuquil,  de$otatorii$  [Ibid. 
4).  Lalda  viri  vencua  praebtml  mulieri  ;  si  non  sit 
astuta  fdlaciis  lingua?  dolosae,  qtnm  poleus  di*>bolus 
iniserum  vuluerat  cor  sagittis  teutatiouum  cum 
ardore  libidiuis.  Hje  fcuestre  siicl  mort.s  :  quas 
uisi  claudanlur,  staliiu  mors  dira  subiutrai. 

Vir  cujtiscunqtie  condiliouis  exsislat,  aut  iitm- 
quam  appareal,  aiit  visus  visum  terreal  veslrtim, 
vclut  horriduiu  mons^lrum.  Propierca  vol.i.  charis- 
»ima\  ul  si  cum  viro  ex  nectssiiate  loqui  oporteal, 
veluiii  in  fenestrula  tractum,  allerulram  faciem 
tegat  :  ne  liceal  vidcri,  quod  concupisci  nou  licei. 
Excusaiioiiem  nullam  sibi  arripiat  sauciilas.  San- 
ctus  David  in   vid«ndo   capitur.    Dina    ut   videret 


inate  et  aelernaj  mortis  pocna.  Adhibealur  siimma 
diligenlia,  ul  exlra  coenobii  limites  lillera  qualis* 
cunque  non  exeal:  nisi  abbaiissa?  et  sororum  ac- 
cesseriut  yota.  £t  si  opus  est,  et  gravitas  ita  rei 
cxigai,  adsil  episcopalis  liceutia,  seu  sacerdotis 
rousilium.  Gravissima?.  pceua?  subjaccai,  quacun- 
aiie  lnrus  rcperla  fuerit   rea. 

CAPUT  XXI. 

De  fictiiiis  et  nocixis  sermonibus  evitandis. 
Servis  De.i  irequentiam  populi,  sancli  oiuncs 
Patres  pnedicant  intcr  cactcra  summe  nocivam. 
ln  uiiiliilo({iiio  ii.eqtiai|iiam  peccatumdeesse  poicH. 
L>ii(;iia  hominum  ad  judicia  prgeceps,  ab>emium 
viiam  til  plurimiim  non  c-issat  hiuc  corrodcn'. 
Pessimuni  quorumdam  spiriltialium  genus,  nou 
attendentes,  quod  Dcos  Filio  suo  dedit  oinne  judi- 
ciiini,  de  tiiiiversoruiu  hominum  vita  ac  de  inori- 
bus  :  ci  quod  plus  est,de  consiieniia,  cujus  occuh.i 
scire,  solius  est  divin»  srieuii^,  judicare  sibi 
licere  putaut,  profeienies  io  loetlium,  quod  spiri- 
tualis  homo  dijudicat  omnia.  Ueti  iinmuudo  spirilu 
pleui,  quid  conamiui  de  oculo  fralris  fesiucam 
extrahere,  qui  feriis  conlinue  iu  vestro  irabcm? 
Uypocrita;  trisles  eiterminant  fucies  $uas%  ut  appu- 
reunt  homiuibut  jcjunawes  (Mutlh.  vi,  1G),  ei  barba 
prolixa,  criue  cinerc  a  pciso,  /racia  uudique  ac 
rudi   el  dcforuii    vcsie,  coiloquio    blando,    verbis 


egrrtsa,  vita  corrumpitur.  Sic  infinila  forenl  exem-  D  ficlitiis,  se  s.tnclos  osteuduut :  el  dealbati   parictr» 


pla,  qux  sa*pius  rumiiianda  vobis  relinquo.  Qnid 
pcr  mnlta  vagor?  Peuc  sacric  Scripluia3  clauianf 
»>ytlalKB  singuhe  :  pene  inslruiinur  corporis  proprii 
siiigiilismolibus,  quod  vicloiia  uon  speraltir  in  hoc 
certaminc,  nisi  ex  fuga.  Nemo  ex  foriiiudiue  au- 
deal  resislerc  viribus  :  qtioniam  nisi  fugiat,  cilo 
suciumbet.  In  coir.muui  etenim  vita  nec  vcrluin 
sit  proprium  :  secreta  verbula  non  care:it  suspi- 
cioue. 

Ideoque  pra?cipio,  ut  nulla  soror  alicui  exterio- 
ruin  sine  plurium  sauclarum  sororum  et  abt>atissa% 
seu  alterius  prarpositx  domus  poiissime  praeseulia 
foqui  audeat;  his  dunlaxai  excepiis,  qnre  sacerdoii 
lu  coufesbioiie  dic-iotur.  Soleni  profecio  talia  verba 


iuter  mulicrcul.is  semiuaut   iecias  eiTorum. 

Deuique  loqueutes  cujuscunque  viiam  simul  cum 
fama  denigraut:  iustruineuta  diaboli  haec  sunt  om- 
uia.  Iufortuuatissiinum  mulierum  genus,  hamo  ca- 
piuuiur  nt  pisres  :ad  macelluiu  ducuuiur  ul  besna*. 
Prolervaj  nimium  feminse,  semper  ficla  cupiuut ; 
semper  suboruata  verba  deposcunt  ;  exqniruoi 
mendacia,  fabulas  novas  nunquani  fasiidiuut,  au- 
guriis,  VHiieficiis,  et  incanlatiouibus  daemouuiui 
deleciautur.  Si  qui  talia  proferaut,  hi  praidilccii 
filii,  hi  sprituales  palrcs  el  fr.urcs,  hi  profecto,  ut 
verius  liceat  dici,  coucubinaiii,  et  cori  upijor^s 
ineulis  et  veiilris  hutriuuiui;  eiquisilis  ferculis  e( 
delicatis  escis,  viua  \kcV\v>va  wvjw  <\v.^vkv\\.^LvW\\\N\^ 


423 


S.  IIIEROXYMt  OPERUM  MANTISSA. 


421 


saepe  virorum  laborlbos,  ct  inler  crapulas  et  ebrie-  a  omni  tempore  loqui  non  dcceal :  nisi   ea  ad    quas 


tates  ructantes  fauces,  spiritus  dulcedinem  pra> 
dicant.  ProponiLur  iteruui  atque  iterum  illud  Apo- 
sioli :  Qnod  omnia  munda  mundis  (Tit.  i,  15).  De 
talibus  loqui  nefas  est,  el  prob  pudor  1  Sed  cupio 
Di;i  servitricibus  deiegere  omnes  artes  diaboli,  ut 
niUil  desit  quod  caveri  possit. 

CAPUT  XXII. 

De  silentio,  etdiebus  et  horis  debilis  observandis. 

Ua;c  itaque  omnia,  sponsac  Dei  dilectae,  procul 
expellite:  in  his  diabolum  cognoscite  principantem. 
Inter  vos  nunquam  de  vita  disputetur  alterius. 
Maneat  divino   examini   omne  judicium.    Peccata 


ordinala  sunl  loca  in  laudibus  Dei :  nl  jam  el  tem- 
pus  et  locus  reli<;ionis  veslrae  pracdicent  sam  titalem, 
el  ioquacibus  compuuctionem  ingeranu  et  imraudi 
ad  *ocietatem  vestram,  sancta  desideria  inciieut, 
et  afleclus  ad  ccelestia  moveaiitur. 

CAPUT  XXIII. 
Dt  refrenatione  linguce  in  loquendo. 

Nequaquam,  charissimae,  Jacobus  apostolus  et* 
perieutiam  poneret  religionis  in  refrcnatione  lin- 
guae,  nisi  certo  scirel  indicio,  quod  mort  et  vita 
est  in  manibus  linguae.  Nam,  ul  innuit,  cum  ipst 
benedicimus  et  maledicimus  Deum.  Propterea  post 


vestra  cognoscite  :  delicta  vcstra  plorate.  Omniiim  ..  .  .. 

....  ,  ,T      _  multa,  quae  de  lingua  pronuntiaveral,    quaiudam 

vobis    vita,   sanclilatis  exemplum  apparcat.    Yos  B  \  ,  •  ,  .    .  .  . 

universis  aeslimaie  pejorcs  ;   sic  puritas  mcnlibus 


vestris  inhaereat,  ut  cogilare  sit  indecens,  ei   cre- 
dere  nefas,  aliquem  propter  vos  posse  peccare, 

Si  quem  alicui  deirahentem  audieritis,  proctil 
fugienles,  diiuitlite  ut  serpentem :  ut  vcrecundia 
vicius,  discat  de  factis  aliorum  silere.  Mulicicu- 
larum  quarumdam  solet  esse  luoris,  ui  pluriiuuin 
aut  sempergarrulae,  nihil  secrelum  habeanl  quod 
audiuut :  imo  potius  quod  sa»pe  iicsciuut,  dicaui, 
uibilque  scandali  seminarium  noruni  tacitum  te- 
nere :  hinc  inde  aul  proferenles  verba  nociva,  aut 
seminanies  discordiam,  aut  audiemes  alios  ad  d  - 
tractionem  incitanl:  aut  maledicta  coiifirmaiu,  ut 
duplicis  delicti  rca*.  habcaiilur.  In  hoc  couvouiu 
aneillarum  Dei,  mulicbiis   ownisiexp.ll.au.  iniir    C  es*e  powitis,  linguas  domate,  ne  convertaiitur  ad 


ei  omiiibus  diciis  geueraleui  conclusioiiem  infcri: 
Quicunque,  inquil,  refrenat  linguam  suam,  hiebea- 
fiis  in  facto  suo  eril.  Ecce  quod  iu  refrenatione 
lingua*  beatitudo  pouiiur:  ut  detur  intelligi  quoid 
iu  uiuliiloquio  Deus,  qui  esl  beaiitudo  nostra,  ha- 
beri  et  conlemplari  nou  potest.  Refrenatio  liuguas 
esi,  cum  liuguae  quae  ex  sui  vitio  scmper  prona 
est  a  1  uieudacia  (unde  et  mendaces  appellantur 
honiitiea,  etvaui  filii  hoinimim),  aul  sileiitium  im- 
pMiiitur,  ne  in  displiceniiam  Dei  prorumpere  ao- 
deai :  aul  ad  botiutn  exercealur,  ut  clivinas  laudes 
exsolval. 

Sic  igitur,  charissima?  et  dilectissimae  filiae,  tero- 
poribus  quibus  praestalur  opportunitas,    ut  beatas 


■itas.  Illud  Jacobi  verbum  iu  corde  vestro  niul- 
tolies  repelatur  in  die  :  Si  quis  \>ulat  se  relujiosum 
*»«*,  non  refrenans  linguam  suam,  sed  teducens  cor 
suum :  hujtts  vana  est  reliyio  (Jac.  i,  26).  Beligio 
igitur  saucta  uon  potesl  esse  in  loquacinus,  «ju«e 
nullo  possunt  lempore  silere,  nec  abstinere  ab  iuu- 
tilibus  verbis.  Ex  hoc  eniui  in  eremo  saucti  Patres 
edocti,  summa  cum  diiigeutia  obscrvani  saucta 
siieutia  ,  tanquam  sanciae  conteinplatioiiis  ciu- 
sam. 

Plures  me  reperisse  non  ambigo,  quj  per  septcn- 
niuiu  nulluin  prorsus  verbum  hoinini  alteri  einlsc- 
rant:  scientes  quod  non  in  coinmotioue   Domiiius 


lites,  ne  jurgia,  contenliones,  rixas,  el  scandaU 
ro-oncnl :  ue  juraincnia,  ne  blasphemias,  ne  op- 
probria,  et  aliorum  displicentiam  prodant.  Quod 
si  ex  instinctu  diaboli,  qui  semper  discordias  se* 
miuat,  inier  sorores  ievis  eliam  dissensio  exorta 
luerit,  peuitus  statim  per  abbatissam,  aut  per  epi- 
scopum,  sivc  pia  positum  dohius,  nequitia  elidaiur 
in  seinine,  iia  tu  occasus  solis  in  domo  Dei  non 
inveniat  iracundiaiu,  el  ira  ctvnverlalur  in  odium, 
et  domuspacis  jamebriosorum  efliciatur  laberua. 
Meudacia  vcro  tanquani  infernum  expellite.  Sem- 
per  autem  diviua  oflicia,  aut  sacrorum  codicom 
verba,  tam    inter  sorores,  quaiu  etiam   iuter    ad- 


potest  Itabert.  Propterea  volo,  charissimae,   ut   in  n  venienies  deducaiitur  in   medium. 


convenlu  vestro,  ter  aut  pluries  in  bebdomada, 
exceptis  fesiivitalibus,  loqui  omniuo,  nisi  urgenle 
causa  perutili  et  necessaria,  nullatenus  liceat,  nec 
simul,  nec  cum  aliis  cxtra.  Diebus  vero  omnibus, 
quibus  et  pro  remedio,  et  pro  salule  loqui  conce- 
ditur,  noii  singulis  lioris  vacaudum  esl  verbis,  quae 
vixproferri  siue  peccalo  possunt:  sed  Iijbc  iuviula- 
bilis  observalio  vigeal,  quod  singulis  noctibus  posl 
peractam  horam  Compleiorii,  usque  post  Missani,  et 
a  Terliisusque  ad  Nonam,  sacra  observeutur  si- 
kntia  :  qualenus  et  iingua*  Deum  laudandi  coucc- 
datur  opporlunitas,  et  iuiitilia  verba  penitus  ab- 
scindanlur.  lu  choro  vero  Ecclesiae  addivinas  laudes 
parato,  dormitorio,  coenaculo,  claustro,  accapilwlo, 


Si  quando  muiierculae  de  viris  propriis,  de  filiis, 
de  vestibus,  de  mundi  vanitatibuj»,  garrulaodo  lo- 
quacitentur,  ut  moris  est :  ai$  inox  verba  fraugan- 
tur,  mox  otiosum  vcrbum  et  nocivuiu  divino  ccdil 
sermoni.  Si  divinuui  iutroduci  non  poterit  tali  coU 
Ioquio,  in  detestaiionem  criminis  fcnestra  tlauda- 
tur  in  faciem  ;  el  veiox  fuga  lestetur  sanctitatem 
intrinsecam.  Nihil  ilaque  per  exteriora  corporis 
intrans,  menlem  cogitationibus  molestct,  cuui  di- 
vinae  contemplationi  exponilur.  Raro  eogitalur  in 
mente,  quod  exteriores  sensus  non  miuunt.  11« 
suut  feuestrae,  baec  sunt  osiia,  quae  si  clauss  noa 
fuerint,  morti  patet  inlroitus :  et  non  uisi  funcstt 
iiigrcdilur. 


/£5 


C\HT  XXIV. 


REOUI.A   MONACHAMTMT.  436 

A  qnod  prolinus  dissolvit  omne  conjugium.  'Mcirco» 


De  consoriio  marium  fugiendo. 
Credite,  charissimae,  crcdile  seni  pene  omnia 
cxperto :  non  possunt  claudf  sensus  vestri  extrin- 
seci  in  toinultibus  hominum.  Si  color  opponatur 
oculo,  ncqna  jil  un  poiesl  non  videre  oculus  :  sic  el 
auris  noii  au  fire  sonos  nou  polcsl;  ideoque  in  si- 
temio  et  quieie.  cogitaliones  pcrversa*  viianiur,  quae 
separanl  nosa  Deo.  Propterca  horlorvoset  moneo, 
ul  uon  nisi  sanclaruni  incnliiim  audire  verba  veli- 
lis  :  non  nisi  pudic.is  et  houestas  Tacies  quas  ma« 
ceranl  sancla  Jejmiia,  liceat  intucri.  Sic  rarus  vir 
appareat :  sic  rara  de  viro  inenlio  habe.tiur,  ul 
puellulse  vestrae  pene  virilem  sexum  ignorcnt.  Noti 
animal   certe   masculmn  coenobii  limites  traiiscat. 


dominae  mea?,  quh  sponsac  Domini  mei  estis,  vog 
ipsas  omni  custodia  sibi  servate,  ne  sponsus  lam 
dulcig  separetur  a  vobis.  Semper  Dina  egretsa  vi- 
dere  uTias  regionis  illius,  vos  cantas  facial  de  peri- 
culo  illius.  In  monaslerio  vestro  velui  in  thalamo 
raaneaiis  cum  sponso. 

Exira  monasterii  limiles  nulli  omnino  vcslrum 
fas  sit  pertransire.  Hrec  lex,  hacc  norma,  liaec 
summa  professio  oinnibus  vobis  :  utqiia?  seniel  in- 
traveril  cx  sororibus,  ntinquam,  si  fieri  poiesi, 
exire  permiitalur.  Non  etiam  inulieres  ilae  quae 
religionis  habiium  gesiant,  ei  voto  obligatan  no- 
scunlur  coenobio,  pcrmiiatem  et  vicos,  vicltis  el ' 
necessaria  quaerant.   H.t  siquidem  extra  manenlcs 


ut  omnis  cesset  occagio  loqueudi  de  maribus.  Sic  ^  i"  aliqua   parte    locelli,    cum   otuiii   sanctttale  et 

pudica,  sic  casta  verba  in  omni  colloqnio    sancla 

personent  ora,  ut  generationis  modus  et  ortus  ju- 

vencularum  lateal  corda.  Haec  profeclo  catena  dia- 

boli  est,  quam  si  absluleritis  de  medio  veslri,  non 

cxtcndendo  digilum  ad  inquirendum  omniaper  cu- 

riositaieiu :  et  desieritis  loqui  quod  non  prodest :  et 

per  longa  sileutia  non  iuvetiiatur  veslra  voluiitas, 

ut  loqiianiiui    sermones  inutiles:  lunc  orietur  in 

icuebrislux  vestra,eteruntlenebraesicutmeridies  : 

rt  erit  vobis  a  Domino  requies,  qtialem  mundus  iste 

tion  novit.  Etiniplcbitursplcndoribus  animavestra: 

quos  obtenebraise  mentes  caligine  saeculi  appreheu- 

dcre  nequeunt. 


modestia  ad*niiiistrciit  quaeopu*  siittt  vobis,  recc- 
ptiir^cum  Marthn  sortetn  mcrcedis.  Has  :>itlem  volo 
tales  servitrices  adesse,  quod  cx  couversatione  vita» 
ei  habJiu,  imerior  snnctitas  monasterii  pnedicelur. 
Quod  si  ob  necessaria  domus  capianda  excam, 
non  circumearit  vicos  in  fahulis,  non  maironarum 
domos  in  polibus:  sed  omne  opus  bonum  exer- 
ceant,  ut  11011  vituperelur  ministerium  suum.  Cutii 
hisnon  liceal  sororibus  inlra  degentibus,  secretU 
coiloqui  fabulatioiiibtis,  ne  aliquid  possit  intrare 
extrinsccus,  quod  possit  obesse.  Harum  omiiiuiii 
abbatissa  domus  curam  geral  assidtiam  :  ne  et  ips» 
operenlur  quod  non  deceai    saiictitatcm.    II»  o»- 


Felix  ilaqtie  anima  quae,    spreto  turbine  saeculi,  g  scrvamiarum  et  jejuniorum  sinl  astricla?  legibus  ; 


pertransiens  corporis  claustra,  illius  stimmae  et  in- 
eomprehensibilis  lucis  polesi  aliquali  illustrari  ra* 
dio.  Sic  dulce,  sic  jucundum  est  solatium,  quod 
despicianl  protinus  cuncla  terrena.  Mors  formida- 
bilis  universis  animaiilibus  terrae  opiatur  pro  gloria, 
ul  iinipidiiis  liceai  intueri :  quod  niodica  liora  vi- 
sum,  tam  dclectabile  et  jucundum  senlttur.  Sic 
itaqiie  agite,  cbarissirase,  adimplete  quae  estis  pro- 
fessae:  gaodete,  quia  potestis.  Mon  >os  viri,  non 
filioruin,  non  supellectilis  cura,  non  caeterum  ma- 
ritale  onus  molestat.  Hominum  cotisortia  sic  fugiie: 
sic  sscularia  omnia  expellile,  ul  nequaquaiiv  p«sr- 
veniat  ad  vos  quidquid  agiltir  in  sa*culo.  Solus 
spousus  vester  Christns,    sirictis  vestris    fni;ittir 


el  praevaricatrices,  discipimae  subjaceaut  feru;ae. 
Quse  si  emendari  ex  pravitate  contempscrint,  in 
sanctitatis  consortio  pravitas  locum  non  habeat : 
el  membrum  pulridum  de  sancto  corpore  cxcida- 
lur. 

CAPUT  XXVI. 

De  dulcedine  conUmplalionit  erga  divina. 

Solae  idcirco  Qliae  et  dominae  meae,  sponsa  Do- 
minl  mei  iiitus  manenles  nihil  sentiant,  nisi  piunt 
Jesum  :  hunc  paradisum  solae  possideant,  ubi  dulct 
cl  jiicuuda  quielc  ineflfabilem  Trinitalein  inluean- 
tnr  i ii  Facris  litteris:  choris  intersiot  angelicis  : 
dulcibus  eoiiiin    melodiis  misceantur,   divina    in 


amplexibus.  Soiae  cuni  solo  sponso,  aui  tectiouibus  D  Ecclcsia  coucinendo  mysleria.  Informet  mentein 
sacris,  autsanctis  meditaiiontbus  scciini  conlabu-  sanctorum  patriarcharutn  et  patrum  anliquorum 
lemini,  et  ipse  vobiscum.  obediemia.  Prophetarum  oracula  dulci  meditaiione 

cor  accendaut  ad  promissa  felicia.   Apostolica  do- 
cumenta  (Idei  ctincta  detegant  sacramenta. 

Evangeliorumque  codex  scmper  tit  speculum 
teueaiiir  in  manibus.  Martyres  sancti,  cuucta  sa?- 
ctili  adversa,  et  tempestates  hujus  maris  procellosi 
ctiiu  omnibus  diabolicis  versotiis,  et  infestaliones 
daeinonuiii  doceant  conculcare.  Confessorum  pre- 
tiosa  devotio,  ad  divinorum  contemplationem  as- 
siduam  affectus  asiringat.  Regularem  vilam  in- 
sirurtt  s;tiictortim  nionachorum  mira  conversatio* 
Kran-ere  oiiiuem  sexus  molliliem  et  sanclae  vir- 
ginltiiis  servarc  propositum,    pretut*Ua\\\w  HV^^^ 


CAPUT  XXV. 

De  obseqnii$  servilricnm  qunreutium  viclum  el 
necessana  sororibus. 

Zeloiypus  uimium  est  sponsus  vesier,  charissiuiae, 
nnllatenus  paiilur  spon<;as  proferi  i  in  ptiblicum  :  ue 
conciipiscanltir  ah  amaioribus  snccnli.  Sempervtilt 
solns  luitere,  semper  solus  ctim  solis  sponsis  11*0- 
rari  desiderat ;  nemincm  vnlt  admilterc  ad  sola- 
litim  :  de  cnnctis  dnbital :  de  ntillo  conftdit.  bic 
arrogans,  stc  superlHis  est  sponsns,  qttod  si  alititu 
qtta*rl'is  amatoreio,  protinns  rfCMlU:  sic  protervus, 
,     Patitol.  XXX. 


N 


427  S.  niERONYMI  OPERUM  MANTISSA.  ttJ 

virgioum  cum   csieris   virginibu*  sacris  semper  A  semper  petinil  contraria,  oovians  mandato,  staiim 
edoceai. 


0  felii  societas  l  o  felicei  vos  !  si  talis  uc  tauti 
muneris  non  sitis  ingratae.  Felicissima  iiiiuiirum 
si  dignilalem  vestraui  ipsae  coguoscitis  :  quae  0111- 
nium  regi  et  Domino,  reginae  speciosse  matrimouio 
copulatae,  ipsum,  dummorio  velitis,  babere  mere- 
mini  :  quem  angflici  spiritus  videre  coiicupiscuut. 
0  ineffabilis  gloria  1  ln  fragUi  siquidem  corpore 
•  Deum  intueri  potestis.  (lic,  qua?so,  meus  veslrs 
vigeat.  Ilaec  diesdiei  eructet  verbum  ,  m  scientiani 
bauc  nox  indicet  nocti.  Angelicis  cboris,  s  «ncto- 
rum  socielatibus,  bic  studeatis  iutere$se  :  ut  po*t- 
inodum  in  corporis  exitu,  vobia  gaudentes  et  laeli 
lanquam  notis  occurrant.  Si  sic  feceritis,  niliil  « 
tobis  dulcius  :  uihil  jucundius  quani  liis  interesse 
conviviis,  bis  pabulis  saturari  :  quibus  semel  de- 
gustalis,  terrcua  omnia  amara  cimuutur.  Vere 
lunc  clausura  ccenobii,  cujus  taedel  mentcs  vaga- 
bundas  el  devias,  vobis  pro  suuiiua  depuiabitur 
gloria  :  et  reputabiturexire  limites  mona*ierii  esse 
uecesse  potius  mori. 

Experto  itaque  scni  dcvote  consulenti  credile, 
filiae.  8i  semel  guslustis  quam  duleis  est  Dominus  : 
ad  quem  uccedentes  poteritis  ab  eo  illud  audire  : 
Vertr/e,  et  ostendam  tobii  omne  bonum  :  ct  tuuc 
ostendel  vobis  talia  qualia  non  nisi  meules  assuetse 
noruiit.  Scioquid  loqnor,  chartssima.  Natn  ut  meam 

insipienliam  loquar,  ego  homunculus  sic  ahjeclus,  ..  .... 

•      .i.    i    j         ■*      . -  •      ..  *  r»  undiqne,  ut  vix  digito  pateat  ad 

sic  vilis  in  domo  Domini,  adhuc  vivens  in  corpore  C    .    ,  , .  .  .     . 

*  riu  ilttltilia      «iut     iitfiiAQCitAlie      nnl 

angelorum  sa?pe  choris  interfut :  de  corporcis  per 
bebdouiatlas  nihil  semiens,  divinae  visionis  intuilu, 
post  mtllorum  forle  diernin  spalia,  prscscius  futti- 
rorum,  redditus  corpori  flebam.  Quid  ibi  mancus 
felicitalis  hahcbam  ?  quid  iuenarrabilis  delecialio- 
nis  seiiliebani  ?  lesiis  esl  ipsaTrinitas  qiiam  cer- 
uebam,  nescio  quo  iutuitu.  Testes  stint  et  ipii 
beati  spiritns,  qui  ader;iut.  Testis  est  eniin  con- 
scieutia  iuea  :  qui  tantis  bonis  ipse  fruebar,  quot  ct 
qualia  ncscit  proferre  mollities  corporis  inei. 

CAPUT  XXVII. 

f  De  clausura  domus. 

Non  polest  ad  tantac  contemplationis  dtilcediiiem  (J 
cor  wccularilius  plenum  negotiis  aspirare :  sed 
oportet  ut  saeculo  moriatur,  et  soli  Deo  per  tan- 
tas  iuedilatioues  et  desidcria  superius  iuuxreat. 
Uude  granum  (rumenti  eadens  in  terram,  nisi  mor~ 
luum  fuerit,  semper,  sie  solum  manet  ul  ccciJil  : 
quod  si  moriatur,  fructuin  plurimum  affert.  Sic 
el,  charissiina?,  domum  paternam  et  saccularcs 
ve»ies  relinqoere,  el  monacbi  noiiien  assumere, 
iiiodicuin  prodeslhomiiti,  si  meiis  ipsa  misera  qose 
in  muiido  habeniur,  affectibus  oplet :  el  quse  re- 
jiquerat,  desideriis  repetat.  Exeunti  eteniin  Lot 
uun  (iliabus  et  uxore  de  Sodomis  mandatur  ab 
augelis  ne  retrospiciant  quae  jam  perambtilando 
reiiquerant.  Cujus    uxor   more    feminaruiu,    quae 


e.st  convcrsa  in  statuam  salis. 

ll;rc  itaque  vos  doccat,  qua  poena  sunt  puniendss, 
qme  imtndi  vauilaies  affeclanl  in  monasleriis.  Nam 
clQciiuitiir  iuseiisibileK  slatuae  salis,  ul  jam  nibil 
de  superiise  conteuiplaiionis  dulceiline  sentire  ?a- 
leani  :  sed  maneaut  in  amaritudine  saeculi,  qufc 
Sicculo  vivunU  Propterea,  charissiniae,  monaste- 
vitnu  vesirum  vobis  scpulcrum  eligite :  ubi  inor- 
tnae  citm  Christo  ibidem  mancaiis  sepultie,  quous* 
que  resurgentcs  cun.  eo  apparebitis  in  gloria  ejiis. 
Deinuin  timeiidum  est  plurimum,  ne  quis  ingre- 
dtatur  nocte  ad  furandum  pretiosum  tbesaunim, 
qui  latct  in  luniulo.  Hmc  inde  fures  fodiunl,  ul 
furentur  iuQiiitis  a&tutiis,  quod  inlus  habetur.  Cns- 
todiatur  ergo  sepulcrum  pcr  episcopum  ;  quem 
Deus  in  vinea  sua  primum  custodem  praeposuiL 
Ctistotliatur  et  per  praepositum  presbyterum,  qufi 
viccm  ejus  tenet  in  loco  :  nequis  incaute  introeal, 
ne  quis  ad  uiinueiiduin  pergai. 

Muroriim  muiiilionibus  sic  undique  circumciu- 
gatur  locellus,  quod  vix  avibus  praebeatur  aiitua. 
Sic  tcndanlur  muri  in  altuni,  quod  non  soluin  noQ 
liceat  pedibus  ;  sed  nec  oculis,  quae  intus  gerun- 
tur  agnoscere.  Ostia  seremur  fortiter  clavibus. 
Claves  vero  disponal  episcopus  :  ne  quis  nisi  ba- 
bens  vestes  nupliah  s  iulroeat  vel  cxeat  siiie  ejns 
consensu.  Sit  autem  uuavelplurei  fcnestrulc  juxta 
dispositionein  cpiscopi  :  sic  ferreis  virgis  arctaUs 

itus.  Per  bas  bo- 
ris  debitis,  aut  necessitaiis,  aut  aediOcationis,  sive 
recreationiscausa,  sanctis  sermonibus  cuin  san« 
ctis  viduis,el  aliis  mulieribus,  quas  veslium  babilvs 
el  facies  tenues  et  pudicae  reddunl  venerabilea» 
sororibtis  liceat  siinul  loqui.  Prohibitis  el  suspe* 
ctis  boris  fenestrul*  cbusae  maneant.  Et  ciavea 
abbatissa  domus,  %el  sancta  alia  soror  custodial  : 
nccorvus  egrediatur  per  feueslram  ex  arca.  Cre- 
dite,  bic  tiiueiidum  cst  thesauro  a  limore  nociurm* 
A  tagilla  volante  in  die,  a  uegotio  perambuUmie 
in  tenebris  :  ab  incursu  etdwmonio  meridia*o(P*mim 
cx,  5,  6).  Semper  horae  hae  suspectae  siut  menii- 
bus  castis. 

CAPUT  XXVI.I. 

De  deleslatione  pretiosarum  vestium. 
Prophelicus  ille  sermo  nequaquam  proferalur  da 
vohis  :  Filia  ecrum  cvmpotita,  circumomatm  n$ 
simitiludo  templi  :  et  dealhatse  ab  cxlra  ut  monu* 
iiicnta,  quae  cxtra  auro  relucent :  intus  autem  suul 
ttirpis^ma  et  iinmunda,  plena  cadaveribus  niortuo 
ritiu  :  hujusmodi  non  filiae  regis  Citri^ti.  sed  Tyri. 
Ilx  semper  iti  niuueribus,  bae  vultus  impudieilia 
per  diviies  plehis  capiumur  et  capiuut.  Iinperfe- 
ctissimus  mulierum  affcclus.  Scinp^r  iu  vestibus, 
scmpcr  in  auro,  hpidibus  prctiosis  ei  ornameutia 
extrinsecis,  gloriaut  pouunt.  Non  sufficit  eis  libido 
innala  naiurae,  sed  o<  casiones  quaerunl  expieiidja 
libidinis.  Affcctanl  procul  dubio,  ul  oculi  virorunt 
aururo  coiiiempbnles  et  gcinmas.  landem  Qnaalur 


42!)  REGULA  »ONACHARUJf.  ttO 

iu  faciero  :  nt  ornlorum  snornm    nutihus    faciliu*  A  tlarls  unde  cxpnlsa  cs   Nam    qunc   solehns   cnntaie 


incitenl  nd  lihidinosum  incendium.  Quid,    merelrix 

communis,  gloriaris    in    margaritis  et  gMtimis  ? 

Quid   ad   te  attinet  argentum    ct    aurum  ?  Quid 

eialtaris  in  pulchritudiue  pnnni  ?  Nonne   osl   om- 

niscaro,  cinis  clfcnum,  et  ut  vcrius  dicam,  massn 

pntredinis,  cibus  vermium  ei  fetidissimum  stercus  ? 

Quid  in  te  mirandum,  quid  laudandiirit    pueroruni 

spectaculum  ?Nonneeisi  laudelur    geiumnrum  ct 

metallorum  pretiositas,  quam  slbi  natura  tradidit  : 

semper  tameiicognosceris  cinis,  fenum,  ci  stercus 

immuDdum  ei  itnmundo  productuin   semine  ?  0  si 

te  velles  iutueri,  vilissiroa    niulievu!ii  :qunm  vere- 

cundareris  de  corporc,  quo«l  tamo    cuUu  exrolis  ? 

Ipsa  etenim  joinento  et  bestiis  terrsr,  aut  essejualis 

aut  deterior  :  inlus  est  unde  gloricrs,  non  citra.  B  pqualis  in  Dei  obsequio,    filia  rcgis,   sive  rustici. 


canticum  landis  cl  Ixlilitt,    modo  ploras  ad   lerrnm 
alien:>m  dcducla. 

CAPUT  XXX. 
De  consideratione  extremi  diei  judicii. 
Itaque,  chnrissimacdominae,  cum  Apostolo  arbi- 
tremini  tos  in  hoc  sseculo  stercora,  et  nmndi  pur- 
gnmenta  :  ut  spon?o  vestro  placcre  possilis.  Niliil 
ad  vos  d^pompis  sa?ruli  altincl  :  qugenbrenuntiavi*- 
tis  in  bnptisnate  mundo,  diabolo,  ct  pompis 
eorum  :  quod  et  postmodum  confirmastis  sub 
poirriintionc  juramenli.in  vestrcc  religionis  ingres- 
su.  Nulius  unquam  inter  vos  sermo  lmbeatur  cY 
nobilit:iti!;us    gcneris,    de    rfrosapia    carnis.     Sit 


Invase  isto  tam  lurpi  thcsauniut  lencs,  quem 
summa  cum  diligcniia  colere  debcs  et  scrvare 
somma  custodia.  Nihil  ad  te  de  vasc  fictili,  si 
lurpis  forma  sil  eitra  :  dumuindo  iutns  sit  nnbilc, 
inius  sit  puichrum  quod  latei,  intus  sil  integmm 
quod  servatur. 

CAPUT  XXIX. 
De  periculo  ambitionis  veslium. 
Propterea  vos,  charissimse,  qnae  estis  sponsa»  et 
filisregis  aeterni  :  cujus  rcguum  non  corrompetur, 
nec  auferetur  ab  eo  :  sit  ab  intus  omnis  gloria 
vestra.  Scdete  ad  dextenm  sponsi  in  veslitu  non 
eiteriori,  sed  interiori  :  deaurato  auro  chari<atis 
in  flmbriis  aums,  id  est,  charitatis  piaeceplis  :  _ 
sit  nndique  veslis  <  ircumdata  varietatihus  :  ut  jnm 
nihil  in  ornnmenlis  de  virtutlbus  desit.  Sint  myrrha% 
jutta  ei  casiaa  vestimentis  :  ut  in  odoiem  viriutuin 
et  viiae,  caeterae  ad  sanctitatem  vestram  adoiescen- 
tulae  currant  de  sxculo.  Iu  hoc  honore  vestro  de- 
leciemini,  filia?  rcgis  aeterni.  Ilunc  veslrum  deco- 
rem  concupiscct  rci  vester  et  sponsus.  Sic  secur.i 
manehiiis  in  thalamo  in  Iselilia  et  cxsullatione. 
Tuuc  nascentur  ex  vobis  fllii,  qui  non  jam  lerram, 
sed  coelum  replcbunl  :  quos  Pater  conslimet  piin- 
cipes  super  omnem  terrain. 

Quod  m  vos  exterioruin  vcstium  delectaret  am- 
bilio,  si  egressae  dcsaecnli  pompa,  de  domodiaholi, 
et  de  congirgatione  malorum,  populi  vcstri  et 
doiiius  patris  nou  esselisoblit;e  totaliier,  extcllcntcs  D 
vos  aut  de  parentom  digr.itaiibus,  aut  de  cnrnls 
prosapia,  sive  de  huju>modi  vauitatibus  caducissi- 
mis,  terrae  vaporibus,  uii  solilum  est  incolis  leme : 
prottnus  assurgens  rei  potcntissimus  accinclus 
•oper  femur  suum  gladio  bis  acuto,  cxpeltct  vos 
nndiqne  vulneratas  dexteta  sua  dc  tabernaculo 
suo.  Tune  acutissimae  ejus  sagillae  perforabuul 
eorda  vesira  in  amariludiue  :  quouiam  virga  dire- 
ctronis  virga  regui  sui.  Ct  postmodum  abjectas  de 
domo  Dotnini  vestri,  omnes  deridcbunt  vos :  et 
dicent  desitignlis  vestrum,  Ftlia  Babylonis  misera  : 
quce  non  posuisti  Deum  adjutorem  tibi,  sed  sperasti 
in  rauiiate  tua  ;  scd  jam  supcr  flumina  Babyionis 
plauge  el  suspcude  in  salicibus  organa,  dum  rccor* 


Omncs  simnl  nobililalem,  ct  digniiaiein  unam 
h^hetis  ex  sponso.  Cxeatis  conlinue  cxtra  casir» 
cum  Christo  :  ut  cum  Cbristocruciflgaini*ii  mundn 
et  vitiis,  porla.iles  cum  ipso  improperia  ,  cl  a:non; 
ejns,  ofli«  iorum  domus  labor  duicis  nppareat. 

Non  disputetur  de  majoritalc  ofliciorutn,  sc<i  dn 
devolione  el  afleetu  implorandorum.  Nunquan 
inurmur,  nunqiiam  verborum  turpium,  nunquam 
litium  sonitus,  inter  morluas  sicculi  soneut.  Sepuh» 
cadavera  nuuquam  inter  se  jurgia  peragunt  in  sc- 
pulcris,  nunquam  blasphemant,  nunquam  coutcn- 
dunt  :  sic  et  vos,  <  harissimae.  sopitcc  somno  quictis 
et  pacis  exspccteiis  sponsum  et  judicem  vcsUum  : 
exspecieiis  magniun  et  terribilem  diem  jwdicii, 
diem  vidclicet  irae,  diemcalamitatis;  ubi  coclum  si- 
mul  cum  terra  pavebit,  coalorum  omnes  movebun- 
lur  viriuteft,  Irementes  erunt  angeli  simul  cuin  san- 
ctis  omnibus;  ttiuc  singulorum  viue  disculicnlur 
discrimiua,  et  merita  apparebunl.  Semper  tuba  iil.i  ' 
lcrrihilisvestrisperstrepat  auribus  :  Surgite,  mortui, 
venite  ad  jndicium.  Ecce  rex  in  manu  potenli  veuii; 
a  ctmctis  vuil  exigcre  ralionem,  cerle  de  cogitalio- 
uibus  minimis,  certe  de  levibus  et  oliosis  verbis.  Si 
reddere  dc  singulis  rntiooeiii  parat^e  non  ertis,  pro- 
jiciemini  in  carcerem  c\leriorem  :  audietis  a  judice : 
ltet  muledictcp,  in  ignem  celernum  paratum  diabolo  et 
angetis  ejus  (Matth.  xxv,  41). 

CAPUTXXXI. 

De  abjeclione  exquirenda  in  vestibus. 

Heu  !  cor  infelicissimum,  incnsjnforiuiialissiina, 
quic  dien^judicii  lam  horrendam  uon  medilatur 
quotidie  :  el  si  medilatur,  faluissiinum,  si  appeiit 
quidquam  de  sieculo  et  potnpis  cjus.  Nullo  vos  die, 
nuliavos  hora  transeant  haecomnia.  Quilibet  paries 
domus,  quilibet  angulus,  veslris  demoustretiir  io 
ocnlis,  isla  diedepiclus.  Sihaecuon  praetermitutur 
lectio  :  tunc  ahjectio  vestium,  cujus  taedcl  mulier- 
culasfatuas,  vos  delectaiiit.  Tunc  rusticanus  etabje* 
cltis  pannus,  purpurae  prxponetur  et  bysso.  Tunc 
crassa  ct  rudis  velamiua  capilis  xstiuisbtiutur  ex 
scricis.  Certe  tanta  erit  dcformiias  inmclotis,  tanta 
grossiticsin  cueullis,  cnputia  lam  rudi  arliflcio  ^c»«  K 


427  S.  ntERONYMI  OPERUM  MANTISSA.  1« 

virgioum  cum   caneris   virginibu*  sacris  semper  A  semper  petimt  contraria,  oovians  mandato,  statim 
edoceat. 


0  felix  societas  l  o  felices  vos  !  si  talis  ac  tauii 
muneris  non  sitis  iagratae.  Felicissimae  iiiimiriiin 
si  dignitalem  vestraui  ipsae  cognosciiis  :  quae  om- 
nium  regi  et  Doroino,  reginae  speciosae  matrimouio 
copulatae,  ipsum,  dummodo  velitis,  habere  inere- 
miui  :  queni  angHici  spirilus  videre  concuptscuut. 
0  ineffabiiis  gloria  1  ln  fragili  siquidem  corpore 
.  Deum  intueri  potestis.  Uic,  quaeso,  mens  vestrs 
vigeal.  Ilaec  diesdiei  eruciet  verbum  ,  et  scientiaiu 
liauc  nox  iudicet  nocii.  Angelicis  choris,  8>ncto- 
runi  societatibus,  bic  studeatis  iuteresse  ;  ut  post- 
modum  in  corporis  exitu,  vobis  gaudentcs  et  la?ti 
tanquam  noiis  occiirrant.  Si  sic  feceritis,  niliil  B 
tobisdulcius  :  uihil  jucuiidius  quani  bis  interesse 
conviviis,  bis  pabulis  saturari  :  quibus  semel  de- 
gustatis,  terrena  omuia  amara  ctruiititur.  Vere 
tunc  clausura  coenobii,  cujus  taedet  meutcs  vag*- 
bundas  et  devias,  vobis  pro  sumiiia  depuiabiiur 
gloria  :  et  reputabilur  exire  iiiiittcs  monaiterii  esse 
necesse  poiius  mori. 

Experto  itaque  scni  devote  cotisulenti  credite, 
filiae.  8i  semel  gustustis  quam  dulcis  est  Dominus  : 
Mtl  quem  accedeiites  poteritis  ab  eo  illud  audire  : 
Venite,  et  ostendam  vobis-  omne  bonum  :  ct  lunc 
ontendel  vobis  talia  qualia  non  uisi  ineutes  assuetae 
noruiit.  Scioquid  loquor,  cbarissimae.  Nam  ut  ir.eam 


esi  convcrsa  in  statuam  salis. 

Uirc  iiartue  vos  doccat,  qua  poena  snnl  puniendse, 
quaj  mundi  vanitates  affectaul  in  monasleriis.  Nam 
cfl&ciunlur  insensibiles  siatuae  salis,  ut  jam  nibil 
de  supernae  contemplationis  dulcedine  stntire  va- 
leant  :  scd  maneanl  in  amaritudine  saecuii,  qusfe 
sa.*ciilo  vivunu  Proplerea,  charissima?,  monaste- 
riuui  vesirum  vobis  scpnlcrum  eligite :  ubi  inor- 
luiE  cum  Clnisto  ibidem  mancaiis  sepullae,  qtious- 
que  resurgetiies  cun.  eo  apparebitis  in  gloria  ejtis. 
DtMiiuin  tiineudiim  est  plurimum,  ne  quis  ingre- 
diatur  nocte  ad  furandum  preliosum  tbesaurum, 
qui  latet  in  lumulo.  Hkic  inde  fures  fodiunt,  ul 
furenlur  iiifinitis  astutiis,  quod  intus  habetur.  Cus- 
todiaiur  ergo  sepulcrum  pcr  episcopum  ;  queui 
Deus  in  vinea  sua  primum  custodem  praepoauiL 
Custodiaiur  et  per  praepositum  presbyterum,  qufi 
vicem  ejus  tenet  in  loco  :  ne  quis  incaute  introeat , 
ne  quis  ad  miimeuduin  pergai. 

Murorum  munitionibus  sic  undique  cireuniciu- 
gatur  locellus,  quod  vix  avibus  praebeatur  alitue. 
Sic  tcndantur  muri  in  allum,  quod  nou  solum  non 
liceat  pedibus  ;  sed  nec  oculis,  quae  intus  gerun- 
lur  agnoscere.  Ostia  aeremur  fortiier  clavibns. 
Claves  vero  disponul  episcopus  :  ne  quis  nisi  ha- 
bens  vesies  nuplialt  s  iutroeat  vel  cxeat  siue  ejna 
consensu.  Sit  auiem  uuavelpiures  fcneslrulae  juxta 
disposilionein  cpiscopi  :  sic  ferreis  virgis  arctalae 


insipienliam  loqiiar,  ego  homnnculus  sic  ahtectus,           ..               .     ,.  ,  ,.  „ 

•      .i.    .    j         iv      . .      ..                   »                  n  uiidique,  ul  vix  cligito  patcat  aditus.    Per  bas  b 
sic  vilis  in  domo  Domini,  adhuc  vivens  )n  corpore  C  -s    lt  :§.^  "_:.^...  ....  _i:n— .:..-t-    .:, 

angelorum  sarpe  choris  inlerfui :  de  corporcis   per 

bebdomadas  nibil  sentiens,  divinae  visionis  iiituitu, 


poat  mnltorum  forte  dieratn  spatia,  pracscius  futu- 
rorum,  redditus  corpori  flebain.  Quid  ibi  inaneus 
fclicilatis  liabebaiu  ?  quid  iucnarrabilis  delectalio- 
nis  seiiliebam  ?  tesiis  est  ipsaTrinitas  quaui  cer- 
nebam,  uescio  quo  iiiluitu.  Testes  sunt  et  ip>i 
beali  spiritns,  qui  aderant.  Teslis  est  eniiu  coa- 
scieniia  mea  :  qui  taniis  bonis  ipse  fruebar,  quol  ct 
qtialia  ncscit  proferre  mollities  corporis  inci. 

CAPUT  XXVII. 
)  De  clausura  domut. 

Non  polest  ad  tanlaj  contemplaiionis  dulcediiiein  <J 
cor  saccularibus  pienum  negotiis  aspirare:sed 
oporlet  ut  saeculo  tuoriatur,  et  soli  Deo  per  tan- 
tas  mediutioues  el  desidcria  superius  inbaereat. 
Unde  granum  [rumenli  eadens  in  terramt  nisi  mor- 
luum  luerit,  semper,  sic  solum  manel  ul  ceciJit  : 
quod  si  nioriatur,  frucluin  plurimum  affeii.  Sic 
et,  cbarisbimap,  domum  palernam  cl  saicularcs 
\e>tes  relinquere,  el  monacbi  nomen  assumere, 
modicuni  prodcslboinini,  si  iuens  ipsa  misera  qwse 
iu  mundo  babenlur,  affectibus  oplet :  el  quae  rc- 
jiquerat,  desideriis  repeiat.  Exeunti  elenim  Lot 
uiin  Gliabuset  uxore  de  Sodomis  mandalur  ab 
augeiis  ne  retrospiciant  quae  jam  perambulando 
reiiqueraut.  Cujus    uxor   more    feminarum,    quae 


ris  debitis,  aut  necessitatis,  aut  aediflcationisv  aive 
recreationiscausa,  sanclis  sermonibus  euin  aan* 
ctis  viduis9et  aliis  mulieribus,  quas  vestium  habitva 
et  facies  tenues  et  pudicae  reddunt  veneiabilea» 
sororibus  iiceat  siiniil  loqui,  Probibilis  et  suspe* 
ctis  boris  fenesirulaeclausae  maneaiit.  Et  clavea 
abbatis6a  domus,  %el  sanctaaiia  soror  custodial  : 
necorvus  cgredialur  per  feueslram  ex  arca.  Cre- 
dite,  bic  liiueuduiii  cst  thesauro  a  limore  nocturm* 
A  tagilta  volanie  in  die%  a  uegotio  perambuUmia 
in  tenebris  :  ab  incursu  etdwmonio  meridiano(PsmL 
cx,  5,  6).Semper  borae  hae  suspectae  siut  menii» 
bus  castis. 

CAPUT  XXVI.I. 

De  deteslatione  pretiosarum  vestium. 
Propbeticus  ille  sermo  neqiiaquam  proferalur  de 
vobis  :  Fitice  ecrum  cvmpotita,  circumomatm  «I 
simitiludo  templi  :  et  dealbatae  ab  exlra  ut  monu* 
uictiia,  quae  cxtra  auro  reiucent :  intits  autem  suut 
titrpissJma  et  iinmunda,  plena  cadaveribus  morlno 
riim  :  hujusmodi  non  flliae  regis  Cbri^ti,  sed  Tyri. 
Il.e  semper  in  niuiteribus,  bae  vultus  inipudicilia 
perdivites  pleliis  capiumur  et  capiuut.  Imperfe- 
ctissinius  unilieruni  affectus.  Semp*r  iu  veslibus, 
scmpcr  in  auro,  lapidibus  preiiosia  et  ornameutia 
cxtrinsecis,  gloriam  ponunl.  Non  sufllcit  cis  libido 
innata  nalurae,  seu  oc  <  ysiones  qua.runt  expleudaa 
libidinls.  Affectaul  procul  dubio,  ut  ocuii  virorutu 
aururo  contemplantes  et  gcmmas.  tandera  flgaelur 


42!)  REGULA  MONACHARUIf.  ttO 

io  faciem  :  nl  ocnforum  snornm    mnihtis    facilitu  A  daris  tind»»  cxpulsa  cs  Nam    qutc   solebas   cantare 


tneitenl  ad  libidinosum  inrcndiuin.  Qnid,    mcrelrix 

cnmmunis,  gloriaris    in    margaritis  et  g>*mmis  ? 

Quid  ad   te  altinel  argcnlui»    et    aurum  ?  Quid 

cxaltnris  in  pulehriludiiie  pnnni  ?  Nonne   osl   om- 

niscaro,  ciuis  clfcnum,  ei  ul  vcrius  dican,  massa 

pntredinis,  cibus  vennium  ei  fctidissimum  stercus  ? 

Quid  in  te  mirandum,  quid   toudandiint    pueroruui 

spcciaculum  ?Nonnceisi  laudelur    geminnrum  rt 

melaSloruin  pretinsiias,  quam  slbi  nainra  iradidit  : 

semper  tamencogno&ceris  einis,  feniim,  ci  stercus 

immuodum  ex  immundo  productmn   semine  ?  0  si 

le  velles  intueri,  vilisstroa    mulietum  :quaui  vero- 

cundareris  de  corpore,  quod  lauto    ctiUu  excolis  ? 

Ipsa  etenim  jotnento  et  hcstiis  lerrar,  aut  es^jualis 

aot  deterior  :  intus  est  uude  gloriers,  non  cxira.  B  xqualis  in  Dei  obsequio,    filia  rcgis,   sive  rustici. 


cnnticnm  laudis  ct  loelilific,    raoilo  ploras  ad   terrnin 
alienam  dcdncta. 

CAPUT  XXX. 
De  consideralione  extremx  diei  judicii. 
Ilaque,  chnrissimacdominae,  cum  Apostolo  arbi- 
tremini  vos  in  hoc  saeculo  slercora,  et  niundi  pur- 
gamenta  :  tit  spon«o  vestro  placcre  possttis.  Nibil 
ad  vos  d^pompis  sa?cnli  altinet :  qiiaeabrennnliavi«- 
lis  in  haptisn-ate  mundo,  diabolo,  ct  pompis 
eorum  :  quod  et  pnstmodiim  confirmastis  sub 
poirciiationcjiirnmenti.in  vesirx»  religionis  ingres- 
sit.  Nullus  iinquam  inter  vos  setmo  Iinbeatur  «'e 
nobilitnli!  us    generis,    de    (trosapia    carnis.     Sii 


Invase  isto  lara  lurpi  thcsitiirum  lenes,  quem 
summa  cum  diligcntia  colere  dcbcs  ct  scrvare 
somma  custodia.  Nibil  ad  te  de  vasc  firtili,  si 
turpis  forma  sit  eitra  :  dummodo  intns  sit  nnbile, 
inttis  sit  pulcbruin  quod  lalei,  intiis  sit  intcgrum 
quod  servatur. 

CAPUT  XXIX. 
Df  periculo  ambitionis  vettium. 
Propterea  vos,  charissimae,  quae  estis  sponsac  et 
/iliseregis  aetemi  :  cujus  rcguum  non  corrumpelur, 
nec  auferelnr  ab  eo  :  sit  ab  inttts  oninis  gloria 
vestra.  Sedete  ad  dextenm  sponsi  in  vestitu  uon 
eiteiiori,  sed  interiori  :  deauraio   auro   ch.tri'atis 


Omnes  sinml  nobitilatem,  ct  diguitatein  unaiu 
habclis  ex  spouso.  Exeatis  conlinuc  cxtra  castr» 
cum  Christo  :  ut  cum  Curistocrucifigami'ii  mtiiidn 
et  vitiis,  porta.iles  cum  ipso  improprria  ,cl  amoro 
cjus,  offit  iorum  domus  labor  duicis  nppareat. 

Nou  disputetur  de  majoritatc  ofliciorum,  scd  d<*. 
dcvotione  et  afledu  implorandorum.  Nunquau 
murmur,  nunquam  verbortun  turpium,  nunqunm 
litium  sonitus,  inler  morluas  saecult  soiieut.  Sepul!* 
cadavera  nunquam  inter  se  jurgia  peraguut  in  se- 
pnlcris,  ntinquam  blasphemant,  nunquam  couteo- 
dunt  :  sic  el  vos,  <harissima\  sopitac  somno  quictis 
el  pacis  exspccteiis  sponsum  et  judicem  vcstwm  : 


in  flinbriis  attms,    id    esl,  chariiatis    ptaeceplis  :  «  exspeceiis    magnum    et  terribilem   diem  judicii, 

diem  videlicel  ira»,  diem  calamilatis;  ubi  coDliun  si- 
imil  cum  terra  pavebil,  coelorum  oumes  movebun- 
tur  vinutes,  Irenieules  erunt  angeli  simul  cuui  san- 
ctis  oninibus;  tunc  singuloriim  vitae  di&culicntur 
discrimina,  et  merita  appnrebmit.  Sempcr  luba  iiU 
lcrribilisvestris  perstrepat  auribus  :  Surgite,  morlui, 
venile  adjudicium.  Ecce  rex  in  mauu  potenli  venii; 
a  ctiuctis  vult  exigcre  ralionem,  certe  de  cogitatio- 
nibus  minimis,  certe  de  levibus  et  otiosis  verbis.  St 
reddere  dc  singulis  rniioneui  paralas  non  ertis,  pro- 
jiciemini  in  carcerem  exleriorem  :  audietis  a  judicts : 
lte$  muledicto?,  in  ignem  aternum  paratum  diaboh  et 
angeli*  ejus  (Matih.  xxv,41). 


sit  undique  veslis  circumdata  varietaiihus  :  ut  jnm 
nihil  in  ornnmenlis  de  virtutibos  dcsit.  Sinl  myrrha, 
§utta  et  eatiaa  vestimentis  :  utinodorem  virtuiuui 
et  vilae,  cxterae  ad  sanctilalein  vestram  adolescen- 
tulae  currant  de  sa?culo.  Iu  boc  honore  vestro  de- 
leciemini,  filiae  rcgis  aeterni.  Ilunc  veslrum  deco- 
rem  concupiscct  rcx  vester  et  sponsus.  Sic  secum 
manebiiis  in  thalamo  in  lartitia  et  exsuliationc. 
Tunc  nascenlur  ex  vobis  filii,  qui  non  jam  terram, 
sed  cceluni  replcbunt :  quos  Pater  coustimet  prin- 
cipes  super  omnem  terrain. 

Quod  si  vosexlcriortim  vestium  dclectaret  am- 
bitio,  si  egre^sx  desieculi  pompa,  de  domodinboli, 
et  de  congirg-.tlione  malorum,  populi  vcstri  el 
domtis  patris  nou  csselisoblil*  lotaliter,cxtollcnles  D 
vos  aut  de  parentoni  dignitalibus,  aut  de  carnls 
prosapin,  aive  de  Imju  inodi  vanitatibus  caducissi- 
mis,  terraj  vaporibus,uii  solitum  est  incolis  terroe  : 
protinus  assurgens  lex  polcntissimtis  accincius 
soper  femur  sunm  gladio  bis  acuio,  cxpcllct  vos 
nndique  vulneratas  dexiera  stia  de  labernaculo 
suo.  Tunc  acuiissima3  ejtis  sagillae  perforabunl 
corda  vesira  in  amariludiue  :  quoniam  virga  dire- 
ctronis  virga  regui  sui.  Ct  postmodum  abjeclas  de 
donio  Dotnini  vestri,  omues  deridebunt  vos :  et 
dicent  desiiignlis  vestrum,  Ftlia  Bnbylonis  misera  : 
quce  non  posuisti  Deum  adjutorem  tibi,  sed  sperasti 
in  rauitale  tua  ;  sed  jam  super  flumina  Babylonis 
plauge  el  suspcnde  in  salicibus  organa,  dum  recor- 


CAPUTXXXI. 

Dt  abjectione  exquirenda  in  vestibus. 
lleu  !  cor  infelicissiinum.  niensjnforiunatissima, 
qu«  diem  judicii  lam  horrendam  noii  meditatur 
quotidie  :  el  si  mediiatur,  fatuissimum,  si  appeiit 
quidquam  de  saeculo  et  poinpis  cjus.  NuIIo  vos  diev 
nuilavos  hora  transeant  haecomnia.  Quilihet  paries 
domits,  quilibet  angulus,  veslris  deinoiistretur  io 
ocnlis,  ista  diedepiclus.  Si  baecnou  praetermitutur 
lectio  :  tunc  abjeclio  vesiium,  cujus  laedet  mulier- 
culasfaluas,  vos  delectal)it.  Tunc  rusticanus  otabje* 
ctus  pannus,  purptirac  prxponetur  et  bysso.  Tiihc 
crassa  et  rudis  velamina  capiiis  Kstiuiabtiutur  ex 
scricis.  Cerie  tanta  eril  dcforntiias  ininclolis,  t.iuta 
grossitics  iu  curullis,  c»ptuia  lam  rtnli  artiftcio  vc;E*  K 


431  S.  HIERONYMI  OPERUM  MANTISSA.  (3! 

parata,  quod  si  bic  forenl  ssccularium  indumeota,  A  qui  audiunt.  IIoc  verbuin  audire  non  possunl  soin- 
arlificum  panni  brevi  tempore  perirei  omnis  in-      noleuti  ei  ignaviae  dediti. 


dottria. 

Isla,  charissima?,  decent  monachas  ;  non  strirtis 
manicis,  pretiosis  etcomposilispannis,  snbtili  vela- 
mine  velatis  sopercilPs,  cor  meretricum  non  tam 
praelenderequamhabere.  Non  taies  eiistimo  niona- 
chas,  sed  pessimas  meretrices,  et  scortum  viiissi- 
miim.  Nop  est  enim  opus  cadaveribus  mortuorum 
pretiosis  etcompositis  omamentis  in  sepulcris.  Mo- 
numenla  non  indigeut  talibus,  mouasterii  lapides 
non  appetuiit  gloriam  vestium,  quae  sine  p<».ccato 
grandi  minime  possuut  haberi.  Histrionibus  et  luso- 
ribus  regum  et  principum  sieculi,  mollia  sunt  re- 
linquenda.  Joannts  de.pilis  camelorum  interest  ve- 


Qunproptor,  cbarissimae,  volo  vos  singults  nocti- 
bus  brevi  ct  duro  stralu  jaccre  in  cellulis  vestris  ; 
non  inplumisel  mollibus,  sed  aut  in  paleis  aut  atra- 
minibus,  sive  in  ligneispotius  capsis  quam  lectulis  : 
ut  et  membra  domata,  potius  siraium  borreant 
quam  aflectent;  potius  somni  imniinentis  quietem 
magis  compellat  necessitas  quam  voluntas.  Sic  ob 
duritiem  brevis  et  levis  occnpet  sopor,  quod  non  sit 
fas  solitis  iiiusionibus  nectium,  menlem  sopiuni 
torquen. 

CAPUT  XXXIII. 
Dematutino  et  modo  dicendi  divinum  officium. 

Ad  malutinas  eicubias  media  nox  vos  praeparet. 


stiri.  Pudeat  igilur  religionis  nomen  habere,  et  se  B  Nullam  ex  vobis  dormientem  reperiat  eampanilis 

sonitus.  Non  ignoretur  an  fueril  ob  soporem;  sed 
potius  obcontemplationis  exstasim.  De  cellulisora- 
tione  praemissa,  mediae  noctis  suinma  quiete  ad  ec- 
clesiam  siugulaa  sorores  adveuientes.,  sponsum  di- 
lcctum  matutinis  excitent  laudibus,  utexsurgat  m 
earum  auxilitim.  Sic  distincte  alternatim  psalini  le- 
clionesque  sacrae  proferantur,  ul  ob  collisiones  et 
hiatus  ac  burbarismos,  ad  risum  non  provocentur 
angelici  spiritus.  Sic  semper  moderatus,  attentus, 
quietus  et  suavis  sonus  in  vocibua,  ut  nulla  pomp  »# 
nullaque  carnalis  delecutio  babeat  iocum  in  divinis 
praeconiis  :  summa  devotio,  crebra  suspiria  et  la« 
crymns  fundal. 

Sic  morositas,  sic  vclocitas  leneatur  in  modo  ; 
quod  nec  fastidium,  nec  impedilio  linguae  possil  orirL 
Nullaunquain  veibaquanUimcumqne  utilisslma  pro- 
ferantur  inter  psailentes :  sed  illud  in  mentis  arcano, 
sumnia  cum  diligentia  rumiuetur  intrinsecus,  quod 
pertractatur  extrinsecus.  NuIIius  est  meriti  oraro 
divina  officia  vcrbositale  :  et  misera  mente  qu» 
extrinsecus  imminent,  vngando  circumlre.  Expletis 
vero  laudihus  matulinalibus,  nectunc  somnus  arri- 
piai :  ne  differatur  quid  sponsuspeiilionibussponta- 
rum  respondeaU  ln  capitulo  mox  atlenlis  et  devolis 
sororibus  sanctorum  librorum  devota  leetio  de 
voluntate  Domini  sui  pandat  quidquid  agendum 
sit.  El  sic  eedanl  illusioncs  :  et  daemonum  pban- 
tasmatn,  quae  dorroienles  iiluderenl.  Illico  lectioni 


ciiltu  vestium  histrionem  ostendere.  Ideoqne,  cha- 
rissima?,  volo  vos  morluas  sasculo,  quae  toUliler 
mundum  calcastis,  procedere  sic  deformi  et  incom- 
posita  vcsle :  quod  si  impudicisoculislicerct  inlueri 
vos,  risus  potius  provocaretur  quam  cogitatio  roala. 
Fateor  quidem  illos  menliri,  qtii  glorianlur  se  ser- 
vare  caslitatem  :  et  in  vcstibuslubriciialetn  sectan- 
tur.  Pannus  itaque  vester,  et  si  albus  et  candidus, 
tamen  groisus  ct  vilis  sit  :  ui  et  color  candorem  ca- 
stiUlis  intrinsecum,  et  unitas  conteinptum  terrirno- 
rum  exbibeant.  Haec  gloria  monacharum  :  hoc  siu- 
dium  religiosaruin  mentimn  :  boc  indicium  sponsa- 
rum  Dei  aetenii :  hoc  signum  mortuarum  saeculo  et 
sepultarum  cum  Christo. 

CAPUT  XXXII. 

De  QUtterHate  e&quirenda  in   ttratu. 

Conjugatae  el  viduae  qu*  manent  in  saeculo,  circa 

plurima,circaIahoriosa  solliciiae  sinl :  quotidie  circa 

frequens  niinisierium  occupatae  cum  Martha  salven- 

tur  peropera  pietatis,  Jesu  miuistranles  in  paupere, 

frangant  esurientrbtis  panem  suum  :  egenos  et  va- 

gos  domum  inducant  :  cooperiaiK  nudos,  rnsistant 

misericonliaruin  operibus  :proculdtibioiam  fructuo- 

sis  el  bonis,  quod  impossibile  est  quod  Deum   non 

placenl  iratum.  Colligationes  impietatis  dissolvant : 

k  et  fasciculos  dissolventes,  et  omne  onus  diruiu- 

pant. 


Yos  autem,  charissimae,  quae  meliorem  partem,  p  aliasuccedatbrevissimaleciio,debisquacad  aposto- 


imo  optimam  eiegistis  cum  Maria,  sedete  continue 
secus  pedes  Jesu,  sacrarum  Scriplurarutn  voiumina 
sacris  revolvendo  lectiouibus.  Lavaie  ejuspedes 
assiduis  compunclionis  el  gaudii,  cbaritatis  ac 
devotionis  lacrymis,  contemplalionis  intentae  dulce- 
dini.  Capillis  extergatis,  terrenorum  omnium  su- 
perfluitatem  per  eam  expellenles  de  corde.  Audia- 
lis  de  ore  Jesti  verbum  quasi  gladium  anceps  per- 
transiens  corda  :  scindens  compagem  membrorum 
usque  ad  divisionem  spirilmj.  Hoc  verbum  dtilce 
erit  faucibus  vestris  super  mel  et  favuin.  Hoc 
verbum  pcr  quod  facta  sunt  oinnia  :  hoc  verbum 
quod  centurionis  poscebal  devotio,  ul  sanarefur 
puer  ejus.  Hujus  verbi  dulccdincm  solum  nonint, 


licae  vitae  instructionem  pertineat,  qualicunque  style 
praesenli  opusculo  pertracuto  :  utsic  singulis  diebus 
qnasi  qtiodam  bolo  pia  mens  dcpasta,  dulce- 
dinem  appetat  :  nec  retardetur  fastidio,  et  de 
modicis  eximia  cogitet.  Sequantur  lectiones,  con- 
fessiones  criminum  in  regularibus  disciplinis  eo- 
ram  abbatissa  domus  et  caeteris  sororibus. 

Prodantur  in  publicum  quaecumque  gesu  suttt 
contra  rcgulares  observantias  et  obedientias,  ut  jam 
nullatemis  quidquain  inemendalum  et  impune  per- 
transeat,  nec  lateat  matrem  et  sorores  uniusca- 
jtisque  condilio :  quatenus  et  verecundia  et  disciplina 
quam  maler  imponit  circa  futurum  tempus  uniiqiit*. 
que  reddatnr  aslula.  Gxtra  vero   capilulmit  :iliqiti.| 


433  RE6ULA  MONACHARUM.  431 

<le  hii  unquam  qualiYinique  veibo  vel  nutu  pro- A  *as  tanla  talisque  parcilas ;  ul  vcnler   potius  con»» 


lerre,  sit  anatheroa.  Hoc  iuque  fine  1101  sancta 
dausa  diseedat. 

CAPUT  XXXIV. 

De  ordine  dicendarum  liorarum  Ptimce,  Teriice, 
Sexlaei  Nonce. 

Cum  laudibus  Primae  dies  salutaris  incipiat  ;  qiu- 
bus  expletis,  sacra;  Missas  roysteria  ob  sponsi  prje- 
seuliaro,  sponsarum  corda  lastiflccni,  cliaritatis  ine- 
brient  populo,  devolionis  et  flJei  satient  p.ibulu  i<i 
convivio  safutari.  Sit  poslmodum  unicuique  com- 
modum,  aul  orandi,  aut  legendi  sacra  volumina, 
sive  aliter  operandi  quae  saucla  sunt.  Deinde  iloclas 
puellulas  novitias  de  evangelica  vita,  de  sauctis  u,o- 


queralur  quani  gaudeat.  Non  egeat  in  digerendo  sto- 
machiis  medicinii ;  ruclus  potius  vacuatio  quam  ni- 
mia  repletio  inducal.  Nec  cinguli  ampliatione  sil 
opus  :  ut  et  sic  mens  a  Dci  mediiationibus  miuime 
retardetur  per  crapulam,  et  corpus  non  egeat  medi- 
cinis.  Sit  semper  ordinau  ct  cotnposita  in  suo  modo 
comestio.  Nou  sit  in  sumendo  ferculo  lalis.  veloci- 
tas  faucium,  et  lam  velox  maslicalio  boli,  quod 
meriio  de  ingluvie  aliqua  possil  oriri  suspicio.  Non 
tam  in  comestione  cibus,  quain  turpis  modus  re- 
prehendetidus  est.  Sxpe  elcniin  in  fabis  e.t  pauibus 
hordeaceis  uimiu  avidilas  graude  peccatum  causat. 
Nequaquain  avidi  et  vagabundi  oculi  per  discum- 
benles  iiuc  illucque  vagaudo,  banc  vel  illam  magis 
ribas,  de  officiis  domus,  de  regularibus  discipliub  &  vel  minus  deuoleni  couiedetiiem.  Non  prandentium 


BSqoe  ad  refectionis  boram  instruant.  Praepareutur 
el  interim  cibi,  quibus  corpora  refocilientur  ad  pce- 
aitentta?  jugum. 

Nullo  unquam  detur  otio  aniinus,  ne  quando  co- 
gitationes  elmotus,  mentibus  tiiillent  illicita  :  quod 
si  aliqualiter  insurgere  inceperint,  statim  elidantur 
i»  aemine,  ne  crescant  zizania  cum  tritico :  aut  la- 
boribus  autoperibus  manuum  quidqutd  male  conci- 
pHur,  evanescat.  Adeat  sanctain  sororem  ut  locu- 
tieoibns  sacris  projieiatur  iinmundum-.  Tutissiiuum 
valde  est  fidelem  et  justum  babere  amieuin  :  cui 
fuidqaid  arcano  cordis  siuu  latet,  protiuus  resere- 
uirv  Noo  enim  in  suis  sa?pe  potest  bomo  negotiis- 
reclum  babere  judiciuuu 


numerus  auiuiuiu  occupel  umuscujusque. 

CAPUTXXXYI. 
De  sobrietate  et  jejunio. 

Tiuum  qiioque,  ia  quo  est  luxuria,  sponsis 
Cbrisli  tauquain  venenum  suspectum,  sit.  Polius 
siomacbi  languor,  et  afflictac  naiurae  debilitas  coa- 
sulat,  quam  deiectatio  aut  ingluvies.  Quod  si  su- 
inere  eogit  pene  ipsa  necessitas,tuuc  aul  sic  debile 
vinuin,  aut  sic  aqua  penuistuiu  praibeatur  in  po- 
luni,  quod  ncquaquam  ex  fuinositalibus  repletuin 
capul,  ridiculosa  aut  puerilia  verba  depromat.  Sa- 
criiegium  reputatur  ebrietas,  in  femina  praecipue, 
sed  inflnito  plus  in  Domini  sponsa.  Noe  denudatio 


Advenieute  vero  refeclionis  bora,  qua  rciKIere  c  verendormn,  ct  Lot  iucestus  ob  cbrietalem,  vos 


corpori  debitum  nalura  compellil :  diebus  couiniu- 
nibus  laudes  Tertiae  elScxla  borarum  prius  Deo  de- 
votesolvautur.Postnioduincuiiioinui  modcstia,  be- 
nedictioue  ab  abbalissa  praemusa,  cibum  sumaut, 
parsque  uiinislret.  Postquaro  vero  cxtene  comede- 
rint,  et  ips»  qu«  ministraveranl,  comedant,  et  sibi 
ministretur  ab  altis.  Cum  vero  jejuuii  tempus  refc- 
ctionem  tardiorem  eflecerit,  sacra  inysteria  Missae, 
Terlia  et  Sexta  et  Nona  prxveniantur  :  caeleris  die- 
bas  post  refectionein  Noua  dicatur  hora  slatuta, 
cum  jam  sol  in  inedio  gyro  diem  exbibet  me- 
diam. 

CAPUT  XXXV. 
De  cibis  et  ordine  comedendi. 

Qaendo  enim  vos  ad  refectionero  liora  debita  ad- 
uuaveril,  in  cibis  vestris  minime  refulgeat  cocoruin 
iodustria.  Non  ciborum  nobilitas  appetitum  inoveat, 
sed  fames ;  non  apponantur  incilaliva  libidinum, 
>ed  «iuae  possint  famem  exstinguere ;  autlegumina, 
aut  olera  condianlur  in  oleo.  Carnes  vero  solum  sint 
ex  iicentia  abbatissae  indultae  debiiibus  etinfirmis  ; 
atioquiu  cujus  sint  saporis,  ignoret  ccenobium.  Ova 
ct  lactentia  post  jejunia  debilitalis  sororibus  et  prae- 
cipuis  festivitatibus  permiitantur  ex  gratia. 

Itaro  sciantur  quae  in  aquis  onantur  et  vlvant,  nisi 
parvi  pisciculi.  Gula3  horridum  scelus,  genitrix  lu- 
xmte,  et  castitatis  carnifex,  cum  Dei  anciliis  nullam 
eabeat  sortem.  Ideoquetanta  sit  in  sumenda  sobrie- 


cautas  instiinai,  vos  seinper  reddat  timidas  sem- 
perque  suspectas.  Yerc  credatis  quod  ignem  portat 
in  giemio,  qui  assiduo  utilur  viuo. 

Nei|iiaqiiaui,  quseso,  iuler  mortuas  corpori,  quae 
omnibus  voliiplalibus  sc  abdicarunl  pro  Cbristo,de 
gulae  borrendo  facinorc,  el  ebrietatis  immundilia 
serAio  eliam  niiuiiiius  habealur.  Yeniris  ingluvics 
etebrietas,  lam  aniiuse  iufirmiiatis,quam  corporis, 
causam  et  materiam  tribuunl.  Mcoque  medicinale 
jejunium  omnem  auferat  languorem,oinnem  tribuat 
virtutem  et  gratiam.  Iloc  vos  legislator  edoceat  ; 
cui  lex  non  dalur  priusquam  jejuniuin  quadragesi- 
male  perficilur.  Eiias  iu  forlitudine  subcinericii 
rj  panis,  jejunus  per  qnadraginla  dies  perrexit  ad 
moniem  Dei  Oreb.  Quid  vero  virtutis  conlineat 
sacrum  jejunium,  a  vestro  iuvestigcniini  sponso  : 
qui  quadrageuario  peracto  jejunio  ,  tentationem 
diaboli  vicit.  Yiri  Ninivitac  non  sileant,  qui  jeju- 
niis  coiuniune  evascrunt  exitium,  et  irrevocabilera 
Dei  imiiaverunt  seuteuliam.  Ha?c  vos,  cbarissima?, 
iinitauiiul  :  sed  assequamini  sapienler,  ne  dicatur 
a  Doiuino  :  Non  est  hoe  jejunium  quod  etegi  (Isa. 

LVIII,   5)- 

C.isiigate  membra  vestra,  sed  noiite  interOcere. 
Non  causet  jejunium  verecundiam,  ut  scandalum 
sil  casleris  :  non  dolore  capitisetdebilitate  corpori» 
sacra*  omittanuir  lecliones^  nec  q\^V\^\\^.%  ^vv^\%.w\v 
ne  neccssc  rti  cowV^wv^Vvqvv^  ^wtx^^v^^»- 


435  S.  IIIERONYMI  OPERUM  MANTISSA.  «36 

ijue  stine  salulis  per  jejunium  sibi  medelam  adhi-  A  met,  aul  in  ecclena  de  his  quae  didicit  meditetur : 

quousquesimul  dicbuscommuiiibus,  post  praodium 


beat.  Frangatur  corpus  jejuniis :  casli«elur  in  cella 
verberihus.  Si  quidqtianr  concupiscii  illicitum  , 
multiplifentur  absiincntiae,  adbibeantur  gravissiime 
disriplinx  :  douec  sic  humile,  sic  benignum  flal, 
quod  uihil  sibi  vindici-t  noxium,  nihil  exigal  quod 
non  viiltis.  Erigaiur  dnmina,  principetur  iu  oiuiti- 
bus ;  subjiciaiur,  suppeditetur  el  conculcetur  an- 
<  illa.  Quod  si  ilerumaiqueilerumerigilseconlra  do- 
ninain,  ejiciaiur  ancilla,  denudetur,  faligeiur  el  lin- 
u  ilieiurad  voltim.  Siveroquieliimcorpusulira  vires, 
ullra  condccentiam  vclitis  exasperare,  indignatu.u 
*os  in  foveam  dejiciel  indiscretas.  Nil  quippe  po- 
le-t  habere  virtuiis,  quod  indiscreiio  facil,  quod 
iinprudcntia  iujiciul,  et  nnprovisio  doceai. 

CAPUT  XXXVII. 

De  lectionibus  ad  mensnm. 
Sic  dulcia  sano  palato  eloquia  Domini  sunt,  qtiod 
nuiiquam  dcgustala  fasiidiunl..  Semper  novos  ge- 
neraut  prae  euavitalc  e.l  dulcediue  appetittis.  Vos 
semper  ea  degustare  decel.  Nullo  unquam  tempore 
vobis  esl  ab  oratione  cessandmn.  Semper  vosorare 
Apostolus  iuslruit,  qua?  non  pro  carnis  illecebris 
vjicare  ad  tctnpus  obligamiui  velul  conjugatx.Ideo- 
que  semper  pro  posse  oretis  :  ut  duiii  corpus  sagi- 
natur  cibo,  saiuretur  anhua  lcctione.  Non  est  fas 
etlam  s%cularibus  simui  cibum  terere,  et  inania 
verba  ructare. 


borae  Nonae,  in  Ecclesia  celebraverint  dignas  lau- 
des  :  aut  si  forle  prandium  praeveneril  hora  Nona 
diebus  jejuniortim,  quousque  campaneHa  in  claus- 
tro  pulsabitur  ;  inlcrim  si  brevitas  noctiuni  et 
ttmporum  conditio  et  naturae  necensiias  exegerit : 
post  aliquam  borulam  in  qua  legendtim  est  posi 
prandium,  vel  orandum,  liceat  paulisper  volentibus 
quiete  potitis  quam  somuo  corpus  refociliare,  ul 
forlius  reddatur  laboribus. 

Post  quietem  hora  Nona  decursa  vel  piilsata 
campanella,  nec  quidquam  otiosum  possit  diabo- 
liis  invenire  :  ne  vanis  desideiiis  pateat  cordis 
a.litus  :  altera  sorortnn  libros  scribat,  ul  el  manus 
N  labore,  el  mens  divino  replealur  pabulo.  Suat  al- 
tera  cucullas  sororum ,  el  tunicas  ei  meloUs* 
Piantas  olcrum  plantet  altera  in  hortulo,  ut  cre- 
scentes  vobis  praebeant  escas.  Allera  semina  jaclet. 
Irrigcnlur  areola?,  ut  seminibus  apue  fiant.  Inse- 
rantur  fructiferae  arbores  infructuosis ;  ut  ars  vim 
repellat  naturae.  Ex  his  resurgal  meus  propter  ?i- 
sibilium  horum  inspeciionera  ad  mediuaduin  de 
invisibilibus  Dei  :  oriatur  admiraiio  divin*  poten- 
liae  iu  semiue,  quod  ex  sic  parvo,  sic  arido,  Uulss 
inagtiitudiiiis  et  viriditatis,  et  pulchritudiuis  crea- 
tura  formelur.  Ex  admiratione  crescat  devolio,  ex 
devoiione  elevatio  meutis  :  ita  ut  jam  ipse  bortu- 
lus  fiat  oratorium,  ei  creaturae  insensibiles  Creato- 
Sacram   de    Veteri   Testamento,  et    de  Novo,  £  ris  magnitudinein  pradicent.  Sed  cavenduiu  esl 


ftnnclorum  g<  siis  et  dictis,  siugulis  hebdomadibus 
&pulala  soror  coiuedeulibus  lectionem  legat.Tuuc 
ifliuscojusque  nieus  sobria  inlenta  sit  dulcedini 
verbi  Dei,  suspirel  anxia,  cuui  piopbelicus  aut 
hisloricus  sermo  Dei  sseviliam  iiionstrai  in  pravos. 
Gaudio  repleatur  immenso,  cum  bciiiguitasDei  an- 
nuntiatnr  iu  benos.  Respiret  spcs,  cuiu  erga  poe- 
itileuies  indulgenliam  posse  «xhiberi  monslralur 
promisso  vel  facto.  Erigatur  fides,  cuiii  in  promis- 
hs  Dcus  fidelis  osieiiditur.  Cbariias  acceudatur, 
imn  lot  privilegiis  ct  miiiieribus  ex  Cbrisii  nativi- 
!»ie,  et  ejus  vita  et  passione  ac  resurrcclione, 
nostra  dolatur  bumanitas,  atque  noslra  vilitas  su- 
blimattir.  Non  resonenl  verha,  scl  gemitus  :  non 
risus  et  cacbinnus,  sed  lacryiua*.  Non  occupentur  D 
manus  iucisionibus  iuuiilihus,  s^d  ex  recordatioue 
i  rimiuum  tundanltir  pectora.  His  cnim  freois  agi- 
i.ua  haeva  guhc  rapacitas  sobrietatis  nou  excedit  li- 
mites;  foribus  ventris  non  aderit  ci^pubi  -  deuiuiii 
ji  stuaiis  libido  non  nocebit  quidquam. 

CAPUT   XXXVIII. 
De  operibus  sororum  po$l  prandium. 

Sumpto  denique  cibo,  ncc  tunc  adeundum  esl 
f  ibuias,  sed  Christi  exeniplo,  cum  Dei  lau;iibus  ad 
graiiaruiu  actiones  cousurgaut,  Deoque  in  ccclesia 
lymnos  pcrsolvant.  Deiude  cum  oiuni  sileulio,  ul 
^acra  lcciio  lecta  proliciat,  ut  menti  inscribautur 
Stiiimu  :  usiaquxquc  Bigilhlim  rclegat  ct  couUr- 


potissime,  ne  manus  vestrae  quidquam  contingere 
audeanl,  quod  vanis  usibus  possit  apiari. 

CAPUT  XXXIX. 

De  Iwris  vespertinis,  ei  Completorio. 

Serpens  inorum,  omnis  otiosus  sermo  expeJIalur 
de  medio  vestri.  Nunquam  risus,  nunquam  ca- 
chim.us  cor  vanuin  prouuntict.  Sic  sancli,  atc  pu- 
dici  siut  actus  corporis  cuncti,  ut  mentis  sanctita- 
tem  expouaut.  llomo  nempe  exierior,  iuterioris 
iudex  est.  Sancto  vos  in  iabore,  sancto  vos  in 
opere  dcbellantes  diabolum,  vesperlina  hora  repe» 
riat ;  qua  in  Ecclesia  sanctis  Deus  laudelur  ofli- 
ciis.  / 

Si  feslivitatis  celebriias,  si  nimia  debiliias  com- 
niiineni  ccenulaiu  brevemque  refocilUlioaem  cor- 
poris  potius  quam  ad  deieciationem  paratam  in* 
dulserit :  vcspertii>a3  iaudes  Deo  tempestivius  pcr- 
golvantur  quain  cajteris  j^juniorum  diebus  ;  ul  iiec 
etiam  debilae  budcs  in  ultitna  bora  diei,  vel  oinit- 
Uutur,  vel  in  aliquo  delruncentur  ob  coeuam.Posi 
peractatn  coenam,  vel  &i  omitiitur  post  aliquam 
horulain,  juxta  exigentiaiu  temporis  ad  ecclesiam 
sorores  campanella  vocet ;  ubi  vel  de  saiictoram 
gestis  vel  de  aliis  mirabilibus  Dei  lectio  devoia 
dicatur.  Cui  succedaut  Completorii  laudea  :  nt  ex 
his  roboral;e  mentcs  divino  pabuto  ,  nocturnia 
.phantasiis  occultisque  failaciis  dtaboli  occurrere 
non  formideut,  nec  timeanl  dimicare  :  et  sic  a 


437  REGULA   MONACHARtRl.  438 

divinis  obsequiis  exortus  dics,  divinis  finiatur  in  X  nobium  et  homicidam.  Deputenlur  cuslodes  infir- 

manlibus  discreiae  ci  sanctae  sorores,  quaesolliciiae 


laudibus. 

Posl  Complelorium  vero  nihil  aliud  quam  siien- 
tium  senliatur,  ut  sorores  quietae  semotse  lotaliter 
corporeis  seusibus  quae  in  praeterito  tempore  divi- 
nis  audierunt  lecliouis,  rumiuent  mente,  et  re- 
slringant  in  corde.  Ilarc  meditans  unaquaeque  suam 
cellnlam  adeat,  benedictione  uiatris  suscepla,  ct 
religionis  babitum  gestaus,  utsi  nalura  exegeritse 
in  slralu  ad  quieseemlum  componat.  Si  vero  dor- 
rofenteui  daemon  insequi  coeperil  quam  vigitaniem 
metuerat,  si  illusioues  immiserit,  si  lurpia  cogila- 
tui  opposuerii,  niox  ut  Dei  sponsa  persenseril, 
exsurgat,  cedatque  ignaviae  el  sopori  veiox  excubi- 
tus.  Inde  protiuus  borreudtim  et  treinenduin  diabolo 
signum  crucis  opponat ,  sponsi  dilecli  invocet 
aiixiiium,  et  sponsus  zclotypus,  qui  uiuiio  zelo 
tpontam  custodit,  exsurgel  proliiins  iu  auxiliuni 
cpoosse  suae.  Scuto  circurndabit  eam,  ne  jam  lin.eat 
a  tiinore  noeturuo.  Ct  cadeut  st.;liin  a  iatere  ojus 
mille,  et  decem  millia  a  dexlris  ejus  :  nec  appro* 
pinquabunt  ad  eam.  Postremo  angelis  suis  mauda- 
bii,  ut  custodiani  eam  in  ouiuibus  viis  ejus,  ne 
forle  oflendat  ad  iapidem  pcdem  suum. 

CAPUT  XL. 
D$  charitate  tervanda  erga  infirmat  tororet. 

Bjlneamm  mollitiem,  caro  sponsae  Dei  non  susci- 
piat.  Harum  usus  castis  corporibus  non  competit. 
Satis  uos  ipsi  experti  quolidie  quantus  in  membris 


praecavcanl  pericula,  qnae  imtuinere  possuut  infir- 
mis  :  nc  quid  aliqualiler  contingal  adversi.  Onera, 
quaeso ,  non  aggravcnl  servilrices.  Semper  Cliri- 
slum  cogilenl  in  infirma  sorore  iateutem  :  semper 
sc  cogiieut  posse  in  futurum  talibus  Indigere. 
Semper  lex  illa  naturae  astricla  teneatur  sinu  men- 
tiSj  hominem  debcre  aliis  id  exhibere,  quod  pb  ipsis 
ipse  deposceref.  Non  iuficiat,  quseso,  hpspitalitatis 
opera  inurmur,  sed  quod  fieii  decel,  cuni  omui 
luansueludiue  fiat  ,  juxta  Apostoluir.  dicenlein  : 
Ilospitalilalem  sectantct,  invicem  in  charitate  $im 
murmuratione  (Rom.  xn,  13  ;  /  Petr.  iv,  9). 

;  caput  xn. 

De  aucloritate  ephcopi  et  prapotiti,  circa  obserca* 
tioues  ordinis. 

Ecce  vobis,  inca  domiua  Eustochiuni,  el  caetcraa 
dilcctissimae  filiae  Christi,  aposlolicam  vilam  rmli 
et  crasso  stylo  his  cbartulis  scriplam,  senex  pater 
et  propiuquus  jam  tnorli,  ulpote  ccntenarius  in 
auate,  devolo  affectu  transmisit.  Hoc  speculum 
SPleriiuin,  per  hoc  aenigmate  in  praesenii  vita,  felici- 
tatis  viain  unaquceque  (iliarum,  assidua  meditatione 
cernal.  Non  causet  grossities  corlicis,  meduflam 
requiiendi  contempttiin.  Non  imperitus  el  rustica- 
nus  scrmo  faslidium  generet.  Talia  decent  poeti- 
cas  fabulas.  Non  est  opus  pielatis  et  lolius  verita- 
lis  legl  rbelorum  pompis.  Ua3c  omnia  juvenum  ii_- 


nostris  Ubidiuis  ignis  exurat,  scniiinns,  ciiam  si  ^  terstint.  Ex  hac  singnlis  diebus  veltit  ex  delectabiii 


ignis  fomenta  auferantur  pro  posse.  Nimis  csl  de- 
inens  et  fatuus,  qui  matcriain  pnrparans  ignt  ad 
iiicendinm,  non  vult  ut  ardeat.  Isla  decenl  miserri- 
mas  miilierculas,  cuiu  periclitattitir  uaulragio  par* 
tus.  Tamen  si  extrenta  necessilas  inliruianii  con- 
suluerit,  servato  omnis  pudicilia?  honore,  ctini  omnl 
niodrsiia  fiat.  Alias  iu  servis  Dei  lalia  cogitare  sit 
nefas.  Summopere  servetnr  in  vobis,  ut  etga  in- 
finnantes  sorores,  cum  oiuiii  solticiiudiue,  omnis 
exhibealur  cura  hospitalitaiis,  et  pra_beaiitur  inle- 
grae  et  lotius  pietalU  obscquia.  Si  periculuin  exe- 
gerit,  medicuiu  sobrium  et  pu<licum,  et  omui  sus- 
pieione  carentem,  protiuus    consulant   :  et    quae 


ferculo,  siugulorum  vobis  suiniie  bolum.  Hunc 
non  irausglutieiido,  sed  magna  morositate  masli- 
caudo,  hinc  inde  transferle  per  ora,  ut  sentire  va- 
iealis  dulcedinem.  Fateor  eiiim  vobis  quod  ex  his 
quae  scribuulnr,  si  sedula  sit  medilatio,  exsurgent 
vobis  talia,  qualia  lingua  bumana  non  novit,  quan- 
quam  et  hoc  iinperfectum  sit  opus.  Nulia  enimtam 
sancta,  tam  justa,  et  diu  provisa  est  constitutio, 
qttae  in  futuruni  plurimos  non  patiatur  defeclu?, 
quae  aliquaudo  correctione  uon  egeat.  Proptereasi 
quid  in  hac  normula  apostolicae  vitae  et  religionis. 
dispensatione,  correctione,  vei  iinmulatioiie  Indi- 
get,  episcopo  vestro,  aut  praeposiio  vestro  presby- 


tnandaverit  sanilati  eongrua,  omni  domus  necessi-  •*  tero  sancto  romuiitio,  utsecuudmn   plenitudineui 
late  poslposita,  hentgue    fiant.  Si  vero  desnnl  ue-      Spirilus    sancti  dispenset,  mutet  et  corrigat.   Sic 

•  _ •  _  . _       ^ ^.   _  _?  I .  .-  _      ...  _— ,  •  .  •  •         _  * i*1  !__  ____•«<>  _•!••!  i.A         <la_.0  QlA 


cetsaria  :  veiidaiitnr  quae  uionastent  sunt,  ue  tem 
porale  aliquod  niisericordiartiin  impediat  opera. 

Nulla  lex  escae,  vtl  potus  aut  stratus  aslringat 
ififlrmam  vei  dcbiiem.  Tamei.  sollieite  caveuilum 
est  n«  ingluvies  gulositalia  sub  infirmilatis  velaiui- 
'  ne,  sua  commoda  qtiaerat,  el  ne  infirmitas  sub 
specie  sanctitatis,  corpus  abstincntiis  conlerat  ul- 
tra  vires,  neeorpns  duplici  fraclum  stimuio,  apud 
justuni  judicem  deficiens,  inipiuin  crimmelar  coe* 


itaque,  charissiinac  filiae,  sanctos  vivite  dies.  Sic 
Chrislo  nttpliaii  foedere  copulalae,  ut  non  vacua 
lampade  parata*  vos  seroper  media  iu  uocie  cum 
venerit  sponsus  vocaturus  ad  nuplias  inveniat,  ne- 
quaquam  vobis  per  exleriora  quaerentibns  oleunt, 
ue  tanquam  fatuis  ex  tardilate,  thalami  negetur 
introitus.  Seuectuiem  vcsiri  devoti  Uieronymi 
snnctis  vestris  jnvate  orationibus. 


410 


S.  UIERONYMI  OPEKUM  MANTISSA. 


440 


ADMONITIO  DE  SEQUENTI  OPUSCULO. 


Primut  tuppotititiit  Hieronymi  scriptis  Canonet  ittos  Pamitentiales  Martianaus  adjunxit  ex  mt.  codice 
S.  Andreat  prope  Avenionemt  qui  anno*%  ut  ipte  ait.  400  refert.  Excerpti  autem  ftinl,  quod  nemo  statim  non 
tentiel,  ex  variit  canonum  compilationibut  :  conveniuntque  interdum  xaii  UEiv  cum  Ut  decretit,  aneefaUo 
ttiam  Eutlfchiano  pupa  atcribuntur,  tum  hit  quce  atiis  Pcenitentialibus,  quot  vocant,  libris  complexi  sunt. 
fion  perdel  operam  aui  hot  comparare  cum  illis,  quorum  sane  ingens  ett  uumerut,  velit.  Martianceus  inquitf 
Canoneh  itti  multit  tndigent  animadversionibus  et  casiigationibut :  hot  vero,  prout  in  mt.  codice  inveniun- 
turt  descrip&imth  hoc  locot  cattigatit  tolummodo  exscriptoris  antiqni  erroribus  non  paucit.  Ncque  vero  Ca- 
aonct  id  genut  tunt  tanti  momenti,  ut  diligentiut  a  nobis  expendendi  ac  notis  illusirandi  digni  habeantur. 


CANONES  PCENITENTIALES. 


De  cbrioso  episcopo  et  de  pretbytero  et  diacono.  A 
Si  quis  cpiscopus,  aut  aliquis  orditiaius,  in  cou- 
sueitidiuc  vilium  habueril  ehrietatis  :  aul  desiual, 
:i«it  <|i*pona'iir.  Si  monachus  per  cbrieiaiem  facit 
\SupiL  voiuiltim],  xx  ifies  popniteat.  Si  presbyler 
m  l  iliaconus  per  ebrictalcm  vomiinin  f«  cit,  xl  dics 
Lcrniieal,  nbslincns  sex  dics  pceniteai.  Si  vero  pro 
infinnilate,  aut  quia  longo  icmpnrc  se  abslinuerit, 
el  ln  ronsueiuJine  non  erit  ci  niuliuin  bibere,  vcl 
ii  anducare,  aut  prae  gaudio  in  Natale  Domini,  aut 
in  Pasclia,  aul  pro  alicujus  sanctorum  comniciuo- 
railnne,  et  tunc  plus  non  accepit  quam  decretum 
est  a  scnioiibus,  noccl.  Si  episcopus  jusscrii,  non 
no  et  illi,  uM  ipse  simililer  facial.  Si  brlcus  fidciis 
per  ebrielatcro  vomitum  facit,  xv  dics  pcenileat. 
Qai  vero  iiiebtialus  coutra  Domini  interdictuin, 
si  vomituin  satietalis  habuerit,  vi  dies  poeniteal  in 
aipia,  vel  xx  dies  sine  pinguedine.  Si  laicus  sine 
\iiio  per  nequiliam  inebriat  alium,  xl  dies  poeni- 
teat.  Qui  per  salietalem  vomittir.i  facit :  in.  pceuit. 
si<  iil  sacrifitio,  vii  dies.  Si  infinnitatis  catisa,  sine 
c msa  est.  Si  quis  homicidiuni  fecerit  cpiscopus, 
xv  aunis  poeniteal  ct  dcponatur,  el  cunciis  diebus 
Vilae  stiae,  peregrinando  liiitat  vilam  suam.  Prcsby- 
ier  \n  annis  poeuiteat,  iii  ex  his  in  pane  et  aqua 
poeniteat  et  deponatur.  Diaconus  x,  m  cx  his  in 
•tane  el  aqua.  Ciericus  vcl  laicus  vu  nnnis  in  paue 
ol  aqua,  ct  ad  honorein  sacerdotii  as<  endere  non 
nraestiiuat.  Si  vero  bcne  egerii  poeniteuliam,  re- 
concilietur.  ltem  si  quis  ad  homicid  um  facienduiu  C 
cousenseiit,  et  faclum  fuerii,  vn  annis  poeniteat, 
tres  ex  cis  in  paue  et  aqua.  Si  aulcui  voluerit,  el 
no:i  potuerit,  iii  annis  poenileat.  Si  quis  nolens 
IioiiiieiJium  fecerit,  v  annis  poeuiieat,  iu  ex  hisin 
p?nc  etaqua.  Si  quis  occtderit  episcopum  vel  pre- 
bbyicrum,  regi  dimitteuduin  esl  judicare.  QuioccU 
<lit  roonachum  vel  clericuin,  judicium  episcopi  est. 
Arma  relinqual  et  Deo  servial,  vel  xn  anuis  poeni- 
teat.  Si  quis  occiderit  hominem  per  iratn,  x  annos 
poenileat.  Qtii  vero  propler  vindictam  patris  vel 
fratris,  m  annis  poeniteal.  Si  composuerit  paren- 
tibus,  dimidium    spalii.    Si    quis  laicus  occidcrit 


allerum  odio,   si  non    vull   arma   relinquere,  vn 
annis  poeniteat    siue  carne  el  viuo.  Si    qtiis  coin 
rege  in  prjrlio  hominero   occidcrit,  xl  dies  poeni- 
teai  Si  maler  filiiim  suum    occiderii,  xv  annis,  et 
nunquam  niittet  nisi  die  Domintca.  Si  paupercula 
occiderit  filium  suuin,  vn  auiiis  pceniteat.  Si  quts 
aliquem  periiam  percusserit,  et  sanguiiicm   ftnle- 
rii,  aut  deblliiaverit,  solvat  ei  opera,  et   medicum 
quaeiat.    Et  si  laicus  est,  xl  dics  poeniieal  in  pane 
et  aqua.  Si  clericus,  duas  quadragesimas.  Si  dia- 
conus,  vu  menses.  Si  presbyter,  unuin  annuro  in- 
tegrtun.  Parvuli  se  invicein  percutientes,  vn  dies 
poeniteaut.  Si  vero  adolescenles,  xl  dies.  £i   quis 
infauiem   suum    oppresserit,  iu    annis  pamiteat, 
unum  ex  his  in  pane   et  aqua,  et  absiiueat  se  a 
luxuria  tempore  pceniteniioe.    Si  quis  conceplum 
mulieris  deccperil,  annis  poeniteat  n,  unum  in  pane 
et  aqua.  Si  qua  mulier  aborluin  voluuiarie  feceril, 
iii  annos   pueuitrat.  Si  uoleiis,  iii  quadragcsiinas. 
Mulieres  qux  fomicantur,  ei  pariut  suos  necant, 
et  illae  quae  aguni,  ul  conceptos  exctitianl,  anliqui 
constituerunt  usque  ad  exitum  viue ;  nunc  vero  hu- 
manius  definituiii  est ,   ut    x   annis  poenileant. 
Mulier  quac  coucipit,  et  occidilfilium  siium  in  utero 
ante  xl  die»,  unum  annuin  poeniteat.  Si  posl  qua- 
draginla  die.s,  ul  homicidium  debet  poeiiilere.   Pa- 
ter  aut  mater  qui   necat  filium  suum  ante   bapii- 
smum,  ix  annos  poeniteat,  sed  cuui  consilio.  Cujus 
parvuli  per  tiegligentiam  sine  baptismo  inoriuniiir, 
iii  pane  et  aqua  ni  annis.  lnfans,  infirrous,  et  pa- 
ganus  commendatus   presbytero  si  inorilur  sine 
haptismo,  presbyler  depoualur.  Et  si   ncgligenlia 
parentutn    fuorit.  i  anno    poeniteat.  Si  quis  quod* 
libet    roembriim  sibi  voluntarie  abscidit,  ni  poeni- 
teat,  i  iu  pane  el   aqua.  Eunu«hi,  si  ab  aliis  facta 
fuerint,  promoveantur  in  clero  :  si  certe  se  absci- 
derim,  nullatenus  proinovcaniur.  Et  si  presbyler 
abscidcrit,  deponaiur.  Si  quisducatum  praebetbar« 
baris,  xiv  annis  pobniteat.  Si  lainen  non  acciderit 
strages  Chiistianorum  :  sin  aulem,  relictis  armi$, 
usque  ad    mortem   muiido  morluus   Deo  vival.  Si 
quis  foruicaveiit  sicut  Sadomitae  feccruut,  episco- 


4U  CANONES  PCENITENTIALES.  142 

pus    xv  anuis  poenileai,  v  cx  his  in  pane  et  aqua,  A  fornicaverit,  episcopus  in  annrs  pceniieat,  i  ex  his 

in  pane  et  aqua.  Diaconus  et  inonacbus  i,  presby- 


ei  ab  omni  oflicio  deponatur  :  peregmundo  linial 
tlies  vilae  suae.  Si  autem  senex  fiierii,  aut  aeger, 
carceribus,  tenebris  reclusus  poenileal  omnibus 
iliebus  fitae  suae.  Presbyter  xn  aunos  poenilcat,  u 
ex  his  in  pane  el  aqua,  et  deponatur.  Diaconus 
el  tnonachus  vn  annos  poeniteat,  n  ex  Iiis  in  pane 
et  aqua,  el  deponatur.  Peregriuan<!o  finiant  vitam 
suam.  Clericus  et  laicus  x  annis  poenilcniil,  1  cx 
liis  in  pane  et  aqua.  ili  supra  scripii  nnnquani 
i  ain  aliis  dormiant,  et  ad  sacerdoiii  gradum  accc- 
dire  uunquam  prttsutnaut.  Amiis  poenit':nti;e  sine 
a  vino  et  carne  ahslineant.  Exceplo  si  inlirmitas 
acciderit,  usojue  ad  reparationem  solvattir.  Com- 


ter  ii,  diinidium  ex  bis  in  pane  et  aqna.  Clericuset 
laicus  dimidium.  Et  si  ilerum  alque  iierum  eis 
conligerit,  a  communioue  priventur  anno  uno.  Qui 
cuin  pecoribtis  coierit,  x  annos  poeniteat.  Ifonachus 
fornicationem  faciens,  vu  anno*  poenileal.  Si  in 
femoribus,  ut  quod  agunt.  Si  parvulus  oppressus 
talia  palitur,  xl  dies  poeniteal.  Yei  psalmis,  vel 
conlineiitia  castigeiur.  Si  quis  uxorem  suam  inve- 
ncrit  adtilteratani,  el  non  vtilt  dimitlere  eam, '  sed 
iu  malrimonio  haberc,  ii  amiis  poenileat,  etdimil- 
tit  pro  se  servtim,  nut  ancillam  ingenuam.  Et  pro 
aliis  duobus  annis  eleemosynas  faciat.  Et  posi  vn 
anuis,  judicio  sacerdotis  comniunicel.  Aul  quandiu 


munionem  in  tfnem  vilae  mereanlur.  Si  auteni  beue 

egcrint  poenitentiaro,  reroncilientur  et  ad  couimu-  B  jjia  poenitcat,  a  matriinonio  se  abstineat 

nionein.  Si    quis  cum    Deo    sacrata  fornicaveril, 

rpiscopus  xv  annis  poeniteat,  v  ex  bis  in    pane  et 

iqua,  et  deponalur,  et   nunquam  ad  honorem  sa* 

cerdotii  revertalur.   Presbyter  xn  aniiis  poeniteat, 

iii  ex  bis  in  pane  el  aqua,  et  deponatur.  Diacouus  el 

monachus  vn  annos  poeuitennt,  iii  ex  his  in  pane  et 

aqua,  et  ad  honorem  sacerdoiii  nunquam  accedaul. 

Post actam  poenitenliam  ad eonmunioiiem  reconci- 

lientur.  Si  quiscum  matre  fornicat,  xuannis  poeni- 

ieai9niain  nunquam  communicet,  nisi  lantum  diebus 

Donunicis.  Si  quis  cum  uxore  alleritis  fornicaveril 

rptscopus,  xn  annis  poeniteat,  111  ex  hisinpane  el 

aqita.  lli  supra  scripli,  a  coinmuuioue  priventur  : 


De  perjurio, 

Si  quis  perjurium  fecerit,  episeopus  xu  anuis 
poeniteat,  iii  ex  his  in  pane  et  aqua.  Presbyler  x, 
in  ex  his  in  pane  et  aqua,  el  deponalur  usque  dum 
compleat  poenilenliam,  et  reconcilietur.  Clericus  v 
annis,  ii  ex  his  in  pane  et  aqua.  Laicus  111  aunis, 
ex  his  in  pane  et  aqua,  i.  Si  quis  coactus  qualibet 
necessilaleaiit  nesciens  perjuraverit,  111  annis  pceni- 
teal,  i  ex  his  iu  paneelaqiia.  Si  laicus  per  cupidi- 
tateni  perjurat,  lolas  res  suas  vemlat,  el  det 
pauperibus,  et  conversus  in  monasterio  usque  ad 
mortem  servial  Deo.  Si  dum  per  cupiditatem,  aui- 


poct    actam  poenitentiam   reconcilieniur.  Nam  ad  q  mx  seu  mortis  pericuium  inciirrii,  iv    anni.s  iner- 


sacerdotii  gradus  accedere  uunquam  praesnmani. 
Si  quis  cum  vidua,aul  spousa  alterios  fornicaverit, 
f  pis<  opus  xii  annis  poeniteat,  m  ex  his  in  pane  et 
nqua  :  et  deponatur  et  episcopus  et  presbyter. 
Clericns  et  laicus  v  aunis  poeaiteat,  u  ex  liisin  paue 
et  aqua,  el  a  comraunione  privetur,  et  a  sacro  or- 
dine.  Si  qtiis  cum  cognata,  aut  sorore,  vel  matre 
fornicaveril,  episcopus  xv  anuis  poeuiteat  ;  pr«sby- 
ler  xn  annia,  diaconus  et  monachus  x,  clericus  et 
laicusvn  :  omnes  hi  in  pane  etaqua,  et  acoinuiu- 
xiione  priveniur,  et  a  sa  ro  ordiue.  Si  quis  cum  ea 
«|uam  dominus*  reliquit  utore  fornicnverit,  episco- 
|ius  xii  annis  poenneai,  111  in  pnne  et  aqua,  el  a 
coinmonione  privetur.  Presbyter  xu,  111  ex  bis  iu 


mis  eisul  poeuiteat  in 'pane  et  aqua,  cl  abstineal 
se  a  carneet  vino.  Si  quis  virgiuem  rapuerit,  111 
annis  poeuiteai,  i  ex  his  in  pane  el  aqua.  Si  quis 
inore  pjcor.nn  cun  propinqua  sanguiiiis  sna 
iitcesti*  nupliis  coiijmicii  sunt  anto  vice»imum 
seiaiis  suae  annum,  x  annis  poeniieat :  exaciis  ora- 
tionibtis  tnnlum  iucipial  communicari.  Post  vice- 
siinuni  annum  vero,  ad  eommuuiouein  cumoh)*- 
tione  suscipialur.  Discutiatur  aulein  et  viia  eoruui 
qtiae  fuerit  temporc  poenitenlia».  Et  iia  hanc  hu- 
manitaie  conscquatur.  Qtiod  si  qui  abusi  sunl  boc 
crinine,  prolixiore  tempore  post  xx  annos  uxoreui 
babemes,  hoc  crimen  iucurrerit,  xv  atque  unuui 
poeniteat.  Et  post  actam  poenileuiiaiii,  ad  commiinio- 


pane  et  aqua.  Diacontis  et  monarhus  vn  aunis  poe- D  uem   orationiini   adtniitantur.   Et   ila    post  alium 


tiiteat,  111  ex  his  iu  pane  et  aqua.  Clericus  et  laictis 

v :  ii  ex  hjs  iu  pane  el  aqua,  et  ab  lionore  sacer- 

«lolii  priventur.  Si  quis  ctiiu  quadrunedia  fornica- 

Teril,   episcopus  xu  anttis  poeuileai,  111  ex  his  in 

t>ane  et  aqua,  et  deponatur.  Presbyter  x  auuis,  111 

^fihis  in  pane  et  aqua,  et  deponatur.  Diaconus  el 

iuonachus  vu  ;  niex  liis  in  pane  et  aqua,  et  depo- 

uatur.  Clericus  et(  laicus  m,  i  ex   his  in  pane  et 

aqua,  el  ad  sacerdolii  gradum  non  accedant.  Si 

«piia  concupidcens  foruicari,  et    non  potueril,  aut 

nulier  non  dimiserit,  episcopus  vii  anuis  poeniteat: 

t>resl>yter  v  :  diaconus  etmonachus,    111  ;  i  ex  his 

in  pane  et  nqua.  Clericus  et  laicus  u  annis  pueni- 

leaou  Si  quis  per  scmetipsuiu  quocumque  ingcuio 


quinqueiiniiim  ad  pleiiam  communionein  cum 
oblatione  suscipiantur.  Quod  si  aliqui  uxores  ha- 
lieutes  et  posl  quinqtiaginta  setatis  suae  aunos  in 
boc  prolapsi  suut,  ad  exitum  lantum  vitae  cominu- 
nionein  inereaniur.  Ifuiier  si  duobus  fratribtis 
impseril,  nbjici  eam  debere  usque  ad  diem  mortis, 
sed  propter  humauitatem  communione  eam  in  ex-  ' 
tremis  reconciliari.  Ita  tamen  ut  si  forte  saniiateni 
receperit,  matrimonio  soluto,  ad  poeniieutiam  ad- 
uiittatur.  Quod  si  defuncia  mulier  fuerit  bujusce- 
modi  consonio  alligata,  dissimilis  eril  poeuiientia 
remaneiiti.  Quam  senlenliam  tam  mulier  quam 
vir  tenere  debel.  Si  quis  genlilis  diiniscril  uxoreui 
gcntilem,  in  potestate  ejus  eril  uo^  U^^v\%\\\^\sx 


413  S.  IIIERONIMI  OPERUM  MANTISSA.  441 

i»ahcro  eam,  aut  non  habere.  Simili  modo  si  unus  A  neglexeril,  xl  dies  poeniteal.  Prima  tice  si  qws 


haplizatus  est,  ei  aller  gentilis.  Si  ctijus  uxor  in- 
Hdelis  est  vel  gcnlilis,  ei  non  polest  eam  conver- 
lere,  ilimittat  eam.  Mulier  mensibus  111  debei  absli- 
nere  a  viro  suo,  quando  concepit,  fit  anteqtiam 
pariat.  Posl  partum  aulem  xl  dies  qtii  iuipsetit, 
xx  dies  poeniteat.  Qui  nupserit  die  dominieo  it 
dies  poBiiileat.  Si  ab  aliquo  sua  discesserit  uxor, 
e-t  iterum  reversa  furril,  stiscipial  eatn  nocle.  *Et 
ipsa  i  anno  pceniteat.  Similiter  poeniie.it  ct  vir,  si 
<a  ipse  aliani  duxerit.  Cujus  sterilis  cst,  ct  ill«,  et 
illa  coniinentes  sunt.  Mulier  cum  mulicre  forni- 
canlo,  iii  aunis  pcenitcat  una  peenileutia.  Viduae 
et  pviellae  majorcm  poenitentiam  faciant,  si  lioc  pec- 
catum  perpetraverinl.  Quae  viriun  habttit,  si  forni 


hortare  voluerit  baeresim  eorum ,  et  uon  egorii 
poenitcntiam,  exlerminabilur  similiter  et  ille,  Do* 
mino  dicente  :  Qui  mecum  non  e$l,  contra  mg  nt 
(Matth.  xn,  30).  Si  quis  baplizalus  ab  barelico,  qui 
recte  Triuitalem  non  credit,  iterum  baplizetur.  Si 
qnis  dederit  aut  acceperit  communionem  de  maoa 
hacrelici,  et  nescil  quod  Ecclesia  [At  tac.  Eccletia] 
catbolica  coniradicii,  el  poslea  iutellexerit,  anoo 
inte^ro  poeuiteat.  Si  bic  {Al.  autem]  scit  et  ne- 
glexerit,  et  postea  poenitentiam  egeril,  x  annos 
poeuiieat.  Alii  jtidicant  vu  el  htimanius  v  anuis.  Si 
qtiis  pcrmiscrii  haercticum  missaui  suam  celebrare 
in  ecclesia  catbolica,  el  nescil,  xl  dies  poeuiteat. 
Si  vero  pro  revercniia  ejus,  i  auno  poenileat.  Si  pro 


taverit,  et  qui  semen  in  ea  miserit,  vu  annos  poe-  **  damnatione  Ecelesiue  catholicae,  projiciatur  ab  Ec- 


nileat.  Hoc  pessimum  malum  :  alias  ab  eo  aliier 
judicatum  est,  ut  ambae  usqtie  in  tiuem  vitae  su:e 
poeuiteaiit.  Yel  xti  annos,  vel  vn  qui  saepe  fornica- 
veril  :  priinus  canon  judicavit  x  aunis,  secundus 
ranon  vi»;  sed  pro  tnnrmilaie  homiuis,  vel  per 
consilium,  dixenmt  aui  ui  aut-vu  posniteat.  Si 
quis  cum  fraire  nalurali  fornicaverit  per  com- 
mistionein  carnis,  xv  anuis  poeniteat  et  ab  oinni 
carne  se  abstineat.  Si  maler  cum  filio  sun  parvufo 
foriiicalione  immiseeatur,  ui  anuis  poeuiteat  absti- 
neiido  *e  a  came,  et  uiium  diem  jejunel  in  hebdo- 
mada  usque  ad  vesperum.  Qui  iiludetur  fOniicari 
a  cogitatione ,  poeniteat  usqtic  ad  dtim  cogitatio 


clesia  siout  haereticus,  nisi  poeoitueril.  Si  recesse- 
rit  ab  Ecclesia  catholica  iu  congrcgationem  haereti- 
corum,  et  qui  aliis  persunserit,  xn  annis  poeniteat, 
iv  aunis  exlra  Erclesiam,  el  vn  iuter  auditores,  ct 
ii  extra  communiouem.  De  his  in  Syuodo  [AL  ca- 
uonc]  dicitur  :  x  anno  coinniunionem  sive  oblatto- 
nem  [Ai.  sine  oblationej  recipianl.  Si  episcopus  aut 
abbas  jtisserit  moiiacho  suo  pro  luercticis  mortuii 
iuissam  cautarc,  non  expedit  ei  obedire.  Si  presbj* 
tero  contigerit,  ct  ibi  missnm  cantaverit,  et  nomina 
inortuorum,  el  simtil  nominaverit  Larreticos  cuui 
catholicis,  posl  missam  qui  intellexeril,  bebdomada 
jcjunei.  Si  frequeuier  fecerii,  annum  lotum  poeni- 


sttpcreinr.   Qui   diligit  feminain ,    mcnte    vcniam  ~  (eat.  Si  quis  hic  pro  morle  hasretici  missam  ordi- 


pctat  a  Dco.  Si  hfc  dixeril  ct  de  aiuore  et  dc  ami 
tilia,  sed  nou  est  susceptum  ab  ea,  vu  dies  poeni- 
teat.  Aniium  inlegrum  et  sex  uienses,  si  sic  voluerit 
foi  nicari,  et  non  potuit.  Si  quis  laicus  de  monasterio 
inonacham  duxerit  ftirtitn,  anl  inlretin  inonasletio, 
Deo  servire,  aut  hiimanuin  subeat  servilitiui.  Pe- 
ctinia  Eccicsiae  furata  seu  rapia  reddator  quadru- 
plum,  saccularihus  dtiplicet.  Qui  saepe  fiirlum  fece- 
ril,  vii  aiiuos  poeniteai,  vel  quoinodo  sacerdos  jtidi- 
caveril.  Idem  juxla  quod  compoui  debet  quibus 
nocuit.  Et  qui  furlum  faciebat,  poenitentia  ductus, 
seinper  debet  reconciliari  ei  quetn  oflendebat,  et 
restittiere  juxta  quod  eum  nocuit,  el  mulium  bre- 
viabit  pceuiteiitia  cjus.  Si  vero  noltierit,  aul  non 


uaverit,  el  pro  rcligione  sua  reliquias  de  itlo  fece- 
rii,  qula  inultum  jejunavit,  et  posiea  intellexerit, 
pcenilentiam  egeril,  reliqtiias  debel  igne  concrc- 
mare,  et  unum  annum  poenitere.  Si  hic  scil  ei 
negligii,  poenitentia  cominotus  xl  annis  pcenileaU 
Si  quis  a  fide  Dei  discesserit  sine  ulla  necessitale, 
et  pust  ex  toto  animo  poeniientiam  acceperit,  trt- 
bus  annis  cxtra  Ecclesiam,  el  vit  annis  in  Ecclesia 
poeniteat  inter  pocnitentes ;  el  duobus  annis  adboc 
exira  coinmuuionem,  uiium  inter  audientes  juxta 
Nicaenuin  concilium.  Qui  perjurium  facit  in  Ecclesia 
xi  annos  pceniteat :  qui  vero  in  necessitate  roactss 
sit  autem  quoddam  agere,  i  anno.  Qui  in  maaa 
hoiniuis  jurat,  nihil  est.  Si  vero  juraverit  in  maaa 


polest   constitutuni   tcmpus  poenitere  per  omnia ,  d  episcopi  vcl  presbyleri  aut  diacoui,  seu  in  altare, 


qui  ftiral  admonetur.  Det  cliam  pauperibus.  Jura- 
lus  consecraiam,  m  aunis  poeniteat,  sine  pingue- 
dine,  et  tun.*,  commuuicct.  Si  quis  ab  buereticis 
ordinaltis  fuerit,  iterum  debet  ordiuari,  si  irrepre- 
bensibilis  fuerit ;  deponi  oporlel.  Si  quis  a  catiio- 
Jica  Ecclesia  ad  haeresim  transierit,  et  postea  re- 
\ersus  fuerit,  iton  polesl  ordinari  nisi  per  longam 
poeuiienuam,  et  pro  magua  uecessiiate.  llunc  lu- 
uoccntius  papa,  nec  post  poeuiteuiiam  clericuui 
fKri,  canouum  atictoritate  asserit  permitti.  Qui 
fecerit  pa*cha  cum  Judaeis  quai  la  deciina  luna,  cx- 
termiuabilur  ab  omni  Ecclcsia  nisi  poenUentiam 
egerit  anle  morlem.  Si  oraveril  cum  illo  quasi 
cum  cJerico  culholico,  scplimana  poenitcat.  Si  vcro 


sive  in  cruce  consecrata,  i  aun.  poenileat;  pcrjura- 
loribus  vu.  De  his  qui  mulla  mala  feceriot,  id  est, 
Lomicidium ,  adulierium  cnm  muliere  et  pecca.... 
et  furiuin,  eaul  in  monasteriiim,  el  poenileaul  us- 
que  ad  moriem.  Quae  in  alia  proviucia,  quae  ab 
hoste  supcratur,  rapta  fuerint,  Id  est,  alio  rege 
superato,  terlia  pars  ejus  ad  Ecclesiam  tribuatur, 
vel  patiperibus.  Et  xl  diebus  agatur  pceuiieatia» 
quia  jussio  regis  erat.  Qui  sanguinem  aut  seiuea 
biberil,  iu  aunis  poenileal.  Malarum  cogitationuai 
iudul^entia  est  si  opere  non  implealur,  nec  con- 
seuset.il.  Duodecim  triduanae  pro  anno  i  pensanda 
suut.  Theodorus  laudavit.  Pusillanimit  qui  mandu- 
cat  carnem  intmuudam  aut  mortictnain  dilacera- 


«">  CANONES   PCENlTENTiALES.  446 

Um  a  bestiis,  xl  tlies  pceniteat.  Si  enira  neces-  A  vel  iu  profectione  iiineris  sine  bapiismo  moritur9 

deponaiur.  Similiter  qui  occidit  hominem,  vel  qui 


siias  cogit,  nihil  est.  El  qui  pro  necessiiate  mau- 
dncat  auimal  quod  immundum  videtur,  vel  aveiu, 
vel  bestiam,  non  nocet.  Pulex  si  cecid*rit  iu 
li«luorem,  tollatur  inde,  et  aspergatur  aqua  smcla 
si  vivens  sit.  Si  vero  morluus,  omiiis  liqtior  proji- 
cietur  foras.  Nec  bomiui  detur,  el  mundetur  vas. 
Simiiiter  cibus  ille  liquidus,  in  quo  inus,  vel  mu- 
stella  iiumersa  morilur,  purgetur  et  aspergatur 
aqua  sancta,  et  sumatur  si  uecessius  fuerit.  Si 
aves  stercoranlur  in  queiiiciiiique  liquoiem,  tolla- 
tur  abeo  stercus  el  sanciiticelur  aqua,  et  muiidiis 
crit  cibus.  Sanguinem  iuscius  sorbere  cuiii  saliva 
1.011  esl  peccatum.  Qui  sanguinel,  quocuuque  modo 
folluetur.  Imraundum  niliil  esl,  si  scit  :  pceuiteu- 
tia  detur  juxta  modum  pollutionis. 

De  sacerdotibut  qui  concupitcentiam  habenl. 
Sacerdos  si  tangendo  mulicrem  ac  oscitbmdo 
coinquinabilur,  xl  dies  poeuiteat.  Et  si  osculaius 
e*l  feminam  per  desiderium,  xx  dies  poeniteat.  Si 
pcr  eogitationera  fuderit  semen,  hebdomada  jeju- 
itet ;  irrilanle  manu,  xi  die<,  vcI  *»«u  "-  Si  pollutiis, 
iti  hebikimadas  jejunel.  Si  qttis  presbyler  poeuilen- 
tiain  morienlihus  abtieguverit,  reus  erit  anim&sune, 
quia  Domiuus  dicit :  /«  quacunque  hora  conversus 
fuerit  peccator,  tnta  vivet,  et  non  morietur  (Ezech. 
xxxni,  {%).  Vera  enim  coufessio  iu  iiltimo  tempore 
potest  esse  :  quia  Domiuus  noster  uon  solum  tem- 
uoris,  sed  et  cordis  inspeelor  est.  Sic  (latro)  in  liora 


fortiicalionem  facit,  deponalur.  Si  quis  viduam 
acceperit,  non  potest  ordinari,  sicut  bigami.  Si  quis 
bapiizat  per  temeritatein,  non  ordinatus,  abjicien- 
dus  cst  ab  Ecclesia,  el  nunquam  ordinelur.  Quibus 
b;iptiz:iti  sunt  ignoratis,  non  indigent  pro  eo  poeni- 
tentia,  nisi  quod  cecundum  canones  non  possunt 
ordinari,  nisi  magua  necessitas  cogat.  Qui  iterum 
baptizali  sunt  :  quasi  iteriim  Chrisium  crucifigant, 
vu  anuis  pceniteani,  iv  et  seua  feria  in  tribus 
quadragesimis.  Si  pro  vitio  aliquo  fuerit,  si  hic  pro 
mumlitia  licitum  putaverit,  111  annis  potniteat.  Qui 
operatur  die  Dominico,  vu  dies  poenheal,  aut  vapu- 
leutr.  Si  quis  in  die  Domiitico  per  uegligenliara 
B  jejunaverit,  bebdomada  toia  jcjunet.  Et  si  secunda, 
xx  dies  poeniteat.  Si  quinta  Dominica ,  xl  dies 
poeuiteat.  Si  quis  pro  damnalione  die  Domiuieo 
jtjunat,  siciit  Jud&us  abominetur  ab  omni  Ecclesia 
calbo  ica.  Si  conteinpserit,  et  indicavil  jejuuiuiu 
Ecclesta,  et  conlra  decreta  seniorum  fcceril  qua- 
dntgesimas,  xl  dies  pceniteat.  Si  intra  quadragesi* 
maui,  unum  aniium  poeniteat.  Si  frequent  r  f«  cerit, 
et  in  consuetudinem  feceril  ei,  eslerminabiiur  ab 
Ecclt*sia,  Domino  dicente :  Qui  tcandalizaverU  unum 
de  pusdlis  istis,  qui  in  me  credunt  (Mallh.  xvin,  6), 
etc. 

De  communione  Eucharintia?,  ut  sacrificio, 
Poeniieules  secundum  canones  non  debent  com- 
municare  ante  consummaiionem  poeniientiae.  His 


ultim:i,  confessione  uno  momento  meruit  esse  in      pro  misericordia  per  annum  vel  sex  inenses  licen^ 


paradiso.  Si  inonacbus  cum  mouaclia  foruicalioueiii 
ficieus,  vu  annos  poenileat.  Qui  per  violeutiam 
cogiutionis  semen  fuderit,  iii  dies  poeuiteat.  Si 
sccuuila  vice  ei  contigerit,  xl  dies,  aut  annuiu 
pcnmloat.  Si  plus  addantur,  jejuiiel  vel  uno  anno, 
▼••I  qiiadragesiutas  1 1.  Qui  se  ipsum  coinquinat  cxl 
dits  pceuileat.  Si  puer  est,  xx  dies  vapulelur.  Si 
Cttw  tttfdine,  iu  quadragesimas  vel  i  annum,  si 
frequentaverit.  Si  quis  renunliaverit  saeculnm,  et 
postea  retersus  in  sa?culutn  et  habilu,  si  monacbus 
e*t,  et  post  baee  poenitentiam  egerit,  x  anuos  poeni- 
teau  Si  probatus  fuerit  in  omni  poeuiteiitia,  in  la- 
crymis,  in  orationibus,  hiiiuanus  curatum  episco- 


tiain  damus.  Secundum  culpae  modum  tempcran- 
duui  est,  cito,  vel  tarde.  Qui  accepit  sacrificiuiu 
post  cibuni,  vu  ditbus  poeuiteat.  Otune  sacrificiuiu 
sordida  vdustate  corruptuni,  igni  comburenJum 
esl.  Si  casu,  ferai  vel  aves  devoraut,  ui  bebdoma- 
d  is  jejuiict.  Si  negligens,  iii  quadragesimas.  Si  quis 
vir  maritus,  vel  mulier  votura  habens  virginitatis 
jungitur  malrimouio,  iron  dimiltat  illum,  sed  iu 
annos  poenileal.  Mulier  non  licel  votuin  vovere 
sine  consensu  virt  :  sed  si  voluerit,  dimilti  potesl 
judicio  sacerdolis.  Ilulier  quae  se  more  fornicatio- 
nis  adulteram  conjuiixeiil,  aut  vu  aut  ni  aunos 
poeniteat,  sicul  foruicalor.  Sicut  et  illa  qua?  seraen 


p«is  potest  facere.  Si  inonacbus  non  fuit  quando  D  sui  in  cibo  miscei,  ut  ide:n  plus  amoris  accipial. 


recessit  ab  Ecclesia,  vu  anuis  poeniieal.  Si  quis 
episcopus  vel  presbyler  aut  diaconus  fomicationem 
fariens,  degradiri  debent,  el  poenitere.  Si  quis 
postquara  se  voverii,  s^ecularem  babitum  acceperit, 
item  ad  aliquem  gradum  accedere  omniuo  non 
debet.  Si  quis  presbylcroruin ,  aut  diaconoriim 
uxorem  extraneam  duxerii,  in  conscientia  popttli 
ueponatur.  Si  adulteriom  perpetraveril  cum  illa, 
et  iu  consrienlia  populi  devenerit,  projictaiur  extra 
Ecclesiam,  et  poeuiteat  iuter  laicos,  quandiu  vixe- 
rit.  Si  quis  concubinas  babuerit,  non  debel  onli  • 
nari.  Quicunque  enim  ptesbyter  in  propria  pro- 
rincia,  aut  in  alia,  et  ubicuuque  fuerit  inv  ntus, 
cooiuicndjlum  sibi   iufirmum  bapiizare  nolttcrii, 


Uxor  quaj  pro  remedio  sanguiuem  viri  sui  gustave- 
rii,  xviti  dies  pceniteat.  Mulieres  menstruo  lemporo 
non  intreut  in  ecclesiam,  neqtie  coinmuniceni,  nec 
laicae  nec  inonacbae;  el  si  ipsum  suinpserint,  iil 
hebdomadas  jejunent.  Similiter  poeniteat  quye  iutrat 
in  ecclesiam  aute  muudum  sauguinem  post  parluni, 
xl  dies  poeniteat.  Qui  nupserit  his  teuiporibus,  xxx 
dies  4>oeniteat.  Qui  nupserilj  die  Dominico,  tribus 
diebus  poeniteat.  Si  vir  cum  uxore  sua  retro  uupse» 
rit,  XLdies  poeniteal.Si  in  tergo  nupserit,  poenitero 
debel  quasi  ille  qui  cum  animalibus  coierit.  Si  quia 
furium  capilale  fecerit,  id  est ,  quadrupedia » 
vcl  domuin  effregerit,  v  aunis  poenileat,  m  ex 
his.... 


447  S.  IIIERONVMI  OPERUM  MANTISSA.  418 


ADMOMTIO   DE   SUBSEQUENTE   MAR I YROLOGIO. 


Suppositittis  Hieronymi  scripttg  lioc  nos  ?ccensemu*  sane  leclu  ttigtiiim,  el  honae  prae  caeteris  frugis 
opusrulum.  Excepimus  atilem  e\  editione  D.  Lucjp  Dacherii,  cujus  efiam  monitnm  de<crihere  hic '  Mlins 
duximus  •  qoam  nnstris  islhuc  verbis  admonere.  Tanium  .  quas  ille  pneieriniser.it,  duas  epistotas  tiae 
super  re,  falsis  Heliodori  et  Hicronymi  nomtnilms  iuseripms,  ftdjoiiximiis,  ul  ne  quid  deesset,  qood 
proposiio  nostro  intererat,  et  ad  colleclionem  universnm  srriptionum,  qnae  Hieronymo  tametsi  perperaro 
altributa»  suul,  perlincbat.  Consuli  de  his  poleruni,  quae  Baronius  cnpp.  5.  6  ct  7  prxfationis  ad  Roina- 
iium  Mnrtyrologinm,  satis  erudite  observavit.  Cauerum  pra?f:iitra  ita  est  Dacherius  :• 

Yelusltssimuiii  Marlyrologiitm.  S.  Hieronymo  aliribnium  reperi  quidem  in  cod.  monasterii  Corbeiensis 
scripto  ab  binc  circiter  annos  000  (quod  Hugo  Meuardus  prelo  iiiicrendum  paraverat)  :  at  na»  ego  tan- 
qtiam  geriuanuiii  felum  integruinve  cidem  [Doctori  nolim  asscrere,  ctnn  phtres  ipso  reccntiores  sanctos 
constct  diversis  lemporibus  lam  a  rlericisquam  a  monachis  pro  libiiti  fuisse  adjectos  ;  potissitne  palrono* 
aliosqne,  qtti  anniversario  culiu  cujusque  in  ecclcsiis  celfhruuior.  Siiiii'es  passa  suiil  accessiones  Bedav 
Usuardi,  Adonis  Marlyrologia;  quapropier  cogerentur  identidein  ernditi  viri  his  ipsis  Martyrologiis  fident 
denegare,  ni  adjecla  secemerent.  £o  quoque  ductus  animo,  complures  (non  lamen  omues)  Hierouymo 
oitate  posleriores,  prout  in  inente  venere,  miitalo  chataciere  notari  curavi,  qnod  et  ante  ute  prroiiterat 
pteritque  in  locis  Memrdus  uoster.  Et  paulo  post :  Qtiauqiiam  non  desuut  scripiores,  iique  viri  graves 
et  opiima*  nola\  qui  Hieroiiymuin  conscripsisse  Matlyrologium,  aut  ititeiprelein  fuisse  Eusebii,  fideni 
facianl.  Venerabilis  Beda  in  Retracl.  in  Acta  Apost.  c.  1  haec  ait  :  c  Asiipulalur  et  Irber  Martyrologfi, 
qui  Hieronyuii  notnine  ac  prafatione  atliiulatur  :  quamvis  idem  Hicronymtis  illius  lihri  non  auctor,  sett 
interpres;  Eusebius  aulem  auetor  exslitisse  narretur.  i  l.leiu  Martyrologiinu  laudal  iu  c.  G  Evangelii 
Marci,  Walafi  idtis  Strabo  in  libris  De  rebus  Eceles.  c.  28  ;  i  Hieroiiymus  afartyrologitnn,  secuius  Euse- 
bium  Ca;sariensein,  per  auni  circulum  couscripsil.  i  eic. 

Verumeiiiuivero  delettat  excerpere,  et  Prafationi  ineaj  insercre ,  praciptra  e  Dissertatione  t.  c. 
lleuiici  Yales  i  de  Martyrotogio  Romano,  quod  edidit  Rosweydtis,  testimonia,  tuin  propter  singularem 
rjus  doclrinam,  diligeuiiaiuque,  tum  propter  ainicitiae  itsuiii,  tuin  pnesertim  quod  validis  arguiiieiitit 
npertc  deiitonsirel,  ntilltiui  hactenus  Marlyrologium  noslro  antiquius  publicam  prodiisso  in  lucem. 
1'riiiium  iiaqne  probat  Ecilesiam  Komaiiaiu  oliui  propritun  ac  peculiare  nusuuam  habuisse  Martyrolo* 
giutn,  quo  uuiversa  uleretiir  Ecclesia ,  an  e  illud  quod  jussti  Xysii  V  ponlit.  maxitni  editum  estr  se4 
jiobdiores  Ecclesias  suos  semper  fastos  habuisse,  iu  quibus  et  epiicoporum  nomina  et  mariyriim,  qui 
«pud  ipsos  passi  fuerant,  natales  dies  etant  pr&scripti.  Deinde  latius  probat  Mariyrologium  quod  pubhcf 
juris  f  iciinus,  aucloriute  potissimum  Gregorii  Magm,  otunium  censeri  debere  veuistissimum,  ac  teiutt 
loitlem  rseicrurum.  c  Locus  Gregorii,  aii  Valesius,  ex  Epistola  ad  Eulogium  Alexaud.  Episcopum  sic 
habet  :  Nos  pene  ommum  Mart\jrum%  distinctis  per  singulot  dies  passwmbus,  collecta  in  uno  codic* 
nomina  habemus,  atque  quotidianis  diebus  in  eorum  veneratione  missarum  solemnia  agimus  ;  uon  tamen  im 
eodem  volumine  qui*  qualtter  sit  passus  indicatur,  sed  tautummodo  locut  passionis  ponitur.  Unde  /if,  «I 
mulli  ex  diotrsis  lerris  atque  provinciis  per  dies  («f  pr&dixi)  singulos  agnoscanlur  martyrio  corouati.  S$d 
htcc  habere  ros  beatitsimos  credimus.  Nullum  bic  verbum  de  Homano  Martyrologio,  etc.  Quare  Marlyro- 
l'»gium  illud  rujus  ibi  inemlnil  Gregorius,  nou  fuil  proprium  Ecciesi*  Rouianae,  sed  coiumune  COm  reli- 
quis  Occidenlalibus.  Hoc  autem  iiou  aLud  fuit  eo  tempore,  quam  Martyrologiuiu  B.  Hieronymi.  Da  noc 
igiiur  iiilelli^eiidus  esl  Gregorii  locus.  Certe  hoc  U.  Hierouyiiii  Martyrologium  iu  halia  atque  in  Occi- 
demis  partibus  vulgo  recepiutu  fuisse,  docet  Cassiodorus  iu  libro  De  divinis  lcctionibus,  cap.  32.  Ex  quo» 
coiligitur  Martyrologium  illud  licet  faUo  nouieu  Hieioiiytui  praferat,  umen  vetustissiiuuui  esse,  ac 
paulo  post  obiuim  ipstus  Hieronymi  a  nescio  quo  evulgatum.  Legimus  iliud  nuper,  a  Tiro  docttssme 
religiosissimoque  D.  L.  D.  ex  btbholbeca  S.  Geruiaui  nubis  commodaium  :  siiuulque  perspeximu,t,  veru» 
Gregorii  M.igui  huic  Martyrologio  egtegie  couveiiire.  Quod  eiiiiu  ait  Gregorius,  locum  dunlaxal  et  dieut 
passionis  iu  eo  volumiue  positum  fmsse,  id  in  illo  B.  Hieronyini  Manyroiogio  per&picue  depreheuditur. 
Deiude  quod  Gregorius  addit,  per  dies  singutos,  notaU  illic  fuisse  uiultorum  iuariyrum  uoiuiua,  id  etiam 
ternere  licet  in  illo  quod  dixi  Mariyrologto,  iu  quo  uullus  dies  est  siue  martyruiii  turma,  conlra  quam  iu 
Martyrologio  Hosweydi.  Quare  locus  Gregorii  M.  uullo  modo  accipi  potest  de  Martyrologio  ilio  quod  pro 
vetere  edidit  Ko^weydus  :  cum  in  illo  Ko»wcydi  Martyrologio  uuius  leie  maityris  noiiieo  singulis  diebu* 
.iscripium  sit.  i  Huc  usque  Valesius.  Caeiera  «jujb  ad  noblcjui  pr>posiiutn  uequaquaui  faciunt,  ue  sim 
prolixior,  atque  adeo  lectoci  laedium  genciem  prajlermitlo. 

Ex  his  omuihus  liquct  evideutissiuiet  ut  qoiJeui  sentio,  illos  haud  leviter  falli,  qui  autumant  eo  anti- 
quiora  esse  iiiartyroiogia,  quo  b.eviora;  scilicet  in  quibus  uuius  aut  alterius  saucti  noinen  tuilibet  diei 
assiguatur.  id  satte  iudubiialum  forsitau  esset  si  nuuc  iuariyrotogia  priini  vtl  secuudi  Christiaui  saeiuH 
habcremus.  At  cum  in  coiifesso  stl  apud  oinues  ;nite  Euseoii  tetupora  ullos  fastos,  uila  calendaria,  ulla 
tienique  niariyrologia  uullibi  gentium  rcpeiui,  faieiidtiiii  esl,  ac  certo  teuenduin,  quod  alurmat  ex 
Gregono  Valesius,  neinpe  illud  vetustius  ccnseudum  es»e  Murtyrvlogium,  in  quo  muttorum  simuL  marty- 
rum  nomina  per  singulos  anni  dies  descripiu  *uit%  addito  putsiunis  eoium  toco. 

Postremo  tu  uieudis  quibusdam  expurgareiu  niariyrologiuui  quod  eao,  stibsidii  oonnihil  attulere  folia 
in  aete  incisa  (u.ullo  licet  plunbus  nxvis  quam  noster  couex  a^peigantur),  qtt«K  ad  me  comiute  smgulari 
uiisit  Autueipia  vir  industriiis  et  ciarus  Baltazar  Morctus,  U.crouyuiiaui  Martyrologti  uiaxiiiiaiu  paneiu 
(oinplectenlia,  videlicel  ab  iintio  ad  XII  Kal.  J^lias.  Ea  Saxomcos  cuaracteres,  velui  exsUui  iii  u  s. 
uude  desuinptu  bunt,  referuut.  Et  hauc  iucidendi  cuiaiu  suscepiase  pareiiieiu  suum,  ut  houo  pubiico 
coubulerei,  iiuhi  asseruit  Moretus,  cum  auuo  pioxitue  elapso  uosiraui  Parisus  ioviscrct  Sait-Gcmaucubchi 
bo.iolhocam.  ....... 

1'iiulationi  line  ii  iinposueratn,  manumque  e  tabula  sustuleram,  cum  menses  Martyrologn,  qtit  m  pr.i- 
fj/i/^fo}>ts  <JL»*idcrantur  a  XH  Kal.  Julus  ad  liiiciu  us^ue,  K.  I1.  Joannes  Bollaudus  S.  J.  presbyter.  %.i- 


44) 


MARTYROLOGIUM  VETLS. 


450 


antiqua*  rei  peritissimus,  ac  diligens  indagator,  e  membranaceo  codice  exscripios,  tit  ip«uw  littetis 
inierpellaveram ,  transvehi  ad  me  quaula  poluil  dtligenti»  curavit.  Verum  <|ii>a  Martyrologimn 
prope  lotuni  Jam  lypis  erat  impressum  cuin  menses  illos  accepi,  nonuisi  perpaucas  poui  supplere 
Ucunas. 


EPISTOLA 

CMBOMATII  ET  HELIODORI  EPISCOPORUM  AD  BEATUM  HlE- 
BONYMUM,   DE   OPERE   MARTYROLOGII   COLLIGENDO. 

Domino  sancto  Patri   Hierouymo,   Chromatius  et 
Heliodorus  episcopi,  in  Domino  salutciu. 

Cura  religiosissimus  Auguslus  Tlieodosius  Medio- 
laui  urbem  csset  ingressus,  tiniversosque  1 1 a I i ;e 
episcopos  ad  se  invilassel,  et  ob  causam  aliquaniu- 
Jormn  episcoporum,  qui  ex  Ariana  faece  suas  animas 
inquinassenl,  inquirerel  :  comigit  et  noslram  par- 
viiaiem  iu  eodein  adesse  conciiio.  In  quo  cum 
dicenda  dicta  esseui,  et  definienJa  defiuila,  coepit 


Chrislianissimus  princvps  S.  Gregoritim  Cordu- 
bensis  Ecclesia?  in  eo  praferre  antisiiiem,  quod 
omui  die,  sive  non  jejunans,  maluliuas  ;  sive  j«*ju- 
nans,  vespertinas  .explicatis  tnissas,  eorum  iua>  ty- 
rum,  quorum  natalitia  essenl,  pliirimormii  nomina 
mcmorarel.  Faclumque  est  ul  omites  statueremus 
ad  tuam  scribere  cltariiaiem,  ut  famosissimos  fcria- 
les  de  archivio  S.  Eusebii  Caesareae  Palaesliiuc  epi- 
scopi  inqtiirens,  mariyrum  ad  nos  dirigas  festa  :  ut 
possimus  hoc  officium  per  ttiam  sanctam  industriaut 
melius  perfeciiusque  ad  honoretn  Dei  inattyribus 
exhibere. 


Bactenut  iltu  Sequitur  Hieromjmi  nomine  epiilola  hujutmodi  inseriplionh  tUulo  consignata : 
ikati  BtERO!if mi  sdper  eo  ipso  ad  eosdem  responsio.  B  eoruni  nomina   nieminissent  :  sludeiiles,  qui  dte 
Chromalio  et  Heliodoro  sanciis  episcopis,  Hiero-      'Pso« 


nymus  presbyter, 
Constal,  Doniinuiu  nostrum  Jesum  Christum 
«mni  die  martyrum  suorum  triumpbos  excipere, 
quonun  passiones  a  saitclo  Eusebio  Cxsariensi 
episcoao  seripias  reperimus.  Nam  Constaniiuus 
▲ugustns  cum  Cxsaream  fuisset  ingressu»,  et  dice- 
rcl  memorato  anlistiti,  ul  peteret  aliqua  beneficia 
Caesaricnsi  Ecclesi*  profutura,  legilur,  respondisse 
Eusebium  :  Opibus  suis  Ecciesiam  diiaiam,  nulia 
petendi  beneOcia  necessitatc  compelli  :  sibi  tamen 
desideriutu  immobile  exslilisse,  ut  quidquid  in  repu- 
blica  Eomana  gestum  sil  erga  sanctos  Dci,  judices 
jodicibus  succedentes  in  universo  orbe  Uomano, 


quo  sacrificium  offerreiur,  viciores  diaboli 
cxstitisseni,  el  mariyrii  sui  triumpho  pollemes, 
atque  ovantes  ad  regem  suutn  perveuisscnt  Cliri- 
stum.  Hac  de  causa  tiugiilorum  mensium,  singulo- 
rumque  dierum  festa  conscripsimus ,  ut  jubere 
dignabamini,  perennem  nostrae  parvitaiis  memo- 
riam  fore  credeutes  cuui  diehus  per  tol  annoruiu 
spatia  sancta  sauctorttin  nomina  fuerint  feslive  ce- 
lebrata.  El  quoniain  per  singulos  dies,  diversaruni 
provinciarum ,  diversarumque  urhium  plusquani 
oclingentorum ,  et  nongenlorum  martyrum  sunt 
noinina  nominata  :  ut  nullus  dies  sit,  qui  non  iuira 
quiugcnorum  numerum  reperiri  possil  ascriplus, 
exemplo  die  kalendarum  Jannariarum;  consideraus 


soilicita  perscrutatione,  inonumenta  pubiica  discu-  C  inter  innumerabiles  lurbas  lecloris  animum  inlra 

tiendo,  perquirerent;  et  qui  inartyrutn,  a  quo  ju- 

dice,  in  qua  provincia,  vel  civilale,  qua  die,  quave 

peneveranlia,  passionis  sua»  obtiiitierunt  paliuam, 

4e  ipsis  archivis  sublata  ipsi  Ensebio,  regio  jussu, 

dirigerenU  Unde  faclum  est,  nt  idoueus  rtluor 

«listens,  et  ecclesiasticam  historiam   reiexcret,  el 

«ntniuin    pene    martyruiii    provinciarum    omniiiui 

Roiitaiiarum  tiopxa  diligeus  hislnriojtraphus  de«Ia- 

nret :  qualenus  onmi  die  sacrilicium  Deu  oflfereuie», 


unum  nienseiu  posse  lassescere  :  ne  id  eveniai, 
breviter  et  succincle  eorum,  qui  suut  in  amplissima 
festivilate  in  suis  locis  lantum  prae  omnibus  memo 
ratus  sum,  ut  aiitputato  fastidio,  unus  de  ouuiibus 
suflkiat  libellus  ascriptus.  Sanc  in  prima  parte 
libelli,  omiiium  bealorum  aposlolorum  lesla  con- 
scrip«imus,  ul  dies  varii  non  videautur  dividcrc, 
quos  una  diguitas  apostolalus  in  cwh-sii  gloria 
fecit  esse  sublimes. 


MARTYROLOGIUM  VETUSTISSIMUM 

S.  HIERONYMI  PRESBYTEIU  NOMINE  INSIGNITUM. 


FESTA  APOSTOLORDM.  &     11  Kal.  Decembris.  Natalis  An  Jre®  aposioli  in  ci- 

In  vieem  Procemii.  vilaie  Pattas  provinciae  Achaiae. 

Tertio  Kal.  Jutii.  Romae   natalis   apostolorum  Kat.  Maii.  In  civilaie  Hierapoli  provinciae  A»i£t 

^etri  et  Pauli.  dcpositio  Philippi  apostoli  '. 

1  Phitipni  apoitoli.  Aliter  sar.e   Eusebius;   Philippum  eniiu,  non  apostolum,  sed  unum  e  soptem 
diiicums,  llierapoli  decessisse  dicit. 


J51 


S.  HIERONYMl  OPERUM  MANTISSA. 


va 


iii  Kal.  Januarii.  Natalis  Thomae  apostoli,  qui  A  Turonis  chitnte,  Perpetui  episcopi  et   co^ettori: 

Oia  iutula,  S.  Florenlii. 

nKal.Jan.  Carihagiue,  Donali,  Ccclesiini,  Sa- 
liimini.  Bononiae,  Gai,  Sereni.  Romae,  Donati, 
Pauli,  Rogata?,  Dominandac,  Hilarinae.  Et  depositie 
S.  Silvesui  episcopi  el  coufcssoris.  Relia,  Hermc- 
tis  exorciMae.In  provincia  Sicilia,  civitne  Cauna, 
Siepltani,  Poliani,  Atiali,  Fahiani,  Cornriii,  Sexii, 
Floridi,  Cottac,  Quintiaiii,  Blincrvini,  sancti  Se- 
quentis,  Ainonis,  Calvndionis,  Evelpisti,  Exupc- 
ranti,  Saiiiruini,  Agnetis,  Paiiliiue,  Donalas,  Nomi- 
nanilsp,  Rojyati.  Senonas  civitaie,  passiu  S.  Co- 
lumhae  virginis. 


passns  est  in  Imlia. 

\t  Kal.  Januarii.  Orriinalio  episcopatus  S.  Jarobi 
«posloli  fratris  Domini,  qui  ab  aposlolis  prinms  cx 
Jtitlaeis  Hierosolyma?.  esl  episcopus  orilinalus.  Et 
Assumptio  S.  Joannis  evangelislae  apud  Epliesr.m 
civilatem  cujus  scpulcro  manna  scaturil. 

vii  Kal.Augusti.  Nalalis  S.  Jaeobi  apostoli,  fra- 
tris  Joaunis  evangclistac. 

ix  Kal.  Sept.  Natalis  S.  BarlholomaVi  aposioli, 
qui  decollalus  est  in  Iudia  cilcriorc  pro  Cluisto, 
jussu  regis  Asiriagis. 

xi  Kal.  Octob.  Nalalis  S.  Blalihasi  apostoli,  ct 
cvaugelistap,  qui  pro  Clirisli  uomiue  passus  esl  in 
jElltiopia  ,  civitate  Tliariium. 

v  Ktd.  Novemb.  Nattlis  apostolorum  Simonis 
Chauanaei,  et  Juriae  Zelotis,  qui  a  temploium 
poiitificihus  occisi  sunl  in  Susia,  civiiaie  niagna 
apud  Persidem 


INCIPIT   MARTYROLOGIUM. 

vni  Kal.  Januarii.  Bethlchcm  nativitas  Salva- 
toris  nostri  Jesu  Cbristi  sccundum  carncm.  Romae 
Juvini,  Pas:oris,  Basilei,  Viriuriuse,  Achilct,  Eiui- 
ceti,  Sinfroniani,  Saturnini,  Timedi,  Ignalii,  Cy- 
riaci,  Gagi,  Janiiariae.  D.u.vi.  Et  in  coemetcrio 
Aproni;iui,  via  Lniina,  Roniac  passio  sauclae  Eu- 
geniae  virginis,  Synniae,  et  Auabtasiae.  Mediolant, 
Felicitatis.  Ei  in  PergamioS.  Salurnini.  Conslan- 
tincpoli,  S.  AiiiStasii.  %  C 

vii  Kal.  Jannarti.  In  urbc  Hicrosolymilana, 
vllla  Karargamala,  passio  S.  Stepbani  riiaconi, 
martyris  et  apostoli,  qui  lapidaius  est  a  Judaris. 
Roni.v,  dcpositio  S.  Dionysii.  Ilelia»,  Dorostoli. 
1  ii  Antiochia,  Jutiani,  Maitiani,  Neandri,  Janua- 
riae. 

yi  Kal.  Januarii.  Assumptio  S.  Joannis  evange- 
listae  apnd  Epbegum.  Et  ordiuatio  cpiscopatus  S. 
Jicohi  fralris  Domiui,  qtii  ab  apostolis  prinius  e*x 
Juriaeis  Uiero^olymis  est  episcopus  ordinatus,  el 
trmpore  pascliali   ncrlyrio  corouatus. 

v  Kal.  Junuarii.  B>  thlehcm,  natalis  sanclortim 
Infaniiiiin  et  Lactcniium,  qui  sub  IWode  pro 
Cbristo  passi  sunl.  Ancyra»  Galatiae.  Eulici  preshy- 
teri,   Domitiani    diacoui.    Et  in    Africa,  Castori,  ^  rit 


MfcNSIS   JANUARIUS. 

Habet  di«'S  trigiuta. 
Liltera  Indiclionit. 

Kal.  Jan.  Circumcisio  Domiui  nostri  Jesu  Cbristi 
secundiim  carncm.  ln  Oriente,  Siephani,  Niro- 
meriiae,  Kupbrosini  cpiscopi,  Primianl,  et  aliorum 
novem.  Iti  Retia ,  Eveniii,  Hertneiis.  Bunonian, 
Gai.Heraclii.  In  Arrica,  Victoris,  Felicis,  Narcissi, 
Argiri,  el  alioruin  (|uaiuor,  P;«patis,  Priiniaui, 
Saturuiui.  Iicm  Saiurnitii,  Vicloris,  Honorati, 
Lousi,  Hermeiis/Roma!  va  Appia,  cornnse  milituni 
trigiuta.  Ravcnnae,  depositio  sancti  S»-vcii  coitfet- 
soris.  Augustiduno,  depositio  B.  Agripini  episcopi. 
Jn  civitale  Ruspensi,  depohilio  beali  Fulgeutii  epi- 
tcopi  et  confessoris. 

iv  iVon.  Jan.  Antiocliiae,  Siridoni  cpiscopi  ejiis- 
dcm  loci.  Stratonici,  Macarii  Abbaiis, .  Saluri, 
Po<scs«oris,  Firiui,  Manimiani,  Aculionis,  Timo- 
Ibci,  Hcrr>sii.  Arthaxa,  Vitalis,  Acula?,  Tobi».  El 
in  yE:hiopia,  Rutulae,  Claudiae,  Aurigae,  Viutis. 
Hierosnlymae,  Stcpbaui. 

iii  Son.  Jan.  In  Hetlesponto,  civitatc  Parethia  %9 
Cyrici,  Primi,  Tuougeuis.  El  civitaic  Toniis, 
Cbiiidionis,  Eugenii,  Kodi,  et  trium  fralrum  Argei, 
Nanissi,  et  Marrellini  pueri,  Cbrtrtianifili  epi- 
scopi,  Eugeuli,  Rodouis.  In  Africa,  Lticidei,  Mat- 
tiatis,  Statuliani,  Consiantis,  PossessoriH,  Hilarini, 
Pennicae,  Firmi,  Candidi,  Rogaiiani,  Eugeui», 
Acutac.  liem  Candidi.  1'arisiit,  S.  Genovefm  rlr- 
ginis.  Vienna,  Beati  Florentii  ephcopi  et  confctso- 


Octavi,  Victoris,  Gal;c,  Rogaii,  Euschii,  Probatiy 
Januarii,  Salurii,  Calonis,  RestilulaR,  Saliirnini. 
Et  in  Thracia,  Gaiani,  Doiniiiae.  El  in  Eilcssa, 
translatio  corporis  S.  Tbomie  apostoli. 

iv  Kal.  Januarti.  In  Africa,  Domilii,  Vicluri, 
Cresccnli,  Primiani,  Libosi  episcopi,  Secundi, 
Saturuini,  Honorali,  Victuriae,  Saluri,  Felicis. 
Romac,  Felicis,  et  Bonifacii  episcopi  de  ordina- 
lione. 

mi  Kal.  Januarii.  In  Alexanriria ,  Mansueli, 
Securi,  Donati,  Honorati,  Policliti,  Appiandi, 
Screni,  Pauli,  Stepbani,  Papiani,  Cleti,  Clemeniis. 


u  Non.Jan.  In  Afiici,  Aquilini,  Gcrmini, 
E"gonii,  Maniani,  Quinii,  Tbeodoti,  in  Oricnt^ 
Rouoiiia  civitate,  Hermelis,  Agei,  Gai,  Pclri, 
Marci,  Sereni,  Senni,  Anastasiae. 

ATo».  Jan.  In  Africa,  Fclicis,  Sccundi,  Honori, 
Luciani,  Candidi,  Januarii,  Coelesfori,  Jocundi, 
Acmi,  Petri,  Marci,  Screni,  Senni,  Anastasiae. 
Ilierosolym;c,  Simeonis  prophetae,  curo  oblulit  ei 
Jcsum  Christum  Maria,  et  Joseph  :  et  depositto 
jpsius  prophctac.  Anliochicr,  depositio  S.  Simeonit 
monaclu,  et  confessoris,  qui  in  columna  sUtil. 

vin  Idus  Jan.    Epipbania    Domiui   nosiri    Jesu 


1  Civitatc  'Parothia.  Hoc  est,  in  insula  Peparetho. 


453  MAnTYKOLOGIUtf  VETUS.  4  4 

Cbristi.    In    Africa,   Fori,  Jocundi,   V%lri,  ll*rc\,  £  misfdepo$itio  S.  Remigiiep'$copietccnfessori$.ric- 
Acuti,   Januariae,   Juli,    llonori,    Anlonini.    Iiem 
Fori.  Apud  Sirmium,  Anastasise.  Aniiocliias  passio 


sanciorum  Juliani  el  Basilissae.  In  Iudia,  Gelsi 
pueri,  Juliani,  Anlonini.  Et  passio  sancia?  Fausla?, 
In  civitate  Redonat,  nalivitas  et  ordinalio  episcopa- 
tutf  el  trantitut  tancli  Melani  episcopi  el  confetto- 
ris.  qui  ibidem  celebralur. 

yii  Idut  Jan.  In  Nicomedia,  Luciuni  presbylcri, 
qoi  in  quatuor  paries  divisus  est.  Iu  Militana 
civitate,  natalit  S.  Poliocti,  Camlidtt.  ln  Mer^c lea 
civitate  Policostini.  Palladii,  C;indi'dai.  Alio  loco, 
Poliarti,  Filoronis,  Candidiaui,  Eutliyci. 

vi  Idus  Jan.  In  Graecia,  Ruslici,  PhUei,  Timo- 
thei,  Jocundi,  Ralilis,  Luci,  Petri,  Flori,  Anasia- 


tavis ,  dedicatio  batilicas  tancli  Amanlii. 

x\u  Kal.  Febr.  Romae  via  Silaria,  in  ceemtttrio 
Prscillx,  depositio  sancti  Marcelli  episcopi  et  coit- 
fessoris.  Via  Appia,  in  cocineterio  Calesti,  pa>si» 
sanciae  Martb.v,  Audeinas  nianyrum.  Yia  Cornelii 
iu  ccemeterio,  militum  novem,  et  aliorum  tredtcim, 
quorum  nomina  in  libro  vitae  tenentur  scrii-ta.  lu 
Africa,  Salurnini,  Faustini,  Flaviniai/i,  et  aliorum 
scx.  Arelate,  depositio  tancti  Uonorati  epitcvpi  et 
confetioru. 

xvi  Kul  Febr.  In  Afiica,  Micar,  Victoris,  MUlri.mi, 
Salvii,  Masilinni,  Yictoris,  TJiecos;e.  Fortunaia?,  Yt- 
neria?.  Satat,  Saturoini,  Uostesiani,  Leuci,  Missurani, 
Yinceniii,    Albae,   Mossei,  Ing^nulae,  Yictuiij».    lu 


siae.  El  alio  loco,  Satliei,  Marci.  Iu  Gallia,  civilalo  °  Orienle,  Nalaiis,  Rubenliaj,  ct  Marteri.  Iu  jEgypto, 


DeJloacus,  passio  sanclorum  Luciani,  Mariani,  et 
Jaliani,  mzrly  rum.  Auguttiduno,  deposiiio  B.  ALge- 
monii  epitcopi. 

v  idut  Jan.  In  Africa,  Epicleti,  Jocundi,  Qttinli, 
Secnndi,  Salurnini,  Yilalis.  Item  Qujnti,  Felicis, 
Artaxis,  Fortunati,  Ruslici,  Silli,  Quicli,et  aliorum 
teptem,  Mirtiatis,  Saiuri.  ln  Srayrna,  Revocati, 
Firmi,S  lli,  Possesstris,  Januarii,  Saturnini,  Saturj. 

iv  Idus  Jan.  In  Africa,  Revocati,  Firmi,  Niitbi, 
Poaaestorls,  et  aliorum  duorum.  Roina?,in  cceme- 
lerio  Calisti,  via  Appia,  depositio  Melciadis  episcopi. 
In  Africa,  Saluri,  Yaaliani,  Felicitalis,  Quinli,  quo- 
gesla  habet  Artalius. 


Tliebaide ,  dcposilio  Antonii  monacbi.  Liugo- 
nis ,  passio  sauctorum  germanoruin  inariyrum 
Speusippi,  Ilelasippi,  Melasippi,  Leouella,  Mconis, 
^Junelta.  Ei  depositio  saucli  Marcclli  episcopi.  ln 
Gallia,  civitate  Bituricat,  depotitio  sancti  Sulpilii 
episcopi  et  confessoris. 

xv  Kal.  Febr.  Dedicatio  calhtdrae  saucli  Petri 
aposloli,  qua  primo  Ron«  sedii.  Iu  Ponto  civilate 
Asiai,  Moysei,  Amonis,  Micae,  Asteri,  Forlunaii,  Ze- 
nonis,  Zosimi,  Meneampi,  Didali,  Yaleutis.  Et  pas- 
sio  saucti  Tyrsi  cum  sociis  suis  :  Leuci  et  Galliuici. 
In  Africa,  Seouisi,  Successi,  Yalentis,  Feleriani, 
Pauli,  Majuli,  Luci,  Yicturini,  Ilonorali,  Saturuhti, 
mldut  Jan.  In  Alexaodria,  Petri,  Severi,  sancii  C  Flori(JaB»  Lurici»  el  aliorum  quatuordecim.  Et  pas- 
Locii  confessoris,  et  Assolami,  Qainli.  In  Africa,      *io  S#  Priscae- 


Pbiloromi,  Ingenui,  Quinli,  Januari,  Salurnrni, 
YiaeaotiL  lo  Hispaniis,  Augenli,  Donati,  Augustini, 
Salvii,  Felieis,  Donati  presbyieri,  Flori,  Zemini, 
Paasalmi,  Eogenli,  Yictoris,  Stephani,  cl  atiorum 
(hsodecim.  Etdepositio  Uorteasis  episcopi. 

Pridie  Uus  Jan.  In  Acbaia,  Cyriaci,  Mosccnti,  Sa- 
tttri.  la  Africa,  Zotici,  Castoli,  Quinli,  Rogati,  Mo 
deali,  Ebiciani,  Carotlci,  Castolini,  In  ^gypio,  Pui- 
loroaai,  Zotici,  Castuli,  Pelri,  Aveirtini. 

Idms  Jan.  Iu  Afii  a,  L>genui,  Yincentii.  Sattii, 
Feflcilatis,  M.uksii.  In  C^mpanla,  Ni  apoli,  Gyriaci, 
Cimini,  Zotici,  Erisi,  CJoreri,  Ftlicis,  Januarii. 
Rom»,  Sccutida?,  Rogati.  Yia  La\icana,  coronae 
militom  quadragtnta.  Et  a  ibi,  Eoi,  Quomo,  Eononis. 
Piclavis,  dejositio  S.  Uilarii  cpiscopi  et  coiifesso- 
ris.  Ambianit,  inventio  S.  Firmini  epucopi  et  confet- 
lorts. 

ux  Kal.  Febr.  ln  Ant  ocbia,  Cleri  d  acoui  de  an- 
liquis  roultis  lormentis  passi,  et  in  mare  mcrsi.  Iu 
Africa,  Pauli,  Successi,  Yiciurini,  Suturi,  M  s^oris, 
Cerontii,  Lucriti,  Januarii,  Florida?,  Teocosa.».  Nuhe 
Campaniac.  sancti  Fclics.  Etai.bi,  dcposiiio  Eu^  b- 
t*%\  episcofi. 

ivm  Kal.  Febr.  In  jEgypio,  Cbrisconi,  Tyrsi, 
Leaci,  Gaiani,  Genonis,  Menelampi.  Et  iu  Orieule, 
Corneli  ,  C  -lesii,  et  cselerorum.  Antiochiae,  Leceri 
i>ac»,ni.  Et  alibi,  dejositio  Ab  cuc  projbtiae.  Rc- 


xiv  Kal.  Febr.  In  Africa,  Quin  i,  Pauli,  Geronti, 
Jduittarii,  Saturniui,  Succcssi,  Gernimi.r,  Terlulli, 
el  aliorum  muitorum.  Tibiritani,  Majuii,  Yicluriani, 
Ilonoraii,  Fortunati,  Julii,  Lucii,  Marcusii,  Publii, 
Felicis,  Gai,  Yitalis,  C»ssiani,  Yiclnris,  Secundi, 
Piimi,  IIi>paui ,  Caciuari.  Ilcm  Lucii,  Saturnina;, 
FlorMae,  Coele  ticaj,  Molu>ndlonis.  Hierosolymar, 
Mar  bai,  ei  M.uiae  sororutn  Lazari.  Cartlinginc,  Pi- 
paria',  Pia%  et  nliorum  Irigiula  octo.  Znsimi,  Mo- 
nclampi,  Tyberiani,  Fortnnati,  LngUuni,  ordinath 
e,  ucopatut  S.  Nicetis. 

xiu  Kal.  Febr.  Romae  in  cceineierio,  Fabiani  cpi* 
scopi,  ct  passio  sancli  Sebasliani  mar.yris.  Ji» 
D  cocmeltM  io,  Marii  ct  Marlbae  tixoris  ejtis,  Audif.n, 
ei  Abactic.  Nicoinedix,  Leontii,  B  ti,  Cyrtaci,  Urs>, 
Ce.ulci,  Ftrlicis  CcelidoniaB,  Mariiir,  Niceiii,  Nivc- 
duni,  Tyrsi,  Quiriaci,  Geliiuici.  Lugduuo  Galliee 
civitale,  CUmeutit  pretbyteri. 

xii  Kal.  Febr.  Romae,  passio  sanclic  Agnctis, 
virginis.  Et  natnlis  Fciicis,  Fruciuosi,  Celsiouis, 
Fclogicap,  Caeciliana',  Augurii,  M.irt.alis.  Ilem 
Felic  s,  Yili,  Cmdei,  Flora*,  Leontii,  Cyiiaci,  Fat.- 
slaci.  Nicomediae,  Detistisi  couicssoris.  ln  Airica, 
Solmoris,  ct  Ilernietis.  In  Hispauia  civiiate  Tnna 
cone,  passio  saiictoiuin  Frudiiosi  episcopi,  Augo;i, 
el  Eologi  diacooi,  Suttiruiui,  Quinti,  Mariui,  Dacii, 
S^t^yii,  Gaddiani,  C^leniaui,  Z:ibuii  ,  M.tminas, 
Yinccnlii,  Rogati,  Yicloris,  R-posiLc.P.imi,  Lucil^ 


455  S.  HIEROXYMl  GPERUM  MANTISSA.  lr.fi 

Majulini,    Honorati,    Marcusii,    Seconrii,  Ca*lini,  A  Iy«i  marlyris.  In  Africa,  Pelliani,  Cleri,  Felippiaii:, 
Gagi,  Caelestini,    Ermis  episcopi,   el    PuMi».  Iiem 


Leonlii.  Trecat,  pattio  S.  Patrocii  martyris.  Arvcr- 
iiis,  depotitio  Beati  Aviti  epitcopi. 

xi  Kal.  Febr.  In  Hispaniis,  civiiatc  Valcnlia, 
passio  sancli  Valerii  cpiscopi,  Vincentii  diaroni  et 
inartyris,  raarlyresque  octodecim  cum  sociiseorum. 
Quintiliani,  Cassiani ,  Maiutini ,  Puhlii,  Urbani, 
Martialis,  Fausli,  Pauli,  Successi,  Pelri,  Felicis, 
Januarii,  Primilivi,  Eboti,  Optali,  Caeciliani,  Fron- 
lonis,  Julii,  Januarii,  Luperci,  Apodimi,  Orionis, 
Mennonis,  Herinelis,  Januariae.  Et  in  Afrioa,  Quiri 
cuin  sociis  suis,  Gemelli,  Saluri,  Januarii,  Felicis, 
Ticii,  Flori,  Orionis.  Ad  Gemeilas,  Cletnentis,  S.i- 
turniiii,  Municipi. 

x  Kal.  Febr.  In  Mauritania,  civilate  Neocpsaria, 
passiosancti  Severiani.et  Aquilae  uxoris  ejus,  Belli, 
Munici,  Casluli,  Flori,  Satumini,  ttasilla?,  Anastasii 
mariyris.  Et  alioloco,Cornelii  cxorcist».  InAncyra 
Galatise,  Donaii,  Castuli,  Popicae,  Demati  cum  suis 
omnibus.  Kt  alio  loco,  passio  sanctorum  Eugenii, 
Emerentianse,  et  Macarii,  Pulvii  mariyrum. 

ix  Kat.  Febr.  ln  Anliochia,  passio  S.  Babylae 
episcopi  ctim  tribus  parvulis.  Et  in  civitate  Neo- 
csesaria,  Marduni,  Eugenii.  In  Africa,  Epiteli,  Rupi. 
C  irthagine,  Gelici.  Romse,  Felicissimi  cum  sociis 
tuis. 

viii  Kal.  Febr.  Nicomcdiae,  Biti.  Romae,  transla- 
lio  sancti  Panli    apostoli.  Carthagine,  Donati,  Se- 


el  nliorum  centum  viginii  quatuor.  Cald.  monaste- 

rio.  depoiitio  Badechildit  regince.  Corbei  nwnasttrio, 

dedicntio  Batilicte  tancli  Joannis  evnngrlittee. 

Pridie  Kal.  Febr.  In  Alexa  idri;»,  Tarsici,  Zolirif 

Ammonii,  Commini,  Cyriaci,  Gemiul.  Gelasi,  Hip- 

polyli,  Ursini,  Tyrsi.  El  passio  sanciorum  rnarty- 

rtiin  Gallinici,  et  aliorum  qu'«ndeciin  sacerdotum. 

In  Africa,  Vicloris,  Publii,  Saturnini,  et  Polycarpi, 

Gai. 

MfiNSIS  FEBRLARIUS. 

Habet  dies  xxvw. 

Kal.  Febr.  In  Gruecia,  sanciorum  Polycarpi  epf  - 
scopi,  Pueuis,  Dionysii.  Iiem  Dionysii  :  itcm  Pcenls, 
et  aliorum  quiudecim  mariyrntn.  In  Africa,  Pnblii, 
Satuniiiii,Mauiiniani,Libosi,  Vincentiae,  el altoniiii 
viginti  quatuor.  In  Ravenna,  Severl  episcnpt,  Vi- 
ctoris,  Luciaui,  Apollinaris,  Helarii,  Amons  Zolici, 
Cyriaci.  Item  Severi  confcssoris.  El  depositio  Pietl 
presbyleri  :  cl  pa*sio  sauctorutn  Vimleiuialis,  et 
Kugeoii.  In  Scotia  S  Brigida?  virginis. 

iv  Non.  Febr.  Purificalio  B.  Mariae,  quando  re- 
prspsenlatus  est  J«!sus  in  templo.  Iu  Africa,  natalis 
Vicloris,  Marini,  Honorati,  Urhani,  Hilarl,  Perpc- 
tua?,  Juiiana?,  Brivatulx,  el  alioruin  septuagintt 
quatuor  inartyrum.  Romae,  foro  Sinfronii,  via  Fla- 
niinia,  milliario  ab  urbe  centum  septuaginla  qoa- 
tuor,  Laurenlii,  Hippolyti.  El  natalis  S.  Fortunai», 
Feliciani,  Firmi,  Candidi,  Castulne,  Secnndse,  Cap- 


cundi,  Papiae.  In  Africa,  Epileli,  Publicani,  Saturi.  r  pa>,  Rogatianae,  Gai,  Gregori,  Felicitatis,   Placidi 


El  Pra>jecli  martgrit 

vu  Kal.  Febr.  In  Nic:ea  Smyrnnp,  passio  sancti 
Polycarpi  episcopi.  In  Campania,  Picleolis  \  Ar- 
thematis,  et  Armalac,  Donatae.  In  Laodicea,  Aithe- 
mii,  Fabiani,  Sabini,  Sidonis,  Macarii.  Ravennne, 
Antemasii,  Savini,  Leodocii,  Theogenis,  et  triginta 
sex  mariyrnin,  Bethlehein,  dormitio  S.  Paulae. 

yi  Kal.  Febr.  In  Africa,  Donati,  Datm,  Misuriani, 
Publii,  Victoris,  Quiniilli,  Puhliani,  Fesii,  Felicis* 
Vosouii,  Processi,  Veueriae,  Marinae,  Forlunati, 
Theosae,  Egodilis,  Secuudae,  Epictili,  Vinceniii, 
Rogati,  Primi,  Aurelii,  Helarii,  Perpetuae,  Juliauac, 
el  alioruin  quadraginta  quatuor.  Nicomediae,  Lenci. 
Iu   Apolonia,  Gallinici,  Lucii,  Hohorali,    Marusi, 


Item  Vicloris,  Martialis,  Corneliani,  Saluslii,  Msw 
rici;  Urbici,  PuBis,  Secundiani,  Ingenui,  Mustnhe, 
Victorias,  Houoriae,  Forosi,  Pruiii.  Iteui  Victoris 
Natalis,  Primi,  Helarii,  Rogatse,  Satumini.  Aiire- 
/tants,  depositio  tancti  Futculi  epitcopit  et  depotitio 
Sicarice  Deo  sacratce,  qnas  ibidem  obiit. 

iu  Non.  Febr.  In  Africa,  Felicls,  Celerinap,  FeH- 
citatis.  Vappingo,  Depotitio  Eporteredi,  Remedii. 
Lugduni  depotitio  B.  Lnpicini  episcopi. 

Pridie  Non.  Febr.  Foro  Simphronii,  nafalis  Ge- 
miui,  Gelari,  Magni,  Donalae,  Aqnilini,  Gemiui. 
hem   Donaiae,  Theinophili  episcopi  cura  Qlia  sua. 

iVoit.  Febr.  In  Sicilia,  Calana  civitaie,  passio 
aanci»  Agaihse  virginis,  Saturi,  Uevocali,  Gelasii, 


SjcuihII,  Casti,  Gai,   Ccelesiini.    Sulpicii  episcopi  D  Fclicis,  Saiuniini.  Iu   Orienie  Patras  civitate,  nr- 


et  co'ifessoris.  Et  dedicatio  batilUie  tancti  Victo- 
ri$. 

t  Kai.  Febr.  Roma?,  sanciae  Agueiis,  Juliani, 
Telliaui,  Reotti,  Telipiae,  Vincentia,  Victorini,  Se- 
cundi,  Papecauti,  Victoris,  iEmiliani,  et  aliorum 
triginta  quinque  martyrum. 

iv  Arfl/.  Febr.  In  Galba  civitate,  S.  Pauli.  In  Africa 
Perusiae,  Vutoris,  Honorali.  In  Tursia,  Constauti, 
Hippolyti  episcopi  de  anliquis.  Trcveris,  depositio 
B.  V.derii  episcopi  et  confcss. 

iii  Kal.  Febr.  ln  Antiocbia,  passio  sancti  Hippo- 


dinalio  episcopalus  sancti  Aiidrca?  episcopi  el  ronr- 
tyris.  Viennce,  depotilio  Aviti  episcopi  et  coafeuo- 
ris. 

viu  hlut  Febr.  Romae  via  Appia  in  ejusdem  coa- 
meterio,  passio  Soleris  virginis  el  niartyris.  lo 
Achaia  Saturnini,  Revocatae,  Victuriae.  In  Caisarea 
Cappadocia*,  passio  sanctorum  Dorothcae,  et  Theo- 
phili  Scholastici.  Syracusise,  passio  sanctse  Luciae 
virginis,  Anloliani,  Salurnini.  Elnone  monatterio, 
depositio  S.  Amandi  episcopi  et  con[essoris.  Attrebo- 
tist  depositio  S.  Vedatti  epitcopi  et  confettoris. 


1  In  Campania,  Pkteolit.  Hic  sanclum  quemdam, 
ctijus  nomen  essei  Picteolus,  meinorari  arbilratus 


est  Acherius  ;  at  legcndum  Puteolit,  qnae  urbs  est 
Camp.uiiir. 


457  MARTFROLOGIUM  VETUS.  4f8 

vb  Idus  Febr.  In  Britanniis,  civitate  Augusia  m-  ^  oonaginla  novem.In  Africa,  natalis  Yalcntiui.  In- 


UAis  Auguli  eplscopi,  Anatolii,  Andreae,  Ammonis, 
Sutiani,  Nepotiani,  Saturniui,  Lncii,  Saturnas. 

vi  Idus  Fcbr.  In  Armenia  minore,  naUlts  Dio- 
nysii,  JSmiliani,  Sebastiani.  Romas,  deposiiio  san- 
eti  Pauli  episcopi.  Et  alibi,  Lucii. 

v  Idus  Febr.  Suevo  apud  Cyprutn,naialis  Alexan- 
dri,  Amnionis,  Alexandriae,  Pauli,  Dionysii.  El  ad 
Membras  ',  Ammonis,  iEmiMant,  Lassae,  Poemi, 
Didymi.  Item  Ammonis,  et  aliorum  triginia  quatuor. 
Et  depositio  Thomae.  ln  jEgypto,  Juliani,  Plesci, 
Tliyrsi,  Roni,  Gcrmani,  Orfasi,  Miliguii,  Oridion, 
Agatbon,  Recumbi,  BasUmi,  Arinatae,  Prothiorion, 
Coloti,  Arali,  Theoniae,  Yppullusi,  SalurniJlne,  Epi- 
timi,  Serapion,  Liastinoni,  Papiae,  Pampiri,  Dios- 
rori,  Erodii,  PoUuion,  Petecon,  Decomim,  Dios-  B 
rodi,  Zotini,  Ciriaci,  Papiae.  /n  Parrona,  natalis 
Funei  confestorit. 

iv  Idm  Febr.  ln  Alexandria,  passio  Apoilonis, 
Prothei,  Orionis,  Plavi,  et  aliorum  viginli.  Ronue, 
Sotheril,  Zotici,  Jacinti,  Hirenei,  Diouysii.  In  Gan> 
pania,  natalis  Silvani  episcopi  et  coufessoris.  Be- 
tblehem,  suh  Herode  passio  sanciormn  Andreae, 


tcramne,  militum  quinquagiuU  quatuor.  Via  Flami- 
nia,  Atheiii,  Martiani,  Tbioni,  Gelerini,  Magni.  In 
Sicilia,  Egias,  Juliani,  passio  S.  Sereni  martyris. 
In  Alexandria,  Saturiiini,  Praconii,  Maxiroi. 

xv  Kal.  MartAu  AutiocUia,  natalis  Joseppi,  Dia- 
coni,  Zenonis,.  Apollonis,  Phoebi,  Romani,  Zosimi, 
Baradi,  Rufini,  Zosi  presbyteri.  Inleramne,  natalis 
sancta»  Agap<e  virginis,  Satiirnini,  Castulae,  Magni, 
Lucii,  Rogati,  Joannis,  et  aliorum  duodecim  mar- 
tyrum.  Barcinone  in  Ilispaniis,  passio  sanctae  Lo- 
quumfas.  In  Syria,  Aventi,  Sixti,  Pompini,  Gemelli, 
Victoris,  Gencrosi.  Item  Victoris,  Geinelliani,  Co- 
turni,  Castuli,  Januari,  et  deposilio  sancti  Silvi-  ' 
uii. 

xiv  Kal.  Mart.  ln  Britanniis,  natalis  sanctomm 
Fauslini,  Joveniiae.  Et  alibi,  .Blesi,  Donasi,  Diony- 
sii,  Hierappi,  Marttalis,  Nundinarii,  Prosiaui,  Pauli, 
Gallonis,  Honorii,  Jocundi,  Memii,  Vincenti,  Fru- 
etuoai,  Primi,  Gicili,  Fabiani,  Pauii,  Maxiuii, 
Urbani.  In  Hispania,  Barcinone,  passio  S.  Cucufatis. 
ln  Africa,  Maxiini.  Iicra  Yincentii,  Pauli,  Honorati, 
Mart.  hem  Maximi.  Item  Pauli,  Martialis,  Terapi, 


Apori.  Sanctonai  chitate,  depotitio  Urbani  episcopi     Marci,  Marpfriicomedia,  passio  S.  J1.lia1.2e  virgiuis 


«I  confessoris.  Et  Baidegundoe  abbaliuce. 

iii  Idus  Febr.  In  Apamia,  Poenis,  Eofraxi,  Arma- 
ut.  ln  Campania,  Basiliani,  Amantii,  Talici.  In 
Africa,  Victoris,  Felicis,  Januarii,  Vitalis,  Zotici, 
Ciriaci,  Ammouis,  Peliouici,  Basilii,  Germani. 
Rooiae,  Sorotedis. 

Pridi*  Idm  Febr.  In  Africa,  passio  S.  Domiani, 
ficturiae.  Gartbagine,  Posinni,  Modesti,  Revocali. 
lo  Aiexaudria,  Juliani,  Yictorls,  Felicis,  Secuudi, 
Severiani,  Carpori,  Gernii,  Quiriaci,  Amuiouls, 
Pampbili,  Dorotheae,  Theophili.  ltem  Juliani.  In 
Itatia,  Donati,  Heraclii,  Vincentii,  Susannx,  Or- 
banae,  Douats  Eulalise.  Et  depositio  sancti  Simpli- 
cli  episcopi. 

Idui  Febr.  In  Nicomedia,  passio  S.  Juliani.  In 
Alexandria,  Tulliani,  Ammonis.  Et  alibi,  naulis 
Uicenti,  Simpiicii.  Lugduno,  deposiiio  B.  Siephani 
epUcopi. 

xvi  Kal.  Jfariti.  ln  Tuscia,  Spolelo  civiute,  nata- 

lic  Viulis,  Cyriou.  Et  Martiaui,  Yiulis.  Inleramne, 

wia  Flaminia  ab  urbe  Roma  milliario  sexagesiuio  D 

quarto,  uaialis  S.  Vinceutii,  Taiici.  iu  Lycia,  na— 

ulia  sanctorum   martyrum  Germani,  Juliaui.   lu 

AJexandria,  uaulis  sanctorum   Basiani,  Tonioni, 

Moseoa,  Basimi,  Dionysii,  et  Ermon,  Arfasii.  item 

Dtonysii  episcopi,  Paulis,  Leviorii,  Orfasii,  Plebii. 

iiem  Dionysii  eptscopi,  Amandei.  lu  Militana  civi- 

Ute9  natalis  S.  Policti.   lu  Heraclea,  ualaiis   SS. 

Felicis,  Januarii.   in  Graecia,  Palladii,  Candidiaui, 

Poliarcti,  Filerouis.  Passauionas,  Jonas,    Ammo- 

nius.  Toppi,  Prodiii,  Pneconi,  Moysei,  Lectoris, 

Januarii.  In  civitale  Spolisio,  Vilaiis,  ct  miiitum 


ei  martyris.  Iteui  Marci,  Martialis,  Marcelli,  Donati, 
Sccundi,  Marcopi,  Lucellae.  itein  Secundt,  Maxiinse, 
Sauli,  Slupuris,  Mustaci,  Prasentis,  Secundae,  Ju- 
nellae,  et  cum  eis  cenlum  qulnquaginia  qualuor. 
Fisinari,  Pampbili,  Vaieutis  diaconi,  Seleuci,  Pro- 
£  iidi,  Tbeophili,  Juliani,  cum  iEgyptiis,  numero 
quinque  millum.  Et  aiibi,  depositio  Setradii  epi- 
scopi. 

xiu  Kal.  Manii.  In  Africa  civiUte  Concordi;r, 
passio  sanctorum  Donati,  Secuitdiani,  Pamphili.  Jn 
Aquileia,  Crisantiani,  Eutici,  Concordiae,  Justac, 
Roiuoli,  Saloni,  Silvani,  et  aliorum  octoginta  qua- 
tuor,  quorum  nbinina  Dcus  scit.  Et  alibi,  Januarii, 
Feliciaui.  Item  Jjnuarii,  Donati,  Casti.  Item  Douati, 
Yictoris,  Agapas,  Doiiatianae,  Guddinis,  Daiivi, 
Forluuiouis,  Marcelhe,  Quinliani,  Juliae.  item  Janua- 
rii, Crescenli,  Ccelcstiui  Saturni,  Giptoim,  Fdicita- 
tts,  Donatiaui,  Vicurnr,  Emiliae,  Bassulae,  Saturi, 
Ebasi,  Seiundi,  Felicis,  Octaviani,  Fanstini.  Albi- 
nae,  RogafMnas,  Vicluris,  Martii,  Ceiulae.  Rutulae 
Silvani,  Guovili. 

xii  KaLMarl.hi  Africa,natalis  sanctorum  Riruli, 
Silvani,  Clasici,  Secundini.Fructuli,  Damasi,Oiion. 
Interrapis,  Patili,  Maximi,  Marcelli  Marcobi,  Mar- 
ralis,  Gemiiti,  Rorauli,  Sivinae, C.istici,  Fructuli,  Ja- 
nuarii. 

xi  Kal.  Mart.  In  Africa,  natalts  sanctorum  Publif, 
Juliani,  Marttbi.  Iiem  Juliani,  Barecbei,  Marcelli, 
Tolii,  Lampasi,  Mijuli,  Julii,  Sattirniui. 

x  Kul.  Mart.  Apud  Cyprum,  nalalis  Polamiux, 
Missis,  Didymi,  Jocuudi,  Flori.  Romae  via   Appi;», 


\ 


1  Ad  Membras.  Fortc  ad  Mandras,  aU  Acherius. 
Uium  ejus  tioniiiiis  ;tgiiDM'o  haud  lon^c  a  Couslau- 

PiiTROL.  XXX. 


tinopoii ;  nn  vcro  illic  p  »ssi    sinl%  cyvvl  v\\i\vc  vs^v^- 
raninr  manyws,  a\\\  nxA^twvV. 


459  S.  IIIERONYMI  OPERIM  MANJISSA.  ifi* 

in  coemeterio  Calesti,  depositio  Gai  episcopi.  Et  A     v  Kal.  Mart.  In  Africa,  naUlis  sanctorum  Ponali, 


B 


alibi,   Victoris,  Coronae,  et  alioruin  deceni 

u  Kal.  Mart.  In  Africa,  natalis  sanctorum  Viru- 
li,  Secundini,  Servuli,  Syrici,  Felicis,  Jocundi,  Sa- 
turnini,  Fortunati,  et  aliorum  septemdecim.  Et 
alihi,  Victurini,  liappalici,  Pusitini,  Thedrae,  Cri- 
spini,  Petri,  Secundolae,  Dinaris,  Rustici,  Titi, 
Tumuli,  Massedi,  Jusli,  Securi.  Item,  Massedi, 
Gloriosi,  Alcialoris.  Item  Justi,  Amatoris,  Secundae, 
Syrici,  Jocundi. 

viii  Kal.  Mari.  Nataliscathedrae  S.  Petri  apostoli, 
qua  sedit  apud  Antiochiam.  Nicomediac,  natalis  Te- 
clae  virginis  discipulae  S.  Pauti  apostoli.  In  Africa, 
i.ataiis  sanctorum  Victurini,  Nuceri,  Palatini,  Do« 
nati,  Fortunae,  et  aliorum  viginti  novem.  Romae  via 
Tiburtina  ad  sanctum  Laurentiuin,  natalis  sanctae 
Concordiae,  Felicis.  Syrmia,  natalis  S.  Senerl,  et 
aliorum  sepluaginia  duo.  Item  Nicomedi ',  Euteri, 
Palatini,  Victorinae,  Paulae,  Emeril»,  Antoninae, 
Dativae,  Rogatiani,  Antigte,  Urbanae,  Maximae,  Ma- 
rioae,  Matronse,  Peregrinae  filiae,  Secundolae,  Justae, 
Castulae,  Florenti,  Victuriae,  Marcellini,  Castae,  Do- 
natulae,  Libosae,  Flaviani  mart.  Item  Donatae,  For- 
tunati,  Luciani,  Amiae,  Regina?,  Cyriaci,  Valerii, 
Gurgonii,  Felicis. 

vu  Kal.  Mart.  In  Pannoniis,  Seneroli,  Anligoni, 
Rutuli,  Libii,  Rogatiani.  In  Asia,  Polycarpi  epi- 
scopi,  cum  aliis  duodecim  martyribus.  Smyrnae, 
SS.  Erotis,  Garpori,  Geronli.  In  Africa,  Grisgoni, 
Zenonis,  Minandri,  Cariniani,  Arionis,  Hippolyti,  q 
Diolori,  Menelanti,  Athrorae,  Peiri,  Lambesis, 
Luciana?,  Felicis,  et  aliorum  triginta  sex.  In  Asia, 
Gosconi,  Synorus,  Heruli,  Zononis,  Menalippi, 
Sinentis,  Syrici  cutn  sociis. 

vi  KaL  M*rt.  NaUjisMaithiae  apostoii.  InCaesarei 
Cappadociae,  nataiis  saactorum  Eruti,  Sergii.  Roinae, 
Absolonas  in  porlo,  Primitivae.  Nicomed*we,  Editii, 
Palphetri ,  Luciani ,  Felicis  ,  Urbani ,  Marthae  , 
Grescentiae,  Florenlinae,  Rotagulae,  Donaiulae.  hein 
Donatulae,  Marcellinae,  Rommodi,  Felicianae,  Ninae, 
Gasti,  Jafferis,  Tulliani,  Juliani,  Juliae,  Innulae, 
Gahis,  Exuppi,  Daciani,  Flaviani,  Januarii,  Secu- 
ris,  Diddi,  Sellaris,  Subitanae,  Geniellianae,  Fortu- 
natae,  Peregrinae,  Viclurici,  Maxenfii,  Gegoli,  Julia» 


Justi,  Rutili,  Herenei,  Pisioni,  Aurili,  Prtaotl, 
Ingenuae,  el  aliorum  quadraginta  quinque.  Et  alibi, 
lugpnae,  Fortunatae,  Pussinni,  He.reuei.Uem  Justi, 
Crescenti,  Rogati,  Aniani.  Januariae,  Lucio^ae.  Item 
Forluuaii,  Victorini.  Ip  Pampbilia,  natalis  sancto- 
runi  Ne^toris,  et  Castae,  Claudianu 

iv  Kal.  Mart.  Nalalis  sanctorum  Alexandri,  Nc- 
storis,  Theonis,  Epion,  Justi,  Donaiivi,  Ampliati. 
Ingenui,  Epion,  Anti,  Fortunati,  et  aiiorum  viginti 
septem.  In  Alexandria,  Felicis  cum  sociis  suis. 

iu  Kal.  Mart.  In  Tbessalonica,  naialis  sanetorufll 
Alexandri,  Antigoni,  Abundantii,  Titiani,  Migiri, 
Severiani,  Gaiani,  Fortunionis,  Jauuarii,  Luciosar, 
Rutuli.  In  Africa,  Dionysii,  ot  aliomm  irigiuti 
quatuor.  In  civitate  Sinyrna  Asiae,  nalalis  sanctoruui 
Serviliaui.  Datiani,  Leandri,  Menelajnpi. 

Pridie  Kal.  Mart.  Natalis  sanctorum  Celeris,  P«- 
pilli,  Cai,  Serapionis,  Justi  Opoti,  Cluudiani,  T|ieo* 
phiii,  Victurini,  Saluriiini,  Euticiae,  Astulae,  Mu- 
stilae,  Alexaudri,  Victuri,  Secundiilae,  Nicufori, 
Diodori,  Papiae,  Macariae,  Felicis,  Eunuculi,  Ja- 
uuarii,  Quintiani,  Mansueti,  Hermetis,  Gittei,  Do- 
nati,  Serviliae,  Veneriae,  Basilla?.  Item  Serviliae. 
ltem  Veneriae,  Jaiuiariae,  Sterculae,  §ilviaiii,  |la- 
niroe,  Ruflnae,  Leandri. 

MENSIS  MARTIUS. 
Uabet  dies  xxxi. 

Kul.  Martii.  Natalis  sanctorum  Leonis,  Donaii, 
Abundantii,  Adrusti,  Carisii,  Nicofori,  Donatellae, 
et  aliorum  iiovein  Mart.  In  ^frica,  Adriani,  Vic^uri, 
SecuiidiUa*,  Massiliae,  Hermetis,  GhiUei,  Felicis, 
Eunuculi,  Januarii  ciim  aliis  triginta  qualuor.  Jm* 
degavis  civiiate,  devositio  sancti  Albini  episcopi  it 
confessoris, 

vi  Non.  Mart.  Jorgi,  Herculi,  Absolomi,  ^rtnti^ 
Lucii,  Primiiivi,  Secundulae,   Jauuariae,   Laeiosae. 

v  JSon.  Mart.  Felicis,  Luciolae,  Julii,  Foriuiuiii, 
Mariiani,  Maniae,  Hierotis,  Autigoni,  Januarii,  Tu- 
tella?,  Gabiani,  Quiri,  Julii,  Marini.  Item  Felicts, 
Floriani,  Donati,  Forluui,  Helbiani,  Gagi,  Paula?# 
Gajosae,  Gallosae,  Gallae,  Lupicini.  In  Africa,  Ga- 
jolse,  Felicis,  dcpositio  reliquorum.  Eremitae,  Celli* 


Item  Luciani,   Honorati,   Flaviaui,  Felicis,  Satqri,  D  doni.  Iiem  Felicis,  Saviuiani,  Galogori.  Item  Eme* 


Fclicissimi,  Vicloris,  Mariae,  Januariae^  Rufiniani, 
Fortunati',  Aurili ,  Rutili ,  Faustini.  Nicomediae, 
natalis  sanctorum  martyrum  Oceani  preshyteri,  Pe- 
tri  Palaiihi,  JEvitii.  In  iEgyplo,  nalalis  sanciorum 
Victoriui,  Victoris,  Niuivitae,  Nicophori,  Claudiant, 
Pioscori,  Sarapiouis. 

1  ltem  Nicomedi.  Duplex  hoc  loco  librarii  a^aXfia, 
Acherium  in  duplicciu  errorem  induxit  :  nani  et 
Sicomedum  agnovit,  uhi  legendum  erat  Nicomedia, 
<]ua  in  urbe  passi  eraut  qui  uunc  recensentur 
martyres,  et  imer  eos  uuum  nuineravit,  cui  nomen 
ehset  Palatinus,  cum  iila  voce  Mariyrologii  scriptor 
nos  docerc  volueril,  Euterium  unum  fuisse,  ix 
?d>viv  paafXtxal;  otXEitac^,  ul  cum  Eusebio  Histor. 
£tcUs)a$t.  Jib.  vin^  cap.  1  loquar.  Idem  error  va- 


rili.  Item  Felicis.  Item  Ecaeledoni.  Item  Julii,  Felicis, 
Marini,  Donatae,  Nicefori,  Charissimi,  Claudiaiii, 
Papiae,  Luciolae,  Sabinianae,  Juuolae,  Aslerii,  Phocii, 
Georgii,  Isici,  Sisinni,  Casti,  Basilisoli,  Artilai,  An- 
tonii,  Cyrici,  Eutici,  Gorgonii,  Asclipii,  Fruniiuii 
Zosimi. 


r.its  locis  occurrit  ;  nam  et  sexlo  Kal.  Mart.  Penl 
Palatiui  iueniio  iit,  el  vi  Idus  Gurgoni  ilero  Pala- 
tini ;  qui  cum  inter  cuhicularios  Diocietiani  nuiue- 
remur  ab  Eusehio  lib.  laudato,  cap.  6,  conjicero 
non  immerito  possuinus,  uhicunque  Palatini  no- 
nien  hoc  in  Mariyrologio  legitur,  indiciri  iinum 
ex  iis  qui  imperalorihus  mitiibtrabaiil  in  palaiio ; 
sivc  ejus  nomeu  servelur  ut  Euterii,  Gaii,  Mari», 
etc. ,  sive  iliud  interceperit  oblivio. 


461  MARTYROLOGIUM   VETUS.  U2 

iv  Non.  Mart.  Nilalis  martyrum   nongentorum.  A  et aliorum  septem  suffhcaiorom. ln  Alexnndria,  Zmi 

Romae  deposilio  Julii  episcopi,  Roti,  el  ahorura  tri 

finta  noTem ;  Archelai,  £ai.  Paiatiui  in  mare  mersi, 


Asterit,  Uranii,  Sisinnii,  Pauli,  PhHippi.  Herifeli, 
Basiiii,  Tepicerii,  Gregorii,  Eurici,  Victuri,  Victo- 
rinf ,  Marii,  Monorati,  Aaclepidiani,  SUinnii,  Felicis, 
Lucii,  Gajosse,  Forlunatj.  ltem  Lncii,  Pelvianl,  Ru- 
slici,  Fluriani,  Donati,  Ilelariani.  Item  Forlunati. 
Iiein  Gaii,  Pylici,  Atilonii,  Fronimi,  Asclipiadis, 
FortnnioniSj  Gast),  Fortii,  tt  aliorum  novemdecim. 
fticomediae,  passio  sauctorum  Adriani  cum  aliis  tri- 
ginta  tribus.  • 

111  Non.  Mart.  In  Africa,  Adriani,  Evoli,  Eh- 
sebii,  Juliani,  Octavi.  Anliochiae^assio  sauctae  Fo- 
ca,  Rusiici,  Herebi,  Maris  Palatini,  et  aliorum  no-  . 


vem  Marl.  Antiochi,  Victoris,   Adriani   Pamphili,  B  papa*  bcalw  memoria*. 


episcopf,  Alexandri  diacoui,  Duni,  Nconas  diarm.i, 
Juli.  In  Africa,  Joannis,  et  aliortiu;  qtiadraginta  qu.i- 
tuor.  Et  in  Aibua,  Saiviani,  Andi,  Minandi.  Honie, 
depositio  sancti  Innocentii,  Itasi  episcopi,  Juliaui. 
In  Nicomedia,  Migdoui,  Eulrcii.  Item  Migdoni,  Ma- 
ximi.Domnaevirginis,  Rugiin,  Marii,Petri,  Smaragdi. 

Et  Vingelosini,  Hilarii,  Maiiae,  Ner Augiui, 

Dorothei,  Gurgoni,  Matuli.  In  Alexandria,  Orion 
diaconi,  Cai.  In  Asia,  Carpi,  Pelronii  episcopi, 
Firmi,  Pauli,  Agatoni,  Macedoni,  Pacriliae,  Modcsti 
presbyieri,  Domictani  prcsbyteri,  Zosiini  preshy- 
leri,  Eustasii  presbyleri,  Basilissac  uxoris  ejus, 
Felicionis,  Juviniani,  Helarii,  Coucessi.  Smyrn.e,  ' 
Pionis,  Metrodi.  Romm%    depotith   sancti  Cregorii 


Paiati,  Marli.  In  Antiochia,  Saturnini,  Justi,  Lm- 
cosjb,  Siriae,  Saturnini,  Martiui,  Petri,  Cariaihonis. 
Iiem,  Saturnini,  Martii,  et  aiiorum  duodecim  raar- 
tyrutd,  el  Barbalabiae. 

Pridte  Pibn.  Mart.  Nicomedia?,  Victoris,  Victo- 
riiii,  et  Neocepoli ,  Papife,  Alexandri,  Diodorj, 
Claudiani,  Carisii»  Item  CUudiani,  Mercurii,  Per- 
petuae,  Felicitatis ,  Jocundi,  Saturi.  Nicttmediae , 
Saturni,  Cassii,  Vicioris  cum  aliis  duobus  inarty- 
ribas,  Papiae,  Nicophori.  In  Ilalia,  Fila^oni»,  Vi- 
ctorini,  Hianuli,  Silvani,  Fermiae.  Item  Saturi,  Sa- 
iurnini,  Revocati ,  Planfagoni.  Italiae,  Petronii , 
Diodori,  Nigori,  et  Carisli,  Donaii,  Vibiani. 


mldut  Mart.  In  Nkomedia,  Macedonii  presbyteri, 
Malriciae  uxoris  illius,  el  Modestiae  filiae  Cionis  pre- 
sbyteri,  Saturniai,  Jamiarii,Salvii,  Petronii,  Mode- 
stini  Zosimi,  Eustasii  presbyteri,  et  Basilissse  uxoris 
ejus,  Eppopodi  dtaconi  cuni  aliis  duobus.  Geratila* 
cus,  Carpisti,  Galatae,  Deini&iani,  Hyremei,  Luce- 
teilae,  Zeddouis  presbyteri,  et  Patriciae  uxoris  ejus; 
Patyfrigiae.  Item  Basilissae,  Claonis,  Minervini.  Iu 
Nicara  civitate,  Teusete,  etHoristilii  ejus,  Theodori, 
^ymphodors,  Marci,  Arabae  :  ht  omues  igne  concre- 
mati.  Julii  episcopi,  Alexaudri,  Pionis,  Mariaecum 
aliis  duobus,  Dionis,  Trabiae,  Quarlae,  Misetnei, 
Nymphadobae,  Ariab«,   Pdenis,  Parlae,  Victuri*, 


Non.  Mart.  Africa,  Satiri,  Bevocati,  Jorundi,  Vi-  r  Victurini.  In  Thessalonica  civitate,  Alexandri,  Dio 


ctnrini,  Saturnini,  Servaui,  Rogati,  Croci.  In  An 
tiocbia,  Leuci*  Satiri,  Taiis,  Nestotis,  Equini,  Sa- 
lornlni,  Revocati,  Secundili,  kalici,  Jocundi.  In 
Hauritania,  civiiate  turbitanoruni,  passio  sanctarum 
Perpetuae  el  FelicKatis.  In  Thracia,  Dauda? :  Leu- 
nunculae,  Secundi,  Nesioris,  Artaxi,  Quinti.  Item 
Seciindi,  Serri,  Occaiis.  Itein  Dandae.  in  Africa, 
Sauri,  Silvani,  Rofati,  Manili. 

vin  ldus  Mari.  In  Nicomedta,  QuintiH  episcopi, 
Capiulini.  Iu  Africa,  Rbgatiani,  Felicial  item  Ro- 
gati,  Beromae,  Eremae,  Felicitaiis,  Urbani,  Cyrilli 
episcopi,  Silvaui,  et  oianili,  Datiaui. 

vu  Idus  Mart.  Ku  Ahnenia,  Sebasiiaui,  et  quadra- 
glnla  militum,  Juliaiii,  Ysici,  Cyrilli.  In  Africa,  Fe- 
licis,  Phillppi,  Cctle,  fcedis,  Ceudci,  Mariani,  Ko- 
gati,  Concessi,  Juvericulae. 

vi  IduMdrt.  In  Nicaea,  Gurgonii  Palatini,  Firmi. 
In  Antiochia,  Agapae  virgbis  el  marlyris,  Mariani. 
Smyrnab,  Plilonls.  ln  Persida,  numero  martyruin 
quadragillia septem.  InNicomedia,  Palatiui,  Rusiici, 
Pionis.  In  Alexandria,Eraciii,  Zusimi,  Alexaudri  et 
Gaioe. 

y  Idus  Mart.  Iu  Carlhagine,  Heraclii,  Zosimi, 
Alexandri,  Philomi  episcopi,  Candidi,  Valerii,  Qui- 
rilH,  Pelronii,  Gai,  Martiani,  Ysici,  Piperiouis,  et 
aliorumquindecim,Rogaii  el  Cendei.  In  Nicomedia, 
Eaouculi,  Euchi,  et  Gurgoioi,  Firmi,  Pauli,  For- 
tunati. 

iv  ldu$  Mari.  Iri  Nicomedia,  Egdoni  presbyteri, 


nysii.  lu  Nicomedia,  Eufrasiae,  Domitiani,  Macedoni, 
Pairiciae,  Lucii,  Duonii.  Item  Domitiani,  Scaierva;, 
Pactae,  Pioni,  Fronliui,  Callidi.  Itein  Dioni,  Sevc- 
rini,  Petroni  pueri,  Saiviani,  Juliani,  Felicis :  H  larii 
Concessi,  Martialia. 

Pridie  ldu%  M*rt.  Eufrosii,  Fruuimi,  Fortunionis. 
In  Nicomedia,  Felicissimi,  Dattvae,  Frontiiii,  Jo- 
cundi.ln  Afnca,  Dione,Alexandri,  Petri,  Mammeri, 
ei  Naboris  martyriim,  Fronlonis,  Mariae.  In  Tliessa- 
lonica,  Eufrasii,  Alexandri,  Frunimi,  Basilii.  In 
Antiorhia  Nicomediae,  Pions. 

Idus  Martiat.  Iu  Cappadocia  S.  Longiui  martyris. ' 
In  Cappadocia  Luc  i  epscopi  et  marlyris.  Fanstu?, 
Silvii,  liigenu;!!,  Januarii.  Carthagine,  Pauli,  Soluto- 
9  ris,  et  sanct  Jacobi  apostoli  fralrisDomini,  Alexan- 
dri,  Theohli.  Theotloli,  Petronii,  Manili.  Hieross- 
lyma,  Jacobi  apostoli,  Lucae  evangelisU*.  Obiit 
liatoldus  abbas  botus  memorice. 

xvii  Kol.  Aprilit.  Iu  Aquileia,  Hilarii,  Tasiani, 
Daiiani,  Juliani  martyria.  In  Nicomedia,  Caslorii, 
Dionysii,  Nonni,  Sereni,  Quiriaci,  Milisae,  Eugcniae, 
Juliani,  Asclippiodi,  Piouis;  ln  Graecia,  Cyriacae, 
Panpim,  Cassioni^.  Natale  tanctm  Gerirudit. 

xm  Kat.  April.  In  Nicomedia,  Dionysi,  Jauuarii, 
Nonn.T,  Cyriacae,  Victor.uae,  Mariae,  Basil.  .  .  .  In 
Aijttileia,  Larg :,  H.iarii,  Tiliani,  Caton,  Dativi,  Jo- 
cuinli.  Koinae,  Aiexai.dri  episcopi,  Theodoli  diacont. 
Depontio  Patricii  episcopi  et  confettorit. 

xv  Kal.  /iprit  .  Vw  AVrativtaA*,  ^a\\^\  te^V 


4G3 


S.  MERONYMi  OPERUM  MANTISSA. 


164 


Collolidiacoiii,Pjnipoli,  Mincpli,Rogatian»,  Quarli,  A  Dorothei,    Audacia»,    Mulesti.   lu    Tarso   Cicili*, 


Saturi,  Quintasi,  Marin;,  Jcmsoli,  Marti,  Itogati, 
Samphroni,  Aurili,  Capelledi,  Donysi,  Jannarii, 
Yicioris,  Vogonupti,  Samphori  cum  aliis  novem 
martyribus,  Mariae  cum  sociis  suis.  Iu  Nicomedia, 
Aprilis,  Servuli.  In  Caropania,  Quinli,  Kogaii,  In- 
gcnuae,  Quartilke,  Rogatae,  Luciani,  Aurili,  Satur- 
n*iii»  Victoris  et  Mauri.  In  Mauritania,  Currenli, 
Tinioihei,  et  Saldae,  Feliciani,  Jocundi. 

xiv  Kal.  April.  In  Caesarea  Cappadociae,  Theodoli 
presbyieri.  In  Africa,  Lucelli,  Bassi,  Fisciani,  Po- 
meni,  Joseri,  Apolloni,  Ammoni,  Saturnini,  Basiliae, 
et  aliorum  novem,  Tbeodori  episcopi,  Gagi,  Gadu- 
lini,  et  deposilio  sancli  Leonti  episcopi,  Sorenli» 
Quinli,  Quiutiiii,  Quartillae,  Marci  cum  aliis  novem  ; 
Florenli,  el  Vonocte.  & 

xiu  Kal.  April.  h\  Antiochia,sancti  Josephi,Lucae. 
In  Syria,  Pauli,  Cyrilli,  Eugenii,  Serapionis,  Ti- 
grini,  Claudii,  Eiuperi,  Viciurini,  Viclurici,  Do- 
nini. 

xii  Kat.  April.  In  Alexandria,  Serapionis  mona- 
chi,  Josephi,  Volotiani,  Philocali,  Cotiani,  Honis, 
Nonni,  Lucii,  Ammonii,  Philocarpi,  Amatoris.  Et 
depotitio  beati  Benedicti  abbaiis. 

\\Kal.  April.ln  Narbona  civitate,  natale  sancii 
Pauli  confessoris.  In  Africa,  Salurnini,  el  aliorum 
novem.  In  Sebastia,  Deeroni,  Orionis,  Ammonii. 

x  Kal.  April.  In  Africa,  nalale  S.  Fidelis.  fn 
Antiochia,  Tueodori  presbyteri.  In  Provincia,  Car- 
inilla?,   Pauli,  Caesariae,  Juliani,    Juli.  In    civitate  c  saloniea  Macedoniae,  Theodoli,  Agatophi,  Martis, 


Castorii,  Mcuelampi.  Caviltounot  depotit.  Gundi- 
brammi  regit.  ^ 

iv  Kal.  April.  In  Nicomedia,  Pastoris,  Victorini, 
Saturnini,  Julian.e,  et  aliorum'  quatuor  marlyruni. 
In  Antiochia,  Theodori  presbyteri,  Poenialia,  Ju- 
liani,  Achaci. 

iii  Kal.  April.  In  Thessalonica  civitate,  Domniui. 
Philippopoli,  Acaci  Palatini.  El  alibi,  Victoris  :  Mar- 
cellini,  Salulli,  Crusis,  Agalhouiae,  Aquilae  virginis, 
Salurnini,  Eulaliae  virginis.  Philippopoli,  Dalivi, 
Pasloris.  ln  Africa,  Anesi,  Felicis,  Prolidae,  Corne- 
liae,  Valeriae... 

MENSIS  APRILIS. 

Habet  dies  xxx. 

LUania  indicenda. 

Kal.  April.  In  Armenia,  natale  sanclorum  For- 
tuni,  Quintiani,  Victoris,  Secundi.  In  Heraciea 
civitate,  ilcm  Victoris,  Chioniae,  Agapae,  Haerenei, 
Casti.  ln  Thessalonica,  natale  fanctorum  Ingenuae, 
Saturnini,  Palrini,  Dionysii,  Panteri,  Alexandri.  lu 
iEgypto,  passio  sanctorum  Vicioris,  Siephaui... 
Iganau  monatlerio,  depotitio  Deati  Walurici  con* 
fettorit. 

iv  Non.  Apr.  In  Africa,  Sanctorura  Amphiani, 
Victoris  et  aliorum  qualuor  manyrum.  Et  alibi, 
Marcelli,  Salulli,  Marcellini,  Saturuini,  Quiriaci, 
Reginae,  Proculi,etaliorum  qualuordecim.  In  Thes- 


Casaria,  Agalii,  Alexandri.  Item  Fidelis,  Tyomoli, 
Diouysii.  Itein  Dionysii,  Rustici. 

ix  Kal.  April.  In  Syria,  Seluci.  In  Africa,  Agapiti, 
Molai,  Roinuli,  Physon,  Alexandri,  Diophy.  ln  Afri- 
ca,  Rogaij,  Catuhc,  Uti,  Victurini,  Saturnini.  Ilein 
Saturnini,  Saliloris,  Aprilis,  Joseph. 

vui  Kat.  April.  Hierosolyma,  Dominus  noster 
Jesus  Chrislus  crucilixus  esl.  Ei  Annunttatio  sanclae 
Mariae  per  angelum.  Et  passio  S.  Jacobi  aposioli, 
qui  ei  fraler  Domiui,  sicul  in  Actibus  apostolorum 
coiitinetur.  ln  Nicoroedia,  uatale  Dulae,  Victuriui, 
Alexandri,  Eufrasi,  Castulae,  Nicostrati,  Lucellae, 
et  quadringenlorum  martyrum,  sanctae  Tbeodolae, 
cl  depositio  Juviui  Burgundionis. 


Publii,  Valerii  cum  aliis  tribus.  Urbatii,  Juliani, 
Proculi,  Gagi,  Agapiii,  Dionysii,  et  aliorum  :  Gor- 
douioui,  Magni,  Juiii,  Donati.  Lugduno  Gallice% 
depositio  S.  Niceti  :  et  Luxotio  monatteriot  depositio 
Eustamabbatis. 

iii  Non.  Apr.  In  Sicilia,  nalalis  sanctoruin  Thoma?, 
Evagri,  Bcniguae,  Chrisli,  Arisli,  Sinnidiae,  Rufl, 
Patricii,  Zosiini.  ApuJ  Taurominitun  in  Sicilia, 
natalis  saucti  Prancati.  In  Moesia,  Agalhaeinerili  de 
antiquis.  In  Caesaria  Palaestinae,  natalis  Tlieodosia 
virginis.  In  Nicomedia,  Donati,  et  passio  Ainphiani 
martyris.  In  civitale  Euniis,  Evagri,  Benigui. 

u  Non.  Apr.  ln  Thessatonica,  natalis  sanclorum 
Agathouis  diaconi,  Theodoli.  Et  alihi.  Pauli,  Matu- 


vu  Kal.  April.  Romae,  in  coemelerio  ejusdem  via  £>  tiui.  Mediolano,  Urbani,  Salurnini,  Q.iintiliaui,  Pu- 


Lavicana,  natalesanclae  Castuloe,  Syrtniae.  In  Syr- 
luia,  Muuaii  presbytcri,  Maximae  uxoris  ejus,  Jo- 
cutidi.  In  Sihastia  civitaie,  Pelri  episcopi,  PaMilini. 
J ii  Thracia,  Sarmatiniae.  fn  Heraclea,  Martiani  epi- 
Kcopi.  Iii  Celer...  natale  sancti  Cassiani  episcopi. 
In  Antiochia,  Timolhei,  Diogenis,  Madiaride,  Ma- 
ximae,  Theodori  episcopi,  Hirini  diaconi,  Syrapio- 
nis,  Ammoni  lecloris,  Juliahi.  In  Africa,  Pictoi  is, 
Saturnini,  Soluloris  et  aliorum  quatuordecirn. 

vi  Kal.  April.  Jlierosolyma,  Resurreclio  Doniui 
nostri  Jesu  Christi.  In  Africa,  Romuli,  Aculi,  Ma- 
robi,  Pinnari,  Succcsti,  Misiae,  Malutinse,  Douati, 
Sfturnini. 

v   Knl.  April.  lu  Caesaria,  Rogati,   Atexaudri, 


hlii,  Ingenii,  Vicloris.  Successi,  Juliani,  el  aliorum 
duorum,  Palaliui,  Julii.  Mediolano,  depotilio  B. 
Ambrotii  epitcopi  et  confestoris. 

Nonis  Apr.  ln  Nicomedia,  natalis  sancli  Clau- 
diani.  Iu  ^Egypto,  ualalis  sancloruin  Marlianae,  Ni- 
canoris,  Apollouii.  Iu  Alexandria,  naialis  sanctorum 
Didyiui  presbyleri.  El  alibi,  Quinti,  Panchrali,  Suc* 
ccssi.  In  Sicilia,  natalis  sancti  Ilonorii  uiagni.  In 
Thessalonica,  nalalis  sanciarutu  virgiuutu  Chio.iia*, 
Herenje,  el  Agapae.  In  Crsaria,  Licla?,  et  natalis 
sancti  Amphiani.  In  Cilicia,  natalis  sanctoruin  Ta- 
raci,  Andronici,  Probi.  Et  alibi,  Arulli  episcopi  et 
coufessoris. 

vm  Idut  Apr.  In  Nicomedia,  Firuii,  Usnei  ept- 


46S  MARTYRQLOGIUM  VETUS.  463 

scopi,  llimnari,  Solutoris,  Quiriaci,  Moysi,  Romani,  A  Donatulae,  Victuris,  Agutina,  et  Terliae,  Maineri.  In 


Donati,  Sixti,  Victoris,  Cagi,  Saliri.  Et  in  Syrraia, 
Ruflnae,  Moderatae,  Romanae,  Secundi  cuin  aliis  se- 
ptem.  Ftorentini,  Geminiani,  Saturi.  In  Africa, 
natalis  sanctorum  Epiphanii  episcopi,  Donati,Sixli9 
Rofini,  Modesfce,  et  alioruin  uudecim.  luMacedonia, 
Thnothei,  Diogenis.  In  Alexandria,  naialis  sancti 
Clusi  presbyteri.  Pentapoli,  Timolhei,  Macariae,  Mar- 
liae,  Maximae.  Libyae  superioris,  natalis  Superiae, 
Tbeoilori  episcopi,  Herenei  diaconi,  Serapionis, 
Ammoni  lectoris,  Summislje,  Apricii,  Vicioris.  Et 
alibi»  natalis  sanctae  Marinae,  et  Teguliani,  Urbani. 
yii  ldut\  Apr.  In  Anliochia  Syrise,  natalis  sauclo- 
ruiH  Timolhci,  Diogenis,  Machariae,  Maximae.  Et 
alibi,  Leusi  presbyleri.  Libya  superiore,  Gopricae, 


Capua,  natalis  sanctorum  Cypriani,  Musculae,  Do- 
natae,  Novelli,  Januarii,  Silvani,  riuriani,  Saturi, 
Julii.  Et  alibi,  Piimi,  Ghari,  Cyrilli,  Machari,  Sli- 
lari,  Venusti.  Itein  Veuusti,  Julise,  Felicis,  Vere- 
cundae,  cum  aliis  uovem.  Eocapi,  Tertula?,  Anlo- 
niae,  Mustulae,  Migini.  Item  Donastae.Eialibi,  Euphi- 
niia»,  Macbari,  Primi,  et  alioruin  novcm.  In  Va- 
pingo  civilate,  dcpositio  B.  Consiantini  episcopi. 

Idus  Aprilis.  In  Calcedona,  natalis  sanctae  Euphe- 
miae,  el  Evapiae,  Secutoris.  Et  alibi,  Januarii,  Pauli, 
Passae,  Caroli,  Caritse,  Arobi,  Azatonicae,  Dccimi. 
Pcrgamo  A^iae,  Polycarpi  episcopi,  et  Pauli  dia- 
coni. 
^xvm  Kat.  Maii.  Romse,  via  Appia,  in  coemelctio 


Victoris,   Donati.    In   Alexandria,  natalis    sancti  fi  Praetextaii,   natalis  sanciormn  Tiburtii,  Valeriani, 


Pclusii  presbyleri. 

vi  Idus  Apr.  in  Africa,  nalalis  sanctorum  Timori, 
Moecbari,  Gonexi,  Maiimi.  Et  alibi,  Concessi,  Salu- 
toris,  Pinnari,  Ammoni,  Successi,  Donalae. 

t  Idus  Apr.  In  Syrmia,  natalis  quatuor  virginum, 
iinaruiii  nomina  Deus  scii.  Et  alibi,  Demetri  dia- 
coui,  Uilarii,  Goncessi,  Mari.  Syrmiuin,  Fortunati, 
Donati  et  alioruin  sex.  Ef  natalis  septem  virginum 
canonicarum.  ln  Ravenna,  dedicatio  oratorii  sancti 
Policti. 

iv  Idus  April.  In  Alexandria,  Apolloni&(presbyleri, 
Caiani,  Hilarii,  Dom.li  Goncessi,  Saiurnini,  Saluri. 
lo  Tliracia,  natalis  Gaiani.  In  Africa  martyrum  se- 
ptemdecim,  quorum  noroina    Dcus  scit.  Et   alibi, 


Maxiiui,  Quiriaci,  Oplali,  Pati,  Saturniui,  Marti:t\ 
Frontime,  Comiliae,  Condiloris,  Tituli.  Iutcramiic, 
Proculi,  Valentiui,  Pruusduci,  Laurini,  Domninae 
virginis  cum  suis  virgiuibus  simul  coronalae,  ct 
sancli  Valeriani.Etalibi.Optaii,  Saturniui,  Arcbilai, 
Simpbronii,  Fronlini,  Maximi,  Decimse,  Marliac, 
Cornilise.  Iit  Alexandria,  Froutouis  monacbi. 

xvn  Kal.  Maii.  Piceno,  in  aureo  inonle  Maronis, 
Messoris,  Proclinae,  Mosilis,  Jocundi.  In  Mesopota- 
ntia  Arcelai,  Cypriani,  Comaii,  Vironicae,  Acutae, 
Diogenis  diaconi  cum  duobus  fratribus.  In  Aniio- 
cbia  Syriae,  Prosduci,  Veronica?,  el  Dioninae  filiie 
ejus.  Octavi.T,  Polamiae,  Prudenli,  Foci,  Syri.  Iu 
Taudia  Galliciae,  Quoamali,  Arcelai,  Poiami,  Doua- 


Pinnati,  Successi,  Marcelli.  iu  Antiochia,  ualalis  ^  tellae.  Iu  Hispaniis,  Cxsariae,  passio  sanclorum  Lu- 


saocti  Tbeodori  presbyteri. 

111  Idus  April.  Iu  Mauritania,  naialis  Saloni, 
llaxiuii,  Helarii,  Concessi  cum  caeteris  sanctis,  et 
Domuini  episcopi.  In  Saloua  Dalmaliae,  Domioui 
episcopi,et  mililum  novein,  el  Dalinatae.  Iu  Africa, 
Fortunali,  Donali,  et  aliorum  duceulorum  quadia- 
ginia.  ln  Nicomedia,  natalis  sanctorum  Eusloi  prcs- 
byteri,  Nestoris,  Filoni,  Cauremouiae.  Lugduno  Gal- 
liae,  depositio  Siagrii  et  Palricii. 

Pridie  Idus  April.  In  Asia,  Pergamo,  natalis  san- 
ctoruin  Carpi  episcopi,  Pauli,  Isaacb,  Agathonis. 
Honiae  in  coemetcrio  Galepodii,  Lupicini.  Via  Aure- 
lia,  tertio  milliario,  depositio  Juliiepiscopi.  Etalibi, 


berci,  Apomidi  cum  duobus  fratribus,  Marliani. 
Itein  Martiani,  Felicis,  Fausli,  Fortuuati,  Silvani, 
Luciaui.  Gomali,  Parcilai,  Eouedis,  Micae,  Gallieui, 

Fausiini,  Luciani episcopi  et  confessoris,  ubi 

sunt  conditaereliquiaesancti  Joannis  evangelistae.  Et 
dedicatio  allaris  sancti  Juliani  martyris,  qui  Brivata? 
passus  esi. 

xvi  Kal.  Maii.  In  Acbaia,  Gorinthocivitate,  nata- 
lis  sanctorum  Calesti,  Carissi,  Leonidis,  Lola?, 
Tertiae,  Chrislianae,  Gallae,  Theodori,  Carissi, 
onniium  in  mare  mers.  Carilonis,  Coelestae  cuiu 
aliis,  Uuicae,  Galliniac,  Moniciae,  Nigiau.  Et  ulibi, 
Marliaui,  Eniani,    Felicis,  Uermogenis,   Vinceiilu, 


-Agapiti,  Bassi,  Juliaui,  Felicis,  Pauli,  Mauri,  iler-  jv  Tcrtii,   Calesli.  In  Mauriiania,  natalis  Basilia?.  lu 

«nlae»  Verecundae,  et  aliorum  numero  quadragiuta      ~  "  "         ~ 

«Iqo,  Quarti,  Salurnini,  Secundi,  Decimi,  Darii. 
ftceui  Secundi.  lteiu  Saturniui,  Quinli,  Dexlri,  Victo- 
•^is,  Donati,  Varici,  Bulti,  Ycnusti,  Titiani.  hem 
^r*icloris»  Sytillae,  Luci,  Jusli,  Orbanae.  I:em  Oi  banaef 
Aiarli,  Januarii,  Citlini,  Paterui,  Pacini,  Pulti, 
^durici,  Optati.  llem  Yictori,  Migone,  Demetri, 
Aflarci,  Flaviani,  Vitalis,  Dinalir,  Clenientiae,  Victu- 
*^iae,  Feliciae,  M.iximae,  Mustae.  Item  Marci,  lfono- 
^"ati,  Laurenli,  Arburi,  Crispini,  Terlii,  Quintulae, 
^Xestiluli,  Revocati,  Paterni,  Btitlasi,  Yarici,  Pauli, 

Optaii,  Speni,  Valenti,  Donati,  Manili,  Petri,  Felicis, 

^roculi.  Item    Douati,  GemelLe,  Evanti,   Lpzari, 
"Venusti,  Fluvini,  Rulini,  Grispini,  NaLuti,  Vi^tot i  i, 


Poulo,  lusclacelli,  Marlialis,  Felicis,  Forlunali, 
Silvaui,  Lui  iani,  Goamali,  Parcilai,  Leoncdis,  Mica?, 
Gailieni,  Martiani,  Faustini  et  Luciaui,  Jocundi. 

xv  Kal.  Maii.  ln  Antiocbia,  natalis  sancti  Pclii 
diaconi,  el  Hermogenis  ministri,  Pelri,  Fortunati, 
Martiani.  In  Africa,  Buruci,  Quinti,  Mappalict, 
Victurici,  Donati,Januarii,  Macori,  GaIli,Theodori, 
Juliani  presbyteri,  et  Meceoni,  Migini,  Diomedis, 
Fiiippiani. 

xiv  Kal.  Maii.  In  Salona  civitate,  nalalis  sanclo- 
rum  Seplimi  diaconi,  Viclurici.  Et  alibi,  Herraoge- 
nis,  Dtonysii.  In  Africa,  Yictoris,  Pamphili,  Donati, 
Januarii,  Micionis,  Domni,  Turomini,  Syrici,  Prl- 
s^iani,  Jo  undi.   Uovft»,  ^wmVvkvww  ^LX^wWwVv^  t> 


<67  S.  HI5R0HYHI  OPERUM  MANTLSSA.  4» 

Autbiae  matris  ejus,  Parlhenii,  Coloceri,  Febi,  Pro-  A  Misach,  Abdenago,  iteralo  noroine,  qiii  et  Anania», 


culi,  Apollonis,  Fortunati,  Crispini,  Expediti,  Map 
palici,  Viclurini,  el  Gagi.  Autitsiodor*  in  Gallia, 
dcdicaiio  altarii  teniorit  Eccletim. 

xiii  Kai.  Maii.  In  Militana  civiiate  Armeniae, 
ilermogenis,  Cai,  Ruti,  Expediti,  Aristonici,  Galata 
una  die  eoronatoium.  Militinse  Armenia?,  Rufi, 
Hitari,  Aristonici,  Fortunali,  Denali,  Gagi,  Maju- 
lini.  ln  Africa  Sereciani,  Donali,  Heladii.  Item  6ere- 
ciani,  et  ftermogenis  cum  aiiis  duobu*.  GaucolU 
beri,  nataJis  S.  Vincentii. 

xn  Kal.  Maii.  ln  Afriea,  natalis  sanctorum  Ser- 
viani,  Arajaci,SiIvaniani,  Forlunali,  Joaiinis,Ora- 
cii,  Donali,  Martia?,  Geniae,  Comeliae,  Gemina»,  Cor- 
n;lije,  Fortunati,  Vincenliae.  Romae,  depositio  sancli 


Azarias,  et  Misaliel,  in  Babylonia  ab  igne  ardenti 
liberati  sunt :  benedictus  Deus.  In  Lugiluno  Gallise, 
passio  sanctorum  Atexandri  c  um  aliis  numero  tri- 
gima  quatnor  :  Ei  dedicatio  cryplae,  ubi  corpora» 
eorum  requiescunt. 

vii  Kal.  Maii.  In  Syracusa  civitate  Siciliae,  na. 
lalis  sanctorum  Evodii,  llermogenis  r.passio  SL 
Georgir,  Calestae.  In  Africa,  Nubilis,  Marcae*  II er- 
menphi,  Fortunaii,  Jocundi.  Lugduno,  depotiii* 
beati  Ruttici  epitcopi.  Lctania  major. 

vi  KaL  Maiu  In  Axiopoli,  Aurelii.  In  Antio- 
ehia,  Leonidis,  Vendei,  Marii.  In  Africa,  Juli», 
Victuri,  Syrici,  Honorati,  Felicis,  Pauli,  Maximi, 
Victoris,  Simplici,  Pollionis,  Viti,  Caleudini,  Apol- 


Victoris  episcopi,  Felicis,  Alexandri,  Piipiae.  Ever-      lonl,  Martianae,  Felieissimae,  -et  Herniw,  Martiani, 


duno,  deposirio  saneti  Marcellini  episcopi,  et  con- 
fes3oris,  Silviani,  Tiriaci,  Donali,  Quinti.  Autisio- 
derocivilate,  deposilio  saucti  Martiui  presbyteri  et 
fonfessoris. 

xi  Kal.  Maii.  In  Alexandria  natalis  sauetornm 
Fortunati,  Arators  presbyleri,  Felicis  filii,  Viialis 
iu  careeroquiescentis.  Romae,  in  ceemeierio  Calesti 
via  Appia  nataKs  sanctorum  Valeriani,  Maxiiui,  Ti- 
btirtii,  Donati.  Ei  in  Tcrraciua  Cumpauiae,  naialis 
sutcti  Amphtlici,  Jocundi.  El  alibi  Victoris,  Papiae, 
Fclicis.  Et  alibi  depositio  Aprunculi  episcopi. 

x  Kal.  Maii.  In  Africa,  Silviani.  Civitate  Hicra- 
poli,  natalis  sancli  Pbilippi  apostoli.  Romae  in 
ccemeterio  Calesti,  via  Appa,  depositio  Gai  papae, 


Liclissimi,  Fimiae,  Felicis,  Germani,  Feticia»,  Eva- 
siae,  GemeUinae  curo  sociis  eorum,  Silvani.  Centuio 
mondtterio  in  Gallia9  depotitio  tancti  Rieharii. 

▼  Kal.  Maii.  In  civiute  Tarso  Ciliciae,  natalis 
sancti  Castori,  Germani.  In  Nicomedia,  Antliimt 
episcopi,  Stephani  episcopi,  Antonii  presbyteri.  In 
Lydia,  Genesi,  Sodails,  Zolici,  Marini,  Zeioni» 
Helpidii,  Eutbicii,  Lupicini.  Iu  Armenia,  civitale 
Miiitana,  Heremitis ,  Hilpidii,  Eppei  presbytern 
Hermogenis.  Et  alibi,  Mauri,  et  capti  Diacoui, 
Husandi,  Priani,  Cypri.  ln  ifigypto,  Nicomedia»; 
Victoris,  Maximi,  Marliani,  Pauli,  Germani  coui 
aliissex,  Gemellinae,  Laclissimae,  Felici*,  German», 
Felicis,  Evantiae,  Victurini,  Nicofori,   Dioscori, 


Primoli  Tierdiani.  Lugduno  Galliae,  passio  sancti      Papiae,  Serapiouis,  Joannis,  Julii.  In  Antiocbia» 


Epolidi.  Et  albi,  Leonidis,  Aratoris,  Quiriaci, 
Basiliae.  Jn  Senonis  civitate,  depotitio  Leonit  *pt- 
tcovi. 

ix  Kal.  MaH.  In  Afriea,  natalis  sanctoruin  Calu- 
l:n>,  Saturnini,  Ghori,  Felicis,  TlieonaR,  Tluodori, 
Viclorini,  Venusti,  Victuri,  Nabori,  Soluti,  Pleni, 
Silvii,  Felicis,  Vitalis,  Theodori,  Faustini,  Valerii, 
Ursi.  Romae,  Naboris.  item  Silvii.  Item  Vitaiis. 
Iiein  Felicis,  Nonnae.  In  Alexandria,  Coronae.  Va- 
icntia  civitate  in  Gallia,  natalis  Fejicis  Piesbyteri, 
Fortunaii  diaconi,  Achilei  diaconi,  et  commemo* 
ratio  Georgii  martyris. 

viii  Kal.  Maii.  In  Alexandria,  nataKs  sanctorum 


Thimiae,  Mauri,  Arri  diaconi,  Genonsi,  Sodalis. 

iv  Kal.  Maii.  In  Pannonia,  Eusebi  episcopi,  et 
Vitalis,  Pollionis.  In  Alexandria,  Victorini.  In 
Tarso  Ciliciae,  Malinae  cum  aliis  centum  seplua- 
ginta,  Afrosi,  Carillippi  presbyteri,  Agapi  lectu- 
r.s  ',  Eusebi  eunucbi.  In  Africa,  proviwciae  Dio- 
mediae,  natalis  sanctorum  Manilii,  Donati,  Maurtli» 
Luciani,  Viclorini,  Niciae  virgiuis,  et  aiiorum  du- 
centorum  octoginta  trium.  In  Betorive  civiiate,  de* 
posilio  S.  Eusebi  presbyleri. 

iii  Kat.  Maii.  In  Alexaudria,  natalis  S.  Germani 
presbyteri,  Prosduci  diaconi.  In  Nicomedia,  Pru- 
dentii,  Martialis,  Sabatii,  Eodomoni,  Bareli.  Item 


Cdtonae  virginis,  Vicloris,  Zoticiae,  Fortuni,  Donati,  5  Germani,  Filicosi,  Budenti,  Urbani,  et  Pigatac,  SuV 


Felicis,  Saturnini,  Secundi,  Silviani.  Item  Silviani, 
Rufinae,  Liberalis,  Meturi,  Toniti,  Firiani,  Baracbi, 
Vabori,  Fusci,  Naventi,  Sarani,  Forltini.  Itein  Do- 
jati,  Floriani,  Theoni  presbyteri.  In  Africa,  natalis 
iaiKforum  Faustini,  Victurini,  Saluni,  Tbeonae, 
Vaieriae,  Fortuni,  Pitbli,  Foriani,  Memmerl,  Fausti, 
tlaniae,  Saubaci*,  Theudestiae,  Valeriani,  Urbani, 
H«jrus,   Luci,  Victuris.  Et   in   boc  die,  Sydrach, 


Tani,  Jocl.  In  Africa,  Gtacti,  et  aliorum  sex  mar- 
tyrum.  El  Perusio  Tusciae,  Valentini,  Martiani, 
Bonoui,  Vitalis,  Augusli,  Victurini,  Manili,  Me* 
tronae  virginis,  Maculi,  Megini.  In  Alexandria, 
Pudenti,  Mirtiani,  Filocusae,  Theodosiae  virginis» 
Padis  cum  aiiis  duobus. 

Pridie  Kal.  Maii.  In  Alexandria,  Dorothei  presby- 
teri,  Rodociani  diaconi,  Victoris,  Teremi,  Martini, 


1  Agupi.  Elsi  a  nobis  n^mo  exspectet  ut  menda 
quibus  Mariyrologium  hoc  deforiuatur,  tollauiuS 
oiMnia,  vel  saileni  pleraque  :  lainen  occasionem, 
uhi  fce  offerl,  aliquid  monendi,  quod  leciori  pro- 
desse  queat,  nullain  praetermitiere  iioIuiimis.  Qua- 
MwLrcm  notamus  hoc  loco  errasbC  Actietiuni,  duiu 


duos  sancios  effinxit,  quorum  alter  lectures,  alter 
emiuchtis  diceietur  :  uam  ut  Mariyrologii  scriptor 
Carilippnm  presbyterum,  ita  Agapium  lectorem,  ei 
Kusebiuin  eunuchuui   fuissc  notavit.  Siatim   iefi. 

Provincias  Numidiat. 


ttt  S.  HIBRONYMI  OPERUM  MANTISSA.  472 

SecumJi,  MMiii,  Feliciae,  Maxima,  Datfvae,  Tuianae,  A     iv  ldut  Maii.  Romae,  naialis  sanctorum  Nerel 

cl  Achillei  fratrum.  El  alibi,  nalaiis  sancti  Pancra- 


Sectindolae,  Dativae,  Gundini,  Terluli,  Coelestini, 
Fatistiiii,  Januarii.  Item  Vicluris,  Zetulae,  Scial*, 
Fortuni,  Rogali,  Faustini,  Canerii,  Aaracbi,  Sid- 
diui.  Iiem  Ninae,  Tidi,  Miituni,  Syrici,  Rogatl,  Do- 
natae,  Bacci.  Item  Gadderi,  Breuri,  Donalae,  Spici, 
Rogaii,  Saturuinl,  G;uidiosae,  Vitalis,  Csecilix», 
Gallae,  Jauiiariae,  Seneri,  Rogati,  Matronicse,  Augu- 
siicias,  Siturnini,  ftufi,  Faustini,  Victoris,  Cil- 
tini,  Zaderi,  Anliqui.  Item  Ninae,  Saturi.  In  iEgy- 
pto,  Victoris,  Stepbani,  Januarii.  In  Sanconico, 
depositio  sancii  Martini,  Juliaui.  Autisiodero,  de- 
positio  Ilelailfi  episcopi.  Corbeia  monatterio,  trant- 
iatio  corpoiit  tancti  Centiani  martyrit. 
vn  ldu$  Maii.  \\\    Axiopoli  *,  Quirilli,  Quindei, 


tii,  Gradi  et  Soteris  Virginis,  Joannis,  Aekilits 
Moysei,  Afrodiii,  cum  aliis  numero  quingenti  qoa- 
tuor,  quorom  nomina  Deus  scit,  Alexandri,  Moisi- 
tis,  Julii.  In  Afrlca,  Prancati. 

111  Idut  Maii.  In  Alexandria,  natalis  sanctormn 
Afrodisii,  Agrippae,  Savint,  Grifl,  Lucii,  Cyrilbe, 
Cridulae,  cum  aliis  duobos,  Juvlni.  Trajecto  porta 
t»  Gallia9  depotiiio  tancti  Sertacii  epitcopi  et  eon~ 
fettori*.  In  Palaestina,  Taraci,  Probi,  et  Androniei. 
In  Polentia,  passio  sancli  Victoris  et  Satoruini. 
In  Alexandria,  Agrippae,  Veris,  Cyrilli,  Savini, 
Maximi,  Credili,  Gagi,  et  deposiiio  Sebastiani  epi- 
scopi.  In  civitate  Autitiodero,  depotitio  et    trantta- 


Zenoni.  Tarso  Ciliciae,  Afrodisi,  Jocundi,  Firmi.  B  tio  tancti  Marcelliani  epitcopi 


Mediolano,  apostolorum  Joannis,  Andreae,  el  Tho- 
mae,  iu  Basilica  ad  poriam  Romanarn.  Iu  Persida, 
Martyroin  trecentorum  decem.  Ccnstaniinopoli,  na- 
talis  sancti  Timotbei.  Roinae  via  Lalina,  Gordiani, 
Primuli,  aalalis  S.  Beaii  confessoris. 

vi  idut  Maii.  Romae  via  Latina,  in  coemeterio 
ejtisdeui,  natalis  Gordiani,  Julii.  In  coemeierio 
PraetexUii  Roinae,  naialis  sancii  Epimachi,  Majoris 
confessoris,  Quarti,  et  Quiuli,  et  Probatae,  Moeca?, 
Pelri,  Januarii,  Fortunionis,  Tecln?.  Axiopoli,  Cy- 
rilli,  Cendis,  Dionii,  Accisi,  Crispionii,  Zenonis, 
Afrodisi,  Privati,  Giddini,  Petri,  Salurnini,  Dativi, 
Foriiini,  Lucellap,  Maximae,  Malion.T,  Mutaci,  Ci- 


Pridie  Idut  Maii.  In  Syrla,  Victoris,  etCoronr, 
qui  simul  passi  sanl.  Iu  Africa  naialis  sancti  Se- 
cundiani,  Quarti,  Victoriani,  Januarii,  Medion,  Ale- 
xandri,  Afraniani,  Maxiniini,  Proculi,  Audacti, 
Adeodati.  In  Asia,  sancii  Maximini.  Mediolano, 
Victoris,  Timoris,  Felicis,  Rustici,  el  sanctorum 
Irecentorum  quatuor  mariyruin,  qui  cuin  S.  Cjriaco 
passi  sunt.  Arvernit%  dedicatio  ecctetim  S.  Aaricuta, 

Idut  Maii.  In  Syrmia,  Timotbei.  Et  alibi,  septem 
virginum,  Alexandri,  Digni,  Chr...  In  Sardinia, 
Simplicii.  In  porlu  Roinano,  Praestabilis,  Vicloris, 
Cyrici,  Jani,  Eracli.  Mediolano,  Vicioris.  Lampsa- 
co,  passio  sanciorum  Petri  et  Andreae,  Paull,  et 


ciii,    Viciuri,  Jauuari,    SacusaB,  Bonosse,    Victo-g  Dionysii,  Julii.  Auguttiduno,  Retici  epitcopi. 


rinae,  Majuli,  Constnntae,  Maximae,  Januarii, 
Gemlni,  Samini,  Peregrinae,  Eri,  Senteri,  Marulli, 
Felicis,  Indici,  Reflenti,  Tinni,  Felioni,  Tuinli,  Se- 
leuci,  Zetulae,  Januariae,  Forlunati,  Tedeiiac,  To- 
iiaii,  Rogaiae,  Pauiinae,  Januari,  Ninae,  Honori, 
Camlediae,  Secundi,  Saturuiui,  Donati,  Salmoris 
Frlicis,  Marcl,  Nappoli,  Coddei,  Dati,  Naso,  Mosi, 
Saluli,  Victuris,  Masuti,  Malchi,  Severi,  Martiani, 
Foriuni,  Saturi,  Quinlali,  Fidelis,  Severioli,  Quinti, 
F.iusti,  Donali,  Excruati,  Birici,  Sepiimi,  Lucini, 
Resiituti,  Dativi,  Januariae,  Ninae,  Felicis,  Saticae, 
Marcella?,  Tulae,  Matronae,  Lucusae,  Victuriae,  Fe- 
liciae,  Jocundae,  Gloriosae,  Rogatinae,  Victurinae, 
Juliae,  Primae,  Fortunali,   Mariae,  Rogatae,  Monui 


xvn  Kal.  Junii.  In  Isatiria,  sanctorum  Aquilinl, 
Victoriani,  Heraclii,  Pauiini,  Minermi.  ln  civitate 
Piceno,  Ausomi,  Fiorentii,  Diocletiani,  Meminii, 
Justi.  lu  civitale  Epbeso,  Mengenis,  Gaioni,  Juvini. 
In  civitnte  Coribosa,  Vincentii,  Nideruni,  Hereli, 
Pauli,  Mineri,  Aquili.  Item  Pauli,  Monorgi,  Gai. 
Iri  Autisiodero,  vico  Caiaco,  passio  sancti  PeregrinJ 
episcopi  primi  civitatis  ipsius.  Tricattino,  pattio  S. 
Fidoli  pretbyteri  et  confettorit. 

xvi  Kal.  Junii.  in  Alexandria,  Victoris,  Basiliae, 
Silvani.  In  Roroa,  Parthinii,  Gallicori,  Eponi,  Li- 
berii  episcopi.  Neveduno,  Heraclii,  Pauli,  Mioerii, 
Agulini,  Victoris,  Arthemii,  Calcori. 

xv  Kal.Jun.  In  Alexandria,  Potamonis  presby- 


Jacobi,  Sepiiuiiae,Maurelli,  Incidi,Tuni,Felicionis,  u  teri,  Hortasii,  Serapionis,  Panteri,  Dioscori,  Paroi, 
Seleugi,  Honorali,  Saturni,  Lucini,  Zeberiae,  Venu- 
iii,  Saturnini,  Quintulae*  Iiem  Cyrilli,  Dionysii.  El 
alibi  depositio  Juvenalis,  et  Job  propbetae. 

v  Idut  Maii.  In  Sirmia,  natalis  sancli]  Montani. 
In  Africa,  Majuli,  Victorini,  Fortunati,  Septimi, 
Julii,  Crispi»  Januariae,  Primuli,  Manili,  Nerei. 
Item  Manilis,  Victuriae,  Fortunati,  Januari,  Jo- 
cuudi,  Syppiani,  iEpimini.  Via  Salaria,  milliario 
viceshno  seeundo,  natalis  sancli  Antbimi.  In  Asia, 
natalis  sanctoram  Demetrii,  Taddei,  et  depositio 
Ncpotiani.  Vienn*,depotitio  Mamertifet  Mamertini 
epitcoporum. 


Pentecon  diaconi,  Cenron,  Dalivi,  Luci,  Maximae, 
Hermon  lecioris  cum  aliis  quatuor  martyribus.  In 
iEgypto,  Dioscori  lectoris,  qul  multa  passus  est. 
Constantinnpoli,  Effuci,  Serapiouis,  Bustasi  prcs- 
byteri,  Patamon,  Panteri,  Pelodondi,  Eran  lectoris, 
Dativi,  Martiani,  Luciosi,  Lucianae,  Eginae.  El  alibi, 
natalis  sanciorum  Cassi,  Victoris,  Juliani. 

xiv  Kal.  Jun.  Romae,  natalis  sanctorum  Caloceri, 
Parleini  eunuchoriim,  el  uxorum  corum.  Hi  sab 
Decio  imperaiore  occisi,  et  reqiiiescont  in  coemete- 
rio  juxta  viam  Appiam.  In  coemelerio  Ctlesti,  ria 
Appia,  Paterni,  Galicori,  Indi,  Seleuei,  Felkia, 


1  Axiopoli.  E*  urbe  Moesiae  Axiopoli  Axiopolum  martyrem  fecerat  Acherius. 


475  S.  HKRONYMI  OPERTJM  MANTISSA.  (76 

roedis  martyris,  Extiperanti,  EraeKae.  In  Thessato-  A  Saturnini,  cnm  aliis  scxaginla  septem,  Juviniani, 
nica,  Luciae  virginis,  et  Auceiae  regis  Barbari,  Ro-  Satiirnini,  Oratii,  Latinae,  Sabiny,  et  depositio 
gati,  Germani,  Silvani,  Bullodi,  Ceciria»,  Tertoli,  Marcellmi,  Jocnndi,  Jntii.  1»  civitate  Caesaria,  Tha- 
Lantap,  Vi<  turiae,  Gai,  Forliiiiati,  Masimr,  Rogalav  mati,  Honorati,  Seleuci,  Porflri,  Pnamtti,  Pale- 
Paulinae,  Agap  ae,  Casiuhe,  Colciisra,  Noveila»,  Aga-      r  ni,  tiog.iise.  In  Campania,  Herasmi  episcopi.  Ltr- 


pae,  Carrae,  Urariae,  Bublasae,  Fortunati,  Mariini, 
S*turnini,  Baiani,  Rogaliani,  Hnnorati.  hem  Mar- 
ti.ini,  Salumini,  Pnntini,  Pauli,  Peirouii,  Rulira?, 
Quietiae,  Jauuariae»  Novelli.  Iiem  Januariw,  S:i*iae, 
Fedosaej  Vuturinae,  Malronae,  Caslulae,  Ropariani, 
Qwinti,  Marci,  Geminae.  liem  Pauli,  Marlialis,  Mi- 
tuni,  Verici,  Cassi.  Item  Saturnini,  Felicis.  llent 
Martiani.  luin  ..  Rogaii,  Jaunis.  Ilem  Foriiinnii, 
Maitiani,  Saulis,  Casti.  Item  Januarii,  Douati.  Hor- 
tensi.  1'nn    Saiurnini,    Martini,' Malcbi,  Silvaoi, 


gituno  Gal  ine,  qnadraginla,  et  sex  niariyrum,  boe 
est,  Rogatiani  epfecopi,  Zachariae  preshyterf,  Velhi, 
flacharii,  Asclipiadiii.  Silvii,  Priui,  Ulpii,  Vitalit, 
Commhii,  Oclobris,  Pbilomini,  Genilni,  Julia?,  AI- 
bhiae,  Gratae,  Miliani,  Poiami.e,  Pompeiar,  Rodiani, 
Blissi,  Quartae,  Maternae,  Nilpis  diaconi,  Maluri, 
Albi,  Alexamlrr,  Poliief,  Blamlinir  Justi.  Hi  stint, 
qu  in  carcere  spiritiiin  reddiderunt  :  Aristei,  Cor- 
n.li,  Zosimi,  Tiii,  Joli,  Zotici,  Apolloni,  Germi- 
uiani,  Juliae,  Atisoniae.   Item    Em**Hae,   Jainnki 


Quinii,  Felicia»,  Sillesae.  1  em  Januarae.  Foriunatae,  8  Pbmpeiac,  Domuae,  Amiliae,  Justae,    Tiophiinae,  An- 
Viciuria»,    Marhe,   Primae,  Gemeilinae,    Faustini.      loniae,  Ninae.  Lugdiino,    Vincenln,   Niiwe,    Prisci, 


llem  Novellae,  Donaiellae,  Getuli,  Rarici,  Urhani, 
Romani,  Primia*,  Tertulae.  Item  Castae,  Maximae. 
Item  Orbani,  Optaias  Matroiiae,  Melosae,  Meluni, 
M  losi,  S  cuudi,  Gemellinae.  Iiem  Urhani,  Satur- 
nini,  Juli,  Surdidae,  Silvanae,  Rofinae,  Nmae,  Sepa- 
ci,  Vincenti,  Prisci,  Hilari,  Felicis,  Gastulae,  Arabi, 
Publi,  cum  aliis  rentom  viginti,  Lupi,  cuin  aliis 
duodecim  ;  Catullui, Blosi,  Martiani,  Haiani, 


Sepace,  Hilari,  Felicis,  Castulae,  Epagali,  Ameliae, 
Donati.  Et  alibi,  depositio  Barba>runi  presbyteri, 
Humati,  Evasi,  Honoraiae,  Vincentiae.  Romae,  mar- 
tyrum  quadraginta   octo. 

iii  Non.  Jun.  In  Afrlca,  Quirini,  Abidiani,  Gai, 
Donati,  Nepori,  Papozinci,  Januariae,  Demetriae,  et 
aliorum  centum  quadraginla  septem ;  sauctae  Juiia- 
nae  virginis  et  martyris.  Apud  Arecium  civitatem 


Marcelliani,  Fledi.  Itein  Marcelliani,  Casti,  Marci,  Tusciae,  Laurentii.  Natalis  sancli  Tboinae  aposloli. 

Majuri,  Proculi,  Pagati,  Tertii,  Silissae,  Festulae,  Romae,  Marcelli,  Avidi,  Gai,  Donati,  Mefomi,  Passc- 

Majosae,  Timothet,  Marceliinae,    Rutili,  Germani,  mi,  Saturni,  Januarii,   Victuriae,  Viriani,    Donatt, 

Joannis,cuinaIiisnouaginia.Vierina,Claudiiepiscopi.  Urbani,  Felicis,  Veneriae,    Rogalianae,  Fortunati, 
iv  Non.  Junia$.  Romapt  Marcellini  presbyteri,  et  g  Extricati,  Victuiina,  Gorgoniae,  Togae,  Felicitatis» 

Petri  exorcistae,  et  Marcellini   presbyleri,  Tomaii,  Valeriae,  Priscae,  Paulae,  Foriunati,  Donali,  Vicm- 

Rogati,  cum   aliis   quadraginta   duobus,  Secuudi,  riae,  Senerei,  Cassiani,  Quinti,   Zetulae,  Victurint» 

Max  mae,  Martiani,  Silvini,  Flaviaui,  Pauli,  Petri,  Silvani,  Gagiae,  Rogatiani,  Aurili,  Apronf,  Nabori, 

Victuriae,  Malronse,  Faustae,  Estricat»,  Antoninae,  Quinti,  Meluanac,  Libosi,  Emerili,  Sexuti,  Fructi, 

Saiuruinae,  Donatae,  Redttctae,  Maximae.  Ilem  Sa-  Severi,  Secundi.  ItemJanuari,  Flori,  Tylurii,  Dona- 

turnini,  Pauli,  Juliae,  Florenlini,  Fonunati,  Maxi-  tae,  Januariae,  Severae,  Honoratae,  Saturnini,  Victu- 

mae,  Urbanae,  Felicissimae,  Justae,  Flaviae,  Matronae,  riae,  Fortunatse,    Publi,    Romani,  Pelri,   Veriani, 

Martiae,  Valenlinae,  Fortunati,  Venustae,  Donatae,  Apronii   cum  aliis  octoginta   quatuor.    Emaritae, 

Mariae,  Gallie«,  Tertuli,  Vatalica?,  Evantii.    Itenr  Septimini,  Saturnini,  Amasii,  Orasi,  Luciani.  A«r#- 

Juliae,  Sammalae,  Possinna?.  Item  Salurninae,  Concor*  Uanit  cititate,  depotilio  tancti  Lttfardi  epitcopi. 

diae.  Item  Donatae,  Felicis,Valentini,Jaiiuariae,  Maslil*  Pridie  Non.  Jun.  Neveduno  civitale,  Zotlci,  Atla- 

lae,Luci.ItemMariae,  Marcellae,  Proci,Datulae,Victu.  li,  Eutici,  Amasi,  Quirini,  Juliae,  Salurnlnl,   Gad- 

riae,  Joviani.  Item  Maximae,  Felicisjertulae,  Castuli-  duni,  Ninitae,  Fonunioni,  et  aliorum  viginti  octo» 

nae  Gaudoli,  Modiani,Justi,  Saturi.  ItemSaturi,  Felh-  Cypriani  episcopi,  Ebusti,  Ruslici,  Silvii.  In  Sabaria 
cis,Dor.atae,Jaiioari,Fortunati,Satiirnini.IiemJulitty-D  civitaie,  Quirini.  Romae,  natalis  sanctiPieti,  Arecii, 

Ninae,  honoriae,  Donatae,  Calponiae,  Extricaiae,  Fe-  Daciani.  In  Sicilia,  natatis  sanctorum   Eipergenti, 

licis,  Saturnini,  Donatae,  Cenoni,  Primosi,  Secundi,  Christae,  Italii,  Philippi,  Eustici,  Ruslici,  Rostuli» 

Jjnuariae,  Rogatae,  Fausti,  Foutei,  Tertuli,  Paulae,  Juliae,  Saturniriap,  Jejaconi,  Maenae,  Fortoni,  Cre- 

Rogatae.  liem  Secundae,  Januariae,-  Martialis,  Feli-  sccntiae,  Jocundiani.  In   Sabaria  civitate,  Rustali* 


c  s.  item  Felicis,  Fortunatae,  Januariae,  Adjntori, 
Fortunati,  Nomilise,  Paulae,  Rogaiae,  Victuriae,  Do- 
naii,  Mavori,  Pussi,  Primae,  Urbani,  Tuvini,  Ja- 
nuarii,  Sintionis,  Juli;e,  Marlimae,  Nondinari,  Ca- 
sii,  Dati,  Florentinae,  Victuriae,  Piscinae,  Castulae, 
Saturnini,  Victtiriani,  Forinnali,  Ninae,  Nundime, 
Saturninae,   Caeciliaa,  Marinae,    Luciosae,  Feliciae, 


cinn  aliis  duolms. 

Non.  Jun.  In  iEgypto,  MartianL  Nigrandf,  et 
Apollonii,  Feliculae,  Joci.  In  Africa,  Evast,  Pritatl, 
Romse  milliario  septimo,  Filocola?,  Felrcitatis,  Pap- 
piae,  Gregorii,  Gai,  Rutiani,  Saturnini,  Rogatae, 
lletari,  Victuri,  Mustuli,  Ingeni,  Secundi,  Manri, 
Urbici,  Secundiani,  Castulse,  Candidae,  Prim;e,  Fe- 


Maximae,  Primae,  Formh.as,  Evasi,  Seldini,  TertH,  licianae,  Forlunalae,  Martiali,  Juliani,  Nicandi»,  Sa- 
Fusci,  Marcellinae,  JusUp,  Evasiae,  Siniiici*.  Ru-  cri.  In  lstria,  Zoli,  Saluri,  Timini,  Saturni,  Servi- 
diliae,  Mariae,  Salpurnix,   Caslulse,  Qastuli.  Item      lii,  Felicis,  Silvani,  Forinnati,  Mammcri :  Corbeto, 


477  MARTYROLOGJUM  VETUS*  178 

tr$m$Utio  tor+orU  utruii  PrmeordH  ccn(e$$ori$,  Et  A  nis,  Mir»,  Valcrfae,  Mariiae.  lo.gicttSa  civftile,  Sa- 

turnini,  Cendei.  ln  Anliochia,  Cyrici,  Juliae  matris 


dcpo$iUo  $aueU  BonifacH  archiepitcopi. 

*iii  ldu$.Jun.  Neveduno,  Amanlii,  Lucii,  Alexan- 
drt,  Alexandriae,  Donatae,  Peregriae.  Passio  sancto- 
ruio  martyrum  Yineentii  episcopi,  et  Benigni  dia- 
roni.  In  Africa,  Zoiici,  Camasi,  Pbilippi,  Attali. 
Graliauopoli,  deposltio  Caerati  episcopi.  Et  alibi  dc» 
potitio  B.  Claudii  epitcopi. 

vn  Idu$  Jun.  In  Byzanlio  civilale,  Pauli,  Foriu- 
na>i,  Marci,  Primosi,  Achaci  monachi.  In  Africa, 
Vieiuri,  Evasi,  Privati,  Januarii,  Donaue,  Spissinse, 
Quirilli.  Iu  Caesaria  Cappadociae,  Luciani  mariyris. 
vi  irfus  Jun.  In  iEgypto,  nalalis  Marliani,  Jecun- 
di.  In  Ca?»aria  PalaesUiiae,  uatalis  Eri&ti.  lo  civiiata 
Uorosiero,  natali*  sapcii  Marci,  Lucii.  In  Nicome- 
dia,  imtalis  Vitici,  Nestori,  Carolapidis,  et  Mariuae.  ft 
F»»ci  iu  Sardinia,  uatalis  S.  Salustiani,  Silvianiani. 
Iu  Caesaria,  Dorostoli,  Marliae,  Mutianae,  Helianae, 
Lucianj,  Zotici.  In  Africa,  Januariae,  Donatae,  Spe 
siiiae,  Julii.  In  Nicomedia,  Eusiili  episcopi.  In  Gal- 
iia,  civitate  Suettionitt  depotitio  S.  Medardi  epitcopi 
$t  confe$$ori$n  Hotomaao  civilale,  depotitio  S.  Gel- 
imrdi  epitcopi  et  confeuorit. 

v  ldu$  Jun.  In  Alexandria,  Maximi  presbyieri, 
Diouiedis,  Amantii,  Muciaui,  Alexaudri,  Jauuari. 
tiouiap»  mUiUim  iredecwn.  In  Gallia,  Pompeiaco,  pas- 
sio  S.  Vincentii  martyrfe.  Nomentana  civitaie,  pas- 
»io  Moctoruin  Primi  et  Feliciani  mariyrum. 
it /(fiii  Jun.  Romae,  uatalis  Basilidis.  Aoris,  Ro- 


ejus,  et  cum  eis  quadringentomm  mariyrum.  ln  ct- 
vitate  Namnelit,  natalit  S.  Similiuni. 

xv  Kul.  JuL  Romae,  Quiriaci,  Blasti,  Nieandri. 
Enedorostoli,  Isici,  Aquilae,  Canii,  Cantiani,  Can- 
tianellae,  Proii.    Alexandriae,  Dioscori,  et   Mariui 

martyrum,  Romae ogeni.  Aquileia,    Cyriae, 

Muscae,  Valeriani,  Mariae.  InAurelianit  civitate,Aviti 
pretbyteri. 

xiv  Kal.  Jul.  In  Africa,  Marliae,  Emeli,  Felicis. 

Romae,  Marci,  Marcelliaui, Pauli,  Cyriaci. 

Raveuna,  uaialis  sanrioruui  Martheri,  Fclicis,  Eme- 
li,  Crispini.  ln  Alexandria,  nalalis  sanctsc  Marinae, 
Theoni. 

xui  Kal.  Jul.  In  Medioiano  civiiate,  natalis  san- 
ctorum  N;.zarii,  Gervasii,  Proiasi,  et  Celsi  pueri, 
mariyrum.  Romae,  Hippolyii,  Honorii,  Eyoli,  Petri, 
Valeriae,  Marcelli,  Viialis,  Ursicinl. 

xu  Kal.  Jul.  In  Toinis  civitate,  Pauli,  Cyriaci, 
Paulae,  Feliciani,  Thouue,  Fciicis,  Eiueli,  Vitalis, 
Crispini,  Mariyriae. 

xi  Kal.   Jui.    Saturnini,   Quiriaci,    Apollinaris, 

Bcllici Crisini,  Primi,  Januariae.  In    Sicilin, 

Rufini  et  Martia».  lu  Caesaria  Cappadociae,  depositio 
sancti  Eusebii  episcopi,  Hipericli,  Saturninae,  Stu- 
liae,  Ineriae. 

x  KaL  JuL  In  Antiochia,  sanctorum  Gandalici, 
Juliaui,  Grapi,  et   sanciorum   marlyrum  nongenlo- 


Itaii,  Januarii,  Cassiani,  Victuri,Marlini,  et  aliorum.  c  rum  tredecim  ;  (jiiorum  nomina  liahenlur  in  libro 

■  ..     U:__*_  •*!!.•      l^.ifln.vl!       !•*    1^Ji«nmA/li«       n.lnlie     ami/ill  iniMk       T>.     TIabsi.Ia      nnl.lio    C       Ik.aK!        Alfm!       .imiili>li 


ln  Hispaniis,  Crispoli.  lu  Nicomedia,  natalis  saucii 
Z icoarue  martyris.  Aulittiodoro,  depotitio  Centuri 
epincppL 

lii  Idus  Jun.  Romae,  natalis  sanctae  Rasillae,  ei 
tauciorum  Crispoti,  Restiiuli.  Et  alihi,  translatio 
rorporis  Fortuuati  episcopi.  ln .  Aquileia  Emeriiae, 
Acrcti,  Victoriaoi,  Victoris. 

Pridie  IdutJun.  Romae,  natalis  Aurili,  Luci,  oii- 
titom  quinque,  Cirini,  Naboris,  et  Nazarii,  Tripoli, 
MacidaieiU,  Zaboni,  Auriii,  Donaiellae,  Secundae. 

Idu$  Jun.  lo  Africa,  Luciani,  Foriunaii.Crescen- 
tiani,  et  Teclae  virginis.  Iii  Persida,  natalis  S.  Bar- 
tholomaei  apostoli.  Romae,  miliiario  septimo,  Fcliculi, 
Januarii,  Silvani. 

x*ui  Kal.  Juliat.  In  Papia  civitaic,  natulis  sancti  D 
Aotigoni  Afri.  Iu  Afnca,  Quimiaui,  Theodoli,  Fe- 
siivae,  Canciaiiilhe,  el  Canciani.  ln  Aquileia,  natalis 
S.  Proti,  Jacincti.  Suessiouis  civitale,  passio  san- 
ciorum  Ruflui  ct  Valerii  martyruin.  ln  chitateAu- 
retiauti,  trantlatio  corporit  S.  Aniani  epitcopi. 

xvii  KaL  JuL  In  Dorosloro,  naialis  sancli  Ysici, 
Feiicis,  Lupi.  In  Aquilei»,  Cantiani,  Proti,  Clemin- 
tis.  Io  CooslantioopoJi,  natalis  sauctorum  Nuci,  Mi- 
geliae  e  Mingiui.  In  eiviute  Barbaria,  Gaiani,  Jo^ia- 
•i,  Philippi.  In  Lucania,  Vili,  Candidi,  Cantiani, 
Cantianiliae,Proti,  Grisoni,  Arteon,  Quinliani,  Theo- 
ioli,  Joeundi,  SUvii.  Io  Lucania,  naulis  saneioruui 
Viti,  Modesli,  Crescentiae. 

xvi  Kal.  Jul.  In  Africa,  nalalh  sanclorum  Dioge- 


vitae.  In  Persida,  nalalis  S.  Jacobi  Alfsei  apostoli. 
In  Alexaudria,  nalalis  S.  Rnfi  manyris.  In  Oritan- 
nia,  Albani  mariyiis,  cuin  aliisnongenlis  sepluagin- 
ta  et  octo.  ln  Nola  chitatef  natalit  S.  Paulini  epi* 
tcopi  et  confettorit.  Et  alibi  depotitio  tancice  memo* 
riat  Niceti  epitc. 

ix  Kal.  Jui.  In  Nicomcdia,  Aviii,  Cinzami  Lecto- 
ris,  Aritiouis,  Amirati,  Ali<i,  Capitonis,  et  alio* 
rum. .  . .  xxvm. 

viu  Kal.  Jul.  ln  Provincia  Palaestina,  nalalis  S. 
Joannis  BapiisUR  ei  Prophetae.  In  Epheso,  S.  Joan- 
nis  apostoli  evangelistae.  Romae,  Festi,  Luceiae  cum 
aliis  vigtiili  duobus.  Auguttiduno,  depotitio  S.  Sim* 
plicii  epitcopi. 

vii  Kal.  Jul.  Thessalonica,  Lanitani,  Thesauloni- 
cae,  Bigati,  geriuauorum,  Luceiae  virginis,  el  Auceiae 
regis.  Eodein  die,  nalalisVigiiiimarlyris,  el  sooio- 
rum  ejus. 

vi  Kal.  Jut.  Romae,  Joannis,  et  Pauli.  In  Africa, 
Gaudenlii,Felicis,  Agapiti,  Emeritae.  In  Alexandria, 
Agathoni,  ....  iceiae  virginis,  et  Diogenis. 

v  KaL  JuL  Romae,  milliario  nono,  Crispi,  Crispi- 
niani,  Felicis,  Spinellae,  et  septem  germanorum.  lo 
Hispania,  Crescentis,  Juliani, «...  inesi,  Primilivi, 
Jusiini,  Taclhei,  Eugenii,  Ncrvaliani,  Clementis,  Mar- 
celliui,  Zebdini,  Felicis,  Uinusti,  Zoenii,  Marcelli, 
ltalicaek  Lelii,  Capitonis, ....  iui,  Tuechii,  Silvanu 
Eodem  die,  natalis  sanciorum  martyrum,  Justi,  et 
Clementis  atqucOctaviani  poniifici».  Ambianittin~ 


479  S.  HIERONYMI  OPERUM  MANTISSA.  40» 

tenth  tanctorum  eorporum  Fusciani,  Viotorici,  atque  A     '▼  Non.  J«/-  ln  Afrlca,  locundianf  in  ailum  mtssi, 
Centiani  martyrum.  Oia  insuta,  transtalio  corporit 
S.  Florentii. 

iv  KaL  Jul.  ln  Africa,  Sabiani,  Felicis,  EI:iphiv 
Veimsti,  Knnuchi,  Crescenli,  Alexandri,  Theoni, 
Arionis,  Ploenis,  Astefri,  Apolloni,  Amphimonii, 
Philosisi,  Melvii,  Dionysii,  .  . .  nnus,Parinus,  Plebi- 
cus,  Dioscori,  Tribani,  Capilulini,  Nicae,  Gurdini.In 
Aiexandria,  sanctorum  Sereui,  Theodori,  Paslusi, 
Tiiiri,  Dionysinae,  Passimi,  Plesici,  ....  aslae, 
Ambeniari,  Dioscori,  Orion ,  Treban,  Capiulini, 
Orion,  Seneri,  Plutarci,  Herenei  episcopi,  Ileracli, 
Heroli,  Polantini,  Marcelli,  Ba»ilidi,  Leonidi,  Pam- 
boni,  Orio,  Panuberi,  Tilinae,  Nonnicae,  Sinidi, 
Meininii,  Juli.  Lugduno  Galliae,  ilerenei  episcopi, 
cum  aliissex,  Leouidis,  Pluiarci,  Sereni,  Ponuini-  ^  Pelri  et  Pauli. 


et  martyris.  In  Syrmia  Sabatiae,  Innocenlii 
aliis  xix.  In  GalUa  Turonis,  ordinatio  episcopatus, 
et  translatio  eorporis  S.  Martini  epite.  et  eonf.  et 
dedicatto  batiiiece  ipsiut.  Beturinc,  natalis  sanetl 
Lauriani  episeapi  et  eonfessorit. 

ni  Non.  Jut.  In  Sicilia,  Agalonf,  Triphonis, 
Jusli.  Et  in  Tomis,  Stratonis,  Tbeodoti,  Meron», 
Rodeflae,  Secundi,  Thomi,  Magrini.  Item  Theodoti. 
In  Alexnndria,  natalis  S.  Arpotis  confessoris. 

Pridie  Non.  JuL  In  Alexandria,  Artoli,  Zeti,  Pil- 
lati,  Philippi,  Sevcri,  Juliani.  In  Syria,  Neveduno, 
Zoiici,  Amandi,  Artetis.  Augusiiduno,  depositio 
Legonlii  episcopl  et  confessoris.  Depositio  S.  Goaris 
presbyieriet  confestorit.   Et  Octavae   aposlolorum 


nsp,  Marcelli.  Roma?,  Leonit  papos. 

tii  Kal.  Jut.  Romae,  natalis  sanctorum  Petri  et 
Pauli  apostolorum,  et  alforum  nongenlorum  octo- 
ginta  et  sepiem  martyrum.  Et  dedicatio  baptisterii 
antiqui. 

Pridle  Kal.  Jul.  Romae,  natalis  sanctorum  Timo- 
thei,  Italiae,  Gelati,  Zoil,Iialicae,  Cursici  presbyieri, 
Leonis  subdiaconi.  In  Agrippina,  Asclivi,  Paniphi- 
lii.  Lemovicas,  dcpositio  S.  Martialis  episcopi. 

MENSIS  JULIUS. 
Habeidiesxxxi. 
Kal.  Jul.  Litania  indicitur.  (n   Nicomedia,  Zoeli 


Non.  Jut.  In  Alexandria,  Parthenii,  Eraclei,  Eu- 
domoni,  Helei,  Apoliouise,  Novi,  Publi,  cum  aliis 
decem  et  novem.  Et  alibi,  Parthemi,  Animasi, 
Pyvidui,  cumaliis  septem.  Et  alibi  Aieiandri,  Par- 
thimi. 

vm  Idut  Jut.  In  Nicaea,  Sustrati,  Speri,  Eracli. 
lu  Syrmin,  sauctoruin  Perenti,  Caecyriae.  In  Caesa- 
ria  Cappadociae,  Procobi,  Quarli,  Felicis.  In  Sici- 
lia,  Prancaii.  InTaurominio,  Seperi,  Coracliani  cum 
aliis  sexaginta,  In  Nicaea  Pladi,  Emmi  senatort*, 
Alpiii,  Severi,  Honorati ,  Eucoli,  Elenti,  Straton, 
Arihemi,  Eudomoni,  Heliae,  Novasi,  Apolivi  cum 
aiiis  octodecim.  Iu  Heraclea,  Joannis,  Apri,  Auteo- 

niariyris.  Romae,  Gaii  papae,  et  natalis  sanctorum  c  loci»  Glicteri,  Perenti,  Stratonis.  Et  aiibi,  Agresti» 

Luceiae  virgiuis,  et  Auceiae  regis,  cum  aliis  octo.  In      Primoli. 


eadem  urbeEsici,  Processi,  Marinae,  Anloni,  Sereni, 
Victorls.  In  Mesopotamia,  Zoeli  cum  aliis  sex ;  Orion 
rum  aliis  ooto.  El  aliorum  duceiitorum  sexaginta 
octo.  ln  Antiochia,  Severiani,  Zeli,  Epasi.  In  monte 
Or,  deposit>o  Aaron  ponliflcis.  Et  depositio  Primi, 
ldoni  cuui  aliis.  Augusiiduno,  depositio  beati  Leonlli 
cpiscopi.  In  Persida,  passio  sanclorum  apostolorum 
Simonis  Chananaei,et  Judae  Zelotis.  Egolitma  civi- 
tate9  deposilio  beati  Eparci  episcopi.  Ciuomannieo 
Anisola  monasterio,  depositio  S.  P.  Karilefi  presby- 
teri  ei  coufessoris. 

vi  Nonas  Julias.  Romae,  Damasi,  et  militum  duo- 
rmn,  Processi,-  Marliuiani,  Calesli.  Et  natale  Eutici. 


vii  IdusJui.  Mediolano,  Mochi.  InTomis,  sancto- 
rum  Zeuoni,  Minae,  Vitalis,  Rutinae,  Evangeli,  Urui, 
Agnelis,  Cyrili  episcopi  igni  traditi.  In  Sicilia, 
Ff  liciani.  Romae,  natalis  virginum  Florianae,  Fau- 
stinae,  Anatoliae,  ct  Fralerni  episcopi. 

vi  ldusJuL  Romae,  Priscillae,  el  natalis  tnnrtorum 
septem  genuanorum,  id  est,  Felicis,  Philippi,  Vita- 
lis,  Marlialis,  Alexandri,  Silani,  Januarii,  el  mili- 
tum  qualuor,  Ruiliiue,  Secundae,  Lucini.  ln  Sabiuis, 
Anatoliae,  Victuria*.  In  civitate  Tomis,  Marliani, 
Domni,  Tromedi,  Joannis,  Sesini,  Aurilianidis, 
Euiiliani,  et  aliorum  triginta  sex.  In  Alexandrfa, 
Leontii,  Mauricii,  Mcliti,  Achillei,  Daneli,  Corioni» 


Et  depositio  Melliadis  papae,  Hisici.  Amida?,  Anii-  ©Altoni,  Zesoni,  Eustasi,  Actavi,  Aniceli,  Theodori, 


gradiuae,   Arixi,    Jocnudianillae.  Turonis  civilate, 
sanclae  Monegondae. 

v  JXon.  Jul.  lu  Edessa  Mesopolamiae,  natalis  et 
translatio  corporis  S.  Thoroae  apostoii,  qui  passus 
est  rn  India.  In  Alexandria,  Triphonis,  Menclai, 
Cirionis,  Cyrilli,  •  .  .  forferis,  Aprici,  Juli,  Chri- 
sii,  Juliani,  H.craeli,  Eologi,  Emerionis,  Cyrionis, 
llorestis.  In  Tarso,  Severi,  Helionis,  Stracei,  Mon- 
lani,  Adriani,  .  .  .  sici,  Germani,  Parlheni,  Pauli. 
Coiibtantinopoli,  Eufeinia%  Acaci,Ammonis,  Thomae, 
Tripou,  Meneiai,  Cerialis,  Baraclae,  Eologi,  Cio- 
uir,  Juliani,  Demetri,  liorestis,  Heliodori,  Slr.Uegi, 
Aaiinirii,  Jocundi,  Martyri,  Ainini,  Suslrali,  Tirao* 
lusi,  CUionii,  Cyriani. 


Christi,  Caudidi,  Gorgonii,  Arcelai,  Cyriui,  Eufro- 
disi,  Gelani,  Autici,  Azeli,  Attenei,  Gagi,  Sisioiue, 
Auxenli,  Valentini,  Drodili,  Faustasi,  Aureli,  Gor- 
godiani,  Cyrion,  Coroii,  Nostini,  Sisinnae,  Castriui, 
Apoilonii.  In  Anliochia,  Maximi,  Rodogi,  Virouici, 
Domiitiiae,  Maximae,  Diogenis,  Machari,  Tiuiothei, 
Zorchei,  isici,  Moenis.  In  Africa,  saurtorum  Janna* 
rii,  Marina',  Naboris  et  Fclicis.  Et  alibi,  lniliium 
duodicim.  iu  Aru.cnia,  civitate  Nicopoli,  Miliouis, 
Diomedis,  Auionii,  Anitici,  Theodoli,  Ccssu  Gaiani, 
Cierici,  Si  iuuae,  Nigdoni,  Theodoti,  Cyrilli. 

v  lilut  Jut.  f  ii  Africa,  Mariani,  et  Jantiarii,  Ju- 
liaui.  lu  Anuenia,  civitate  Nicopoli,  Januarii,  Pela- 
giaj.  HoniiC,  sanctoruiu   Slcphani,  Lcontii,  Mauri- 


Iftl  MARIYROLOGIUM  VBTUS.  4*3 

cii,  Domni,  Mllitonis,  Achillei,  Danila?,  Diomedis,  A  inanorum,  qose  ciim  ipsii  etl  passa,  quorum  uo- 


Cyrici.  Aulonii,  Jason,  Joanuls,  Eustasi,  Oclavi, 
Emiliani,  Sislnni,  Auici,  Tlieodoli,  Ccssi,  Candi- 
diani.  Iteiu  Archelai,  Gurgonii,  Cyrini,  Afrodist, 
Gaiani,  Cleriri,  Antoni,  Gagi,  Auxcnii,  Valcntini, 
FlavK,  Nicaoui,  Tlieodori,  Faustasi,  ;Aureli,  Gor- 
diani,  Cyrioni,  Cyrilli,  Castri,  Sancii,  Eulichii, 
M»juli,S)lvii.  In  Symiia,  saucli  Mariiani.  Anliochia, 
Prodixa»,  Veronioae,  Speciosae.  lu  Mauritania,  Mar- 
liani.  ln  Alexandria,  Euiici.  Et  beatm  memorice 
Benedicli  abbatis. 

iv  ldus  JuL  In  Aquilcia,  Forlunati,  Armageri.  ln 
Sicilia,  natalis  Naboris,  Felicis,  Eustasi,  Aulpnii. 
ilediolano,  Nehoris,  Felicis,  Priinitivi,  Julii.  In 
Osarin,  sancli  Divi,  Corninsi.  Lugduno  Gallia?, 
tlepusitio  Vivemioli  episcopi. 

iii  tdus  Jul.  In  Aleiandria,  Seraponis,  Tropii- 
wei,  Melei,  Evangelii,  el  Propoli,  Altali,  Gelonis, 
Meuei  presbyteri,  Tiopimiae  virginis,  Macrohii. 

Pridie  ldu$  Jul.  In  Africa,  Donati.  In  Alexandria, 
Anlhioli,  Marii.  Dagiona,  Menogidei,  Namoris,  Pe- 
Ixigumni.  Al  alibi,  sancli  Fuci  episcopi  el  confcs- 
soris.  Lugduno  Galli*,  natalis  S.  Justi  episcopi  el 
confe&aoris,  Amici  episcopi  et  confessoris. 

Idus  JuL  In  Alexandria,  natalis  sanctorum  Phi- 
lippi,  Zeuonis,  Nasei,  et  decein  inf.intium.  ln  Syr- 
iui»,  naialis  sanctonun  Agrippini,  Secundi,  Maxi- 
iui,  Forlunali,  Martialis.  Jacobi  episcopi  Nisihiui, 
qui  in  corpore  muita  passus  esl,  et  juulta  signa 


mina  haec  sunl,  PetruS,  Marcellianut,  Januarius, 
Diouysius,  S  n  plirouius ,  Clemens  ,  Gerntanus; 
Hircnei,  Magni.  Iti  Dorostoro,  nalalis  sanctoruni 
Emiliani,  Bassi,  Maximi,  Pauli,  Secunda?,  Donata», 
Mariiij,  Justi.  in  Africa,  natalissanctorum  Aquilini, 
Sperati,  Civini,  Felicis,  Crescentiani,  Lactati,  Na- 
xarii,  Vcrusft,  Gcnerosx.  Item,  Januarii,  Titiani, 
Hessae,  et  Falvei   episcopi,  Jocundi. 

xiv  KaL  Aug.  In  Alexandria,  natalis  sanclae  Si- 
sinnai.  Iji  Antiochia,  sanctorum  Marbarii,  Lampa- 
dii,  Luciani,  Pliilippi,  Pelri,  Torquali,  Tinnini, 
Joci.  Consiantiuopoli,  natalis  sanctae  Daria?.  lu 
ilispaniis,  ualalis  sanctae  Jitslat.  Lugduno  Galliae, 
uatalis  sancii  itustici  presbyteri  et  confessoris. 
"  xm  Kal.  Aug.  In  Africa,  nalalis  sanctorum  Sa- 
biui,  Luciani,Petri,  Amabilis,  Nonnae,  Savoi,  Agrip- 
piani,  Medatuli,  Respectati  cum  aliisvigiuli  tribus. 
In  Thcbaida,  nalalis  sancti  Victoris,   Sylvani.  In 

Damasco,   uatalis    sanctorum  Sabini Maximi, 

Juliani,  Magrobii,  Cassi,  Pauli  cum  aliis  decem.  In 
Corintho,  nalalis  sanclorum  Cyriaci,  Donali,  Teriii, 
Appiae,  Felicis,  Neratiae,  Fructi,  Ceki,  Theodoli, 
Caloii ,  Parlhemi ,  Spectati ,  Vicloris,  Maximi , 
Pasiori,  Nesiiiap,  Pauli,  Roinani,  Valeri:>ni,  Emili, 
Cassi,Magni.  Rotnae,  Passeria?.,  Macrinae.  Nestitae,  Sa> 
tuii,  Amirini,  Emili.  Ei  alibi,  Secundi.  Corbeiamona- 
sterio,  dedicatio  basilica  BealiStephaniprotomarlyris. 

xii  KaL  Aug.  iu   Africa ,  sauctoruin    Victoris, 


feeil,  etarcam  Noe  solus   vidii  in  inome,   nullus  g  Stercorii ,  Emiliaui ,  Ilugali ,  Suplii ,  Montani.  In 


alius  vidit,  qui  cuin  eo  eraul,  ncc  perinissuin  esl 
videre.  lo  porlu  Romano,  hoc  esl,  iu  Hiscla,  nata- 
lis  taucloruiu  Eulropii,  Zosimi,  et  Bonosa:  sororis 
ejus.  Iu  Africa  civitate  Carthagiue,  nalalis  sanclo- 
fum  Calholiui  diaconi,  el  reliquorum  martymni, 
qui  requiescmil  in  basilica  SatRt;c  Fauslae  :  Janua- 
ri«,  Florenlii,  Pullutanae,  Julias  simul  el  Justae. 
Ccrbeia  monatterio ,  exceptio  reliquiarum  sancli 
Dionusii  et  soeiorum  ejus. 

xvu  Kat.  Aug.  In  ctviiate  Ostia,  nalalis  S.  Hila- 
rini.  Mediolano,  naialis  sancti  Macharii.  Iit  Anlio- 
i  hia,  naialis  sanctoriim  Theodosx,  Eustasi,  Diony^i, 
Tbeodoli,  Maximi.  In  Caesarla.  naialis  sanctoruiu 
Pauli,  Mamiuelis,  el  Floridaj.  Et  alibi,  natalis  s  n- 
clorum  Valenlini,  Theoni,  Diocletis. 

ivi  Kal.  Aug.  lu  Africa,  natalis  sanctoruiu 
Aquilini,  Speraae,  Chindini,  fiituri,  Azardi,  Mene- 
lampi,  Zosimi.  Mediolano,  natalis  sancti  Marcelli, 
Jutliui  v  Nonni.  Canhagiue,  natalis  sanctorura 
Generosa?,  Januariae  et  Scillitauorum.  El  alibi, 
uaiaJis  sanctae  Mamniae.  In  Asia,  Nazarii,  Veturii, 
Jauuarii  ,  Sccundae  ,  Donaiae,  fiessiae ,  Maxinii, 
1'aul»,  Aquiliui,  Felicitalis,  Cutato,  Titianae,  Bessae, 
Syrianae,  Enlali,  Juslini.  Aulisivdero ,  depotitio 
bcati  Theodosii  episcopi. 

xv  Kal.  Aug.  Roma»,  via  Tiburtina,  milliario 
nono,  nalalis  S.  Symphorosae  matris  scptem  gcr- 


civilale  Cescua,  naialis  saiictoruin  Adriani,  Ileli, 
Victorii,  Patrocli ,  Caesariana?,  Adrianiiis,  Diincli, 
Felicis  ,  Auribi ,  Typogratis  ,  Fausli,  Theodoli , 
Juliani.  In  Gallia,  Massilia  civitate,  uatalis  saucto- 
rum  Victoris,  Alexandri,  Deoieri,  Fcliciani,  et 
Longiui.  Et  natalis  sauclae  Praxcdis  virgiuis. 

xi  Kal.  Aug.  Naialis  saiictoruui  Cyrilli,  Andreap, 
Tebelli,  Auri,...  Silv;mi,  Douati.  Et  in  Aucyra 
Galatiae,  natalis  sancti  Platonis,  et  Miliiauoruui, 
Andreae,  Eliani,  Ajobosi.  Depositio  Wandregitili 
abbattt  et  confessoris. 

x  Kai.Aug.  llomr,  via  Tiburtina,  milliario  uono 

di:cimo,  natalis  sancti  Viuccntii  inartyris.  Uaveuna, 

nalaiis  sancti  Apolliuaiis.  ln   Laodicea  Phryg  ai, 

^  natalis  sancloruin    Minisei,    Tibici.    Via    Accuia, 

nalalis  sanctae  Privatae,  Alexaudriui. 

ix  Kal.  Aug.  In  Ainilernina  civitale,  inilliario 
octogesimo  terlio  ab  urhe  Roma,  via  Salaria, 
natalis  sancti  Vicloriui  martyris.  In  Armeuia 
civitale,  nalalis  saiiclorum  Sabbaii.r,  Theozmii, 
Victoiis,  Militaris,  Emcriia?  cum  fralribus  duob«is, 
Staliaui,  Capiiouis,  Silvaui,  Siercati,  Athenogina;, 
Daritonis.  ln  Tyro  civilatc,  natalis  sauctxChrisiina. 
Tirginis.  * 

viii  KnL  Aug.  Nataiis  sancti*  Jacobi  apostoli.  In 
portu  urbis  Roma?,  nutalis  sancli  Aconli,  Nonui, 
Jacobi,  Agalhoui,  Douativi,  Suavi.  Et  alibi,  nataiis 


1  El  Militanorum.  -ege,  et  Militana. 


4S3  S.  HlERONmi  OPERUM  MANTISSA.  484 

Siercorii,  Clementis ,  Juliani ,  Cariaihonis  ,  Eme-  A  mmtfri, . . .  fani,  Silvani,  Donati.  In  Halfa,  Vercelhs 

civiiate,  deposilio  sancti  Eusebii  episcopi  et  con- 


riti,  Siercei,  Suticiani.  Iu  Sicilia,  civitaie  Sa- 
inou,  Christofori  ,  tiiartyris.  In  Uispania  ,  Bar- 
ciliona  civitaie,  passio  sancti  Cucusalis  martyris. 

▼ii  Kal.  Aug.  In  Laodicea  Frigise,  natalis  sanc- 
torum  Joviani,  Juliani,  Einili,  Felicis,  Martiani, 
Maximae,  Saturniae,  Gloriosa*,  Emili.  Et  naialis 
sanclorum  Muliana?,  Laudaiae. 

vi  Kal.  Aug.  In  INoIa  civitate,  natalis  sanclfi 
Felicis  de  ordinalione  episcopatus.  In  Nicomedia, 
naUlis  sanctarum  Juliae,  Jocunda?,  Januarioe.  In 
Sicilia  ,  natalis  sancli  Simonis.  In  Autuiodero  ct»l» 
tatef  depositio  sancti  Eiherii  epUcopi  et  confettorit. 

v  Kal.  Aug.  In  Lacdicia  civiute  Frigiae,  natalis 
sanciorum  Tlieopbili,  Auxenlii,  Prudentii,  Philippi, 
Alexandri,  Zolici,  Bissiae,  Secunda?,  Macharii.  Et  B 
alibi,naulesanctoruin  Septimiae,  Augustse  virginis, 
Celsa»,  Nazarii.  In  Nicomedia,  naialis  ftanctarum 
Julise,  Sccundae,  Jannariae.  Et  natalis  Pantaleonis, 
et  Sausonis  episcopi,  Silvani.  Mediolano,  natalis 
sanctorum  Gervasii,  Prolasii,  Nazarii  ct  Cetsi 
pueri.  Corbeia  mtnatterio,  dedicatio  basilitm  Sancii 
Petri  aposloli. 

iv  Kul.  Aug.  Romse,  via  Portnensi,  natalis 
sanciorum  Ab»eodi,  Rufi,  Abdi,  Poniiani,  Nicli. 
Via  Poriuensi  iuiU,  ejusdein  milliario  seplimo, 
naialis  sanctorum  Simpiicii,  Faustini,  Beairi«i$, 
Magui,  DonaUe.  In  Africa,  nataiis  Felicis,  Nilicae, 
Postiuiauiae,  Philippi.  Et  alibi,  natalis  sauctoruui 
Auastasia?,  Phiiippi,  Salumini,  Calesti,  Patrniii», 
Pelagia?,  Jocundiui.  Aurelianit  civilale,  depo>itio 
beati  Prosperi  episcopi.  Trecat  civiiatet  depositio 
sanctiLupi  epitcopi  confestorit. 

iii  Kul.  Aug.  In  coeinelerio  Pootiani  ad  ursum 
pilatum,  natalis  sanclorum  Abdon  et  Seuuis.  In 
Africa,  jiaulis  sanclorum  Maximae,  Secundas, 
Donalellae ,  Ruft ,  Prisci ,  Paternicae,  Septin.tae, 
Optionis,  Amoni,  Justi,  Julia»,  Poatamiae,  Abdis, 
Acenei.  Ilem,  Maximse,  Hospis,  Donaiulae,  Silvaui, 
Maguili.  Amitiodero  cicitate,  depotiiio  beati  Vrti 
episcopi. 

Pndie  Kalend.  Augutti.  in  Africa,  civitate  Cin- 
nada,  natalis  sanclorum  Democriti,  Secundi,  Dio- 
nysii,  Tyrsi.    Autitiodero,  tancti  Germani  epitcopi 


fessoris.  lu  Ilispaniis  ,  Gehmda  civitate,  natalis 
taucti  Felicis  martyris.  In  Gallia,  civiiare  Biturfcas, 
beati  Arceladi  episcopi.  In  territorio  Parfsiacefttfi, 
in  ips>o  ioco  qui  dicilur  Luuera,  passio  sancti  Ju- 
stiui  martyris. 

iv  Non.  Aug.  Romae  in  ccemeierto  Calisti,  sanrti 
Stephaui  inartyrig.  Iu  An  iochia,  nataiia  reliquia- 
ruin  Siephani  protoiuaityiis  et  diaconi,  qui  Hieio- 
solymis  cst  translatus  ex  retelatioue  Luciaui  pre*- 
hyteri.  lnCarsaria  Mauritaitiae.  Theodotae,  et  arpteui 
lilioruin  ejus.  Et  in  italia,  civitate  Roniana,  natali* 
sanctoruin  Felicis  et  Niceti.  Nicomedia,  natilis 
martyrum  numero  septem  cum  sociis  eorom. 

iii  Non.  Aug.  Sanctorura  Metropoli  episcopi  et 
Hermeli  martyris.  hi  ConiiaMinopoIi,  natahs  sancti 
Achillei,  Justi.  Et  natalissanctae  ...  i.denis  marty 
ris.  Roinae,  natalia  sanctorum  Drogeuis  et  Siepbanu 
Uierosolyinis,  inventio  cotpons  beatissimi  priuii 
martyris,  et  sanctorum  Gamalielis,  Nicodeuii,  61 
Ahibouis. /n  Avgutttdunot  depotitio  Eufroitii  *pi» 
scopi  et  confettorit. 

Pridie  Non.  Augutti.  Romae,  via  Tihurtina,  fia 
coemelerio,  uatalis  sanctoruin  martyrum  Crescea- 
tianae,  et  Justae.  Et  nalilis  sancli  Secincli.  ln  Mi* 
comedia,  uatalis  sanctorum  Segae,  et  Bartlioiomai 
marlyris.  Lugduno  tfl/fe,  adventut  corporit  $mwtH 
Juhi  de  eremo. 

IHonis  Aug.  Natalis  sanctorum  Herenti,  Heracli, 
'  Dassi,siveBassi.  Axiopoli,  llerenei,  llerodi,  D^Shi. 
Romae,  dedicaiio  ecclesiae  Sanctae  Mariae.  ln  civiu:e 
Augusta,  passio  sauctae  Afrae.  Augustfdnno,  nalaiii 
S.  Cissiani  episcopt.  Caialauni»  civilate,  kiaialis 
sancti  Meimni  episcopi  et  confessoris.  Et  alibi,  ni* 
lalis   sanctoruin  Floriani  et  Filistinae  martyraa. 

vui  Idut  Ang  .  Romae*  in  ccemeterio  Galesti|  Via 
Appia,  natalis  Sixii  episvopi,  et  FeliCisSiirii,  Aga* 
piti,  Doiiatiani,  Fausti,  Pratextali,  Laur^ntiift  llip- 
polyti,  et  inilitum  ceiilbm  sexaginta  dndruid.  Et 
pa»sit>  sanctae  Afrae. 

vii  Idus  Aug.  In  Antiochia,  natalis  sanclenim 
Syinplirouii,  Veneriae,  et  aliorum  septenrt  gerrna- 
uorum.  In  Tuscia,  civitate   Arecia,  uataiis  sancti 


et  confettoris;  Auguttidunot  dedicalio  eecleske  se   D  Donali  episcopi  et   confessoris.   MediolatiO,  natalis 


nioris,  et   truntlatio  multorum    sanctorum  mQrty- 
rum. 

IIENSIS  AIGUSTUS 
ilahet  dies  xxxi. 

Kal.  Aug.  Lilania  indicenda.Yn  Autiochia,  passio 
saiiclorum  Machabaeorum  seplem  fratruiu  cum  ma- 
»re  sua,  qui  passi  sutit  sub  Aulioclio  rege.  Roinae, 
dedicatio  primx  ccclesiae,  a  bealo  Petro  apo- 
slolo  consiructai  et  coiibecrala:.  In  Arahia,  civilate 
Philadelpliia,  synodus  niartyrum  cclebratur  :  et 
natalis  aauciorum  Cyrilli,  Aquilx,  Petri,  Dumiilani, 
Huft,  Minandri  u-na  die  coroiiatornm.  Roma?,  millia- 
f\o  trigesiiuo  ab  uibe,  nalalis  saiiclorum  Secun- 
diiiis,  Donatukc,    Secundulu*,  Maxima?,  Justa?,  Me- 


S.  Fauslini  martyris.  Romae,  passio  mariyrum  nu- 
mero  viginti  quluquc.  Iti  proviucia  Retia,  clviute 
Augusia,  natalis  sanctorum  Afri,  et  Venerlac. 

viidus  Aug.  Romse,  natalis  sauctorum  Secnndini, 
Sevcriani,  Carpofori,  VieiOHui,  et  Albini.  Et  in  ?ia 
Salaria,  Osieusi,  Crescentiani,  Largi,  Menimb:, 
Julianae,  Cyriacitis,  el  Smaragdi,  Secdudini,  Albini, 
Victuriani,  Fausiini,  Donalae,  Ftlicis,  Silvani.  lu 
Nicomcdia ,  naulis  sanctorum  Nasari  ,  Juliati.v, 
Agapae  virginum,  Euticiani,  Corinlonis,  Diomedi.s 
Metrodora?  virginis,  Justae.  Phtladelphiae,  natalis 
S.  Leouidis,  Agapiti. 

v  Idut  Aug.  In  Oriente,  natalis  sanctorttm  Firini, 
Rustici,  Priini,  Crescentiaui,  Largi,Tybcriani,  Amii, 


ttS  UARTTROLOOIUM  VETUS.  486 

Tiberiani,   Tbeodoti,  Nemediani,  Laudaci,  Julkni,  4     xtii  Kal.Stpt.  In  Atexaodria,  naUlia  saneloruui 


Polycarpi,  Primi,  Xysti,  fcAgalopi,  ei  aiiorum  nu 
mero  undeciro,  Felicissinii,  Carpophori,  Zemaragdl 
cum  aliis  decem  et  novem.  In  Alexandria,  natalis 
sanctomm  Aulonini,  el  Onion,  Tiburtini,  Vale- 
riani,  Dionysii,  Felicis,  Euliciani.  Gagi,  MelcLa- 
dis,  Stepbani,  Urbani,  Luci,  Mamon,  Sactiri,  Ni- 
midi,  Ladici,  Jniiani,  Polycarpi,  Magni,  Sylvani. 
Romse  i<i  tameterio,  depositio  Dionysii  episcopi. 
El  in  Colonia,  nalalis  sanctorum  Viriaui,  Marcel- 
lini,  Secundini,  Xysti.  Urbe  Lemovicas,  S.  Martiiii 
Brivatensis. 

i?  Idu$  Aug.  Romae,  via  Tiburlina,  nalalis  saucii 
Laureniii  archidiaconi,  et  mai  tyris.  In  via  Appia, 
Felicissimi.  Et  alibi,  Crescenliani,  Nerei,  Jaccnii, 
Januarii,  Exuperafi,  Cyrilli,  Quiuli,  Germani,  Ge-  & 


tuini,  Quiriaci,  Eugeoii.  hem  Eugenii,  Paslori,  Lu- 
celto,  Ponliani,  Crispin»,  Innocenlii,  Terenlise, 
Eleucippi,  Sidori,  Agapae,  Cliristi,  Emicia»,  Cyriac*. 
Item,  Eleucippi  cuin  aliis  sex  Innocemibus,  qoi 
iina  die  coronati  sunl.  Sevi,  Crescenthe  cum  aliis 
iriginla  quorum  nomina  liabeutur  in  libro  vitae.  In 
Epbeso,  natiilis  sepiem  dorroienlium. 

Ui  IdutAug.  Naialis  S.  Tiburtii,  et  n.italis  sancla? 
Susaunje.  lu  N.icouoli,  passio  inulLoriiiu  inariyritm, 
quorum  nomina  Deus  scit  :  el  passio  S.  Cassiaui. 
Lbrocas,  naialts  S.  Taurini  episcopi  cl  contessoris. 
Cameraco ■  cwiule  in  Gallia,  natulit  S.  Cuugerici 
epi$copi  il  con[et$ori$. 

11  Idut  Aug.  In  Sicilia,  civilale  Calhenag,  uatalis 
tsucioriim  Eopoli,  Verccia?,  Veneriae.  Et  Syria,  vlco 
Gainarato,  sauctorum  Macbarii,  Juliani.  Roiua*, 
natalis  sanctoruju  Cljrysaiuhi  et  Darias,  ei  qui  cum 
tis  passi  suut,  Ciaudii,  Elariae,  Jasonis,  Mauri,  ei 
mil.ium  octoginta  sex.Et  in  Istria,  uataiis  S.  Julia- 
ni  cum  sociis  su  s. 

ldu$  Aug  •  Koina*,  uaialis  sanetoruiu  llippolyti 
marlyris,  Poutiaui  episcopi,Corucli),Casstaiii,  Ca- 
lcsii  cutn  soni*  eoruin.  Synnada  Phrygise,  natalis 
S.  Auionii  cpiscopi.  Lugduuo  Gallias,  uatalis  sancti 
Anoci  episcopi.  Viclavh,  depotitio  $unctm  Rude- 
guudve  reginee.  Kbrocat  civUate,  naialit  tanctf  Law- 
duphi  epitcopi  el  confettorit. 

xii  Kal.  Sepi.  Gendara  Syriae,  natalis  S.  Fortu- 


Orionis,  Emeli,  Anati,  Justini,  Luci.  In  Persida, 
natalis  S.  Tyrai  cum  socfts  suis. 

xvi  Kal.  Sept.  In  Caesaria  Cappadocise,  nalalis 
S.  Mammetis  mouaebi.  iu  Nicouiedui  Bilbyoias,  oa- 
talis  sanctae  Eupbemiae  virgiuis,  Macbarii.  In  Ale- 
xandria,  natalUS.  Orionis.  Item  Maminelia,  Emcl- 
disei,  Maminilae  cum  sociis  suig,  Juliai.i. 

xv  Kal.  ^>/)/.Pra?nesi!nacivitate,milliarioahiiibc 
triccsiino  lerlio,  uaialissaiicti  Agapiti.  Ei  in  Po  lo, 
Amecia  *  civitae,  nalalis  saucioruiu  Pontimi,  Pbi- 
lantfcv,  Heliana»  virginit,  Matliaiiae  virg<nis ,  u 
Lanc<aua?.  Iti  Africa,  nata  is  sauctorum  Massai , 
Candida?,  Dissei,  Amaciae,  Poiomi,  Martyrii,  Agapiti, 
Ezia<  i  cuiu  sociis  suis. 

xiv  KaU  Sept.  Pouto  in  Auiacia    civiiote,  r.aialU 


sanciorum  Filionis,  Ktiflni,  Leonli,  Theodoli,  Cy. 
ril!i  Ztlasi,  Tiu  othei,  Gaddae,  Routoii,  Silvri.  In 
Aleiandria,  nalalis  S.  Orionis  cum  sociis.  Et  in  Uie- 
rosolymn,  appariiio  sauclse  Ctucis.  In  Bitorivo,  vico 
Yellauuo,  deposino  saucii  Mariani  confessons.  Ei 
natalis   saucti  Magui   mariyiis. 

xiii  Kal.  Sept.  In  Lucauia,  natalis  sauctorumVa- 
leuliaui,  Leontii.  ln  Alexandria,  n.aalis  sancti  Diog. 
cori.lii  Synnadacivitaie,  saiictoium  Pistiarci,  Dio- 
madis,  Agativi,  Zeli,  Paiuphili,  Coioui  couf.  la 
Turonico,  Cainone  caslio,  depos.tio  sancii  Maximi 
confesbOi  is.  El  depotitio  taucti  Filiberti. 

xn  KaL  Sfpt.  ln  llispaniis,  uaialig  sancioruui 
^  Julii,  et  Juiiauii,  Viiiceniii,  Auguri,  Eulodi.  l.i 
pnrlu  Romano,  uaialis  saiuti  llippolvii  luartyns. 
I11  Sardinia,  n.italis  sancii  Luxuiii,  Trajaui,  Qua- 
drati  episcopi,  Primi.  ln  Alcx.uidria,  uatalis  san- 
ctoruiu  Pisti,  Sevi.  Iiciu,  Quadrati.  Siudofagiw,tta- 
talis  saiictorum  Artbosii  ,  Dioinedu  ,  Zotici, 
Axalangeli,  Moysei.  ln  Lucana  provincia,  nalaiis 
sauc:oruui  Vaicniini,  Leoutii.  In  CahalJiiano,  vico 
Mimuiati,  passio  sancti  Privaii  martyris. 

11  Kat.  Sept.  Roinac,  via  Oattense,  iu  coeiuclcrio 
ejusdero,  naialis  saucti  Tiuiotbei  discipuli  Pauli 
apostoli.  £t  iu  portu  Romano,  pcregrinoruui  mar- 
tyrum,  eluatalis  sanc  orum  Marlialis,  Aureli,  Ep^- 
c|eiifSaluriiini,  Aprihs.et  Ftlicis  curu  sociis  eoium, 


uati  matiyris.  In  Africa,  natalis  S.  Dcmeirii.  Et  ali-  d  Jvisti  et  ^ulii.  lu  Ponto,  NrfOcai»aria,  natalis  sanclo- 

b  ,  Eutici,  Pauli,  Ileracli,  Possessori,  Panui,  Dissci, 

Ileruiae.    Prospolmi,  Prosaiaiui,   Beruiia?,   Ueracli 

cuiu  tribus.  lu  Aquilcia,  nalalis  saactorum  Felicis, 

Furtunatx,  Viuceiiiiaf.  Viudirasiri  *,  Jiatalis  sanclo- 

iuiu  Euscbii,  Tiluli,  Couditoiis,  Prospolami,  Casii, 

Caiiditli. 

xun  KaL  Sept.  lu  Nicomcdia,  ualalis  sanctorum 
S  raiotiis,rhilippi9  ciEuiiciaui  ;  el  Attumptio  tan 
cta  Marias  matrit  Uomini  nottri. 


1  VindiratirL  An  ullus  esl  saactns  ejus  nomiuis  ? 
l;a  quidem  arbitratus  est  Acherius,  qui  Vindtraiuin 
111  llieronyuiiano  liulice  iii^moravit  ;  nos  vero 
longe  alit^r  existimamus  ;  nam  cu  11  slatm.  sequa- 
tur,  Xatutis,  eic,  pers4»ici  nus  ab  iinp-riio  quodjtn 


rum  Nectavi,  Sevi.  In  Anliochia,  natalis  sanili 
Marini .  Angu>tiduuo  civitate ,  ualaiis  saucioruiu 
Mtnervi  et  Emiliaui  cuu  liltii  oclo,  el  sancti  Syiu- 
j^hroiiiani  maityiis. 

x  KaL  Sept.  Iu  Aquileia,  natalis  sanctorum  For- 
luuali,  Uermog^nis,  Xysli,  Martialis,  Uermugera  i, 
Justt,  G  »rali.  Homa?,  natalis  sancl>ruio  Abundaniii, 
luAoccutii,  Mitereudiui,  Maguilt.  lo  |ortu  urbis 
Rtimaj,  tiatihs  sancti  H  ppolyli,  qui  dici  ur  Nunuus, 

lihrario  Viiidirasirum  tffeclum  t^se  ex  nrbe  qua- 
d  >m  Syriae,  qtix  bic  Viudira,  supra  GeuJora  appci- 
la  ur. 

1  Amecia.  Dicere  voluit  An.i*ina,  cum  bic,  l«im 
cliatu  die  sequ-.nii. 


4CT  S.  HIERONYMI  OPERDM  MANTISSA.  4fH 

citm  sociis  sois.  In  Oslis,  itaulis  ssnctorum  Qui-  A  disciputi  sancli  Eliae  prophfUe.  Im  Syrn.in,  n.u.*il  » 


riaci,  Arcbelai.  In  provincia  Ciliciae,  raialis  sanclo- 
rnm  Agiae,  Claudii,  Asterii,  Neonis,  Domnini  rum 
sociis  eorum.  Lugduno  Gillise,  nalalis  sanctoraui 
Minervii,  Eleazari  cum  filiisoctomartyribus.  Rfinis 
civilate,  natalis  sanctorum  Timoihei  ct  Apollina- 
ris.  Augusiiduno,  deposilto  Flaviani  episcopi.  Ar- 
vcrnis,  natalis  sancti  Sidonii  riim  sociis  suis.  Au- 
guttiduno,  dspositio  Flaviani  epitcopi. 

ix  Kal.  Sept.  In  Anliochia,  naralis  sanclorum 
£enobii,  Capitolini  ,  Emeril^,  lialicae,  Juvimi, 
Juliu  In  lndia,  nalalis  sancii  Danholoinaei  apostoli. 
Romae,  natalis  sancti  Gencsii  martyris.  Neverno 
<  ivitale  ,  depositio  Patricii  abbntis.  Jn  Bothomago 
civitate,  depositio  tancti   Audoem   epitcopi    et  con- 


sanctae  BasilUs%  virginis.  Iu  Autiochia  Syriae,  nata- 
lis  sanctoriim  Niceae,  Pauli.  Romae,  via  Ostiensi, 
natalis  sanctorum  Felicis,  Candidae  virginis,  Fori- 
ciae,  Adatisiae,  Gemellinae  cum  sociis  eorum.  Passio 
sanclae  Sabinae  martyris. 

iii  Kal.  Sept.  Romae,  natalis  sanctae  Gandentia 
virginis  cum  reliquis  tribus.  Jn  Provincia  Palaestin» 
civttate  Sabaslia,  passio  sancti  Joannis  Baptistae.  Et 
alihi,  natalis  sanciorum  nongentoruin  niartyruin, 
qui  eadem  die  passi  sunt. 

PridieKal.  Sept.  Treveris,  depositio  sancti  Pauli 
episropi  et  confessoris  :  hic  in  exsilio  requievit. 
Ancyra  Galaiiae,  natalis  sanclonini  Gaiani,  Luciani, 
Ruiini,     Vincentii,   Silvani,    Vitalieae,   Auliquirar, 


fetsoris.  In   territorio    ejutdem  ,  vico  Luperciacof  B  Emelini,  Florentini,  Juslae,  Juliae,  Anlinei,  Maximi. 
depotilio  sancti  Gyldardi    pretbyteri  et   confestorit. 
Et  in   territorio   ipsiut    civitalit,  depositio   sancti 
Eptati  presbyteri  et  confetsorit 

viii  Kal.  Sept.  ln  provincia  Syriae,  natalis  sancli 
Juliaui.  lu  Capna,  civilate  Campaniae,  nalalis  san- 
ciorum  Rufini,  Eulici  cum  sociis  eorum  Arelato, 
natalis  sanctorum  Genesii  nianyris,  Juiii,  Herme- 
lis,  Joviani.  ln  llispania,  nalaiis  sanctorum  niar- 
tyroni  Justi  et  Pasioris  germnnorum. 

vii  Kal.  Sept.  Civiiaie  Salona,  nalalis  sancti 
Anastasiimartyris,..  • . sia  civitate,  sanctorum  Poe- 
clani,  Mercurii  manyrum.  Romae  in  coemeterio, 
nalalis   sanctorum   Basillae  ,  Maxiiniliani  ,    Quinti 


Item,  Vitalicae.  Et  depositlo  sancti  Elladii  episcopt, 
Syrgi,  Floreutiui  cum  sanciis  sociis  eorum.  Amti- 
tiodero,  depotitio  sancti  Optati  epitcopi  et  eonfes- 
torit. 

MENSIS  SEPTEMBER. 
Habet  dies  xxx. 

Kal.  Septembris.  Lilania  indicenda.  In  Capna 
Aquaria,  uatalis  sancti  Prisci  marlyris,  Maguilis. 
In  Tuderdana  Tusciae,  natalis  sanctorum  Terentiani 
episcopi,  Felicis,  Donati,  Silvani.  In  villa  Her, 
Donati.  In  Apulia,  Syracusa,  natalis  sanctorum 
Evoti,  Hermogenis,  Calestae,  Juliani.  In  Afric»,  ci- 
vitate  Toniz,  natalis   sanctorum  Tusciae,  Dubitati, 


tuarlyrum.  Via  Praenesiina,  milituin  viginti   quin-      Valeulii,  Donatae.  In  Carthagine,  natalis  sanclorum 

a       i   .  •    •.    .  .1-  .  o       •    \i      C  0      .  ■•     h       ..•    r   i!    •      d.      ii<  .    i* 


que.  Arelato  civiiate,  natalis  sanctorum  Sevi,  Vi 
cioris,  Primi.  Item  Vicioris.  Autitiodero  civitate, 
depositio  sancti  Eleutluri  episcopi  cum  sociis  suis 
confettoribut. 

vi  Kal.  Sept .  In  Antiochia,  naialis  sanctorum 
Sabasti,  Alexandriabbatum,  Emeritae.  In  Lucania, 
Polentia  civitale,  naulis  sauctorum  Felicis,  Aronii, 
Sabiniani,  Honorati.  Et  in  Capua,  natalis  sancto- 
rum  Rufi,  Magni.  Romae,  natalis  sanctorum  Uer- 
meiis ,  et  Basillae,  Juiii.  Constanlinopoli,  naialis 
hanctorum  Olii  et  Slephani  marl.  in  Toinis  civi- 
uie ,  natalis  sauciorum  Marcellini  tribuni ,  et 
Maunis  uxoris  ejus,  cum  liliis  ejus  Joanne  et  Sera- 
pione  :  Elerici,  et  Petri  militis.  Et  aiibi  quadraginta 


Fortunati,  Donati,  Felicis.  Et  alibi,  uatalis  sancto- 
rum  Martiui  episcopt,  Sisinni,  Ainavis.  Cinomanls 
civitate,  dcpositio  sancli  Victoris  episcopi.  Ambia- 
nis  civitate,  depositio  sancti  Firmini  episcopiet  con- 
fessoris.  Egidii  abbatis. 

iv  No*.  Sept.  In  Nicomedia,  natalis  sanclorum 
Zenonis,  Gorgonii,  Monolappi,  Theodoiae,  com  fl- 
liis  suis  :  et  Cosconi.  In  panibus  Apamiae,  natalis 
sauclorum  Antonii  et  Antonini  mart.  Iu  Cartba- 
gine,  uatalis  sanctorum  Dubitati,Tusciae,  Valentini. 
In  Sicilia,  natalis  sancioruin  Eupli,  Josephi,  Feli- 
cis,  Sccunduli,  lulli.  In  Alexandria,  natalia  sancti 
Theodori  martyris.  In  Anliochia,  natalis  sancti 
Timothei     martyris.   Lugduno   Galliae,    depositio 


martyrum,  quideGraeco  in  Latiuum  iranslati  suut.  rjsancti  Justi,  et   dedicaiio  basilicae  ipsius*  saneii. 


Arelato  civitate,  depositio  sancti  Ccetarii  epitcopi 
et  confessoris.  Auguttiduno,  natails  sancti  Syagrii 
epitcopi. 

v  Kal.  Sept.  Romae,  via  Salaria  vetere,  in  coe- 
meterio,  nalalis  sancloruin  Hennetis,  Basillei, 
lleliae,  Stepliani  diacoui,  PoliionL*.  In  Alexandria, 
natalis  sauctoruin  Polieni ,  Serap.ouis  ,  Justillae. 
Conatautinopoli,  depositio  sancti  Alexaudri  epi- 
scopi.et  Viviaui  episcopi.  in  tcrriiorio  Arvernis 
urbis,  vico  Brivate,  natahs  sancii  Juliaui  iuarlyris. 
Sautonas  civitate,  depositio  saircli  Viv  ani  episcopi 
<  t  coufessoris.  ln  Africa,  civitatet  Hippone  regio9 
depositio  sancti  Augnsiim  episcopi  et  confessoris. 

lv  Kul.  %cpi.  Pausalio  saucti  Helisei  propheue, 


Siabulatut  tancti  Remacli  episcopi  et  confessom. 
Corbeia  monusterio,  dedicutio  batiticce  Saneti  #<ir- 
tini  ponlificit. 

iii  Non.  Sepl.  in  Alexandria,  natalis  sancii  Ari- 
stonippi.  El  in  regione  Apamiae,  provincia  Syriae, 
natalis  sancti  Anionii  pueri,  Aresti  episcopi.  ln 
Aquileia,  ingressio  reliquiarum  sanctoruin  Andrea 
apostoli,  Lucar,  Joannis  evangelistarum.  Et  alibi, 
natalis  sanctorum  Euphemiae,  Syrici,  Aritoni  cum 
sociis  eoruni. 

Pridie  Non.  Sept.  In  Ancyra  Galatiae,  nataiis  tan- 
ctorum  Ruflni,  Silvani,  Marcelli,  Gaiani,  Helpidi, 
Autonini,  Eustici,  Maximi,  Eusebii.  Item,  Gaiani, 
Vitalica?,  Gdison,  Magni,  Casli,  Saturnini,  Donati, 


MARTYROLOGIUM  VETUS. 


490 


cum  sociis  eorum.  Romae,  in   coemelerio  A  heati  Hilari   pnpae.    In  Africa,   natalis  sanciorum 


j,  via  Salaria,  depo*ilio  Bonifacii  episcojn. 
iClam  Felicitatem,  natalis  sanciorum  Magni, 
Saiurnini,  Flrmini.  In  Gallia,  civitate  Ci- 
!t  naUlis  sancti  Marcelli  raartyris.  Treveris, 
lio  sancli  Paulini  episcopi. 
.  SepL  Iu  poftu  Romano,  nitalis  sanctorum 
li,  Heroi,  Heraliani,  Aristosi.  Et  passio  san- 
1  Tbothahelis,  et  sororis  ejus  nomine  Bebeae. 
ua  Campaniae,  natalis  sanclorum  Quintj,  Ar- 
Dodaii,  Magni,  Januarii.  In  Alexandria,  na- 
mcioruin  MemGdi»  Saturninae.  Depositio  bea- 
tnui  cum  sociis  suis,  quorum  nomina  Deus 
niEgypio,  uaulis  sanctorum  Taurini,  Nemo- 
iturnini,    Arapolloni.  In  Gallia,  civitate  Ve- 


martyrum  Doletatuli,  Tuscsae,  Magari,  Valentini. 

111  Idut  Sept.  Romae,  vla  Salaria  veteri,  in  coe- 
meterio  Basillae,  natalis  sanctorusn  Proti,  etJa- 
cincti,  Didymi.  In  portu  urbis  Romae,  natalis  san- 
ctorum  Ingenui,  et  Hippolyti  martyrum.  Iu  Ale- 
xandria,  natalis  sanctorlnn  Syri,  et  Serapionis.  Im 
Apulia,  natalis  sanclorum  Felicis,  etDgnati,  Julii. 
Lugduno  Galtice,  depositio  tancti  Patienlit  episcopi. 

Pridie  Idut  Sept.  In  Sicilia,  civjtale  Cathenas. 
natalis  sanctorum  Eupli,  et  Seraplonis  episcopi, 
Magni.  Romse,  naulis  sanctorum  Proti,  Sanctini, 
Hippolyti.  Nicomedhe,  natalis  Ammonis  lectoris. 
In  Asia,  nalalis  sancti  Diofoli,  Matronae,  Teclse 
virginis,  Heradiae.  Et  alibi,  depositio  Eusebii  epi- 


ne,  naulis  sanctorum  Ferreoli,  et  Ferutie*  D  scopi.    Lugduni  Galtice,  depotitio  beati  saeerdotit 


in  sociis  eorum. 

Idut  Sept.  Romrc,  via  Salaria,  milliario  ab 
nalalis  sancti  Eleutberii  episcopi.  In  teirito- 
ppadocia?,  cifitate  Readden,  natalis  sancti 
i  cum  sociis  suis. 

Idut  Sept.  Benevento  civitate,  natalissancto- 
ienoti,  Januarii,  Fisti,  Acuti,  Desiderii.  Et 
sancti  Anasiasii  cuin  sociis  suis.  Arelato 
e9  depositio  sancti  Aogustalis  episcopi.  Au- 
is  dvitate,  depositio  sancti  Evortii  episcopi 
fesaoris.  Angusiidiino  civitale,  loco  qui  dici- 
lisia,  natalis  sanctae  Regina*  mnrtyris.  In 
rio  Puritwrum,  vico  Noviento,  depotitio  beat' 
Mi  regit,  pottea  pretbyleri  et  confettorit. 


epiteopi  et  confettorit.  AUgustiduno,  depositio  beati 
Evanti  episcopi  et  confessoris. 

Idu$  Sept.  In  Apulia,  natalis  sanctorum  Felicis- 
siini,  et  Secundini;  Justlni.  Constaniinopoli,  deposi- 
tio  samti  Joannis  episcopi.  In  Alexandria,  natalis 
sancti  Tlieodoli  episcopi.  In  Antiochia,  natalis 
8anctorum  Timothei,  Tbeodori.  In  Turonis  civiU 
te,  deposiiio  sancii  Lidorii  episcopi.  Andegavis  ci- 
vitate,  deposiiio  beati  Maurilionis  episcopi.  Au- 
guttiduno,  dtpotilio  beati  Naciarii  epitcopi. 

xviu  Kal.  Oct.  Exaltatio  sanciae  crucis.  Romae, 
via  Appla,  in  ccf  meterio  Calesti,  natalis  sanctorum 
Cornelil  episcopi  et  confessoris.  ln  Africa,  civiute 


Carthagitie,  nalalis  sancti  Cypriani  episcopi,  et 
dut  Sept.  Nativitas  sanctac  Mariae  malris  Do-  C  Felicis,  Honori,  Deinetrii,  Zeli.  Etalibi,  depositio 
lostri  Jesu    Christi    secundum   caniein.    Et      Eparci  oplscopi. 

*  xvn  Kal.  Oct.  In  Alexandria,  natalis  sanctorom 
trium  fralrum,  Cyrini,  Leontii,  Serapionis,  Croci. 
In  Ancyra  Galatiae,  natalis  sanctorum  Seieuci,  et 
Valerii.  ln  Tomis  civilate,  naialis  sanctorum  Stra- 
torii,  Vtlerii,  Merobi,  et  Gordiani,  et  Nicomedis 
martyris.  ln  Nicomedia,  natalis  sanctorum  Areii, 
Archeoo.  Et  in  Nuceria  Campaniae,  natatis  S. 
Constantii.  In  Anquira,  depos;tio  Pauli  episcopi. 
Et  in  territorio  Cabillonensi,  castro  Ternocio,  na- 
talis  sancii  Valeriani  martyris.  Lugduno  Galiiae,  de- 
positio  Aibini  episcopi.  Natalit  S.  Aicadri  abbaiit. 
xvi  Kal.  Oct.  Chalcedone,  nalalis  sanciae  Euphc- 


sancti  Adriani  marlyris.  In  Alexandria,  na- 
anctorom  Ammoiui,  Justi,  Serapionis,  Pii. 
?\\t  Theophili,  Neoteri,  et  aliorum  viginti 
m,  Nemesi,  Arioni,  Ammon.PassiosanctiPe- 
ibini,  Demetrici  cum  aliis  quadraginta  ;  Di- 
Milisori,  Paneti;  Achilli,  Isidori,  Serapionis, 
e,  Orosei,  Silvani,  Arepionis,  et  aliorum 
gentorum  qnatuor.  Item  Denetri,  Severi, 
lils  undecim.  Item  Severi  cum  aiiis  quadra- 
In  ea  die  coiiectio  multorum  roariyrum  cor- 
i.  In  Antiochia,  nalalis  sanctorum  Timothei, 
inlani. 


iut  Sept.  Romae,  via  Lavicaua,   inter  duas  D  n,,a2  virginib.    Romae,  natalis  sanctoruin  Victoris, 


t  naulis  sanciiGorgonii.  Et  in  Sabinis,  mil- 
ab  urbe,  natalis  sanctorum  Hyacinthi,  AIc- 
i,  Tiburtii,  Juvini,  Silvani.  In  Caesaria  Cap- 
iasnaialis  sanctorum  Donati,  Eleassi,  Fortu- 
Ammonii.  In  Parthis,  natalis  sanclorum 
,  Libratis,  Julii. 

dut  Sept.  ln  Caesaria  Cappadociae,  natalis 
>ruin  Euplise,  Alexandri,Cirosici,  Hisici,  Ala- 
Bilvani,  cum  aliis  quinque.  In  Alexandria, 
i  sanctorum  Ncmesi,  Ammonis,  Originis, 
i,  et  aliorum  octingentorum  sex  ;  Didymi, 
ori,Panepsi,  Acbillei,  Niceti.  Ilem  Ammonis, 
SHvaui,  Oripion,  Nimi,  Siui,  et  aliorum  no- 
Paneiuodi,  Niceii,  Silvini.  Romae,  depositio 
Patrol.  XXX. 


Felicis,  Alexandri,  Papiae,  Magni.  In  via  Nomen- 
tana  ad  Cap.  in  coemeterio  Martae,  nataiis  sancii 
Emerentiani.  Et  natalis  sanciornm  Pafies,  Felicis, 
Victoris,  Sperali,  Navini,  Chorinti,  Secundae,  Do- 
nati,  Generosas.  Item  Secunda,  Lupati.  ln  Nuceria, 
Prisciani,  Maximi.  Romae,  passio  sanctae  Caeciliae 
virginis,  Salnti,  Tyrsl. 

xv  Kal.  Oct.  In  Neveduno,  natalis  sanctorum 
Valeriani,  Magrini,  Gurdiaui.  In  Nuceria,  natalis 
sanciorum  Consbntii,  Sanctini.  Chalcedone  Bilby- 
niae,  natalis  sanVtorum  Euphemiae,  Saleosi.  Soi- 
portlo,  depositio  sancti  Pauli  epitcopi,  Macrobi, 
Gaudiani,  lsici  mari.  /n  Gallia,  vico  qui  dicitur 
Leodiut,  patsio  taHcti  Landeberti  ttiico^tltiwtv^Ts*,, 


491  &  HIERONYMI  OPERUM  MANTISSA.  432 

xiv  Kat.  Oct.  In  Alexandria,  nalalis  sancti  Tiiro-  A  el  Bardonn  cum  aliis   viginti.  In  Gallia,  Ambianis 


pbimi.  El  in  Nicomedia,  nalalis  sancloram  Oceani, 
Xysti,  Medaci.  In  Meifiolano,  depositio  sancii  Eu- 
storgii  episcopi,  Satyri. 

xiu  Kal.  Oct.  ln  Aiexandria,  natalis  sanctoruin 
Demetrii,  Palei,  Nilipaci,  Madielii,  Castoris,  Sa- 
turini,  Caeli  episcopi,  Gasti,  Julii*  In  Neapoli,  tia- 
talis  sanctorum  Jauuarii  et  Aniceli.  Et  in  Synua- 
da  Phrygiae,  natalis  sancti  Trophi.  Yienna  civilate, 
naialis  sancti  Ferreoli  et  dedicatio  Basilicae  ipsius, 
etlranslatio  multorum  corporuro,  cum  capite  san- 
cti  Juliani  marlyrU  de  firivate  sub  altare  posilo. 
In  civitate  Treyiris,  depositio  Miliii  episcopi.  Et 
alibi,  ualalis  sanctoi  uin  Tiogi  episcopi,  el  Pii  dia- 
coni,  Gapilei,  Nili,  Paterni,  Musci,  cum  aiiis  cen- 


civitate,  passio  S.  Firmini  tpiscopi,  el  martyris.  El 
alibi,  depositio  sancti  Marci. 

vi  Kal.  Oct.  Roma?,  via  Appia,  in  ccemeierio  Ceo- 
lesii,  deposilio  S.  Eustbii  episcopi  et  confessoris.  Ec 
in  Albano,  natalis  S.  Senatoris.  Et  aiibi,  uatalis  S. 
Migigno,  Naboris,  Faustini.  Et  in  Saroinia,  uatalis 
sancti  Luxuri  inartyris.  Arvernist  depositio  Apoltina* 
ris  episcopi  et  confessoris. 

yKai.  Ocl.ln  Caesaria  Cappadociae,  nataltssancli 
Eieulherii.  In  TarsoCilici»,  natalis  sanctorum  Ta- 
raci,  Probi,  et  Andronici,  Justini.  Aducia  civitale, 
natalis  sanclorum  Gosmi  et  Damiani  mauyruni.  In 
Epheso,  natalis  sancti  Timothei,  discipuli  Pauli 
aposloli.  lh  territorio  Augustiduno  civitale,  saacii 


tum    quinquaginla.    In    territorio  Biturino,     vico  B  Florentini,  Sylvani,  Firmi. 


Vellauuo,  uatalis  sancli  Mariani.  In  Nuceria,  Her- 
mei,  Beati  episcopi,  Feiicis,  Gouslanihe,  Privati, 
Euphemiac,  Sygoiue.  In  terrUorio  Lnujoms  cioila- 
te9  in  monasterio  Segetlro,  S.  Sigonis1  presbyteri  et 
confessoris. 

xii  Kal.  Oci.  Synnada  Phrygiae,  nataiis  sancto- 
rum  Dormidoni,  Dorothei,  Privati,  Fclicis,  Gon- 
slauliae.  Iteui  Feiicis.  ln  Nuccria,  natalis  sancto- 
rum  Felicis*  ei  Constaiitiae,  qui  passi  suntsubNe- 
rone. 

xi  Kat.  Ocl.  In  Persida,  civitate  Tarrium,  na- 
talis  sancli  Mallhei  cvangelislae.  Pir..lice  civitate, 
natalis  sancti  evangeiisl»  Lucae.  Mediolano,  natalis 
sancti  Victoris.  Corbeia  mona$ieriot  dedkalio  basi- 
licce  Domni  Albini  et  Marcellim  epircoporum. 

x  Kal.  Oct.  Romae,  via  Salaria  veiere,  in  coeme- 
terio  ejusdein,  natalis  sanctae  BasUlae.  Sidunis  ci» 
vitaie,  in  loco  qui  dicitur  Agaunus,  natalissanclo- 
ruin  Mauricii,  Exuperii,  Candidi,  Yictoris,  lnno- 
ceutii,  Vilalis  cuin  sociis  sex  willibus  quingeulis 
octoginla  quinque.  •  .  •  Autisiodero,  advenlus  et 
excepiio  corporis  sancti  Germani  episcopi  et  confet- 
$ori$  ab  lialia. 

ix  Kal.  Oet.  Iu  Seleucia,  nalalis  sanctae  TecIaR 
uiartyris.  Et  in  Alexandria,  natalis  sancti  Maroi 
evangelistae.  Rotuae,  depositio  sancti  Liberii  epi- 
scopi. 

\iu  Kal.    Oct.   Machironia   caslello,    Gonceptio 


iv  Kal.  Oct.ltx  Africa,nata'is  sanctorum  Laurcn- 
lii,  Fausliui,  et  Victuriae,  Candidae,  Valeriae,  Donatae, 
Levae,  Fuciosae,  Gagili,  Placidi,  et  aliornnt  multo- 
rum,  Lougini,  Victuriac,  Prisciniani.  Romae,  natalis 
sancti  Stactei.  Genua  civitate,  nYpos'tio  Salonii 
episcopi  et  confessoris.  Auti$ioderof  depetilio  tancti 
Atodiepiscopiet  confessoris. 

lii  Kal.Oct.  ln  Thracia,  Eurici,  Plauti,  Planciti, 
Ambuti,  Aracliae,  Thraciae,  Donatae.  Romae,  milituoi 
sexagin l&  ocio.  Dedicatio  basilica  A  rchangeli  Michae-    — 
lis  in  monte  qui  dicitur  Garganus.  Et  alibi,  Januarii,  — 
Sosii,  Ampuni,  Geiedoni,  JustinL  Autistodero,  de— 
positio  Fraterni  cpiscopi  et  coufessoris. 

Pridie  Kal.  Ocl.  In  Placeniina  civilale,  naialiaw 
sancti  Anlonini  martyris.  In  Mediolano,  tratislatio^ 
corporis  saucti  VictorJsmartyris.  Belhlehem  clvitaU^ 
deposUio  S.  Ilieronymipresbuteri. 

MENSIS  OCTOBRIS. 
Habet  dies  xxxi. 

Kal.  Oct.  Litaiiiaindicenda.Prisci,Fauslioimart., 
Alexandri,  Eopropi,Saturaiui,  Spei,  Priiui,  Donati. 
Item  Diguae,  Pafifico,  Prepi.  InTomis  Julii.  Atclttio- 
dero,  depositio  Cermani  epiicopi.  Remit  cUfilatitttancti 
Remigii.  Treveri%  sancii  Niceti. 

vi  Non.  Oct.  ln  Nicomedia,  Eleuiherii.  ln  Aatio- 
chia,  Primi,  Quirilii,  Pilini.  Romae,  naialis  sancti 
Eusebii.et  alibi,  Leonis,  Gaiaui,  Secundi.  Item  Sc- 


sancti    Joannis  Baptisloe.  Et  alibi,  nalalis  sancto-  q  cundi,  Plalonis,  Longi.  In  GuUia,pa*$io  tancti  Let 
rum  Julii,  Ghristophori,  Laurenlii,  Martialis,  Vicio-      degarii  epiuopi  et  martgris. 


ris,  Gargili,  Marci,  Nobiiis,  Victoriu;,  Secundolae, 
Faustime,  Valeriue,  Celerina?,  Donatulae.  In  Augu- 
stiduno  civiiate,  vico-Scdiloco,  natalis  sanctorum 
Andocu,  Tyrsi,  Apiilis,  et  Feiicis  marlyrum  :  Lu- 
crosaB.  Lugduno,  depositio  sancli  Lupi  episcopi  el 
confessoris.  Arvernis,  depositio  sancti  Rustici 
episcopi. 
▼u  Kul.  Oct.  lo  Asia,  natalis  sanctorum  Eucarpi, 

1    S.    Sigonis.  Acherius    monet  legi   oportere 

S.    Sequaiii  :     quod    mihi     quidera   non    placet ; 

nam    ciim  ex    vulgari   S.  Seine  (ieri  potuerit,  ut 

jf*//jeriti  tvhptoret,  quales    raedia*  aetas  plurimos 

cffudu,  opiaareutur  iti  iilo  monasterio  coii  sauctutu 


v  Non.  Oet.  Antiochia,  Theogeni.  Africa,  Yicto* 
ris,  Urbani,  Sapargi.  Et  alibi,  Felicis,  Amponi, 
Gasti. 

iviVofi.  Oci.  In  -rEgypto,  Marci,  elMartiani  mar  y- 
niui,  In  Africa,  Marcisi,  Resliluti,  Jutit.  £t  alibi, 
sancti  Dasii,  alibique  Marcelli  episcopi.  Autisio- 
dero,  depositlo  sancti  Marsi  presbyteri  et  confeasfh 
ris. 


quemdam,  qui  nomen  Sequana  flumini  dederit, 
niihi  videtur  Sigouis  nomen  omnino  esse  retinco- 
duin.  Et  quidem  eo  maais,  quod  non  aliter  scri- 
bitor  in  Martyrologiis  Gelonensi,  et  Sancti  GallL 


49J  MARTYROLOGIUM  VETUS.  494 

iu  JVot.  Oct.  In  Slcilia,  Phciti,  Eutici,  ei  aliorum  A  Mariiae.  In  Chalcedonia,  naulis  saacii  Adrianr.  Iiem 


Iriginia.  El  alibi, Barici,  Victorini,  FausU,  Pelagii. 
Valentia  civttate,  depositio  Apotlonaris  episcopi  et 
confessoris.  Autisiodero,  depositio  sancterum  ger- 
Mnoram  Firaiati  diaconi,  et  FJaviaitae  Deo  sacratse 
virginis. 

Pridie  Non.  Oct.  Capua,  natalis  sanctortim  Mar- 
eeUi,Casti,  Emeli,  Saturaini,  DonalelH.  Romae,  Bal- 
binse,  et  de^ositio  sanctiMarci  episcopi,  Juliani.  lu 
Africa,  Rogati,  Saturnini,  Januarii,  Faustini,  Mar- 
Ualis.  ln  Apulia,  Casli,  Emeli,  Saturniui,  Atmnonii 
preabyteri.  Agenuo  civitau?,  nalalis  sanclae  Fidis 
virginUeliuartyris./n  cititaU  Autisiodero,  dtpisitio 
sancti  Romani  episcopi. 

ix  Idut  Oct.  Homae,  \ia  Appia,  depositio  saucto- 


Fausli,  Januarii,  Marcelli.  In  Aleiandria,  Athanasii 
episcopi  et  canfessoris. 

n  Idus  Oct.  Romae,  via  Aurelia,  in  coemeterio  Ca- 
lapodii,  Calesti  episcopi,  Saturi.  In  Cappadocra,  Lu- 
pranpodi,  Modesti,  Luciani,  Saturnini,  Simplici,  Sa- 
turi,  Placidi.  Cordoba  civitate,  Lupi,  Aurelia»,  Ma- 
ximi.  Luoduni  Gallice,  translatio  corporit  sanctiJusii 
efiscopi  et  confessoris. 

Idus  Oct.  Colonia  civilate,  natalis  sanctomm 
Maurorum  de  militibus  :  InCapua,  Lupliii.  ViaAu- 
relia,  in  ccemeterio  ejusdem,  sanctae  Fortunatae. 

xvu  Kal.  Nov.  ln  fcaiis,  sancii  Suflt  manyris.  In 
Africa,  Cecrae,  et  aliorum  pariler  passoruin  ducen- 
lorum    septuaginta   :    Merii,     Aufidi,    Saturnini, 


martyrum  Apulei,  etMarcelli  episcopi,  el  Marci  R  Nerei. 


episcopi  ei  confessoris.  In  Capua  Canipaniae,  Quarli, 
el  Marcellini.  Et  aiibi,  sauctx  Juliac,  Syrgi,  Bacci, 
<A  naiatis  saucti  Matthaei  evangelisia».  fiituricas 
ctviute,  saticti  Augustini  presbyteri  et  conftSao- 
ris. 

▼iii  Idus  Oct.  In  Anliochia,  Dionysii  episcopi,  Ja- 
naarii,  Faustini  taart. ,  Martialis,  Privati,  Eraclii, 
Juliatii,  Pelagiae. 

vuldus  Oct.  lacivilateLaodiciaPhrygiae,  natalis 
sancti  Tbeodoli.  Et  altbi,  Attici,  Ludduli,  Septimi, 
JaJii.  Colonia  Agrippiua  civitate,  natalis  saiictoruni 
trecentorum  septemdecim  martyrum.  Iu  provincia 
Crela,  civilale  Augusta,  nalalis  sancueAfrac  niarty- 
ris.  In  civitate  Vienna,  roultorum  martyrum.  Pari- 
siu»,  natalis  sanclorum  Dionysii  episcopi,  Rustici 
presbyteri,  Eieutherii  diaconi.  In  Centuio  monasterio, 
trunslatio  corporis  Richarii  confetboris.  Boraae,  Mar- 
ceUi,  Genuiui,  Novii,  Jusli.  luler  duas  lauros, 
sancia»  Primivae,  Custi,  Julii.  In  Cilicia,  Taraci, 
Probi,et  Andronici.  InCentulo  monasterio,  deposilio 
corporis  B.  Richari  confessoris.  Corbeia  monaslerio, 
dcpositio  Theofridis  abbatis. 

vi  Idus  Oct.  in  Africa,  J£raclii,Dionysii,  Septimae, 
Secuud»,  Salsae.  Et  alibi,  Caiti,  Quiutasi,  Seplimi, 
Venosti,  fieati,  Secundi,  Donati,  Sereni,  Crescenti, 
Taraci,  Probi,  Audronici,  Niceti.  Natalis  Firmini, 
Heradi,  Cassi,  Eusehii,  Florenti,  Vicioris.  Agrip- 
pinae,  Mallusli  cuiu  aiiis  treceutis  triginta  martyri- 


ivi  Kal.Nw.  Nicomedia,  Alexandri.  in  Maurita- 
nia,  Nini,  Vio.turue,  Nobilitani,  Mauritani,  Luci,  Ci- 
tini.Criscentiaui,  Rutiani,  Donali,  Defensoris,  RuslH 
tiani,  Serviliani,  Sacrati,  Venerue,  Jauuarii,  Mus- 
tulae,  Quintasi,  Meiuma3,  Primae,  Donatae,  Severiae, 
Victurise,  Basillse,  Magnili. 

iv  K*l.  Nov.  In  Oriente,  traiislatiocorporissancli 
Luca»  evangclistae.  In  Nicomedia,  Lucae,  Victuriiiae. 
Justiui.  ln  Axiopoli,  Hermetis,  el  Taxis,  Julii.  Et 
juxta  portum  Bomanuin,  passioS.  Agnelis  virginis. 
In  Campania  civitate  Puteolis,  Januarii,  Felicis,  et 
depos  lio  Justi  pueri.  In  Africa,  Lucii,  V:c  ori*,  Dasi, 
Leuci,  Victorici,Beresiepiscopi,  Victricis,  Faustini, 
Marlialis.  Ebrocas  civilate,  natalis  S.  Aquilini 
episcopi  et  ronfessoris. 

xiv  Kal.  Nov.  in  Ostia,  Austerii  presbyteri.  Nea- 
poti,  Sussi,  Januarii,  Fesli,  Desiderii.  In  cosraeterio 
Puleolis,  Prosculi,  Prosduci,  et  Nicx*  matris  eju«. 
Domnar  virginis,  Asti,  B.iiti.  In/AntiochiaSyriae,  na- 
talis  sanctorum  Pelagii,  Beronici,  Pelagiaa,  et  alio* 
ram  quadraginta  octo  manyrum. 

xm  Kal.  Nov.  Iti  Puteohs  civilate,  Dasii,  Auosi- 
ahni,  Januarii,  Dorothei,  Susimii,  Januartse.  In  Ni- 
comedia,  Eusticis,  Promachi,  Lucii,  Marcellini,Ber- 
niaci.  lleai  Susimi,  Januarii,  Julii.  Agenno  civitate, 
sancti  Caprasii  martyris. 

xu  Kal.  Nov.  ln  Nicomedia,  Dasii,  Zolici,  Gai 
cum    duodecim    millibus  martyribus.    In   Africa, 


bui.  Eodeiu  die  natalis  sancli  Cerbonii  confessoris  r>  Modesii,  Eutici,  Materi,  Dissei.  In  Nicsca  Bithyniae, 


in  Populouio. 

v  Idus  Oct.  lu  Aceruo  *  Sicilias,  saucti  Alhanasii 
presbyleri,  Ampodi,  Placidi,  Fausti,  Jautiiirii,  Mar- 
Ualis»  Marcelii,  Juviniani,  Antiochia,  sancti  Era- 
cl:i.  Eodem  die  saueti  Nicasii,  et  aliorum  marty- 
nnn. 

iv  Idus  Oct.  lu  proviucia  Syride,  sanctorum  Eva- 
gri,  Prosiriae.  In  iEgypto,  Eustasii  presbytcri.  In 
Campania,  natalis  sanctorum  Eucaristi,  Fortunati. 
la  Ravenna,  via  Laurentina,  natalis  sanctt  Edicti, 
Eomae,  Calesti,  Saturi.  Biluricas,  saucti  Opiouis. 

ui  IdusOciAa  Hispaniis,  Corduba  civitate,  Fausti, 


Afrigis,  Macharii,  Dicei,  Proculi.  Neapoli,  Modesti, 
elaiiorum  octoginla  quatuor.  Puteolis  Campaniae, 
Proculi,  Euticis,  Macharii,  Donatelltt.  Lugduuo 
Galliae,  Viatoris  pueri,  discipuii  sancti  Justi  epi- 
scopi. 

xi  KaL  Nov.  In  Adrianopoli  Thracia?,  Philippi 
episcopi,  Easebii  et  Hermetis,  Severi.  In  Portu, 
saucti  Valerii  inartyris.  la  Thracia,  ilem  Severi.  Et 
alibi,  passio  saocti  Leugali. 

x  Kal.  Nov.  In  Adrianopoli,  Severi,  Dorothei.  In 
Caesaria  Cappadociee,  Seuresi,  Magni,  Justi.  In  Gal- 
lia,  depositio  tancti  Gratiani  niartyris. 


in  Acerno.  Editum  erat  tn  Aceno. 


435  S.  HIERONYMI  OPERUM  MANTISSA.  136 

ii  Kai.  Nov.  InNicomedia,Sevcri,Vitalis,Felicis,  A  cedonii.  Et  alibi,  natalis  sauctorum  Januarii,  Petri, 


ttogati,  Paperi,  Victuriae,  Flaviani,  Vicioris.  Hiera- 
l>oli  Phrygise,  Claudiani,  Eutheri,  Flavini,  Justi,  ei 
Yictoris 

vm  Kul.Nov.  Romse,  Maiiml,  elaliorum  centum 
\igintimililum,  quorum  nomina  Deus  scit.  ln  Ga- 
valis,  depositio  beaii  Uilarii  ephcopi  et  confessoris. 
In  Africa  Satumini,  Claudiani,  Primivi,  Flaviai.i, 
,  Zolici.  In  Sardinia,  Savini,  Saturi,  Asteri,  Chari. 
Sueasionifr  civitat*,  naialis  sanctoruin  Crispini  et 
Crispiniani  martyrum;  Claudiani,  Rogati,  Papari, 
Felieis,  et  Vitalis.  Sanctonas,  irantiatio  corporisS. 
Viblani  confessoris  et  episcopi. 

vji  Kai.  Nov.  ln  Nicoroedia,  sanctorum  Luciani, 
Mardiani,  Fiorii,  Eraclii,  Tuli. 


Crescentis,  Victurini,  el  aiiorum  mariyrum.  Casiro 
Divione,  passio  sancti  Benigni  pre>byleri  et  marty- 
ris,  et  sancii  Melanti.  Augustiduno,  dapositio  sanc* 
Primi  episcopi.  Bajocas  civitate,  sancti  Vigori* 
epitcopi  et  confestorit.  Silio  monatterio,  depomlio 
tancii  Audomari  episcopi  ei  confetsoris.  Pictavis  cm- 
tate,  dedicatio  basilicai  S.  B ilarii  episcopi  et  confes- 
soris. 

111  Non.  Novemb.  Dedicatio  basilicae  sancti  An- 
drese  Apostoli.  In  Caesaria  Cappadociae,  natalit 
sanctorum  Germaui,  Theophili,  Caesarii,  Egrili, 
Vitaiis.  Et  alibi,  passio  sanctse  Agriculae  virginit 
et  martyris.  Itein,  Felicis,  Crescenti. 

Pridie  Non.  Novemb.  In  Africa,  natalis  saneio- 


vi  Kal.Nov.  ln  Africa.sanctorumSalumini,  Fla-  g  runi  Primi  C*sarii,    Gregorii,  PorpliyrH,   Saturi, 


vii.  In-Plirygia,  Tarsi,  Polyvarpi,  Gai,  Eumini,  No- 
conrini,  Longi,  -Diodori,  Melrobi,  Euminae,  Tuti. 
Romae,  Alariani,  Lucii,  V.veti.  In  £ardinia,  Poli, 
Janoarii,  Tarrti,  Comuinas,  et  sancti  Florentii. 

v  Kal.  A\ov.liiAntiochia  Syriae,M4randi,Marianae, 
Arctlludi.  Ia  Cartbagine,  sancti  Sufronisaeni.  Et 
alibi,  sanctorum  apostoiorum  Simonis  Chananaei,  et 
Judae  Zelotis.  Amaranti,  Quinti,  et  Justi,Lucii. 

ivJta/.  Nov.  InLucania,Saciucti....  Quinii,Feli- 
<ianae,  et  Lucianjc  mariyruui. 

11  Kal.  Nov.in  Nicomedia,  Januarii,  Calendionis, 
Martialis,  Germani,  Marci,  Theophili,  Eusebii.  Et 
in  Africa,  Passio  sanctorum  numero  centum  viginti 
inanyrum.  Item,  Felicis,  Quinti,  Xucae,  Luciani, 


Amanti,  Publii,  Secundae,  Victorinae,  Perpetuse, 
Victoris,  Quarli.  In  Nicaca,  natalis  sancli  DommBi. 
Augustiduno,  depositio  Proculi  episcopi.  RotkenU 
civitate,  depotilio  tancti  Amantii  episcopi  et  tonfes- 
sorit.  Biiuricas,  depositio  sancti  Lusoris  pueri,  e* 
confessoris. 

Non.  Novemb.  In  Caesaria  Cappadocise,  nalaKs 
sauciorum  Donniiiii,  Caesarii,  Epiplianii,  Gregorii, 
Appini,  Saturnini,  Amsntii,  Publii,  Mart.  In  Cam- 
paiiin,  natalis  sanciarum  Marciaeel  Secundae. Capua 
civitate,  «aialis  sauctorum  Evrasi,  et  Quarti,  iooi, 
Ludi. 

vni  Idus  Nov.  In  Nicomedia,  natalis  sancloram 
Adriam,   Juliae,   et    Eusebiae.   In    Africa,  nautis 


^ F  .   _  .  .      ............   v   —   

Victoris,  Vitalis,  Donati,  Petri,  Mirii,  Januarii,  Fi-  **  sanctorumDoiiali,  Pauli,  Balsaini.Domniiti,  Primae, 


riae,  Ilermelis,  Urbani,  Attiii.  Et  passio  sancti  Feli- 
ciani  cum  sociis  suis.  ln  Antiochia,  Januarii,  Mar- 
liani,  Nazarii,  Gervasii,  Protasii,  et  Celsi  pueri. 
Tolosce  translatio  corporis  sancti  Salurnini,  episcopi 
et  martyris. 

Pridie  Kal.  Nov.  In  Africa,  Clacovii,Juliani,  For- 
tunaii,  Silvani,  Calendionis,  Bonifaciae,  Cas>ae,.»-> 
Gallicae,  Agapi,  Vicuiriae,  Felicis,  Simoni,  Donati, 
Kusticiani,  Fortunati,  JUmani,  Silvani,  Misnmi, 
Augelafi,  Nunciui,  Felicissimi,  et  aliorum  vigintl 
novcm,  Valerii,  Vinccnli.  In  Hispania,  Januarii.  In 
Macedonia,  Yiuiis,  Petri,  Crescenti,  Alterini,  Vic- 
toriui.  item  Petri,  Mar...,Mammari,  Saturnini,  Vi* 


DtHi*,  Fortuuai»,  Januariue,  Quarl*.  Et  in  Tonisa 
Afriia,  nalalis  sancii  Felicis.  Et  in  Phrygia,  nsrta- 
lis  saociorum  Januarii,  Attici,  Barici,  Mamniari, 
Venerieini,  et  Veneriae.  Regidona%  natalit  tancti 
Melani  episcopi  et  confettorit. 

vu  ldut  Nov.  In  Niconiedia,  naialis  sancti  Eu* 
sebii,  Pobisi,  Eustasii,  Marii,  Primi,  Juliac,  Janua- 
riae,  Rogatianae,  Optati,  Adriani.  Et  in  Africa,  na- 
talis  sanctoruin  Bogali,  Donati,  Priniae,  Juliae. 

vi  Idut  Novemb.  Romae,  nataiis  sanctorum  Sin- 
plicii,  Symprouii,  Claudii,  Custori,  Nicostrati,  et 
Sancioruin  qualiior  Coronalorum,  Sevcri,  Sereria- 
ui,  Carpopbori,  Viclorini.   in  Africa,  nacals  san* 


gilai.lii,  Nuncini,  Magnili.  In  Nicomedia,   Philippi,  D  ctoruinPriiui,  Maciiarii.fJusti,  Amaranti,  et  altorum 


et  Caiendiouis.  Auguau  Viromandorum  in  Gailia, 
bancti  Quintiui. 

ENSIS  NOVEMBER. 
liabel  dies  xxi. 

Kal.  Novemb.  Litania  indicenda.  Vestivitas  om- 
niumsanctorum.  Petri,  Mammerti,  Saturnini,  Magni. 
Ki  passio  Eustachii  martyris  cum  uiore  et  liliis.  In 
Macedonia,  Basilis,  Jacobi,  et  sancti  Joannis  evan- 
gelistae.  In  Terracina,  natalis  •aiictorum  Meldegasi, 
Juliani,  Victoris,  Felicis,  Sati,  Perseveranti,  Ocia- 
vU>,  Cessiae,  Eristei,  Saturnini,  Simplicii,  Primi, 
C*>*rii,  Magai,  Jubii.  In  Caesaria,  naulis  sancti  Ma- 


nonaginta  qualuor.  Et  in  Nicoinedia,  natalia  tau- 
ctorum  Bamiaui,  Eusebii,Calesti,fiustasii,  etMarii,  . 
Magni.  * 

v  Idus  Nov.  In  Nicomedia,  natalis  .sanctornm 
Dainiani,  Donati,  Restituti,  Victorini,  Salularis, 
Crescentis,  Demetrii  et  Exuorgii,  Ciisebii.  Romse, 
natalis  sanctorum  Clementis,  Symphronii.  In  Hi- 
spaniis,  natalis  sanctorum  Fausti,  Januarii,  Mar» 
lialis  mart. 

iv  Idus  Nov.  In  Antiochia,  natalis  sanctorum 
Primi,  Macliarii,  Diaconi,  Eustasi,  el  socioruia 
ejus,  Januarii,  Candidiani.  In  Africa,  natalis  san- 
ctorum  Saturnioi,  Donati,  Annibonia  et  aliorttm 
aeplemdeeim.  Romae,  deposiiio  aancii  Lconis  epi- 


m  MARTYBOLOGIUM  VETUS.  m 

scopi  lncivitate  Aurelianit%depotim  beati  Mvniioris  A  clorum  Diobhlis»  ci  DiJa^.  El  in   Heraclea  cixitaic» 


episcopi  et  confettorit. 

in  Idut  JSov.  Ravenna  nataiis  sanctorum  Valen- 
liiii,  Feliciani,Octavi,  Fclicis,  Januarii,  Eurundini, 
Yiclorini,  Felicis,  Nisei,  Juliani,  Vincenti,  Januari, 
Giddint,  Bonifaciae  martyris,  Minaci,  Domni,  Firmae, 
Mariar,  Felicilatis,  Feliciae,  luuocentiae,  Forlunali, 
Priucipiae ,  Domniceilac ,  Clemeiilini ,  Januariae  , 
Victnrse,  Juliaui.  Alexandria  Melropoli,  natalis 
santli  Menae  martyris.  Turonis  civitate,  deposilio 
sancii  Mailini  episcopi  el  confessoris.  Lugduno 
Gulliae,  depotitio  Verani  epitcopi. 

Pridie  Idut  Nov.  lu  Africa,  ualalis  sanctorum 
Auruli,  Publii,  Viiicenli.  Iu  Caesaria  Cappadociae, 
uataiis  sanclorum  Germani,  Theophili,  Caesarii,  et 
&*ucti  Eusebii. 

IdusNov.  lu  Tbracia,  naialis  saiiciorum  -Cdidi, 
Eutici,  Felicis,  Herinogeni,  et  Agieslis  inartyrum. 
Et  int&ssnria  Cappadociae,  uatalis  sanctorum  An- 
tunii,  Gebenuae,  Germani,  Mannicae,  Adriaui  cutn 
sociis  suis.  Ravenna  civilate,  natalis  sanctorum 
Valentini,  Soluloris,  et  Victoris.  Et  alibi,  deposi- 
tio  sancti  Jacobi  Apostoli.  Rotenas  civitatef  deposi- 
tw  tancti  Amantii  epitcopi  et  confettorit.  Turonis 
civitate,  depositio  tancti  Dricci  episcopi  et  confesso- 
m. 

stiii  Kal.  Dccembris.  In  Eraclea  civitate  Thraciae, 
natalis  sanclorum  Clementis,  Cleuientini,  Theodotae, 
Pbilomini,  et  aliorum  inultorum.  Et  ipsa  die, 
natalis  sancti  Eraclii. 

xvii  Kal.  Decem.  In  Afiica,  sanctorum  Secundi, 
Fidentiani,  Varici,  Martialis.  Africa  civitate,  nala- 
lis  sanctorum  Siddini,  Saturniui,  Servi,  Caleudio- 
nis,  Galani,  Primi.  Geuui,  Secundae,  Theodoti, 
Demetri,  Parentis,  Salurae,  Firmi.  In  Antiochia, 
natalis  sanctorum  Donati,  Restituli,  Valerianae, 
Fructuosi  rum  jrfiis  duodecim.  Deposiiio  tancti 
Mtckuli  epitcopi. 

xvi  Kal:  Dec.  ln  Africa,  natalis  sanctorum  Ru- 
6«ni,  Marci,  Valerri.  Victeris,  Pauli,  Houontli, 
Donati,  Barici,  Vitalis,  Jauuarii,  Justi.  Et  alibi, 
natalis  sanctorum  Fidentiani,  Martiaiis,  Donati, 
Valeriani,  Poetiaui.  Et  natalis  sanctorum  Nerci, 
Paali,    Adriaui,    Secundiani,   Martialis,   Victoris, 


nataiis  sanctorum  Grcgoriae,  Vicloris,  Gemmi.  In 
Caesaria,  nalalis  sanctorum  Thcodotae,  Alphaei. 
Zachrei ,  Romani.  Canbagine  Africae ,  Dubitati, 
Tusci,  Valentii,  S.  Calendionis,  Montani.  Auretia- 
nis  civitatet  depotitio  Aniani  episcopi  et  confestorit. 
xiv  Kal.  Decemb.  In  Antiochia  civitate,  Romaui 
motiachi,  Baralae,  el  Hesychi  mart.  In  Ilispania, 
Corduba  [civilale,  Asciclae  [marlyris.  In  Caesaria, 
Bonuli,  Victoris,  Proximi,  Luciaui,  Carlherii,  et 
Marliani.  In  Heraclea,  item  Carlhaerii,  et  alioruin 
quadragiiitn. 

xiii  Kal.  Decem.  In  Caesaria,  Maximi,  'Muliaui. 

Neoseri,  Tobis,  Januarii,  Vitalis,  Carlerii,  Mjrtiani, 

Dicenli,    Zephori.    In    Ilaeraclea,  sanclae  Mulieris 

B  cum  sex  suis  quadraginta.  Augustiduno,  Simplicii 

episcopi. 

xu  Kal.  Decem.  In  Heraclea,  Bassi,  Dionysii, 
Orlionis,  et  Dafli.  In  Caesaria,  Agapiti.  In  civiiate 
Missana,  in  Sicilia,  Ampbeli,  Cai.  In  Hispaniis, 
Maximi  presbyteri,  Calendionis,  Marci,  Victoris, 
Feiicis,  et  Misiui,  Fausti,  Crispini.  In  Anliochia, 
Basilii,    cl    Dionysii,   Rusticii.    Taurinis   civitate 

Ociavi,  Soluloris,  Adventoris,  et  Agapae  virgiuis, 
Basiilei,  Saturniui,  Emeriti,  Secundi. 

xi  Kai.  Decemb.    Antiochia,  Basilei,  et  Auxilii, 

Saturnini,  Zeppheri,  et  M<uronae,  Basilicae,  Carali, 

Eulichis,   Calendionis,    Evelpisti.    Romae,  nataiis» 

S.    Clementis   confessoris.    In     civitale    Austis, 

c  Demetrii,  Honorii,  Maximi,  Quintiani,  Sisinui,Sfasir 

Tuti,   Stepbaui,  Pion,  Heraelii,  Macedonii,  Vcri, 

Theodoli. 
xKal.  Decemb.  Romae,  Caecili*  virginis,  Vale- 

riani,  Tiburlii,  Maxitui.  Alexandria,  Felicis,  Deme- 

trii,  Zeli.  El  in  Africa,  Chrysogoni,  Cleti,  Verociani. 

ltem,Dem<*trii.  Item,  Zeti.  In  Cappadocia,  Longini, 

Euthici ,   Leonti ,  et   Fausliniani.    Auguttiduno  , 

Pragmati  epitcopi. 
ix    Kal.   Dccemb.    Romae,    Maximi,    nalalis    S. 

Cienieniis  episcopi   et   uiartyris,  Chrysogoni,  S. 

Felicitatis,  Maximi.  Et  Cedecas,  S.  Marci  cpiscopi. 

Iq  Caesaria  Cappadocia?,  Verociatii,  er  Euticis.  In 

AJexandria,    nalaiis   S.  episcopi.  In    Tuscia,  S. 

Musculae,  Felicis,    Vitalis,    Martiaui,  Bonifatiani. 


V4ctori,  Amecoui,  Auriliani,   Marcelli,   M arianor,  D  Bituricas,  S.  Fateri  preshyteri.  In  Iialia.monatterio 


Secundi»  Frontoni,  Majulioi.  In  Antiocbia,  Augu- 
stini,  Jnstae,;Auricae,  Poniiae,  Fructuosap,  Matrondae, 
Fructae,  Vinceutiac,  Marci,  Aruspici,  Mariae,  FistP, 
Fortunae,  Felicitatis,  Silvani.  Et  in  Capua,  natalis 
smclorum  Vilalis,  Januarii,  Jusii,  Augustiani,  et 
Jusiae.  Lugduno  Gallia,  depositio  sancti  Eucherii 
epiuopi  1  confessoriu 

\v  Kul.  Decemb.  In  Capua  civitate,  nalalis 
sanctorum  Augnstiui,  Eusurii,  Feiicitatis.  ln  Nico- 
roedia,  naulis  S.  Ammoni,  In  Asia,  natalis  sancto- 
rum  Phileae,  Matronae,  Tecke  virginis.  In  civilate 
Hierapoli,  natalis  sanctorum  Viaoris  ct  Alpbei, 
Roiuulje.  Romae  trans  Tibcrim,  natalis  S.  Cccil.i. 
Ul  Nicomcdia,  naialU  S.  Auimonii.  In  Asn,   san- 


Bobio,  depositio  sancti  Columbam  ahbalis.  In  Gallia, 
vico  Sarcingo,  depositio  sancti  Trudonis  pretbyteri 
et  confettorit. 

viu  Kal.  Decemb.  In  Aquileia  civitate,  sancti 
Chrysogoui,  £leutheri,  et  Maximi.  Et  iu  oppido 
ejusdem,  Autiroditi  cpiscopi.  In  Africa,  Mammeri, 
Saturi,  Rogali,  Donati.et  aliorum  viginti.  In  Perusia 
Tusciae,  S.  F^licissimi. 

vu  Kat.  Decemb.  Luciani,  Martiani,  Glaudianit 
Cypriani,  Martialis,  Petri,  Felicis,  Vitalis,  Juliani, 
Victoris,  Jatiuarii,  Donati,  Quiriaoi. 

vi  Kal.  Decemb.  Romae  ,  sanctorum  Siricii 
cpUcopi,  ct  Saitirniui.  iu  Aquileia,  Valeriani cpiscojw 
ct    confcssoris,  .Auuuonu»  ^t^x^  ^vaaacnw  V^ 


499  S.  HIERONYMI  OPERUM  MANTISSA.  800 

Alexandria,  Peiri.  In  Africa,  Monae,  Melisi,  Bcrinae,  A      Vl  ldu$  Dec-  Euscbii  epibeopi,  Usanni  presbyleri, 
Victarin<e ,  el  Marcellini.  Auguslidono,  deposiiio      Successi  episcopt. 


S.  Amatoris  episcopi. 

v  Kal.  Decem.  In  Nicomedia,  Mareelli,  Peirr, 
Numeri ,  Sereni  ,  Melisi ,  Yiciorini.  In  Gallia, 
i  ivitaie  Bouonia,  Agriculae,  et  \ilalis,  Magni,  JulU. 
In  Mediola.no,  Lucae,  Andreae,  Joannis,  Severi, 
Euphemi*.  In  <iviiateRegiensi,deposilioS.  Maximi 
cpiscopi. 

i\Kal.  Deetmb.  In  Syria,  Trophimi,  Theodoli, 
Expeccasi,  Eucherii,  Eu&ebii,  Julii. 

in  Kal.  Decem.  Roma?,  Arosonis,  Saturnini, 
Clirysanthi,  Daiia?,  Mauri,  et  aliorum  septuaginla 
iluorum.In  Gailia,civiiale  Tolosa,  natalis  Saturnini 
episcopi  et  martyris. 


v  Idus  Dec.  Ifi  Africa,  Petri,  Surcessi,  Basiui, 
Vicloris,  Tonini  t  Porphyrii ,  Urbani,  Januari», 
Malani,  Pascenti.  Itein  Urbani,  Bonifacii,  et  atiorum 
viginti  triuni.  In  Anfkochia,  Geronti ,  Polinliae, 
Silvani  ,  Valenli.t» ,  Valenlinae ,  Mariae,  Donaiae, 
Victuria?,  Agnillae,  Juventiae,  Rogatae,  Hermogenis, 
Felicis,  Luticiani,  Flaviani. 

\y  Idu$  Dec.  Viclori,  Consenti,  Adriani,  fleraclii. 
Erumenli,  Pudeiili,  Migini,  'Victuriani,  Pauli, 
Urbani ,  Marci ,  Cirinici ,  Caeciliae  ,  OrbanHIae  , 
Crispina?,  Poleiniae,  Privatac,  Vibianellae,  Cyriaci, 
Julii.  Romae ,  depositio  Damasi  Papae  ;  Ger- 
mani,    Eludi,  Evangrli,  Thrasonis    Mauri.   Et    in 


PridieKal.  Deeem.  In  Provincia  Aehaia,  civitate.  B  dviiate  Arvernis,  Agriculae,   et  Vitalis  martyium. 


Patras,  n:italis  S.  Andreae  apostoli  et  martyris 
In  Nicomedia,  sanclorum  Carionis,  Tironis.  El 
io  Antiochia,  Domini,  Merolae.  In  Mediolano,  S. 
Ambrosii  episcopi  de  perceptionebaptismi.  Romae, 
sancti  Castuli,  et  Euprepetis,  Saturnini,  Chrysanti, 
et  Mauri,  Cenluli,  Theodoli,  et  Januarii. 

MLNSIS  DECEMBER. 
Ilabet  dies  xxxi. 

Kal.  Decembris.  Lilania  indicenda.  Romae.sancfcc 
Candidae,  Amboui,  Filati,  Lucii,  Malrona^  Justini. 
In  Africa,  Victori,  Rogati,  Mammari,  Alequata», 
Qufntasiae,  et  natalis  sancli  Cassiani,  Klenpimini, 
Donali,  Salurnini,  Fortunati,  Luciani,  el  OplatL 
In  €alliat  civilate  Noviomo,  S.  Eligii  episcopi  et 
confessoris. 

iv  Non.  Decemb.  Romap,  ;ialalis  S  Primenti, 
Pontiani,  Pimini,  Juveuiani-  In  Mauritania,  Severi, 
Securi,  Januarii,  Victorini,  Fonunati,  Meggini, 
Debbm  hi,  Victurini,  Clemeni,  Pontiani,  Candidae, 
Mammariae,  Agnetis,  Donatae,  Primae,  Vicluriae, 
Sccundae,  Seplimae ,  Maximae,  Donatae.  Salurui- 
iwe. 

ui  Non.  Decemb.  In  Orientc,  Merobii,  Claudici, 
Felicis.  ln  Nicomedia,  Umbuci.  Item,  Felicis, 
Victorici,  Julii.  In  Africa,  Crispmi,  Magnae,  Joan- 
nis,  Stepbani,  Victoris,  Martini,  Saviniaui.  I» 
Bononia,  tanctae  AgricuUe,  ct  lntingi,  Gassiani, 
Crispini. 

u  JSon.  Dee.  Heraclea,  Cbristiani ,  Pudenti , 
Migini,  Victuri.  Et  in  Laodicia  Melropoli,  Felicis, 
Merobii,  Faladi,  Uinbuni. 

Non  Dec.  Natalis  S.  Crispini.  In  Africa,  Humili, 
Felicis,  Julii,  Patoroiae.  Item,  Crispini,  lleracli, 
Missae,  Victoris,  Trophimi,  Eucarpioni,  et  aliorum 
novem,  Sanclorum  Candori,  Nanfamoni,  Pauli, 
Marci,  Jussi,  Privati,  Fulgeutii,  Matronae,  Feladi, 
S.  Mariae,  S.  Amantii,  episcopi. 

vui  Idus  Dec.  In  Africa,  Zeloli,  Forlunati,  Gai, 
Ilermogenis  et  Rogatiani. 

vit  Idus  Dsc.  Antiochia,  Polycarpi,  Theodori,  et 
Capici,'Severini,  Secundini,  Victorini,  Clemenlis, 
ciPrkax.  PmssIo  S.  Savini  episcopi. 


In  Hispania,civitate    Emerita,   passio    S.  Eulaliae 
virginis. 

ui  Idu$  Dec.  Roinai,  S.  Eulaliae,  Tlirasonis, 
Pontiani,  Capilulini,  et  aliorum  multorum  siti* 
numero.  In  Alexandria,  Sammoni.  Et  Emeritae, 
Urbani.  In  Hi>paniis,  Euticiani.  In  Anliochia,  Se- 
cundiani,  Secundi,Zosimi,  Pauli.et  Kyriaci,  Justi. 
Ainbianis  civitale,  nalalis  Victorici,  Fuiciani,  el 
Genliani  marlyrum.  Et  alibi,  natalis  S.  Mariae,  et 
aliorum  multorum. 

Pridie  Idus  Dec.  Bermogenis,  Donatae,  ct  alio- 
rum  viginli  duo.    • 

Idus  Dec.  Ravenna  civitate,  Ursionis,  et  L»ocadii 
q  confessoris,  el  Valentini  martyris.  Syracusa  civi- 
tate  Siciliap,  natalis  S.  Luciae  Virginit,  el  S.  Si- 
ceusi,  Saturniui,  Casti,  Pauli,  Felicis,  Quinliliaui, 
Modesli,  Victorini,  Januarii,  Getdini,  Feliciani, 
Stercorii,  Felicia?,  Donata?,  Valeriae,  Lolonicae, 
Saturnini,  Uibanae,  Maritimi,  Victuriae,  Simplicia», 
et  Securi,  Dativi. 

xix  Kal.  Januarii.  In  Anliochia,  Drusi  c{  socio- 
ruui  ejus  numero  trium,  Zosimi,  etS.  Luciae  vir- 
ginis.  Lugduno  Galtiae,  S.  Victoris  episcopi  et  con- 
fessoris.  Vienna,  Ltipicini  episcopi.  Remis,  nala- 
lis  S.  Nicasii  episcopi,  el  Sacrepi,  Aspediae,  Thco- 
doli. 

xviu  Kal  Jan.  In  Africa,  Faustini,  Lucii,  Can- 
0  dida?,  Materi,  Marci,  Januarii,  Victori,  Ca?ciliani, 
Maximi,  Marciae,  Machaoniae,  Victuriae,  Seeuodae, 
Prima?,  Saiurninae,  Machrosae,  Niuae,  Reslitulae, 
el  aliorum  undecim.  In  Ascalone,  Helia?,  Candidi. 
Auretianis  civilate,  Maximi  pretbyteri  et  confesso* 
ris. 

xvu  Kat  Jan.  Ravenna,Valentini,  Navalis,  Agri- 
culae,  Concordii,  Justini.  Aretato,  dedicalio  basi- 
iicm  et  atlaris  S.  Cenesii  manyris. 

xwKal.Jan.  In  Africa,  Vi«torig,Victoriani, Adju^ 
toris,Quarti,  Honorati,  Simplicii,Ampamovi,Felicis, 
Vincenti,  el  aliorum  iriginta,  novem  simul.  El  Oc- 
tori,  Quinti,  Donati,  Victoriae,  Dioscori,  Jusliniani. 

xv  Kal.  Jan.  Laodicia  civitate,  Theotini,  Basiliani. 
lu  Africa,  Quinli,  Simplici,  Pompiui,  Artiiar,  Cbre- 


501                                                        tlBER  COMITIS.  «fc 

»iiv  Digni,  Datuli,  Urbaui,  Martyri^Honorali,  Evasi,  A  India,  cujus  passio  ibidem  cilebralur.  In  lteraelca, 

Victurini,  Salvatoris,  Terlurini,  Victuria?,  CiecHia-  sancti  Passini.  Roma?,  deposilio  sancli    Iimocenii, 

ni,  Seplimi,    Rustici,  Bessae,  Yiciniani,  Ilonorati,  et  passio  sanctorum  Focac,  Florii,  Ilonoratiepiscopi 

Lucanto,  Reductulse,  Victuria?,  Privalulaj,    Caeci-  et  confessoris. 

lwe,  Salurnini,  Phanionis,  Felicis,  Vincenti,  Aresli,  xi  Kai.  Jan.  In  Antiochia,   sancli  Basilei,  Sera- 

llnsci,  Siddini,  Adjuloris.  Romae,  Luciae  martyris,  pionis.  Romae,  via   Lavicana,    inter  duas   lauros, 

et  Auceiae  regis,   simul  et  Anlonini,  Erenei,    Pa-  nalal  s  sanctorum  iriginia  martyrum   una   die    co- 

reusae,ApolIinia?9Apamia3,Poenici8,  Cussevarionis,  ronaiorum.  EtOslkr,  nalalis  sanclorum    Drmetrii, 

Papissei,  Saturii,  Sataiii.  PassioS.  Afrae    virgiois,  Honorati.  El  alibi,  naialis  sanctorum  Felicis,  Joan- 

Victuris,  Basiliaui ,   Honorali,    cuin   aliis    viginti  nis.  Rom%,  via  Salense,  depositio  sancli  Felicis, 

duobus  inartyribus.  et  passio  sanctae  Theodosiae   virginis,   el  Didyuii 

xiv  Kal.  Jan.  ln  Nicaea  civitate  BUhyniae,  Zosimi,  monachi. 

Patili,  Secundi,  Cyriaci.  El  alibi,  sanctorum   Ana  x  Kal.  Jan.  Depositio  sanctae  Victoriae,  Romae, 

•tasii,    et    Siddini  episcoporum,  Chrysanthi,    et  sub  Decio,  quae  cum  esset  desponsata  viro  pngauo, 

Daria?  martyrum.  Auiisiodero,  beati  Gregorii  papoe.      et  rei 

xiu  Kat.  Jan.  TnThracin,   civilate  Gildoba,  Julii,  Castera  legi  nonpotuerunl  in  m$.  utpote  a   tineis 

italalis  Teclae,  el  sancti  Liherlini,  Zosimi.  corro$a  ;  $cilicet  ab  hac   die  ad    vm    kal.  Jan.%  a 

xu  Kal.  Jan.  \\\  Mesopotamia,  naialis,  et  traits-  qua  incipit  hocce  M artyroiogium. 
lalio  sancti  Thomae  aposloli,  qui  transiatus  est  ab 


ADMONITIO   DE  SUBSEQUENTE   LIBRO. 

Quantum  est  veterum  elucubrationum,  quae    Hieronymum   auctorem   aliquo  sibi  praetexiu  arrogant, 

milla  ferme  hoc  libello,  qui  Comei  inscribitur,  locum  in  his  sibi  dari,  anliquiore    titulo   el  jure  quodam 

mio  postulau  Memiuit  ejus  de  nemiue   Chaita  otunium  antiquissima  Donationis  Ecclesia*   Cornutiauae, 

liem,  inquiens,  codices,  Evangeiia  iv,  Apottolum,  Psalterium,  et  Comitem  ;quae  cum    anno   scripta    sil 

471»  roanifesio  indicio  est,  auctorem    libri,    quisquis   ille  fuerit,  Hieionymiauis  temporibits  advisisse. 

Fuisse  porro  ipsum  Ilieronymum,  conceptis  verbis  asserunt  magno  iiHinero   sequinris   aevi   gcripiorcs, 

qunrum  satis  muiia  lestimonia  in  prolegomenis  ad  Lilurgtca  Pameiius  laudat.    Nempe  vulgo  reccpta 

«eutciiiia  iila  erai,  et  fides,  quam  neino  in  dubium  revocaret :  praeconcepta  enim  opinione,  quidquid  erat 

librorum  in  Ecclesia  magis  utilium,  etsacerdolum  usibus  accommodatius,  ex  S.  Doctoris  nostri  calamo 

profectum,  autcerte  uobis  ab  cocuris  recogniium  atque  adornotum  omne  credebatur.    Accessit  ad   con- 

liliaiidam  operi  auctorilatem  momentuni  haud  sane  leve,  Nuitcupatotia,  ul   in  ChifQetiano  antiqno  ms. 

dicilur,  Uieronymi  ad  Constanlium  epitlola,  Prerfatio  libri,  qui   Comes    appeilatur  :    ex  ejusmodi  eiiim 

prologis  volebat  S.  ipse  Paier  sua  ab  alienis  scripla  interuosci,  "t  ea  pro  germanis    haberentur,    quaj 

prologonon  carerent.Quee  uosquidemargumenla  nectanli  facimus,  ueque eo  animo  replicamus,  utprollie- 

ronyuiiani  fetus  gmuauuaie  pugnare  videamur  :  taulum  cousure  liinc  volumus,  ejusinodi  libruin   iiuiue- 

rito  praeleriiiissum  fuisse  hacteous,  ac  fccUse  porro  nos  operu»  pruium,  qui   vcrnili    reliquae  S.    Patris 

funilia:  accensuiiuus.  Accepimus  itaque  epistolam  ad  Conslantium,  qua  ips.e  etiaui  Comitis  editionesom- 

ttes  carebant,  ex  Spicilegio  b.  Lueoc  Uacherit  tomo  XIII  qui  eam  a    Chiffletio,  ul  dudum  innuimu$t    atce- 

ptrml.    Librum  autem  ip$um,  ui  nihil  dissimuleuius,  diu  multuinque  iucerli    hspsimus,  ex  quo  exeiuplari 

d  ficriberemus  :  iilud  euiui  quod  Hieronymiams  teinporibus  ubtiuebat,  ahis  subiude  atque  aliis  intcrpola- 

touibus  auctum  iu  aliam  puto  fere  molein  etformam  excrevit.  Oiiui  emendavit  ex  Caroli  Magni  praecepto 

.^aulusdiaconus  Aquileiensis  :  tum  Alchuinus  cjnsdem  ituperatoris  jussu  tdeniqoe  Theotiochus  preobyter, 

c  ju»  in  btbliotheca  ecclesiae  Bellovacentus  codex  asservatur  hoc  ti.ulo  :  In  Chritti  nomine  anni  circuli 

i*bcr  Cumitis  incipit,  auciut  a  Theotincho  indigno  presbytero,    rogatu   viri  venerabilit    Hechiardi   comitis 

*l  muiancnsit,  ita  iamen,  utsancta  Evangelislarum  dictafnecnon   apo$toiorumt  et  prophetarum,    immota, 

**ique  inconcutta  servarcntur.  Suutadeo  etiara  in  vulgatis  libris  tres   ejusdem   operis    ediliones   parum 

ittter  se  siuiiles  :  quarum  prima  Paiuelii  est  touio  secundo  Liturgiaruin,  aitera    Baluzii  in   calce  Capitu- 

Jstriuin  reguiu  Francoruui,  terlia  in  antiquis  libn$  Miuarum  ven.  card.  Thoraasii.   Nobis  quandoquidem 

v«ius  geriuanusque  arcbetypus  baud  superest,  editio  Baluzii,  quu;   nimiruin  ex  Bellovacensi    codice   et 

A^ucctiucni  receusione  descnpla  est,  visa  est  etiam  utpote  pleuior,  ita  et  caeieris  praefereuda. 


In  nomine  sanct»  et  individu®  TriniUtis, 
UHClPiT   EPISTOLA   S.   HIERONYMI    AD   CONSTANTIUM* 

PHfiFATlO  LlBRl  SEQUENTIS,  QUI  COMES  APPELLATUR. 


Quanquam  licener  assuroatur  io  opere  cougie-C  quod  duobus  modisficri  arbitror,  aut  pro  consue- 
Ratio  ccelestiuni  lectionum,  el  ipsum  opusculum  ab  tudiue  uniuscujusque  Ecclcsix*  (sccundum  quod  et 
^cclesiasticis  viris,  Comes  quidctn  solcat  appcllari :      varium  hoc  ipsum  descriptionis  genus  essci  'li^- 


M3  '  S.  HIERONYMI  OPERUM  MANTISSA.  &M 

scitur),  aulcortopro  voluntate    sltuliosi   lectoris,  A     Incipicns  itaque  a  Natfvilate  Christi,    qtiod  cst 


qui  (  si  ficri  possit )  quidquid  in  Scripluris  divinis 
mirabiliter  fulget,  quidquid  in  praeceplis  moralibjis 
copiosum  cst,  toium  parvo  in  corpore  adtinatum 
desiderat  habere ,  paupertaiis  necessitate  :  ego 
lamen,  juvante  Chrislo,  ingenio  quo  polui,  et  ma- 
xime  occasione  oblata,  qua  i<I  a  ine  fieri  voluisti, 
Couslanti  nilhi  venerabilis  frater,  ita  hoc  opusetsi 
ininus  instrucliis  assumpsi,  ut  tanta  excerplorum 
intelligentia  caput  causamque  rationalrilem  liabere 
videatur.  Nain  cum  omnis  Scriptura  divinilus  ins- 
pirata,  ut  ait  Aposiolus  (//  Tim.  m,  *6),  uiilis  sit 
ed  docendum,  aderudiendam,  ad  jusiitiam  ;  ut  per- 
fectus  sil  homo  Dei  ad  oinne  opus  bonum  instru- 
ctus,  et  quaecunque  sunt  hactenus    scripta,  ad  no 


viu  kalendas  Januarias,  in  Vigiliis  ad  Nonam  per 
ordinem,  quem  assidue  in  Ecclesia  didiceram,  lec- 
tiones  utriusque  Testameati  simpiicibus  ministravi. 
Porro  editionem  illara  quam  ex  Hebraicis  voloinU 
nibus  in  Latinum  translatam  esse  constal,  in  hunc 
quippe  modum,  qune  vel  cujusque  prophetia».  lectio 
praesenti  festivitati  congruai,  quidapostoli  doceant, 
vel  ad  eumdem  titulum  quid  Evangelii  aununtiet 
auclcritas,  dudum  verlente  jam  anno  per  omnes 
dies  fcstos  Ecclesiae  opportune  censui  omnia  secun- 
dum  tempus  esse  legenda.  Sed  nonnulla  alia  aedifi- 
cationis  causa  multa  illic  aggregata  sunr,  aique 
suis  appellationibtis  iuseria,  Id  est,  incapite  Qua- 
dragesimaede  abstinentia   escaruro  ct  sobrieute  ; 


stram  doctrinam  scripta  suut,  ut  per  patientiaro  et  B  ilem  in  (Juadragesima  de  poenitentia,  de  pudicitia, 


consolaiioncm  Sciipturaruro  spem  habeamus:  quid 
brevius,  quid  utilius  censui,  quam  ut  ex  lania  di- 
vinornm  librorumcopia,  slngulisfestivilalibus  quod 
aptum  ex  his  vel  competens  esse»,  excerperem,  et 
quodani  modo  distinctissime  collocarem  ? 


de  remissiooe  inimicitiarum,  vel  alia  multa.  ftec 
enim  omnia  ad  moltoruro  equideni  utilitatero  peti- 
tionibus  luis  obediens  scribere  curavi,  veoerabil/s 
mihi  et   aroantissime  frater. 


1NCIP1T 

LIBER  COMITIS, 


SIVB 


LECTIONARIUS  PER  CIRCULUM  ANNI. 


lu  Christi  nomine.  Anni  circuli  liber  Comitis 
incipit,  auctus  a  Theotincho  indigno  prcsbytero, 
rogatu  viri  venerabilis  Hechiardi  comitis  Ambia- 
nensis,  ita  tamen  ut  sancta  evangelistarum  dicta 
ueenon  et  apostolorum  ac  prophetarum  imtnota 
ntque  inconcussa  servarentur,  et  diebus  quibus 
deerant  propriae  sanctae  lectiones  adhibcrentur,  sic- 
ut  a  sanctis  patriuus  sunt  coadunata.  Aut  si  alicui 
aut  in  feriis  aut  in  festivilalibus  sanctorum  ali- 
quid  niinuscssevidetur,  rectirrat  ad  hebdomadain 
quani  voluerit,  etreperiet  semper  supcr  ocio  aut 
unam  aut  duas  aut  eo  amplius  feriam,  quam  legcre 
poierit,  aul  sibi  nihil  desit.  (Propter  frequens  vero 
temporis  incursum  fuit  in  quibusdamepislolis  appo- 
nere  boc  a>,  qtiod  significat  finem,  ct  rursus  a  prc- 
pter  principium  aherius  episiotae  *. 

Iu  vigiiia  natalis  Domini  vmKal.  Januar.  ad  san- 
ciam  Mariaro  de  nona  a  sanctis  Patribus.  Lectio 
epistolae  bcati  Pauli  aposloli  ad  Romanos.  Fratres, 
1'aulus  servus  Cbrisii  Jesu,  usque  et  vos  vocatt 
Jesu  Cbristi  Domiui  noslri. 

Jtem  ubi  supra.  .  .  Leciio  Isaiae  prophetae.  Haec 
dicit  Dominus,  Propter  Sion  non  tacebo,  utquc 
complacuit  Deo  in  te. 


q  Evangelturo  secundum  Matthaeuro.  In  illo  tera- 
porc,  cum  esset  desponsaia  roater  Je&u,  Maria, 
usque  salvtim  faciet  populum  suum  a  peccatis  eo- 
rum. 

Itcm  ad  sanciam  Mariam  de  nocte.  Lectio  epi- 
fiolae  beati  Pauli  apostoli  ad  Tilum.  Charissimi, 
apparuit  gratia  Salvatoris  nostri  Dei,  usque  in  ChH- 
sto  Jeso  Domiuo  nostro. 

Iiem  ubi  supra.  Lectio  Isai;e  prophetae.  Hasc  di- 
cit  Dominus  :  Populus  gentium,  usque  in  sempiter- 
num. 

Evangelium  secundum  Lucaro,  cap.  111,  Exiit 
edictum  a  Caesare,  usque  pax  hominibus  bonae  vo- 
luntatis. 

Item  ad  sanclam  Anastasiam  niane.  Leclio  Epi- 
D  stolae   beali  Pauli  aposloli  ad   Tilum.  Charissirai, 
apparuil  benignitas  et  huraanitas,  usque  iu  Cbristo 
Jesu  Domino  noslro. 

Ilem  ubi  stipra.  Lcclio  Isaiae  prophetae.  Haec  di 
cit  Dominus.  Spiritus  Domini  super  mc,  usque  rc- 
dempti  a  Domino  Deo. 

Evangelium  secundum  Lucam  cap.  tti,  Pastores 
loquebauiur,  usque  dictum  est  ad  illos. 

Item  ad  sancturo  Petrum  in  die.  Lectio  epistolae 


'  Jltrc  addila  sunl  in  marginc  a  manu  ucintiore,  sed  amiqua. 


503 


LIBER  COMITIS. 


506 


beali  Pauli  apostoli  ad  Hcbrjeos.  Fralres,  mukifa-  a  sccundum  Matthaeiim  cnp.  'xxni,  Circuibat  Jesus 


rie  mullisque  modis,  u$que  an:ii  tui  non  dcficient. 

lteoi  ubi  supra.  Lectio  haiae  prophetae.  H«c  di- 
cit  Dominus :  Propter  boc  sciet  populus  meus,  utque 
ei  videbuot  omnea  fines  terrse  salutare  Dei  no- 
stri. 

Ioitium  sancti  Evangelii  sccundum  Joannem.  In 
principio  erat  Verbum,  usque  et  verilalis. 

In  natali  sancti  Stephani,  id  est,  vn  Kalend.  Ja- 
nuarii.  Lectio  Actuuin  apostolorum.  In  dicbus  iliis 
Sfephanus  plenus  graiia,  utque  obdormivit  in  Do- 
mino.  £vangelium  secundum  Matthaeum  cap.  ccxl. 
Dicebat  Jesus  turbis  Judaeorum,  utque  benedictus 
qui  venit  in  nomine  Domini. 

In   ftatali  sancti  Joannis  evangelistae,  id  est,  vi 


totam  Galilaeam,  utque  de  trans  Jordanem. 

iii  Non.  Januarii.  Nataie  sanclae  Genovefae  vir- 
ginis.  Lectio  libri  sapientiae.  Pulcbra  cst  casla  ge- 
neratio,  utque  in  refrigerio  erii,  Evangelium  sccun- 
dum  Matlhaeum  cap.  xxxvii,  Audisiis  quia  dictum 
est  antiquis,  Non  mcechaberis,  utque  volenti  a  te 
mutuari  ne  avertaris. 

Prid.  Non.  Januarii.  Lectio  Danicl  proplieta?.  In 
diebus  illis  venit  Nabuchodouosor  rex  Babylouis  in 
Jerusalem,  et  obsedit  eam ,  usque  qui  vesceban- 
tur  cibo  regio.  Evangelium  secunduin  Matlhxum 
c.  lxvii,  Gum  venisset  Jesus  in  domum  Siinonis 
Petri,  ««?»«  sepelire  mortuos  suos. 

Non.  Januarii.  Lectio  libri  Geneseos.  In  diebus 


Kal.  Januarii.  Lectio   libri  Sapienliae.  Qui  timct  B  IUis.  Gum  autem  cognovissent  se  esse  nudos,Adam 


Deutn,  faciet  bonaa  utque  in  nomine  aeterno  bae- 
reditabit  illum  Doininus  Deus  nosier.  Evangeliiim 
secundum  Joannero  cap.  ccxixi  :  Dixii  Jesus  Pe- 
tro,  Sequere  me,  utque  quia  verum  est  testiino- 
niuiu  ejus. 

In  nalali  lnnocentum,  id  est,  v  Kal.  Januarii. 
Leclio  libri  Apocalypsis  Joannis  aposloli.  ln  diebus 
iliis  vidi  super  moutetn  Siou  agnuui  stautein,  utque 
antethronum  Dei.Evangeliuin  secuudum  Matihxum 
cap.  ti,  Ecce  angelus  Domini  apparuil  iu  souinis 
JoBspb*  utque  quoniam  Nazaraeus  vocabiiur. 

Kal.  Januarii,  si  in  Dominica  coutigerit,  islae  le- 
ctiones  ex  iibris  Gomiiis  legantur.   Epistola  Pauli 


scilicet  et  uxor  ejus,  usque  in  pulverem  reverteris. 
Evangelium  secundum  Matthaeum  c.  cxxxm,  Locu- 
tus  est  Jesus  ad  turbam  et  discipulos  suos  dicens, 
Videntes  non  vident,  et  audientes  non  audiunl, 
utque  et  aures  veslrae  qua  audiunt. 

ltein  eodem  die,  in  vigilia  Theophaniae,  Lectio 
Epistolas  beati  Pauli  aposloliad  Tituin.  Gharissime, 
apparuit  benigniias  ct  bumanitas,  utquem  Gbristo 
Jesu  Domiuo  nostro.  Evangelium  secundum  Mat- 
thaeuiii  cap.  vi,  Deluncto  Herode,  ecce  apparuit 
angelus  Domiui  in  somnis  Josepb,  usque  Nazaraeus 
vocabiiur. 

vui  ldus  Januarii,  in  Tbeophauia.  Lectio  Isaiac 


apostoli  ad  Galatas.  Fratres,quanto  teinpore  haeres  q  prophcLx.  Surge,  illuminare,  Jerusalem,  utque  et 


parvulus  est,  utque  et  hxres  per  Deum.  Evangelium 
secuudum  Lucam  cap.  u,  Erat  Joseph  et  Maria 
mater  Jesu,  usque  gratia  Dei  erat  in  ilio.  Sin  alias 
est,  istae.  Lectio  libri  Geueseos.  In  diebus  iliis  for- 
laavit  igiiur  Dominus  bominem  de  limo,  usque 
fiuvius  quartus  ipse  est  Eupbrates.  Evangelium  se- 
cundum  Matlbaeura  cap.  xiu,  Venit  Jesus  a  Galilaea 
io  Jordane,  usque  in  quo  uiibi  complacuit. 

Id.  iii  Kal.  Januarii.  Lectio  iibri  Geneseos.  In 
diebus  illis  tultt  Dominus  Deus  bominem,  usque 
Ipsuin  est  nomen  ejus  .  Evangelium  secundum 
Mailbaum  c.  xviu,  Gum  audisscl  Josus  quou*  Joan- 
nes  traditus  esset,  usque  appropinquabit  enim  re- 
gnum  ccelorum. 

Pridie  Kal.  Januarii.  Naiale  sancti  Silvestri 
Clio  Epistolae  beati  Pauli  apostoli  ad  Hebraeos.  Fra- 
tres,  plures  facti  sunt  sacerdotes  secundum  legem, 
usque  se  ofTerendo  Dominus  noster  Jesus  Gbrislus. 
Evangelium  secundum  Matthaeum  c.  cclxui  :  Dixit 
Jesus  discipulis  suis,  Vigilate,  quia  nescilis,  usque 
super  omuia  bona  sua  constitueteum. 

Kal.  Januarii.  Oclabas  Domini.  Ipsa  leclio  lega- 
tur  quae  esl  in  vigilia  Domini  de  nocle.  Evangelium 
secundum  Lucam  (cap.  m),  Postquam  consuiumati 
sunt  dies  octo,  utque  gioria  plebi  tuae  Israel. 

iv  Nod.  Januarii.  Lectio  libri  Gencseos.in  diebus 
illis  Adam  non  inveniebalur  adjutorium  similc  ei, 
usquc  et  aperti  sunt  oculi  auiboruui.  Evangciiuat 


iaudem  Domino  aiiniintiantes.  Evangeiium  secun- 
dtim  Matlbaeum  cap.  iv,  Gum  natus  esaet  Jesus  ii: 
fietblebem  Juda»,  utque  per  aliaui  viam  reversisunt 
in  regiouem  suaiu. 

vii  ld.  Januarii.  Lectio  Isaiae  prophelae.  In  diebus 
illis  locutus  est  Isaias  propheta  dicens  :  Anno  quo 
mortuus  est  rex  Ozias,  vidi  Dominum  sedentem 
super  solium  excelsum,  utque  efr  peccatum  tuum 
mundabiiur.  Evangelium  secundum  Matthaeuin  cap. 
cxxxix,  Factum  est  cum  consummasset  Jesus  ser- 
uiones  istos,  usque  qui  potest  capere  capiat. 

vi  Id.  Januarii.  Belloacus  nalale  sancti  Luciani 
martyris.  Lectio  libri  Sapientiae.  Audite,  reges,  et 
iutelligite,  usque  invenieot  quid  respoudeaiil.  Evan- 
■  D  gclium  secuudum  Maltbaeum  cap.  cclm,  Dixit  Jesus 
discipulis  suis,  Sicut  fulgur  exit  ab  orientc,  usque 
terminos  eorum. 

v  Idus  Januarii.  Lectio  Isaiae  propbelae.  In  die- 
bus  illis  dixit  Doininus  ad*  Isaiain,  Egredere  in 
occur&um  Achaz,  usque  si  non  credideritis,  non 
permanebitis.  Evangelium  secundum  Marcum, 
Oixit  Jesus  discipulis  suis,  Simile  est  regnum  Dei, 
quemadmoduui  si  bomo  jaciat  semeutem  in  terra, 
utque  sine  parabola  non  loquebatur  eis. 

iv  Idus  Januarii.  Leciio  Isaiae  propbetac.  lu  die- 
bus  illis  loculus  est  Dominus  ad  Isaiam  prophe- 
lam  dicens,  Pro  eo  quod  adjecit  populus  iste  aqttas 
Siloe,  utque  quia  nobiscum  Dcus.  Evangcliuin  sc- 
cuudum  Marcutu  cav*  vw\¥  ^VCvX  \s.va&  Sxvlwj&^ 


&)7  S.  HIEROHYMI  OPERDM  MANTJSSA.  508 

sms,  Venite  aeomim,  eaiuus  iu  desenum  locum,  A  Simile  est  regnum  cadorum  thesanro  abscondito, 


usque  concurreruni  illuc. 

lii  Idus  Januarii.  Leciio  Jsate  prophetae.  In  die- 
bus  illis  dixil  Isaias,  Haec  eniiii  ait  Doroinus  ad  me, 
sicul  in  forii  manu  erudivit  ine,  usque  a  Domino 
exerciluum  qui  habiiat  in  monte  Sion.  Eyangeliuin 
secuudum  Marcum  cap.  xc.  Veniens  Jesus  ad  dis- 
cipulos  suos,  vidit  turbam  magnam,  usque  inter  ?w 
conqujritis. 

Pridie  Idus  Januarii.  Lectio  Isaiae  prophetae.  ln 
diebus  illis  loeutus  cst  Isaias  procheta  dicens,  Si 
fuerii  popuius  tuus  Israel  quast  arena  maris,  reli- 
quiae  convertenlur,  usque  super  mentem  fllise  Sio». 
Evaiigelium  seeunduiu  Marcuin  cap.  xevn,  Respoiw 
dit  Jesu  Joanues  dieens,  Magister,  vidimus  quem- 
dam,  usque  qui  non  esi  adversum  vos ,  pro  vobis  ** 
e$i. 

Llibui  Januarii.  Octabas  Tbeophaniae.  Lectfo 
Isaiao  propbelae.  Domiue  Deus  meus,  honorilicabo 
le,  usque  annuntiate  baec  in  universa  terra.  Evange- 
lium  secundum  Joannem.  Vidit  Joaimes  Jesuin  ve* 
nicutem  ad  se,  usque  quiahic  est  Filius  Dei. 

Douiinica  i  post  Thtopliauiam.  Lectio  epistolae 
beati  Pauli  apostoli  ad  Romanos  :  Fratres,  obsecro 
vos  per  misericordiam  Dei,  usque  in  Ghristo  Jesi 
Domino  nostro.  Evangelium  secundum  Lucam  cap. 
lii,  Cum  faetus  esset  Jesus  annorum  xh,  usque 
apud  Deum  et  homines. 

xix  Kal.  Febiuarii.  Nataie  sancti  Felicis  confes- 
soris  in  Pincis:  Leelio  libri  Geneseos.  In  diebus  r 
illis  fecit  Dominus  Deus  Adae  et  uxori  ejus  tunicas 
pelliceas,  usque  ad  custodiendam  viam  ligni  vitae. 
Evangeliutn  seeunduin  Marcum  cap.  cxu.  Erant 
tuibae  in  via  asccndentes  cuin  Jesu  Hierosolymam, 
usque  tertia  die  resurget. 

xvin  Kal.  Februarii.  Leeiio  libri  Geneseos.  In 
diebns  illis  factum  est  ul  offerret  Cain  Domino  Deo 
de  fruciibus  terrae,  usque  qui  occiderit  eiim,  sep- 
tupluin  punielur.  Evangelium  seeundum  Marcum, 
cap.  cxvi,  Venit  Jesus  Hierico,  usque  sequebatur 
cum  in  via. 

xvii  Kalend.  Februarii.  Nalale  saneti  Marcelli 
confessoris.  Lectio  libri  Gcneseos.  In  diebus  illis 
Lamech  accepit  uxores  duas,  usque  onine  tempus 
quovixit  Adam  anni  uongenti  triginta.  Evangelium  1 
secundutn  Alarcuiu  cap.cxixv,  Dixit  Jcsus  discipu- 
lis  suis,  Cavete  a  scribis  qui  volunt  in  stolis  ambu- 
larc,  nsque  hic  accipiuut  prolixius  judicium. 

xvi  Kal.  Febmarii.  Nalale  sancii  Sulpicii.  Lectio 
iibri  Sapieniix.  Super  salutem  et  speciem  dilexi 
snpicntiam,  usque  propter  disciplinx  dona  commcn- 
dali.  Evangelium  secundum  Marcum  cap.  ciui, 
Dixit  Jcsus  discipulis  suis,  Cum  videritis  abomina- 
tionem  desolationis,  usque  propter  eiectos  quos  ele- 
gil,  breviabit  dies. 

xv  Kal.  Februarii.  N.itale  sanclae  Priscae.  Lectio 

libri  Sapienliae.  Omnium  artifex  docuit  me  sapicn- 

tia,  ubque  ct  super  oninein  stellarum  disposilioncm. 

/i&jt/jrc Erangcliuui  suuudiim  Milth&um  cap<  c\i.. 


usqus  nova. 

xiv  Kal.  Februarii.  In  natali  Mariae  et  Marthae. 
Lectio  libri  Geneseos.  In  diebus  ilHs  aedificavit  Noe 
altare  Domino,  usque  diluvium  dissipan?  terram. 
Evangeiium  secundum  Mareum  cap.  xvin,  Venftad 
Jesum  leprosus  deprecans  eum,  usque  qu»  praecepit 
Moyses  in  testiinonlnm  illts. 

xin  Kal.  Februarii.  In  natali  Fabiani  et  Seba» 
stiaui.  Lectio  libri  Sapieniiae.  Sapientia  vincil  imv 
litiam,  usque  quibus  utilias  nibil  est  ki  viu  bomi- 
nibus.  Evangelium  secunduro  MaUhseon  eap. 
ccLiiit,  Dixit  Jestis  discipnlis  suis,  Vigilate,  qola- 
nescitis  diem,  usque  constituet  enm. 

xu  Kal.  Februarii.  In  natali  eanciae  Agnes.  Le* 
ctio  libri  Sapientiae.  Cum  tentarentur  justi,  usque 
in  finem  eventus  mirati  snnt.  Evangelitim  aeenndon 
Matthaeum  cap.  ceLXViu,  Dixit  Jesus  discipnlis 
suis,  Simile  est  regnum  coelorirm  decem  virgitifbes, 
usque  nescitis  diem  neque  horctm. 

xi  Kal.  Fubruarii.  In  naiale  sancti  Vineenti.  Le- 
ctio  libri  Sapientiae.  Misereris  omnium,  Domine, 
quia  omnia  potes,  usque  credant  in  te,  Domine. 
Evangelium  secundum  Joannem  cap.  xiv.  Dixil  Je- 
sus  discipulis  suis,  Nisi  gramnn  frumenti  eadens- 
in  terra,  usque  Pater  meus  qui  in  eceli»  est. 

Dominica  n  post  Theophaniam.  Lectio  Episio!» 
beati  Pauli  apostoli  ad  Romanos.  Fratres,  faaben- 
tcs  donatienes  secundom  gratiam,  usque  humilibas- 
consentientes.  Evangelium  secundum  Joannem  cap. 
xvm,  Nuptiae  faetae  sunt,  usque  crediderunt  in  eum 
discipuli  ejus. 

x  Kal.  Ftbruarii.  h\  Natali  sanctonim  Machirii, 
Emerentiani.  Lectio  libri  Sapientiae.  Cum  «is  ergo 
juslus,  Domine,  usque  speremus  miserteordit». 
Evangelium  secundum  Lueam  cap.  clvi,  Elevitls 
oculis  lesus  in  discipulos  suos,  usque  merces  vestra 
mulia  est  in  coelo. 

ix  Kal.  Februarii.  In  natali  ■anoti  Projteti. 
Lectio  libri  Sapientie.  Domioe  Dens  noster,  soavit 
et  verus  es,  usque  radix  est  immortalitatis.  Kvaa» 
gelium  secundum  Lucam  eap.  lxiv,  Dixit  Jeans 
discipuiis  suis,  Oinnis  qui  veoit  ad  me,  usque  supra 
pelra. 
D  vhi  Kal.  Februarii.  Lectio  iibri  Geneseon.  In 
diebus  illis  dixit  Domiuus  ad  Noe,  et  ad  fllioa  rjnt, 
Hoc  signnm  fcederis  quod  do  inter  me  el  vos,  utque 
universae  carnis  quae  super  terram.  Evangelium 
secundum  Marcum  cap.  i,  Egressus  Jesus  venit  in 
patriaui  suam,  usque  impositis  manibus  cnrtvitJ 
eum. 

vii  Kal.  Februarii.  Lectio  libri  Geneseos.  In  dte— 
bus  iilis  eral  terra  labii  unius,  et  sermonum  eo— 
rumdem,  usque  super  faciem  cunctarum  regionum- 
Evangeliuiu  secundum  Lucam  cap.  xxvi,  Surgensv 
Jesus  de  synagoga,  usque  oportcl  me  evangelixinsi 
regnuin  Dei. 

vi  Kal.  Februaril.  In  nalali  sanctae  Agnes  de  iim 
tivitaie.  Lectio  iibri  Gcncseos.  In  diclius  illis 


LIBBR 

Abraham  filium  suuro,  utque  ab  oriente  Hsi. 
lium  secundum  Marcum  cap.  xxi,  Intro- 
ios  in  synagoga,  utquc  restiiuta  est  manus 

I.  ftbruarii.  Lcciio  Jibri  Sapicntiae.  Justitia 
10  eit,  utque  calore  illius  aggravau.  Evange- 
acoadum  Matthaeum  cap.  cxl,  Dixit  Jesus 
lis  suis.  Simite  est  regnum  coelorum  Ihe- 
bscondito  in  agro,  utque  nova  et  vetera. 
inica  111  post  Theophaniam.  Lectio  Epistolse 
•auli  apostoli  ad  Romanos*  Fratres,  nolite 
udenles,  usque  vince  in  bono  malum.  Evan- 

secundum  Matibaeum  cap.  lxiii,  Cum  dc- 
set  Jesus  de  roonie,  utque  sanatus  est  puer 
lora. 

iL  Februarii.  Lectio  lihri  Geneseos.  lo  die- 
l  descendit  Abrabam  in  iEgyptum,  utque  ac- 
m,  ;et  vade.  Evangelium  secundum  Lucaro 
(«II,  Cum  esset  Jesus  in  civitate,  ueque  ab 
ialibos  suis. 

iL  Februarii.  Leetio  libri  Geneseos.  In  die- 
s  sscendit  Abrabam  de  iEgypio,  utque  ve* 
IS  ad  Segor.  Evangelium  secundum  Marcum 
xn,  Coepil  Jesus  docere  ad  mare,  utque  qui 
ores  audiendi  audiat. 

s  Kal.  Februarii.  Lectio  libri  Geneseos.  In 
UKs  diiii  Dominus  ad  Abraham  postquam 

est,  utque  sedificavit  ibi  altare  Domino, 
liom  secundum  Matthaeuin  cap.  lxxiv,  Lo- 
flecu  ad  turbas,  utque  in  universam  terram 

Fekruarii.  In  natali  sanctae  Brigidae  virginis. 
libri  Sapientiae.  Creaiura  tibi  factori  deser- 
uque  Magna  enim  sunt  judicia  tua,  Doroine, 
inrabilia  opera  tua.  Evangelium  secunduni 
cap.  lxxix,  Dixit  Jesus  discipulis  suis, 
fcoceodens  lucernam,   utque  auferetur  ab 

►nasFebruarii.  ln  purificaiione  bcalae  Mariae 
I»  Lectio  libri  Sapientiap.  ln  omnibus  re- 
|0«sivi,  utque  dedit  suavitatem  odoris.  Evan- 
seconduin  Lucam  cnp.  m,  Acccpit  Simeon 

0  olnas  suas,  utque  graiia  Dei  erat  in  illo. 
iud  Evangelium  secunduro  Lucain,  Post- 
lies  purgationis  ejus,  usque  gloriam  plebis 
icl. 

Mi.  Februarii.  Leclio  libri  Geneseos.  In  die- 
s  Melchisedech  rex  Salem  occurril  Abra- 
cssde  regum  revertenii,  panem  profe- 
t  vinum,  utque  reputatum  est  illi  ad  jusii- 
Svangelium  secundum  Marcum  cap.  xli, 
isos  discioulis  suis  et  turbis,  utque  dissere- 
ila. 

8  Non.  Februarii.  Lectio  libri  Geneseos.  In 
illis,    postqtiam  nonaginta  annorum  essc 

1  Abraham,  usque  pariter  circumcisi  sunt. 
liom  seeundum  Lucsm  cap.  lxxviii,  Dicebat 
arabolam  intcndeus,  utque  panem  in  regno 


COMITIS.  510 

A  Non.  Februarii.  lo  natali  sanetse  Agatbs*.  Lectio 
Epistolae  beaU  Pauli  apostoli  ad  Corinthios.  Fra- 
tres,  qui  gloriatur,  in  Domino  glorietur,  utque  ex 
hibere  Curtslo.  Evangelium  secundum  Matthaeuro 
cap.  cclxviii,  Dixit  Jesus  diseipulis  suis  parabolsm 
hanc,  Simile  est  regnum  ccelorum  decem  virginibus, 
utque  neque  hora. 

Dominica  iv  posl  Tbeophaniam.  Lectio  Epistolae 

*  beati  Pauli  apostoli  ad  Romanos.  Fratres,  nemini 

quidquam  debeatis,  utque  plenitudo  ergo  legis  esi 

dileclio.  Evaogelium  secundom  Matthseum  cap.  lxix, 

Ascendente  Jesu  in  navicula ,  utque  obediunt  ei. 

viii  Idus  Februarii.  Leclio  libri  Geneseos.  In  die- 

bus  illis  apparuii  Dominus  Abraham  in  couvalle 

Mambre,  utque  sed  resisii.  Evangelium  secundum 

B  Marcuin  cap.  xlvii,   Venit  Jesus  trans  fretum  in 

regione  Gerasenorum,  utque  et  misertus  est  tui. 

vn  Idus  Februarii.  Leciio  libri  Geneseos.  In  die- 
bns  illis  dixil  Domious  ad  Abrabam,  Num  celare 
potero  tibi  qu»  gesturus  sum,  utque  et  ilie  reversus 
est  in  locuui  suum.  Evangelium  secnndum  Lucaro 
cap,  Lxvii,  Factum  est  deinctps,  ibat  Jesus  in  civi- 
tatem  qua  vocatur  Naim,  utque  plebem  suam. 

vi  Idus  Februarii.  In  natali  S.  Thomae  aposio! . 
Lectio  Epistolae  beati  Pauli  apostoli  ad  Epbesios, 
Jam  noo  estis  nospites  et  advense,  utque  habitacu- 
lum  Dei  in  Spirltu  sancto.  Evangeliuro  secundum 
Joannem  cap.  ckxxiv,  Hoc  est  prseceptum  meum, 
utque  oderunl  me  gratis. 
C  v  Idus  Februarii.  Lectio  libri  Geneseos.  In  diebus 
illis  venerunt  duo  angeli  Sodomam,  utque  Loth  in- 
gressus  esl  Segor.  Evangelinm  secundum  Lucam 
cap.  LXxix,cogebat  Jesum  quidam  Pharisaeus,  usque 
dilexit  niultum. 

iv  Idus  Februarii.  lu  natali  sanclomm  Zotici, 
Erenei,  JacincU,  Amanti,  et  Soteris.  Lectio  libri 
Sapieniiae.  Oinnis  crealura  ab  initio  ad  suum  genus 
refigurabntur,  utque  assisUns  eis.  Evaiigelium  se- 
cunduin  Lucam  cap.  civ,  Factum  esi  autem  dum 
complerentur  dies  assumptionis  Jesu,  utque  abie- 
runt  in  aiiud  castcllum. 

iii  Idus  Februarii.  Lectio  libri  Geneseos.  In  die- 

bus  illis  profeclus  est  Abrabam  in  terram  austra- 

lem,  utque  cum  fiiio  meo  Isaac.  Evangeliuui  secun- 

D  dura  Marcum  cap.  lxiu,  Exiens  Jesus  de  navi,  usque 

abiit  in  montem  orare. 

Pridie  idus  Februarii.  Leetio  libri  Genesros.  In 
diebus  illis  deprecatus  est  Isaac  Dominum  pro  uxore 
sua,  utque  parvipendeus  quod  primogenita  ven- 
didisset.  Evangelium  secundum  Maltbaeiitn  cap. 
xlvii,  Vespere  autein  facto,  utque  quiuque  millia 
bomintim. 

Dominica  v  posl  Theophaniam.  Lectio  Epistolae 
beati  Pauli  apostoli  ad  Tbessaloniceuses.  Fratres, 
induiie  vos  sicut.Dei  electi,  utque  per  Jesum 
Cbristum  Dominuin  nostrum.  Evangelium  secun- 
dum  Matthacum  cap.  cv,  Respiciens  Jesus  dixit, 
Coiifiteor  tibi,  Palcr,  Domine  coeli,  usque  onus 
meum  leve. 


5H  S.  HIERONYMI  OPERtJM  MANTISSA. 

(dus  Februarii.  Ledto  librt  Gcncseos.  ln  dicbus  A  usque  revcrsus  esl  in  locum  suum. 


iliis  orta  autem  farae  super  terram,  usque  donec 
magnus  vebeinenfcr  effectus  est.  Evaugeliufti  se~ 
cundum  Matthaeum  cap.  cliv,  Accesserunt  ad  Je- 
sum  ab  llicrosolymis,  usque  non  coinquinat  liomi- 
nem, 

xvi  Kal.  Marlii.  In  natali  sanctorum  Valentini, 
Vitalis,  Feliculae,  et  Zenonis.  Leclio  libri  Sapien- 

tice.  Meluenles  Dbminum,  sustinete  misericordiam  •  Jesus ,  Gui  est  simile  regnum  Dei,  usque  stridor 
f  jus,  usque  sic  et  miscricordia  ejus  cum  eo.  Evan-     denlium.' 


115 

Evangeliuui' 
secundum  Lucam  cap.  clix,  Servus  qui  ooguovit 
Toluntatem  domini  sui,  usque  et  nurus  iu  socrum 
suam. 

vm  Kal.  Martii.  lo  caihedra  sancti  Petri.  Lcetio 
libri  Sapientiae.  Fiii,  in  mansuctudine  perQce  opera 
Mia,  usque  exaudiet  autem  eum  qui  fecit  ilfuro. 
Evaugelium  secundum  Lucam  cap.  clxvii,  Dhebat 


gcliuni  secundum  Lucam  cap.  xcvi,  Dicebat  Jesus 
discipulis  suis.  Si  quis  vult  post  me  venire,  usque 
donec  veniat  regnum  Dei. 
xv  Kal.  Martii.  Leclio  libri  Geneseos.  In  diebus 


vn  Kal.  Marlii.  Lectio  libri  Gcnescos.  lii  dtebtrt 
illis  abiit  Jacob  itinere  quo  cceperal,  utque  quanto 
magfs  contra  liomines  praevalebil.  Evangelium  se- 
cunduin  Lucam  cap.  clxmi,  Dixit  Jesus  lurbis, 


iSlis  egressus  Jacob  de  Dersabee,  usque  dccimas  R  Gum  videritis  Abraliam,  usque  non  capit  propbeta 
offeram  libi.  Evangeiiura  secuudum  Lucam  cap.      perire  extra  Hierusalem. 


lxxxiii,  Factum  esl  in  una  dierum,  ueque  quanta 
iilis  Jcsus  fecisset. 

xiv  K;il.  Martii.  Natale  sanctorum  Oneskni  et 
Jutianw  virginis.  Leclio  libri  Sapientia».  Filii  sapien- 
tia?  ccclesia  justorum,  usque  justiiia  aedHicabhur 
tihi.  Evangclium  secundum  Matthseum  cap.  cxt. 
Dixit  Jesus  discipulis  suis  parabolam  banc  :  Simile 
est  regnum  ccelorum  thesauro  abscondito,  ueque 
uova  et  velera. 

xm  Kal.  Martii.  ln  natali  sancti  Policioni  epi- 
scopi.  Lectio  libri  Geneseos.  In  diebus  illis  profectus 
osl  Jacob,  venit  ad  terram  orientalcm,  usque  ser- 
Mt-ns  apud  eum  septein  annis.  Evangelium  seeun- 
<lum  Marcum  cap.  lxxii  ,  Surgeus  Jesus  abiit  in  C 
fines  Tyri,  usque  damonium  exisse  ab  eo. 

xii  Kal.  Mariii.  Lectio  libri  Geneaeos.  In  diebug 
illis  videns  Dominus  quod  despiceret  Jacob  Liam, 
nsque  nppcllavit  eum  Asser.  Evangelium  secuudum 
Lucam  cap.  cxvm,  Exsuliavit  Jesus  in  spiritu 
sancio,  usque  audire  quae  audistis  et  doii  audie- 
runt. 

xi  Kal.  Martii.  Lectio  libri  Geneseos.  In  diebus 
illis  egressus  Ruben  lempore  messis  tritici,  usque 
scparaiis  iutcr  se  gregibus.  Evangelium  secundum 
Lucsm  <»p.  cxxxiv,  Dixit  Jesus  discipulis  suis, 
Lncerna  corporis  tui  cst  oculus  luus,  usque  lucerna 
fulgoris  illuminabit  te. 


vi  Kal.  Martii.  Lectio  libri  Geneseos.  In  didws 
Hlis  interrogavit  Jacob  angelum  qui  luctabatur 
cum  eo,  usque  urbe  Sicimoruin  qme  est  in  terra 
Ghanaan.  Evangelium  secundum  Lucam  cap.  lxxx, 
Dicebat  Jesus  ei  qui  se  invitaverat,  usque  beatus 
qui  manducat  panem  in  regno  Dei. 

v  Kal.  Martii.  Lectio  libri  Geneseos.  Ih  diebus 
illis  poslquaui  regressus  est  Jacob  de  Ncsopoiamta 
Syriae,  usque  numquid  ut  scorto  abuti  debnere 
sorore  uoslra.  Evangeliiim  secundum  Lucam  cap. 
cxcu ,  Audiebant  oiunia  haec  Pharisaei  quae  Jcsu* 
loquebaiur,  usque  qui  diiuissain  a  viro-ducit,  ntor* 
chaiur. 

iv  Kal.  Martii.  Lectio  libri  Gcneseos.  In  dfebu» 
illis  locutus  est  Doininus  ad  Jacob  dicens,  Surge  ei 
ascendc  Betbel,  usque  hic  tilulus  roonumenti  Ra- 
tbel,  usque  in  praesentem  diem.  Evangelium  secun» 
dutu  (Lucam)  eap.  cxcvii ,  Dixit  Jesus  discipuns 
suis,  Impossibile  est,  ut  uon  veniant  scandal», 
usqu€  obediret  vobis. 

111  Kal.  Martii.  Lectio  libri  Geneseos.  In  diebus 
illis  erant  filii  Jacob  xu,  usque  sepelierunt  eum 
Jacob  filii  sui.  Evangelimn  secundum  Lucam  cap. 
cci.  Dixit  Jesus  discipulis  suis  :  Quis  vestrum  nabens 
servuin  arantem,  usque  quod  debuiirius  facere  fe* 
cimus. 

Dominica  in  Sexagesim?.  J*ectio  Epistolae  beati 


Doiuiuica     in    Septuagesima.    Leclk)    Epistolae  D  Pa||Ii  apasloli    ad  Corinlhios.    Fratres,    Iibenler 


beati  Pauli  a|»ostoIi  ad  Gorinthios.  Fratres,  nescitis 
quod  lii  qui  in  sladio  currunt,  usque  petra  autem 
erat  Christus.  Evangeiiuin  secundum  Maithsum 
cap.  cc,  Dixit  Jesus  discipulis  suis,  Siuiile  est  re- 
gnuni  coelorum  bomini  patrifamilias,  usque  pauci 
clccii. 

x  Kal.  Martii.  Leclio  libri  Geneseos.  In  diebus 
iliis,  quando  priiuo  tempore  ascendebaut  oves, 
usque  pergens  ad  Isaac  pairem  siiuiu  in  tcrra  Cba- 
uaan.  Evangeliuiu  secuudum  Lucam  cap.  cxlix,  Ait 
Jesu  quidara  de  lurba  :  Magistcr,  dic  fratri 
iueo,  usque  qui  sibi  thesaurizat,  non  est  dives,  in 
Dcuni. 

u  Kul.  Marlii.  Lcctio  libii  Geucseos.  lu  diebus 
illis,  lcmpoie  quo  Lahan  icrat  ad  tondcndas  oves, 


sufferlis  insipientes,  'usque  ut  inhabitet  in  me  virtus 
Christi.  Evangelium  seciindmn  Lucam,  cap.  lxxvi, 
Cuni  turba  pluiima  couveniret,  usque  fiuctum 
afferet  in  patientia. 

Pridie  Kal.   Marlii.  Lcctio    libri    Geneseos.  In 
diebus  iliis  ductus  est  Joseph  in  iEgypio,  sssftu  s 
Dominus  eral  cum  illo,  et  oinuia  opera  ejus  dirige-  - 
bat.  Evangciiuin  sccundum  Lucam,  cap.  ccn,  Inler-- 
rogatus  Jesus  a  Pharisaeis  quaudo  venit  regnunt 
Dei,  usque  iu  die  sua. 

Kal.  Martii.  Lectio  libri  Geneseos.  Iu  diebus  illis  - 
accidit  ut  peccarent   duo  eunuchi,  usque  oblitns 
cst  inlerprctis  sui.  Evangeliuin  secuiiduui  Lucam. 
cap.  ccvui,  Dixit  Jcsus  discipulis  sub,  Sicut  factuui 


lAi  LIBKR 

e*t  in  diebus  Noe,  usque  roemores  cstote  uxoris 
Loih. 

vi  Non.  Mariii.  Lectio  libri  Geneseos.  In  diebus 
Uhs  dixit  Pharao  somnium,  usque  consilium  placuit 
Bharaoni  ei  cunclis  ministris  ejus.  Evangeliuni 
secundum  Lucam,  cap.  ccm.  Dixil  Jesus  discipulis 
suis  :  Dicovobi*,  in  illa  nocte  enialduo  in  lecto  uno, 
ueque  i.iveniet  fidem  in  lerra. 

▼  {Non.)  Marlii.  Leciio  libri  Geneseo*.  Iu  diehus 
illis  dixit  Pliarao  ad  Josepb,  usque  malum  iuopi» 
leiiiperaremus.  Evangelium  secuudtim  Lucain,  c.ip. 
CClii,  DivJt  Jcsus  discipulis  suis,  Gum  videritis 
circumdari  ab  «xercitu  Jerusalem ,  usque  donec 
impleantur  lempora  nationum. 

iv  Non.  Marlii.  Lectio  libri  Gencseos.  In  diebus 
illis,  Audiens  antem  Jacob  quod  alimenta  vende- 
renlur  in  jEgyplum,  usque  moriamini.  Evangelium 
secunduiu  Lucam,  cap.  cclix,  Dixit  Jesus  discipulis 
suk,  Atlendite  autem  vobis,  ne  forte  graventur 
rorda  vestra,  usque  in  teiuplo  audire  eum. 

iii  Non.  Martii.  Lectio  libri  Genescos.  In  diebus 
iilia  feeerunt  fratres  Joseph  in  iEgypto,  ut  illis  ipse 
'  pneceperat,  et  locuti  suut  ad  invicem,  usque  absqtie 
liberw  ero.  Evangelium  secundum  Lucam,  cap. 
cau,  Dixil  Jesus  discipulis  suis,  Ecce  ego  mitlo 
promissum  Patris  mei  in  yos,  usque  beuedicciitcs 
Deum. 

ii  Non.  Martii.  Lectio  libri  Geneseos*  Iu  diebus 
illis  tuleruut  lilii  Israel  munera  et  pecuniam  dupli- 
cem,  utque  ad  patreui  .vestrum.  Evangelium  secun- 
4um  Matibaeum,  cap.  ixxw,  Dixit  Jesus  discipulis 
suls,  Nolite  putare  quia  veni  solvere  legem,  usque 
bic  inagnus  vocabitur  in  regno  ccelorum. 

Non.  Martii.  In  natali  sanctarum  virgiuum  Per- 
petuje  et  Felicitaiis.  Lectio  libri  Sapientiae,  Congro 
futioni  paupernm  affabilem  te  facito,  usque  verbnm 
in  tempus  salulis.  Evangelium  secundum  Joannem, 
cap.  xxv,  Venit  Jesus  et  discipnii  ejus  in  Judaeam 
terram,  usque  missus  cst  ante  iilum. 

Domiuica  in  Quinquagesima.  Lectio  Epistolas 
beati  Pauli  apostoli  ad  Goriutbios.  Et  *i  linguis 
■omlnum  loquar  et  angeloruin,  usqne  inajor  autem 
his  est  cbaritas.  Evangelium  secundum  Lucam, 
cap.  ccxxn,  Astumpsit  Jesus  duodecim  discipulos 
suos,  usque  dedil  laudem  Deo. 

\iii  idus  Martii.  Leclio  libri  Geneseos.  In  diebus 
tilis  accedens  Judas  propius  confidenter  ad  Joseph 
ait,  usque  festinate  et  adduciie  eum  ad  me.  Evau- 
gdium  secundum  Joannem  cap.  li,  Factum  est  cum 
descendereut  discipuii  Jesti  ad  mare,  usque  ad  ler- 
ram  qua  ibant. 

vn  Idus  Martii.  Lectio  libri  Geneseos.  In  diebus 
iUis  audittim  esl  ot  celebri  sermone  vulgatum  in 
aula  regis,  venerunt  fratres  Josepb,  usque  Joseph 
ponet  manus  suas  super  oculos  tuos.  Evangelium 
secundum  Marcum,  cap.  cxx,  Cum  intrasset  Jesus 
Hierosolymam  in  templum,  usque  quodcunque  dixe- 
rit  liat,  fiel  ci. 

Foua   iv.    Capue  jejumi.  Ad  sanctam  Sarinam. 


COliim  514 

A  Lectio  Jibel  prophctae.  Haec  dfcit  iominus  Deus, 
Goiiveriimiui  ad  me  in  loto  eorde  veslro,  usque  nou 
dabo  yos  ultra  opprobrium  gentibus,  dicit  Dominus 
omnipotcns.  Evangelium  secundum  Matiliaeuni, 
cap.  xlv,  Dixit  Jesus  discipulis  suis,  Cuin  jejtiti:i|is, 
nolite  fieri  sicut  liypocriiae  iristes,  usque  ibi  est 
cor  tuum. 

Feria  v.  Lectio  Isaiae  prophctae.  In  diebus  illis 
aegrotavit  Ezecbias  usqtie  ad  mortern,  usque  prote- 
gam  eam,  dicit  Dominus  omnipoteus.  Evangelium 
secundum  Malthaeum,  cap.  lxiv  ;  Cum  introissct 
Jesus  Capharnaum,  usque  sanaius  est  ex  illa  bora. 

Feria  vi.  Lectio  Isaiae  prophetae.  ll«c  dicil  D> 
minus  Deus,  Clama,  ne  cesses,  usque  quia  miscri- 
cors  sum  Doiniuus  Deus  tuus.  Evangeliui»  sccun- 
B  dum  Mallhaeum,  cap.  xxxix,  Dixit  Jesus  discipulis 
snis,  Audisti*  quia  dictum  est,  Diliges  proximum 
lutim,  el  odies  inimicum,  usque  reddet  tibi. 

Sabbaio.  Lectio  Isaiae  prophetae.  H.*ec  dicil  Dotui- 
nus,  Si  abstuleris  de  medio  tui  catenam,  usque  os 
enim  Domini  locutum  est  haec.  Evangeiinm  secun- 
dum  Marcmn  cap.  (lxvi),  Gum  sero  esset  facium, 
erat  navis  in  medio  mari,  usque  salvi  llebant. 

Dominica  initium  Quadragesimae.  Lectio  Epistolae 
beali  Pauli  apostoli  ad  Corinthios,  Fralres,  liorla- 
mur  tos,  usqne  omnia  possidenies.  Evangelium  se- 
cundum  Maulueum,  cap.  xv,  Duclus  est  Jesus  in 
desertum,  usque  angeli  miiiistrabant  ei. ' 

Hinc  plenarius  sequilur  ordo  sicul  tn  iibro  Comlti 
conlxnenlur,  usque  octabas  Pasckte, 
G  Feria  n.  Leclio  Ezecbiel»  prophetae.  Il«c  dicit 
Dominus  Dens,  Ecce  ego  ipse  requiram  oves  meas, 
usque  iu  judicioet  jusiitiam,  dicit  Dominus  o:nnipo~ 
tens.  Evangclium  sectindum  Matthaetim,c<ip.ccLxxn, 
Cum  veuerit  Filitis  bominis  in  majestate  sua,  usque 
justi  aulem  in  viiam  aeteruam. 

Feria  111.  Leciio  Isaiae  prophela».  In  diebus  illis 
locutus  est  Isaias  propheta  dicens,  usque  ait  Domi- 
nus  oinnipotens.  Evangelium  secnndum  Matlhaeum, 
cap.  ccx,  Gum  intrassel  Jesus  Hierosolymam,  usque 
docebat  eos  de  rcgno  Dei. 

Feria  iv.  Lectio  libri  Exodi.  In  diebus  illis  dixit 

Dominus  ad  Moysen,  usque  et  quadraginta  noclibus. 

Evangelium  secundum  Matthaeuro,  cap.  cxxvu,  Ac- 

H  cesserunt  ad  Jesum  Scribae  et  Pbarisaei  dicentes, 

usque  ipse  meos  frater  et  soror  et  mater  est. 

Feria  v.  Lectio  Ezecbiel  prophelae.  In  diebus  illis 
facius  est  sermo  Doinlni  ad  me  dicens,  usque  ait 
Dominus  omnipotens.  Evanguliuro  secundum  Joan- 
nem,  cap.  clvii,  Io  illo  tempore  dicebat  Jcsus  ad 
eos  qui  crediderunl  ex  Judacis,  usque  qui  est  ex  Deo, 
verba  Dei  audit. 

Feria  vi.  Leciio  Ezcchiel  prophetae.  Ilaec  dicit 
Dominus  Deus,  Anima  quae  peccaverit,  ipsa  morie- 
lur,  usque  viia  vivet,  et  non  morietur,  dicit  Domi- 
nus  omnipotens.  Evangelium  secundum  Joanncm, 
cap.  xxxvn,  ln  illo  tempore  erat  dies  festus  Judaeo- 
rum,  usque  esset  qui  fecit  eum  saiium. 

Sabbato  in  duodtc\\\\  V^oSnvv^%.  ^A  w»^w^ 


515  S.  HIERONYMl  OPERUM  MANTISSA. 

Petrum.  Leclio  libri  Deoteronomii.  In  diebus  iJlis  ^     Sabbato.  Leetio  libri  Ceneseos, 

locutns  est  Moyses  ftd  Dominutn  dicens,  Respicc, 

Domine,  de  sanctuario  tuo,  usque  aicut  locutus  est 

tibi. 

Iiem  leclio  libri  DenieronomiL  In  diebus  iliis 
dixil  Moyses  Qliis  Israel,  usque  sicut  locutus  esl 
▼obis  Domiuus  Deus  vesier. 

Iieui  leciio  libri  Machabaorum.  In  diebus  illis 
omtionem  faciebant  sacerdotes,  usque  nec  vos  dese- 
rai  iu  tempore  Dominus  Deus  vester, 

Iieui  leciio  libri  Sapicmiae.  Miscrere  n  >slri,  Deus 
omuiuiu,  usque  mirabilia  tua,  Doiuiue  Deus  noiter. 

Iiem  lectio  Danihei  prophetae.  Angelus  Dumini 
descendii  cum  Azaria  et  sociis  ejus,  usque  et  super- 
exaltatus  in  ssecula. 


516 
In  diebus  illis 
dixit  Hebecca  filio  suo  Jacob,  usque  desuper  erit 
benedictio  tua.  Evangelium  secundum  Locaa, 
cap.  cxc,  Dixit  Jesos  dlscipulis  suis,  llomo  quidam 
habebat  duos  filios,  usque  perierat  et  inventus 
est. 

Dominica  u.  xxx  :  Leetio  Epistolae  beati  Paoli 
aposloli  ad  Epbesios.  Estoie  imiiatores  Dei  sicut 
ttlii  charissimi,  usque  jusiitia  et  veritate.  Evange- 
lium  secunJuni  Lucam,  cap.  cxxvi,  erat  Jesus  eji- 
cieus  daemoniuui,  usque  et  cusiodiunt  iHud. 

Feria  u.  Lectio  libri  Reguin.  In  diebus  iilia 
Naaman  princeps  uiilitia:  regis  Syriae,  usque  nisi 
tanium  Domiuus  Deus  Israel.  Evangeiium  secun' 
dum  Lucam,  cap.  xx,  Dixerunt  Fharisaei  ad  Jesm, 


liem  benediciione.  m    B  QuanU  audivimus  facia  Capbarnaum,  utque  trans- 

iiem  lectio  Epistolae  beati  Pauli  apostoli  ad  Thes-     iens  perjneJium  iilorum  ibat. 


salonicenses.  Fratres,  rogamus  vos,  corripite  in- 
qnietos,  usque  in  adventum  Domini  noslri  Jesu 
Ghristi  servetur.  Evangelium  secunduin  Matthaeom, 
cap.  clxxh,  In  illo  tempore  assompsit  Jesus  Peirum 
et  Jacobum  et  Joannem  fralrem  ejus,  usque  a  mor- 
tuis  resurgel. 

Dominica  prima  infra  Quadragesimam,  Lectio 
Epistolae  beati  Pauli  apostoli  ad  Thessalonicenses. 
Fraires,  rogamus  vos,  et  obsecramus  in  Domiuo 
Jesu,  usque  sed  in  sanciificattone  in  Christo  Jesu 
Domino  nostro.  Evangelium  secundum  MaUhaeum, 
cap.  lvii,  Egressus  inde  Jesus  secessit  in  partes 
Tyri,  usque  ex  illa  hora. 

Feria  n.  Lectio  Daniel  prophetae.  Iu  diebus  ** 
iliis  oravit  Daniel  dicens,  usque  et  super  populum 
tuuut,  Domine  Deus  nosler.  Evaugeliom  secundum 
Joannem,  cap.  lxxix,  Dixit  Jesus  turbis  Judaeorum, 
Ego  vado,  et  quaeretis  me,  usque  quae  placita  suut 
ei  facio  semper. 

Feria  m.  Lectio  iibri  Regum.  In  diebus  iiiis  fa- 
ctus  est  sermo  Domini  ad  Eliam,  usque  quod  locutus 
est  in  manu  Eliae.  Evangeiium  secundum  Malihauim, 
cap.  ccxxvu,  Locutus  est  Jesus  ad  turbas  et  ad  disci- 
pulos  suos  d/ccns,  usque  exakabitur. 

Feria  iv.  Leciio  libri  Hester.  ln  diebus  illis  ora- 
vit  lletfter  ad  Dominum  dicens,  usque  hora  caoen- 
tium,  Domine  Deus  nosier.  Evangeiium  secundum 


Feria  m.  Lectio  libri  Regum.  In  diebus  iilii 
mulier  quaedam  clamabal  ad  Etisseum  prophetam, 
dicens,  usque  tu  et  filii  lui  vivite  de  reliquo.  fivm- 
gelium  becundum  Matthaeuin,  cap.  clxxxiii,  Respi- 
c  ens  Jesus  discipolos  suos,  dixit  Simoni  Pelro, 
usque  septuagies  septies. 

Feria  iv.  Lectio  libri  Exodi.  Ilaec  dicit  Dominus 
Deus,  Ilonora  palrem  luum  et  matrem  lua»,  ueqme 
noininis  mei.  Evangeliiim  secundum  Matluaemn, 
cap.  cliv,  Accesseruut  ad  Jesuni  ab  Uierosolymis 
Scribae  et  Pharisaei  diceotes,  usque  non  coiaqoinant 
houiiiiem. 

Feria  v.  Lectio  Jeremiae  propheiac.  \u  dieima 
illis  factum  est  vcrbum  Domini  ad  me  diceus,  Sta 
in  porla  domus  Domini,  uwiifin  saeculum,  dielt  Do- 
miuus  oinnipotens.  Evangelium  secuadum  Joanneai 
cap.  (lii),  Operamini  non  cibum  qui  peril,  usque  qui 
credit  in  me  non  sitiet  unquain. 

Feria  vi.  Lectio  libri  Nuhieri.  ln  diebus  illis 
convencrunt  fiiii  Israel  ad  Moysen  et  Aaron,  usque 
et  sanctificatus  esi  in  eis.  Evangelium  secundum 
Joannem,  cap.  xxxm,  Jesus  fatigalus  ex  iiinere, 
sedebat  sie  super  fontem,  usque  quia  hic  est  Terc 
Salvalor  mundi. 

Sabbato.  Lectio  Daniel  prophetae.  In  diebus  illis 
erat  vir  in  Babyione,  nomen  ejus  Joachim,  usque  in 
die  iila.  Evangelium  secundum  Joannem,  eap.  lxxvi, 


Matthaeuin,  cap.  cci,  Ascendens  Jesus  Hierosoly-  d  Perrexit  Jesus  in  montem  Oliveti,  usque  ei  amplias 


mam,  usque  redemptionem  pro  multis. 

Feria  v.  Lectio  Jeremiae  prophetae.  Haec  dicit 
Doiuiuus  Deus  :  Malediclus  homo  qui  confidil  in 
homine,  usque  adinveniiouum  suaruin,  dicit  Domi- 
uus  omnipoieus.  Evangelium  secuudum  Joamiem, 
cap.  (xli),  Dixit  Jesus  turbis  Judaeorum,  Non  pos- 
sum  ego  a  me  ipso  facere  quidquam,  usque  quomodo 
verbis  meis  creditis. 

Feria  vi.  Lectio  libri  Geneseos.  In  diebus  illis 
dixit  Joseph  frairibus  suis,  utque  volens  eripere 
eum  de  roanibus  eorum  et  reddere  patri  suo.  Evan- 
gelium  secundum  Malthaeum,  cap.  ccxix,  Dixit 
Jesus  ducipulis  suis,  Uomo  erat  paterfamilias , 
usqne  quouiMiu  sicut  propbetam  eum  babebant. 


jam  noli  peccare. 

Dominica  xx.  Lectio  Epistolae  beati  Pauli  apostoli 
ad  Galatas.  Fratres,  scriptum  est.quoniaro  Abrafaam 
duos  filios  habuil,  usque  Christus  nos  iiberavit. 
Evangelium  secundum  Joannem  cap.  xlvi.  Abiit 
Jesus  trans  mare  Galilae&,  quod  est  Tiberiadis, 
usque  qui  venturus  est  in  mundum. 

Feria  u.Lectio  libri  Regum.  ln  diebus  illis  ves*« 
runt  duae  muiieres  meretrices  ad  regem  Saiomoa, 
usque  adfaciendum  judicium.  Evangelium  secuadm 
Joannem  cap.  xx,  Prope  erat  Pascha  Judaeoram*  ei 
ascendit  iiierosolvmam  Jesus,  usque  ipae  eniai 
sciebat  quid  esset  in  bomine. 

Feria  111.  Lectio  libri  Exodi.  In  diebus  HUstocu- 


6  7  LIBER 

tiis  est  populo  suo  Dominus  Deus  noster.  Evangelium 
«econdum  Joannem  cap.  lxxv,  Jfani  die  festo  me- 
•dianle  ascendit  Jesus  in  leinpluui  el  doccbal,  usque 
de  turba  multi  creriiderunt  in  eum. 

Fcria  iv.  Lectio  Ezechiel  prophct*.  Ilaec  dicit  Do- 
iiiiitus  Deus,  Sauciiflcabo  noineu  metim  magnum, 
usque  et  ego  ero  vobis  in  Deum,  dicit  Dominus  om- 
nipolens.  Evangelium  secundum  Joannem  cap. 
lxxxil.  Praleriens  Jesus  vidil  hominem  caecum  a 
ualivitaie,ttjgji*et  procidens  adoravileum. 

Feria  v.  Lectio  libri  Regum.  Iu  diebus  illis  venit 
niulier  Sunamites  ad  Elisaeum  in  monlem,  usque 
reversus  est  inGalgala.Evangelium  secundum  Joan- 
neni  cap.  xl,  Dixil  Jesus  lurbis  Judaeorum,  Pater 
aneus  usque  modo  operaiur,  et  ego  operor,  usque  in 
resorrectionem  judicii 

Feria  vi.  Lectio  libri  Kegum.  In  diebus  iliis 
sgrotavit  filius  inulieris  niutrisfamiliae,  usque  et 
verbuui  Domini  in  ore  luo  veruin  est.  Evangelium 
secunduiu  Joannem  cap.  xciv,  Erat  quidam  lan- 
guens  Lazarus,  usque  credideruut  in  eum. 

Sabbato.  Leclio  lsaiae  propheta?.  ilxc  dixit  Do- 
niiuus,  ln  tempore  placito  exaudivi  te,  usque  non 
obliviscar  ea,  dixit  Domiuus  omnipotens. 

Alia.  Lectio  Isaiae  prophetas.  Ilaec  dicit  Dominus 
tteus,  Omnes  sitientes,  veuilead  aquas,  usque  quod 
egredielur  de  ore  meo,  dixil  Dominus  omnipolens. 
Evangelium  secundum  Joaiiuem  cap.  lxxxvi,  Dixit 
Jesus  turbis  Judaeorum,  Ego  sum  lux  mundi,  mque 
^uia  necdum  venerat  bora  ejus. 

Domioica  v  in  Quadragesima.  Lectio  Episiolae 
beati  Pauli  apostoli  ad  Ilebraeos.  Fmres,  Chrisius 
assistens  Poutifcx,  usque  aeternae  baeredilatis  in 
Cbrislo  Jesu  Douiino  noslro.  Evangeliuin  secunduoi 
Joauiietn  cap.Lxxxix,  Dicebal  Jesusturbis  Juddeorum 
et  principibus  sacerdoium,  (Juis  ex  vobis  arguet 
me  depeccato,  usque  et  exivit  de  templo. 

Feria  n.  Lectio  Jonae  propbetae.  In  diebus  iHis 
factuin  est  verbuiu  Doinini  ad  Jonam,  usque  et  mi- 
sertus  est  populo  sun  Dominus  Deus  nosier.  Evan- 
geiium  secuudum  Joaunein  cap.  lxxix,  Miserunt 
principes  et  Pharisaei  miuislros,  usque  credeutes 
in  eum. 

Feria  m.  Le^ctio  Daniel  prophetae.  ln  diebus 
illis  congregali  suut  Babylonii  ad  regeui,  usque  de 
lacu  leoiium.  Evaugeliuin  secundum  Joanuem  cap. 
lxxv,  Aiubulans  Jesus  in  Galihea,  usque  propter 
nietum  Judaeorum. 

Feria  iv.  Lectio  libri  Levitici.  lu  diebus  illis 
locutus  est  Dominus  ad  Moysem  dicens,  Ego  Do- 
ininus  Deus  vesler,  Non  facietis  furtum,  usque  ego 
eniiu  sum  Doiniuus  Deus  vesler.  Evangelium 
seeundum  Joannem  cap.  xcn,  Facu  sunt  eucaenia 
in  Hierosolymia,  usque  et  ego  in  Patre. 

Feria  v.  Lectio  Daniel  propbetae.  In  diebus  ihis 
oravit  Daniel  dicens,  usque  super  omncm  terram, 
usque  unusquisque  in  domum  suam.  Evangelium 
secunduro  Lucam  cap.  lxxiv,  Itt  illo  tempore  ro- 
gabat  Jesuin,  usque  dilexit  multum 


COMITIS.  518 

A  Feria  vi.  Lectio  Jeremiae  prepheiae.  In  diebus 
iilis  dixit  Jeremiag,  Domine,  omnes  qui  le  dere- 
linquunt  coufundenlur,  usque  contere  eos,  Domine 
Deus  noster.  Evangelium  secundum  Joannem  cnp. 
.  xciv,  Collegerunt  ponlilices  el  Pharisaei  concilium, 
usque  cum  discipulis  suis. 

Sabbalo.  Eleemosyna  datur.  Lectio  Jercmia» 
prophetae.  In  diebus  illis  dix*»runt  impii  Judrci  ad 
invicem,  u$que  in  tempore  furoris  tui,  Dominc 
Deus  meus.  Evangelium  secundum  Joannem  cap. 
lxvi,  Dixit  Jesus  discipulis  suis,  Amen,.amen  dico 
vobis,  nisi  manducaveritis  caruem  filii  hominis, 
usqus  traditurus  eum  cum  (essei)  unus  ex  duo- 
decim. 

n  Dominica  in  palmas.  (Lectio  epistolae  beati  Pauli 
apostoli  ad  Pbilippeuses.)  Fratres,  hoc  enhn  sen- 
tite  in  vobis  quod  et  in  Chrislo  Jesu,  usque  quia 
Dominus  Jesus  Christus  in  gloria  est  Dei  Patris. 
Passio  Domini  noslri  Jcsu  Christi  secunduin  Mat- 
thaeum  cap.  cclxxiv,  Dixit  Jesus  discipulis  suU, 
Scitis  quia  posl  biduum  Pascha  fiel,  et  filius  ho- 
minis,  usque  signantes  lapidem  cum  custodibus. 

Feria  n.  Lectio  Isaiae  prophetae.  In  diebus  illis 
dixit  Isaias,  Dominus  Deus  apernil  mihi  atnem, 
usque  et  imitantur  in  Domino  Deo  suo.  Evangelium 
secundum  Joannem  cap.  xcvin,  Aure  sex  dies 
Paschae  veuit  Jesns-Bcthaniam,  ubi  Lazarus  fuerat 
mortuus,  usque  ut  clarificetur  fllius  homtnis. 

c  Feria  m.  Lectio  Jeremiae  prophetae.  In  diehus 
illis  dixit  Jeremias,  Domine,  demonstrastf  mihi, 
et  cognovi,  usque  tibi  enim  revelavi  causam  meam, 
Domine  Deus  meus.  Item  Alia.  Lectio  libri  Sapien- 
tiae.  fn  diebus  illis  dixerunt  impii  Judaef  apud 
semetipsos,  usque  animarum  suarum,  dicitDominus 
omnipotens.  Evangelium  secunduin  Joannem  c»p. 
civ,  Dixit  Jesus  discipulis  suis,  Amen,  amen  dico 
vobis,  nisi  granum  frumenti  cadens  in  lerra,  urque 
dilexerunl  cnitn  gloriam  hominum  magis  quam 
gloriam  Dei. 

Fcria  iv.  Lectio  Isaiae  prophelae.  Haec  dicit  Do- 
miuus  Deus,  Dicite  flliae  Sion,  Ecce  Salvalor  tuus 
venil,  usque  super  omnia  qtiae  reddidit  nobis  Domi- 
nus  Deus  nosler.  Item  Lectio  Isaiae  prophelae.  In 
D  dicbus  illis,  dixit  Isaias,  Doniiue,  quis  credidit 
auditui  nostro,  usque  ut  non  perirent,  dicit  Domi- 
nus  omnipotens.  Passio  Domini  noslri  Jesu  Chrisii 
secundttm  Lucam  cap.  cclx,  Appropinquahal  aulem 
dies  feslus  aiymoruni  qui  dicitur  Pascha,  usque 
noudum  quisquam  posilus  fuerat. 

Feria  v.  Cceua  Domini.  Lectio  Epistolae  beati 
Pauli  apostoii  ad  Corinthios.  Fratres,  venienlibus 
vobis  in  uuum,  usque  ut  non  cum  hoc  mmido 
damnemini.  Evangelium  secundum  Joannem  cap. 
cxn,  In  illo  tempore  anle  diem  festum  Paschac, 
usque  continuo  clariQcabit  eum. 

Fcria  vi.  Ad  Jerusalem.  Lectio  Oseae  proplietae. 
Uaec  dicit  Dominus  Deus  in  tribulaiione  sua%  usqiic 
plusquam   holoc^ui\v\vci.  Ub\  %u\»ta»  Vnec^  \^\\ 


513  S.  HIERONYMt  OPERUM  MANTISSA;  620 

Eiodi.  fn  diebiifi  illis  diiit  Dominus  ad  Moysen  el  AEieuntes  duo  ei  discipulis  Jesus  ibant  ipsa  die  in 

casiellura,  tisguicognoverunt  eum  in  fractione  panis. 


Aaron  in  terra  iEgypti,  usque  est  enim  pliase,  id 
est,  transitus  Doroini.  Passio  secundum  Joannem 
cap.  clvi,  In  ilio  tempore  egressus  est  Jesus  trans 
torrentem  Cedron,  usque  quia  juila  erat  monu- 
mentum  ubi  posucrunt  Jesum. 

Incipiunt  lectiones  de  vigilia  Paschce. 

i.  Lectio  libri  Geneseos.  In  principio  creavit  Deus 
foclum  et  lerram,  usque  et  requievit  die  septimo  ab 
universo  opcre  suo  qtiod  patrarat. 

n.  Ubi  supra.  Lcctio  libri  Geneseos.  Noe.  vero 
cum  quingeniorum  csset  annorum,  usque  odoratui 
csl  Dominus  odorem  suavitaiis 

ui:  Ubi  supra.  Leclio  libri  Gencscos.  In  diebus 
illis  leutavit  Deus  Abrabam,  el  diiii  ad  eum,  usque 
abierunique  Bersnbee  simul  et  habitavit  ibi. 

iv.  Leciio  libri  Exodi.  In  diebtis  illis  factum  esl 
in  vigilia  inalulina,  usque  carmen  hoc  Domino. 
Cant.  Canlemus  Domino 

v.  Lectio  Isaiae  prophetae.  ILnec  est  servorum  Do- 
mini,  usque  qtiod  egredieturde  ore  nieo,  dicit  Domi- 
nus  omnipotens. 

vi.  Lectio  Jeremiae  prophetae.  Audi,  lsrael,  man- 
dala  viue,  usque  el  cum  hominibus  conversalus  est. 

vu .  Leciio  Ezechiel  prophetae.  Facta  eat  super  me 
manus  Domini,  usque  et  reouiescere  vos  faciam, 
dicit  Dominus  onrnipoiens 

viu.  Lectiolsaia  prophetae.  In  diebus  illis  appre- 
benderunt  scpiem  mulieres,  usque  a  turbine  et  a 
piuvia.  Cant.  Vinea  facta  est. 


Feria  m.  Lectio  Actuum  apostolorum.  In  diebns 
illis  surgens  Paulus  et  manu  silentium  indicensail. 
utque  resuscitans  Jesum  Christum.  Evangelium  se- 
s.  cundum  Lucam  cap.  cccil,  Stetit  Jesus  in  medio 
discipulorum  suorurn  et  diiit  eis,  Pai  vobis,  usque 
et  remissionem  peccatorum  inomnes  gentes. 

Feria  iv.  (Lectio  Actuum  apoatolortim.)  In  diebns 
illis  aperiens  Petrus  os  stium  diiii,  Viri  Israclitaeet  - 
qui  limetis  Deuin,  audiie,  usque  deleanlur  vestra 
peccata.  Evangelium  secimdum  Joannemcap.  cciii, 
Manifestavil  se  Jesus  ad  mare  Tybcriadis,  usqne  com 
resurreiisset  a  inortuis. 

Feria  v.  Leclio  Actuum  aposlolorum.  In  diebol 
D  illis  angelus  Domini  locutus  est  adPhilippum  diceo», 
Surge,  vade  contra  meridianum,  usque  evangelizabat 
civilatibus  cunciis  nomen  Domini  nostri  Jesn 
Christi.  Evangelium  secundum  Joannem  cap.  ccil, 
Maria  autem  stabat  id  monumentum  foris  plorans, 
usque  quia  vidi  Dominum  et  hacc  diiit  mihi. 

Feria  vi.  Leclio  Epistolae  beati  Petri  apostoP. 
Charfssimi,  Cbristus  semel  pro  peccalis  mortuus 
est,  juslus  pro  injustis,  usque  per  resurrectionem 
Jesu  Christi,  qui  esi  in  deitera  Dei.  EvangWium 
secundum  Maiihaeum  cap.  ccclv,  Undecim  autem 
discipuli  abierunt  in  Galilaeam,  usque  ad  consom* 
mationem  saeculi.  . 

Sabbato.  Lectio  Epistolae  beati  Petri  apostolt. 
Fralres,   deponenies   omnem  malitiam  et  omnem 


ii.  Leclio  libri  Cxodi.  lu  diebus  illis  diiilquoque      dolum,  usque  nunc  autem  misericordiam  consecuti, 


Dominus  ad  Moysen  et  Aaron  in  terra  iEgypti,  Men- 
sis  iste,  usque  id  est,  transitus  Domini. 

i.  Lectio  J onae  prophetae.  in  diebus  iliis  factum 
esl  verbutn  Domini  ad  Jonam  prophetam  secundo 
dicens,  usque  et  misertus  est  populo  suo  Dominus 
Deus  noster. 

ii.  Lectio  libri  Deuter.  In  diebus  illis  scripsit 
Moyses  caniicum,  usque  et  ad  fi netn  usque  com- 
plevit.  Cant.  Attende,  coelum. 

iii.  Lectio  Daniel  prophetae.  In  diebus  iilis  Na- 
btichodonosor  rci  fccit  statuam  auream,  usque  lan- 
dantes  et  benedicentes  Dominum.  Cant.  Sicut  cer- 
vus. 


Evangclium  secundum  Joannem  cap.  ciu,  Gom 
esset  sero  die  illo  una  Sabhatorum  et  fores  esseni 
clausae  ubi  erant  discipuli  congregati  propter  me- 
tum  Judaeorum,  usque  et  quorum  retinueritis  retenti 
sunt. 

vm  Kal.  Aprilis.  In  Conccptione  sancts  Marias. 
Lectio  Isaiae  prophelae.  In  diebus  illis  locutus  etl 
Dominus  ad  Achaz  dicens,  Pete  tibfoignum  a  Do- 
mino  Deo  tuo,  usque  ut  sciat  reprobare  malum  ei 
eligerc  bonum.  Evangelium  secundum  Lucaro  cap. 
(m),  Missus  est  angelus  Gabriel  a  Deo,  usque  flat 
mihi  secundum  verbum  tuum. 

Dominica  octab.  Paschae.  Lectio  Epistolae  beati 


Sabbato  sancto.  Lectio  Epistohe  B.  Pauliapostoli  j)  Joannis  apostoli.  Charissimi,  omne  quod  nalum  est 


ad  Colossenses.  Fratres,  si  consurreiistis  cum 
Christo,  usque  cuin  ipso  in  gloria.  Evangelium  secun- 
dum  Matth.  cap.  cccui,  Vespere  autem  Sabbaii, 
usque  ibi  eum  videbihs,  ecce  dixi  vobis. 

Domlnica  saucta.  Ad  sanclam  Mariam.  Lectio 
Epist.  B.  Pauli  apostoli  ad  Corinlhios.  Fratres,  ei- 
purgate  vetus  fermentum,  usque  et  veritatis.  Evan- 
gelium  secundum  Marc.  c.  m,  Maria  Magdalene  et 
Maria  Jacobi  el  Salome,  usque  ibi  eum  videbitis  sicut 
diiit  vobis. 

Feria  n.  Lectio  Actuum  apostolorum.  In  diebus 
illis  staus  Petrus  in  roedio  plebis  dixit,  Viri  fratres, 
vos  scilis  quod  facttim  est,  usque  qui  credunl  in 
eum.  Evangclium  secunduro  Lncam  (cap.  cccmii), 


vincit  mundum,  usque   qui   credit   in   Filium  Dei 
habet  testiinonium  Dei  in  se.  Evangelium  secundum 
loannem  cap.  (ccivi),  Thomas  autem  unus  ei  dno-   - 
decim,  usque  unam  habeatis  in  nomine  ejus. 

Fer.  n  post  octabas  Paschae.  Lectio  Actnum 
apostolorum.  In  diebus  illis  Philippus  descendens— 
in  civitatem  Samariae  praedicabat  illis  Christuv, 
usque  accipiebant  Spiritum  sanctum.  Evangeliun* 
secundum  Matth.  cap.  cviu,  Coepit  Jesus  eiprobrare 
civitatibus  in  quibus  faclae  sunt  plurimae  virtutes, 
usque  dico  vobis  quia  teme  Sodomornm  remtssiuf 
erit  in  die  judicii  quam  tibi. 

Feria  m  post  octabas  Paschae.  Lectio  AcUnm 
apostolornm.  In  diebus  iliis  cum  complerentnr  dies 


511 


LIBER  COMITIS. 


522 


mulli,   cohsilium  feccrnol  Jtidsei  ul  inlerficereiit  A  apostolorum.  In  diebus  illis  enarrsivit  Peirus  qiin~ 


Pailum,  u$que  statim  recepttim  est  vas  in  ccelum. 
Evangelium  secutidum  Joannem  rap.  cn,  Dixit 
Jesus  discipulis  suis,  Qui  crcdit  in  met  non  in  me 
cr*»dit,  sed  in  eutn  qui  me  misil,  «17««  sicut  dixit 
mibi  Pater,  sic  loqunr. 

Feiia  1?  post  octabas  P.is<-Ikc.  Lectio  epitiokc 
beali  Pauli  aposloli  ad  1'ebraeos.  Fratres,  obedite 
prepositis  vestris,  usque  per  Jesum  Christum,  cni 
gloria  est  111  sa?cula  saeculorum.  Evangelium  se- 
eundum  Joanncm  cnp.  (cuu),  Respicicns  Jesus 
discipulis  sitis  dixil,  Palcr  sancle,  serva  eo&fu$que 
■ed  nt  serves  eos  cx  malo. 

Fcria  t  post  ortabas  Paschae.  Leclio  Actuiim 
■postolorum.  I11  diebtis  illis  dum  iutra  se  haesitarct 


modo  eduxissct  eum  Dournus  de  carcere,  uttjue 
admirans  super  doctrina  Dominl.  Evang.  secuniluui 
Lucam  cap.  ccxlii,  Quscrebaiil  principes  sacerdolum 
el  scribje  mittcre  in  Jesuni  mauiis,  usque  miraii 
sunt  in  rcsponsis  ejus. 

v  Kal.  Maii.  In  uatali  S.  Ridnrii  confessoris  in 
Ceululo.  Lcciio  libri  Sapicmiae.  Fili,  a  juveitiire 
tua  excipc  doctrinam,  usque  et  coronam  gratulu- 
lionis  snperpones  tibi.  Evnng.  (sccundiim)  Joan. 
cap.  lii,  Altera  die  tuiba  qitse  stabat  traus  mare, 
utque  crcdalis  ii\  cum  qucm  misit  ille. 

Feria  m  bcbdomad.c  priiihT  posl  oclab.  Pascba*. 
Leciio  Aciuum  apostolorutn.  In  diebus  illis  qnidam 
vir  illuslris  infirmis    pcdibu3,  usque  mora'i   suul 


Peirus,  qiiidnam  est  visio,  usque  qui  timct  euip  el  B  autem  tempus  non   modicum  cuni  discipulis   suis 


operatur  jnslitiain  acceplus  est  illi.  Evangelium 
secunduiu  Lucam  cap.  cxcvi,Dixit  Jesus  discipulis 
•uis  parabolam  banc,  llomo  quidam  erat  dives,  et 
induebatur  purpura  ct  bysso,  usque  neque  sl  quis 
es  mortuis  resurrexerit  credent. 

111  Idus  Aprilis.  In  natali  S.  Leonis  papae.  Lectio 
libri  Sapientiae.  Ecce  saccrdos  maguus,  usque  in 
odoren  suavilaiis.  Evangelium  secundum  Matth. 
cap.  cclxviiii,  Dixit  Jcsus  discipulis  suis  parauo- 
Uni  banc,  Homo  quidam  peregre  pi  oGcisceus,  usque 
intra  in  gaudium  domini  tui. 

xviii  Kal.  Maii.  In  oatali  sanctorum  Tiburlii  el 
Valeriani  et  Maximi.  Lectio  libri  Sapiemisc. 
Lingua   sapientiuin   ornat  scienliam  ,    usque  qui 


tequitur  justitiam  diligiiur  a  Domino.  Evangeiium  "  nica. 


Evnng.  secundum  Joau.  cap.  cxxxn,  Di\it  Jesus 
discipulis  suis,  Ego  sum  vitis  vers,  usque  gaudium 
vestrum  iinpleatur. 

Feria  iv  hebdouiadae  quae  supra.  Lectio  epistolw 
B.  Petri  apostoli.  Cbarissimi,  scienies  quod  11011 
corruptibilibus  argenlo  vel  auro  redempti  estis, 
usque  verbum  autem  Domini  manet  in  aetertium. 
Evang.  sccundum  Luc.  cap.  cccxxxvi,  Una  autem 
Sabbati  valde  diluculo,  usque  et  abiit  socum  mirans 
qund  facium  fuerat. 

Fer.  v  hebdomadae  qua?  supra.  Lectio  Actuuiu 
ipostolorum.  In  diebus  illis  quidam  descendentes 
de  Judaea,  usque  in  synagogis  ubi  per  omne  sabbatum 
legilur.  Require  Evangelium  quod  fuit  in  Dorui- 


seeuudum    Matibaeum  cap.   xxiv,  Uique   merces 
.  Tcstra  eopiosa  est  in  coelis. 

Feria  vj  posl  octabas  Pascbae.  Lcctio  Actuum 
apostolorum.  In  diebus  illis  audierunl  aposloli  et 
fratrcs  qui  craut  in  Judaea,  usque  gentibus  Deus 
pcsiiiieutiam  et  vitsm  dedil.  Evangclium  secundum 
llattli.  cap.  cccliv,  Exierunt  miilieres  cito  de 
moiiuraeuio,  usque  in  liodiernum  dieui* 

Sabbato  post  octabas  Paschae,  Lectio  Actuum 
apostoloriim.  lu  diebus  illis  illi  qui  dispersi  fuerant 
a  tribulatioue ,  usque  per  inaiius  Bam.»b»  et 
Pauli.  Evangelium  secuudum  Luc.  cap.  cxxxv, 
Ciirn  loqueretur  Jesus ,  rogavii  iUuin  quidam 
pliari»aeus  ut  pranderet  apud  se,  usque  vos  autcm  p 
fcditicatis  eorum  sepulcra. 

Doiuinica  priina  post  oclabas  Paschae.  Leciio 
epistoLe  bcati  Petri  apostoli.  Cbarissimi,  Christus 
passus  est  pro  nobis,  usque  animariiin  vcslrarum. 
Evaiigcliiim  secundum  Joannein  cap.  lxxxix,  Dixit 
Jesus  discipulis  suis,  Ego  sum  pastor  bouus,  «2711« 
fiet  inium  ovile  et  unus  pastor. 

viii  Kal.  Maii.  In  uatali  S.  Gcorgii  martyns. 
Leciio  libri  Sapientia».  ilouor  et  gloria  in  sermone 
sensati,  usque  secundum  illum  eiit  aclus  illias. 
Evangelium  secundum  Matth.  c.  xcv,  Dixil  Jesus 
discipulis  suis,  Nihil  opertum  quod  non  revcletur, 
usque  cdram  Patre  meo  qui  iu  coelis  esi. 

Fcria  n  bebdomad«  post  Pascha.  Lcciio  Actuum 

PlTflOL.  XXX. 


Feria  vi  hebdoinadae  qu.fe  supra.  Lrctio  Ae.uum; 
aposlolorum,  ln  diebus  illis  placuit  apostolis  vt 
senioribus,  usque  loqui  verbum  Dci  in  Asia.  Evang. 
secundum  Matth.  cap.  lxxhi,  Accesseruntdiscipuli 
ad  Jesum,  Joanues,  usqne  et  ambo  conservanlur» 

Sabbato  bebdomadaj  quaj  supra. 

111  Kal.  Maii.  Natale  sanctae  Tbcodorae  Virgmis 
ei  saucti  Vitalis.  L  ctio  bbri  Sapienti:e.  Houura 
Deum  e.Y  tota  anima  tna,  usque  non  enim  potuemnt 
diligere  nisi  qua?  ipsis  placent.  Evangelium  secui  - 
dum  Matiharura  cap.  cxl,  Dixit  Jesus  c*iscipulis 
suis,  Simile  est  regntim  ccelorum  thesauroabscui:- 
dito,  usque  nova  et  vetera. 

Dominica  11  posl  octabas  Paschae.  Lectio  epislo- 
lae  beati  Pet  i  aposioli.  Cbarissimi,  obseero  tanquam 
adv/eiias  et  peregrinos,  usque  li<ec  est  eaim  graiia 
in  Cbristo  Jesu  Doroino  nostro.  Evangelium  se- 
cunduiu  Joanncm  cap.  cxlviii,  Dixit  Jesus  di- 
scipulis  suis,  Modicum  ct  non  videbitis  me,  usque 
gaudium  veslrum  nemo  tollel  a  vobis. 

In  pascha  amolxna.  Evangelium  secundum  Joau- 
nem  cap.  xxiv,  Erat  homo  ex  pharisasis  noiuine, 
111911«  sed  habeat  vitam  ;ctemam. 

Kal.  Maii.  Natale  sanvtorum  Philippi  ei  Jacobi. 
Auibianis  Accii  et  Accioli.  Lectio  libri  Sapieiuie. 
Stabunt  justi  in  magna  coiistantia,  usqne  in  er 
sanctos  sors  illorum  csl.  Evangcliuro  S(»cuwdv\w\ 
Jwauuem  cap.  ew^jw,  R\\\i  W>w  ^\W\^v\v«»  v\\%- 

W 


m  S.  IIIERONYMI  OPERUM  MANTISSA.  524 

Non  lurbctur  cor  veslrum,  credilis  in  Deum,  tii^ne  A  cl  aidificatc  allerulruro  in  Chri>tb  Jcsu    Doniino 


ir.  nomine  ineo  hacc  faciam. 

I«ectio  libri  Sapicnlhe.  Viri  justi  sint  tibi  convivae, 
utque  houoralorum  et  pauperum.  Evang.  secun- 
dum  Lticam  cap.  cxlviu,  Dixit  Jesus  discipulis 
suis,  Cum  audieritis  praelia,  usque  in  patieotia 
veslra  animas  vestras. 

Feria  n  hebdomadne  qnae  stipra.  Leclio  Actuum 
apostoloruuu  In  diebus  Ulis  cum  venissent  aposioli 
in  Mysiam,  mque  saJvu*  eris  tu  et  domus  tua. 
Evangelium  quod  fuil  in  Dominica  proxima. 

v  Non.  Maii.  Invcniio  sanctae  crucis.  Lcctio 
Epistolae  beali  Pauli  apostoli  adGalatas.  Fralres, 
coulido  de  vobis  in  Doniino  quod  uihil  aliod 
aapietis,  utque  uiihi  mundus  crucifixtis  est,  et  ego 


nosiro.  Evangelium  secun  inm  Marcuiu  c.  ccxxxin, 
Surgens  aulem  Jesus,  mane  prima  Sabbati,  utque 
nuntiaverui.t  caeteris. 

Feria  v  hebdomadje  qure  stipra.  Lectio  Actuum 
aposlolonim.  In  diebus  illis  facla  csi  turbalio  noo 
minima  de  via,  utque  ctim  haec  dixisset,  dimisit 
Ecclesiam.  Evangelium  qttod  in  Dominita. 

Romae  natale  aancti  Gordiani.  Lectio  libri  Sa- 
pienliae.  Omne  sacramentum  erroris  odii  Deua, 
utque  in  veriiate  nunlio  scienliam  ejua  in  ju«licb». 
Evangelium  aecundum  Matthaeum  cap.  xcv,  Dixtt 
Jesus  discipulis  suis,  Nolite  arbiirari  quia  vetd 
pacem  miilere,  utque  non  perdel  mercedeiu  sqjus. 

Sabbato  bebdomadae  quao  supra.  Lectio  Acuuai 


mando.  Evangelium  quod  legitur  iu  Pascba  anno-  g  apostolorum.    Iu   diebus   illis,   postquain 


lAiU. 

Feria  iv  hebdomadae  quae  supra.  Lectio  Actuum 
apostolorum.  In  diebua  Ulis  locuti  sunt  apostoli 
«ustodi  carccris  verbum  Doinini  cum  omnibus  qui 
erant  in  doino  ejus,  utque  mulieres  nobiles  non 
paucae.  Evuugeliuin  qnod  iu  Dominica. 

Feria  v  heiidoniadje  qu»  aupra.  Leclio  Actuum 
apostoloruin.  In  diebus  illis  zelanlcs  iudaci  aposto- 
4oa,  assumeutesque  de  \ulgo  viros,  utqueuui  dicere 
aul  audire  alicjuid  novi.  Evangeliuiii  secundum 
Joannein  cap.  cxxv,  Dixit  Jesus  d.scipulis  suis, 
Filioli ,  adbuc  modicum  vobiscum  suin,  utque 
aequeris  autem  poslea. 

Feria  vi  hebilomadae  quae  supra.  Lectio  Aciuuin 


autem 

cesaavil  tuiuultus,  tu^tte  deducebaol  euiu  ad  uaveai. 
Evangelium  aecundum  Joannem  cap.  xxvi,  Auiit 
Jesus  irans  mare  Galilase,  utque  ibi  sedebal  cm 
diacipulis  suis. 

Dominica  iv  posl  octabas  Paschae.  Lectio  Epi- 
stolac  beati  Jacobi  apoetoli.  Chariaaiuii,  eaioiefa- 
c<ores  verbi,  utque  se  ctistodire  ab  lioe  teculo. 
Evangelium  secundum  Joannem  cap.  cl,  Diiil 
Jesus  discipulis  sula,  Amen,  ameu  dico  vobls,  afi 
quid  petieriiis  Patrem,  utque  in  boc  credimus  qiia 
a  Deo  exisii. 

Lelaitia  majore.  Lectio  Episiolae  beati  Jacobi 
apostoii.  Confiteiniai  allerutrum  peccaia  vealrat 
utque  et  operii  iuultitudinem  peccatorum.  Evange- 


apostolorum.  StansautemPaulusinmedioArcop.tgiC  i|uill   secundum   Lucam  cap.    cxxiv,  Dixil  Jesua 
aii,  utque  docens  in  eis  verbuin  Dei.  Evangeliutn 
quod  in  Doroinica. 

Sabbato  hebdomadae  qujc  supra.  Lectio  Actuum 
apostolorum.  In  diebus  iilis  insurrexerunt  uno 
aniiuo  Judaei  in  Pauluiu,  tjjqutspiriiuuequamegre- 
diebatur.  Evangelium  quodin  Dominica. 

Dominica  (m)  post  octabas  P^schae.  Leclio 
Epistolae  beati  Jacobi  apostoli.  Charisaimi,  omue 
daium  optimuro,  utque  quod  poteot  talvare  animas 
vestras.  Evangelium  aecundum  Joannem  cap.cxLvn, 
Dixit  Jesua  uiscipulis  suis,  Vado  ad  eum  qui  me 
juisit,  utque  annuntiabit  vobis. 

ji  Aon.  Maii.  Nataie  sancti  Malthaci  apoatoli. 
JLectio  lUiri  Sapientiae.  Benedictio  Dei  in  luercedem 
jusli  fcatinai  ,  utque  diliori  te  socius  fueris. 
Evaiigeiiuiu  secundum  Joaunem  cap.  cxxxv,  Di\it 
Jesus  discipuiia  suis,  Hoc  eat  prjeceplum  meum 
ut  diiigatis  iuvicem,  utque  in  noroine  meo  det 
volia. 

Non.  Maii.  JNatale  sanctorum  Alexaudri,  Eventi, 
eiTiuoJoli.  Lectio  libri  S.pientiae.  Beatuavirqn 
non  est  lapsus  verbo,  utque  honoi^bitur  in  ipao. 
Evangelium  secundum  Mettuaeuiu  cap.  lxxxvi, 
Dixit  Jesut  discipulis  suis,  Ecce  ego  uittto  vos, 
utque  hic  satvosetit. 

Feria  iv  hebdoiuadae  quae  sopra.  Lectio  EpU.oLe 

beaii  Pauli  aposto  i  ad  Thessaloniceuces.  Fratres, 

Mweseaim  ros  tilii  Jucis  ct  fiiii  diei  e*tis,  utque 


discipulis  sui<,  Quis  veslrum  babet  amicum,  i 
peteutibus  se. 

lu  vigiiia  Ascensa  Domini.  Lectio  Actuum  apo- 
stoloium.  In  diebus  illis,  multitudinis  au:em  cre- 
denliuin,  utque  proul  cuique  opus  eral.  Evangcliam 
secundum  Joannem  cap.  cliv,  Subjevatis  Jesus 
oculia  in  cceium,  uique  ettgo  ad  te  vado. 

lu  Asccnsioiiis  Doiuini.  Lectio  actutim  apoetow- 
ruui.  Priiuiim  t|uic4em  sermonem  feci,  utquetuwtm 
in  coelum.  Evangelium  aecundum  Marcum  eap. 
ccxxxui,  Recumbeniibus  undecim  diacipulia  auis, 
utque  sequenlibus  signis. 

Doininica  post  Asceusa  Domini.  Lectio  episloia) 
D  beati  Petri  apostoli.  Cbarissimi,  eatole  prudentet, 
usque  bonorilicetur  Deua  per  Jeaum  ChrUlum 
Dominum.  Evangelium  secunduin  Joannem  cap. 
cxlv,  Dixit  Jeaua  discipulia  suis,  Cttm  autem 
vcnerit  Paraclitus,  utque  reminiscamini  qu.a  ego 
dixi  vobis. 

iv  Idus  Maii.  Romae  natale  saticlorum  Nerei  et  • 
Achilei,  Paucratii  uiartyiis,  et  Soleris  virginis, 
cum  aliis  nciu.  Leclio  libri  Sapieutia?.  Auiwa  m 
hominis  vitalis,  utque  misericordia  autem  Dei  drea  m 
oinnem  carnem.  Evangelium  secundum  Maitbseua  a 
cap.  clxxxix,  Accesserunt  ad  Jesum  Pbai  Uaei,  tofuami 
sed  qtiibua  daium  esi. 

iii  ldus  Maii.  Trijeclo  deposilio  sancti  ServalisTi 
episcopi  ct  confessoris.  Lcctio  libri   Sipientisc.  Qu  m 


525  LIBBR  COMITIS.  626 

niisrric  rdam  habet,  doeet  el  erad X  usque  et  fu  ^  d^°  ?oW««  <IaJ  non  *nlrai  P6'  ostium,  usque  abun- 
illa  timere  Deum.  Evangelium  secundum  Joannem      dantius  habeani. 


cnp.  cxxivtu,  Dixit  Jesusdiscipulis  suis,  Ha?c  mando 
Tobis,  usque  qui  o  lerunt  mc  gratis. 

u  Mus  Maii.  Nalale  sancii  Cyriaci  marlyris  et 
ccciv,  qui  cum  eo  passi  sunt  Mcdiolani.  Lectio  libri 
Sapientiae.  In  omni  sapientia  dispositio  legis,  usque 
pnidens  placabitur  magnaiis.  Evangclium  secundum 
Joamiem  cap.  cxxxviu,  Dixil  Jesus  discipulis  suis, 
liapc  iuando  vobis,  utque  oderunt  me  gratis. 

Frria  t  hebdomadx  quse  supra.  Leelio  Actuum 
apostfilorum.  In  diebus  illiscum  rooraremur  in  die- 
bus  aliq<iot,  usque  alloculus  esl  llebraea  lingua. 
Evangeliura  sccundum  Joannem  cap.  xxv,  Abiit 
Jesus  cum  ditcipuiis  suis,  usque  gaudium  mcum 
iuiplelum  est. 

Feria  ti  bebdomada?  quae  supra.  Lectio  Actuum 
apostoloram.  In  diebus  illis  loculus  est  Paulus  apo- 
stolus  dicens,  Tiri  fralres  et  palres,  audite,  usque 
Paulum  statuit  inter  illos.  Evangelium  secundum 
Joaunem  cap.  cxxxiv,  D.xit  Jesus  discipulis  suis, 
Si  nianserilis  in  me,  usque  gaudium  veslrum  imple- 
tum  est. 

Sabbato  hcbdomadjc  quai  supra.  Lectio  Actutim 
apoatolorum.  In  diebus  illis,  iulendens  autcm  con- 
citium  PjuIus,  usque  ut  dicant  apud  te.  Evange- 
liuni  secundum  Joamiem  cap.  xlvi,  Ahiil  Jesus 
trans  inare  GaliUea?,  usque  cl  ibi  scdebat  cum  di- 
tcipotis  suis. 

In  vigilia  Pentecoslen.  Lectio  libri  Gcneseos.  In 


Feria  iv.  Ad  sanc.am  Maram.  Lectio  Actuum 
apostolorum.  In  diebus  illis  slans  Pelrus  cum  unde- 
ciin,  usque  qu:cunque  iuvocaverit  nomen  Domini 
stlvus  erit.  Evangel  um  secundum  Joannem  c.ip.LT, 
Dixit  Jesus  discipulis  suis  ;  Nemo  potesl  vcnre  ;id 
me,  uique  pro  muiidi  vita. 

Feria  v.  Ad  aposlolos.  Lcctio  Actuuin  apostolo- 
ruin.  In  diebus  illis  Philippus  descendeus  in  civ;t;i- 
tem  Samaria,  usque  gaudium  inillaciviialc.  Evan- 
gelium  secundum  Lucam  c:»p.  i.xxxvi,  Convoou* 
Jesus  duodecim  discipolis  suis,  usque  curanlcs  ubi- 
que. 

Feria  vi.  Lcclio  Actuum  lapostolorum.  In  dicbus 
B  illis  aperiens  Petrus  os  suutn  dixil  :  Viri  Israelhx, 
audite  vcrba  b#c,  usque  replebis  nte  jucuuditaie 
cum  facie  lua.  Evangelium  sectiiidum  Lucam  cap. 
xxxti,  Factum  est  in  una  dierum,  usque  quia  vidi- 
nius  mirabilia  hodie. 

Sabbato.  Ad  sanctum  Stcphanum.  Leclio  Actuum 
apostotoriim.  In  diebus  illis  convenit  universa  ci\i- 
tate,  usque  replebautur  gaudio  et  Spiritu  sancto. 
Evangelitun  secundum  Lucam  cap.  xxvi,  Surgens 
Jesus  de  synagoga,  usque  oportet  ine  evangelizare 
regnum  Dei. 

Dominica  octab.  Pentecosten.  Lectio  Iibri  Apo- 
calypsis  Joannis  aposloli.  In  diebus  illis  vidi  Obliuni 
apertuui  in  cuelum,  usque  adorabunt  vivcnlcm  in 
sa*cula  sxculorttm.  Amen.  Evangei.  secundun  Joan. 


diebus  illis  tentavil  Deus  Abraham.  Scunda  leclio  ^  c.  xxiv,  Eral  homo  ei  Pharisxis  Nicodemus,  usque 
libri  Deulerouoinii.  ln  diebus  ill»s  scripsit    Moyses.      sed  babcat  viiam  aeternam 


Tertia  leclio  libri  Isaitt  prophelae.  In  diebus  illis 
apprdiendenturscptem  muiieres.  Quarta  leclio  tlie- 
remiae  propheUe.  Audi,  Israel,  mandata  vitx. 

Ad   Missam  in   eodem  sabbaio.  Lcctio   Aciuum 

at)ostolorum.  In   diebus  illis  cum  Apollo  cssc:  Co- 

riullii,  usque  su.ideusde  regno  Dci.  Evangclimn  se- 

cuudum  Joanne.n  cap.  cxxvm,  Dixit  Jcsus  discipulis 

*■**,  Si  diligilis  ine,  usque  et   mauifeslabo  ei  me 

'psujn. 

Dominica  Pentcroslen.  Lcctio  Actuum  apostolo- 
ri|ib.  In  diebus  iilis  cum  complcrcntur  dics  Pcnte- 
codles,  utque  magnalia  Dei.  Evangelium  secundum 


^•^unem  cap.  cxxx,  Dixit  Jesus  discipulis   suis,Si  f>  quibus  datum  cst. 
lHi%  ail  git  me,  usque  sicut  roandatum  dedit   inibi 
***ter,  sic  facio. 

Fcria  u.  Ad  vincula,  hebdomadae  qnae  supra.  Le- 
^io  A«iniim  apostolorum.  In  diebus  illis  apeiiens 
^«Irus  os  aium  dixit,  usque  in  nomine  Domini  no- 
*lU  Jesu  Cbristi.  Evaugelium  secundum  Jnannem 
r*p.  xxiv,  Dixit  Jesus  discipulis  suis,  Sic  euim  di- 
■*xit  Deus  munduiD,  usque  opera  quae  in  Dcosunt 
r*cu. 

Feria  m.  Ad  sanclam  Anastasiam.  Lectio  Actuum 
^postolorum.  In  diebus  iliis  cum  audissent  apostoli 
^uieraiit  Hierosolymis,  usque  accipiebaut  Spiritum 
*Qnctum  .  Evangelium  secundum  Joannein  cap. 
^unx,  Dixit  Jesus  discipulis  suis,   Amen,  amen 


xiv  Kal.  Jun.  Natale  sant  tx  Pihleniianae.  Lecto 
libri  Sapicniiae.  Confilebor  tibi,  Domine  rex,  mque 
libera  eos  dc  mauu  odientium,  Domine  Dcus  nostei. 
Evangcl.  secundiiin  Mattli.  c;«p.  cxl,  Dixil  Jesus 
discipuiis  niis  paraboiam  hanc,  Similc  csl  regnum 
coelorum  ihcsauro  abscondito,  usque  nova  et  ve- 
tera. 

xiii  Kal.  Juii.  Itomae  natale  sanclorum  Gcrvasiiel 
Proiasii.  Lectio  libri  Sapienti.c.  Spectatio  juslorum 
Ia»lilia,  tii^Neexaltabilurcivitas.  Evangcl.  secunduni 
Matth.  cap.  clxxxix,  Accesserunt  ad  Jesum  Phari- 
saei,  usque  non    onuics  capittnt  vcrbum   istud,  sed 


Feria  iv  hebdomadae  primae  posl  Pcntecosten. 
Leclio  Epibtolx  beali  Patili  aposto!i  ud  Corinthios. 
Fralres,  si  aulem  prxdicatur  Chrislus  quod  resur- 
rexil  a  mortuis,  usque  in  suo  ordine  per  Jesum 
Chrislum  Dominum  nostrum.  Evan^cl.  secuudtim 
Luc.  cap.  ccxliii,  Acresserunt  ad  Jesum  quidam 
Sad('urseorum,  usqne  non  audebant  eum  quidquam 
interrogare. 

xi  Kal.  Junii.  In  Corsca  passio  saucbe  Jul  anae 
virginis.  Leclio  libri  Sapicnlia?.  Domine,  Deus  meiis, 
exahasli  super  terram  habitationem  meam  usque  ct 
benedicam  nomen  tuuin,  Domine  Deus  noster.  Evan- 
gel.  secundum  Matth.  cap.  cclxviii,  Dixit  Jesusdi- 
scipulis  suis  :  Simlle  e,sv  te^wwvsv  ^.vsX^wwxv  ^wsv 


«7  S.  HIERONYMI  OrERUM  MANTI5SA.  5?8 

virghiibus,  tis^ue  vigilale  iiaque,  quia  nescilis  diem  A      Hebdomada    111    posl   P^nlecosten.  Leciio   Epi- 


nrque  boram. 

Feria  vi  hebdomadae  qnae  supra.  Leciio  Acluum 
aposlolorum.  lu  diebus  illis  milr.es  sectinditm  prat- 
crpluiu  sibi,  u*qne  ad  C;esarem  ibis.  Evang.  sectin- 
dum  Liic.  c;  p.  cxlviii,  Dixit  Jesus  disciptilis  suis, 
Cum  aulem  imlui-ent  vos  in  syuagog:i3y  usque  sic 
e*l,  qui  sibi  lliesaurizai,  non  esl  i:i  Dco  divcs. 

Saltbato  licbdomadtt  quae  supra.  Lcrtio  Acluuin 
apo^tolorum.  ln  diebus  illis,  rum  dies  aliquoi  trans- 
acti  esseni,  usque  linucii  auniinliaturus  esl  populo 
cl  gentibus.  Evang.  secuudum  Luc.  c.  xcm,  Acce- 
dentes  discipuli  ad  Joanncm  (Jesum),  usqueei  salu- 
r.vii  suut. 

ilebdomada  n  posl   Penlecosten.  Leclio  Epistolae 


stolae  bcali  Joannis  aposioli.  Cliarissimi,  nol  le  n»t- 
rari  si  odil  vos  niundus,  usque  sed  opere  el  v«ri- 
laie.  Evang.  secundtim  Malth.  c.  xxxv,  Dixil  Jesus 
discipulis  suis,  Nisi  abundaverit  jusliiia  vtura, 
usque  et  tunc  veniens  oflTeres  muntis  ttium. 

Feria  u  hebdomadje  qti;ir  ?npra.  Lectio  Acttium 
apostolorum.  In  tiiebus  illis  cum  I<ix  inciperet  fieri* 
usque  imposuerunt  qtiae  necessaria  erant.  Evang. 
scciintlmn  Lticam  c.  xcvi,  Dixil  Jestis  tlisripulif 
suis,  Ilomo  quidam  eral  divcs,  et  iuduebalur  por- 
pura,  usque  neque  si  quis  ex  mortuis  resurrexerit, 
crcdcnt. 

Ferta  m  hcbdomadae  quac  supra.  Lcctio  Actuura 
apostolorum.  In    diebus   illis,  post  mcnses  autem 


be.Ui  Jtiauuis   aposloli.  Charissimi,  Deus   chaiitas  B  iransnavigamu»  in  navi  Aloxanlrina,  usque  hlc  est 


est,  usque  diligat  et  fratrem  sutiin.  Evang.  secuu- 
duui  Lucam  cap.  cxciu,  Iioiuo  quidam  erat  dives, 
el  induebalur. 

vni  Kal.  Jun.  Natale  sancli  Uibani  cpiscopi  et 
confessoris.  Lectiolibri  S.ipicuiiae.  Dcdit  Doiuinus 
eonfchsionem  saucto  suo,  usque  iuier  bcnedictos 
beuedicetiir.  Evan^.  seciindtim  Matlb.  cap.  cclxui, 
Dixit  Jcsus  discipulis  suis,  Vigilaie  ergo,  usque  su- 
per  omnia  bona  sua  constiiuei  eum. 

Feria  111  bebdomad<e  quae  supra.  Lcctio  Actuum 
apostolorum.  lu  diebus  illis  loqueute  Patilo  apostolo, 
et  oralione  reddente,  usque  et  passi  sunl  eam  exci- 
dere.  Evaug.  secundum  Joan.  cap.  clhj,  Hetpicieus 
Jesus  discipulos  suos  diiit,  usque  sed  ut  serves  eos 
a  malo. 

Feria  iv  hebdomadae  quac  supra.  Leclio  Epistolus 
.  b?ati  Patili  apostoli  ad  Colossenses,  Fratres,  morti- 
ficale  inembra  veslra  quae  suntsuper  terram,  usque 
et  iu  omnibus  Chrislus.  Evang.  secundum  Mattb.  c. 
xxiii,  Dixit  Jesus  discipulis  suis,  Nolite  pulare  quo- 
niam  veni  solvere  legetn,  usque  bic  magnus  voca- 
bilur  in  reguo  ccelorum. 

v  Kal.  Jun.  Parisiis,  deposilio  sancti  Germani 
episcopi  ei  confessoris,  et  translatio  corporis  saucti 
Genliani  martyris  Ambianensium.  Leclio  libri  Sa- 
pieniiae.  Qui  custodit  jttsiiiiam,  continebit  sensutn 
ejus,  utque  in  praeceplis  Deipermanet  seinpcr.Evang, 
secuiidiun  Joan.   c.  cxxxix,  Dixil  Jesus   disciputis 


suis,  lloc  est  pracceplum  meum,  usque  quodcunquc  ry  bnut  coeuam  meam. 


Jesus  Cbrisltis  Filius  Dei,  per  qtiem   incipiet  lottis 
miindus  judicari.  Evangel.  sccundum   Lu<  am  cau. 
cxcvn,  Dixit  Jesus  «liseipulis  sttis,  I  npossibile  est  vt  , 
non  veniant  scaudala,  usque  quod  d*buimus  faeerte 
fecimiis. 

iv  Non.  Jun.  Romae  nalale  sancti  MarceUlui  c^ 
Petri  exorcistae  ciim  aliis  xlii.  I.ectio  libri  S»pien— 
tiae.  Jtistorum  animae  in  manii  Dei  »unt,  mque  re — 
gnabii  Domiiius  illorum  iu  pprpeliium.  Evang.  ter — 
cundUMi  Lucaui  c.  ccxlviu,  Dixil  Jesus  discipuli  s 
suis  :  Cum  audieriiis  pra-Iia,  utqne  in  paticnlia  »(5- 
stra  possidebilis  auimas  vestras. 

iii  Non.  Juii.  Aurclianis  depositio  sancti  Lipbar«S. 
presbyteri.  Lcctio  Epistolae  beati  Pauli  apostol»  a»«d 
ILbraos,  Fratres,  plures  facti  suutsaierdoies, usqum* 
semel  se  ofTcreudo  Domiuus  uoster  Jcsus  Cbmttt«. 
Evangel.  seciitidum  Mattli.  cap.  cclxix,  Dixit  Je*o* 
discipulis  suis  paraboiara  hauc,  llomo  quidam  p>^- 
regre  proficiscens,  usque  itilra  in  gaiidium  doutiui 
tui. 

Feria  vi  bebdomadae  quae  supra.  Lectio  iibri  Apo- 
calyp^is  Joanuis  apostoli.  lu  diebus  illis  loculiis  ej»l 
Joannes  apostolus  diceus,  Beatus  qui  legil,  el  qui 
audit  vcrba  bujus  propbetiae,  usque  faeta  Nicolaii*-» 
rum,  quae  ct  ego  odi.  Qui   babet  aurem,  suque    i» 
paradiso  Domini  Dci  mei.  Evangel.  secundum    Lu- 
cam  cap.  clxxxi,  D  xit  Jesu  similitudineiu  haoc    z 
Ilomo  quidain  fecit  ccenain  maguam,  utque  gust^* 


petieritis  Patrem  in  nomine  meo,  det  vobis. 

iv  Ka).  Jun.  Treveris  depositio  sancli  Maximi 
episcopi.  Lectio  libri  Sapieuliae.  Domiue,  patcr  et 
Uomiiiator  vilae  meac,  usque  intuenies  in  abscouditas 
partes.  Evang.  secundum  Matlb.  c.  cclxiii  ,  Dixit 
Jesus  discipulis  suis,  Vigilate  ergo,  usque  su- 
per  omnia  bona  sua  constituet  eum. 

in  Kal.  Jun.  Natale  sanctse  Petronillae.  Lectio 
libri  Sapientiae.  Domino  autem  Deo  anlequam  crea- 
rentur  omnia  sunt  agnita,  usnue  et  in  eleclis  meis 
miite  radices.  Evaugelium  secundum  Mattha.utu 
cap.  cxl,  Dixil  Jt  sus  discipulis  suis,  Simile  est 
rrgnum  coelorum  thesauro  abocoudito,  usque  nova 
et  rctetu. 


Sabbato  bebdoraadx  qnae  supra  •  Lectio  f/L»**i 
Apocalypsis  Joannis  apostoli.  lu  diebus  illis,  stm  u 
Dominus,  angelo  Smyruae  Kcclesiae  scribe,  uujsm^* 
coram  Patre  mco  et  corain  angelis  ejua ,  tmqut  q^^1 
babct  aurem  audiat  quid  Spiritus  dical  Ec«  leiii^^ 
Efaiig.  secundum  Mailb.  c.  ccv,  Egredienle  Jesti  a.  * 
Hierico,  usque  secuti  sunt   eum. 

Ilebdomada  iv  posl  Pentecosleiu  Lcctio  Epislobt^4 
bcati  Pauli  aposloli.  Cbarissimi,  humiliamiiii  sulft^ 
potenli  ni.mu  Dei,  utque  ipsi  gloria  et  imperium  uh** 
saicula  saciiloitim.  Evang.  secundum  Lucam  cap.^ 
clkxxvi,  Eraul  appropitiqiiautes  ad  Jesum  publi-^ 
caiii,  usque  poeniteiiiiaiu  agente. 

Feria  u  hebdomada!  quae  supra.  Lectio  libri  Apo-    ' 


LIBER  COMITIS.  530r 

oanuis  aposloli.  In  diebus  illis,  aii  Doini-  A  Leclio  libri  Sapicntise.  Transile  ad  me,  omnes  <|u: 


io  PbiladelphiaB  Ecclesiae  scribe,  u$que 
patre  meo  in  ilirono  ejus,  el  reliqua. 
m  quod  fuil  in  Dominica  ejusdcm  hebdo- 

i  kebdouiadae  quae  supra.  Leciio  libri  Apo- 
>annis  ajiosloli.  In  diebu?  illis  quatuor 
mfitteules  coronas  suas  aute  lliruiium  di- 
inus  esf  Domiue,  u$que  quis  poterit  stare. 
mquod  in  Domiiiiea  ejubdctn  hebdomadae. 

Incipiunl  lecL  mensis  iv. 
'.  Ad  sancum  M.iriam.  Leciio  libri  Sj- 
Hligite  juslitiam  qui  judicatis,  usque  koc 
liaei  omnia  scicfUi.tm  habel  voci*.  Item 
io  Isaiae  propbct».  lla?c  dicil  Dominus, 
sh, serve  nieus  snper  geuerationem  tuani, 
I  DomiHUS  oiunipo.eus.  Evang.  secundum 
;m,  Accedcntcs  discipuli  ad  Jesum,  u$que 
■at. 

Iiebdomadas  qu  e  s:ipra.  Lectio  libri  Apo- 
etmiis  aposioli.  lu  diehu»  illis  vidi  qua- 
lot  atantes  super  angulos  terrae,  usque  ex- 
js  omnem  lacrymani  ex  oculis  eorum. 
iu  quod    in  .Dominica    ejusdem   hebdo- 

u  Lectio  Jobel  prophet*.  Ilaec  dixit  Do- 
18,  Exsultate,  filii  Siou,  usque  populus 
leroum,  ail  nominu*  omnipoleus.  Evaug. 

Lucam  cap.  clxxxvi 

fn  xii  leciiouibus.  Ad  saiiclum  Pelrunv 


concupistis  ine,  usque  Udti  auiem  inilium  nggluti- 
uaiuiu  est  ei.  Evaugei.  secuudum  Joan.  c.  cxxxiv, 
lloc  e*i  prxceplum  meum,  utque  iu  uomine  meo 
det  vobis. 

ix  Kal.  Jul.  Vigilia  sancti  Joannis  BaptisUe.  Le- 
clio  Iliereroiae  propbetae.  lu  diebus  illis  factum  esl 
verbuiu  Doinini  ad  ine  dicens,  utque  aeriifices,  ei 
planles,  ait  Dominus  omnipotens.  Evangel.  sccuu> 
dum  Luc.  c.  i,  Fuit  iu  diebus  Herodis  re»is  Judxae, 
usque  plebem  perfectam. 

Itcin  in  die  vui  Kal.  Jul.  Leclio  Isaiae  prophei*. 
Ilaec  dicit  Domiuus,  Audite,  iusulae,  u$que  el  san- 
ctum  Israel  qui  elegit  te.  Evangel.  secundum  Lu- 
cam  cap.  (111),  In  illo  lempore,  Elisabeth  autein  im- 
B  pletum  est  iempus  parieudi,  utque  redemptionetn 
plebis  tuae. 

Feria  \i\  hebdomadae  quse  supra.  Lectio  libri  Apo- 
ealypsis  Joannis  apostoli.  In  diebus  illis,  cum  ape- 
ruisset  sigillum  seplimuin,  usque  neqiie  a  furiissuis. 
Evangcl.  secuoduin  Matlh.  cap.  (xxxvi),  Dixil  Je- 
sus  discipulis  suis,  esto  consentiens  adver^ario 
tuo,  utque  quia  totum  corpus  tuum  eal  in  gehen- 
nam. 

vn  Kal.  Jul.  Yigilia  Joannis  et  Pauli.  Iiem  iudie. 
Hequire  epislolam  ct  Evangelium  quod  est  in  aliis 
sanrtorum. 

Feria  iv  hebdomadae  quae  supra.  Lcciio  Hbri  Apo- 

calypsis  Joannis  apostoli.  In  diebus  illis  vidi  aliiiui 

angelum   foriem    descendentem    de    coelo,    u$que 

iel  prophet».   Haec  dicit  Dominus  Deus,  ^  dederunt  gloriaui    Deo   coeli.   Evangel.  secunduiu 


5  spiritu  meo  super  oiunem  carnein,  u$que 
invocaverit  nomeuDomini  salvus  erit. 
i  supra.  Leclio  libri  Levilici.    In  diebus 
iteslDoininusad  Moysen  dicens,  Loquere 
rael,  et  dices  ad  eos,  Cum  ingressi  fueri- 
,  utque  in  cimctis  habitaculiset  geueralio- 
ris,  ait  Dominus  omnipotens. 
i  sopra.  Lectiolibri  Deuteronomii.  In  diebus 
loyses,  Audi,  Israel,  quaeegopiaecipiotibi 
ue  Dominus  Deus  tuus  dederit  tibi. 
bft  supra.  Leclio  libri  Levitici.  In  diebus 
Dominus  ad  Moysen,    Si  in  pnecepiis 
nlaveiitis,  usque  ehtis  populus  meus,  dicit 
omnipotens. 

i  sopra.  II ic  legitur  Danicl  propheia.  Le- 
ilai  beati  Pauli  apostoli  ad  Komanos.  Fra- 
Qeati  ex  fldc,  pacem  babeamus  ad  Deum, 
Spiritum  sanclum  qui  datus  esl  nobis. 
cundum  Maith.  c.  ccv,  Egredientc  Jesu  ab 
$que  secuti  sunl  eiim. 
ia!a  v  post  PtMiiecostcn.  Lectio  Epistolae 
i  apistoli  ad  Romanos.  Fraires,  eiislimo 
d  non  sunl  condrgn.e  passiones,  usque  ex- 
I  redcmptionem  corporis  nostri  in  Chrisio 
mo  uosiro.  Evai.g.  secuudum  Luc.nn  c. 
Jestts  discipulis  suis,  Esiolc  ergo  miscri- 
\q*e  fcsturam  dc  oculo  fralris  lui. 
lun.  Natalc  sanclorum  Primi  et  Fcliciaui. 


Lucam  cap.  clxxxvi,  Eranl  appropiiiquautes  ad 
Jesum  publicani  et  peccatores,  u$que  poeuiteiiliam 
ageote. 

u  Idus  Jul.  In  iniali  sancli  basilidis,  Naboris,  et 
Nazari.  Lectiolibri  Sapieutiu?.  Timor  Domiui  iuiiiuui 
dilectionis,  ueque  specics  in  ornameiilum  domus  il- 
lius.  Evang.  aecundum  Joan.  cap.  xxiv,  Erat  homo 
ex  Pharisaeis,  u$que  habeal  vitam  aetcrnam. 

Feiia  vi  hebdomadae  quae  supra.  Leclio  Kpistol* 
beati  Aposioli  ad  Colossenses.  Fralres,  omne  quod- 
cunque  facitis  in  vcrbo  aut  iu  opere,  u$que  retribii- 
tiouem  haereditalis  per  Jesum  Chrisimn  Domimiui 
uostrum.  Evangel.  secundum  Marc.  c.  cxx,Cum  in- 
D  trassct Jcsus  llierosolymam  iu  lemptum,  u$que  quod- 
cunque  dixerit  fiat,  fiet  ci. 

Sabbato  hebdomadae  supra,  xvm  K.I.Jul.  In  na- 
tali  sanctae  Feliculae.  Lectio  libri  Sapieuliae.  Luccriia 
splendens  super  candeiabrum  sauctum,  usque  qui 
laqueum  alio  tendit,peribit  iu  illo.  Evang.  scciindum 
Mailh.  c.  cxl,  Dixit  Jesus  discipulis  suis  parabo- 
lam  hanc,  Siuiile  est  reguuui  coblorum  thcsauro 
abscondito,  utque  nova  ct  vetera. 

Hcbdomada  vi  post  Peutccosten.  Lcciio  cpistohe 
beaii  Petri  aposloli.  Charissimi,  omucsuuaniiiiesiii 
oraiioue  estoie,  utque  Dominum  autciii  Christum 
sanctilicate  in  cordibus  vestris.  Evang.  secuiiduiu 
Luc.  cap.  xxix,  Cuui  tut  bae  intiiereut  ad  Jesuiu,  Ui- 
que  rcitclis  ooiuibus,  v^:w\\  wv\V\\\m» 


531  S.  HlERONYMl  OPERUM  MANTISSA.  5« 

xit  Kal.  Ju).  Natale  sanctorum  Marci  el  Marcel-  &  candidam,  etsuper  nnbero,  i«fif#veraet  jusUJDdi- 


lanict  sanciaeMarinae  virginis.  Lectio  libri  Sapien- 
liae.  Lingua  sapienlium  ornat  scientiam,  utque  qui 
sequitur  justitiam  diligilura  Domino.  Evangel.  se- 
rundiim  Joan,  c.  cxxxiv,  Dixit  Jesus  cliscipulis  suis, 
IIoc  est  praeceptum  nieum,  utque  in  nomine  roeo 
det  vobis. 

xiii  Kal.  Jul.  Naiale  sanciorum  Cervasi  et  Pro- 
tasi,  Nazari  et  Celsi,  pueri.  Lectio  libri  Sapientise. 
Qui  linienl  Doniinum,  non  erunt  incredibile*,  titque 
ari  respcctionein  iilius  Dominus  Deus  noster.  Evan- 
gelium  sccundum  Lucam  c.  (cliv),  Dixit  Jesus  di- 
scipulis  suis,  sint  lumbi  vestri  prtecincti,  utque  su- 
per  omnia  quae  possidet,  constituct  illura. 

iv  Kal.  Jul.  Yigilia  apostolorum  Petri   et   Pauli. 


cia  tua.  Evangelium  secundum  Matthaeuni  cap.  cxciu, 
Accedens  quidam  ad  Jesum  ait  ilii,  utque  veni,  se- 
quere  me. 

Dominica  posl  natale  aposlolorum.  Evangelium 
gecundum  Matlbneuin  cap.  lvi,  Attendite  a  falsis 
prophetis,  utque  intrabit  in  regr.um  coelorum. 

Jdibus  Julii.  Nalnle  sancti  Cyriaci.  Lectio  libri 
Sapientiae.  Vigilia  honestatis  tabefaciet  caroes,  «*- 
que  enarrabit  Ecclesia  sanctorum.  Evangelium  se- 
cundum  Lucaro  cap.  cclxx,  Facta  est  lnter  discipu- 
los  conteniio,  utque  trihus  Israel. 

xv  Kal.  Agusli.  Metis,  deposilio  sancti  Arnulft 
confessoris.  Lectio  libri  Sapientiae.  Audi  me,  flli,  et 
ne  spernas  me,  utque  ne  premas  illum  et  repelendo. 


Lectio  Actuum  apostolorum.  In  dicbus  iilis  Pelius  B  Evaugelitim    secundum  Marcum  c.  cxxxvn,  Egre- 


et  Joannes  asccnlebanl  in  templiim,  utque  in  eo 
quod  coutigerat  ilii.  Evangel.  secundum  Joan.  cap. 
ccxxvn,  1 11  illo  temporc  dixil  Jesus  Petro  :  Simon 
Joamiis  diligis  me,  utque  darificaturus  esse  Deuin. 

Iteur  in  die  111  Kal.  Jul.  Lectio  Actuum  apostolo- 
rum.  In  diebus  illis  misit  llerodes  rex  manus,  vtque 
plebis  Judacorum.  Evangel.  secundum  Matlli.  cap. 
(clxvi),  Venil  Jesus  in  partes  Causareae  Philippi, 
utque  erit  solulum  in  coelis. 

Ipso  die  vigilia  saneli  Pauli.  Leotio  Epistolae 
beati  Pauli  apostoli  ad  Galatas.  Fratres,  notum  vo- 
bis  facio  Evangclium.  Evangel.  quod  iu  vigilia  san- 
<  li  Petri. 

Ilem  in  die.  Lectio  Actuum  aposlolorum,  in  die- 
bus  illisSaulus  adhuc  spirunsminarum,  ujgueaffir- 
mans  quoniaiu  hic  est  Christus.  Evang.  secundum 
Mitlh.  c.  cxcv,  Dixit  Simon  Pclrus  ad  Jesuin,  Ecce 
nos  reliquimus  oinnia,  et  seculi  sumuste,  utque  vi- 
tam  aMeruam  possidebil. 

Feria  iv  bebdomadae  quae  supra.  Lectio  Epistoke 
beati  Pauii  npostoli  ad  Colossenses.Fraires,  induite 
tos  s>cut  elecli  Dei,  utque  gratias  agentes  Deo  et 
Palri  per  Jesum  Cliristuni  Domiiiumnosirum.  Evan- 
gel.  secundum  Lucam  cap.  xcm,  Accedentes  disci- 
puli  ad  Jesum  dixerunt  illi,  utque  salurali  sunt. 

In  xn  lec.  requir. 

Feriav  Jicbdoiiiadxquae  supra.  Lectio  libri  Apo- 
calypsis  Joannis  apostoli,  lu  diebus  illis  septimus 
nngeius  luba  ccciuit,  utque  liic  esl  patientia  el  finis 
sanctorum.  Evangelium  secundum  Lucam  cap. 
clxxxvi,  Erant  appropiiiquantes  ad  Jesum  publicani, 
utque poonileutiam  agente. 

Feria  vi  hebdomadae  quae  supra.  Lectio  iibri 
Apocalypsis  Joanuis  apostoli.  ln  diebus  illis  vidi 
licstiam  ascendciiicm  de  lena,  ntque  opera  enim 
illorum  scqucntiir  illos.  Evangelium  secundum 
Luca.n  cap.  clxxxv,  Vcuit  ad  Jesmii  vir  cui  iiomeu 
Jaliirus,  utque  lides  lua  te  salvuui  fccit,  vade  in 
pace. 

Require  xn  lect.  m  Sabbato  mensis  Junii.] 

Sabbato  hebdomadx  qux  supra.  Leciio  libri  Apo- 
tahpsh  Jouunis  .iposioli.  In  dicbus  illis  vidi  nubcui 


dieute  Jesu  de  templo,  utque  in  liueiu  hic  salvus 
erit. 

Feria  iv  hebdomad*  quae  supra.  Leclio  Apoca- 
lypsis  Joannis  aposioli.  In  diebus  illis  quartus  an- 
gelus  effudit  pbialam  suam  in  solein,  utqne  abstulit 
me  in  desertum  in  spiritu.  Evangelium  secundum 
Lucam  cap.  lxxxiii,  Cum  egrcssus  esset  Jesus  de 
n.»vi,  utque  quantam  illi  fecisset  Deus. 

xii  Kal.  Agusti.  Natalesancue  Praxedis.  Lectioli- 
bri  Sapientiae.  Rectorem  te  posuertuit,  noli  exiolli, 
tcj^tieinsectationibus  arguetur.  Evangelium  secmi- 
dum  Mattbaeum  cap.  cxl,  Dixil  Jesus  discipulis  suis* 
parabolam    hanc,    Siinile    est   regnum    coeloruun 
thesauro  abscoudiio  in  agro,  utque  nova  el  ve— 


tera. 

Feria  vi  hebdomadae  quae  supra.  Lectio  Apoca —     • 
lypsis  Joannis  aposloli.  In  dicbus  illis  vidi  niuliereiur-  ^i 

sedentem  super  bestiam  coctineam,  utque  quae  ha * 

bet  regnum  super  reges  terrae.  Evangeliuni  setun— — • 
dum  Lucam  cap.  cxcvi,  Dixit  Jesns  discipulis  suU^l 
parabolarobanc,  Horooquidam  eratdives,  utque\\t=^ 
que  si  quis  ex  mortuis  resunexerit,  credent. 

x  Kal.  Agusti.  Nalale  sancti  Apollinaris.  Lecti^Bo 
libri  Sapientiae.  Ftli,  sine  consilio  nihil  facies,  usqm*  m 
et  ex  terra  unde  creatus  est  Adam.  Evatigeliuni  s^m«- 
cundum  (Lucani)  cap.  cclxx,  Facta  esl  coutent  io 
inter  discipulos,  usque  tribus  Israel. 

Domiuica  iv  post  naiale  apostoloruni.  Lecu^wiio 
D  Epistolae  beali  Pauli  apostoli  ad  Romauos.  FiatiwMft, 
nihil  nunc  damnalionis  est  bis  qui  suut  in  CUn=r  sto 
Jesu,  utque  vita  et  pax  in  Christo  Jcsu  Domino  ^^miO- 
stro.  Evjngelium  secuudum  Lucam  cap.  cxc,  D  »xil 
Jesus  discipulissuis  parabolam  hanc,  Ilomoquii 
crat  dive^,  qui  habebat  vilJicum,  utqut  aeterna 
bernacula. 

viii  Kal.  Agusti.  Nataie  saiictorum  Jacobi  aposl 
Christopbori    martyris.    Et   Ambuuis    trausL 
sancti  Firmini.  Ledio  libri  Sapientiae.  lilusio  et 
properiuui  superborum,  unque  qui   interierunt 
linguam  suaui.  Evan-eliuro  secuudum  Lucam 


■am 
U* 

■oli, 

^aliO 

iio- 

per 

cj/i. 


cliv.  Dixit  Jesus  discipulis  suis,  Sinl  lumbi  \  ^  ^" 
pivciucti,  utque  filius  liomiuis  venit. 
iv  Kul.  Agusii.  Nataie  saucsorum 


FJtcis,  Sii»»^-      J 


633  LIBER  COMITIS.  634 

ciit  Fauslini,  etBealrkis.  Tricas,  depositio  sancti  A  dum  Lucam  cap.  xcix,  Descendente  Jesu  de  ntoiiie 


Lupi  episcopi  ei  confessoris.  Lectio  libri  Sapientia». 
Beaius  qui  tectus  esta  lingua  nequam,  usque  et  pro- 
derit  tibi  magis  quam  aurum.  Evangeliuin  secun- 
dum  Lucamcap.  ccxLix,Cum  audierilis  pralia,  «s- 
que  potsidebitis  animas  vestras. 

Feria  iv  hebdomadae  quae  supra.  Lectio  libri  Apo- 
ealypsis  Joannis  apo&toli.  In  diebus  illis  vidi  alium 
angelum  descendentem  de  «celo,  habentem  potesta- 
leui  magnam,  utque  ]udica?it  Deus  judicium  ve- 
sirutn.  Evangeliuin  quod  in  Dominica  ipsius  heb- 
domad» 

iii  Kal.  Agusi.  Natale  sanctoruin  Abdon  et  Sen- 
nes.  Lectio  libri  Sapientiae.  Qui  diligit  suum,  as- 
siduat  illi  flagella,  u$que  vila  bouiinis  thesaurus 


cum  discipulis  suis,  utque  reddidil  illum  matri  sua*. 

Feria  vi  hebdomadse  quae  supra.  Lectio  libri 
Apocalypsis  Joannis  apostoli.  In  diebus  iliis  veuil 
untis  ex  septem  angelis  habentibus  phialas,  utque 
et  regnabmit  in  saecula  saeculorum.  Evangelium  quod 
iu  Dominica  ipsius  hebdomadae. 

viu  Idus  Agusti.  Romae  naiale  sancii Xristi,  F«-Ii- 
cissimi  el  Acapili.  Lectio  iibri  Sapieutiae.  Rclribuit 
graliam  qui  offerl  similaginem,  usque  oblectab  t 
justos  misericordia  sua.  Evangelinin  secundum 
(Maltfueuui)  cap.  lxxxvi,  Dixit  Jesus  discipulis  suis, 
Ecce  ego  milio  vos,  usque  in  fiuem  bic  salvus  ciic 

Dominica....  (Lcciio  Episiolae  bcaii  Pauli  apostoli 
ad  Corinthios.)  Fratres,  non  omuis  caro  eadent 


noadeficietsanctitatis.  Evangelium  secc:.duin  Joan-  b  caro,  utque  deinde  quod  spiriialc.  Evangel.  sccun- 


neni  cap.  cxxxiv,  lloc  est  praeceptum  meum,  usque 
oderuut  me  gratis. 

Feria  vi  bebdomadae  quae  supra.  Lectio  libri 
Apocalypsis  Joannis  apostnli.  In  diebus  iilis  sustulit 
anus  angelus  forlis  lapidem,  utque  teslimonium 
euiin  Jesu  est  spiritus  prophetiae.  Evangelium  .se- 
cundum  Lucam  cap.  clxvi,  Respondens  autem  ar- 
cbkynagogus  indignans,  utque  qu»  gloriose  fie- 
bant  ab  eo. 

Sabbato  hebdomadae  quae  supra.  Lectio  iibri  Apo- 
calypsis  Joanuis  apostoli.  In  diebus  illis  vidi  coe- 
lum  apertum,  et  ecce  equus  albus,  utque  saturaias 
•■iitcariiibuseorum.  Evangelium  secundum  Mauh. 
c.  cxlvii,  Yespere  autem  facto  accesserunt  ad  Je- 
sum  discipuli  ejus,  usque  quasi  quinque  millia  bo- 
minum. 

Domiuica  v  post  natale  apostolornm.  Lectio  Epi- 
•tolae  beati  Pauli  apostoli  ad  Romanos.  Fratres,  de- 
bitorts  sumus  non  carni,  u$que  cohaeredes  autem 
Christi.  Evangelium  sccvndum  Lucam  cap.  cxxi, 
Quidani  legls  peritus  surrexit,  utque  et  tu  fac  simi- 
liler. 

K  1  ndis  Agusti.  Passio  Machabaeorum  septem 
fralrum  et  sancue  Felicitalis  sub  Antic.  Lectio  libri 
Sapicntiae.  ln  multitudiue  disciplinae  Domiui,  usque 
dslnbue  haereditatem  tuam.  Item  lectio  libri  Sa- 
piemiae.  Mulierem  fortcm  quis  inveniet  procul,  m- 


dum  Lucam  cap.  ccxiv,  Dixil  Jesus  ad  quosdain  qui 
in  se  confidebant,  utque  qui  se  humiliat  exaliabitur. 

vi  IdusAgusti.  Roiuae  natale  sancti  Cyrinci.  Leciio 
libri  Sapieutiae.  Speciosa  misericordia  Dci  in  tem- 
pore  tribulatiouis,  utque  et  haeredilabis  eos  sicut  ab 
iuiiio.  Evangel.  secundum  Maithaeum  cap.  cxcn, 
Dixit  Jesus  discipulis  suis.  Nihil  operlum  quod  nou 
reveletur,  utque  coram  Patrc  meo  qui  in  coelis  esi. 

v  Idus  Agusti.  Yigilia  sancti  Laureutii.  Lectio 
ifbri  Sapieutiac.  Confitebor  tibi,  Doinine,  Rex,  utque 
demanibus  angustix.  Evaiigel.secuiuluinMaitliaeuui 
cap.  clx,  Dixit  Jesus  discipulis  suis,  Si  quis  vult 
posl  me  venire,  usque  iu  regno  suo. 

Itcm  in  die  iv  Idus  Agusti.  Lectio  Epistolae  beati 
Pauii  apostoli  ad  Curinthios.  Fratres,  qui  parcc 
seminat,  utque  frugiim  justitiae  vesira».  Evangelium 
secundum  Joan.  cap.  civ,  Dixit  Jesns  discipulis  suis, 
Nisi  grauuiu  frumeiiti,  uhque  Pater  meus  qui  in 
coelis  est. 

iii  Idus  Agusti.  Romae  natale  sanctomm  Tiburiii, 
Yalerianii  Cetiliae,  Susannae,  Cassiaui.  EtCamaraco 
deposilio  sancti  Gaugerici.  Lectio  libri  Apocalypsis 
Joannis  apostoli.  In  diebus  iliis  vidi  ostium  apertum 
in  coelo,  utque  fortitudo  Deo  nostro  in  saecula  src- 
culorum.  Amen. 

Item  lectio  libri  Sapicntiae.  Stabunt  justi  in  magna 
conslantia,  usque  inter  sanctos  sors  illorum  esi. 

Item  lectio  libri  Sapicnliae.  Reddet  Deus  merce- 
pariterv  Domiiie   Dcus 


que  et  laudent  eam  in  portis  opera  ejus.  Evange- 

lium  sccundum  Matth.  cap.  cxlviii,  Jus&it  Jesus  D  Uem,    utque  laudavcrunt 

discipolos  suos  ascendere  in  naviculain,  utque  vere     uoster 

filius  Dei  es. 

iv  Non.  Agusti.  Roma»  natale  sancti  Slcpbaui 
pontificis.  Lectio  libri  Sapieuliae.  Spiritus  timentium 
Dominiim  quaeritur,  utque  deposilio  pro  peccatis 
lecedere  ab  injustitia.  Evangel.  secundum  Lucam 
tap.  ccxwui,  Dixil  Jesus  discipulis  su»s  parabolam 
hanc,  Homo  quidam  nobilis  abiit  in  rcgionein  lon- 
ginquam,  usque  onini  liabeuti  dabiiur,  et  abunda- 
bt. 

Feria  v  hebdomadae  quae  supra.  Lecti  >  libri  Apo- 
c:ilypsis  Joannis  apostoli.  In  diebus  illis  vidi  ange- 
lum  descendenlem  de  coelo  lr.»beii'em  clavctn,  usque 
dic  ac  notle  in  sxcula  sxculorum.  Evangd.  sccun- 


Evang.  sccundum  Joan.  cap.  cxxxiv,  Dixit  Jesns 
dibcipulis  suis,  Hoc  est  praeceptum  meuin,  utque  in 
noniine  ineo  det  vobis. 

Item  Evangelium  secundum  Matthaeum  cap.  cxl, 
Dixil  Jesus  discipulis  suis  parabolam  lianc,  Similc 
est  regnum  coeloruin  tbesauro  abscondito,  usque 
uova  et  vetera. 

u  ldus  Agusti.  Natale  sancti  Eupoli.  In  diebus 
illis.  Lectio  libri  Sapiemiae.  Miserere  plebis  tuae 
super  quem  iuvocatum  cst,  usque  adjutorium  qui 
becumlum  illum  c^t,  el  columna  ut  requics.  Evang. 
sccuuduiii  Joau.  cap.  cxlix,  Dixil  ic&vi^  <^^v>^x 


535  S.  HIERQNYMI  OPERUM  MANTISSA.  636 

Amen,  amcn  dico  vobis  quia  plorabitis,  utque  et  A  discipulis  suis,  Si  quis  vemt  ad  me,  utquequ]  babel 

aures  audiendi  andiat. 
Feria  v  hebdomadap  quae  snpra.  Lectio  Epiatobe 

beali  Pauii  apostoli  ad  Hebrseos.  Fratres,  abundan- 


gaudium  vestrum  nemo  tollet  a  vobis. 

Dominica  n  post  sancti  Laurcniii.  Leo.tio  Epislolae 
beati  Pauli  apostoli  ad  Corinthios.  Fratres,  scimus 
enim  quoninro  si  terreslris,  usgue  manifestos  nos 
esse  per  Jesum  Christum  Dominmn  nostrum.  Evang. 
secundiim  Marcuin  cap.  i.xxiv,  Exiens  Jesus  de  flui- 
7>us  Tyri,  utque  ct  mutos  loqui. 

ldibus  Agusti.  Natale  sancti  Ypoliti.  Lectio  libri 
Sapieniiae.  Omuis  amicus  dicef,  et  amicitiam  copu- 
lavi,  usque  animse  suavis  est.  Evang.  secumlum 
Lucam  cap.  cxliv,  Dixit  Jesus  discipulis  suis,  At- 
tendite  a  fennenlo,  utque  corain  angelis  Dei. 

xix  Kalend.  Scptcmbris.  Natale  sancti  Eusebii. 
Lectio  libri  Supienliae.  Qui  sophislice  loqnitur,  utque 
pax  euim  Dei  super  f;iciem  terra?,  Evangeluim  se- 
cundum  Malthaeum  cap.  cclxiu,  Dixil  Jesus  disci- 
pulis  suis,  Vigilate  quia  nescilis,  utque  constiluet 
cum. 

xviii  Kal.  Septembr.  Assumptio  sanctae  Mariae 
matris  Domini.  Leciio  libri  Sapicntiae.  Fili,  in  tua 
infinmtate,  utque  el  consolare  illum  in  exitum  spi- 


tius  oportet  observare  nos,  usque  eis  qui  tentanttir 
puxiliari.  Evangel.  secundum  Luc.  eap.  xxvi,  Sur- 
gens  Jesus  de  synagoga,  usque  evangeiiiare  regnim 
Dei. 

xi  Kal.  Sept.  Natale  sancti  Timothei.  Lectio  lilirl 
Sapieutiae.  Fili,  in  lempore  vitae  utae  ne  fndigeas, 
usque  bonum  autem  nomen  permanebit  in  aevo. 
Evang.  secundum  Lucain  cap.  lxxxh,  Dixll  Jesua 
discipulis  suis,  Si  quis  venit  ad  rae,  «1711«  qui  bibel 
aures  audiendi  audial. 

Sabbato  hebdomadae  quae  supra.  Leclio  Epistolae 
B  beati  Pauli  apostoli  ad  Uebr«eos.  Fratres,  sancti  to- 
catione  coelestis  participes,  utque  si  inlroibunl  in 
requiem  meam.  Evang.  secundum  Mattb.  cap.  cxvn, 
Abcuntes  Pharisaci  consilium  faciebant,  usque  iu 
oomiue  ejus  sperabunl. 

Dominica  iv  post  sancti  Laurentii.  Lectio  Epi- 
stolae  beali  Pauli  apostoli  ad  Galaias.  Fratres  .  .  . 


ritus  sui.Evangelium  secundum  Lucam  cap.  cxxiv,      Evang.  sccun- 


Intravit  Jesus  in  quoddam  caslellum,  usque  non  au- 
fcretur  ab  eo. 

wii  Kal.  Sept.  Natale  sancti  Leudegarii.  Lectio 
libii  Sapieutiae.  Sapienliain  scribe  in  tempore,  utque 
<<  n<juirentes  in  lege  Altissimi.  Evaug.  secunduin 
Luc.  cap.  cliv.  Dixil  Jesus  discipulis  suis,  Sint 
lumbi  veslri  praedicti,  utque  filius  hominis  venit. 

Feria  vi.  Leclio  libri  Apocalypsis  Joannis  apo- 
stoli.  In  diehus  illis  dixit  mibi  angelus  :  Hxc  verba 
fidelissima  et  vera  sunt,  utque  qui  vult  accipial 
aquam  vitac  gratis.  Evang.  secundum  Lucam  cap. 
lxxiv,  Rogabat  Jesuin  quidam  Pharisaeus,  usque 
quoniam  dilexil  mullum. 

Sabbato.  Lectio  libri  Reguin.  In  diebus  illis  con- 
suluit  David  Dominum,  utque  deserli  in  Gabaon. 
Evangelimn  quod  iu  Dominica  ejusdem  hebdomadac. 


dum  Lucam  cap.  cci,  Dum  iret  Jesus  in  Hierusal.  m, 
usque  fiJes  tua  le  salvum  fecit. 

ix  Kal.  Scpt.  In  lndia  naiale  sancti  Barlholomaei 
apostoii.  Reme  sanclae  Aureae  virginis.  El  dcpositio 
sancti  Audoeni  episcopi  ei  confessoris.  Lectio  libri 
Sapieniiae.  Disciplina  in  pace  conservate,  utque  in 
conspcctu  omnium  virorum.  Evang.  secundum  Ln- 
1  cam  cap.  clvi  [A/.  cxvi].  Qui  vos  audit,  utque 
scripla  sunl  in  coclis. 

viii  Kalend.  Septemb.  Arelato  natale  sancti  Geoesi 
marlyris.  Lectio  libri  Sapientiae.  Filia  patris  abs- 
condila  est,  utque  videns  gloriaui  ejus.  Evangel.  se- 
cumlum  Marcum  cap.  cxxxvm,  Dixil  Jesus  diaci- 
pulis  suis,  Videte  ne  quis  vos  seducal,  utque  htc 
salvus  erit. 

Fcria  iv  hcbdoiuadae  quae  supra.  Lectio  Epistol* 


Dominica  m  post  sancii  Laurcntii ***"  Pauli  apostoli  ad  llebraeos.  Fratres.  operibus 

ab  institutione  mundi  perfectU,  usque  iuibeciiies 
1  !  .  .  .  .  Evang.  sccundum  Lucam  cap.  cxx,  Dixil  &<*«  e*,is  ad  audicndum.  Evangcl.  secundinn  Lucam 
Jesns  discipulis  suis,  Beali  oculi  qui  vident,  usque  <»P-  clxviiii,  Dum  iret  Jesus  per  civiutes  cl  ca- 
lu  fac  similiter.  siella,  usque  aceuwbent  in  regno  Dei. 

D      Feria  v  hcbdomadae  quae  supra.  Lectio  Epistolae 
bcali  Pau'i  aposloli  ad  llebrapos.  Fralre»,  cum  de- 


xv  Kalend.  Scptemb.  Natale  saucti  Agapiti.  Leclio 
libri  Sapienliac.  Sapientiam  omnium  auliquorum, 
utque  benedicile  Doiuiuuin  in  opeiibus  suis.  Evan- 
gelium  quod  in  sanctorum. 

xiv  Kal.  Sept.  Apparilio  sanctac  crucis.  Et  natale 
sitncii  Andreae  magislii  iniliium.  Lectio  libri  Sa- 
pienlke.  Dale  nomini  Domii.i  magiiiQccntiani,  usque 
lamlate  ct  benedicite  nom<  n  Domini.  Evangcl.  se- 
c:uuduin  Joan.  cap.  xxiv,  Ent  homo  ex  Pbarisaeis, 
usque  vilaui  acleruani. 

xni  Kal.  Sept.  ln  Gelimauca  nalalc  sancli  Phili- 
berli.  Lectio  libri  Sapienliac.  Occupatio  magna  creala 
esl,  usque  super  omnem  gloriam  operiicruut  illum. 
Evaugel.  secundum  Lucain  c.ip.  Uxxxu,  Dixit  Jesus 


borelis  magi;iri  esse  proptcr  lempus,  usque  iuie- 
riora  velaiuiuis.  Evangel.  secundum  Lucam  cap. 
cxlix,  Aii  ad  Jesum  quidam  de  turba,  ui^we  et  Deus 
pascil  illos. 

v  Kal.  Febr.  Boma?  natale  sancti  ilermetis.  Afiica 
deposilio  sancli  Agusiini.  Lectio  libri  Sapienti». 
Alliludinis  firmamenium  pulchritudo  ejus,  usque 
emiltere  judic  ii.  Evan^.  seciuidum  Luc.  cap.  xlv, 
Descendens  Jesus  de  monte  stctil  iu  b  co,  u$qu* 
copiosa  esl  iu  cculis. 

iv  Ka!end.  Seplemb.  ln  Gampania  natale  sancae 
Sabinae  virginis.  Et  passio  sancti  Joannis  Baplist*. 
Lcctio  libri  sapicutijc.  Aperti  sunt  thesauri,  utqu* 


LIBER 

itibus  dedit  sapientiam.  Evangetium  secun- 
Hlhaeuni  eap.  (cxl),  Dixii  Jesus  cliscipulis 
iboiatn  lianc  :  Simile  est  regnum  coelorum 
o  ab6condilo,  usque  nova  et  veiera. 
at.  Item  in  sancti  Joannis.  Lectio  Epistolae 
luli  apostoli  ad  Ilebr&os.  Saucti  iudibria  et 
experli,  usque  probali  invenli  sunt  in  Gbri- 
i  Domino  nostro.  Evangel.  secunduin  llal- 
eap.  lix,  Misit  Rerodes,  usque  et  posuerunt 
nionumentum. 

aica  v  posl  sancti  Laurentii.  Lectio  Epistolae 
ittli  apostoli  ad  Galaias.  Fratres,  spiritu  am- 
utque  concupisceuliis.  Evangelium  secun- 
ttb.  cap.  xlviii,  Dixil  Jesus  discipulis  suis, 
atest  duobus  douiinis  servire,  usque  adjicien- 
s. 

n  bebdomadaj  quae  supra.  Lectio  Epistota 
lali  ad  Hcbraeos.  Fratres,  pracursor  pro 
iroil  Jesus  in  interiora  velauiinis  secunduni 
i  Melcbiscdech,  usque  de  qua  nullus  ad  ai- 
ato  fuit,  Evaugeliuin    quod  in  ipsa  Donii- 

iii  bebdoniad&  quae  supra.  Leciio  Epistoto 
wli  aposloli  ad  Ilebraeos.  Fralres,  manife- 
L  quod  ex  Juda  orlus  sit  Dominus  uosler,  ?<*- 
d  fixil  Douiinus  cl  nou  bomo.  Evangeliuin 
ipsa  Dominicn. 

Seplembris.  Autbiaiiis  depositio  sancli  Fir- 
iacopi  et  confessoiis.  Leclio  libri  Snpientiae. 
us  viros  gluriosos,  usque  diluviooniiiiscaro. 
iuin  secunduin  Maitb.,  c.  cclxxiu,  dixil 
ucipulis  suis,  Vigilate  ergo,  usque  consti- 
*• 

v  bebdomadae  quae  supra.  Lcctio  Episiolae 
uliaposioiiadHebraeos.  Fratres,ouuiis  pon- 
oiereuda  munera,  usque  sauctuni  saeculaie. 
ium  secundum  Mallb.,  cap.  xvm,  Veuil 
n  leprosus,   usque  coiiveniebaut  ad  euni 

vi  bebdomadae  quae  supra.  Lectio  EpisioLe 
tuli  apostoli  ad  IJebiuos.  Fralres,  latema- 
factuin  est  priiuuiii,  usque  aeterna  redcni- 
uveula.  Evangeliuiiiseciiuduin  Lncam,  cap. 
,  Dixit  Jesus  discipuhs  suis  siuiilitudmeui 
iomo  quidam  uobilis,  usque  ascendens  in 
leui. 

ito  liebdoniadae  quae  supra.  Leclio  Epistolae 
auli  aposioii  ad   Uebraeos.  Fratres,  si  euim 

hircoruui,  usque  melioribus  bosliis  quain 
augelium  secundu  n  Mattli.,  cap.  ccxxxu, 
lus  turbis  Judaeorum  el  pi  inc:pibtis»  sacerdo- 
i  vobis,  Scrilue  el  Phurisaei,  utque  ilia  iioii 

i  ca  mensis  vi.  Leciio  Epistolae  beali  Pauli 
Fratre*,  si  vmiiius  spiruu,  usque  domesli- 
.  Evaugelium  sccuiiduin  Lucam,  cap.Lxvit, 
u  in  cmiateiu,  usque  plebem  suaji 
Sepeiubris  Ii  Gaiiia,  civilate  Vesuntio, 
anctoiuiu  Fcrioli  ct  Fcrulioni  cum  sociis 


COMITIS.  538 

A  eorum.  Lectio  libri  Sapientiae.   Abrabam  magnns 

pater   inultiludinis,    usque   elegit  tllum  de  omui 

carne.  Evangelium  secundum  Lucam,  cap.  xlv,  De- 

scendens  Jesus  de  monte,  usque  copiosa  est  in  coelis. 

Fcria  ui  hebdotnadae  qnae  supra.  Leolio  Episiolae 
beati  Pauli  aposloli  ad  Hebraeos.Fralres,  noneuim  in 
manufaclissanctis,  usgui  sedelin  dextera  Dei.  Evau- 
geliuiu  secundum  Matlb.,  cap.  xxxix,  Dixit  Jesus 
discipulis  suis,  Audistis  quia  diclum  esl,  Diiiges 
proiimum  tuum,  usque  in  absconso  reddet  libi. 

Feria  i?  bebdoinadie  quae  snpra.  Lectio  Epislolae 
beali  Pauliapostoli  ad  Hcbraeos.  Fratres,  de  csetero 
cxspectat  Doininus  Jesus  donec  ponautur  initnici 
ejus,  usque  horrendum  esl  incidere  in  manusDei 
viventis.  Evangelium  quod  in  Dominica. 
B  vi  Idus  Septembris.  Nalivitas  sancue  Mariae  Dei 
Genitricis.  Et  nataie  sancti  Adriani  martyris.  Lectio 
libri  Sapientis.  Audivit  Moyses  Domiiium  et  voceiu 
ipsius,  usque  unxi  eum  oleo  sancio.  Evangelium 
secuuduin  Lucam,  cap.  m,  F.xsurgens  Maria  abiit 
in  moniana,  msque  in  Deo  salulari  meo. 

Ilem  lectio  Sapienlia?.  Factum  esl  sancto  in  te- 
st.imenluin  aeternum,  usque  ingeniem  eoriun  aeter- 
naiu  fecit.  Evangelium  sei-uudum  Joatniem,  cap. 
cxxxu,  Dixit  Jesus  discipulis  suis,  Ego  suin  vitis 
vcra,  usque  gaudium  vcstrum  impleal. 

v  ldus  Septrmbris.  Deposiiio  sancti  Audomari 
epismpiet  confessoris.  Lectiolibri  S.ipienliae.  For- 
lis  in  bello  Jesu  Nave,  usque  uomen  eorum  penua- 
net  in  aternum.  Evangclium  sccundtim  Lucani 
**  cap.  CLif,  Dixil  Jesus  discipulis  suis,  Sint  luir.bi 
veslri  prjecincti,  usque  Filius  bominis  venit. 

iv  ldus  Septembris.  Depositio  sancli  Hilarii  epi- 
scopi.  Lectio  libri  Sapieniiae.  Dilecius  a  Deo  suo 
Samuel,  usque  exsultalione  Golix.  Evaugelium 
secuudum  Marcum,  cap.  cxxxvni,  Dixit  Jesus  dis- 
cipulis  suis,  Videte  Ue  quis  vos  seducat,  usque  h.c 
salvus  erit. 

iii  Idus  Septembris,  Natale  sanctorum  Proti  et 
Jacincli.  Lectio  libri  Sapicnliae.  Invocavit  David 
Doininuin  omnipoteiilem,  usque  poteiiliam  inimico- 
rum.  EvangeUum  secundum  Malth.,  cap.  lxxxix, 
Dixil  Je^us  discipulis  suis,  Gum  persequeiitur  vos 
iu  civitate  ista,  usque  coram  Patre  meo  qui  est  iu 
9  coelis. 

Doininica  inensis  vui.  Leclio  EpisloLe  beali  Pauli 
apostoli  ad  Epl.es  os.  Fralres,  obsecro  vos  vinctus 
in  Domiuo,  usque  in  omnibus  nobis.  Evangelium 
secuudiim  Lucatn,  cap.  clxvi,  Giim  iutrarel  Jesus 
iu  doiiium  cojusdam,   ti»//H^ex:iItabitur. 

Feria  u  licbdoinadu;  supra.  Lectio  Epistol«e  beati 
Pauii  apostoli  ad  llebraos.  Fratrcs,  rememoramini 
autem  pristinos  dies,  usque  super  illain  defuucius 
adliuc  loquitur.  Evangelium  secuudtim  Lucam9cap. 
ccxl,  Docenle  Jesu  populum  in  tctnplo,  usque  in 
qua  poteslate  hxc  facio. 

Uibus  Septcmbris.  Duronis  depositio  sanctiLido- 
risepiscopi.  Et  Audigavis,  dcposilio  Aureliaui  [Lege 
Maurilii]  cpiscopi.  Leciio  libri  Sapieutix.  Salomoa 


539  S.  HIERONYMl  OPERUM  MANTISSA.  545 

impetravii   in  diebus   pacis,    usque   liberavit  eos.  A  merelrix,  •  «17««  111  dextera  scdis  Dei  sedet.  Evan- 
Evaugelium  secundum  Mattli.,  cap.  lxxxix,  Dixit      gelimn  quod  in  Dominica  ipsius. 


Jesus  discipulis  suis,  Cum  persequentur  vos  inci- 
vitaie  ista,  usque  coram  Patre  mco  qui  est  in  coe- 
iis. 

xviu  Kal.  Octobris.  Nalale  sancti  Gornelii  pon- 
tificis  et  sancti  Cypriani,  atque  exaltatio  sanctae 
Crucis.  Leclio  libri  Sapientiae.  Surrexit  Elias  pro-  * 
pheta  quasi  ignis,  usque  atque  evenirent.  Evange- 
lium  secundum  Lucam,  cap.  cxl,  Dicebat  Je>us 
lurbis  Pharisaeorum  et  principibus,  utque  utaccu- 
sarem  eum. 

ltem  de  cruce.  Lectio  Epistohe  beati  Pauli  apo- 
stoli  ad  Philippenses.  Fralres,  hoc  euim  sentite  in 
votis,  usque  u\  gloria  est  Dei  Palris.  Evaiigt-lium 


Feria  vi  hebdomada?  quae  supra.  Leclio  Oseae 
prophelae.  Haec  dicit  Dominns,  £onverlere  ad  Do- 
miniim  Deum  luum,  usque  jusli  ambuiabunl  in  eis. 
Evangelium  secundum  Lucam,  eap.  xxxvl,  Sedebat 
Jestis  docens,  usque  vidimus  mirabilia  hodie. 

Sabbato  in  xu  iectionibus.  Leeiiolibri  Levilici.In 
diebus  illis  loculus  est  Dominus  ad  Moysen  dicens, 
Decimo  mensis  seplimi,  usque  Sabbata  veslra,  di- 
cit  Dominus  omnipotens. 

llem  alia  lectio  Leviiici.  In  diebus  illis  lorutus  esl 
Dominus  ad  Moysen  dicens,  Quintodecimo  die  mc  0- 
sis  seplimi,  usque  ego  Dominas  Deas  vester. 

Itetn  lectio  Micheae  propheta?,  Domine  Deus  noster. 


se<  uudum  Joannem,  cap.  xxxiv,  Erat  homo  ex  Pha-  ^  Pasce   populum,  usque  a  diebus  antiquis,  Domine 
risaeis,  usque  vitam  33lernam. 

xvn  Kal.  Oclohris.  Nalale  sancti  Nicomcdis.  Le- 
clio  libri  Sapienliie.  In  composilioue  odoris,  usque 
in  oigincm  Adam.  Evangelium  secundum  Lucam, 
cap.  xcvi,  Dixil  Jcsiis  discipulis  suis,  Si  quis  vult 
postme  venire,  usque  vidcant  regnuin  Dei. 

xvi  Kal.  Octobris.  Nalale  sanctarum  virginum 
Luciaeel  Eufemiae.  Leciio  libri  Sapieniiae.  Ego  quasi 
viiis  fruciiflcavi,  usque  viiam  aeternam  habcbunt. 
Evangelium  secundum  Mattbaeum,  cap.  cxl,  Dixil 
Jeaus  discipulis  suis,  Simile  est  regnum  ccelorum 
ihesauro  abscoudito,  usque  nova  et  velera. 

xv  Kal.  Ociobris.  In  Ledio,  depositio  sancti  Lan- 


Dcus  nostcr. 

Iiem  leclio  Zachariae  fpropnetar.  In  dtebus  ill  s 
factuin  est  verbuui  Domini  ad  me  dicens,  usque 
paccm  diligile,  dicit  Dominus  omnipote.ts  exerti* 
tuum. 

Iiem  lectio  libri  Exodi.  In  diebus  iliis  oravit  Moy- 
s<*s  ad  Diminum  Deuin  suum  dicens,  Cur,  Domine, 
irascitur  furor  luus,  usque  adversus  populum  san- 
ctum,  Domine  Deus  noster. 

Lectio  Epistohe  beati  Pauli  apostoli  ad  Hebraeos. 
Fralres,  labernaculum  factum  esl  primum,  usque 
alerna  redemplione  inventa.  Evangelium  secundum 
Liicam,  cap.  clxiv,  Erat  Jesus  docens  in  synagogis, 


diberii  episcopi.  Leciio  libriSapienliae.  Simon  Ouiae  q  usque  gloriose  fiebant  abeo 


Jilius  sacerdos  magnus,  usque  consummatione  vir- 
lutis.  Evangelium  secundum  Lucam,  cap.  xcvi, 
Dixil  Jesus  discipulis  suis,  Si  quis  vult  post  me 
venire,  usque  videant  regnum  Dei. 

Dominica  mensis  vn.  Lectio  Epistolae  beati  Pauli 
apostoli  ad  Corimhios.  Fratres,  gratias  ago  Deo 
meo,  usque  adventus  Domini  nostri  Jesu  Christi. 
Evangclium  secundum  Matthaeum,  cap.  ccxxm,  Ac- 
cedentes  ad  Jesum  Sadducaei,  usque  mirabautur 
in  doclrina  ejus. 

Feria  11  hebdomadae  quae  supra.  Lectio  Epistolae 
beati  Pauli  apostoli  a.l  Hebraeos.  Fratres,  fide  Enoch 
translatus  csi,  usque  hospites  super  terram.  Evan- 
gelimu  sccuudum  Lucam,  cap.  xxxvm,  Yidil  Jesus 


Dominica  mensis  vn.  Lectio  Epistoiae  beati  Pauh*  mm} 
apostoli  ad  Ephesios.  Frares,  renovamini  spiritu    mm 

menlis  vestrac, usque  uecessitatem  palienlibus.  Evan 

gelium  secundura  Matlhaeum,  cap.  lxx,  Ascendeun^s- 
Jesus  in  navicula,  usque  potestatem  lalem  hominibus      mi 

xii  Kal.  Octobris.  Nwtale  sanctorum  Dorondoni„_  M 
Dorothaei,  Privali,  Felicis,  Consiantiae,  qui  pasr^iV 
sunt  sub  Nerone.  Lectio  libri  Sapientiae.  In  ascensw  m 
altarissancti,  usque  secuudum  suain  misericordiam^^ 
Evangclium  secundum  Maithacum,  c.  cclxiii,  Djxk"  ^m 
Jesus  discipulis  suis,  Yigilate  quia  nescitis  dienr  mtm 
usque  conslituet  euin. 

xi  Kal.  Oclobris.  ln  Persida,  natale  sancliMdltluKs^ 
apostoli  et  evangelisiae.  Et  sancti  Lucae  evangelista 


publicaniim  nomiiie  Levi,  usque  peccatores  iu  pce-  D  Lectio  libri  Apocalypsis  Joaunis  apostoli.  In  diebw 


nilcniiam. 

Feria  111  hebdomadae  quae  supra.  Lectio  Epistolae 
bcati  Pauli  apostoii  ad  Hebraeos.  Fratres,  qui  sedu- 
ciiiil  peregrinos  el  hotpites  super  tcrram,significaut 
se,  usque  circuitu  dierum  sepieui.  Evaogelium  quod 
ipsa  Dominica. 

Feria  iv  in  jcjunio  hebdomadae  quae  supra.  Le- 
ciio  Amos  prophetae.  Haec  dicit  Dominus,  Ecce  dies 
venient,  et  comprchendet  arator,  usque  de  terra 
suaquamdedieis,  dicil  Dominus  omnipotens.  Evan- 
gelium  secundum  Marcum,  cap.  xci,  Ucspondens 
unus  de  turba  dixit,  usque  in  oraiione  et  jejunio. 

Feria  v  hebdomadje  quac  supra.  Leclio  Episloke 
bcaii Pnuli  aposlvli  aO  ilcbiacos.  Fratres,  fide  Uaab 


m\ 


illis  vidi  ostium  apertum  in  coelo,  usque  adorabu 
viveutem  in  saecula  saeculorum.  Evangelium  secut  1 
diim  Lucam,  cap.  xxx\m,  VidilJesus  publicanca 
nomine  Levi,  tu^  ue  peccatores  in  pceuitenliam. 

x  Kal.  Ociobris.  Agauno,  natale  sanctorum  M— 
rici,  Exsuperi,  Candidi,  cum  aliis  quinque  iui  i 
dclxxxv.  Lcctio  libri  Sapientiae.  Det  nobis  Deus  mmwj^ 
cundilalenuordis,  tuquequialux  Dei  vestigium*--^  *V« 
est.  Evangelium  secundum  Joan.,  cap.  cxsxv^1 '  vw, 
Dixit  Jesus  discipulis  suis,  Haec  iuamlo  vobij  r  r,  «l 
diligatis  iuvicem,  usque  oderunt  me  grat.s. 

ix  Kal.  Octob.  Natale  S.Teclae  virginis,  et  S.  HmmWsni 
evangclisiae.  L-ctio  libri  Sapienliae.  Cnnfummm^/Hr 
tibi,  Ooinine   IT  x,  usque  bencdicam  noinen  \vm  ***, 


511  LIBER  COMITIS.  542 

Dumine  Dens  meus.  Evangelium  secondum  Matth.,  ^  Lucam,  cap.  cclxx,  Facia  est  contentio  a  discipu- 
cap.  ccxlvhi,  Dixit  Jestis  discipulis  suis,  Videle  ne      lis,  utque  tribus  Israel. 


quis  voa  seducat,  u$que  hic  salvus  erit. 

vin  Kal.  Ociobr.  Nalale  S:  Jom.  Baplistae,  et 
sanciorum  Joliani,  ChrUtopboi  i.  Leclio  Hbri  Sapien- 
li-e.  Dedttmihi  Dominus  linguam  niercedem  meam, 
*$que  veslraro  in  tempore  suo.  Evangelium  seeunduin 
M  irc,  cap.  cxxxix,  Videie  ne  quis  vos  seducat,  tci- 
que  hic  salvus  erit. 

▼u  Kal.  Oct.  In  Gallia,  Ambiacis,  natale  S.  Fir- 
mini  martyris.  Lectio  Epislolae  beati  Pauli  spostoli 
ad  Hebraeos,  Fralres,  recogitaie  Dominum,  qui 
tale  sustinuit,  u$que  exercitaiis  per  eam  reddet 
justitiae,  Evang.  secundumMatih.,  cap.  cclxiii,  Di- 
lit  Jesus  discipulis  suis,  Vigilate,  u$que  consliluet 
cum. 

Dominica  111  posl  S.  CyprianL  Lectio  B.  Pauli 
aposloli  ad  Ephesios.  Fratres,  videte  quoinodo 
caute  ambulatis,  usque  iuviceui  in  limore  Ghristt. 
Evang.  secundum  Malih.,  cap.  cclxxxviu,  Dixit 
Jesus  discipuiis  suis  parabolam  hanc,  Simile  e^t 
regnum  coelorum  hoinini  regi,  qui  voluil  ratioucm, 
usque  de  cordibus  ve*lris. 

Feria  u  hebdoniadae  quae  supra.  Lcctio  Epistola? 
B.  Pauli  apostoli  ad  Hebrxos.  Fiatres,  remis>as 
manus  et  aoluta  genua ,  usque  melius  loqueiiteiu 
quam  Ahel.  Evang.  secundum  Marcum,  cap.  cxxi, 
lnterrogavit  Jesum  unus  de  scribis,  usque  non  est 
locgc  a  rcgno  Dei. 


Desunt  hic  multa. 

Evangelium  seciindum  Marcum,  cap.  cxvu,  cum 
«gressus  esset  Jesus  in  via,  utque  Veni,  se- 
quere  me. 

Feria  vi.  Leclio  Epistolae  B.  Pauli  apostoli  ad 
Ephesios.  Fratres,  unicuique  autem  nostrum  data 
cst  gratia,  usque  sicut  esl  veritas  in  Christo  Josu 
Domino  nostro.  Evangelium  secunduiu  Marc,  cap. 
Lxxvu,  Exierunl  Pharisaei  et  coeperuni,  usqut  dimi- 
sit  illum  in  domuin  suam. 

vi  Idus  Nov.  Nalale  sanctortim  quatuor  coronato- 
nim,  et  S.  Ragnulfi  martyris.  Lectio  libri  Sapien- 
tias.  Exspectatio  juslorum  laetitia,  utque  exalta- 
bitor  cititas.  Evaug.  secundum  Luc.  (cap.)  xlv, 
Descendens  Jesus  de  monte,  u$que  copiosa  esi  in 
ccclis. 

Hebdomada  n.  Lectto  Epistolae  B.  Pauli  apostoli 
ad  Corintbios.  Fralres,  sic  nos  existimel  ho:uo, 
usque  lunc  laus  cst  unicuique  a  Deo.  Evang.  srcuii- 
duui  Joaunem,  cap.  ix,  Miserunt  Judaei  ab  Jerusa- 
lem,  u$que  ubi  eral  Joannes  baptizaus. 

▼  Id«i8  Nov.  Passio  S.  Tbeodori  mariyris.  Lectio 
libri  Sapientiae.  Batus  homo  qui  ir.vmit  sapen- 
tiam,  usqut  uubes  rore  concrescunt.  Evang.  secun- 
dum  Joan.  cap.  cxxxiv,  Iloc  est  praeceptum  meuui, 
Ut  diligatis  invieem,  usque  oderunl  me  gratis. 

vi  Idus  Nov.  Romce  depo  iiio  S.  Lcon;s  episcopi, 
et  S.  Meniiae.  L  ctio  libri  Sa»  ionti.».  Liugua  s.iLien- 
tium,  utqut  d  Ky  tur  a  Domino.  Evang.  sccunduui 


iii  Idus  Noverab.  Turonis,  depositio  S.  Manini 
episcopi  et  confessoris.  In  vigilia.  Lectio  iibri  Sa- 
pientia?.  Justum  deduxit  Dominus,  usque  daritatem 
aeternam  Dominus  Deus  noster.  Evangeiium  secun- 
dum  Lucam,  cap.  cliv,  Dixit  Jesus  discipuiis  suis, 
Sint  lumbi  vestri  praecincti,  usque  Filius  hominis 
venit. 

Item  in  die.  Lectio  iibri  Sapienliac.  Ecce  sacer- 
dos  magnus,  usqut  suavitatis.  Evangelium  secun- 
dum  Matthaeum,  cap.  cclxix,  Dixit  Jesus  discipulis 
suis  parabolaiu  hanc,  Homo  quidam  peregre,  usque 
in  gaudiom  domini  tul. 

Feria  u.  Leciio  Epistolae  B.  Pauli  apostoli  ad 

8  Ephesios.  Fralres,  omnis  senno  malus,  usqut  in 

odorem  suavitatis.  Evangelium  secunduiu  Lucam, 

cap.  ccxl,  Doceute  Jesu  in  templo,  usque  potestate 

haec  facio. 

Idibus  Nov.  Natale  S.  Bricii.  Lectio  libri  Sapien- 
tiae.  Benedictio  Domini  super  caput  justi  usque  co- 
rona  gioriae.  Evangelium  secundum  Lucain,  cap. 
ccxxvm,  Dixit  Jesus  discipulis  suis  parabolam 
bar.c,  Homo  quidam  nobilis  abiit,  usque  abun- 
dabit. 

Feria  m.  Lectio  Epistolae  B.  Pauli  apostoli  ad 
Eph>sios.  Fratres,  nolile  communicare  ope»ibus 
infructuosis ,  usque  quaj  sil  voiunlas  Domini. 
EvangeUuin  secundum  Lucam,  cap.  lxxiv,  Ro- 
-  gabat  Jcsum  quidam  Pbarisaeus ,  usque  diiexit 
multuin. 

Item  foria  iv.  Lectio  lsafce  prophetae.  In  dicbus 
iliii  dixit  Isaias  propheta,  Erit  in  novissimis  die- 
bus,  usque  in  luniine  Domini  Dei  nostri. 

Item  ubi  supra.  Lectio  baiae  prophetae.  In  diebus 
ills  locutus  est  Domiuus  ad  Achaz  dicens,  usqut 
eligere  bonum.  Evangtlium  sccundum  Lucam, 
cap.  m,  Missus  est  Gabriel  angelus  a  Deo,  usque 
iiat  mihi  secundum  verbuiu  tuum. 

Feria  vi.  Lectio  Isaiae  prophetae.  Haec  dicit  Doml- 
nus  Deus ,  Egredietur  virga ,  usque  fides  ciu- 
ctorium  renum  ejus.  Evaogelium  secundum  Lu- 
cam  •  cap.  iii  ,  Exsurgens  Maria  v  usque  in  Deo 
salutari  meo. 

1  Sabbato  in  xn  lectionibus.  Lectio  l*aiae  prophe- 
tae.  In  diebus  iliis  clamabunt  ad  Dominiim  a  fa- 
cie  tribulantis,  vsqut  sanabit  eos  Dominus  Deus 
noster. 

Item  ubi  supra.  L^ctio  Isake  prophelac.  II.ec  dicit 
Dominus  Deus,  Laetabitur  deserta,  usque  fontcs 
aquarum  Dominus  Deus  noster. 

Uem  ubi  supra.  Leciio  lsaiae  prophctae.  Haec  dicil 
Dominus  Deus,  Super  montem  exctisum  ascende 
lu,  usqne  in  siuu  suo  levabit  eos  Domiuus  Deus 
nosler. 

Item  lcctio  Isaiae  i  ro|.lieiic.  Hasc  dicit  Doininus 
Deus  christo  meo  Cyro,  usque  cgo  Dominus  creavi 
cuui. 


543  S.  HIERONYMI  OPERUM  MANTISSA.  544 

ftem  leclio  Baniel  prophetae.  In  diebus  illis  ange-  A  Disit  Jetus  discipulis  suis,  Cura  audieritis  praelia, 


lus  descendit,  usque  superexaltatus  in  saecula. 

Item  ad  M  ssam.  Leciio  Epistolae  beati  Pauli  apo- 
stoli  ad  Colossenses.  Fratres ,  rogamus  vos  per 
advenium  Domini  nostri  Jesu  Christi ,  utque  et 
d.  slruet  illustrationem  advenlus  sui  Deo  suo.  Evan- 
grlium  6ecundiim  Lucam,  cap.  111,  Anno  iv,  utque 
et  vid«  bit  omnis  caro  salulare  Dei. 

Hebriomada  i  ante  natale  Domini.  Lectio  Epistolae 
beati  Pauli  apostoli  ad  Philtppenscs.  Fratres,  gau-» 
d«  te  in  Domino  semprr,  vtque  intdligentias  vestras 
in  Christo  Jesu  Domino  nostro.  Evangelium  secun- 
dum  Joannem  cap.  ix,  Miserunl  ab  Hierosolymis, 
usque  ubi  erat  Joannes  baplizans. 

liem  ubi  supra.  Lectio  Epislolae  B.  Pauli  aposto!i 


usque  animas  vestras. 

iii  Kal.  Deceinb.  Nalale  S.  Saturnini.  Leclio  libri 
Sapientiae.  Beatus  vir  qui  invenlus  est  sine  macul», 
utque  omnis  ecclesia  sanctorum.  Evangelium  secun 
dum  Matthaeum,  cap.  cxxxix,  Dixit  Jesus  discipulis 
suis.  Videte  ne  quis  vos  seducat,  u$que  hic  salvua 
erit. 

n  Kal.  Decemb.  NnialeS.  Andreac.  1n  vigilia.Le- 
ctio  E^istolae  beati  Pauli  aposloli  ad  Ephestos.  Fra- 
tres,  benedictus  Deus  et  Paler  Domini  nostri  Jesu 
Christi  qui  benedixit  uos,  usque  superabundavit  in 
nolvs.  Evangelium  secundum  Joannem,  cap.  xvi, 
Stabat  Joannes  et  ex  discipulis  ejus  duo,  utque  su- 
per  Filium  hominis. 


ad  Hebraeos.  Fraires,  nolite  amittere  confidentiam,  B     In  die.  Lectio  Epistoiae  beati  Pauli  apostoli  ad 


utque  in  acquisitionem  auimae. 

Iiem  leclio  ubi  supra.  Lectio  Jerenvae  propbetae. 
Ecce  dies  veniunt,  dicit  Dominus,  usque  in  terram 
tuam,  dicit  Dominus  omnipotens. 

In  vigilia  (nalalis)  Domini.  Ad  nonam.  Leciio 
Jsaiae  propheiao.  Haec  dicit  Dominus,  Propter  Sion 
nnn  tacebo,  utque  quia  complacuil  Domino  in  te. 
Evangelium  secuodum  Maithaeum,  c»p.  m,  C»im 
es-et  desponsata  mater  Jesu,  usque  a  peccatis 
eorum. 

xvi  KjI.  Decerob.  Gallia,  depositio  S.  Eucherii 
ej  i>copi.  Lectio  libri  Sapientiae.  Beatus  homo  qui 
iuvenit  sapientiam,  utque  nubes  rore  concrescunt. 


Romanos.  Corde  enim  creditur  ad  justiiiam,  usque 
verba  eorum.  Evangelium  secundum  Matth.,  cap.  xx, 
Ainbuians  Jesus  juxta  mare  GaliUeae,  usque  secuti 
sunt  eura. 

Eteodem  die  S.  Ambrosii. 

Kal.  Decemb.  Depo6itio  S.  Eiegi.  Lectio  libri 
Sapientia?.  Beatus  homo  qui  invenil  sapienliam, 
usque  nubes  rore  crescunt.  Evangelium  secundum 
Lucam,  eap.  cliv,  Dixit  Jesns  riiscipulis  suis,  Siut 
lumbi  vestri  prseciticti,  utque  Fi'ius  bominis  venit. 

iv  Idus  Decemb.  Romae  depositio  sancti  Damasi 
papae.  L*ctio  libri  Sapienti*.  Beatus  vir  qui  inven- 
tus  est  sine  macula,  usque  omnis  ecclesia  sanctorum. 


Kvangelium  secundum    Matthaeum,  cap.   cclxiii  ,  C  E'angelium   8PCunduiM    Joannem,  cap.  cxxxviu, 


Vigilale  usque  constituet  eum 

xv  Kal.  Decembr.  Deposhio  S.  Aniani,  epiccopi 
ct  confessoris,  Aurelianis.  Lectio  libri  Sapientiae. 
Juaum  deduxit  Dominus,  utque  clariiaCem  acternam 
D  >minus  Deus  noster.  Evangelium  secundum  Mat- 
ihaeum,  cap.  ccxlhi,  Sedente  Jesu  supra  montem 
Oiveti,  utque  salvus  erit. 

x  Kal.  Dec.  Natale  S.  Cacciliae  virginis,  Valerianl, 
T.burcii/et  Maximi  martyrum.  Lectio  libri  Sapnn- 
liae.  Domine  Deus  meus,  exaltasti  super  terram, 
usque  nomen  luum,  Domine  Deus  noster.  Evange- 
lium  secundum  Uatih.,  cap.  cclwiii,  Dixit  Jesus 
discipuiis  suis  parabolam  banc,  Simiie  est  regnum 
coelorum  deccm  virginibus,  usqve  neque  hora. 


Dixil  Jesus  discipulis  suis,  Haec  mando  vobis,  ut 
diligatis  invicem,  usque  qui  oderunt  me  gratis. 

111  ldus  Decemb.  Natalis  sanctse  Eulali*  virginh 
et  sanctorum  martyrum  Victoris,  Fusciani,  et  Gen- 
liani.  l>clio  EpMoIae  beali  Pauli  apostoli  ad  Corin- 
thios.  Fraires,  qui  gtoriatur,  fn  Domino  glorietur, 
usque  exhihere  Christo.  Evangelinm  secundoui 
Matlh.,  cap.  cclxvui.  Dixit  Jesus  discipulis  tuis 
parabolam  hanc,  Simile  est  regnum  ccelorum  de- 
cem  virginibus,  usque  neque  horam. 

liem  lcctio  Epistolae  beati  Pauli  aposioh*  ad  Ro- 
manos.  Fratres,  scimus,  diligeniibus  Deum  omnla 
cooperantur  in  bonum,  usque  tradidit  illum.  Evan- 
geiium  secundum  Joann.,  cap.  cxxxvm,  Dixil  Jesus 


ix  Kal.  Deceu.b.  Natale  S.  Clementis,  et  S.  Fcli-  D  discipulis  suis,  Itec  mando  vobis,  ut  diligatis  invi. 


cilalis,  et  S.  Coluinbani.  Lectio  libri  Sapienliac. 
Beatus  yir  qui  in  tapientia  morabilur,  usque  haere- 
ditabil  ilium  Domidus  Deus  no*t<T.  Evangelium  se- 
cundum  Mauhaeum,  cap.  cclxix,  Dixit  Je*us  di^ci- 
pulis  suis  parabolam  hanc,  llouio  quidam  peregre 
prMicisceus,  usque  in  gaudium  doiniui  tui. 

Iiem  lcciio  iibri  Sapienlia?.  Muliinm  foilem,  ut- 
que  in  pottis  opera  ejns.  Evan^elium  secundum 
Maithaeum,  cap.  cxxx,  Loqucnte  Jesu  ad  lurbas, 
usquc  soror  et  malcr  est. 

vi ii  IUI.  Decembr.  Natale  S.'  Crysogoni.  Lectio 
libri  Sipienii;r.  Justus  cur  suiim  tradidit  ad  vigilan- 
dum,  usque  requireretur  a  generalione  in  genera- 
liunem.  ExjygyVuin  secunduui  L«icam,  <ap.  ccxiii, 


cem,  usque  qui  oJerunt  me  grans. 

ii  Idus  Decemb.  Depositio  S.  Walerici  coiifefio- 
ris.  Lcctio  iibri  Sapienliae.  Justum  deduxit  Donit- 
nus,  utque  claritatem  acternam  Doroiuus  Deus  ihk 
sler.  Evangelium  secundum  Matth.,  cap.  cclxix, 
Dixit  Jesus  discipulis  suis,  Homo  quidam  percgre, 
usque  in  gaudiuui  doiuiui  tui. 

Uibus  Deornb.  Depositio  S.  Autberti  episcnpi 
Camaracum.  Ei  S.  Luciae  virginis.  Lcclio  lihri  Sa- 
pifiiliae.  Sapimtia  vincit  maiitiam,  usque  disciplinae 
Dei.  Evangelium  sfcuudum  Lucaui.  cap.  ccli.  Dixil 
Jc:&us  discipulis  suis,  Ponite  in  cordibus  %eslris9 
tnque  animas  veslras. 

xv  Kal.  Januarii.  Nalale  S.  Afrae  virgiuis.  Uctto 


547  S.  HIERONYMI  OPERUM  MANTISSA.  548 

Missa  q?a  saccrdospro  se  canet.  LectioEpistotae  A  Dixit  Jesus  discipulis  suU  et   turbis  Jiidseoruai, 


beaii  Pauli  apostoli  ad  Romanos.  Fratres,  scimus 
quod  lex  spiritualis  est,  utque  hujus  gratia  Dei  per 
Jesum  Cbristum  Doininum  nostrum.  Evangelium 
s<  cundum  Malihaeum  cap.  lxxvi,  Circuibat  Jesus 
omMes  Civiiates,  usque  omnem  infirinitatem. 

Missa  votiva.  Lectio  isaiae  propheue.  Haec  dicit 
Dominus,  ln  die  illa  differtur  munus  Domino,  usque 
haeredilas  m  a  Israel,  dicit  Dominus  omnipotens. 

P.o  hifirmis.  L  ctio  Ep  stola?  beati  Pauli  [Lege 
Ja.obi]  apostoii.  Fratres,  tristalur  aliquis  vestrum, 
usque  ora  pro  invicem,  ul  salvemini. 

Pro  iter  agentibus.  Leelio  libri  Geneseos.  In  die- 
busillis  iocutus  est  Abrabam  dicens,  Dominus  copli, 


Sicut  enim  Pater  suscilat  mortuos,  usque  de  inorte 
in  vitam. 

Item  secundum  Joannem,  cap.  lvi,  D»xit  Jesus 
turbis  Judaeorum,  Omne  quod  dat  mihi,  usque  i» 
novissimo  die. 

Iiem  secundum  Joannem,  cap.  lxv,  Dixit  Jesus 
discipulis  suis  et  lurbis  Judaeorum.  Ego  sum  pauis 
vivus,  usque  in  novis^iino  die. 

LECTIONES  DEFUNCTORUM. 

I.  Parcemihi,  Domine,  nihil  eniin  sunt  dies  mei, 
usque  non  subsistatu. 

II.  Taedel  animae  ineae  vitae  meae,  usque  possum 


qui  tulil  me  de  donio,  usque  ipse  mittet  angelum  g  eruere. 


suum  coram  te: 

In  ogendamortuorum.  LectiolibriMachabseorum* 
In  diebus  illis  vir  foribsimus  Juda,  usque  ut  a  pec- 
caiis  solvaniur. 

Item  lectio  Epistolae  beati  Pauli  apostoli  ad  Th  s- 
salonicenses,  Fratres,  nolumus  vos  ignorare  de 
dorniicntibus,  usque  ilaque  cousolaniiiii  invlcein  in 
verbis  in  Christo  Jesu  Doiuino  nostro. 

Itcin  lectio  Isaiae  prophelae.  Rec  dicil  Domiuus 
Detis,  Orietur  in  teuebris  lux  lua,  u&que  quia  os 
Douiini  locutum  est.  Evangelium  bccuiiduui  Joau- 
nein,  cap.  \civ,  Dixil  M.iriha  ad  Jesum,  usque  qui 
in  hunc  nuinduiu  venisti. 

liem  Evangdiuin  secundum  Joannem  cap.  xxxix, 


III.  Manus  luae,  usque  custodivit  spiiilum  meum. 

IV.  Responde  mihi,  quantas  habeo  iniquitaies? 
usque  vestimenluin  quod  comedilur  a  linea. 

Y.  Homo  natus  de  muliere,  brevi  vivens  tempore, 
usque  donec  optata  veniat. 

VI.  Quis  mibi  hoc  tribuat,  ut  in  infernum  arote 
gisme,  usque  sed  parce  peccalis  meis. 

VII.  Spiritus  meus  attenuabitur,  dies  mei  bre- 
viabuntur,  usque  patientia  mea  tu  es,  Domine  Deus 
meus. 

VIII.  Pelli  meae  consumpiis  carnibus,  usque  scul- 
pantur  in  silice. 

IX.  Scio  euim  quod  Redemptor  meus  vivit, 
usque  baec  spes  mea  iu  sinu  meo. 


S.  EUSEBII  HIERONYMI, 

STRIDONENSIS  PRESBYTERI, 

OPERUM    MANTISSA 


CONTINENS 


SCRIPTA  SUPPOSITITIA. 


PARS  TERTIA 


COMMENTARU  IN   NOVUM  TESTAMENTUM. 


ADMOMTIO  1N  EXPOSITIONEM  SEQUENTEM. 


Fal*o  ascriptis  iiieronymo  iu  novum  Testamenlum  commentariis,  hunc  primus  accensuit  edilor  Bene- 
dirtinus,  quein  S.  Doctoris  nomine  insignilum  in  codicibus  ms&.  reperii,  ex  uno  autem,  ut  visus  i'li  est, 
amiquiore  Gemeticensi  descripsil.  Tiiulus  eratt  quem  et  retiiiemus,  Expositio  quaiuor  Evangeliorum  de 
hrevi  Proierbio  eriita  Uieronymi  presbyteri;  quibus  sane  vcrbis,  num  ab  ipso  dicatur  Hietniiymo  ador- 
naia,  an  ab  aiiis  ejiisdem  scriptis  excepta,  quantum  scio,  dubium  adliuc  relinquitur.  Verus  ejus  aucior 
visus  esi  Martiaiiaeo  ValalYidusStraboFuldensis;  ita  lamen,  ut  quae  iiumanta  sunt  toto  contextuora  ionis 


Kl  S.  DIERONYMI  OPERUM  MANTISSA.  5:2 

victt  ei  supplanlavit  :  ita  el  nos  debemua  supplan-  A  sic  unu?qtiisque  sanatus  csl,  si  inspcxcril  Christum 


Ure  fratrein  noslrum  diabolum,  treis  vicibus,  in 
cogitaiiotic,  in  verbo,  et  in  opere.  Ideo  frater  uo- 
sierest,  quia  Deus  ipsuin  creavii,  qui  «i  nos,  untiin 
patrem  habemus  Deum ,  et  bomiin  illiiiii  creavii, 
sed  per  stitim  vilium  superbiendo  se  privavll.  Qwa- 
tuor  cvang«lisl:e  signifioanl,  Mnllb&us  facicm  hotni- 
nis,  Luoas  viluli,  Marctis  leonis,  Joannes  aquifce  ; 
Doininus  Jestis  Christus  totiim  implcvit,  bomo  ua- 
sceudo,  \ itultis  iiiimolando,  leo  surgeudo.  aquila 
iscendendo.  Itota  in  rota,  lege  iu  legein,  veius  in 
novtim.  Cur  quatuor  evangelista?  nou  per  quatuor 
apostolos  scrihunlur,  nisi  per  duos  discipulos,  et 
duos  apostolos,  quia  lilii  Jacob  de  duabus  liberis, 
et  duabus  ancillis  nati  sunt.  Maitliaeus  tucl,  M»rcus 
lac,  Lucas  olcum,  Joanncs  vinum. 

IN  EVANGCLIUMSFXUNDUM  MATTIliEUSI. 

(Cap,  I.  —  Vers.  1).  t  Libcr  gencralioiis  Jesu 
Christi  libi  Daviil  filii  Abrahse.  i  Ideo  duos  patres 
nomiuat,  quia  de  David  dicilur  :  De  fructu  ventris 
tui  ponam  super  tedem  meam  (Ptal.  cxxxi,  H).  De 
Abraham  dicilur  :  In  semine  luo  benedicentur  omnet 
gentes  (Gen,  xxn,  18).  ldeo  David  nnte  Abraham 
scribitur,  quia  propiuquior  est  Christo  de  libro 
stirpe  nascendo. 

(Vers.  46).  «  Jacob  genuil  Joscph,  i  secumlum 
rreationem  dixit  :  Lucas  secundum  legem  dixii,  ut 
filius  lleli  esscl.  ldeo  mulieres  iu  genealogia  Christi 
tunl,  quia  ipsae  ad  vitam  irternam  veniunt  ut  viri  : 
el  ideo  peccalorcs  in  gencalogia  Chrisli  iiominan- 
lur,  quia  ipse  diiit  :  Non  veni  vocare  juslos,  sed 
peccaioret  (Matth.  ix,  13).  Lucas  de  Christo  ab 
Adam  dicens,  osiendit  quod  per  Cbristi  genus  Adse 
sttlvilur  a  pcccato,  sive  quod  dc  Christo  exeunl,  qui 
revertuntur  ad  Pairem.  Figura  xlii  virorum  in  gc- 
nealogia  Cliristi,  hoc  est,  xlii  mansiones  filiis  hrael 
ab';Egyplo,  usque  ad  lcrram  repromissionis,  id 
csl,  de  mundo  ad  coclum  :  quod  significat  per  terna 
geitera  ad  Cbrislum,  pcr  (idem,  spem,  et  cbarita- 
tcm.  Quid  per  xiv,  nisi  per  x  verba  legis,  et  per 
quuliior  virtutes  :  priina  prudentia,  scrvire  Deo, 
uon  idolis  :    secunda  lcmperantia,  non  coucupi- 


in  capul  virgae,  id  csi,  in  crucem.  Quatuor  rolae, 
qualuor  cvangelistas  significant  :  sic  fugit  diabotus 
Evaiigelium,  qunndo  sonal  in  coelum. 

(Vers.  18.)  Christi  auiem  generatio  tic  eral.  Id 
est,  secundum  caiuem,  dixeruni.  Ideo  <.bris4  diei* 
tur,  ut  ab  ipso  derivaiivo  vocabulo  Chrislani  vo- 
cenlur  :  p«  r  ctymo!ogiam  ilcrum  Christus,  id  esl, 
unciut,  quia  per  ipsum  post  lavacrum  chrismae 
unctionem  perc**pimus.  Sic  eral  per  actcmilaiem. 
Sonat  Mar<a,  tlella  marit  ;  quia  stella  dulcis  e*K 
mnre  amarum  cu  l;  sic  Maria,  in  mari  mundi  fu  i 
inler  pcccatores  velul  slclla  maris  :  quia  ut  mors 
est,  stella  viros  ad  portum  adducil,  si  sequamur 
illam  :  sic  Maiia  in  mundo  ubi  natus  est  Christtis 
6  qui  omnes  ad  vitain  ducit,  si  scquanlur  illum. 
Desponsata  mater  ejut%  id  est,  pro  quatuor  causis, 
ut  nou  l.ipidarclur  ut  :idu!ter;i,  et  ut  in  fugnn  ha- 
beret  solatium,  ei  gcuealogia  Chnsti  per  Joseph, 
ut  partus  celarelur  diabolo.  Amcqnam  convenirent, 
id  est,  atitcquam  fuisseiil  in  qua  babilalioue  *  : 
inventa  ett  ab  Joseph  in  utero  :  uon  in  vulva,  ul— 
inulier,  sed  ul  \irgo,  habens  de  Spiritu  sancto,  idJ 
esi,  factus  cx  Spiritu  Spiritus,  sicut  ipse  facit  po — 
mu;n  super  lignuin,  el  Evam  de  osse  Ad;e. 

(Vers.  19-24.)  Joteph  uutem  vir  ejus;  idco  vin 
ejus  dicilur,  ct  ideo  justut,  ue  alii  humanilatis  con— 
junclioncm  suspicaveriut.  <  Noluit  cam  traducere ;  b 
id  est,  iu  judicio,  ne  iegem  transissel :  quia  scieba  -i 
virginem,  ul   diabolum  p:\rtus  ejus   lateret.  ttm  - 


JS 


autem  eo   cogitante,  id  esi,  dimittere,  an  tenere  co 


K  I 

* 

gitabat.  llaec  prophetia  impletur,  Adjutor  in  oppoum  «r- 
tunitniibut,  in  Iributalione  (PsaL  ix,  10).  Ange'*^  Tw 
Domini  in  somnis  dixii.  Non  in  somno,  quia  saepii^  ^m 
illi  augeltis  in  somnis  venil.  ^on  seinel,  quia  nr  m  *\y 
sterium  Dei  uon  potest  cognoscere  semel :  Jose^  ~^**ph 
fili  Duvii,  id  esi,  propbetia  iinpleta  in  Joseph  p*-&  per 
David,  De  [ruclu  ventris  lui  (£*al.  cxxxi,  U),  eff  ^»etc. 
Noli  timere,  id  esl,  dilige,  et  gaude  conjugem,  vm^  uon 
nuptiaicin ;  neque  creationem  [Fort.  coilloner^  *-*m\ 
sed  cobabitatioiiem  :  tuam  dixit,  ut  ciedidissel  tzm  uos 
ab  alio,  sed  de  Spiritu  saucto  couceptum.  Pa*  m^ariet 
fitium,  id  cst,  ut  majus  gaudium  esset  iili  de  fi  mm.Glio, 
sicut  inter  bomiucs  mos  est.  Et  vocabis  nomen  ei  —m,JKt. 


scere  :  tcrlia  justitia,  non  adulterare  :  quarta  lor-  D  Itein  ad  Ixtitiam  ejus  essct.  Jesum,  ac  dixisset  — 


tiludo,  dimittere,  nou  oceie'ere.  Per  qu.ttuor  fuit 
perditio  mtiutli,  per  virum,  per  mulierem,  per  li- 
gutim,  per  serpenieiu,  et  per  quatuor  reslauratur, 
pcr  Chri>lum,  per  Mariam,  per  t  rucein,  per  virom 
Juseph.  Serpens  ijui  ftiit  iu  lsrael  Christum  signi- 
ficavil  :  ipsa  de  aere  facta  cum  quaiuor  rotis  10- 
itindis  :  qui  eam  videbant  sanabanlur.  ttt  elevavit 
illum  in  caput  virgae,  ut  toti  videreul  eam,  ct  fu- 
gissent  auimalia  deserli,   prae    timore  rolarum,  et 

1  Addideml,  ut  per  credere  est,  Antiquarius  ad 

marginein,    deletum    est  verbum    unum,  forte  vero 

umarum  :  t\ux  veiba  poslmoduui  imrusa  in  textum, 

Martianaius    retiuuil,    saiisque  habuil    pareiithesi 

includcrc.  y<>s  cjusmodi   aiia   baud  pauca  iufciius 


vatorem     ':    Salvutn  faciet  populum   suum;  nog 

dixit  omnes,  nisi   qui   creduul   iu  eum,  a  pect       a/it 
eorum ;  id  csi,   quod   non  potuit  alius  medicus       f*~ 
ccre.  Hoc  aulcm  totum  factum  est,  id  est,  quod   a//- 
gt-ius  dixit  :  ut    adimpleretur  quod  dicium   esf  ma 
DominOfid  est,  per  propbelam  Isaiain  de  Cbrisio^__% 
bic  ad  litleraiu  lantuiu.  Ecce  virgoin  uUro  kabtkn^  ^v 
et  vocabit  nomen  ejus  Emmanuel ;  ideo  boc  nomcn    ^ 
iiiterp:elalum    [Fort.    iuiiilcrpreiatu.il]    est,    qo'n       ^ 

castigamus. 

1  Forlassc  iniqua  pro  in  qna,  quod  senso  cartL 
olun  hcripiuin  est. 

'  Nullosensu  pro  dixisset,  legit  Martianvus  dne- 
bus  veibis  dizil  et.  Leviota  alia  taciii  cuieudauius. 


sV 


5:3  RXPiismo  iv  ev 

iii  ulraque  nngua  excelsum  dicilur  nobiscum  Dcus, 
id  esi,  Deus  el  homo,  iu  una  fide  sit.  Fecit  sicut 
pracepit  ei  nngelui :  oslendii  quod  ipse  visiouem 
Domini  nieruil  videre,  qui  fecil  sinit  ei  prru- 
ccpit. 

(Vers.  25.)  Et  non  cognoscebat  eam%  donec  pepc- 
rit  filium  suum.  Donec  pro  uunquam  dicitur  '.  Pii- 
mogenitus  in  lege  dicilur,  qui  prius  aperuit  vulv.un. 
Nou  quem  sequuntur  fiiii,  sed  qui  prius  nascilur. 
Cliristus  pro  trihus  dicitur  primogenilus,  iu  re»ur- 
rectione  a  morluis,  et  a  Maria,  el  a  trealuiis. 

(Cap.  XI.  —  Vers.  i.)  Cum  etgo  natus  cstct 
Jcsus,  tres  confirmai  causas,  locum,  tempus,  per- 
sonam ,  in  Bethlehem  :  apfum  fuit,  qnia  *  dowus 
panis  interprclatur,  ut  ibi  panis  vivus  coeleslis  na- 
srerelur.  Juda  est  respice  Ueiblchein  genlium.  Iit 
.  diebus  Herodis  regis,  id  est,  referl  reges  et  duces 
Judara,  ut  dictum  esl  :  Non  deficiet  princeps  de 
Juda,  nec  dux  de  (emoribus  ejus,  donec  veniat  cui 
repromissum  est9  ipse  erit  exspectatio  genlium  (Gen. 
il  x,  10).  Ideo  dixit  Ilerodein  regein  coritra  Judxos, 
t]uia  ipsl  dixerunt  ad  crucem,  Non  habemus  regem 
ttisi  Ceesarem  (Joan.  xix,  15).  Ecce  magi  ab  Oriente 
veuinnt  :  duiu  Oriens  esl  qui  quxritur,  ijeo  ob 
Oricnie  inJicaiur;  ipse  ad  semeiipsura  nos  ducit. 
Iii  Jcro&olyma  veuerunt,  quia  de  Sion  exibit  lex, 
et  vcrbum  Domini  de  Jerusalem  (tsa.  n,  5). 

(Vers.  2,  5.)  Dicenles,  Ubi  est  qui  nalus  est  rex 
Judaoium?  Id  est,  rex  confessionum.  Adduul  cuu- 
.  sam  iuquireiitibtis,  Quis  dixil  vobis  ?  Vidimusenim 
ilellam  ejus  in  Oriente .  stella  muta,  sed  lucida, 
lux  ducit  aii  verbum.  Iiein  slellam  ejus,  etuoii  coeli 
el  terrx,  uecnon  coruiu  fuit,  sed  Filii  Dei.  Ncc  fuil 
postea  ucc  aniea  similis  Cliristo  iu  carne,  ideo 
stella  illos,  ui  coelestis  cculcsles  ad  ccslcslem  du- 
xisset  :  ei  ideo  iion  alia  crealura,  sed  mula,  ut 
mutus  muta  ad  iiuiluni  duxisset.  Muiicranl,  qui 
idolis  adorabani.  llerodes  rex  turbatus  est,  id  est, 
per  invidiam  ne  se  suosque  lilios  superasset :  sivc 
liuioeruiu  omnes,  ne  nou  iliis  beue  e*set  3.  Ilex 
justus  dura  apud  regem  iniquiiin  fuerit,  ul  uon 
lani  fiuut  cliari  apud  alium  rcgem  socii  rcgis  :  vcl 
jdeo  turbati  suut  ut  rcgi  placuisscut.  lieiu  ad  iil- 
teram,  turbatio  Gt  malis  oslensio  bona,  et  malus 
oculus  solis  ortu  turbalur. 

(Vers.  4-7.)  Et  congrcgans  omues  principes  sacer- 

dotum  et  scribaspupuli ;  id  e>i,  sperans,  ul  cum  adve- 

uissenl,  vel  consilium  recepisset,  utDeus,  Interrogu 

patrein  tuumt  et  annuntiabit  tibi;  majores  tuost  et  di- 

c*tnt  tibi  (Deul.  xxxti,  7j,  patres  principes  seniorum 

«?t  scribas.  Ubi  Uirislus  nasceretur.  Non  dixil,  Ubi 

1  Perperam  Marlianttiis  donec  pronum  qua:;:  di- 
**ilur,  subjuncio  etiaui  glussem.ite,  fortepriusquam  : 
tfttaoruui  isiud  induxiuius,  illud  veraj  icitioui  pro 
****nquam  resliiumius. 

*  Qui  pro  quiat  ct  ubi  legebalur  pro  ibi.  Sed  ni-c 
**al)sequeiis  coutcxlus  meiidis  carei,  quoruui  nnili.i 
^vtsiulimus,  iiiaxiiuu  iuierpuiiciioMS  vitia. 

*  Lcgcbalur  nec  non  ilits  bcne  es*c9  Ilcx,  vU\9 
^^•jusiuodi  alia  iiilcrius,   nu.e   tcrtio   qu-  q  e  \cr_u 

Patrol.  XXX. 


iXGEL.  MAHiLEUS.  Ib 

\  vaivs  est,  ubi  csi?  At  itli  dixerunt  iu  Bclhlehem 
Judcc%  verbis  dicunl,  quod  factis  ncgant,  ca?ci 
palpant  ut  Isaac  Jacob  :  dnm  ire  negigunl,  quem 
adorando  monstrant.  Trcs  magi,  tres  ftlios  Noe, 
cum  tribtis  inuneribus,  Trinitaiein  adorare  signili- 
cant.  Tunc  Uerodes,  clam  vocaiis,  hic  defecit  histo- 
ria,  dum  secrcii  indicat  tcmpus  stellx,  propter  hoc 
distaut  opiniones,  quando  n.agi  vencrunt.  Nau1 
post  annum  uuiim  aut  duos,  al.i  dicunl  ;  nou  iu 
Dctlilehem,  sed  in  yE^ypi».  iuvcuiunt  cuni ;  el  ?>» 
in  duoilccim  dits,  quoaio  !o  dc  ioiiga  lerra  Per.^u' 
▼cl  Evilne,  AraMa»  vel  Cedar  in  xu  dies  vcnirc  po* 
luerniii?  Scd  potest  id  faccrc  Dcus  cujus  vcrb  ♦ 
saxa  volant,  montes  movcbunt,  cui  natura  csi 
lieri  qtiod  jubct.  Diligenter  tamen  didicil  ab  eis  tetn- 

B  pus  stellce%  i<l  est,  ul  scircl  K  iu  quo  icmpore  :  foi  t  > 
pulavit  quod  ab  ipso  nalus  esset  filius,  vel  de  suo 
genere. 

(Vers.  9,  10.)  Qui  cum  audisseut  regemf  abierunt* 
Quaudo  ad  Christum  qujereuduin  miiiit,  audiendus 
est :  et  quando  ad  se  reverli  jubct»  contemnendus 
est.  Cum  enim  Salvalorem  in  alturo  ducerct,  rcuuit, 
ipse  non  rcnuit :  dum  fero  deorsum  diinittil  et  se 
adorare  jubet,  recusavit  lcg.iliter,  Dominum  Deum 
tuum  adorabis  (Uatth.  iv,  10),  et  reliqua.  Sic  iiii 
cxeunlcs  exire  sciuut,  redire  nesciunt.  Et  ecce  stella, 
quam  viderani,  el  rcliqua.  Diibium  (it  uhi  sc  abscon* 
dit,  quando  isii  abicrunt.  Aliquid  humani  consiiii ; 
quia  Doiuiuusabscondit  a  rordibus  noslris,  utetiam 

#,  iuquiratur.  Slella,  fldes,  un  lex  ?  Compunctio  qiut 
nos  ducit  ad  Christum,  antecedebal  eos,  quando 
venerunt  ad  Chrisium,  stella  eos  perduxil :  nattt 
ad  llerodcm  stella  eos  non  duxil.  Ilerudes  iliabo- 
luin  signilicabat,  quia  qui  esiet  de  diaboli  suggc- 
slionc,  ad  Christum  cum  fldci  stella  vadit.  Videntes 
siellam  gavisi  suni,  ct  rcli^jua,  quia  inos  cst  omni  • 
bus,  perditione  inventa  5,  gaudcreejus.ldco  osten- 
dil,  et  excclsiorcm  pueruin,  quain  suaui  inatiem. 
(Vers.  II.)  Et  intrantes  domum$  et  reliqua  :  uirum 
domum  an  divcrsoriuni  ?  Et  procidenles  adoraverum 
eum,  ante  slellaui  adorabant :  cessavit  creatura, 
dutn  creator  ndoratur.  Et  apertis  thesauris  suis,  cl 
reliqua  :  aurum  regi,  thus  Deo,  uiyrra  scpulcrum. 
Utrum   unus  aurum,   alius  thus,    tenius  ii>yrram 

D  obtulit :  nonj  scilur  :  an  uiiiisquisqiie  tria  obiul  t 
dona,  uperle  non  dicitur,  scd  utrumque  in  ugur.i. 
iNon  discordaul,  quia  tres  lideles  tiuiiiu  suin,  ei  in 
uuuin  essent  trcs  fruclus,  tricesimus,  qua  Irayc- 
simus,  cenlcsimus :  tricesiiniis  iu  flde  Triuitatis, 
quadragesimus  in  perfeclione  acluaiis  vita%,  centc- 
simus  aclernae  vitaeconlemplatioue.Unusqui^que  tna 

occtirrunt. 

*  Anlea  ut  scissent.  Paulo  post  supple   Di.tlwlus. 
aut  quid  siiuiie,  ubi  dicitur.  cum  enim  Salcatorem  in 
oltum,  etc,  qiitm  Hguifican  iiuiiiiuc  llerodo,,  au 
cior  notat. 

•  Scripscrit,  utiii  perquam  barlan»,  nuclor /><''•  .« 
lione  inventa.  S:;pra  atqiie  infr.»  inulia  i:a->ti^.»titui , 
qu;e  coiini  eiuoi:«re  non  \ac:*t. 

\% 


555  S.  UlERONYMl  OPEItUM  MAXTISSA.  5^6 

offen-bint,  per    aurum   conscientiam    piiram,   pcr  £  vuli  occisi   sunt.  Dcfuncti  sunt  enint,   ci  nli-.ju.i. 


ilr.is  oralionoin  redam,  pcr  myrram  mortificaiio- 
ncin  volunuiis/liem  tria  munera,  cogilaiio  sancla, 
vcriniin  bonum,  et  opus  perfectum.  Stella  sic  ap- 
panrl  latitum  in  ejus  naltvitale,  sirut  columba  in 
bapiisino.  Nam  stella  quando  anteccdebat  eos,  uon 
longe  a  terra. 

(Vers.  12.)  Et  responso  accepto  in  somnis,  ct 
reliqua.  IJco  in  ftomnis  oculo  clauso,  ut  Deum  invi- 
sibilem  ct  iiicomprehensibilem  adorarent,  cl  vigi- 
les  non  aperianlur  oculi  ad  creaturas,  seJ  ad 
creatorem.  Ne  redirent  ad  Rerodem,  id  est,  post 
poenitentiam  ad  diabolum.  Per  aliam  viam  reveni 
sunt  in  suam  regionem.  Regio  paradisus  est.  Illc 
per  aliam  viam  regreditur,  qui  totam  vflain  suam 
emendat,  et  de  pravilate  venil  ad  sanctiialem. 

(Vers.  13-15.)  Qui  cum  recessissent,  ecce  angelus 
Domini,  et  rcliqua.  Gabriel,  fortitudo  Dei  dicilur. 
Dignum  erat  ul  infirmitalem  humanitatis  forlitudo 
Dei  confurlaret.  Etaliter  :  quia  lunc  angclus  nobis 
appropinqnat,  cum  nos  recesserimus  ab  Herode 
tliabolo.  Fuge  in  ASgyptum  :  fuga  victoriam  oslen- 
dif,  sicut  Jcsu  Nave  quaudo  dixil,  Dividite  vos,  et 
ite  in  fugam  donec  cives  forat  exeant,  postea  conver- 
tite,  et  vincetis  eos  (Josue  vm,  4-7).  Gbristus  primus 
fugit,  donec  retro  diaboluin  vincit.  Sic  Joseph  in 
jEgypto  a  domina  sua  fugit  inclyla,  et  postmodtiiu 
ipse  super  iEgyplum  rex  fuit.  (Jsque  dum  dicam  tibi : 
bic  ostcndit  quod  uon  semper  fugiendum  est   dia- 


ldeo  synecdoche,  pars  pro   toto. 

(Vers.  25.)  Venil  in  civilatem  Xazareih,  id  «si, 
flos  mundiliw ;  aptum  fuit,  ibi  babitarc,  qui  dixit, 
Ego  sum  flos  campi  et  lilium  convallium  (Canl.  n,  1). 
Archelaus,  leo  investigans,  N.iz  napus  saoctus.  Surge, 
accipe  puerum  et  matrem  ejus.  Primo  surge  a  terra 
qui  terrena  rclinquis.  Et  pueramf  postca  matreni 
jubet  accipere.  Polius  Deum  amare,  poslea  proxi- 
mum.  Archelaus,  ba?resis,  qui  sc  pulant  esse  quoJ 
non  sunt,  et  caeci  sunt. 

(Gap.  III.  —  Vers.  1-4.)  In  diebus  illis.  Non  ad 
regem  Archelaum  dicendum,  scd  a  xv  anno  Tiberii 
Caesaris;  quia  in  ipso  anno  factum  esl  verbum 
Domini  super  Joannem,  nnte  Cbrislum,  vox  ante 
"  vei  btim,  lucerna  anle  solem,  flos  ante  fructuni. 
Pcenitentiam  agiie,ei  non  operamini,quia  opera  foras 
corpora  dicilur ;  agite  interiori  homini,  de  corde 
agatur.  Poenitentia  vera  est,  amissa  deflere,  et  pcs- 


nitenda  non  committere.  Appropinquavit  enim  re 

gnum  coelorum :  id  esi,  baptismum,  vel  EvangeliumH^ 
Cbrisli,  martyrium,  vel  £cclesia.  Vox  clamantis  irsr*m 
deserto  ',  Joannis  Cbristi  trinum  in  modtim  fil  cla —  - 
mor,  si  longe  est :  Longe  a  peccatoribus  $alus  (P«a/^B» 
cxviu,  155)  ;  secundo  ad  surdum,  Sicut  aspis  surd*.  V 
(Psai.  lvii,  5),  et  reliqua  :  terlio  indignatur,  !•»  M 
esUindignalus  est  furor  tuus  (PsaL  lxxui,  1).  /n  demsm' 
serto,  id  est,  sine  lcge,  sinc  rege,  sine  sacerdote,  v<»  ~ 
prophetiaerantJudaei.  (Jlquiamautamicoconjung«c3K 
bolum,  ut  Paulns  apostoius  ait  (Imo,  Jac.  iv,  7)  :  conjugere  sponsam  :  sic  Joannes  Ecclesiam  ChrisL 
n    .  ...  ^ft-i.     ..   r    ..        ...i..._    M i  :„      conjunxii.  Ideo  amictis  sponsi  dicilur.  Joannes  haL 


Resistite  diabolo,  et  fugiel  a  vobis.  Nociem  liic 
ostendit  quod  secessit  lilterae  lenebrse  Legis  apud 
Judxos  posl  Ghristum  usque  bodie.  Vsque  ad  mor- 
tem  llerodls  :  exspeclat  *,  id  est,  tres  aunos  :  gen- 
liles  signiuYai  Trinitatein  credituros.  Et  nou  per- 
venit  usque  ad  mortein.  Herodes  indicat  Judaeos, 
qui  ad  Christuin  vcuiuni  post  mortem  litlerae  Lcgis. 
Ex  /Egypto  vocavi  filium  mcum,  primi  Moyses  el 
Aaron  provocant  Cbrislum. 

(Vers.  16-20.)  Tunc  Herodes  videns,  quod  illusus 
sila  magis.  Ilic  propbetia  impletur,  Draco  istequem 
(ormasti  ad  illudendumeis.  Et  mitlit  et  occidil  omnes 
paerus,  ut  rcgcm  natum  invenirel:  bic  plus  illudi- 
tur,  quos  exsiiuclos  putavil,  vivos  iu  paradisum 
misit.  A  bimatu  et  in[ra9  id  est,  ab  anno  praeterilo  D 
«t  seqtieuli,  qtiia  infantiae  nomen  annoruiu  duortun. 
Vox  in  liama,  et  reliqua.  Hachel  iuterpretatur  ovis 
videns  Deum :  Rama  excelsus.  Rachel,  Ecclesia, 
qua?  plorat  iu  valle  lacrymarum,  quos  perdidit,  qui 
aiue  peccaverunl,  de  quibus  nou  vult  consolari , 
quia  non  sunl  Cliristiani.  Racbcl  mater  fuit  B  nja- 
miu,  sive  quia  ibi  mortua  est  et  sepnlla,  ubi  par- 


bat  vestem  de  pilis  camelorum,  ipse  in  jcjunio  natt 
t*t,  et  habebat  vcstitum  et  cibum  jejunii ;  aptum  fui    m, 
duin  poeniieniiani  docuit,  ut  prius    in  se  implere»  Z, 
ut  omnis  qui  verbum  praedicat,  excmpio  coiifirmec» 
Veslitum  Joannis  de  camelotis,  signilicat  Ecclesiaw/ 
gentiiim,  vel  divitias  eorum,  qtios  Christus  colleg//, 
et  (it  Ecclei ia.   Zona,  id  est,  mortificalio  vitiorum: 
circa  lumbos,  id  est,   quia  ibi  e&l  fornicatio  viri  et 
muliei  um  in  urobilico.  Escam  ejus  locustce,  miser 
rimae  aves  sunt,  ostcuduiil  Jud&os,    qui  suni  litle- 
rain  legis  uti  Jocustae  ;  mel  silvestre,  siguificat  dulces 
sermones  Dei,  vtl  Judaeos  qui  susceperunl  diilcem 
praedicationem,  el  venerunt  ad  Christum. 

(Vers.  5.)  Tunc  exibat  ad  eum  Hierosolyma,  et 
reliqtia.  Id  csl,  Judx  teira,pro  habilatoiibus  dicitur. 
Jcrosolyma,  tisio  pacist  indicat  pacificos,  qoi  a.l 
Ghrislum  veniunt  per  confessionem.  Jordaiiis,  id 
esl,  descensio,  significat  dcscendcutes  in  humiliute 
adGbrislum. 

(Vers.  6.)  Et  baptizabanlur  in  Jordane.  Ostendit 
quia  per  desceusionem  humiles  venerunt  ad  bapii- 


1  Rcsiiluiinus  ulcumjoe  seiisum,  quo  peuitus 
Mailianaii  cddio  carebal ;  t  ISoclem  lnc  osiendii 
qtiod  secnssil  litleraj  tencbrac  icgis.  Apud  Judx*os 
post  Clirislum  usquehodie,  usque  ad  morleio  llero- 
dis  exspecias,  i  elc.  in  sequeiitijhus  leviora  alia 
pene  innuiiicra  ra>tiganlur. 

3  Aiqne   bxc    miruiii,    qnatn   dopr.ivala   crant. 


c  In  deserlo  Joaniiis  Christi  trinum  modum  fit 
clamor  ....  sccmida  a  surduoo,  si  cuin  aspis  sur- 
da,i  ctc.  mox,  t  erant  Judan,  et  qui  atnore  atuico,  i 
ctc,  ul  uihil  de  aliis  interpnnciionis  vitiis  atque 
orlhographia:  dicam,  et  quae  coulexliiin  oiuneui 
per\ertebat,  ct  sensum,  nmla  verboruin  Scripturx, 
quaj  exponouiur,  dislinclio. 


KXPOMTIO  IV  EVANGBL.  MATTII,EUS.  5f4 

Confiienles  peccata  sua  ;  ostcndit  quod  opor-  A  stitiam,  el  rcliqua,  id  esl,  legem  natura?,  vel  legen» 


fiteri  peecala,  anlequam  a<l  commuiiionem 
Pharisai,  iil  esl,  divisi,  vcl  Sarabatae  vo 
,  Saducaei,  juttificati  apud  semciipsos. 
8.  7,  8.)  Et  dixit  eis,  Progenies  tiperarum. 
enenum  in  lingua  tanlutn  est ;  nam  patrici- 
,  matricidas  vipens  pharisaei,  el  saducxi 
nt  qui  matrem  suam  synagognm,  el  patres 
beus  occidcrunl.  Quis  demonstravit  vobii, 
|M :  id  esl,  quis,  non  pro  possibilitale,  sed 
licullate,  dum  dicilur,  facite  frucius  bonost 
deponite  omnc  vilium  ;  vel  facite  fructum 
i  pcenitentice,  id  esl,  qui  liabet  duas  lunicas, 
i  babenti :  qui  facit   illicite,  ab  illicitis  abs- 


8.  9.)  Potesi  Dtui  a  iapidibus  istis,  et  reliqua. 
s  eraut,  quia  lapides  colebant,  scd  plures 
1  Cbristi  fldem  veuerunt.  Id  esl,  lapides  si- 
,  quia  pr>vi  ct  duri  et  frigidi  in  flde  suut. 
i  posila  est9  id  esi,  Evangclium,  ad  radicem 
m9  id  esi,  Judxis.  Securis  ex  fcrro  ei  ligno 
t :  sic  Christus  ex  divinitatc  et  humanitaie  : 
i,  cogitationes  :  arborum,  pcccatorum  ;  vel 
i  filii,  arborum,  parcnlum. 
1. 10.)  Omnis  arborf  qui  non  faeit  fructum 
,  excidelur  :  iri  est,  dividclur  ab  Ecclesia. 
m  mittctur,  id  cst,  in  die  jndicii.  Fortior 
:  id  Cft,  non  solum  de  Joaune,  sed  de  omni- 
riior  esl   Christus  :    ideo  forlior,   quia  in 

sancto  et    in    ignc   baplizal.    Calciamenta  „ 
9  ideo  iioii  possum   incarnationeiri  ejiu  ple- 
larrarc. 

I.  11,  12.)  Ipse  vos  baplizabit  igne :  id  csl, 
cio,  vel  in  Spirilu  sanctoel  igne.  Cujus  venli- 
,  el  reliqna,  id  est,  justum  judicium  ;  in 
id  est,  iu  potesialc  sua  ;  area,   id  est,  mun- 

Eeclesia  :  lriiicumf  id  cst,  sanctum  :  in  hor- 
u  regna  coclorum  :  palex,  peccatorcs,  quia 
svis  est,  et  porlalur  a  vento,  ct  ignis  coin- 
sic  peccatores  ipsi  cuslodiunt  ignem,  quia 
icit  ignis,  uisi  deliciant  ligna. 
\.  13-17.)  Tunc  venit  Jesus  ad  Gatilccam,  ut 
retur,  et  rciiqua.  Clirislus  ad  Joanncm  venit, 
tponsa  osculatur  sponsuin,  quia  Joaunis  per 


litlera?,  quia  mos  fuit  in  eis  scniores  honorare. 
Baptismum  Christi.  Ut  non  differrent  baptismum  * 
Joannis  de  baptismo  Christi.  Quia  aqua  lavat  ci 
cxstinguit ;  idco  per  aquas  baptismum  f  iil :  itn 
Joannes  lavat  ct  cxstingnit  peccalura,  vivificat  et 
satiat a :  ila  baptismus  mari.  Et  quia  duobus  sub- 
stanliis  baptitantur  ,  id  esl,  aqua  et  vox  saccrdo- 
lis,  visibilein  et  invisibileui,  corpus  et  aniiuaiii. 
Asctndit  dt  aquaf  signiticai,  postea  ascendcre  pcr 
bona  opera,  et  gradu  humiliiatis  descendere  :  quia 
Jordanis  descensio  dicitur.  Ecce  aperti  sunt  cceli,  u\ 
est,  baptismum  ostendit:  coelum  apertnm  est  tml- 
Cuique  poit  culpam  Adas.  Et  didit  ipiritum  dt- 
scendenttm  sicut  columbam :  ostendit  quod  in 
forma  columbae  tautum,  qnia  abaere  spiritus  corpirt 
acccpit :  similitudo  columba  ad  hoc  faeta  est,  nam 
antea  non  fuit.  Ideo  in  colniuba  venit  spiritus  in 
Christnm,  quia  avis  mitis  e»i :  ita  Christus  mil  s 
sine  maeula.  Nam  aliter  seplem  figuras  hahet  co- 
lumba,  sepiiforiiiis  Spiritns  signiflcatur;  et  ideo  pe> 
columbain  venit  spirilus  in  Christo,  sicut  stella  quas 
nec  antea  fuii,  nec  posiea.  Vel  ideo  quia  fllius  ln 
corpore,  quia  sicut  non  poiuissent  homincs  pncs-n- 
liam  Filii  Dei  snstinere  sinc  corpore  :  iia  necspiri- 
tum  sine  columbae  spccic  Sustintiissciil.  Cur  super 
apostolos  in  igne,  et  Christo  in  columba.  ad  liite- 
ram  diccndum  ostendunl.  Et  vox  de  ctetis,  hic  Tri- 
nitas  comparatur.  Vox  Patris  Filinm  dieit,  spiritu* 
pcr  columbam.  Hie  est  Filius  metti,  et  rcliqua  :  qiii.i 
prius  fiiius  Adam  displicuii,  in  Christo  autem  cont- 
placuil. 

(Cap.  IV.—  Vers.I,  2)  Tune  Jesui  ductuieit,  Id 
cst,  a  Spirilu  sancto  ductus  in  deserto  post  bapti- 
smum  :  ostcndunt  quod  pcr  jejunium  el  Oratiouem 
▼incitur  diabolus.  Debemus  et  nos  in  desenum 
duci  a  vitlis,  utvincamus  ipsa.  Lt  tentaretur  a  itim . 
bolo,  id  est,  ut  diabolum  vincerct.  Quadraginta 
diebui  et  quadragiuta  noctibui,  ne  hxretici  dicc  • 
rcnt,  quod  nocte  niandiuassel.  xl  signuin  qmid 
Moyses  jejuuavit  in  monie,  et  xl  blias  :  et  fuit  cum 
discipulis  suis  quadragiula  dicluis  post  resurrc 
clionem  :  ct  xl  dierum  diluviuin,  quia  per  basc 
peccattlm  Adae  delere  debuit.  Poitea  esuriit,  iudicat 


im  sponsuscst.  iiic  dicii,  o«cu/e/ur  meoscuto  D  verum  hominem,  ut  iliabolusfallcrelejus  nativitato 


[Cant.  i,  1):  vel  idco  Chrislus  a  Joai.ne 
lur,  ul  servus  non  se  cxcusct  suo  Domino 
ri,  vel  Doiniuus  non  dedignetur  a  scrvo  suo 
ri.    Ego  a    te  debeo   baptixari.    Per  istam 

Joamies  cognovit  Chrislum  inler  mulios, 
rdauis  fugit  iilum,  etmontes  cxsultaverunt  : 
?atura  crc.uorem  aguovit ;  et  ideo  ad  Joau- 
nit,  ul  mundarcl  aquas,  ct  ut  Spiritu  sanclo 
traretur.  Quatuor  causas.  Sine  morfo,  u\  est, 
bapiiiati  esseiit  ambo,  id  esl,  ab  undis 
s,  vel  inariyrio,  ad  tc  pcrvenit.   Omnem  ju- 

ise  verbuin  aliquod,  ut  alius  peifcctiisqne 
ss,  perspicuum  est.  Sic  paulo  posi,  ubi  «ti- 
tptismus  mari :  quem  cx    ingenio  locuui  re- 


(Vers.%5.)  Accedem  tentator,  id  est,  lanquam  piscis 
lenlai  hamtim,  et  vincitur  :  ut  qui  primum  homi- 
nem  pcr  gulam  vicii,  a  secundo  per  absiineniu.n 
vincatur.  Si  plius  Dei  est  did  ut  lupidcs,  ei  tclh)ii.i : 
per  etyn.ologiam,  panis  a  pasccmlo,  irt  vidcret  sf  dc 
pelra  poiuissel  hoc  facere  :  vel  quia  mystice  diaboli 
cibns,  homiiieslapidei  et  duri  iu  peccaio  ;  sed  ille, 
qui  dc  aqua  vinum,  et  de  petra  irquain  |n*oduxit, 
poluil  hoc  si  voluissct. 

(Vers.  l9  5i)  Nonin  solo  pane  rivit  twn'6  :  Cl  re" 
liqua,  id  est,  uou  vixissei  \urua9  si  ir»n  Virhiis.sCl 

figere  non  Hbcl. 

*  Corrtipius  loctis  scnsusqiii*  eM  ;  «od  (jm.t  tuld 
emendare,  iion  est  in  promylu,  ^xvwaww  w«tt\*»f\. 


5*9  S.  HIBKONYHI  OPRRUM  MANTISSA.  CGO 

Dcus,  et   jam  panemmanducasset,  cl  si  non  mandu-  A      (Vo:s.  i7>-!5.) In  finibus'Zahulon,  et  Xephthalim. 


<  asset  panem,  si  voluisspi,  vixissct,  sicut  Moyscs  ct 
Mlias,  xl  tticbtis.  Verbum  Deit  animae,  itl  est,  xlcrnam 
ti»am.  In  tancta  civitate,  i\  esl,  Jerusalem ;  super 
pinnam  templi,  id  est,  supcr  nittrum  arcae  tiiaeeritf, 
rlationcm  stgniflcanl :  non  est,  ut  a  capile  se  lenlare 
dimisil,  qui  per  ntcmbruma  Pilalo  crucifigi  permisit. 
lias  tres  tenlaliones  in  Adam  prius  diabolus  exi- 
yil  ;  per  gulatn  dixit,  gusta  (Gen.  m,  5);  per  va- 
nam  gloriain,  erilit  sicut  dii  (Ibid. ) ;  pcr  ava- 
ritiam,  scientes  bonum  et  malum  (Ibid.) ;  sed  per 
bas  lrcs  iterum  tentavit  Chiistum  :  gnla,  de  petra 
li  ri  panctn  :  pcr  vauam  gloriatn,  mitte  te  deorsum : 
per  avaritiam,  omnia  tibidabo.el  reliqua.  Sed  qui 
cum  inabyssum,vcrbopraedicationis,  ducil,  osleu- 


Zabulon.  habitatio  putchritudinis  dicitur  ;  Nephtlu- 
lim,  oblivio  dicilur.  Hic  ostendilquia  qui  obliviscitur 
peccala  sua,  ipse  in  pulchritudiue  iiabitat.  Trans 
Jordanem%  et  reliqua  ;  quia  pro  limore  geutium  po- 
pulorum,  isle  iu  nocte  matiebat  in  campo. 

(Yers.  1G.)  Vidit  tucem  magnam,  ttt  dicit  :  Lux 
ortaesteis,  quisedebant  intenebrls,  id  est,  ignor.m- 
tiae  peccalortnn,  lux  orta  est,  eis,  id  est,  Christus. 

(Yers.  17,  18.)  Poenitenliam  agile, 4d  est,  vinuiu 
in  vulnere  poniie ;  appropinquavit  enim  regnum 
caslorum,  id  est,  oKum  in  vulnus  :  consolalioiieiu 
dat,  quia  in  Yetcri  pecora  immolabant,  in  Novo 
unusquisque  Doniiuo  offerel.  Ambutabatt  oslsndit 
uoLis  iit  mundo  esse  praesenti,    transiendo,    nou 


dit  per  has  tres  vincere  diabolum.  Hic  ostendit  ve-  B  amando.  Juxta  mart,  mundana  carne,  mare  Ga- 

lilaeae,  ipse  csl  stagnum  Gencxareib,  iacus  salina- 
ruut,  ct  mare  Tiberiadis,  et  lacus  Ciuerel. 

(Vers.  19,  22.  )  Venit  posl  me  :  id  *st,  animas 
trahere  de  pelago  peccati  ad  iitliif  rcqniei  setern*, 
quia  mos  est  piscantibus  navem  et  reteni  in  mare 
habere  :  ita  aposloli  Ecclesiam,  Evangelia,  el 
mundum,  pisces ,  bomines  :  millenies  retias  in 
mare,  priedicatiotiem  in  mundutn.  llli,  reticris  reti- 
bus  etpatre,  secuti  sunt  eum.  Idem,  patre  diaboto: 
rciias  habitaliouis,  et  negotia  saeculi.  Petrus  ei 
Andrcas  rctias  miserunt  in  mare  :  ostendunt, 
qtiod  Dominus  elegit  alioa  cupienus,  rebus  mundi 
adhaerenlcs.  Jacobus  el  Joannes  retias  refecerunt, 
q  ut  miiterenleas  in  mare,  id  esl,  quod  eJegilalios 
cupieutes  adhaerere  rebus  tnundi.  Quis  pius  reii- 
quit  dc  his  quatuor  ?  Pclrus  el  Andreas  plus  re- 
liquerunt,  quia  propria  eorum  sunt,  nam  his  duo- 
bus  :  aliis  fuil  non  sua.  Faciam  vos.  Mufavil  affe- 
clum,  non  officium,  sed  his  qualuor,  baec  est  prima 
qtiadriga  :  nunc  bini  cl  bini  mittuiitur  inEccIesiam, 
siculiu  arcaNoe.  fiiui  ct  bina  auimalia,  qitatuor 
virtutcs  siguificant  :  juslttia,  prudcniia,  forlitudc, 
lctupcranlia.  Per  tres  vocaliones  vocali  sunt  po- 
puli  :  prima  per  Joannem,  ad  amicitiam,  Ecce  agnus 
Dei  ( Joan.  i,  29  )  ;  secunda,  ad  credul.talen», 
Joanne  dicenle,  Uoc  primum  signum  fecit  Jesus  tn 
Cana  Galila-a,    ut  crederent  in  eum  discipuli  ej  s 


rum  Detun  et  verum  hominem  :  homo  quem  tentat 
diabolus,  Deus  est,  cui  angeli  ministrabanl.  xl 
dies,  decima  sunt  anni,  ut  sicut  ab  otnnibus  rebus 
decimas  dare  debemus,  ita  et  dierum  vilae  nostrae 
Deo  decimas  darc  siudcamus* 

(Yers.  6,  7.)  Quoniam  angelis  iuii,  ct  reliqua  ; 
ul  vicissel  Cliristum  cxemplo  hoc,  siculChrislus 
ilium  cxemplo  suo  vicit  pcr  scripttiraui.  Scd  dia- 
bolus  nou  reclum  iiltiui  psalmum  de  Christo  in- 
tciligit  :  ait  illi  Jesus,  Non  tentabis  Dominum 
Dcum  tuum,  hic  dicit ;  dumegosuut  Lomiuus  Deus 
luus,  cur  me  ten.as? 

(Yers.  8-10.)  Et  ostendit  ei  oinnia  regna  mundi  : 
id  est,  anrum,  argentum.  Hac  omnia  tibi  dabo9  ct 
reliqua.  Vere  cadil,  qui  adorai  diabolttiu  ;  quictin* 
quetuonachus  piincipi  propicr  mcrccdcm  curave- 
rit,  se  diaboio  mancipatur.  Vade  retro,  id  cst, 
rcgnum  tuum  nunc,  v;l  in  judicio  in  infernum. 

(Vers.  10,1 1.J  Dominumtuumadorabis,  el  rcliqua. 
Psr  tria  exenipla  Dcuicronomii  quo  significaturEvan- 
geiiuin  *,  id  est,ilcratio  le0'is,  Douiiuus  diabolum  vi- 
cil :  itcm  signilicat,  id  csl,  leulalio  in  David  el  Goliat. 
v  lapides,  v  libri  Moysi  :  qui  de  uno  occidtl  diabo- 
lum,  idesl,  unum  iibrutn  ut  iapidcm.  Pcr  ui  ten- 
tationes,  id  est,  suggcsiio,  dcicciatio,  consensio  ; 
sed  Chrislum  pcr  soiam  suggesiiouem  tehlavit, 
quia  suggcslio  cx  diajjolo  fil. 

(Vcrs.  12.)   Cum   autem  audistel    Jesus,   quod 


Joannes  tradxtus  esset,  secessit  in  Galitaam  :  id  esl,  j)  Voan'  "'  n)  '>  llT,ia  *ocaiio  ad  apostolatum,    V«- 
a  Judajis,  abiitad  gcuies,  vei  relicia  synagoga  cum      nUe  Post  mc*  cl  r^»q"a- 


Lege  sua,  colJocavit  Ecciesiam  et  Evangelium. 
Galilaea,  volubilitas  dicitur  :  ad  cos  veuii  qut  de 
malo  ad  boiium  veniuut :  et  quia  prosanilaicpueliae 
venil,  et  mulicrem  in  vta  sanavil,  tignifical  tyna- 
gogam  cl  Eccicsiam.  Rciicta  civitaie  Galila^a, 
venil  iu  Cafaruaum  ;  villa  puiciicrrittia  (igiiral 
Ecclcsiara.  Nazarctb  flUs  dicitur,  quia  dc  /lore 
fructus  fit ;  Cafarnaum  villa  pinguedinis  :  iux  illu- 
iiiinat,  ei  pingucdo  sanguiuc  caict.  Oslcndil,  quod 
Cltrislus  a  flore  lillerx»  iegis  peivcnit  ad  fruclum 
pinguediuls  Evangelii  lucis,  id  csi,  scicntiae. 

1  Aniea  Deuteronomio,  qui  signiftcant  Evauycliun. 
Leviora  di^iujulaiuus. 


(Vcrs.  23.)  Circuibat  Jesus  tolam  Galilaam,  ct 
rcli«|tia.  Sicul  Ccdcon  vincebat  Pbilistinos,  iia 
Cbrislus  (laciiionia.  Docens,  id  cst,  ea  qux  b-gis 
crani  ;  prajdicaus,  id  esi,  Evaugcliiim.  Omnnu 
languorem,  id  csi,  nedicus  fuit  populi,  id  cst, 
lsracl  ;  languor  corpotis,  infinnit .s  a  .iu»a». 

(Vcrs.  2i.)  Et  abiit  opinio  ejus  in  lotam  Syriam: 
id  cst,  in  ounncs  genlcs.  Omues  male  habentes,  id 
cst,  niullis  pcccatis  iusaui  fueruni,  vcl  inala  fl.ie. 
El  quia  dannonia  habebunt :  id  esl,  in  anitua  idolis 
crcdiiur  :  tunaticos,   id  esl,   lunatici    puUibaut  de 

1  Vi:rba  in  fmibus  supcriorcm  proxime  scctioncm 
claudcbaut. 


*G3  S.  HIERONYMI  OPERUM  MANTfSSA.  J64 

^u>  :  c-t  iterum  :  0«  onmi   terfro   o/io&ot  rationem  A  qualtior  elemetitis  faclus  est.  .4urfisfi  <jwia  i/k/nni 


teddere  in  die  judicii  (Matlh.  xn,  56).  E:ce  non 
v*..i  soit.re  legin,  seri  augere  quod  velus  non 
tfixii. 

(V  rs.  18.)  Amtn  dico  vobis.  Amen,  id  est,  vere, 
khv%.  fideliter.  }ota  unum,  nomen  litterae,  quae  urio 
•lucto  fit  deca  !  liltera,  id  est,  decem  verba  Legis, 
apud  Gr*cos  litterae,  quod  nos  unurn  diximus. 
Vnus  apex,  unum  punctura,  ad  litteram ;  ad  sen- 
rutn  aulem,  mi  ima  mandala  L*gis.  bonec  omnia 
fiint,  quia  quae  lege  minima  fuerun*,  plena  mysleris 
fiunt;  iota  vetus  Lex,  apex  Nova. 

(Vers.  19,  20.)  Qui  enim  solverit  unum  de  man- 
datis  istis  minimis.  II  est,  qui  mullum  docci,  et 
minime  implet.    Pharisaei   cxcolantes  culicem,  et 


est  antiquis,  Non  mcechaberis,  id  esl.  non  nduhera- 
bis.  Qui  viderit  mulierem  ad  concupiscendum  eam. 
Duae  concupiscenti»  sunt,  prima,  quam  si  pos>ih'« 
Hlas  sequaiur  affeclus,  operis  non  sequitur ;  se- 
cunda  quae  consuinmatur,  si  possibilitas  suppetal : 
moechaius  in  corpore,  etin  corde  Gt. 

(Vers.  29,  50.)  Si  oculus  tuus  dexler  scandalizat 
te,  erue  eum,  et  projice  abs  te.  Id  esl,  princeps  vel 
doctor  tuus,  erue,  id  est,  separa  eum  a  te,  si  te  Dei 
servitio  prohibuerit;  unum  membrum  tutim,  id  est, 
melius  est  tihi  ut  princeps  pereat,  quam  cum  illo 
vadas  in  infernum.  Oculus,  id  est,  desiderium  tuum, 
qu:a  corpus  per  illum  in  gehennam  miltitur.  Dextra 
manus,  id  est,  minister,  aut  ira  tua  :  uandalizat  U9 


camelum  glulienles  :  id  est,  qui  aliis  minime  prae-  **  iil  est,  amanda  a  te  :  manus,  id  esl,  opus  ma'urn 
«lirat,  ct  sibi  majora  commrtiit.  Minimus  vocabitur      ahsciJe. 


t)n  regno  cctforum,  iri  rst,  i;i  E^clesia.  JSisi  abun- 
a*averit  justitia  vestra  plvs  quam  scribarum  et  phari- 
aworum  :  quia  illi  magaa  docebani ,  et  modicum 
fari.bant,  vel  qnia  alia  mandata  de  lege  repudia- 
r).vii;  quae  non  amabant,  non  dicebtnt,  et  quae 
atii^bint,  dcebani. 

(Vers.  21,  22.)  Audistis  quia  dicium  est  ant;quis% 
non  occides,  id  esl,  non  sol? ere  legem.  Qui  irascitur 
Qratri  suo  :  id  rsf,  ira  in  corde  sine  voce,  reus  erit 
iu  juriicio,  id  est,  in  die  judicii.  Rachu,  td  esi,  va~ 
cuus,  vel  inanis.  Fa/tje,  id  est,  sine  cenbro  :  reus 
eri'.  gehennce  igriis,  id  est,  gohenna  duplet  poeua, 
eo  qnori  animam  et  corpus  punit. 

(Yers.  25,  24.)  Si  offeres  munus  tuum  ad  altare, 
et  rrliqua  :  vade  reconciliari  fralri  tuo;  id  est,  mu- 
nus,  orationem,  oblatipnem  aut  teipsum  ad  com- 
munionem  offers  :  nunquam  ad  Eccles'am  venien- 
dum  est,  usquequo  fratri  non  reconciHaberis.  fte- 
linque  ibi  munus  tuum  :  quomodo  boc  impletum 
erii?  pariter  ambos  increpat,  si  est  in  propinquo, 
bne,  et  si  longe,  mente  tamen  debet  reconciliare, 
et  jam  qtiod  dicium  est,  cum  omnibus  bomrnibus 
parem  hahere. 

(\'ers. 25.)  Esto  conuntien*  adversario  luot  id  esr, 
Cvangeliuin  :  dum  es  in  via  cum  eo%  id  est,  in  ista 
yita ;  sive  adversario  tuo  diabolo,  ut  non  facias 
qtto.d  suggerit  tibi,  ne  Ubi  augpatur  poBiia  pro  luo 


(Vers.  54-57.)  Non  jurare:  id  est,  non  perjurare; 
non  jurare  omnino,  i  J  est,  iiunquam  jurare ;  neque 
per  cwlum,  quia  tedes  ett  Dei ;  tt'iter  est,  est;  nonf 
noii,  id  est,  verbum  dici  in  ore  e l  iu  corde  :  quod 
ampHus  esi  a  mah  esl,  iri  est,  ix  iudiguitate  iiliu% 
cui  iioii  cred  lur. 

(Vers.  58.)  Oculum  pro  oculo,  id  e  t,nen  ied-l«re 
inaltnn  pro  malo.  Si  quis  percusseril  te  in  dexteram 
maxillam,  iri  es',  si  h^reticus  percusseril  te  io 
dogma  malae  scriplurae,  praebe  illi  aliud  dogma  dt- 
vinaa  Srriptura?,  ad  vivendum.  Qui  vult  tunicam 
tuam  toUere,  id  es',  crim^n  quod  in  te  homioes 
r  sciunt  de  te,  dispoliare  :  Dimitte  et  palliumt  id  esl, 
criminis,  eu}us  solus  conscius  cs,  da  ei  confcssio-r 
nem.  Et  si  quis  te  angariaverit  miUe  pauus,  vade 
cum  illo  alia  mille,  id  est,  ut  exieris  corpore,  vade 
et  mente.  Qui  petit  a  ie  da  ei,  id  est,  qut  interrogat, 
dic  ei,  sive  pauperi  eleemosyuam. 

(Vers.  45-45.)  Dictum  est  antiquis,  biligcs  proxt- 
mum  tuumt  et  odio  habebis  inimicum  tuum.  Quo- 
inoJo  dixit,  non  solvere  legern,  recte  implet,  quia 
iu  vetere  dicit  de  diabolo,  iniuticum  odire  :  hic 
autem  de  utroque.  Treis  moJis  diligimus  inimicos : 
corde  qui  nos  corde  odit ;  opere  benefaeere  i!Ht  qui 
nos  opere  persequitur;  orare  verbo,  qtii  nos  verbo 
criiniuaut.  Calumnianlibus  vobist  id  est,  falsa  ac- 
cus?tio.  ST/  sifis  /!/it  Patris  veslri9  et  reliqua  ;  id  esl, 


feccUo.  Si  infaus  gladium  petil,  non  ei  porrign«,  D  quasi  aliquis  portasset  auruin,  argeutum  nobis;  el 


niide  se  pungat  :  et  sic  et  consemis.  Ne  forte  ad~ 
versarius  tradat  te  judici,  id  est,  ne  lex  Evangelii 
t  ariat  leChristo  judici  :  quia  non  consensisli  Evan- 
j^elio,  ministro,  id  est,  angeto,  qui  animas  in  poe- 
uam  mittit  in  carcerera,  id  est,  in  infernum. 

(Ve/s.  26-28.)  Non  exies  indef  id  est,  quia  de 
inferno  nemo  exit,  donec  novisshnum  quadrantetn 
reddat  :  donecf  pro  semper  accipitur.  QnaJrans  tst 
quarta  pars  nummi,  quae  pro  layationc  in  mercede 
dalur,  vei  pro  minimo  peccato  dicilur  :  quadran- 
tem  rcddere,  in  infernum  inilli,  vel  quia  homo  de 


si  maledixisset  nos,  et  percussisset,  dilexerimus 
eum,  ct  cum  iila  defecisaent,  et  nos  defecissemus  : 
ideo  non  deficiente  vita  promitlitur.  Qui  tolem 
suumy  et  reliqua  :  Et  pluit  super  juslot,  quia  in 
ulroque  lotus  inundus  continolur;  iu  sole,  arida 
calida,  in  pluvia,  humida  et  frigida ;  de  his  qua- 
luor  faclus  esl  inundus;  sic  nos  debemus  dare  iui- 
uiicis  nostris  cibum  et  potuni,  vestimenium  et 
verbum  dileclionis. 

(Vers.  46-48.)  Si  enim  diligitis  eos%  et  reliqua. 
Publicanus  dicitur,  quia  publice  peccat,  aul  qui 


1  Videlur  de  iota  liltera,  qti33  et  decem  nutncri 
fifud Graecos  nou  ttt,  dicerc.  Sed  depravalus  arieo 


contextus  cst,  utcum  alia  seicenta  hactenus  cmm- 
daveriuius,  hic  tantutu  t  pro  x  iuiinutare  auJtaiuus. 


565  EXFOSITIO  IV  EVaNGEL.  MATTH.EUS.  565 

rem  publicani  agit  :  ethtiiri,  gcniies.  Estote  per-  A  quaf  exterminant  faciet  tuat.  Id  est,  Iransftgtir*'  t 


\ect\,  id  csl,  ut  pcifettc  liaec  iinpleatis  in  cleemo- 
synis,  in  jejuuiis,  in  oraliouibus  ;  ne  coram  homi- 
uibut  videamini,  id  esl,  quod  bona  opera  per  lau- 
dcm  humauam  non  fiaut. 

(Cap.  VI.  —  Vers.  1-6.)  Cum  ergo  faci$  eleemo- 
synam,  id  esl,  fac  sacerJoli,  et  pauperi,  el  inimico. 
Hypocrita  dicitur  fictus.  Perceperunt  mercedem 
tuam,  non  Dei  :  Netciat  tinittra  lua,  id  est,  vaua 
gloria  ;  dextera,  omnia  propter  Djum  f;tc.  lntra  in 
cubiculum,  id  esl,  in  cordis  sccrela  :  clauto  oitio, 
id  est,  conlra  fanam  gloriam. 

(Yers.  7,  8.)  Nolite  multum  loqui%  id  cst,  ue 
niuitas  peliiiones,  aut  multa  ferba  dicere,  sive  per 
altitudiuem  vocis  Deura  rognre.  Scit  enim  Pater 


«9,  id  est,  ut  videantur  ab  hominibni,  qnia  jejuaaut. 
Unge  caput  tuum,  et  lata  faciem  tuamf  id  est  quod 
Domino  dare  vis,  qui  est  caput  tiiuin,  proxiuio  um 
da.  Noli^  thetaurizarc  in  terra%  id  c  l,  in  coe'o  :  ne 
arugo,  ?d  est,  vana  gioria,  aut  ira,  linea,  iiifidia 
aul  superb:a ,  furet ,  ddetnones  ,  aurum  ,  sensus, 
mundus,  vesliuieutuiii ;  nam  cibis ,  pr&licatio 
divina. 

(Vers.  2£-24.)  Lucerna  corporit  tui :  id  est,  i!o- 
ctor,  vel  priuceps  tutis ;  corporit,  id  est,  bominis 
interioris,  ti  timplex  fueril  unins  rei.  Nemo  potett 
duobut  dominit  tervire;  ubi  fuerit  thetaurut  tuut,  et 
reliqtia  :  aut  unum  odio  habebit,  id  cst,  qui  nec  sibi 
bonus ;  alium  diliget,  qui  sibi  bonus  :  id  est,  diabo- 


quod  vobit  oput  etl,  tic  ergo  oraie,  Pater  notter,  id  B  lum  contemnere,  Deum  amare.  Quj  divitiis  servii, 


ett,  vivamus  in  terra,  ul  palrem  babeamus  in  coeto ; 
charitateui  et  fraternitaiem  ostendimus  dum  dici- 
oius  notter.  lloc  dicit  imperaior  et  mendicui :  dicit 
domiuus  et  seivus;  simul  dicunt  :  Pater  notter. 
Ergo  qui  uuum  patrem  babeut,  fratres  sunt  :  ideo 
nou  dedignetur  domiuus  servum  sumii  fralrein 
babere,  queui  Dominus  Cbristus  (raier  voluit  e$*e. 
Et  »ic  faciamus  ut  hxrcdes  palris  possimus  esse; 
iiani  et  lex  buuiaua  haereditare  facit  filios. 

(Vers.  9,  10.)  Sanctificetur  nomen  tuum  :  hic  ro- 
gaiuus,  ut  in  nobis  sauclificetur,  id  esl  in  operibus 
uoslris;  naui  ejus  nomen  semper  sanctum  est.  Veniat 
regnum  tuum,  id  est,  sicut  optant  filii  regnum  patri 
suo,   i  a  et  nos  oratnus,  ut  ille  regnet  in  nobis,  et 


diabolo  servit.  Mammona  dicuntur  diviti»,  sive 
nomen  diaboli. 

(Vers.  25-50.)  Nonne  anima  plut  ett  quam  etca. 
Id  est,  qui  minora  dat  Deo,  et  majora  diabolo.  Iletpi- 
cite  volatitia  cceli,  et  reliqua.  Quia  mos  esl  avium  in 
ailum  volare,  et  canticuin  cautare,  et  si  aliquid  sibi 
voluerint  in  lerra,  accipiunt  a  Dorniuo  :  ita  et  hc- 
miues  debent  coelcsiia  cogitare,  el  Deum  laudire  ; 
et  cum  cibis  *  indigent,  a  Domino  in  lerra  acci  - 
piunt  reparationem  divinitatis.  Quanto  magit  Pater 
vetter,  qui  bonus  est  natura,  dabit  bona  petentibut 
te,  id  est,  (idem  per  charitatem. 

(Cap.  VII.  —  Vers.  13,  14.  )  Intrate  per  angu~ 
ttam  portam,  ubi  non  capient  peccatores,  nisi  de- 


r   _  ,  _,  —  _„e — — ,  „_      r ,  —  —  — r r _F  —  — 

non  diabolus ;  ilie,  et  non  peccatum,  sive  Ecclesia,  u  ponant  quis  portant  sarcinas.  Duo,  id  est,  cliari- 


sive  Evangelium .  Fiat  voluntat  tua ,  et  reliqua, 
Sieut  augeli  in  cceio  sine  cupa  famulaniur,  ita  et 
nos;  vel  sicut  in  animabus,  ita  et  in  corpore;  vel 
sicut  Cbristiani,  ita  hjeretici;  sicul  Ecclesia,  ita 
•Syuagoga ;  sicut  jusiitia,  ita  peccatum.  Convertant, 
Bt  illis  fiat  voiuntas  tua. 

(Vers.  lf,  12.)  Panem  nottrum  quotidianum :  id 
est,  omui  die  usque  ad  caput  anni ;  hodie,  id  est, 
•einper;  panem,  id  est,  Christum.  Sic  agere  debe- 
uius,  ut  eum  quotidie  possimus  accipere  ad  reme- 
dium.  Et  dimitte  nobit,  ct  reiiqua  :  hic  cautiouem 
cum  Deo  facimus;  si  diiuitteiuini ,  dimittetur 
vobis. 

(Vers.  13.)  Et  ne  not  inducat  in  tentationem. 
Sicut  seduxisti  bomines  in  diluvio,  vti  ilios  in 
Sodoma,  vel  Pharaonem  in  mare,  sive  iu  tentatione 
diaboli,  aut  hominum  insidias.  Sed  libera  not  a 
mato.  Id  est,  a  diabolo,  a  peccato,  ab  homine  malo. 
11»  septem  oratioues  :  ut  septem  gratia?  Spirilus 
sancti l  ;  quatuor  cotnmunes  sunl  onmibus ;  ires 
petitiones  ad  coriestia  pcrtinenl,  id  esi,  sanciifice- 
tur  nomen  luum,  adveniat  regnuiu  tuum,  fiat  vo- 
luntas  tua  :  quatuor  ad  istam  vilam. 

(Vers.  16-21.)  Cum  autem  yjanaverint,  et  reli- 

1  Luxalus  texius  hic  «  r.U  verbis,  ut  teptem  gratim 
Spiritut  tuncti,  qua  sul>s«queiiti  isocolo  subjuuge- 
batur,  adjecio  etiuiu  \crbo  orastet,  quol  scusuui 
iuteicipieta,!. 


tateni  Dei  el  proximi  :  duo  lumiiiaria,  superius 
Evangelium,  inferius  vetus  lex,  ubi  quis  offendni, 
non  iutraL  Quam  tala  porta,  et  reliqua  :  id  est, 
divitiis  et  propria  vo!unta'e    servicntes. 

(Vers.  15-20.)  Attendite  vobit,  id  esl,  a  faisis 
doctoribus  cavete  :  iu  vettimentit  ovium,  id  esi, 
boni  doctoris,  lupi  rapaccs,  id  esi,  animas  in  per- 
ditione  rapiunt.  A  fructibut  eorum,  id  esl,  cs  ope- 
ribus,  cognotcetit  eot,  id  est,  nunquid  colligunt  de 
tpinti  :  id  est,  de  haereticis,  uvat,  id  est,  virgini- 
tatein  :  De  tribulit  ficutt  id  esl,  conjugem  de  bx« 
reticis.  Arbor  bona,  homo  bonus,  arbor  mala,  lio- 
mo  malus,  qui  agit  opcra  maia. 
D  (Vers.  21-25.)  Non  omnit  qui  dicit  miVii,  Domine, 
Domine,  et  reliqua.  De  illis  dicit  qui  amanl  in  an- 
gulis  stare  orantes.  Sed  qui  facit  voluntatem  Patrit 
mci,  id  est,  qui  servat  mandata.  Mulii  milii  dicunt, 
Domine%  id  «st,  mulli  sunt  qui  intraut  per  eam  : 
Quia  nunquam  novi  vot,  id  csl,  bonum,  vel  ha^retict. 
Ditceditea  me,  id  est,  qui  s^peraut  nou  esse  remis- 
sioneni  peccatorum.  Omnit  qui  audit  verba  nteo, 
et  reliqua  ;  qui  contra  praedicationem  non  agil, 
assimilabitur  viro  sapienli,  quiadificavil  domum 
tuper  petram,  id  est,  supcr  opus  bonuni,  ne  intrar 

*  Erat  civibut.  Mox  qnod  dicilur,  deponant  quafi 
portant  tartinas,  nos  substiiucre  coacli  suiuus,  pro 
liis  v.ibonmi  uioiistris,  tepunant  portam  fidctpa,- 
latiica*  i/. 


W7 


S.  HIEKONYMf  OPERUM  MANTIS^A. 


rm 


ret  pluvia   in  cum,  id  csl,  doclrina  lrjorclica  :  flu-  ^      (Cap.  IX.  —  Vers.  7  seqq.)  Surrcxil  :  id  .'*i.  *«i- 


uiina,  perse«'iuiones  hxrcticorum,  venii,  d;emones. 
Nubes  accipiuul  pluviam  de  marc,  hxrctici  docirina 
dn  uiumlo.  Et  uon  cecitiit  domust\d  cst,  non  cadit, 
qui  supcr  fidem  sial  in  Christo. 

(Vers.  2G.)  Et  omnis  qui  audit  verba  mcat  et  non 
fficiet  ea.  M  cst,  u:os  fuit  in  Legc  quod  non  esscl 
in  populo  qtii  non  cssct  mtiudiis,  ei  si  sanitaicm 
aceepissct,  ostendisscl  se  saccrdoti  :  ol  offercba- 
fnr  pro  eo  nmuiis  :  duo%  turtnrest  aut  duos  pvllos 
columbarum  {Levit.  \u,  8).  El  fucratcum  cis  juita 
hoc  opus,  lignum  hyssopum,  ct  coccinum  erga  ca- 
c ".imeii  ipsius  ligui,  ct  dispcrgcbitur  sauguis  alte- 
i  ius  avis  super  istud  lignum  :  super  allerum  avem, 
(i  ipse  diiuiiiebatur  inaere.  Lignum  crux  Chrisli  ; 
roccinum,  passio  ejtis.  El  oporlet  ad  martyrium 
ire,  per  passionein  Cbristi,  et  sanguis  nosicr 
*pargaiur  srper  crur.cm  cjus,  nam  ascendal  ad 
ivjclesiam,  post  passioncm  corporis  noslri  in  mar- 
i)i  io. 

(Cap.  VIII.  —  Vers.  4-15.)  In  testimonio  illis.  Id 
csi,  ut  non  solvisset  legcm,  vel  vidissent  quod  na* 
tusessela  lcpra.  Ccnturio  (Igurat  doctores,  pucr 
paratyticus  coiitraclus,  significat  gcnus  bumanuin, 
hi  peccaiis  conrltisum.  Invenit  Jcsus  in  centurio- 
ueirina  mysieria,  primam  bumililatem,  ubi  ait  : 
Dominet  uon  sum  dignnst  ut  intres  sub  tectum 
meum  :  secunJa  lidcs,  tibi  ait,  tantum  dic  verbum, 
et  sanubitur  :  icriia,  id  est,    prudentia,    ubi  dixit, 


ralus  csl  :  reversus  in  domum  suam,  id  est,  a»l  pri- 
mam  creationem.  Sponsus,  Christus  est  :  spnus-t, 
Ecclesia  :  filii  sponsi,  nposloli  sunt.  Rudis  p:»iinis, 
doctrina  Evangelii :  scissis  pannis,  hocsunt  homim  s 
vet^rcs.  Vimim  novum,  et  utres  veteres,  nota  prae- 
diratio  ad  homines  vetcrcs.  Princeps  figuram  tcnet 
proplielarum  vel  patriarcharnm.  Puel'a  bapc  est  sy- 
nagoga.  Tenuit  Jestis  manumcjusdem  puellae,  idesl, 
nnxilitim  ei  pnestiiit.  Messis  mvlta,  id  est,  corda 
parata  :  mcssores,  doctores.  Non  duas  tunicas,  id 
esi,  non  ditpla  meute  ncc  dupla  fidueia,  in  ncvuni 
aut  in  vetus  Testamentum.  Non  calciamentum,  id 
cst,  non  leslimonium  malorum  :  neque  virgam,  id 
esl,  non  fortiludincm,  sed  per  patienliam.  Pax  re- 
B  versa,  id  esl,  merces  reccpta  :  per  pulverem,inqui- 
namcnttim.  Iloc  sunt,  quia  pulvis  iribus  modis 
impedit,  gressus  oldigai,  oculos  obscurat,  vesli- 
menta  inquinat.  Scrpeus  cruciata  abscondit  capul 
suum,  id  est,  apostoli  cruciati,  non  negants 
Chrisium.  Persccutiones,  hoc  sunt  haercses,  D$ 
civitnte  in  aliam,  id  est,  per  singnlas  qmrsliones 
librorum. 

(Cap.  X.  —  Vers.  26.  )  Nihil  opertum  quod  no* 
revcletur  :  id  est,  passio  Chrlsli  etomnium  docio- 
rtim.  Quod  dico  in  ttnebrist  id  est,  ad  Jutheos,  rff- 
cite  inluminet  id  est,  in  Ecclesia.  Duo  passercs,  id 
est,  corpus  et  anima,  seu  Cbristus  ei  B  rabbas. 
Asse%  id  csl,  fides  :  per  gladium,  hoc   snnt  \erbum 


.....  .  pr.rdicatwius.   Ahter,    duo  passeres,    id   esi,    cluo 

homo  sub    polcslate.    Mtralitr  Jesus  ui  ccnlurionc,  r  '  a  ...  0 

, ,  _g    .._...,  . 0..n.A^ti „..„  r..«-..i  A^t..l      Teslamcnta.  Asse,  hocest,  Chnstus.   Separare  p«- 

trem  a  filio,  hoc  esi,  fidcles  ab  infideiibiis.  Accl- 
pit  crucem,  id  est,  crucia  leipsum.  Scandalizare 
in  Cbristo,  id  est  negare  Christum. 

(Cap.  XI.  — Vers.  7  scqq  )  Arundinem  vento  ayila- 
tamt  boc  sunt  bomines  adulatores  :  vacuos  s'n  e 
fructu.  Regnum  ccelorum  vim  patiturt  boc  esi,  quU 
per  cruciatioues  carnis  ct  poenitenliae,  perrenitur 
ad  regnum  Dei.  Ipse  est  Elias,  qui  Joann^s,  quia 
ipse  spiritus  cril  in  Elia  in  secundo  adventu,  qui 
in  Joanne  ,fuit  in  primo  advenlu.  Pueri  scdenips 
iu  foro,  boc  snnt  propbctae.  Cantavimus  vobis,  et 
non  sallastis  libias,  id  est,  nuntiavimus  vobis  adten- 
lum,  et  non  credidislis.  Lamentavimus,  et  non 
0  planiistis,  annuutiaviinus  vobis  pcenitcnliam,  cx- 
pavistis  confessioni.  Quatuor  modis  suut  lauda- 
liones  :  Confitebor  tibi,  Domine,  Pater  cccli ;  lidei, 
Credo  in  Deum  Patrem  :  irartyrum  :  Qui  covfitetur 
nie  coram  hominibus :  peccalorum :  Confitemini 
Domino  quoniam  bonus  (Psal.  cvi,  i),  Abscondisti  a 
sapientibust  id  csl,  qui  sapientia  bujus  tmiiidi 
iilunlur;  revelasti  parvulis,  id  cst,  dis<  ipulis. 
Vocatio  (jualuor  modis  fjcta  est  in  uovo  :  Venite 
tid  me  omnes,  qui  laboralis.  In  vetere  :  Venite,  fitii, 
audite  me  (Psal.  xxxm,  12)  ;  in  futuro,  Venite, 
benedicti  (Matth.  xxv,  3i).— -  Jugurn,  id  cst,  doctrt- 
na  lcvis  cst  volentilus  gravis  nolentibus  eain. 
Perfectio  trcis  modis  iutclligitur,  id  est,  discipu- 
lorutn,   ucr  baptismuin  :   pcccatorum,  pcr  remis* 


id  esl,  inveuit  ;u  co  sapientiam,  qua  fucrat  doctus 
t>er  pr.xdicationcm  divinam.  Ab  oriente  conversi, 
id  esi,  ab  infantia  ;  ab  occ\dentet  td  esl,  a  scue- 
cuuc  ;  a  meridiet  a  juventute  ;  ab  aquilone,  id  esi, 
dc  potestate  diaboli,  veniunt  ad  fidem,  recumbent, 
id  est,  inhabitant.  Qtiare  cum  tribus  lantum,  id  est, 
propter  remissiouem.  Qtii  concupiscunt,  iltuc  fie- 
hunt  :  iilis  estsiridordenliuoi,  quorum  Deus  venter 
rsi.  Socrum  Pelri  febricitautem  ;  id  est,  syuagogx» 
dubietas. 

(Vers.  45.)  Teiigit  manum.  Prsestavit  auxilium, 
i'iiuissa  fcbre,  iJ  est,  desinil  incredulitas.  Miai- 
sirabat  eit  id  est,  benedicebat  ei  :  per  vefpeuui, 
ostenditei  fiuem  mtindi.  Daemonia,  id  est,  pcccala : 
j  er  vulpcs,  id  est,  homines  incrcdulos  :  pcr  volu- 
cics,  bomiues  divites.  Non  rcclinel  caput,  ubi 
non  est  fides.  Mortuos  mortuum  sepeliret  id  est, 
«orptis  aniniain ;  alitcr,  si  pcccator  iaudat  pccca- 
toreni. 

(Yers.  24-51.)  Araitf,  id  e>l,  Ecclesix-  ;  molus  el 
fluctus,  id  est,  leutalio  :  doriuitalus,  id  esi,  iu- 
carnatus,  sive  cruciiixus  :  vcutiis,  id  esl,  subita- 
nca  tentaiio.  Daeiuoniaciis,  genlilis,  gens  cum 
pt*rli:!ia.  Per  monumeuta,  boc  suut  corpora  :  pcr 
viam  tion  transit,  id  est,  per  gentilitaiem  ad  re- 
(;iiiiiii.  Crex  porcormn  osteudunt  bomiues  ame 
conwi  sionem  :  demersi  in  maret  id  est,  in  profun- 
dum.  Tcr  p^btorcin  oslcudit  philosophos. 


EXPOSITIO  IV  EV 
n.:  Judxortim,  per  rcnovationem  novi  Testa- 

>.  XII.  —  Vcrs.  1  seqq.)  PeT  sataf  id  csl, 
i,  quod  siguiflcnt  Legem  veterem.  Stblntiitn 
8  iioviTcslainciili  ;  discipuli  vellentcs  spicas, 
,  trahenies  lestimonia  de  veteri,  ad  eonfir- 
tni  novtim  :  coufricantes  manibus,  id  esi, 
aentcs  in  scnsuin  fpiritalem.  Homo  maiunn 
11  babens,  ostendil  avaritiaro,  qui  cupidii*  esl 
ipieudum,  ararus  a<l  largiendum.  Qui  solehal 
•,  discnt  largire.  Extcvdii  manumf  h\  est, 
10  corde,  resiitula  >st  ;  sigiiifirat  conversio- 
ad  fldein.  Lignum  (umiguns,  h\  cst,  con'a 
m  paraia  ad  fidcm.  llominem  damoniacum, 
i  et  ccecum,  signiflcat  humanuni  genus.    In 

attigntit  foriemf  id  cs>,  Cbristus  alligavil 
um.  Vasa  ejusf  hoc  sunl  corda  gcntium. 
rt.  51.)  Progenies  viperarumf  quomodo  potestis 
bona  cum  silis  mati  1  pcr  viperam  ostcndit 
tgam  :  progenies,  id  sunt  Judaei  ;  sicnt  occi- 
os  viperam    mairein  suam,  sic  Judaei  Cliri- 

qui  esl  sapientia  omniuin  mater.  Generatio 
fl  adultera,  ideni,  desercntes  Dominuin,  adhx- 

idolis. 

•».  49-50.)  Regina  Austri  venit  a  finibus  tcrra*; 
cat  gentes  :  audire  tapientiam  Satomonis, 
,  doctrinam  Chrisli.  Immundus  spiritus  exit 
niuef  id  est,  a  Judaris  ;  abiit  per  arida  tucat 

per  gentes  :  revcrtit  in  domnm.  id  est,  ad 
s  ;  iuvenit  eam  scopis  mundatam,  id  esl, 
onum  paternarum  ;  assumpsit  secum  septem 
$  nequiores,  hoc  sunt  omues  dies  eorum  in 
opere  versi  ;  intranles  in  domumf  id  esl,  iu 
pentccutorum,  qtiia  Chrisium  persecuti  suni 
rfietas.  Mater  et  fratres,  id  est,  synagoga  ct 
;  foras  slantesf  id  esl,  extra  Ecclesiam  ; 
ttes  colloqui  tecumf  oslcndit  iu  futuro  cou- 
nein  Judxorum  ad  (Mem. 
i.  XIII.  — Vcrs.  I.)  Exiit  Jesusde  domo  ;se- 
td  mare9  duobus  modis  in'elligilur,  id  est, 
O  iu  iniiiiduiii,  tlc  Judaiis  ad  geuies.  Atcen- 
tari,  id  est,  in  ccelos ;  turbas  ad  litlus,  si- 
tur  praesens  viu.  In  similitudinem,  boc  in 
ilis  ;  scmii.at  ipse  qui  praticat  :  scminai,  u\ 
jrbum  Dei :  secus  viam,  id  eal,  qui  audit  v<  r- 
ei,  et  non  inlelligit  :  in  peirosa,  id  est,  qui 
verbum  Dei,  ctaccepit  illum,  et  acccdenie 
ene,  ncgat  iilum  :  in  tpiuis,  id  est,  audit 
o,  et  proptcr  divilias  suffocat  illud :  in  ter- 
wam*  id  esi,  qui  audit  ct  iulelligil.  Ki  facit 
n  lricesimumf  osteudit  ordinem  conjugato- 
tequenlium  mandatuiii  Dei  ;  fructus  sexagc- 

ordinein  viduarum,  perscvcraiitiuin  in  Do- 
;  fructus  ceule^imus,  hoc  suut  ordincs 
*um,  monacborum,  vei  virginum.  Qui  fnbct 
r  fi.osiendii  aposiolos  :  <|iii  habent  Chiistuiu, 

riptum  eral  initaf  forlasse  pro  quinlaf  lamet- 
quoquc  lalso.  Nos  uuarta  lesciipsimus,  ul 
itas  constct.  Cartciuiu    n  iium  ra    ;lia,  qux* 


AXGEL.   MATTII.EUS.  510 

A  dabitur  cis  ct  iii(HI<»clus.  Et  qui  non  habeif  ipsum 
quod  habet  anferctnr  ab  eof  mstcndii  Judrcos  ;  ipsam 
legem  quam  babcbant,  aufcreturab  eis.  Videntes 
non  videant,  hoc  sunt  Juda?i,  qui  oculis  videntcs, 
corde  non  crcdtbant;  audientes  non  audiant  : 
ostendit  curas  corporis  :  audiebant  et  duris  cor- 
rfibiis  non  inlellig"banl.  Simite  est  regnum  ccetorum 
liomini  qui  seminavit  semen  bonum  in  agro  suo  ; 
qui  seminat  fllius  honiiuis  est  :  semen  verbwm 
Dci  rn  corda  credentium  :  in  agro,  id  est,  in  muu- 
dum  :  zizania,  fllii  neqiiatn,  id  e^t  operarii  iniqui- 
tatis.  Inirnicus  qui  seminavit,  id  cst,  dinbolus. 
Messis,  consomnntio  s;ecu li  est  :  messores,  augeti 
sunl.  Pio  quid  fasciculus  dicitur?  quia  non  omnfs 
a?qtiaiiter  judieautur,  sed  aduheri  cum  adulteris, 
el  omnes  pares  n?qualiter.  Cranum  sinapis,  sigjii- 
fleat  Chiistum  :  liomo  Feminans,  Dcus  Paier  csl : 
in  agrof  id  esl,  in  muudo.  Minimum  omnibus  temi- 
nibus  :  signiflcat  Cliristum,  refulatMin  a  Jud:eis. 
Cum  autem  creverity  i<l  cst,  surrexerit,  fit  arborf 
id  est,  ascendit  ad  coeltim  ;  rami  ejusf  boc  sunt 
apostoli  ;  volucres  in  ramis  ejutf  id  sunt  saneii, 
qui  terrena  despiciunl,  coelestia  concupiscunt. 
Alitcr  granum  sinipis,  sermo  sancti  Evangeiii  : 
bomo  seminans,  Christus  est,  in  agro,  in  mtindo. 
Minimum  ommumf  id  esl,  servatum  in  eordibos 
fldeliuin,  propter  sapientiam  pbilosopborum  ;  fit 
arborf  id  est  asceudit  super  omnem  sapientiam 
inundanam  ;  ramos  ejutf   ostendlt   explanation-s 

p  singuloruiu  do-  lortim  ;  votucret,  id  esi,  amatores 
scicnii*,  desemeutc  accepio,  idest  doctrina  Evan- 
gelii. 

(Vers.  33*38.)  Mutier,  id  esl,  sapicntia,  abscon- 
dit  in  farinaf  id  est,  in  corda  lidelium,  sata  triaf 
ostendit  tres  Alios  Noe  ;  donec  fermenlatum  esl 
totum,  id  est,  dum  ptxdicatuin  est  Evangelium  trt 
totum  iniinditin.  Simite  est  regnum  cmtorum  thetau- 
ro  abscondito,  lhe»aurus,  idesl,lCbristus  velsapien- 
tia  :  tn  agrof  id  estEcclesia,  sive  in  Scripturis  di- 
riiiis.  Vendidit  omnia,  id  cst,  reliquit  vilia,  seu  res 
terrenas  :  emit  agrumf  id  csl,  rcgnum  coplorum. 
Homo  negotians,  qui  quirii  doctrinam  divinam, 
invenil  unam  niargariiam,  id  csi,  sapieuliainChri- 
sii ;  vendidit  oiiiuia,  id  est,  vhia.  Simile  est  regnum 

D  ccclorum  sagence  missas  in  maref  per  sagenain  vcr- 
bnn  praedicationis  ostendilur  ;  in  maret  id  est,  in. 
umndo  ;  ex  omni  genere  pitcium  congreganti,  id  esi, 
omne  genus  bumanum.  Audit  vcrbuiu  Dci  scrus^ 
littus,  id  est,  propc  fluem  uiuitdi  :  paterfainiliaSk 
Christus  est,  scribse  doctores  apostoli  sunt  :  venitf 
in  patriam  suamf  id  est  ad  Juda.kos.  Teirarcha,  io\ 
est,  quarta  x  pars  rcgui. 

(Cap.  XIV.  —  Vcrs.  3seq'|.)  Atligavit  Joannem  ei 
misitin  carcerem  :  ostcndil  terminum  Legis  veteris. 
Herodiadcs  signiflcal  synagogtm  ;  puclla  snltaviv 
ia  convivio,  ostcnJil  geules  sallantes  ante  idola  ^ 

siiigulaiim  uotare  piget,  emend.nnits  toto  contextu; 
ut  inilliis  fiTc  viTsii»  sit,  cui  mcdicam  maiiuui  uqu- 
ttdhibucnmus. 


571  S.  HIERONYUI  OPERUM  MAXTISSA.  hli 

caput  Joanns  in  disco,  signifiral  corpus  Christi  in  A  conversionem  grniium,  ex  illa  liora  qoa  Christo 


alari,  cnpm  illius  in  corde  fidelium  ;  datum  est 
puellce,  id  esl,  Ecclesiae  ex  gentihus  ;  atlulil  matri 
su«%  ostrndii  conversioncm  Jtid&orum,  in  futuruin  ; 
secniae  osieudil  pcdestres  ;  ostendit,  nou  cum  pe- 
cuniis  auteguis,  sed  cum  proprio  lahore  debel 
ln-ino  sequi  Deuin.  Curaiit  infirmost  id  esl,  aUuit 
pec<  alis  el  ab  idolis. 

(Vers.  15,21  )  Horajam  pra>Uriilt  id  esl,  liiiera 
U'iU  :  quinque  panes,  id  esf,  quinque  libri  Moysi; 
duo  pisccs,  id  est,  duo  Teslameiila,  sive  duo  ordi- 
nfs,  id  est,  sacerdotum  el  prophetarmii,  sive  duo 
libri  Josuae.  Turba  discumbebal  super  fenum%  id  est, 
super  arida  corda,  sive  super  vitia  disciimbebat. 
El  acceplis  panibus,  intuens  in  caelum,  idest,  abslra- 


crediderunl.  iVoit  sum  missus  nisi  ad  otes  qum 
perierunt  domus  Israel,  osiendit  corporaliler  ad 
Judaeos;  aliier,  quia  omnes  credentes  in  Deum 
Israel  vocaiitur.  Sumere  panem,  id  est,  doctrinam; 
filiorum,  id  est,  Judaionim;  dari  canibust  id  est, 
gentibus.  Catelli  edunt,  id  esf,  gentes ;  accipiunt 
de  micis,  id  esl,  demiuoribus  mandati?. 

(V*rs.  32  saqq.)  Misereor  turbas :  ostendit  quia 
Deus  lolus  misericors  esl ;  triduum  perdurani  mecum% 
ostendit  fiJem  Triuilatis;  non  habent  quid  mandu* 
centt  id  est,  non  babent  verbum  praedicationU ; 
nolo  eos  dimittere  jejunos*  ue  deficiant  in  via%  id 
est,  ue  pereaut  in  via  errorisin  prasenle  vita,  quia 
fides  sint  operibus  mortua  est   (Jac.  n,  26).    Per 


xii  seiisum;  freg\tt  iJ  est,  hisloriain  legis  oxpressil      septem  panes  oslendil  eptalicum,  per  paticos  pisces 


in  spiritalem  sensum,  et  apparuit  inlelleclus ; 
beuedixit,  id  esl,  multiplicavil.  Duodecim  cophinos 
plenos,  id  est,  de  doctrina  sancta  duodecim  aposto- 
los,  pro  qua  causa  non  computanlur  mulieres  et 
parvuiisicut  viri,quia  parvuiinon  valenl  repuguare 
conira*vUia  sua  ;  sic  et  niulieres,  quia  impeifectus 
bexus  esi. 

(Vers.  22.)  Jussit  ascendere  in  naviculam,  id  est, 
in  Ecclesiam;  prcecedere  trans  freium,  U\  esl,  de 
Judaeis  ad  gentes.  Quatuor  modis  vocalur  :  prima 
natura  ;  secunda  cognatione  :  terlia  genle:  quarta 
afleclu.  Quatuor  modis  dicilur  homo;  quid  dicilur, 
id  est,  bonum,  beue,  poenhentiam  agite  (Matth.  iv, 
47),  et  reliqua  ;  maium  male,  sanguis  ejussuper  nos 
(Matth.  xxvu,  25) ;  bonum  male,  ubi  dicitur  de 
casco,  tusolus  discipulus  ejus  es  (Joan.  ix,  23)? 
maliis  bene,  ubi  Apostolus  ail,  tradidi  hujusmodi 
hominem  in  inieritum  Satanas,  ut  spiritus  salvus  fiat 
(l  Cor.  v.  5).  Vespere  autem  facto,  solus  eratt 
osiemJit  finem  mundi.  Solus  venit  rediinerc  huma- 
iium  geuus. 

(Vers.  24,  25.)  Navis  in  medio  mare  :  id  est 
Ecclesia  in  medio  mundi  :  jactabatur  fluctibust  id 
est,  persecuiiones  patiebatur;  venius  contrarius, 
id  est,  diabolus;  quarla  vigilia  noctis  venil  Jesus, 
ostendit  in  quart.i  lege,  id  est,  Evaugelii.  Ambu- 
Ltus  Jesus  super  maret  i  J  cst,  calcans  amaritiidines 
suxu.i ;  ambulavil  Petrus  supcr  aquas,  super  aiua- 
liiiidiues,  sive  calcans  vitia  peccatorum.  Petro  5 
inergente  in  mare,  id  est,  dubietale  fidci;  sic 
otuiiis  qui  dubital  in  fide,  mergil  in  peccalum. 

(Vers.  31-55.)  Extendit  manum  Jesust  apprehen- 
dit  euiu,  id  esl,  dedit  ei  adjutorium  fidei.  Haec 
suut  qualuor  leges  :  prima  iu  uatura  ;  sccunda  lex 
lillera  :  tertia  proplietarum  :  quarta  evangelisiu- 
lum.  Cum  trans(retassett  id  esl,  cum  transissci; 
venerunt  in  terra  Genesart  id  e>l,  dc  Judaiis  ad 
geules;  obtuierunt  ei  male  habentes,  id  e»t,  idolis 
servieutes. 

(Cap.  XV.  —  Vers.   22-28.)  Mulier  Chanancca  : 

ostendit  primitivaiii  Ecclesiaiu  :  ft  ia  ejusa  da*mo- 

liio   vcxata,    id   esl,    Ecclesia  geiitium,  ab  idolis 

wriupU.   Sauala  c&l  puclla  cx  Ula  horat  oilendit 


ostendit  ordiuem  prophetarum  vel  sarerdolom. 
Super  terram  discumbenst  osteudit  perfecliores  jain 
calcasse  vitia  sua  :  per  septem  sportas,  tepteia 
doctores  Spirilus  sancti. 

(Cap.  XVI.  —  Vers.  1.)   Pharisaei,  divisit  Sadn« 

cxi,  justificati :  ccelum  serenum,  id  est,  resurrectto 

Chrisli  ;  ccelum  rubicundum,   eflusio   sanguinis: 

.cceluin  triste   passionem  Christi  ostendit :  tempe- 

stas  ruiilans  significat  perserutionem. 

(Vers.  6j.  Carete  a  fermento  Phariseeorum,  id 
est,  a  doctrina  eorum.  Simont  id  est,  obediens,  id 
rst,  filius  Jona,  id  esi,  coluwba,  qnod  interpretatur 
Spiritus  sanclus :  caro  et  sanguis  non  revelavit  tibit 
id  cst,pater  el  mater  non  ostendit  tibi.  Portae  iufertti 
^unt  peccata  bominum  :  claves  regni  ccelorum,  po- 
testas  est  iigandi  et  solvendi,  id  est,  per  paeniten- 
tiam  aperientur. 

(Vers.  21-25.)  Mulla  pati  a  seniaribus  et  scribis, 
haec  dicens  Jesus  ostendit  passionem  et  resurrectio- 
nem.  Dicit  ad  Petrumt  Vade  post  m*,  osiendit  ipsum 
crucifixum.  Post  me  abneget  semetipsum,  id  est, 
conicmnat  voiuptatem  earnis.  Qui  amat  volupta- 
tem,  propriam  animam  perdit  :  anima  hic,  pro 
voluplate  ponitur  :  qui  perdit  animam  sn*mt  tm- 
niet  eam.  Duobus  modis  animam  perdii  bomo,  per 
martyrium  el  abnegationem  corporis :  inveniel 
eam,  id  e>t,  in  regnum  Dei :  commuiationcm  daipra 
anima,  qui  carnem  suam  cruciat,  et  animam  nulrit. 

(Cap.  XVII.— Vers.  i-13.)  Post  sex  diest  jam  10 
septimo,  oslcnditaiatesmundi,  septima  quaerequie* 
inlelJigilur.    Petrumt   Jacobum   et    Joannemt    hic 
oslendit  totam   Ecclesiam ;  ducit  illos  in  montemt 
idesi,  in  regnum  Dei.  Splenduit  facies  ejus  sicut solt 
id  esi,  sancli  in  gloria  Patris  :  aliter  vetus  Tesia- 
meuturo  splenduit  in  novum.  Vestimenta  alba  sicut 
nixt    id    est,  congregatio  cmnium    fidelium.  Per    ' 
M  ysen  ostendil  littcram  Legis :  per  Eliam,  ordi-  - 
rem  pr<  pbetaruin.  Christus  cum  discipulis  ostendit  J 
novum   Teslamenlum.    Nubes  letra,  id  est,  Legis  m 
lit  cra.  Nubescandida,  idesl,  prjedicatio  Evangelii.  - 
Ni  bcs  pluvialis,  iQesi,  praedicaiio  apostolorum,  qui  J 
f.iciebant  fructuin  pceuiientix,  post   ascrusione»  m 
ChrhlL 


5*3  EXPOSITIO  IV  EVANGEL.  MATTIL£US.  574 

(Vers.  14.)  Cum  unittet  ad  turbat,  id  etl,  cutn  A      (Vert.  23).  DifficUe  dhe$  intrabit,  et  reliqua  :  de 


detceudittet  in  mundurn.  Homo  genibut  prorolutu*, 
ostendit  onl  rienf  propbelarum,  qui  rogabat  pro 
te.  quasi  EeHesia  :  filius  cjus  iunnticus,  osiemlit 
populuo)  geniium,  adoiante*  idola.  Cadit  inignem, 
ide*t,  in  cupidiiatem  :  crebro  in  aquam,  id  est,  iu 
luxuriam. 

(Vert.  I9-2G.)  Trami  kine,  de  Jodxis  ad  gentes  : 

Vade  ad  mare,  id  esi,  ad  gentes,  Mitte  hamum,  id 

ctt,    verburo    pradiratiouis.      Pitcit   qui  primttm 

atccndit  in  alium,  oslendit  corneuiiu.Mi  *  :  in  ore 

ejus   inveniet  ttaterem,  id  est,  confessonem  fidei, 

bumanilatcm  cl  divinitalem.   Da  eit  pro  me  et  pro 

te,  id  est,  pro  me,  fidem,  el  pro  te,  excusalionern. 

(Cap.  XVHL—  Vers.    3-il.)   Parvulut  intrat  in 

regnum  coelorum,  id  cst,   non   aetate  parvus,  ted 

menie  purus  :  unde  ait  Apostolus,   Ettote  parvuli 

in  maiilia    (1  Cor.    xiv,  20).    Qui   tcandalixaverit 

mnum  ex  hit,  id  est,  sive  injuria  corporali.  sive  in 

adver»ione  fidei.   Sutpendatur  mola,  id  cst,  curn, 

tlve  circuittis  hujut  saeeuli :  in  collo  ejut,  in  labore 

fcculi  :    dimergatur  in  mare,  id  est  in  taeculum. 

Mtuut   tua,    id  est,    purens  tuus  :  pedes,  id  est, 

nintster:  oculut,  id  esi,  episcopus  tuus,  autsacer- 

des,  teu  doclor  et  tenior.    Nee  contemnaiit  unum 

ex  hit,  ne  conlra  eorum  innocentiam.    Ovis  qoa 

erravit,  oslendit  bumanumgenus;  pastor,  Cbristut 

«-t;    ovet   relicue  in  montibus,  ostendil   ordines 

angeloruiu,  qui  consistunt  in  coelestibus. 


bis  dicil  qui  sub  avaritia  pottidenl;  foramenaeuh, 
poMerula  Jerusalem  dicitur.  Alio  modo  foranvn 
acus,  confessio  fi  iei,  vel  poenitenlta :  diviles  Judaei 
dicuniur  :  carcelus  populus  genlium.  Tertio  modo 
foramen  acus,  ostendit  passionem  Chrisli :  cam>  lu«, 
id  cM,  qui  portat  pecrata  generis  humani. 

(Vert.  28.)  ln  regeneratione,  id  esl,  pcr  resurre- 
ciioncm. 

(Vers.  30.)  Erunt  novittimi  primi  :  et  primi 
notitsimu  Novissimi  fuerunl  populus  genliiim; 
Juda»i  fuerunt  primi,  fucti  sunl  novissimi.  Sic  de 
Pciro  ei  lalrone  :  sic  de  infanle  et  seniore. 

(Cap.  XX. — Vers.  i  seqq.)  Palerfamilias  condu- 
xit  operariot  in  vineam  suam,  pater  Cliristus  e-t  : 
prima  mane,  ostendil  inilium  mundi  :  operarios, 
cultores  mandatoruiu  Dei  :  vinea,  id  cst  Ecclesia  : 
in  velere  vinea,  lex  si*e  synagoga  :  denarium 
diurnuti»,  vitam  aeternam.  Iu  foro,  id  cst,  iu  muiido. 
Priina  bora  vcnit  Abei  :  lertia  hora  Noe,  el  filii 
ejus  :  sexia  bora  venil  Abrahnm  :  non.t  hora  venit 
Moyses  et  Duvid  :  uudecima  liora  venit  populus 
geiilium.  Alio  modo,  prima  bora,  id  est,  iofunlia  : 
tecunda  hora  adoletcenlia  :  scxta  juveiitus  :  uon:i 
teneclus  :  undecima  decrepita  aetas.  Quaciinque 
hora  conversus  ingemucrit  homo  ex  toio  conlc, 
accipil  denariuin  diurniiin.  Sero  faclum,  id  est, 
flne  mundi.  Pr6curator  vineae,  Chrislus ;  qui  inur- 
muraverunt  JudaVt  sunt,diccnles  :  Portavimuspondut 


{Srr*9  15-19.)  Si  peccaveiit  frater  luus,  corripe  q  diei,  i  I  esl,  purtantet  Jegcm  et  prophetas. 


*»m  inier  te  et  iptum  :  ut  detectio  peccati  non  fiat, 
«t  iniproperium  fratri  nou  uascalur  ;  dic  Ecclesice, 
ad  esl,  congregationi  lideiium ;  ethnicus,  id  tst, 
Sntlilit,  cl  publicanus  esl,  qui  publice  peccat. 
fion  iuiago  eorum  tit  tibi  in  odio,  sed  opera  eorum. 
Si  duo  comenserint,  id  est,  caro  et  anim?.  Si 
carQ  conseuscrit  aniiuae  :  qui  petil,  per  fideni  ac- 
cepit. 

(Vert.  23.)  Simite  ett  regnum  ccelorum  homini 
w§gi9  q*i  voluit  rationem  ponere  cum  tervit  tuit. 
4)oi  decem  mtllia  ulenla,  esl  qui  peccat  in  Deum. 
Qui  debel  ceutum  denarios,  ett  qui  peccat  iu  fra- 
ireuituum;  coutervi  qui  judicaverunt,  angelituuU 

(Cap.  XIX.  —  Vert.  1.)  Cum  consummasset  Jesus 


(Vers.  29.)  Jericho,  interpretalur  luna  :  tigniflcat 
defectioneoi  populi.  Duo  cxci  significaut  Judaeot 
et  gentcs;  sedenles  tecutuiam,  idest,  praesens  vila 
Juxta  fiuem  :  transire  Jetum,  id  est,  pcr  iiicarna- 
lionem  et  huinaiiitatem  Iransivit  pcr  uiunduni : 
tlare  Jcsuui,  diviuitalem  oslendit. 

(Cap.  XXI,— Vers.  i  teqq.)  Curn  appro\inquauet 
Bierosolyma,  id  cst,  cum  venisset  in  iuuiiduin. 
Bethfage,  id  est,  domus  buccce  vei  maxilUe :  inons 
Oliveii,  id  est,  nomen  irium  luminuin,  id  est,  re- 
fectio  laboris,  consolatio  operis,  notilia  veri 
lumiiiis.  Catlellum  quod  contra  vot  e$t9  id  est, 
Jerusalem,  qua3  coulra  legem  tvangclii  repugnabat. 
Solvite  et    adducite    mihi,  osleudil  couversioiiem 


strmones  isios,  migravit  ad  Galilaeam,  id  est,  in  fioe  0  Judaeorum,  sive  gentium,  pcr  praedicaiiotiem  apo- 


muudi,  de  geqUbus  ad  Judaeam. 

(Vert.  5.)  Retinquet  homo  patrem  ei  matrem : 
Oiiendil  quia  relinquit  Cbristus  Patrem  in  coeio; 
aic  lameii  rclinquit,  ut  non  deteral :  matrem,  id 
ctt,  tynagogam.  Adhatrcbit  uxori  sua,  id  est, 
Cbrialus  Ecclesiae.  Erunt  duo  in  carne  una,  otlendil 
quia  ChriMusesl  taput,  corpus  vero  Ecclesia.  Uxor 
«letcritur  a  viro,  id  est,  cum  discesserit  quis  a 
Cbiibto,  tunc  conjungit  se  haeresi  iu  uno  scelere. 
Quatuor  aniiuae  pereunl,  id  est,  qui  dnniitii  uxo- 
rum  suuin   txlra  raiiouem,  et  qui  dimis&aiu  ducil. 


ttoiorum.  Dominut  oput  habett  non  aliud  uisi  fidem : 
ad  Sion,  id  est,  tpecula :  vita  fxlia  Sion,  id  esi, 
congregatio  Udelium  :  per  vestimenia,  ostendil 
doctrinam  :  Fecerunt  eum  desuper  tedere,  id  est, 
Christus  iu  corda  fidelium  ;  ttraverunt  vettimenta 
in  via,  couversionem  buiniliialis  ostcndil.  Rumos  de 
arboribus,  id  est,  doclrina  geiiiium  :  tuiba  quas 
praeceJit,osiendil  Judaeos  :  turba  sequeus,  si0nili- 
cat  gentts.  Osanna,  salvum  me  fac,  sive  salvilica  : 
sicut  sulvas  Judx*os,  salva  et  gemes  :  sicut  salvaa 
angeius,  salva  huuiauum    gcnus.    Aijiei*  rumot  de> 


1  Forlasse  coronarium,  ncuvpe  aurum  :  quod  tri- 
buiuiu  imucratoribuSi  tivc  ma^istratibus  Hoinano- 


rum  pfovmti.c  pendcbaut.    Scd  ariolari  non  vacaK 
I.if.-nus  piura,  qt^u  tuto  iituil,  cinetidAvA^. 


575  S.  IllEnONYMI  OFERUM  MANTISSA.  576 

arboiibust  id  est,  simpliccs  doctores,  qus  per  sim-  A  est,  srginaia.  Abierunt  in  villam,  id  cs\  in  cnpidi- 

a/:i    in    neyoliationcm,    id  cst,  in  u-undo. 


j»ituiaiein  docttiintm  patrum  qtiasi  surculos  absciu- 
vv.nt.  Iniravit  Jesus  iu  lemphtm,  U\  est,  iu  Eet.le- 
sia  n,  Ejecii  veudeutet  el  cmcntes,  id  cst,  qui  dona 
Sj.iiiius  sanui  vcnduiil  et  eu.uut,  <|ni  bfpismuiii 
\el  quamcmiquu  sacrationem.  Cathedra,  il  e.st, 
rioc:rina  :  meusa,  id  est,  nun-Jata  legi*  :  pueros 
clamante*  in  templo,  id  esl,  in  Ec«  lesin.  Uelictis 
illist  abiit  foras,  csicrifJU  rclktos  Judwos  :  aliiii  ad 
fjeuie*.  Bi-lhauia,  id  es\  domus  obediens.  Ibi  man- 
sitt  osieiiilitChiislum  in  corJcobcdientiiim  manere: 
itvcriiuir  in  civitatem,  osteudii  in  primo  advctUu 
ve.iissc  ad  JuJaeos.  Qttid  csuriil  nisi  fidem  Juda  o- 
rmn?  Arbor  fici,  id  esl,  synagoga  :  secus  viam, 
jiivla  liteiam.  Nihil  invenil  in  eat  nisi  folia,  id  est, 


talnni  : 

sjcut  uit  Ap»>lolu*  :  Semo  militans  Deo,  implicat 
se  negolii*  sacularibus,  ut  placeal  ei,  cui  se  proba* 
vit  (11  Tim.  n,  4).  Reliqui  tenuemnt  servos  ejns, 
oslendii  impcluiu  persccutiouis.  Ail  servis  suis,  id 
e  t  aposlolis.  ftuptue  faclce  *untt  id  est,  corda 
creileuiiuui  coijtuicta  cum  Ctu*Uto  pro  amore 
ciaritatis.  Ite  ad  exitus  viarum.  id  est,  ad  gent»S. 
CongregaverutU  bonos  et  malost  ostendil  prasacutein 
titaut.  Intravit  rex  ad  discumbenlest  ostendit  secuiu 
durn  advenlum.  Hotno  non  habens  vestem  nuptia» 
lem,  osteudil  charitatem,  ut  ait,  Gdes  sine  chari- 
lale  mortua  est. 
(Vers.  27.)  JTn/ier,  id  tst,  synagogn,per  septea 


•  n      x 

sibstiiiiuonein  Judicoruin,  et  doclrinaruiu  paterna-  °  yiros  :  eptaticuin    intelligilur.  Mulier  defuncta%  id 


ruiii.  Aicfacta  ficulnei,  osieudit  synagogatn  sinc 
;>ttjniici»lia.  Mens,  id  eal,  Cbiistus.  Totlile  hinc,  id 
*s',  Judujis  ;  jaclole  iu  mare,  id  est,  in  corda  cre- 
il  ntium. 

\Vcrs.28,  53  seqq  )  llomo  qui  habebai  duos  filios: 
l.omo  Guri»tus  cst  :  duos  filios  Judaeos,  et  gentes. 
Quis  ex  eis  fecit  voluntatem  Palris,  qui  dixit  eot  et 
non  fecit  ?  ostendil  Jud&os  :  et  qui  dixil  non  eo,  ct 
jecii  ?  ostendit  populum  gentium  qui  fecil  per  con- 
fcrssioneui  fiJei.  Paterfumilias  pluntavit  vineani  : 
honio  Deus  Pater  esl ;  vinea,  synagoga.  Sepe  cir- 
cumdedit%  id  est,  cusmdia  augelorutu.  Torcular,  id 
csl,  icinplum  mariyiium  ;  (nrrm  in  medio%  ostendit 


e>t,  litlera  defuucta  transiendo  de  veleri  Testa* 
mcnto  in  novo.  In  resurrectione  cui  erit  ?  id  esl, 
Eeclethc  Chiisti.  Dixit  Dominus%  id  est,  Deus  Pa- 
ter,  Domino  meot  id  esl  Christo  :  donec  ponam  i«H 
micos  tuos  scabellum  pedum  tuorum  (Psal.  cix,  4), 
ostendit  quia  humiliavit  Judaeos  el  gentes  perpa- 
tieulUni  sub  pedibus  ejus,  ut  per  vinJictam  pu- 
niantur  persccutores  et  in  fuluro.  Super  cathedram 
Moy$i9  idest,  super  docirinam  ipsius  ;  phylacieria, 
id  est,  x  verbalcgis  in  chartula  conscripta  pnrtan- 
tes  phari^ui  in  fronte. 

(Vers.  57-39.)  Jemsalcm,  Jerusalem  :  geminans 
oslendit  afftctum   doloiis?  sicvt  gailina  congregat 


(ioctriiiam  Legis  :  ogricola  ducores  suul.  Cum  autem  ,,  pullos  sub  alas  suasf  in  spiris  pinnis,  id  est,  sub- 


tempus  fructi  appropii.quasset9  id  esl,  adventus 
Christi;  servi  missi,  propheue  suut  :  quem  primuin 
o<  ciilcrunt,  esl  Jeieinias  et  Isaias  :  quem  lapidave- 
i  uul ,  est  Stcphanus  *.  Ejecerunt  cum  txtra  vineamt 
j,i  e>l,  Jdrusaleui,  in  luontem  Calvariae.  Ilic  vinea, 
el  a  ii  coloui,  oslendil  Ecclesiam  genlium,  qui 
redduui  f.ucium,  il  est,  confessioueui  pcenitentiai 
et  lidei.  Lapis,  id  est,  Clnistus  ;  scissus  de  monte 
sne  mauibus  (Dun.  n,34)v  id  est,  sine  actu  virili, 
tl  concubiiu  :  de  mairesine  seinine,  de  patre  sine 
unnpore.  Fuctus  in  caput  anguli,  conliuct  duos  pa- 
li  ies,  oslei.dtt  uovuin  et  vetus  Testamentuui,  Ju- 
i.ieos  et  geaes. 

(Vers.  4i.)  Qui   cecderit  super  lapidem,  confrin- 


levatis  alis,  ita  et  Christus  sxpandit  palmas  in 
cruce,  ui  congregaret  iilios  suos,  sicut  canticum 
Deuteronotuii  usserit :  Expawlit  alas  suas  et  assum- 
psit  eos  sup.r scapulas  suas  (Deut*  xxxn,  tl).  Ecc§ 
relinqueiur  domus  vestra  deserta ,  csteudil  quia 
derelicti  sti  l  a  lege  sui  et  a  prophetis  et  a 
saccrdotio.  Non  me  videbilis  donec  dicatis  :  Bcncdi- 
ctus  qui  vcnil  in  nomine  Domini,  ostendit  quia  in 
sec  undo  adveuiu,  videbit  eum  omnis  caro,  et  plan*  - 
gent  super  se  omnes  tribut  terrm  qul  pupugeruM 
eum  (Zachar.  xi,  10). 

(Cap.  XXIV.  —  Vers.  2  scqq.)   Non  reliuquetur 
hic  lapis  super  lapidcmt  ostendil  dispersioncra  Ju— — 
ilacoruin.    'lunc    scundalizabunlur  multi,   oste:  diCS 


tj<iur,  signilicat  geuies  supcr  Christum,  de  intide-  O  quia  per    magnitudinein    persecutionis    negabunl 


I.  ate  ad  liJoin,  conhingetur  super,  id  est,  in 
Ininilitateiu.  Super  quem  vero  ceciderit  lapis,  con- 
t<ret  eum,  osteitJit  Jucla*os  wupeislitiosos. 

(Cap.  XXII,  2  seqq.)  Homo  rex  qui  fecit  nuptias 
fho  suo.  llotiio  DtOsP.itei  esl;  per  nuplias  oslen- 
(I  t  copulationem  Christi  el  Ecclesue.  Sicut  Eva 
i.\  costa  Adaj,  sic  Ecvle.ia  ex  lateie  Chiisii  re- 
Cc^iipla  est ;  ct  sicul  ci  virgiuc  lcrra  piocessil 
A -.1:1111,  ila  et  Christus  ex  virgiue  Maria  nains.  ilisil 
*t  rvos  suost  id  est,  prophelas.  Prandiutn  paralum, 
mj  » st,  Scri|ftiiraiu  ^auctaiu  ;  tauri  occisi,  cstendit 
qui    pto  Curibio  sangu .iiein    fudery.nl  :  aliilia,    id 


Clnistum.  Abominatio,  ostendit  slatuam  antichristi 
posiiam  in  tempio  :  desolatio,  id  est,  consummalio^- 
Qui  sunt  in  Judosa,  id    est,  in  confessione  fidei«^ 
Fugiant  ad  montes,  id  cst,  ad  doclriuaui  apostolo— - 
rum  :  qui  in  tectot  id  est,  in  cootemplativa  viU  S 
non  descendat  in   domumt  id  est,  in  acliva   vita  ~ 
in  agro,  id  c*i,  ia  praidicatione    Evangelii  :  NomW 
tollat  luuicam  suam,  id  est,  nou  revertalur  ad  pri— 
sli  am  couver.aiionem  suatu. 

(Vcrs.  10  -cqqf)  Vce  pra  gnunlibus%  iJ  cst,  cob- 
rupisceiitiUus  rcs  a^ietias  :  vas  nutrientibus,  id  cs*f 
iu  opcre   p  rpur.-.iitibus ;   pcr  ereinum,  ostendit 


1  Satius  visum  csi,    removcre   hiuc    verboruui  moistni,^    me  Bnrt%  uiv,  qtiae   sci.su m    iiitercipie 


5P.7  EXPOSITIO  IV  EVANCEL.  MATTH/EUS.  £78 

persccutionem,  pers3d)baium  finem  mumli.  Ubi  fuerit  \  et  non  liabel  charitalem,  ijSi  fi  les  morieui  in  co. 


corpu$t  illuc  congregabunlur  aquilce  ;  corpus  Cbri- 
stu>  esi  ;  aquta  anima?  sanclorum  sunt.  Aliter  in 
resnrreclionc  uuaqu&que  anima  proprimn  co-pns 
luroet :  per  soiem,  osiendit  prxdicationem  Evan- 
l;i  :  per  lunam  ,  Ecclesiam  :  per  stellas  tanrlos 
sive  p  aeJicatores.  Virtutes  cailorum  commovebnn- 
tur9  hoc  est  agmina  angelorum  ad  judicandum  : 
ftarcbit  sitjnum  in  coclo,  id  est,  crux  Christi,  per 
l  biin  oU.mlit  sonitum  angelorum.  Erunt  duo  111 
agro,  id  esl,  iu  pra'di<aiionem  Evangoii  :  un.s 
assumeiur,  id  esl  qui  toroplct  pra?dieatimi"ii)  in 
opcre  :  alius  relinqueiur,  id  est,  in  opere  justitia?  ; 
in  mola,  in  mundo  :  duo  molentes,  id  esl,  in  Ecclc- 
sia  catholiea,  ei  hajreliconim. 


Majeitatem,  id  esl.potestalem,  dignitaiem.  HceJoi  * 
Judseos  :  oves  vero  populos  genlium.  Dcxtrum, 
id  est,  prosp^rmn,  sive  rccliim  :  siais'rum,  ad- 
versum,  sive  pueuale,  cuu  apu  1  Dcum  nihil  t-st 
iinistruui. 

(Cap.  XXVI.  —  Vers.  6seqj.)  Cum  autem  es*et 
in  Beihunia,  id  est,  in  domo  obedientnv  ;  hic  doiutu 
pro  umndo  po-itur.  Mulier,  id  e>t,  fulura  Eeclesia  : 
Alabastrum,  id  esi,  coipus  hoiv.inis  :  pcr  iuigueniuiii, 
ostendit  fidem  courcssiou  s  :  cupLl  Cluisti  Detia 
Pater,  recumbes,  idem  Cbristus  super  Ecclesiam  : 
Pauperes  sewper  habcbitis,  id  esl,  spiiiiualiter  qui 
indigent  doctrinam,  sive  corporaliler  <jui  <  ibas  in- 
digeut.  Me   autem  non    semper  habebi:is%  ostendit 


(Cap.   XXV.  —  Vtrs.   1-14.)  Simile  est  rcgnum  B  sccundum  caruem.    Joseph  veudilur  in   jEgyptum 


ceelorum  decem  virginibus,  qucc  accipienles  lampadcs 
suas,  id  est,  in  resurrectione,  corpora  sua.  Virgines 
sunt  eo  quod  Christum  non  negaverunt.  Quinque 
prudentes,  eo  quod  propter  regnuin  Dei  laboravc- 
nfcnl :  Quinque  [atuce,  ostendit  qui  pro  retribulioue 
liuinanae  laudis  gesserunt.  Dormitare  ,  est  anU 
nortein  languescerc,  donnre  vero,  in  morle  quie- 
tcere  est.  Media  nocie,  id  est,  in  errore,  sive  in 
secoritate  Regligentcs.  Nescio  vos,  id  esl,  nescio 
opera  vestra  bo.ia. 

(Vcr>.  14  scqq.)  Bomo  proficiscens ,  Christus 
esi,  percgre  profectus,  id  est,  dc  mundo  ad  Patrem. 
Vocavit  servos  suos  ,  id  cst,  doctores  :  dedit  illis 
bona  $ua,  id    cst,    doctrinam  Evangelii  :  quinque 


xx  argeutcis,  ut  sataiet  fameiii  corporis  ;  Chnstus 
vendilus  xxx  argeiueis,  pro  peccaiis  hoiniuiim,  el 
fatne  Gdei.  Opportuuitas,  id  esl,  tempus  congruum; 
per  azyinam  sinceritatis,  sincerilatem  menlis  ostcn- 
i!it.  Bibam  illud  in  regnum  Patris  mei  vobiscum, 
id  cst,  membi  is  suis  :  in  regnum,  id  est,  in  Eccle- 
sia.  Perculiam  pastorem,  id  est  Chrisii  :  dispergen- 
tur  oves,  id  sunl  aposioli.  Proecedam  vos  in  Ga/i- 
loeam  :  hoc  est,  reiictis  Judajis,  abiii  ad  gcutes. 

(Cap.  XXVI.  —  Vers.  59,)  Si  possibile  estf  transeat 
a  me  catix  istey  id  est,  passio  :  hocdixit  pro  partc 
carnis;  p*?r  gladium  ostendit  verbum  dmuum.  Am- 
putavit  auriculam,  id  est,  amputatum  audiluiii  Ju- 
daeorum :  iii.munditiam  purgarel :  flageiiatus  tenuit. 


taleuta,  id   cst,   quinque  sensus,    visus,    audilus,  ^  utnosde  flagellis  peccatorum  liberarot.  Sicut  Adam 

cxtcndit  palmam  in  lignum  vitx,  ita  et  Judxi  cxieu- 
derunt  palinas  in  Christo  ;  proinde  et  Chrislus 
exteudil  palmam  in  ligutim  vitae,  il»  el  Juda*:  t*x- 
teudcrunt  paliuas  in  ligno  crucis,  ul  nos  ab  on  ui 
stimuio  liberaret.  Per  cantum  galli  osleudit  rcic- 
ciionein  Spiritus  uancli  :  vinctus  ductus,  ut  vincult 
peccatorum  no»trorum  soiverel. 

^Cap.  XXVII.— Vers.  C  seqq.)  Corbona  Hebraice, 
gax  >pbylacia  Graece,  Laiine  diviiiarum  custodi;\ 
dicslur.  Per  effusioneui  sanguinis  Christi  redemjituui 
ctt  bumanuin  genus  :  per  pretium  fanguinis  9 
empius  est  ager  ^d  sepuhurain  peiegrinorum. 
UyrusPompeius  csi*Barabbas  duclus  in  dcsertum, 
id    est    in    infcrnum  ;  alter    immolatus,    id    cst , 


odoratus,  gnsluset  tactus  :  quos  per  consuetudinem 
solebat  movere,  ut  causas  transilorias  convertat 
ad  afternaro.  Sic  de  visu  dictum  est,  Averte  oculos 
meos  (CaoI.  cxvm,  37),  et  reiiqua.  De  audilu , 
Sepi  aures  luas ,  nec  audiant  linguas  blasphemiaj 
(Eccli.  xxt ni,  28).  Dc  odoratu,  Bonus  odor  snmus 
«  Deo,  iti  h,s  qui  salvi  sunl  (11  Ccr.  n,  15) ;  de  gu&;u, 
Soliie  maUdicere  ,  sed  beuedicite  (Rom*  xu,  14); 
de  tactu,  Qui  (urabatur  jam  non  furetur  ,  sed 
iaborel  manibus,  unde  tribuet  et  indigenii  (Ephes. 
iv,  18).  ideo  fluut  deccm  taleuia  :  duo  talcna,  ii 
e$t,  intellecius  eioperaiio;  qui  habel  haec,  ct 
iuiplet,  exempiis,  ct  verbisdocct,  sa.val  scmctipsum, 
et  alios  instruit.  ideo  gemiualur  taicnluni  :  unuai  ry 
oitcudit  inteliecium.  Abscondil  in  Urra,  id  esl, 
qui  pncdicaiioUem  Evangelii  pro  lerrenis  rcbus 
Uot  et  :  Post  vultum  vero  lemporist  id  e>l,  in  line 
muudi.  Uetii  ubi  non  seminavit,  id  est,  ubi  nou  luil 
pr:vduatto  :  ToUite  talentumt  id  cst  intellccluui  : 
dute  ci  qui  gcioinaul  in  bono  opere.  Quinquc 
seosus,  sicut  ait  Aposioius,  Ipsi»  sibi  sunt  tex  qui 
ostendunl  opus  legisin  cordibus  suls  (Rom.  u,  15). 
Qui  babet  liUein  et  ciuritalcni,  dabilur  ci  ine  tc- 
ctus,  ct  opcratio  virltiium  :  Qui  non  Uabci ,  tp*u  n 
quod  habet  auferetur  ubeo,  id«ct,  qui  habcl  i**l  u  , 

1  Deeral  verbum  hddos,  M-d  el  alia  inlcri::.  n- 
tercideruut,  qc:se  suppteutur.  l.;ceia  qu;e  t  »i«>  cnn. 
tcitu  eilieuda.itur,    adutUu  ula   per  si>  uulo^    lc:iiu 


Christus  pro  peccatohouiinum.  Exjcrunt  Christuui, 
id  cst,  cxspolialum,  a  lide  Judoioiuui.  liniweruui 
ciilamyde  coccineo,  id  cst,  Chrisium  in  mum  li.e 
geniium  ;  alitcr  percocciucum  ciilamydein  osteudit 
eflusionem  sangtiiuis  ipsius  ,  iive  martyrium. 
Exucrunt  eum  chlumydc,  et  iadueruut  cum  vesli* 
mcntis  suis,  o*lend  t  iu  tiue  iuundi  convcrsio'<e.u 
Judjiorum. 

(Verr.35.)  Milites  sibi  diviserunt  veslimenta  ejus : 
fi^tiram  l«  nel  lCvangclii,  qui  diviseruui  iuter  »e 
d>.trin.uii    Christi.    Per    •citsionem    vcii  o^tcndi; 

ve.sus  esNeut. 
*-  >V«  s^  io  quid  istluic  rei  sit,  nec  libct  ariohru 


579  S.  HIERONYMI  OPEIUjM  MANTISSA.  T80 

scissionem  rcgni   Judaeorum.   Alio  modo  ,    vclum  \  su*  i  ;  nub*s,   p»ophpirc  ;  plmia,   pr&dicafo   est. 
$ei$$um  estt    ostendil  scissioucm  Legis   lilirrae  per 
revclalioncm  Spirilus  sancti,  vel  pcr  asrcnsion  mii 


Christi  s«  issi  suni  coeli  htimann  gcncri.  Terra  motat 
oslendil  gratiam  Dei,  commota  de  Judneis  ad  gcn- 
tes;  peira:  scisscc,  lioc  stinl  corda  gentium  scissa 
ad  fidem ;  monumenta  aperla,  id  cst,  conla  ad 
firfem. 

(Vers.  00  seqq.)  Monumentum,  id  esl,  Eeclesia 
ex  genibus  :  novum,  oslendil,  quia  non  fu:l  anto 
predicnttMi  vcrbuin  Dei  geiilihus ;  excisum  monn- 
menlum  in  petrat  nsiendil  Ecclcsiam  scissam  de 
ptiriiia  genlilitalis ;  lapidejn  volutum  ad  o$<ium 
monumenti,  oslendil  duritiam  in  corda  Judaeorum 

(Cap.  XXVUI.  —  Yers.  1.)  Vespcr  Sabbati :  id  cst. 
fine  iiiuudi ;  prima  sabbati,  osiendit  diem  restir- 
redionis;  revolulo  lapide ,  significal  revoluian 
iluriiiatu  Judycoruni  in  futurum  ;  pcr  fulgnrcm 
csicndil  tenoreiu  :  percaudi  rem  vestimentios'cud  t 
consol.iiinnem  recorrcctionis ;  inGalilcua,  in  monte, 
ostendil  de  populo,Juda.*orum  ad  gentes. 

IN  EVANGKLIUM  SECUNDUM  MAP.CUM. 

(Cap.  I  et  II.)  Initium  Evangelii  JesuChristi  Filii 
Deit  quod  dicil  Filii  Dei,  osteudit  iialivitatcm  se- 
cundum  divinilatem  ;  secundum  carncm  oslcndit, 
duro  dicil  Jesus,  Eccc  rnitto,  id  csl,  vox  Palris  : 
Angelum  meumt  id  esl,  Joannem  :  ante  faciem  tuamt 
id  est,  Praecursorem  Cbristi,  notitiam  ejus  facien- 


Lncerna  sub  modio,  id  esi ,  qui  pro  cupidtlate 
i3ccnli  docet  :  sub  lecto,  id  cst,  obscuriiate  deiin- 
qiientitim.  Ac/i  esl  ab$condilumt  quvd  non  manife- 
stetur ;  occulta  lege  J.niaeorum,  quae  mauifettata 
cs*  genlibus.  Uomo  qtii  seniiuav't,  ostendit  docto- 
rem  :  quod  scnrnsvi»,  id  csf,  verbuin  divh.um  ;  in 
ierr\  in  corde  bominum  ;  dormienlem,  id  c  t, 
i  cscientem  ;  per  uoctem,  adversitatem,  sive  igno- 
ranliam  ottendil;  per  uVm  vero  prosperitalcn, 
sive  scientiam  ostendit ;  per  germ  n,  compun- 
ctioncm  cordU  ;  pcr  bcrbam,  fidem  op<rum;  per 
spicam  ,  peifectionero  operatiouis :  p!ei:iim  fru- 
cium  in  spica,  ostendit  consummationem  opeium  : 
per  falcem,  ampulatio  praesentis  vitae  et  consum- 
g  matio  saeculi. 

(Cap.  IV.)  Dimittens  turbam  Judccorum,  abiit  in 
nav$m,  id  est,  in  Ecclesiam  ex  gmtibus.  A!ix 
naves  crant  cum  iilo,  id  esi,  divenae  Eccies* 
baereticorum  ;  per  procellam  venli,  ostendit  per- 
secutiones  conlra  fideles  ;  fluctus  mittebat,  ut 
iuiplerelur  navis,  ostendit  pcrsccutionem  Anli- 
christi,  seu  saevissinum,  ut  prope  ad  ncgaiionein 
veniant  mulli  :  dilecti  a  Deot  perseveraut  in  fide. 
Dormire  Cbristum  in  punpe,.ostcndil  probaiionem 
fidelium  in  perseculioue.  Excitant  eumy'\d  est, 
iiivocant  eum  in  persecutione,  in  adjutorium  sibi. 
Facta  est  tranquillitas  magna,  id  est,  post  ptrst- 
cutionem  Aulichrisii,el  posi  resunec.ionem.  Ho.no 


lem.  Vox  Joannis  esl  clamans,  Cliriitus  e>l.  ln  <  babens  spirilum  imiiiundum,  signilicat  humaKum 
deserlo,  significat  Jnd;ros,  a  lege,  a  regno,  et  a 
sacerdotio  derelictos:  parate  viamt  id  est,  corda, 
sive  opera  ;  rectas  facite  ejus  $emitast  id  cu  cogiia- 
l  ones  cordis  vestri.  Per  baplismum  aqu.T,  ostcndit 
ablutionem  corporis  cl  aniinae :  bnptismum  poeui 
tenlia^,  remissio  esl  pcccalorum.  Venit  in  domnm 
Simonis  Andrece,  id  cst,  ad  Judaos;  diluculo  vulde 
surgens,  ostendit  adveiitum  Cbrisli,  ct  ivitium 
liuvi  Tesiainenti ;  Abiii  iv  desertum  locumt  id  esl, 
ad  Judxos;  ibique  orabat,  id  est  ibi  pnedicabal. 
Non  posset  in  civitalem  introire.  Iloc  proptcr 
freqneniium  ^opuli  ;  per  paralyiicum  o^lendii 
numantiin   genus  :  per  leclum,  corpus.  A  qualuor 


geiiijh  ;  caienus  disrumpcns,  o&leiidit  gcntts  prac- 
vaiic.uncs  legem  natuiae  suse  :  sive  doctrinam 
pbilosopboruin.  Sic  el  Judaei  disrumpcntes  l.ileram 
L  gis,  s.ve  propbctiaui.  Concidit  lapidibu$ ,  ostcndil 
|  opuiuni  gt  niiuiii  adoranlcm  lapides. 

(Cap.  V.)  Homo  sedens,  vestitus  ad  fidcm  Jesil, 
osteudit  vestiiiun  fide  ct  cbaritaie  ;  sana  nienle,  id 
cst,  pura  al(|tie  siiiccra  mente.  Erogaverat  substan- 
liam  suam  in  mcdicis,  id  e*l,  quia  lotam  fidem,  et 
conver^atiouem  et  spem  suam  iu  philcsophis  p»- 
suerat.  hlish  b\nost  osteudit  duo  Teslamenta,  ut 
eadem  ubique  pradicent :  simililer  et  quia  cbarilas~ 
in  minus  duobus  non  consisiit.  Per  virgam,  conso- 


portabalur,  hoc  sunt  quatuor   elemeuta  per  quic  ^  lationem  sive  disciplinain  osteudit,  ut  Paulus  ait  =: 

constat  bomo,  aut  quatuor  ordines  Evangelii,  aui 

quatuor  virtutes  aniu  as,  id  est  :  fortitudo,  jusiilia, 

prudentia,  et  temperantia.  Fortitudo  esl   pugnare 

conlra  vitia  :  justitia   est  diiigere   Deum   ex    toto 

corde,  et  proximum  sicut  heipsum  :  prtidenlia  e&t 

providere  futura  :  tcrop>  rantia   csl  omni  irae  im- 

ponere  niodum.  Nudaverunt   tectumt  id  esl,  histo- 

riam  Legis  palefacientes ;  submiserunt  grabbatumt 

ostendit   denudatam  iitterain    Le^is,  mauifcslum 

sensum  Eiangelii. 

(Gap.  111.)  Prcccepit  ei$t  ut  in  navicula  sibi  dcser- 
virent,  id  cst,  Ecclesia  prcJicareiil.  Ascendil  in 
montem,  siguificat  asceiiftionem  ejos  cum  carne  iu 
cufJum;  ionsios,  Chrislus  esi ;  Olii  tonitrui,  aposloii 


Quid   vultis    in    virga  veniam  ad  vost  an  in  spiritt* 
mansueludinis,  et    consolalionis  (I   Cor.   iv,    21)  ? 
Cnlciati  $andulibust  pro  tribus  causis,  propter  sp  - 
nas,  id  est,  pro  obligalione  diviiiartim,  vcl  solhci- 
ludiue  sa^culi :  propter  frigus,  id  esl,    pro  cupidi* 
latc   menlis  atit    inlidelilale  :   propicr    serprutes, 
id  est,  proptcr  doeiriuaui  Increlicoruiu.    Non  dua 
bus  lunicist    id    esl,    non   dupla  nenlc,  nec    du- 
bielale  inler    fidem    ci   iultdclitatem,    uon  dupla 
fidticia  in  no\o  aut  iu  veleri.  Non  sicut  simulatoies, 
qtii    ab    homiii.bus  iaudem    quaeriiiit ;  per  coenani 
quam   nou    subscquilur   prandium,    cotisttmmatio 
saeculi,  quod    veuieitc    Christo   consuinmatioin.u 
stiam  vidit.  inm  prauriU  kvra,  id  est,  lillera  Lcgb, 


S.  JUEKONYUI  OMJRUM  MANTISSA. 
oncai;  per  baptismum,  iiiorliticatioucm,  sivc  A  Clnisti:  vitia  camit  adversus  spiritum  Loiue  oper;.- 


litaiimicin   Ecdesiai.  Sicul  Adam  per  uia  pcc- 

i,   id   est,   concnpivii,    pr&*\aricavit,  supeibc 

:  ita    ei  Christus  tres  dies    fuit    iu  sepulcro, 

lililer  ct  proiudc  lcr  meigitur  liomo  sub  unila 

piismi  ;   umlc    ait  Apostolus  :  Consepulti   enim 

mus  cum  Chiisio  per  baplismum  ;  iu  morlc  enim 

nius  bt.piizaii  sumus  (Roui.  vi,  7>).  Qui  voluent  in 

hbis  prinui  essc,  erit  omnium   serms :  liic  os!en- 

Jii  doctorcs   Ecclesix;    cauus  leoet   figuram  geu- 

tium  :  Stdebat  juxta  vium,  id  e*>t,  juxta  fulcin. 

Clamabai  ad  Jesum,  Misercre  mei.  Moralissensus  : 
eiim  iiicumbimus  in  oratione,  tunc  lurba,  fantas- 
ma,  meiiics  fidelium  increpanl,  ul  taceant,  duui 
\oluut  nos  exciudere  ab   oratioue  pcrscverantibns 


tionis.  Terra:  moius,  id  esi,  de  infideiilale  ad  IKdem, 
id  cst,  corpus  siveauima  audiendi  verbuni  Dei. 
Stmuibut  propter  me  in  lestimonia  ittis,  id  est,  si 
nediderint  le&timonium  veslrum,  erit  illis  ad  v":- 
lam  :  ei  si   non  crediMeiiut,  rril   illis  ad   pceiiani. 

De  die  ct  hora  nemo  *cit,  nisi  Pater,  oslendit  p:o 
par:e  corporis,  quia  corpus  Cbristi  Ecclesia  esl. 
Quo  I  dicit,  ncicilis  lempus,  id  esl,  cxiluin  unius- 
cujii.sque  sivc  coiisiimmaiionem  saeculi. 

Homo  peregre  profectus  est%  id  est,  Cliristus  de 
mtindo  cum  carne  ad  ccelum  ;  reliquit  domum  suam% 
id  csl,  Ecclcsiain  ;  doctoribu ;  uiiiusciijus'|tie  opc- 
ris,  id  est,  uniusciijusque  giatia;  vir:uiis:per  g.-ni- 
tnrciii  episcopuni  osiendii  si\c  dodorem.  Sero  super 


tsobitf.   Tunc  Jesus  stans,  secus  nos  :  slarc   cnim  B  Sodomam  pluii  ignis  *,  et  sulpbur  de  coulo :  u.edia 


divinitatis  est ,  transire  vero  huinanitatis  c>l  : 
pracet  it  illos  vocare,  id  est,  per  praedicationcm 
aposioiorum  :  vocal  geules  ad  lidem.  Projccit 
vesiimenta  suaf  id  est,  prisliuani  convcr&aliouem 
suam  :  exsiliens,  id  est,  de  ignoranlia  ad  scientiam, 
dc  iulideliiale  ad  (idesu. 

(C.ip.  XI.)  Invcnieiis  pullum  alligalum,  ostendit 
geuics  «liigalas,  cum  culpa  pcccatorum  :  super 
qucm  nemo  seditt  id  est,  ubi  uullus  .doctor  pia»di- 
cavit  :  Solviic,  ct  tidducite  ad  mc,  id  esl,  per  pra:- 
dicaiioitcm  adducile  ad  fidem.  Vidit  arborem  fici, 
oslendit  quia  lou^«:  eral  fidcs  J;iJa:oru.ii  a  Cbiisio. 
Pion  erat  tempus  ftcorum,  \d  est,  uon  crai  leupus 
Judacorum,  ul  credcreul,  quod   se  iudigue  judica- 


iiocle  percussa  cst  i£gyptus  in  psimogcnitis  suis: 
mane  subvcrsa  cst  Sodoma,  et  asceudit  favilfa  ejus 
usqnead  cccliim.  Ne  teniat  rcpenle,  inveniut  ooi 
dormientes,  id  est,  in  ignoranlia,  seu  in  securitatc 
ucgligentix. 

(Cap.  XI Y.)  Fregit  alabastrum,  signiUcat  corpus 
Cbri.sli  vulueratum  in  cruce  ;  per  ungueiituiu  con- 
fessio  udei  osteuditur:  cuput  Christi  Deus  Pater  est 
Quarebat  opportune,  ut  traderet  e umj,  oslendit  quia 
opportune  tempiis  adveneral  ad  pcrditiouem  Ju- 
d.cooim,  sive  Judxac,  et  opporluniias  redempMons 
Lcclesi.-!:.  Primo  dic  azymorum,  iu  esi,  die  Jovis; 
azyina  sinceritatis  facla  cst  Ecclcsi «.  Transitus 
quatuor  iitodis  dicitur,  idesl,de  mundo  ad  Patrem, 


vcrunt  rcgnum.    iSon   sincbul  vas   transferre  lper**  de  Jinbis  ad  gculcs,  ct  nos  deiufidclilalcad  fidem, 


temjdum,  i«l  esl,  corda  fidelium. 

(Cap.  XII.)  Non  vu  t  Christus  aliud  ficri  opus, 
vel  tia:ibire  u'n\  quod  sa:iciuui  csl  :  Tradi  eam 
Cjhms,  id  csl,  cuslodiie  lcgem  :  lonular,  lioc  c»t 
tcmplum  Salomouis;  aliter  osteudit  mailyiium. 
Venit  ad  Sunogogam,  s)na^iga  bajj»e  cusio.lia  :>n- 
gclorum  :  turrem>  hoc  esl  Lex  :  ejeccrunt  tum  cx- 
tra  viueam$  id  est,  de  Juda,'is  ad  gcnlcs.  Alitcr  dc 
civit^te  Jerosolynia  iu  moniein  Cnlvaria?.  Vidua 
misil  duos  nummos9  quod  csl,  quadraus,  per  quos 
intelli^it  bominem  quadrantem,  qui  se  D  :o  obtu'it. 
Qncaunque  pctierilist  crcJentcs  in  oratione,  ficnt 
lobu  (Supra  xi,  zi) ;  i|iiomoJu  sic  saucius  Paulus 


de  morte  ad  vitam. 

Ihmo  laugucnam  aqua:  bajulnns,  figuram  tcnet 
aposiiilorum,  .sive  smccssoruni  et  baplizalorum, 
pcr  quos  b;ip(isniuni  ciiicilur  :  langueua  baptismus 
Tiiniiaiis  sijinfi  a(.  Pasclw  manducare  cnmdisci- 
pulis  suist  oslcudit  se  cum  discipuiis  ad  Ju;ta:os: 
alitcr  manducat  in  mcmbris  suis  qui  est  Ccclesia. 
iVr  coDJiaculum  aliior  via  ostcndiiur :  per  stratum 
iiKi-miui  aiopIc<  tiiudo  Ecelcsi.r  ostcnditur.  Aguum 
iuiinolaiuni  iu  .Egyplo,  ostendil  immolatum  iu  novo 
Tc-ianicjito  myalei  ium  corpoi  Xs  et  sanguini»  ;  quot 
vctus  sacrilicium  Jiida'oru::i  reccssii,  idest  saiiguf 
hircorum  cl  laurorcui  :  uam  uosiruiu    sacrificiur 


(li.ii  :  Ter  roguvi    Dominum  pro  slimulo,   et  u*n  0  quod  vinuiu    di.ilur    Melchisedei  h,   oblatum 


nce  sii  a  me  (//  Cor,  xn,  8).  Diabolus  pctiit,  ut 
l.n  .iiet  Job,  et  pcriuisil  cum  Dcus.  i'aulus  uon  cst 
ovMi.l.ius,  ut  pcr  ipsum  sliniuluni  coronarctur : 
di.ibolus  eiau.lilus  c^t,  ut  pcr  cjus  tentatioucs  J«>b 
coiouaietur.  Proitiiic  Apostolus  ait :  JScscimus  quid 
p ■tamiis  [lloni.  viu,  ^li),  nisi  Chrislut,  qui  iiiicr- 
pi!;lai  pro  nobis. 

(Cap.  XIII.)  Ccns  advcrsui  gcntem,  id  csl,  paga- 
roniiii  ailvcr.us  Cbrisiianorum.  Moralitcr  caio  ad- 
vcrsus  auiuiam  :  rcguuiu    diaboli   coulra     regnum 


Vi.\ciicnte  Al<r:iiiam  de    taide.  Pio  quiil  sigillaf 
iulciTo^abanl,  osteodit   ut  nullu*   coufidal  dc  c 
scieulin  sua.  lldiclo  syndone,    fugiit  nudus  ab 
ostcmJit  relicla  malitia    Jmlxoniiu  ;    nudus   (1 
oslendit    quo«l     apo.sloli     nudi   a    snpcistiliO' 
Jodajoruui    abicriuil  ad   geutes.  Calcfaciebat  t 
trus  ad    ignem,    significat     t<;piditalcin    ap 
rum,  ct  suam   ucgalionem  ct  iufidclitaiem 
iii.w. 

VidtbiuuFdium  hominis  sedentcm  adextr 


1  Mcrctiir  rcfcrri,  ut  erat  locus  isie,  quodseju- 
mhi,  non  sciebat  vas   transjerre,  qui 


%  Atquc  iiic  cx<  idissc  videlur  sacri  (exti 

ciila,  (|ii:nn  cxpouit,  sivc  ipsum  verbuin  u 

'•    tlauil  s<io  i.uiii  plma      siitise*|iiciitis  scilioois,  ubi  dicitur,    Free 

•"«ici-uii:.  sirnm,  scnptum  anlca  cral  Fretus,  ctc. 


*37  S.  HIERONYMI  OPERUM  MANTISSA.  W« 

iu  scxio  monsc  missus  cst  Gubriel  a  Domino  in  ci-  A  praacpio  Christi  ostendit  gcntes  el  Judxos  comniu- 


viiatem  :  iia  in  sexio  milliario  nniiidi  missus  cst 
Ciirisius.  Joseph,  $ahator%  inlcrpretatur,  qui  sol- 
vavii  iCgvpium  de  fame  :  sive  x  Maria  benedicta,  id 
est,  a  carne  Christi :  turbala  auleni  quia  nesciebat, 
si  prwlerito,  an  fuiuro  quod  angolus  dixit  :  Spiritus 
sanctus  venit  in  te  :  Spiritus  noincn  esi.omnis  gra- 
liie,  quando  inspiralur,  quomodo  agcovit  Maria, 
quo.l  dixit  angeius,  vel  duiit  plena  cral  spiritu, 
scicb.it  quod  augelus  locutus  esi  ei.  Virtus  Altissimi 
obumbrubit  tibi,  id  est,  abscondil  (e  in  iEgypto  fu- 
gieitdo.  Cognalatua,  ideo  dicilur,  quia  Elisabeth  dc 
tiibu  Levi  fuil,  id  est,  de  tribu  Dei  :  ecce  ancilla 
Domini,  ut  dicil,  Glius  auciilac  luae. 
Abiit  in  montem  cum  festinatione  :  quia  omnTs  * 


nicare  snper  aliare  :  Locus  in  diversorio,  id  est,  do- 
mus  inier  duos  muros,  duas  januas  babet :  figuram 
Ecclesiae,  inler  paradisum,  el  mundum.  Excrcitns 
miiituni  osienlil  duccin  ;Chrisluui  s^qui.  Pastores 
loquebanlur,  aplum  ftiit,  ut  pastores  loquerentur  : 
apium  fu  l,  ut  pastores  tesiimonium  darenl  de  vero 
agno.  Transeamus  in  Bethlehem,  ostendit  nobis  non 
aspicerc  relro,  nec  ad  dexiram,  nec  ad  laevam, 
nisi  ad  Cliristti!i».  Invenerunt  Muriam,  Joseph  et  I«- 
fantem,  pcr  hos  tres  sanatus  est  mundus. 

Maria  conservabat  omnia  verba  hact  id  est,  quod 
angelus  ei  dixil.  Postqnam  consummati  sunt  die$ 
ocio,  ut  circumcideretur  :  et  in  octava  btatiludine 
ostendit  passionem  Cbristi  dum  dicitur  :  Beati  qui 


volunlatem  Dei  implere,  festinare  debet.  Exsultavit  B  persecutionem  patiuntur  (Matth.  v,  10).  Circumci- 


tnfans  in  utero  matris  ejus%  id  csl,  honoravit  filius 
filium,  sicut  honoravil  mulier  mulierem.  Exclama- 
vit  voce  mnyna.  Aptum  fuil,  quia  de  Joanne  dictum 
est,  Vox  clamantis  in  deserto  (lsa.  xl,  3).  Joannes 
est  nomen  ejus ;  cur  uon  dixil,  Joannes  eril?  quia 
ub  anyelo  vocatv.s  est  anlequam  conciperetur.  Et  mi- 
rati  suntt  id  e*t,  couvenieuiia  inter  patrem  el  ma- 
irem.  Benedictui  Dominus  noster,  bonitnteniDei  durn 
rogavit  Zacb:irias  pro  liberalioae  plebis,  iili  Prae- 
cursor  donaius  esi.  Erexit  cornu  salutis,  id  esl, 
Christus  quia  cornu  ncc  caio  est  nec  ossus  :  sic  et 
Christus,  nec  ossus  nec  caro  csl :  taulum  diviuilas. 
Puer  crescebat%  id  est,  corpore. 
(Cap.  II.)  Uac  descriptio  prima   facta  estt  id  est, 


sio  Chrisli  die  octavo,  osiendil  sanguinem  marly- 
rum,  usque  in  diem  judicii  :  sive  quia  impk-vii 
lcgem,  et  uon  solvit.  Postquam  impleti  sunt  dies 
purgationis  ejus,  id  cst,  duodecim  dics  de  puero, 
de  puella  triginta  in  lege  fuit,  ut  muiier  non  iutrei 
in  Ectlesia.  Par  lurlurum9  aut  duos  pullos  colum- 
barum,  per  saeVniam  turturis  oslendit  esse  pruUen- 
tiam  sicui  scrpeulis,  pcr  coiumbam  simplices  e$se  : 
par,  ostendii,  ut  lottiiu  se  bomo  offerat  Deo.  Rewe- 
lationem  gcntium,  id  est,  gloriam  fidei.  Ecce  pott- 
tus  in  ruinam,  id  est,  bis  qui  non  credunt ;  in  re- 
surrectionem,  bis  qui  crcdunt  in  eum  :  et  eiguum, 
id  esi,  Evangclium.  Veni  separare  hominem  ad- 
versus  matrem,  ct  reliqua  (Matth.  x,  55) ;  ut    ipsca 


Romauis,   quia  Julius    primus  regnavit   Romanis,  C  a'n  :  qu(V  eit  maler  mea    (Matlh.  xii,  4fc)?  Bcats 

aed  rron  tenuil  universum  niuudum  :  et   post  euiu 

regnavit  Augustus :    post  Auguslum  Tiberius.  Io 

tempore  Augusli  et  Tiberii  lempus  Chrisli  comple- 

ttir  bapiismum  sutim  :  quia  xv  anuo  de  reguo  Au- 

gusli  venerunt  in  uno  curro  ad  civitalem  stiam  Au- 

gustus  et  filius  ejus  Tiberius.  Post  quam  adsurruut 

agnum  mundi,  osteudit  quod  in  regno*  ejus  uasce- 

reiur  ipse,  qui  regnarcl  in  uuiveiso  muiido,  et  pater 

unilatem  filii  sui  voltiuUlem.  lpso    leinpore  appa- 

ruit  t  irculus  a?rcus  erga  solcm,  osleudtt   quod  na- 

aeituriii  ten.pore  ejus,  cujus  polestas  et  pultlirimdo, 

ei  lux,  ct  sapiemia  circumdedissct  ouiiiem  poteniiam  : 

primam  puichritudinem,  lucem  et  sapientiam.  Ipso 

tempore  fluxil  fous  oleum  a  taberna  meritoria  lola  ~  quccrebant  eum%  per    tres   leges  :  et  non  inven 


dic,  usque  ad  vesperum  :  ostendil  quod  nascittir  in 
tempore  ejus,  a  quo  fluxissct  fons  oici,  id  esl,  spi- 
ritalis  unctio  pcr  tolum  Evangelium  nsque  in  i\\iv\u 
mundi.  Augustus  patrem  figurat,  Tiherius  filium. 
Propterea  census  uatur,  ut  sciret  rex  numerum  ho- 
iuiuum  et  magiiiiudinem.  A  prasside  Sgrias  *,  osten- 
dit  locum  de  quo  Christus  fuil :  ut  proftterent  singu- 
ti  in  suam  civitatem,  ostendit,  ut  nullus  cxtra  Ecclc- 
biam  ccnsum  Deo  reddat.  Positus  in  prcesepio ,id 
esl,  corpus  Christlsuper  attarc  :  bos  ct  asinus   in 

1  Eral,  jEgyptum  de  fame  sive  Maria,  benedixit9  elc. 
'  buppie  qui  vuti,  aut  quid   simiie.  inferius  gra- 
viora  occuirunt,  qu;e  cx  p«rie  cabiigamus.  Ejuainodi 
etl  jJJud. 


ille  venler  qui  le  ponavitt  et  reiiqua  (Luc.  xi,  27)  ^ 
id  cst,  tit  muiti  bouas  cogitalioncs  cogitcut  :  duti^^ 
non  sola  Maria  maler  Chrisii  esl. 

Et  tuam  ipbius  animam   pertranseat  *gladius9  ^fird 
esl,  scrmo  Dei,  sive  passio   Chmti.  Vixerat    rai_  m 
viro  suo  unnos    scptem,  id  esl,  syna^oga  cuin  epL   ^i. 
tico  :   el   non  discedebat  de   templo,  id   est,    q«^  ia 
non    debet     Ectlesia    discedere    de    coelo.    Pst^er 
autem  crescebat%  id  csi,  corpore.  Et  confortabatmmr9 
id    esl,     spirilu.   tum  e*set    duodecim    annortm  w, 
id  esi,  duoJecim   trihus   qua1   venerunt   ad  Cl*  ri- 
sltim  :  Pott    tiiduum    imenerunt    enm,    puter9        M 
esl,   Ecclesia,  et    mater,    id   est,    synagoga  :      ^*i 

mxt 

**, 

■ri, 


eumt  nisi  per  Evangelium.  Et  erat  Wis  subdi 
oslcmlil  quod  liiius  hoininis  non  vcnit  miuisH 
scd  minislrare. 

(Cap.  III.)  Ab  anno  quinto  decimo  Tiberii  Qrs* 
priiuus    rcx,  priunis   prxses  in  nativitate  Cb 
inemorantur,  i!   esl,  dum  non  cceperant  d< 
iiunc  aulem  rex  quartus  tctrarcha  commemors* 
dum  ad  prajJiralionein  et  ad  baptisiiiuiu  veniu 
siguificul  Christum,  ct  quatuor  letiarchai  osten 
quatuor   Evaugelia  :  duo  sacerdoics,  iJ    est, 

*  Praside  Syria?%  pro  a  Perside%  elc,  et  «l  pz  ^i&a 
terenl  (l-ej;.  prufnerentur)  smyuh,  pro  ut  pvop**  ^^ 
rent,  ctc,  ncque  eiiim  ouuiia  icf^rri*  vuc.ti;  ^  Jtj^uS 
quc  rcvera  tolus  tiacatu^  uua.  htura  emcndAt"^ 


:ru, 
r      Kei 


EXPOSITIO  IV   EVANOEL.  LUCAS.  '«> 

»  lenum  nuroerum,  factus  est  mundus.  a     (Cap.  VI.)  Quatuor  bcatitudincs  leguntur,  qun 
sx  de  Jlomanis,  ostcndil  iinilatem  regni      qualuor  virtutes  cardtnale*  contineniur  :  caudcs  » 


mu,  et  quartus  tetrarcba  super  Judaeos, 
iivisionem  regni  Judaorum.  Facium  e$l 
omini  super  Joannem,  Vade  el  prcedica  fr«- 
r  Vallii  implebitur,  id  est,  Jud*l  el  gen- 
4$  el  collet  humiliabunturt  id  esi,  qui  se 
ixaltat :  el  eruntprava  in  directa,  idest,  qui 
iosus,  sit  caslus  :  et  atpera  in  vias  ptana$t 
i  superbus  sit  humilis.  Videbit  omnit  caro 
Uit  id  est,  Judaei  ei  gentes,  viri  et  mu- 

v\)  Venit  ad  Nazareth,  in  qua  nutritus  e$t% 
Ecclesiam  iu  qua  nuiriius  sit,  homo  non 
ar ;  et  surrexit  legere,  bic  ostcndit,  si  id 
velatum  fuerit,  $enior  taeeat  (1  Cor.  xiv,  B 
Sl,  Evangelista  et  Peulateucbum ;  surgit 
in  niedio  discipulorum ;  $tetilt  osiendit 
i  reddendum,  prsedicandum  eM;propter 
it  me9  id  cst,  non  oleum  cominuiie,  sed 
;  Rpangelizare  pauperibus,  id  est,  ut  beati 
spiritu,  et  capiivis  redemptionemt  id  est, 
»  Pbaraone,  el  gentibus  de  diabolo  :  cmcie 
esi,  Judaeis  el  genlibus  ;  dimittere  confra- 
rst,  Judaeos,  lutum  fabricando,  et  gentes 
ppiicando  :  annum  Domiuit  id  est,  guia 
ualuor  lempora  babet,  ostendit  quatuor 
tis;  et  duodecim  inenses,  duodecim  apo- 
tondil ;   et  diem  retributioni$t  id  est,  diem 


Laline  dicitor  cordis  :  islae  quatuor  lenes,  osieu- 
duntur  quatuor  partes  niuudi.  Item  octo  ad  octo 
animas  pertiuet,  quae  fuerunt  in  arca  Noe,  por 
quas  omnes  geous  bumanum  ostendii.  Merces  re- 
$lra  multa  e$t  in  gloriat  id  est,  pro  praedicalione, 
persecutione  et  patientia.  Secundum  hmc  faciebam  - 
patre$  eorum  propheii$t  id  est,  odiebanl,  exprobra- 
bant  etejiciebant  nomina  eorum.  Vce  vobi$  diviti- 
bu$ !  quia  habelis  comolationem  vestram  \  ct  nou 
l)eo  gralias  agilis,  non  Deo,  scd  divitiis  ve*lri<. 
Va?  vobis  !cum  benedixerint  homines,  id  est,  iuimicis 
vestris.  Nihil  uide  $perante$9  quod  vos  babetis  daie, 
ut  iivgloria  recipiatis  inercedero  a  Domino. 

(Cap.  VII.)  Numquid  potest  ccecus  cacum  duceret 
id  esl,  stultus  stultum  docere  :  ambo  in  foveam  ra 
denl,  id  est,  in  perdilioncm.  Ibat  in  civitatem  qmd 
dicitur  Naim,  ostendil  posl  sauatum  infirraun , 
quod  suscitavit  mortuum,  quia  inflnnitas  praccedit 
mortem.  Filiue  unicus  matri$f  id  est,  Adam  de 
terra  portatur  a  quatuor,  id  est,  a  quatuor  ele- 
inentis,  unde  bomo  est.  Tangitur  locus  a  Deo,  i«l 
est,  liguura  crucis,  quia  periit  Adam  pcr  lignum. 
iiomo  a  terra  portatur  quando  sola  terrena  cogitai, 
sive  quando  aeger  est,  ambulare  non  potest ;  nb 
aqua  portatur,  quando  luxuriare  cogitat,  sive 
quando  pro  nimio  /rigore  corpus  tangi  uon  potesl ; 
ab  aere  portatur,  quando  omnia  pro  laude  humana 


idliiteram,  hodie  impUta  e$t  Scripiura  in  Q  agU>  8ive  qMndo  pro  ^^  fl„c  non  ^^. 


$$tr\$. 

vidua?  erant  in  l$raelt  id  est,  Ecclesia; 
uificatChristum  ;  Neeman  Syrus  significat 
Siia,  id  est,  synagoga  ;  Giezi,  id  est,  Ec- 
abens  dxmonium,  id  esl,  idolis  credendo. 
settibi  ?  id  est,  nobis  lormenta,  libigloriam. 
f.)  Secu$  stagnum,  id  esi,  secus  legem ; 
ff,  id  csi,  duas  Ecclesias  :  Duc  in  atlum, 
bristuin  ascendentem  in  coeluni  ;  Tota  die 
s,  nihil  cepimus,  id  est,  p«r  velerem  le- 
um  duximus  ad  vitam.  Impleverunt  ambas 

est,  quia  per  Ecclcsiam  et  synagogam 
, :  Ita  ut  mergerentur,  id  est,  bomo  qui 
et  paupertatcm  uon   susliuet.  Exi  a   me, 


ab  igne  portatur,  quando  pro  nimia  febre,  langi 
non  potest.  Tres  mortuos  suscitavit  Domiuus,  id 
est ,  filium  unicum  matris,  et  filiam  principis 
(Marc.  v,  41),  et  Lazarum  (Joan.  xi9  43).  Primuni 
in  domo,  id  est,  in  cogitalione  :  secuudtim  in  porta, 
id  est,  in  verbo  ;  tertium  de  monumento,  id  eai, 
in  opere.  Qui  minor  est  in  regno  Deit  major  est  Ulot 
id  est,  Cbristus,  quia  angeli  nati  suut;  ut  dicat, 
Minuisti  eum  puulo  minus  ab  angelis  (P$at.  vi/i, 
6) ;  lamen  Cbristus  major  est  Joanne  reguante  cum 
Patre.  Justificata  est  sapientia  a'  liiiis  suis,  id  cst, 
Populi  et  pubiicani  jusii/icaverunl   Deum. 

Alabastrum  unguentit  iJ  est,  curpus  cum    fide  : 


quiajieccutor  sumt  ostendil.id  est,  non  ex-  D  *fo««  ™t™t  po&l  asceiidioncin  Domini  ;  $ecu$  pedest 

id  esl,  apostolorum;  tacrymis  rigabat,  id  esi,  clia- 
ritas  interna  in  Deo;  capillist  id  est,  supeifluos 
cibos,  et  vestimentum  dare ;  osculabatur  pedes  ejus, 
id  est,  cum  omuibus  pacem  babere.  Unus  debebat 
denarios  quingentos,  id  esl,  peccaia  gentium  com- 
missa  per  quinque  sensus  ;  alius  quinquaginla,  id 
est,  peccata  Jtidxorum.  Ista  mulicr  Naria  Magda- 
lena  fuit,  de,  qua  ejecta  sunt  septem  d%monia. 
Quis  est  qui  peccata  dimittit,  iJ  est,  potentia  diviua 


iuus,  quia  non  dcserit  veram  bumilitalem. 
meret  id  cst,  non  timeat  peccalor  medi- 
bulabat  magis  sermo  de  illo,  id  est,  sani- 
loctrinae.  Quando  orabat,  ostendit  tbeori- 
m  :  quando  scdebat,  ostcndit  actuaiem 
$r  tegulus,  id  esi,  pcr  divitiitatein  ;  Surget 
a,  ostendit  resurrectionein  oinnium.  Ezivit 
f  oraret  ct  descendit  ad  turbas,  ostendit 
am,  et  actualem  in  unum. 

asse  aucior  quam.lam  inler  se  vocum  car- 
t  cordis  allusioiiein   auccpabalur.  Sed    est 
iipo  bisce  veiborum  monslris,  quae  neque 
|>erae  pretiuin,  cuui  rcstiluciis. 
ciuius  quac  desidcrabantur  vcrba  de  sacro 


textu,  vce  vobis  divitibus.  E  iam  lenio  ab  boc  vcr- 
su,  ubi  dicitur,  id  e*tt  inimicis  ve$tri$t  vidctur 
Scripiura?  iocus  excidisse.  Denique  pro  eo,  q.m>  I 
rcstripsimus,  Nihil  inde  sperante$t  erat  antea,  Nihit 
disperantee.  Alia  dissimulauius,  qu£  inu\iiuv^^ww\. 


Sf.l  S.  HIERONYMI  OPEHUM  MANTISSA,  5« 

cl  Yiitus.  Isla  Maria  figurat  Ecclesiam,  de  qua  <eje-  A  geliaverunt itlum,  id  est,  peccare  fecerunt cum ;  semt* 


cilseptem  viiia,  quod  in septem dies  pcccavithomo. 

(Cap.  VIII.)  Vir  quidam,  id  est,  populus  gentium  ; 
Tempo'ibu$multi$t  id  est,  a  principio  iiitmdi  :  Ve- 
$limenium  non  induebaturt  idest,  flde  ;  Nec  manc- 
bat  iii  doino,  id  est,  in  Kcclesia  ;  Sed  in  monumen- 
ti$t  id  cst,  consueludo  peccandi  ;  Cateni$9  et  com- 
pedibus,  id  csl,  lex  naturae  et  litterae  ;  Sedente$t  id 
est,  iu  fide,  post  bipiismum;  ve$titumt  id  est,  in 
iinmorlalitalcm  ;  Ad  pedet  eju$t  id  esl,  ad  aposto- 
los.  Dimibit  illumt  et  dixit,  Redi  in  domum  tuamt 
ostemlit  de  llieorica  nos  venire  ad  actuale. 

Mulier,  id  esi,  Eeclesia  :  Fluxum  $anguini$%  id 
cst,  lex  nalurae  :  Ab  anni$  duodecim,  id  est,  duae 
•Ttates.  Tangit  fimbrium  vestimenti  ejus,  id  esl,  cre- 
didil  in  minimum  mandatum  Cbristi.  Qui$  estt  qui 
1110  teiigh,  id  csl,  qui  me  credhiit  ;  Virtulemde  me 
existe,  id-est,  aJ  probaiuin  qui  fidem  babuit. 

(Cap.  IX.)  Pelrus,  et  ioaunes,  et  Jacobus,  id  esl, 
fiies,  spes,  cbariias;  pater,  id  est,  episcopus;  ma- 
Ur,  Eeclesia  ;  castella  ct  civilales,  id  est,  servi, 
ci  tbiniui.  iV arraverunt  ei  qnos  fecerant.  Dies  coepit 
dectiuare,  idesl,  (ieh  uox.  Dimit te  turbamtl udaeos. 
Vo$  dats  illis  mundueare,  id  esl,  praedicate  gen- 
libus.  BeneHxtt,  i<i  est,  Evangelium  ;  Fregitt  id 
tst,  ad  hlleram.  Oporlst  filium  homlnis  multa  puti, 
id  csi,  mori ;  navigantes  ex  politia  periculo  uavi- 
gii,qui  tranquiliiiatem  posl  vidit  periculum  :  ex- 
lessus  ejus  iuulia  pali. 


vivum  reliqueruntt  id  esl,  vivum  corpus,  conscieu- 
liant  et  animam  mortuam.  Sacerdos,  id  est,  Aaroti ; 
Levita,  id  est,  Iribus  Levi  cuin  lcge  sua ;  Samari- 
tanus,  id  est,  Cbristus  :  qui  est  de  suburbanis  Sa- 
mariae ;  ipse  interpreialur  cu$to$t  quia  de  Cbristo 
Deo,  custodiens  parvulos  Dominus  (P$al.  cxiv,  C). 
AUigavil  vulnero  eju$t  id  est,  per  poeitueiiliatn 
strinxit  peccala ;  infundit  oleo  et  vinot  severi- 
tate  et  suavilate  Scriptura?,  praemio  et  poena ;  14 
jumentum  $uumt  id  est,  in  corpus  suum  ;  quia  per 
passionem  humanum  genus  perduxit  ad  stabu- 
lumt  id  cst,  ad  Ecclesiam  ;  duo$  denario$t  id  e*t, 
duas  leges  dedii  $labulariot  id  est,  ordo  doctorum  ; 
quodcunque  super  erogaveri$t  id  esl,  quodcunque 
feceris  per  diligeutiam  tuam  de  doctrina  botninum  ; 
ego  reverten$t  id  est,  ad  judiciuin,  reddam  libi. 
Marthat  id  esl,  Ecclesia  aclualis.  Uariat  id  esi, 
Ecclesia  tbeorica,  quae  verba  Christi  semper  sodit. 
Martha  dixil,  ut  soror  sua  se  adjuvassel,  quia  opus 
est  activae  vitae,  ut  ea  contemplativa  debcat  adjnvaru 
(Cap.  XI.)  Amicet  id  est,  doctor;  media  nocu%  id 
est,inopporiuiiUalc ;  tre$  pan$$t  ostendit  lidcm  Tri- 
nitatis.  Amicu$  meu$t  id  esi,  alius  poeiiiientbm 
ogens ;  de  viat  id  est,  de  mundo ;  non  habeo  quod 
ponam  anle  eumt  id  esl,  non  scio  dortre  eum; 
o$tium  clausumt  id  esl,  oslium  «celi,  quod  non  a|»e- 
rit,  nisi  cbaritas  :  pueri  mei  mecum  $untt  id  est, 
virlutes  coelcsles.  Quod  deforis  e*tt  et  intu$t  id  esl, 


Sequenti   diet  id   est,    111  secunda  lege  ;  Vir  de  Q  fecil  oorpus,  ipse  fecit  aniiuam.  Djte  eleemosynam, 


turba  exclamavitt  id  est,  Abrabam ;  filius  micu$t 
id  est,  omne  genus ;  subito  claman$t  id  est,  ira- 
scens ;  et  eliditt  in  adulalione  proximi ;  dissipateum, 
id  est,  in  desperalione ;  cum  $pumaf  id  esl,  cuni 
slultitia.  Manum  super  aratrumt  id  esl,  opus  su- 
per  Evangelium  ;  retrot  id  est,  in  mundo ;  vomeres, 
id  e*t,  cbaritas  ;  quatuor  boves,  id  est,  quatuor 
evongclistae. 

(Cap.  X.)  De$ignavit  Dominus  alios  $eptuaginlat 
discipulos,  sicul  Aloyses  elegit  sepluaginta  presby- 
teros  de  duodecim  tribus,  id  est,  ut  seplu.tginta 
linguas,  quse  divisae  eranl  per  superbiam,  iu  unam 
linguam,  per  bumilitatem  adunaret.  Bino$t  animales 
in  arca,  et  duo  discipuli  ad  prxdicaliouem,  cbari- 


et  omnia  mumia  $unt  :  et  si  11011  dederitis,  iiuuiun- 
d^  suut  omnia  quae  babetis. 

(Cap.  XII.)  Nvli  timere9  pttsillus  grex :  i<l  snul  Judsei, 
quia  crediderunl  \  quod  maledictus  fuit  in  lege, 
qui  pauper  ficliat.  Lumbi  vestri  prminctlt  ostcndit 
castilatem ;  lucerna  ardenes,  id  t-st  opera  boua  ; 
ut  cum  vcneritt  id  esir  in  dolore  ;  cl  pulsaveril,  id 
est,  anima  per  mortem  ;  et  confestim  a\eriant,  id 
est,  semper  paratum  esse;  transiens  ministrabit 
illis,  id  esl,  post  judii  ium  vitam  aeternain*  lgnem 
veni  mitlere  in  terramt  id  est,  charilatcm. 

(Cap.  XIII.)  Et  ilii  Galilai  decem  el  ocio  signifi- 
caul,  super  quos  ceaderit  turris,  id  est,  Spiritus 
sancius,  quia^Siloe  missus  *,  dicitur.  Dimitte  eam 


latem  ;  ostendtt  novum   et    velus  Testamentum  :  ^  ethocanno,  id  cst,  Evangelium  :  Fodiam  circa  illam, 

id  est,  praedicem  ;  coffinus  $tercoriit  peccata  coufi- 
teri ;  in  (uturot  id  est,  in  diem  judicii.  Mulier9\d  est, 
bumanum  genus  ;  spiritu  infirmitatis,  id  esl,  fide 
et  opere ;  annos  decem  et  octot  id  est,  dua*  leges, 
sivequi  non  impleveiunt  decem  verba  legia,  et  non 
crediderunt  in  resurrectionem,  quia  oclavo  die  fii : 
per  tres  senos,  ostendU,  quod  infirma  fuit  aute 
legem,  sub  lqge,  sub  gratia.  Inclinata  ad  terram,  iJ 
esl,  terreua  desideria ;  sursum  re$piceret  i  J  e*t, 
quia  ccelesiia  per  pocnileiitiam  non  requirclii ;  ro- 
cavit  ad  set  id  est,  per  confessioneiu  ;  et   impoiuit 

*  Pro  Siloe,  quod  loci  non.en  cstv  in  quo  tnrris 
ceciUil,  stri^luai  eial  anlca  Sdvat  uullo  »ui>u. 


corpus  etanima,  vir  et  niulier,  et  duo  discipuli. 

Mitto  vo$  sicut  agnos  inler  lupos :  Ego  paslor, 
vosoves  ;  lupi,  id  est,  Scribos  et  Pharisaei.  Da:mo- 
nia  subjecta  sunt  vobi$,  id  est,  quod  in  l<ge  nou 
fuit,  in  ore ;  $uper  serpentest  id  cst,  super  ethnicos, 
quia  serpens  non  occidit,  sed  venenum  doctriuae 
e(fundit;el  $corpionest  quorum  cauda  ct  caput 
aequale  occidit  :  iJem  diabolus,  qui  inilio  et  fiue 
decipeie  vult.  Homo  descendebat  ,  id  est,  inundus, 
qui  anathe.ma  dicitur  ;  in  latrone$t  id  est,  dacmo- 
nes;  dispoliaveruni  illumt  id  est,  de  bona  fide;  fla- 

4  Expunximus  hic  vcrbum  dixeruntt  quod  scu- 
Sviiu  turhabat. 


1 


!63  EXPOSITIO  IV   EVANGEL.   LUCAS.  Mt 

illi  manum,  id  est,  hona  exempla ;  curaia  est,  spes  A     (Cap.  XVI.)  Lazarus  mendieut :  noiuen  pauperis 


sanitatis  ;  prima  Sabbali,  id  esl,  in  fuluram  requiem 
Dicitevulpi  UUt  i«l  esl,  Herodes,  quia  diabolus  ani- 
mal  est,  interne  nabiiat,    vineain  extermiuat;    ita 
Jferodes  diabolus  exierminat  viueam,  ut  dicilur, 
V  neam  de  Mgypio  tnmstutisii  (Psat.  lxxix,  9). 

(Cap.  XIV.)  Ilomo  hydropicus,  id  esi,  humanum 
genu,  foruicator  ;  appreheiuum  sanaoil,  ostendit, 
quod  tutn  impelui  fbruicaUouis  sanatur.  Homo,  id 
esi,  DeusPater;  ccena  magna,  idest,  Evangelium; 
vocavit  multos,  id  est,  Judaeos  ;  mitit  servum  suum, 
id  esl,  Christum  in  cu  ocm  ;  parata  sunt  omnio,  id 
est,  quod  de  Cbristo  propbetala  sunl.  Vitlam  emi, 
i«J  es1,  pro  avaritia  ad  Cbrislum  non  veni ;  juga 
k+um,  id  est,  superbia  ;  aliter  juga  boum,  quinque 


dicit,  et  divitis  non  ;  bomines  bonos  scriptos  in 
ccelo,  et  malos  non.  Yulneribus  plenut,  id  cst,  pec- 
calis:dives  Judaeos  signiGcat,  puuper,  gentcs: 
canes,  doctores,  qui  per  linguam  vulnera  sanani. 
/n  *»>itt  Abrahcr,  id  esl,  in  requie  :  Sepullutin  infer- 
no,  id  esl,  in  litlera  :  elevans  oculos  suos,  quia  Ju- 
daei  oculi  fueruni,  id  esl,  boni  vivendo  usquc  ad 
Chrislum  :  vidit  Abraham  :  sic  erit  post  judicium 
de  iuferno,  videbunt  regnum  Dei,  ut  majorem  poe- 
nam  habeanl,  a  majore  gnudio.  Exlremum  d.giti  sui 
in  aquat  id  est,  qui  niodicas  eleemosynas  dant :  cru* 
cior  in  hac  flamma,  id  esl,  propria  poena  :  chaos 
maguum,  id  esl,  confusio  orauium  rerum,  sive  velus 
lex  :  Recepisii  bona  in  vila  tua,  id  esl,  bonum  feei- 


senstis,  vei  qoinque  libri  Moysi ;    mulierem  duxi,  id      sli,  reeepisti :  Laxarus  mala,  id  esl,  quia  vindictam 


«st,  luxuriam.  Pauperes  et  debiles,  id  sunt,  qui 
cognoscunl  peceala  sua ;  ite  in  vias,  id  est,  ad  gen- 
les ;  eompellite  intrare ,  i d  esl,  per  confessionem. 
Turrem  asdificare%  id  est,  Cbristum  sequi ;  sumptus, 
id  est,  abrenuniiare  mnndo.  Quit  r*x,  id  esl,  apo- 
ttolos;  committere  bellum,  id  esl,  coinpeiisatiouem 
operum  ;  adversus  alium  regem,  id  est,  adversus 
Cbrislutn ;  eum  decem  miUibus^  id  esl,  cdm  operi- 
bus,  qtiae  senlil  homo  ;  cum  viginii  millibus,  id  esl, 
cuni  operibus,  quae  sunt  in  occullo,  et  in  palam  ; 
Ugationem  miitit,  id  esi,  miserendo,  eleemosynam 
daiido;  rogat,  qua  ad  pacem  sunt  ut,  est,  Soninires 
imjudicio  cum  servo  tuo,  Domine  (Psal.  cxlii,  2), 
In  terra,  id  esl,  in  divitias 
esi,  in  patipettatem. 

(Cap.  XV.)  Hulier  qncrdam,  id  csl,  divitias  :  /u- 
ttrna  accensa,  id  esl,  Evangelium  ;  drachma  invcn- 
ta  ffit  domo,  id  esl,  peci  ator  in  Ecclesia  conversus. 
Ilomoquidamt\4  est,  Deus  Pater.  Duot  filios,  Ju- 
da»os  tt  genies,  quia  Judieis  prius  dala  e»t  lex  :  da 
miki  portionem,  id  esl,  vitam  praesenlein  :  divisit 
SMbttuntiam,  id  esl,  dedil  libertatein  arbitrii  ulroqut 
populo.  Peregre  profeclus  est,  id  esi,  a  Deo :  vivendo 
lusuriost,  id  esi,  idolis  adorando  :  fame  vatida,  id 
esi,  de  verbo  Dei  :  uni  cicium,  id  esl,  phiiosopbo : 

-  t*  villa  sua,  id  est,  in  mundo  :  pascere  porcos,  id 
e*t,  ul  more  porcorum  vixit ;  et  de  siliquis,  id  esl, 
impiere  ventrein,  et  non  impinguescere  ;  porci,  id 
est,  siulti.  Uercenarii  patris  mei,  id  est,  qui  vilioi  es 
sonl  nenri  Dei :  panibus  saturantur,  id  est  doclrina. 
Peccavi  in  cozio,  ipsi  dicuut  boc,  qui  diaboltim  pa- 
irem  babent»qtii  peccavil  in  coelo.  Mitericordia  mo~ 
Im,  id  est,  veuil  in  carne  :  ad  servot  suos,  id  esl, 
ad  aposlolos  :  ttola  prima,  fides,  quam  Adum  per- 
didit  :  annutum,  id  est,  crux  in  fronte  :  calciamenia, 
id  esi,  Evangetium  :  tiluium  taginalum,  id  esi, 
Christus  ex  djabus  legibus.  Uortuus  erat,  id  esl, 
Adam  :  revixit,  id  esi,  per  baplismuin  :  perierat,  id 
est,  in  desperalioue :  inventus  esl,  id  esl,  in  spc. 
FHiussenior,  id  est,  Judaei :  in  agro,  id  cst,  imititin- 
do  desiderio  i  stjmphonia  et  chorusf  id  esl,  proplic- 
fia  et  Evangeliiim  :  duo  scrvi,  id  c»(,  haias,  eic.    . 

1  Neiuchoc  libuil  cxplcrc,  quod   vacal  in  oii^iu.ili 


de  malis  suis  in  vita  sua  non  recepil.  Quinque  fra- 
tres,  id  esl,  quinque  libri  Moysi,  observabant 
signtim  :  ex  mortuis  returrexerit,  id  faclum  esl, 
Cbristo  resurgente :  aKi  ex  ludaeis,  crediderunt. 

(Cap.  XVII.)  Si  lapis  moluris,  id  est,  si  genliies 
ut  equus  '  molensnon  videl,  cui  servii,  sic  philoso- 
phus  docel  philosophiam,  quae  illi  uon  prodest,  sed 
sanctae  Ecclesiae  :  auge  nobis  fidem,  id  esl,  duin  au- 
gesmandalum.  Uuic  arbori  moro,  id  est,  Evangeliot 
quod  rubicundain  Cbristi  crucern  uuiiibt:  sicut 
moro  rubicundus  est  :  eradicare,  id  esi,  e  populo 
Judaico,  et  transplantare,  in  populo  genlili,  id  e^t, 
arbor  moro  :  frticlns  ejus  primus  albus,  poslca  ru- 
iii  sterquilinium,  id  G  bicuudus,  deinde  niger  :  ila  diabolus,  dum  angelus 
a4bus  fuil,  niger  in  occasione  Adae,  rubeus  in  bo- 
micidio  Cain  el  Abel.  huo  molentet,  oslendil  duas 
Ecclesias,  vel  duo  Teslameula  :  judex  el  vidua  do 
semiplenis,  et  paliciiliatn  habebil  in  fllis,  sed  uou 
semper  lacebunt. 

(Cap.  XVIII.)  Duo  atcenderunt,  unus  magnifica- 
bal  sancliiatein  suam  ei  perdideral  eam  :  alter  ma- 
guiUcabat  peccaia  sua,  et  perierunt :  jejuno  bis  t u 
Sabbato,  id  esl,  absque  cibo  et  muliere.  Quid  fa- 
ciam,  ut  vitam  aternam  habeam ?  id  esl,  ul  supia 
diclum,  lalium  est  regnum  Dei:et  iia  Nicodcmus 
similiter  cogilabal,  quomodo  potest  homo  iterum  re- 
nasci(Joan.  m,  4)?  Non  occides,el  reliqua  (Matth. 
v,  21-27)  :  quare  baec  dixil,  quia  in  ipso  corruit. 

(Cap.  XIX.)  Cum  appropinquaret  Hierico,  id  est, 
cum  venil  ad  incarualionem.  Vir  nomine  la- 
chaeus,  id  est,  Judarus  fyit,  et  Judaeos  significat : 
iulerpreiatur,  justificatus,  sicul  Judaei  se  justifi- 
canl :  propter  turbam,  id  esi,  divittarum  et  vitiorum  : 
in  arbore,  id  esl  crucis :  dimidium  bonorum,  i»l  est, 
substanliae  meae :  do  pauperibus,  id  ebi,  Frange 
esurienti  panem  tuum  (/*«.  tvut,  7) :  et  si  quid  fruu- 
davi,  reddam  quadruphtm,  lioc  in  legc  deauimabus 
dicitim,  el  in  Evangelio  dc  omni  crcatura  diciitir. 
Homo  nobilis,  id  est,  Christus,  abiit  in  regionem 
tonginquam,  id  cst,  in  ccelum  :  accipcre  rcgnum 
sibi%  id  est,  rcguum  cosle^te  :  et  rcverliad  judicium. 
Dccem  srrvi,  id  esi,  omne  gcnus  tiuman:tm  :  dccciu 


suaiiuiu. 


535  S.  HIERONYMI  OPERUM  MANTISSA.  59G 

nin»,  dceem  verba  legis  :  cWes  ejus,  id  est,  Judaei.   A  legem  :  duo  gladii,  id  suni,  duae  leges.  Filius  homi 

Miserunt  legationem,  id  esl,  occisionem  aposlolo- 


rum  :  primus  servus,  etsecundusordoapnstolortim. 
tfna  uniuscujnsque  servi,  id  est>  Scriptura  :  et  si- 
miles  sui,  utrumque  invenit.  Lapides  clamabunt,  id 
sunt  gentes  :  Judaei  lacuerunt :  flevit  snper  eam, 
oslendil  nos  flore  pcccata  nostra  :  circumdabunt  te9 
u\  esl,  Romani  circumdedcrunt  eam  :  undique,  id 
est,  intus,  et  foras  *  ;  ad  terram,  id  est,  in  infer- 
num  :  fi'ius9  id  est,  virtutes  :  quod  faciebat  in  die, 
in  nocte  ruebat.  Ingressus  in  templum,  id  est,  quia 
<!ie  Dominico  intravil  in  lemplum.  Quccrebant  eum 
perdere,  oslendit  novem  servos,  qui  non  negali  sunl 
in  ministeriis  suis. 
(Cap.  XX.)  Homo  quidam,  id  est,    Deus  Pater 


nis  sedens  a  dextris  virtutis :  ui  Dixit  Dominus  Do- 
mino  meo,  et  reliqua. 

(Cap.  XXIII.)  In  veste  alba  remisit  eum  ad  Piln- 
tum,  fd  est,  in  fide  Trinitatis  :  venit  ad  gentes,  ad 
plebem  Israel.  Facti  tunt  amici,  id  est,  utetque 
populus  ad  fidem  Christi.  Herodes  significat  i.opu- 
lum  gentium  :  Pihtu*,  Judaeos.  Leviathan  det  si  l 
seduna,  Barabbas  tilius  diaboli  dici  ur.  Flete  super 
vos,  id  esl,  super  gentem  vestram ;  tunc  indpient 
dcere,  id  esf,  plebs  Israel  :  dicite  montibus,  id  est, 
patriarehis;  collibus,  ii  est,  prophelis.  Dimitte 
Ulis,  id  est,  bibant  sanguincm  quem  effuderint,  ut 
fiant  vasa  miserrordiae,  quse  sunt  vasa  irac.  Ne- 
sciunt  quid  faciunl,  et  si  scirent,  Dominum  majesta- 


\     «  '  >  r> 1 — i ' » *-- 

plantavit  vineam,  id   est,  Juda:os:  coloni,  id    sunt,  °  tis  nunquam  crucifixis^nt  :  qnia  per  igrioranti 


legislatores  :  ipse  peregre  [uit,  id  est  omnes  dimisit 
in  iibertale  arbilrii  sui :  primum  servum,  id  esi, 
Isaiain  ;  secunduiu,  i<l  esr,  Jereiniam ;  tertium,  id 
est,  Daniel :  extra  vineam,  id  est,  extra  Jerusalem. 
Quid  faciel  dominns  vinece  :  venit  et  perdidit,  id  esl, 
inaius  mala.  Conquassabitur,  id  est,  cruce  conleret 
voluntales  ejus  :  comminuet  iium,  id  est,  in  vindi- 
cia  crucis. 

(Cap..XXI.)  Cens  in  gentem,  id  est»  gens  in  Ro* 
inanos:  regnum  in  regno,  idesl,  alii  adversus  Ro- 
manos  :  terroret,  id  est,  quadrigae  in  aere  audieban- 
tur :  signa  erunl,  ut  fuit  supra  Jerusalem  stella  cum 
gladio  igneo :  contingunt  in  testimonio,  id  cst,  de 


fecerunt.  Hodie  mecum  eris  in  paradiso,  id  est,  qui 
sequitur  Cliri  tum,  tenebras  non  habel,  sed  lumen 
viiae.  Joscph,  id  est,  populus  Israel  :  aromata,  et 
unguenla,  id  est,  fidcs,  spes,  charitas  :  una  sabbati, 
id  est,  Evmg<  liuin,  quod  lucescit  per  noctem  vcte- 
ris  Tesiamenii.  Muiirres  primse  resurrectionem 
videruut :  aptum  fait,  ul  per  ipsis  prius  salus 
cucurrisset,  pcr  quas  prius  accurrebat  mors. 

(Cap.  XXIV.)  Et  ecce  duo  viri  slelerunt,  in  Mat- 
thaso  unus  angelus,  in  Marco  advlescens,  in  Joanne 
duo  angeii,  in  Luca  duo  viri  dicuntur,  id  est,  moltt 
itinera  mulierum,  el  diversae  sunt  visiones;  vei  in 
unum,  ilerum  ct  in  una  visio  et  dissiraies  sunt 


Judaeis  ad  genles.  Egodo  vobis  os  et  sapientiam,  in  q  narrationes  evangelbtarum.  Linteamina  solaposita. 


Moyse  dicitur,  Ostendit  tibi  Deus  sapientiam  (Exod. 
\ixvi,  2). 

Capillus  de  capite  non  peribil,  id  est,  iiiortalitat<\ 
Jerusalem  calcabitur,  id  est,  idola  adorabuiiliir  in 
ea  ;  dontc  impleantur  tempora  gentium,  u\  est,  Ju- 
dajos  couversos  in  fiuem  mundi.  Signa  in  soie,  id 
e4  litleram  :  sonus  maris,  id  est,  (actum  est  mare 
Sodooiilicnm,  pisces  suos  in  lerra  jaciel.  Venien- 
tem  in  nubibus  cmli ,  id  est,  in  propbetis  et  aposto- 
I  s.  Ficulneaet  arbores,  id  est,  synagoga  el  bouii- 
n«s.  In  diedocens  in  tewplum,  id  est,  laboravit  cum 
Jutaeis  :  in  nocte,  in  monle  Oliveti,  id  esi,  reqnicsce- 
bal  cuiii  geiilibns. 

(Cip.  XXII.)  Homo  amphorum   aqna*  portans,  id 


ostenduul  quod  non  indigent  coipora  vestimenio 
post  resurrectsonem ;  secum  mirans,  id  esl,  quod 
dereiinquantur  vestiinenta.  Duo  ex  illis  ibant,  os:en- 
dit  gentes,  quia  sic  ostensus  cst  iilis,  qui  foris 
erant,  sicut  bis  qui  iutus  eranl;  castetlum9  id  est, 
nimilum.  Jerusalem,  id  est,  coelcsii^ ;  stadium,  iJ 
esl,  octava  pars  de  milliario ;  stadia  lx  osiendii 
niiiiierum  dierum,  iu  quibus  factus  est  iuuudus. 
Nomen  caslelii  Emmaus.  Et  ipse  fiuxit  se  longius 
ire,  i  I  est,  ad  gcutes ;  et  rognoverunt  in  fractione 
panis,  et  non  cognoverunt  einu,  cinn  pra?aica  io- 
uein  audir  nt.  Ecanuit  ab  oculis  eorumt  ObteoJit» 
quod  non  possumus  Urdare  in  theorica ;  et  longius 
fuit  ab  cis,  quanJonon  cognoverunt,  id  est,  quia 


i'sl,  M^yses  et  Joanncs  Baplisla  :  domnt  cceaacuh*  "  |0ugius  possnmus  manere  in  actuali  vita;  cum  ape- 

riret  nobis  Scrlptnras.  —  Pax  vobis,  nunc  eos  con- 
gregat  in  un;»m  pacem.  Quare  nou  uno  loco  sur- 
rexil,  et  ascrndit?  quia  bonor  descendit  Jcrusalem 
ad  gcntes.  Doininus  hic  implevit,  quod  ipse  diiit, 
Orale  pro  persequentibus  (  if  atth.  ▼ ,  4i);  di- 
tuisit. 


id  cst,  Ecclesia  :  stratum,  id  esl,  fidem  Triuitatis: 
donec  impieatur  regnum  Dei,  id  est,  uiinisterium 
iiiagnum  :  duo  calices  unuiu  cum  aqua,  alteium 
(iim  vino,  id  e  l,  ciim  n.ixtico  a.jiiae  et  viui  iu  ca- 
lice  :  vinuju  uua  aijua  osteudil  passionem  per  ba- 
plismum.  Numquid  aliquid  defecit  vobin,  quaiido 
liebal  ctim  iliis  iu  cirnein,  id  e^i,  prazcipiebat  illis 
non  habere  curam  scccuii ;  dum  autem  ab  illis  se 
ecparat,  haberc  unicam  fidem;ema<  gladium,  id  cst, 

*  Lcgcbatur  alterum,  uno  verlio  pro  ad  terram  : 
S'id  noc  subsequens  isoioluiu  ineudo  car**t.  In  fme 
seclionis  ubi  dicitur,  Ego  de  vobis  os,  et  sapientiam, 
erut  Ergo  de  vobis  eos,  etc.  Ejusinodi  aiia  icrtio 
ijuuque  versu  occurrcbant,  quju  rcfcirc  pigct. 


1N  LVANGELII3U  SECUNDUM  JO\KNEM. 
(Cap.  1.)  In  prinapio  erat   Verbumf  id  esl,  quia 

8  Ncscio  -ibid  de  Barabb»  sedilione  videiur  aucior 
innucre;  sed  quouiaiii  non  ebi  in  prompin  locmu 
re&iituee,  cx  aliquol  liujusmodi  quai  nitacta  reii- 
qum  us,  de  tmiumcris  ahis  n.cndis,  qu*  casngavi- 
mus,  a:-uincnluin  cap  cs. 


t99  S   lHEiUOTMI  OPERUM  MANTISSA.  600 

Uinere.  osteitdil  venieiidum  per  incariiatioftcm  su-  A  neui.  Ego  vivo  propter  Patrem,  oslendont  stion- 
per  bisloriam  legis  litterae ;  ptr  lioram  sextam  fides 


Samaritanoruui  intelligltur,  qui  erant  ferventes; 
mulier,  id  es>t,  gynagoga:  haurire  aquam,  discere 
hutoriam  legis  litterae;  petit  Jesus  bibere.  id  cst, 
petere  fidem  mulicris  :  puteut  altus,  id  est,  alli- 
tudo  mysterii  legis ;  fons  aquce  salienlis  ad  vitam 
Klernam,  id  est,  pr«dicatio  Evangelii  ebulliente  ex 
ore  apostolorum,  sive  credentium.  Quinque  viros, 
o*tendii  quinque  libros  Moysi ;  et  nunc  quem  habes, 
Uon  est  luus.  osiendil  librum  Josue.  Retiquit  Ay- 
driam  suam ,  id  esl ,  pristinam  conver>alio»em  ; 
ubiil  in  civilatem,  osiend  l  priinilivam  Ecclesiam 
quabi  ad  ge.itcs,  sive  a  1  populum.  Levate  oculos 
vestros.  id  est,  oculcs  fidci  :  albas  messes.  id  est, 


dum  diviuiialem. 

(Cap.  VII.)  Scetropegia,  id  est,  flclfo  tabernacu- 
lorum.  Vos  aseenditis  ad  diem  fcsium.  ego  non 
ascendo  :  vo*  quibus  imtndus  deiectatur,  ego  non 
ascendam ,  quia  non  sum  d«  muudo.  Die  fesio 
mediante,  Ascendil  Jesus  Hierosolymam.  maiiire 
iiicenientc  zelo  Judaeorum  ;  mea  docirina  non  esl 
mea  :  et  si  mea,  quomodo  non  niea?  ineaest,  quae 
ex  ore  meo  eis  procedit;  non  est  mea,  quia  qum  a 
Patre  auditi,  ha'c  loquor  vobis.  Aliter  secunduiu 
carnein  mea  esl,  sed  secundum  divinitatetn  non 
est  mea.  Unum  opus  feci,  et  omnes  miramini  lotum 
hominem  sanum  feci  in  Sabbato.  hoc  esl,  totnm  gc- 
dus  humanum  in  novo  Testamento.  Nolite  judicare 


corJa  (idclium ;  17111'  seminavtrunt,  id  e  l,  prophetas ;  B  $ecundum  faciemt  id  est,  personam  liominis  notiteac 


qui  metunt.  sunl  apostoli.  Mansit  apud  eos  duos  dies. 
ld  est,  posl  duo  Testamenia  tradita  JudaeU ;  abiit 
f/i  Galilaam,  id  ea,  ad  genles. 

(Cap.  V.)  Hic  aliler,  qui  mortui  sunt  corporaliter, 
in  futuro  audiuut  vocein  ejus,  et  resuscltantur.  Sic- 
iil  habet  inse  vitam,  ita  et  Filius;  quod  dicitur,  de- 
dit  Filiot  hoc  esl,  pro  pa*  te  caruis.  Qui  bona  fecerunt 
f»  returrectionem  vitat  hoc  est,qul  seipsum  judicnt, 
iesurgit.;  et  aliter,  qui  morliii  suul  in  peccatis, 
I  cr  conversionein  fl  'ei  vivunt  ad  vitam  :  Jpsi  re- 
hurgunt  ad  judicium,  qui  hic  male  egeruui.  Quod 
tlkil,  Non  facio  a  me  quidquam.  ostendit  pro  parte 
C>Tt'0is;  sicut   audio,  et  judico,  juJii  ium   nieiim 


cipere.  Nescitis  unde  itm,  id  est,  secuudum  carnem. 
Adhuc  modicum  vobiscum  sum,  ostendit  usque  in 
passioncm;  quaretis  me  et  non  invenietis,  i«l  est, 
corporaliter;  et  ubi  ego  sum%  vos  non  polestis  venire, 
id  e&t,  per  inciedulitatem  nisi  per  fidem.  /11  novis- 
simo  autem  die  festivitatis,  id  est,  peracta  feaivitate 
Judaeorum ;  qui  sitit  veniat,  et  bibat.  id  est,  qui  sitit 
verbum  Dei  veniat,  et  bibal  doctrinam  Evangelii ; 
flumina  de  ventret  id  est,  doctrina  de  corde;  fluent 
aqucc  tiva*t  id  est,  praedicatio  Evangelii,  qua?  donat 
pe*peluam  vilam ;  qnia  Jesus  nondum  erat  honorl- 
ficntust  ostendit  honorificationem  passionis  et  re- 
surrectionis;  reversi  suttt  unusquisque  tn  domum 


jtstum  est ;  non  quaro  voluntaiem  meamt  sed  qui  r  *uamt  iJ  isl,  in  maliliam  suam 


misii  me  Patris,  hic  voluntatem  suaiu  posuit,  pro 
membris.  Si  teslimonium  perhibeo  de  met  lestimo- 
nium  menm  non  est  verum;  sicut  ail  Salomonr  Lau- 
det  te  alienus,  non  os  tnum  (Prov.  xxvu,  2).  Xeque 
totem  ejus  audiunt  unquam.  ostendit  iufideles,  q'i 
praedicationem  ejus  non  recepermit. 

(Cap.  VI.)  Ascendit  in  montem  cum  ditcipulis 
*nit,  id  est,  ad  altiorem  vitam  ascendere  lcntaus; 
Philippum,  id  est,  ad  probandum,  11011  ad  pcrden- 
dum.  Quinque  panes ,  quinque  libri  Moy>i ;  per 
ordeacemn  ,  intelligitur  aspcritas  legis  litterse ; 
fcenum  mn/futit,  perfcrlioneiii  populi  osleiidit;  ne 
quidpereat  de  rcliqnis,  id  est,  noliie  inittere  doctri- 
uam  ubi  non  xdificat.  Ascendit  soius  in  montem, 


(Cap.  \UI.)  Mulier  in  adulterio  deprehensa, 
oslendit  synagogam,  quae  adulteravit  legem  Mnysi, 
secuta  [suppL  cstj  eam  traditionum  paternaium, 
s've  Ecclesiam  cx  gentibiM,  quae  relinqjens  Deum, 
fomicata  e^t  cum  d«monibus;  qui  adducunt  eam 
in  medio,  cstendil  Judieos,  qui  accusatores  sui.t 
Ecclcsine  Chrisli.  Moyses  mandavit  lapidare  (Levit. 
xx,  10)  :  tu  quid  dicist  lentanies  eum  pro  duahus 
ctusis,  si  dixisset  lapidare,  dixissent  i!lic  Non  facit 
ille,  quod  Jocel,  remillite  ad  nos;  si  di&i  sel  non 
l;«pidaiif  dixissent  :  Cotitradictor  legis  est.  Jesue 
inclinans  se  deorsum,  id  est,  de  sedibus  paternis  ln 
mundiim  ad  redimenda  peccata  geueris  humanl; 
digiio  scribebat  in  terra,  ostendit  peccata  eorum ; 


id  esl,  ad  Patrem  ;  descenderunt  discipuli  ad  maref  f>  erexit  te,  ut  erigeret  eos,  qui  incedebant  in  peccatis; 


hoc  cst  ad  gentes  :  ascenderunt  in  navem,  id  csi, 
iu  Ecclesiain.  Tenebrce  f:utm  sunt9  id  est,  vespera- 
tcente  mundo,  aut  impetmn  persecutionis  post 
ascensionem  Christi ;  remiganies,  id  est,  coiifngicntcs 
od  Christum. 

Jesum  ambuiantem  super  maret  id  est,  calcantem 
vitia  mtindi ;  turbas  ascendentes  in  nuvem  qucerenles 
Jesum,  ostenJil,  ut,  omnes  cum  proprio  labore  re* 
quiraut  Christum.  Manu  dicitur  apud  Hebraeos, 
unde  accepit  nonien  manna ;  apuJ  Latinos  hoc  esl 
panis  vivus,  hive  corpus  Ciiris'i  traiisnguratum 
mysterio.  Tribus  moJis  sustitatur  houo,  id  est, 
de  iufideliiate  ad  fidem,  de  pcccaio  ad  pamitcn- 
tiam,  in  novissima  die  corporaljter,  iu  rrsurrectio- 


iterum  inctinans  set  scribcbat  in  lerra%  ostendit  re- 
missa  peccaia  uiulicris;  r-mansit  solus  Jesus  cum 
muliere  in  domo,  id  e  t,  cum  Ecclesii,  in  munJo* 
Qui  sequitur  me  noH  ambulat  in  tembris9  ostendit 
non  tantum  gressus  peJum,  seJ  affeciuui  cordia; 
non  in  teuebris,  iJ  est,  ignorantiac,  neqne  in  tene- 
bris  pccalorum ;  sed  habebit  lumen  vitast  id  e>l 
luinen  scientioB,  et  lumen  perpetuum.  Multa  habeo 
de  vobis  loqui,  et  judicaret  ostendii,  quia  si  creJi- 
dcrilis,  multa  vos  docebo,  et  si  non  crcdiJeiitis, 
inulta  loqui  ad  excusationem  vestram. 

llle  ab  initio  homicida  erat;  quia  semetipsum  in* 
teifeiit  supeibieodo;  aliter  pritnum  homineui, 
qi.cin  rvus  iinmbr'atcm  condidit,  et  ipsura  feclt 


6  3  S.  IllERONYMI  OPERUM  MANTISSA.  601 

id  e*t,  in  ore  :  in  monumento,  itl  est,  opere  ;  per  A  spiiilnalilcr.   Domine,  quis  erediJil  auJitui  nostro 


eadem  morilur  homo,  el  pereasdeui  refuscitabitur. 
Martha,  ut  audivit  quia  Jesus  venitt  obviavit  ei :  hic 
Martua  significat  Eeclesiam,  qnae  obvi.ivil  Chrisio 
per  fi dem  ;  Maria  domi  sedebat ,  conlemplalionis 
viiuin  ostemlit.  Qui  credit  in  me,  et  mortuus  fueritt 
viiet :  sive  corporaliter,  sive  fn  peccatis  per  poeni- 
teniiam  ;  omnis  qni  vivit,  et  credit  in  met  qui  tiic  i\\ 
bouis  operibus  vivit  in  Cbristo  :  non  morietur  in 
cetcrnum.  —  Lacrymatus  est  Jesus,  osteudil  sicut 
verus  Deus,  cl  verus  bomo  exemplum  corapisHO- 
nis;  Ugaiis  mauibut  et  pedibus,  os'endit  viuctla 
pcccatorum;  faciem  sudario  ligaius,  id  csl,  v<  lamen 
super  corda  Judaeorum;  soYitc  illum,  ul  est,  per 
prxdicationetn   (Mei.   Jmbei   qii:>uto   iunjnra  signa 


(ha.  Liii,  1)?  quis  pro  raritate  ponilur,  sivc  pro 
dilTicullate  ;  auditus,  fides  est,  quani  per  Spiriium 
sanrtum  audivimus  :  Brachium  Domini%  Filius  Dei 
cst,  cui  revetatum  est  (\bid.)t  id  esl,  aliqua  pars,  c\ 
Juda?»s  revelatuoi  cx  genlibus,  id  est,  qui  credit  tn 
we9  non  solum  secundum  humaiiitatem,  sed  sccun- 
dum  divinilatem,  aliter  non  solum  in  met  sed  et  in 
ratre,  quia  ego  in  Patre,  el  Pater  in  me.  Qui  tidet 
me%  videt  qui  me  misil ;  ac  si  apcrte  dixissei,  Q««i 
vidit  me  verum  hominem  csse,  cl  credit,  me  verum 
Deuni  esse,  videt  et  Patrem  secundum  divinitalem. 
Non  veni  uljudicem,  sed  ut  salvificem  mundum,  o*tcit> 
dit,(|U(Klperc(Tusioiiemsanguinisredimereliiiiiudiitii. 
(Cap.  XIII.)  Dilexi  vost  quia  eram  in  mundum  : 


videbanl,  tanto  n  agis  obcxeabanlur.  Tollent  locum  B  usque  in  finem  dilexit  ;exemplum  dcdil,  ut  omnes 

et  gentemt  locuui  Hierosolyniam  possidenl  Uoiuani 

el  gentes,  quae  dispersae  snnt  per  regiones.  Prin- 

ceps  caiisas  diiit,  expedit    unum   huminem  morit 

quam  tota  gens  pereat,  quia  n/miMerium  Dei  babc- 

bat  prae  manibus  et  Spiiiium  Dei,  hoe  lonilus  esi ; 

ut  filios  Dei.  qui  divisi  eranlt  congrcgaret  in  unumt 

in  toto  mundo. 

(Cap.  XII.)  Martha  ministrabat,  osiendil  aelivam 
vitam.  Lnzarus  discvmbens  cum  Jesut  signiucal 
Kcclesiam  :  Maria  accepit  libram  unguewi  :  ita  ct 
tolus  uundiis  quod  intelligitur,  corda  fidclium.  Pcr 
ungucntuiu  odoreni  confessionis  :  Maria  Ec<  lesiam 
signiOcal  :  Unxit  pedes  Jesu%  id  esl,  pcr  coufessio- 


in  Dei  vcrilate  pcrmancnnt  us<|ue  in  fiuein.  Ccena 
faciat  ostendit  passionem  Cbrisli.  Sxul  post  roe- 
nain  pran  lium  uon  fit  :  sic  Christus  postqiiain  »>e- 
uirl  passus  est,  non  oslendil  *c  ilcrum  passurutn ; 
surgens  a  caenat  ostendil  passionein  nostram,  re- 
surrcclionem,  sive  ascensionem  :  Ponii  vestiments 
suat  oslendil,  quia  depoueuda  erant  vestitueula 
cyi*  ad  crucem. 

(hicipit  capitululio.)  —  Accipiens  linteum,  pra*- 
cinxit  te  linlco,  id  est  moriificatio  ipsius ;  mittit 
aquam  in  pelvimt  05iendit  gratiam  baplismi ;  ccepit 
lavare  pedes  ditcipulorum  suorum9  tt  extergere  /iii- 
teot  per  lavalionem  pcdum,  baptismum  apostoloruio 


nem  }oeniteiiiiaR;  domus  replela  est  ex  odore  im-  r  intelligilur,  per  exlersioucm  linUi  ostendit  per  pas-    — 


guenti,  ita  cl  totus  mtindus  repletus  est  de  passione 

el  resurreclione  Christi.   Ut  audivit  twbat  quod 

Jesus  venisselt  acceperunt  rtnnos  palmarum,  obviam 

Jetus  exierunt,  ostendit,  quia  tres  secuiidum  adveu- 

tutn  po^t  resurrectionem  rapiunlur  in   aera  cmn 

Domino.  Invenit  asinum,  pcr  as  nuui  populum  gen- 

lilium  oslendit;  sedit  super  eum,  id  est,  per  con- 

fessioncin  fidei.  Noli  timeret    perdiiionem   luam ; 

quia  Salvator  tuus  venitt  filia  Siont  ostendil  cou- 

gregniiouem  fidelium  ex  Judais  et  gemibus.  Totut 

tnundus  post  eum  abiitt  quia  pcr  passionem  et  re- 

fturreciionem  stiam    toluin   mtindum    de   peccalo 

redemit ;  et  secuius  esl  eum.  Aecesserunt  ad  Philip- 

pumt  et  rogabantt  ut  viderent  Jesum,  oslendit  gentes 

per  pradicatiouem  apostolorum  couversasad  fideiii  :  D  m\  el  tanguinem  ejust  judicium   manducai  et   bsm 

granum  triticit  figuram  Cbristi  tenel :  si  monuum 

fueril,  mulla  grana  afferl  :  sic  et  Christus  l...  mul- 

liplicavit  Ecclesiam  suam. 

Qarificavi,  et  iterum  clarificabot  u\  est,  cbrifi«  asti 
illum  in  re.^urreciione  Lazari.  ilerum  cltrifica  illum 
ln  sua  resurreetione ;  princeps  mundi  mittitur 
(orast  id  est,  diabolus  ejecius  de  poieslate  iiiiin  i 
per  pa*sionem  crucis.  Ambnlate  dum  lucem  habetis, 
id  est,  dum  Cbris.uin  corporaliicr  el  spiritualiter 
vobiscum  babelis ;  ne  tentbra  vos  comprehendantt 
id  csi,  teiiebraj  ignoranliic  et  persectiiiones  pecca- 
4«»rum.  Abtcondit  ab  eist  id  est,  rorporaliler,  sive 


sionem  Chrisli  extersionem  pcccatorum.  Non  lavabis* 
pedes  milit  in  (uternum,  pavore  perlerrilusdicebat:iS.<a 
non  lavero  tet  non  habebis  partem  mecumt  ostendil,  quF  ^ 
iiou  est  iavatus  per  baplismum,et  perconfessioncir-^n 
poenitenlia?,  non  babebit  parlem  apud  Dominuin ; «  ^ 
cepit  vestimentasuat  ilerum  oslenditur,  quod  rev?.r^ 
letur  ad  Judxos  in  finem  miindi ;  non  est  servus  wc^,  . 
jor  domino  suo%  neque  apostolu*  eo  majort  qui  mis^tmL. 
illumt  id  est  ego  patior,  et  vos  patimini.  Aliter, 
ego  me  buuiiiio  usque  ad  vesligia  vesira  :  ita  ct  v»  -^vi 
bumiliate  vos  oinnilus  :  lcvubit  contra  me  caL  ^n 
neumt  id  est,  calcaneum  extrema  pars  ineiubri  c^k  j 
Et  per  bucccllam  introivit  in  eum  Satanas9  id  e  .a^s* 
hciiI  Aposlclus  ail,  qul  indigne  accipit  corpus  Dor^^smm 

ibi 
(I  Cor.  xi,  29).  Praceptum  novum  do  vobist  ut  *^sW  t 
ddigatis  invicem  ;  \\\  Vetere  dicilur,  DUiget  am—  wi 
cumt  et  odio  habebis  inimicum  (LeviL  xix,  1^^H8) 
Dominus  dicit,  Diligite  inimicos  vestros  (Mstfth—  .  v 
44)  :  boc  est  praeceplum  novum. 

(C>p.  XIV.)  Non  conturbelur  cor rtstmm.liic  | 
dicataposiolis   de  passione  sua   :   crediteinDe 
el  in  me  credite,    quia   Filius    Dei  sum.  Crca 
in  domo  Palris  meit    id  esl,   iu   Ecclesia, 
sionns  multcc  suntt  id   est,  sicul    in  uno   bot 
sensus  divisus  esl  :  ita  in  Ecclcsia,  qtue  est  co 
Cbristi,  gralix  muliae  suut.    V ado  parare  vobm 


1  Suj'p'e  morlc  sua,  aul  qnid  bimile  :  vacat  in  ori^r.uli  spalium. 


605  EXPOSITIO  IV  EVANGEL.  LUCAS. 

eumt  id  esl,  parabo  vobis  vilam,  sicut  Apostolus  :  A  pcccatorum   :   ab  initio 
Advocatum  habemus  apud    Patrem,  qui  interpAUt       initio  prxdicatiouis. 


mecnm  estis . 


606 
id  Cst,  ab 


pro  nobis  (/  Joan,  n,  4).  Ego  sum  via  et  verita*, 
et  vila,  via  sine  errore  Cliristns  esl,  verilas  sinc 
falsilate,  viia    sine  morie  ipseest. 

Amodo  noslis  eum  et  vidistis  eum,  id  cst,  quem 
cognoverunt  ocuiis  corpoiis,  el  cogiioverunl  ocuis 
eordis,  secundum  divinitaiem  per  illusiraiionein 
Spiritus  saocti  :  majora  horum  facitt  u\  est,  quia 
Christus  per  fimbriam  mnlicrem  sauavit :  apostoli 
▼ero  per  umbrara  infirmos  curabunt.  [Explicit 
Passio). 

Rogabo  Patrem  meum,  et  alium  ParacletumdabU 

votns  :  per  bis  spiritum  acceptum  diteclio   Dei,  et 

proxiuii   iutelligitur;  spiritum  verilatist  quem  mun- 

dus  accipere  non  potestt  id  est,  qui  mundutn  diiigit, 

non  accipit   illtim  ;  non   relinquam  vos    orphanos, 

id  est,  non  reliuquain  vos  secnndum  divinitatem  ;  in 

ilta  die  cognoscetist  id  esi,  in  fuluro,  sive  in  resurre- 

Clione  Chrisli.  Ego  in  Palret  id  esi,  secundum  cJivi- 

nitatem  ;  roi  tn  met  quia  membra  mea  esiis  ;  et  ego 

in  vobis,  :d  est,   in  dileclioue    conlis  veslri ;  mani- 

[estabo  ei  meipsum,  id  est,  rrcdciitcs  in  diviniutcm  ; 

mansionem  apud   eum  faciemus :    sicut   ipse  ait, 

Cbi  duo  vel  tret  congregati    (uerint  in  nomine  meot 

ibi  $um  et  ego%  et  rclujui  (Matth.  xvm,  20) ;   pa- 

cem  tneamdo  vvbis  ,  id  est,  sicul    »»go   ptlieuter 

•uffero  omnia,  et  vos  pitieiiliaoi  habealis;    pacem 

mteam  relinquo  vobis,  id  est ,  sicut  ego  passus  smn, 


(Cap.  XVI.)  Si  ego  non  abiero,  Paracletus  non 
ven  et  ad  vns  :  cum  venerit  Paracletust  arguet  mwii- 
dum  de  peccaio,  id  csl,  qui  non  credit  in  me,  credat 
per  pni»<'iciil;ouem  Evangelii  ;de  jndicio  autemt  quia 
prnceps  mu  idi  jtidicatus  est;  arguet  de  peccato, 
id  est,  ut  pcr  pradicatinnem  volram  coiivertanlur 
al  poenilentiain  ;  de  ju*titiat  ul  sicut  diligit  proxi* 
mum,  diligat  ct  Deum  ex  toto  corde ;  de  judiciot 
ut  Quidqu  d  vullis,  ut  faciant  tobis  homiites,  et  vos 
facite  Ulis  :  hwe  enim  est  lex  et  prophetos.  (Maith. 
▼ii,  12.) 

Modicum  non  videbit'*  me,  id  est,  dutn  jacui  in 
sepnlei  o ;  modicum  iterumt  et  videbitis  met  td  csl, 
per  rcsurrectionem  :  venit  hora  quaiido  non  in  pro  - 
verbi  s  loquar  vobiscum,  sed  palam  de  Patre  mani* 
festabo  vobist  id  est,  per  resurrcction»'m  ;  in  ilh  die 
in  nomine  meo  petetis,  id  est,  quta  ascendo  ad  Pa- 
trem,  resurgendo  per  polestaletn.  Pater  diligit  vost 
quia  diligitis  me :  reHnquo  munditm  et  vado  ad  Pa- 
tremt  id  esl,  per  Diaesenliam  corporis,  nam  secun- 
dum  divinilalern  nou  reliii'|uil  inunduin  ;  pressu* 
ram  habelin,  id  est,  a  mundanis  homiuibus  Iribu- 
lationein;  ego  vici  muudum,  id  e>t,  alligavi  foriem 
in  wundo,  qui  est  diabolus. 

(Cap.  XVII.)  Venit  horat  Pater,  ad  clarificare  /i- 
Uum  tuumt  id  esi,  per  resurrectionem;tif  filius  cla- 
rificet  tet  id  est,  per  filium  cotivcrlaniur.etciedaul; 


ila  ei  vos  palie.uini ;  non  sicut  mundus  dat  pacemt  £  ego    te  ctarificavi  super  terramt  id  est,  nottim  feci 


*go  do  vobist  miindus  inlcrruptam  pacem  dat, 
Deus  4iternam  dat ;  venit  princeps  mundi  ad  met 
wsihil  t ji  me  invenitt  id  esl,  diabolus  venit  ad  cru- 
cein,  et  in  Domino  non  invenit  peccatum  :  qtia?sivit 
«apere,  captus  est  ab  eo ;  sicut  praicepit  mihi  Patert 
Mte  facio,  misit  itlum  Pater,  ut  sanguincm  suum 
^finderet  pro  genere  bumano,  et  ila  fecit. 

(Cap.  XV.)  Ego  sum  vitis  verat  uude  pcrfluit  san- 
^tiis,  et  aqua ;  Et  pater  meus  agricola  esit  id  esl, 
«ultor  Ecclesiae ;  vos  palmitest  id  est,  aposlolt  sive 
fiileles  Ecclesiae ;  sicut  palmes  non  potest  a  se  fru- 
ctum  ferret  nisi  manserit  in  vitet  sic  et  unusquisque 
aod  fert  fructum,  nisi  roanserit  iu  Clirislo. 
/n  hoc  clarificaius  est  Pater  meust  ut  (rnctum  pri* 


omnibus  apud  te ;  manifestavi  nomen  tuum  homi- 
nibus,  oslendit,  quod  secundum  divinitatem  cum 
Patre  erat,  et  corporaliler  in  terra;  quos  mihi  de- 
disti  de  mundo  lui  erunt,  \n  praescienlia  ab  inilio 
tui  erant ;  mihi  eos  dedisti,  id  est,  ad  docendum  ; 
et  sermonem  tuum  servaveruntt  id  est,  in  fide  per- 
manserunt.  Ego  pro  eis  rogo,  non  pro  mundot 
quia  scit  Deus,  qni  sunt  ejus ;  omnia  tua  mea  suntt  et 
mea  tua  suntt  et  clarificatus  sum  in  eist  id  esi,in  iisdcm 
gentibus  manifestatus  sum>  id  est,  quia  crediderunt 
in  me  :  in  mundo  sum  corporaliter,  et  in  mtitido 
non  sum  corporaliler ;  et  pro  eis  sanciifico  meipsumt 
id  est,  pcr  marlyritim  et  rc»urrectionem  ;  egu  cla<* 
riiatem,  quam  dedisti  mihi,  dedi  eis,  id  est,  prace- 


afferalis,  id  est,  sicut  prxdicationem  ego  et  D  pta  divina. 


passiouein  fructificavi,  ita  cl  vos  facite ;  sicut  di* 

lexit  me  Patert  et  ego  dilexi   vos$  id  esl,  sicul  misit 

nie  Paler  praedicare,  el  pati,  et  ego  mitio  vos ;  majo- 

rtm  charitatem   nemo   habeit  et    reliqua,  dileclio ' 

fortior  est   uiorie  (Cant.  vin,  6) ;  ego  per  dileciio- 

nein  patior  pro  vobis,  et  vos  patimini  pro  Eccle- 

4ia ;  omnia  qum  audivi  a  Paire  meo  nota  feci  vobisf 

id  est,  prae.epta  Evangelii ;  etegi  vos   de  mundo, 

id  est  de    inuudanis   actibus ;  non  estis  de  mundot 

id    esl,  quia    non  diligilis   mundum  :  ut  ait  Salo- 

Jiioii,  Tutii  est  mulier  adultera,  qua  cum  comederitt 

*crgit  os  suumt  et  dicitt  Non  sum  operata  malum 

iPrcv.  xxx,  20)  :  figural    Ecclcsiam    cx  genlibus, 

*IUa?  per  coufoshioucm  abacrsit  sc  de  iramundiiia 


"  (Cap.  XVIH.)  Exivil  cum  disciputis  suu  trans  tor* 
rentem  Cedront  osteudit  impetum  persecutionis. 
Jterum  transiens  Jesus  cum  discipulis  suis,  id  est« 
de  wtiudo  ad  Patrcm,  et  de  Judieis  ad  geutcs.  Ve~ 
nerunt  cum  latemis  et  faculis,  id  est,  ipsi  sihi  ac- 
cenderiint  lumen  poonale  ;  adduxerunt  eum  ad  An~ 
namt  Anna  gratia  Dei  interpretatur,  qui  gratia  Dri 
aeccperut  priucipatum  saccrdotis;  scd  ill.i  visa  esi 
ostiaria,  qux  introduxit  Pctrum  in  atrium,  signid- 
cat  primilivam  EccL-siam  ;  exprobravit  euro,  qtiia 
Dei  Filium  se  esse  dixisset,  certe,  non  rapinaiu 
arbitratus  est  se  esse  aqualem  Dcot  sed  semetipsnm 
exinanivitt  (ormum  servi  accepit.  (Philipp.  n,  G,  7). 
(Cap.  XlX.)  Jczus    lajuians  cruccm  suatu  ;  ci&y<\- 


607  S   HlEROXYMl  OPEilUM  IIANTISSA.  C(W 

pluui  dedil  steut  ipse  d  xil :  Qui  vult  pott  me  venire.  A      (Cap.  XXI.)  Discipnli   piscantes  lotain    noctem 


abneget  temetiptum,  et  relhjuu  (Mmih. ivi,  24) ;  duo 
latrones  <  ruciflxi  eraui  cmn  J«;su  ;  qui  perinausit 
imus  in  perfidia  sua,  ostendil  Ju.laeo*  ;  qui  confes- 
tus  est,  siguilicat  genies;  tcriptum  erat  in  titulo 
rex  Judceorum,  id  est,  rex  coiifessorum.  Feceruul 
qiiatuor  partes  de  vestiineutis  Jesu  :  quatuor  militet, 
id  est,  quatuor  evangelisla» ;  vetlimenta  ditita, 
id  est ,  prxiticatioiieui,  incarualiQiiein  ,  passio- 
nem,  et  resurreciioncm,  quae  prsedicaveruut  iu  qua- 
luor  partibus  niundi.  Tunica  auteiu  iiicousuiilis 
destiper  (oniexla,  o*tendit  quia  divinitas  in  Patre 
ct  Filio  inseparabilis  est :  Non  tcindamut  eam, 
ted  tortiamut  de  illa,  cujut  erit,  ostendit,  quia  viri 
catliolici  nou  scindunl  unitatein  divinilaiis. 


nili.l  cepcruni  ;  piscalores  doctores  veteres,  in  oo- 
cte  ostendit  ante  adveutum  Clirisli  nullos  acf  per- 
fcciionein  per  praedicaiiunem  legis  veteris  venisse. 
Mune  autem  fucto,  ostendit  factuin  adventum  Chri- 
sti ;  mittite  in  dexleram  parlem,  id  est,  mitliie  prae- 
dicationem  in  gentibus.  Eral  enim  Pelrut  nudut, 
id  esi,  nudi  erant  a  Gde  Cbristi  :  tunica  tuccinxit 
tef  Adem  Ecclesiae ;  mitit  te  in  mare,  id  est,  in 
fluciuationes,ei  amaritudines  mundi  perdiKectionem 
Cliristi  ;  alii  ditcipuli  navigio  venerunt,  id  est,  !u 
Etclesia,  fluctualiouem  mtindi  calcantes  ;  vidtrmnt 
prunat,  el  pitcem,  et  panem  potitum,  per  pi&ceui 
ostemlit  fidein,  per  prunas  calorem  chaiitalis,  per 
panetu  verbum  divinum ;  trahentes  rete  in  terrmm. 


Nulier,    ecce  filiut   tuus  ;  ditcipule,  ecce  mater  B  per  liuora  ostendit   finem  mundi  :  plenum  magmis 


tua  :  bic  virgincm  coiumcndavil,  ut  incorruptaui 
servaret  ;  non  fregerunt  crura  Jetu,  id  esl,  quod 
figuratuin  anle  fuerat,  peragnum  in  ^Egypto  ;  uon 
crudum,  nec  cociuui  aqua,  sed  assum  tantuin  igni 
(Exod.  xii,  9),  osteudit  passionem  Cbiisti  :  bacu- 
I u iii  in  iuanu,  oslendit  crucem  Christi,  de  muiid > 
ad  Palreni  :  Kon  eomminuetit  ex  eo,  ostendit  , 
ut  non  Ueret  infracla  crux  Chr.sii  :  Lancea  tatut 
ejus  punxerunt,  ut  implerelur  Scriplura  :  vidernntin 
qvem  pupugerunt.  Exivii  tanguit  et  aqua  :  sicut  ex 
laiere  AJaj  sumpta  esl  Eva,  ila  ex  laiere  Clnisli 
exivil  rcde»  plin  E  clesia* :  pcr  sanguineui  remissio : 
per  aquam  bap'isuiuin. 


pitcibut,  id  esi,  plenitudo  ct  magnitudo  Ecclesia?, 
per  remissionem  peccatorum  :  per  tres,  ostendit 
Trinitalein  :  indivitum  rete  et  non  tcittum,  id  esl» 
Ecclesiam  in  fuiuro  iucorruplam ;  manducavit  Jetus 
pott  returrectionem,  ostendit  veram  incarnationem 
corporis,  ut  credentes  crederent. 

Dixit  Je*uttSimon  Joannit,  amas  me  t  osleiulit, 
sieut  ter  negavit,  ut  ler  couflteretur  fidem  Trini* 
lalis  :  patce  uvet  meat,  id  esl,  in  Ecclesia  :  ingrts» 
tut  JekUtjanuit  c/atisi<,osieuditqiiiaclau»is  ingret- 
suse-t  januis  uterum  (sicelomuessancti  postresur- 
rcciionein  induuiil  spiritale  corpus,  ubique  sira 
inetu  ingredi  possuni),  unde  iuteger,  et  iucorrupti»* 


(Cap.  XX.)   Duo  ditipuli   currentet,   Petrut   et  *,  matrimonio :  tres  testificant  hanc  senlenliam 


Jounnes,  osteudit  duo>  populos  currentes,  Judaeos 
per  legis  lilierani,  gentes  per  legem  uatura?.  ioan- 
net  pracucurrit  ctiut,  vidit  linteamina  potita,  et 
non  introivit  :  Judaei  per  Legem  cl  Prophetas  vide- 
rsni  Cbristum  veutiiiuui,  ct  advenlum  ipsius  non 
i vceperuiil.  Venit  Pelrut  sequent  eum  :  vidit  tiniea- 
mina,  et  introivit,  osteudit  gcntes,  quae  in  advcn- 
tuin  Clirisii,  stve  doctrinam  illius  :  pcr  Knleautina 
iucariiatioC  irUti  iuteiligitur  ;  pcrsudarium  niyste- 
riuin  diviuitaiis  iulelligiiur ;  sudarium  non  ctim 
liu  e.niiii  ibus,sed  separatiin  iu  uuuin  locum  iuvolu- 
tuui,  osteudit,  quia  divinilas  ionge  est  remota  a 
seusibiis  biimaiiis,  in  unum  locuin,  qui  sunt  uni- 
ver>a!is  ;  lunc  introivit  et  alius  discipulus,  qui 
prius  venerat  ad  moniiiiientum,osleudit  Judacos  ie- 
v  rsos  ad  fideui  in  (inein  inundi ;  angeli  sedentet 
ad  cnput,  el  ad  pedes,  ostendit  iiiiiium,  et  finem. 

Dixit  Maria,  nescio  ubi  potuerunl  eumt  osteudit 
seiundum  carnem ;  diligebat  iiiuudutn,  et  per  ti- 
dein  credcbat :  quod  dilit  Maria,  ostendit  cogita- 
tionem  vocis,  quia  p  r  dilectionem  proximi  cogno- 
scit  homo  Deum  ;  d  xit  Jetut,  noli  me  tungere,  id 
est,  iu  cordc  tuo ;  tibi  non  atcendi,  pcr  divinitatcin. 


Discipulut,  qnem  amabat  Jesut  :  secunda  virt^amjl 
est,  quod  fecit  Jesus  in  Caua  Galileae,  vinum  «4 
aqua  cxpressit  (Joan.  u,  7)  :  oput  paratum  virg^B 
nitateni  Joannis  oslendii,  quia  illi  sponsa  conjuucz^B 
est ;  lestiiuoiiiuni,  quo  commendavit  Jcsus  ma.r»  ni 
suarn  Joauni.  Maria  Ecclesiain  figural,  Jo^ns^avii 
priucipatum,  sicut  (uit  Joannes  v.rgo  matriuioHfe  i 
sic  fint  incorruptus  et  morte;  Joanues  geuealogiaua  ^tmm 
dhiuitate  narral,  uain  alii  de  hoinine  narraut :  — 
diyiniiate  Joauues,  dicil,  In  principio  erat  Verbmmmmz  a 
Iste  jacebat  super  pcctus  Jesu,  et  scienlia  divin 
tis,  qua?  fuerat  in  pectore  Jesu,  ascendit 
de  conjuiictioiie  duuruin  pectorum.  Insita  ar 
in  altera,  facil  fructum  arboris  alterius,  in  -  f 
D  plantatur.  Si  secundum  ordinem  canonis  iate  l^^*< 
Matttieeo  ptsiuittendus  esset  :  et  quod  in  uovi  -^ 
mam  positus  partem,  est  quia  lerra  priinuni  t=-  -* 
ctilieataesl,  deindeaqua,  et  postea  novissiiue  ig  ^»»» 
quia  chtrior  est,  subtilior  :  ilem  in  aimililudiaw■«,l 
duarum  legum,  id  esl,  veius  el  nova  :  vetua  p^»"1 
tradita  erat,  nova  tamen  clarior  est,  el  major,  cfl  «" 
de  coelcsiibus  disceinit,  et  abundantior  ea,  Oi*,€*1 
ad  Evangelium  Joanuis  pcrtiuet  ex  supra  dictis» 


€09 


EXrOSlTIO  IN  S.  MARCU.U. 


rio 


COMiMENTARIUS  IN  EVANGELIUJtf  SECUNDUM  MARCUM. 


PRiEFATIO. 


OMnit  tcriba  doctut  in    regno  ccclorum,  timilit 

ctthomini  puirifamiliut,  qui    proferi   de  ihetauro 

*uo   »0im  e$   vetera  (Matth.   uii,    52).  Ego  vero 

similis  paopercnlae    viduae,  duo     mintila     in   ga- 

zophylacium    inilleiiU ,     discentibus     mcis    |»au- 

ptrculis,  ac  dc  paupere  paupera  speranlibusfali- 

menta :  bas  de  meusa  diviiuin  inilio  micas,  quas 

catuli    mei   afide    cum    Syrophoenissa    flagilanl. 

Poiro  anxiata,  aurum  et  argeuttim,  lapides  pretio- 

sos  miniine  habens  :  pelles  scilicet  hyacinlhiuas 

de    coele^tilnis,   non  de  terrestribus  offeram  :  si 

potuero  de  naiuris,  id  est,   de  Marci  evangelisiae 

bistoria,  vtl  mysiico  intcllectu,  ul  majores   mei 

tradiderunt,   Deo    adjuvante,    intimare    curabo. 

Qtiem    ideo  evangelistam   iractantes  inlaclum,  ut 

puto,  praetereunt ;  quia  eadem  pene,  qoae  Ma*tbaeus 

narral  ;  licet  in  propnis  quibisdaro  sint  distiucii 

tesiiinoiii is ;  ut   ala  aUerius,  al  ,m  alterius  tangat 

anitnalis;  et  rou  rotam  cadcui  sequatur  via;  et  ut 

versis  iuvicem   vultibus,  sese  sancta  contueantur 

animalia.  In  primocanone  Marcus,  cum  Matibaeo, 

Lncaque  comitatur  et  Joaune.  In  secundo,    cuin 

Maltbaeo  et  Luca.  lu    quarto,    cum   Maithaeo  et 

Joaune.  In  sexto  canone  velut  in  vecte  duo  aunuli, 

llaithaeu*  semper  conjtingitur,  et  Marcus  :  id  eal, 

io  qtiadraginta  et  septem  capitulis.  In  oclavo  ca- 

none   cum  Luca    comitatur,   id  est,   iu  trcdecim 

eappulis.  ln  propriis  vero,  que  maxiine   uicunqtie 

explauare  dispouo,  decem  elocto  incedil  speciatim 

capitulis  :  qua*  siiuul  omnia  ducenta  et  triginla 

quioque  sunl  capitula.   Marcus   Evangelista  Dei, 

Pttri  discipultis,  Levilicus  geuere,'  et  sacerdos,  in 

l>alia  lioc  scripsit  Evangelium.    ^ui  initiuin  Evau- 

gelii    sui    de   vocibus    propbetarum   praestitnens ; 

lYxcursorein  Christi  Joaonem,  Malachiae,  id  est, 

Jtngeli    l»stimouio  comprobans,   Verbum   caro  fa- 

cujiii,  vocc  Isaise  designans,  principium  evangelicae 

praedicationis    instituit ;  et  invcnit  in  rerbo  vocis, 

*luod  in.  consonaulibus,  id  esl,  in  geuealogiis  Dei 

«     hoiuiuis    perdiderat.    Unde    lotus  in  piimis  a 

P^rfectioue  Cbristi  antaiis  praedicare  jnchoat ;    nec 

J*i»orat   in  naiivitate    iufantuli,    qui   loquitur  dc 

I^rfectioue  lilii  Dei.  Sed  et  jejuuium  numeri  legalis, 

JneC»ulsam  diaboli,ministeriutnangelorum  profcrcns, 

■****gua  in  brevi  cotnpreliendit.  Qui  primus  Alexan- 

^■"iscfu.i  cpUcopus;  cujus  per  singula  opus  fuit 

**^i  re,  et  Evangeiii  in  se  dicta  dispouere,  et  disci- 

MiS2ara  in  se  legis  cognoscere,  et  divinam  in  carne 

^***«nini  intelligere  naturain.  Qui  scmioat  posl  Mat- 

L**5uura  ;  qui  frcmit,  ut  leo ;  qui  volat,  ut  aquila; 


A  qui  dicii,  ut  homo  ;  qui  immolat,  ut  sacerdos;  qui 
irrigat,  ut  flumen ;  qui  florescit,  ut  ager;  qui 
frrvet,  ut  vinum  :  Chrisius  etenim  de  quo  loquiiur, 
homo  nascendo,  vitulus  moriendo,  leo  stirgeudo, 
aquila  est  ascendendo.  Quatuor  suut  qualilates,  de 
quibus  sancta  Evangelia  coiilexuntur  :  pra^cepta, 
mandata,  lestimonia,  exempla.  In  praeccpiis  justi- 
tia  ;  iu  mandatis  charitas  ;  in  teslimoniis  fides;  io 
exemplisperfectioconsistit.  Ul  sunt  haec  praecepta: 
Tune  Jetut  prcrcepit  ditciputit  tuit  duodecim  :  In 
viam  gentium  ne  abieritit,  et  reliqua  (Matth.  x,  5) ; 
boc  esi,  divertere  a  malo.  Mandata  autem  baec 
sunt,  quibus  dicitur  :  Mandatum  nnvum  do  vobit, 
ut  diligatit  invicem  (Joan.  xm,  54) ;  hoc  est,  facere 
bonum,  et  chariiatem  iinplere.    Testimonia  sunt, 

B  qu*  tn  ore  duorum,  vel  tiium  testium  stanl.  Ut 
esl  illuJ  :  Joannet  tettimonium  perhibet  de'me,  ted 
habeo  tettimonium  majut  Joame.  Pater  ipte,  qui  vi 
me  manet%  tettimonium  perhibet  de  me.  El  ipta 
opera,  qnce  ego  facio,  tettimonium  perhibent  de  me  : 
et  ego  tet  imonium  perhibeo  veritati  (Joan.  v,  36), 
Exempla  vero  sunl,  quibus  Jesum  imitanlur, 
diceniem  :  Ditcite  a  me,  quia  mitit  tum%  et  reliqua 
(Hutlh.  xi,  29).  Et  :  Ettote  perfecti,  id  est,  misen- 
coid's,  ticut  et  Pater  vetter  ccelettit  perfectut  ett 
(Matth.  v,  48).  Et  alibi  :  Exemplum  enim  deiii  vobit% 
ut  et  v+i  va  faciatit  (Joan.  xin,  15}.  Has  qtiatuor 
qualitales  Psaliiiographi  versusconcinunl,  dicentes  : 
Pra?cei>lum  Domini  lucidum  Wuminant  oculot  (Ptal. 
xviu,  9).  Historiam  inaxime  praecepta  coniineul. 
Et  alibi  :  Latum  mandatum  tuum  uimit  (Ptat. 
cxvin,  96).  Quia  qui  diligit  proximtun,  toiam  leg^m 
implevit.  itein,  Tetlimonia  tua  inteltexi  (Ibid. 
95)  :  non  est  enim  omnium  testimonia  inlellipen*. 
Unde  alias  dicit :  Tettimonium  Domini  fidete  (Ptal. 
xviii,  8).  Quia  pctius  flde  anitni,  quam  oculis  car- 
nis  testimouiuin  indiget.  Quarto  :  Judicia\Dei  vera% 
juttificaia  in  semetipta  (Ibid.  10);  id  est,  ut  sic 
sint  jtidiciorutn  exempla  nosirorum  just  ficala,  si- 
cut  iu  jtidiciis  Dei  comperla  hab^mus.  Unde  idein 
videns  alio  Io<o,  ait :  A  judiciit  enim  tuit  timui 
(Ptat.  cxviu,  120).  In  quo  enim  judicio  j«»  ica  cii* 
mus,  juaicabitur  de  nobis  (Matth.  vu,  2).  In  bis 
qualuor  qualitaiibus  sunt,  limor,  fi<i  s,  sp  s,  ch:i- 

D  ritas.  Tiinore  namjue  incipimus,  ftlc  servamus, 
quod  iiicipiuius,  spe  eiigimur,  char.tate  cousuih- 
mainur.  F<ini«  enim  prajcepti%  ett  charitat  (l  Tim. 
i,  5).  Hi  suni  quattior  menses  quos  Cbrisms  aiue 
messeni  |»raedixil,  dicens  :  Aroun«  quatuor  wentrt 
tunt  utque  ad  metsem   (Jaan.  iv,  55)?  Ut  ct  uos 


CH  &  HIEROXYMI  OPI 

per  praecepta  Dei  el  manlata  ac  testimonia  atqtic  A 
exempla,   maturos   post  judicium    inetamus  cum 
gaudio    frucltis,  qui  in   lacrymis  timoris  semina 
poenitenii*  jactavinius  in  terra,    noslros  poriaules 
charilalis    manipulos,    cum    gaud  o    melanius    in 

ccclo. 

CAPC3T  PMMUM. 

«  Inilium  Evangelii  Jesu  CUrUli  Filii  Dei,  sicut 
srripiuin  esl  in  Isaia  propheta  :  Ecce  ego  niitlo 
ang<  luiii  n.cum  ante  faeiein  luaai,  qui  prarparabit 
viam  tuainaiite  te.  Vo^  clama-.itis  in  doerlo,  Pauate 
viam  Domiiii  ,  recias  facile  scmitas  ejus.  »  Kati 
Mip/.ov  Evangelium  per  quotl  venit  rcdemplio 
fidelium,  el  bcalitudo  sanclorum  :  quia  quaiuor 
uuuin  sunl,  ft  unum  quatuor  :  quituor  Evangelia 
iiiuUarmn  conslal  esse  virlutum.  Quid  enim  for-  B 
tius,  quam  auimas  salvare,  quae  errorum  suorum 
viliis  po  eranl  inlerire?  Secundum  quod  iu  seia- 
gcsimo  seplimopsalmo  jamJudum  proplieta  Spiritu 
sanctoinstigauledenudaiil :  Domitius  dabil  verbum 
evangelizantibus  virlutts  multas  (Psal.  lxvii,  12). 
Versusistiusordo  talis  est,  qtii  huicopericongruen- 
ter  inseritur.  Domii;us  dabil  viriutes  niultas  apo- 
slolis,  qm  vcrburn  ejus  vencranda  confessione 
prardicabaiil :  quaitdo  eislanguentitim  lurhas  sanare 
concessum  est  :  euaYyiXiov  Grece,  Latine  bona 
annunliatio  pratdicalur  :  quod  proprie  ad  regntim 
Dci,  et  remissionem  pertinet  pcccalorum.  Unde 
(licilnr  :  Pauitemini,  et  crediie  Evangelio,  et  appro* 
pinquubit  regnum  ccelorum  Jesu  Chrisli,  id  es!,  q 
Salvaiorisuncti,  in  Hebraeo  Jesua.Iu  GrxcoScoT^P* 
In  Ltliuo  Salvalor.  Messus  Hebraice,  Xp.a:l$ 
Graece,  unctus  Latiue.  Idem  rex,  et  sacerdot 
dicitur  dum  de  gcnere  David  regis  Christus  n  scl- 
tur:  ctviK-ibtis  vaium  Levitici  generis  propbctaiur. 
Undescqjitur  :  Vux  clamantisin  deserto>  el  reliqua. 
Yox  est  Joauucs :  de  qua  voce  claniahat  Dominus  Jc- 
susad  Judaws,  quodinter  nalos  tnubcrum  major  iiio 
csset  ueitio  (Malth.  xi,  4  i).  Clamor  aulem  ad  stirdos 
longe  positos,  sive  cum  indignatione  lieri  solet : 
qnae  Judaico  cerlum  est  evenisse  populo,  duni  longe 
e*t  a  peccatoribus  salus,  et  aures  suas  gravitcr 
obturavcruul,  sicul  aspidcssurdae,  el  indigtiationein 
et  iram,  ct  tribulalioticui  a  Christo  audire  roerue- 
ruiit.  ln  deserto  auteni  fii  vox,  et  clamor,  quia  D 
«'eserii  a  spiri'»!  Dei,  sicut  domus  vacanset  scopala  : 
«lcserti  a  propheta,  a  regc,  atquc  saccrdote.  Unde 
JoanneseiJesusqtiaeruni,  quid  in  deserto  amissuni 
f.sl.  U'ii  vicil  di.tbolus,  ibi  vincitur  :  tibi  cecidit 
homo,  ibi  exsurgit.  Ecceego  mitlo  angelum  mcuin. 
Yox  nveuu,aio;  &yiou  per  Malachiam  ad  Palrem 
sonat  de  Filio,  qui  est  facies  Patris,  unde  agnitus 
cs».  Angclos  atittin  nuntius  imerpretaiur,  qui 
praenuiiial  de  Chrislo.  Post  roe  veuil,  qui  ante  uie 
factus  cst ;  qui  prjeparabit  viam  luam.  Via  Domini, 
qua  ad  homines  iugreditur,  poenitenlia  cst,  perquam 
Deus  ad  nus  descendit,  et  nos  ad  illum  ascendimus. 
Unde  angeli  ascendoutes,  descendenls<que  meioo- 
ramurad  tilium  homiuis.  Parate  viam  Domini  :  iioc 


RUM  MANTISSA.  1-12 

csl,  pocnilenliam  aj*Ue,  et  pr?».l'c.ttc.  U  *l*  ra;*a- 
cxsutj  aute  sabbalum  dicitur,  id  est  poen.lcnti»  aaie 
requieiii  futuram.   ilinc  naiique  initium  prcdica 
liouis  Joaunis  ei  Chris  i  oriiur.  Poeniteniiain  agite. 
appropinquabit  reguuin    coeloruut    :   quia   in   dh 
sepiima  reqoicvil  D-ns  ab  omnibus  operibus  suls 
(Cen.  n,  2).  Soptcni  eniin  nobis  necesse  est  dclere 
v.tia   pcr   pa^nilent'am  velut  mala  genera,   ut  re- 
q  icscentes     postea,     possideamus    tlesider^bilem 
teriam.  Hectas  facite  s<*mitas  ejus.  Qtias  seniiias 
iiiciirvavimus,  de<  linanes  in  dex<eram  atque  slni- 
stram.   Nunc   Deus   praecipil    nobis,  at   via    ivgia 
inceden  es,  p«oxiu»os  uostros,  ut  nos,    ei  oosniet- 
i.sos,  ut   proxtmus    diligamus.    Nain,   Qui  diliffie 
iniquitaUiH,  odit  animam  suam   (Psal.  i,  67).  Q«W- 
eniiu  semetipsum  diligit,  et  non  diligit  proxiniM^ 
ad  dcxteram  decliuat.  Et   qui  semelipsuin  odiens^. 
proximum    diligit,    ad   sinistram    diverlit.     Njoim 
niulti  beuc  aguut,  s^d  non  bene  corrigunt :    nt  fui^ 

Heli  (/  Reg.  n,  23,  24).  Et  inutti  bene  corrigunt 

sed  non  agunt  :  ut  fueruut  scrib*  et  pharis*i  qismm 
sedebant  stiper  cathedrain  Meysi  (Halth.  xxm,  flB 
3).  Uude  os  turtuiis  in  lege  ad  asceilas  ejus  rettv^ 
queri  jubetur,  ne  separetur  os  ab  opere  :  et  op^a^ 
noslrum  non  dividatur  ab  ore.  Semitae  autem 
viam  sequuntur  :  quia  inaudata  moralia  post  \ 
tentiam,  secuudum  Marcuin,  explamntur.  Para^,^Vl 
via  per  lidem,  et  baptismuni,  et  poeniteulia^  m 
Kectyc  semiiae  liunt  per  austera  iodicia,  ve^awfr 
cilicinaj,  ei  zonae  pellicea?,  et  cibi  locusiini^  ^ 
po  us  mcllis  silvesiris  el  humiiliuias  vocis,  U**6 
scjtiitnr  : 

c  Ftiit  in  dcserto  Joannes  baptizans,  et  predicjtf 
baptismum  poeniteniiai,  in  remissionein peccatorun. 
Et  egrediebatur  ad  eum  omnis  Judaeae  rfgio,  t%, 
Hierosolymitue  univtrsi,  et  baptizabautur  ab  W\o 
in  Jordauis  flumiiie  confitentes  peccata  sua.i  Joia— ^ 
ncs  gratia  Dei  interpretatur.  A  gratia  narralioiod-^ 
pitur.  Unde  scquitur  :  Baptizans  :  per  baptismoa  J 
cnim  gratia  datur,  qua  peccata  gratis  dimittuftor. 
Uiulc  dicilur  :  Quod  gratis  accepislis,  gratis  daft 
(Matlh.  x,  8).  Et  Aposlolusait  :  Graiia  salri  facti 
esiis  pcr  fidem,  et  hoc  non  ex  vobis  :  Dd  tfftim 
donum  estt  ne  quis  glorietur  (Ephes.  n,  8,  9).  Et 
prscdicans  bapiismum  poeniteutiae  in  rctiiUsiomMi 
peccalorujn.  Quod  con^umnialur  per  spousuin, 
iuitialiirper  paranymphuin.  Uiidecatechuineiii,  hoc 
cst,  iustructi,  iucip.unt  per  sacerdoteui,  et  chris- 
mantur  per  cpiscopum.  Nunc  autem  per  aiuicjiia 
spo;:si  inducitur  sponsa  :  ac  sic  per  lsaac  puvruBB 
R  bccta  pallio  velata  albo  conducitur.  Et  egredie- 
bdtnr  ad  illum  omnis  Judaeae  rcgio,  ct  Hierosoly* 
n.itae  universi  et  baptizabantur  ab  illo  in  JonLuVe 
fluuiinc,  conlitentes  peccata  sua.  Confcssio»  et  put- 
chritudo  iu  conspectu  ejus,  id  esl,  sponsi.  Unde 
desilit  sponsa  de  camelo,  cum  humiiiat  se  nuae 
Ecclesia  viso  vero  Isaac  Jesu  Christo,  in  cujas  nali- 
vitatc  risum  fecit  Deus  S.trae  (Cen.  xvm,  12) :  sictit 
ad  olariam  dicitur,  qux   cet  princeps  cun  Deo» 


EXTOSITIO  1N 

cta  tu   inter  mulieret  (Luc.  i,42).  Jordanis  A 
detcentio  aliena  inierpreiatur  :  ubi  peccuta 
tur.   Area  enim,  Jordaue  tran<vadato,  per 
>ra  percgrina  in  lerram  transivit  alienam,  et 
parte  in  mare  d  flu  nie,  alle.a  pars  turgida 

erigitur  forma.  Sic  nos  oim  alienati  a  Deo 
perbiam,  pcr  bnptismi  symbolum  hurml:ati, 
ur  in  alts.  :  Quia  qui  te  humiliaverit,  exclta- 
Pars  autem,  quae  fl  iil  in  mare,  amaricatur  : 
rca  Dei,  hoc  esi,  corpus  Chrisli,  nou  munda- 

profuit,  sed  iu  deterius  iila  mulavit.  Sequi- 

cral  Joaunea  vestitus  pilis  cameli,  et  zona 
i  drca  lumbos ;  et  locustas,  el  rael  silvestre 
;  et  prsedicabat  dicens.  >  Yestis  propheue,  B 
is,  et  potus  tolam  austeram  vitain  praedican- 
ignificant  ;  et  futuras  gentes  ad  gratiam  Dei, 
H  Joann<>g,  inlus  et  foris  esse  conjiingendas. 
ero  cameli,  diviies  gentimii  :  el  zona  pellicea, 
m  mundo  inortui ;  locustis  serratis,  sapientes 
mundi :  qui  stipttlas  Judaeis  arid  »s  relinquen- 
umenta  inystica  cruribus  trabunt,  et  in  ca- 
loei  saltus  inhabiiaut ;  et  melle  silvesiri, 
hupiraiis  de  inculta  silva  ignibus  prasparati 
trgentes  signiliiauiur.  Qu«  omnia  a  gratia 
M  sumnntur  :  lu  qua  non  ett  distinciio  Ju- 
Crmci  (Rom.  x,  12). 

*nit  fortior  me  post  me.  >  Quis  fortior  est 
qua  pc  cata  abluunlur  ?  lllc  nimiruin,  qui  r 
i  et  s<'ptuagies  septies  remitlit  peccata.  Ga- 
or  quideiu  esi,  sed  seniel  remitlit  per  buplis- 
lllsericordia  vero  in  miseros  ab  Adam  usque 
istum,  pcr  septuaginta  seplem  geueraiiones :  et 
id  centum  quadraginta  quatuor  niillia  pcrveint. 
tjos  non  sum  dignusprocumbens  soivcrccor- 
calciamciilorum  ejns.  >  Non  est  di^ua  sola 
procumbeus  in  baplismo  solvere  corrigiaui 
lientorum  ejus,  id  est,  myslerium  iucarna- 
Dei.  Calx  cnim  exlrcma  pars  e.st  corporis. 
enim  ad  justitiam  adest  Salvalor  incarua- 
Inde  beue  per  proplietam  dicitur  :  In  Idu- 
extendam  calciamentum  meum  (Psat.  ux, 
|uia  nisi  jtiugalur  sciemia  spiritus,  nemo  per 
u  remissionis  invesiigat  incaruatio.iis  Chi  isti  D 
ium  quomodo  Verbum  caro  factum  est :  uude 
Chrisli ,.  uude  anima,  uude  spirilus  sumit 
uni,  ut  homo  verus  fiat  per  omnia  absque 
o  :  el  Deus  verus  in  Deo  vero  siue  priucipio 
iltus  hoininis,  qui  est  iu  coelo  :  ct  quomodo 
tm  sponsus  proccdeus  de  thalamo  suo,  id 
rginali  ulero,  clausum  relinqueus.  Unde  ad- 
te  vcro  spouso,  domus  discalciati  dicitur  do- 
Nmnit,  qui  dicit :  Qui  liabet  sponsam,  tponsus 
wn.  in,  2U).  Uihle  in  specie  co  umke  Spiiitus 
8  descendii.  Cui  ni  Caniico  cauticorum  cani- 
Iponta  mea,  amica  mea9  proxma  mea,  dilccia 
loUmba  mea  (Cant.  iv,  7,  8  ;  v,  "1).  Sponsa 
iarchis,  auiica  in  prophctis,  proiima  io  Joseph 


S.  MARCUM.  CU 

et  Maria,  dilecia  in  Joanne  B.tptisla,  colun.ha  in 
Christo  et  apostolis,  quihus  dicitur  :  Ettote  prn- 
dsnles  ticut  terpentet,  rt  timplicet  ticut  columbas 
(Malth.x,  1C).  Sequilnr. 

c  Ego  baptizavi  vos  in  aqua  :  ille  vero  baptizahit 
vos  in  Spiiitu  sanclo.  »  Dei  vero  flitvius  seuipcr 
plenus,  sempcr  est  aeqiralis  :  dc  quo  dictmn  cst  : 
Fluminit  impitut,  lcetipcat  civitatem  Dei  (Ptal  xlv, 
5).  Quid  interest,  iuler  aquam  ctSpiriiuiusanctoiti, 
qui  ferebatur  snper  aquas  ?  Aqua  ministeriuin  cst 
lioiniuis  :  Spiritus  vcro  iuinisierium  est  Dei.  Un  Je 
scriptum  est  :  Spiritut  Dei  (erebaw  tuper  aquat 
(Gen.  i,  2).  Super,  inquit,  non  subter.  Sicut  excel- 
lenlior  est  anima,  quam  corpus  quod  regit,  ita 
emiuenlioi'  est  spiriuis  quain  auima.  Sed  niansit 
super  eum  spirilus  :  haec  cst  un  iio  Christi  secuu- 
dum  carnem,  de  qua  dioilur  :  Proptcrea  unxit  te 
Deut%  Deut  tuutf  oleo  lcctilice  pra  coutortibut  tuit 
(PtaL  xliv,  8).  Oleum  tion  potest  c>se  sub  aqua  : 
sic  creator  uon  potest  subcreaiura.Oleum  de  ama- 
ritudine  surgit  radicis,  et  in  pabuluni  lumiuis,  ct 
iu  medicamina  vuluemni,  et  in  refectiouem  esu* 
rieniium,  iu  cacumine  rrescit.  Unde  (ii  unctio  cor- 
poris  Cliristi  ?de  amaritudine  passionis,  et  perve- 
nit  ad  glori^m  resuriectionis  :  uude  nos  Aposiolus 
aduionet,  dicens  ;  llocenim  sen.ile  in  vobis,  quot 
ct  t/i  Chritto  Jetu,  et  reliqua  ,  utque  ad  mortem% 
moftem  auiem  crucit :  prop  er  quod  el  Deut  exul- 
luvit  iltumt  et  donavii  tlti  nomen%  quod  ett  ttt;er 
omne  nomen  :  quia  Duminus  Je*us  i>t  gloria  est  JJei 
Pairis  (Philipp.  li,  5-11). 

c  Et  (acluui  est  in  diebus  illis  venit  Ji-sus  a 
Nazarelh  Gal.JaM! :  et  baptizatus  est  in  Jordane  a 
Joaiiue.  Ct  siatim  asceiideus  de  aqua  vid:t  ccelos 
aperlos  ,  et  spiiitum  tanquam  columhaui  dcsccn- 
deuleiii,  el  uiaiieuieiii  in  ipso.  Ei  vox  favla  est  de 
coelis  :  Tu  cs  Filius  uicus  dilectus,  iu  te  complacui : 
ct  siatiui  spiritus  expuliteuiu  in  de^ertum  ;el  crat 
ibi  in  dtserto  quadrag.uia  dinlus.  et  quadragima 
noctibus  :  et  teutabalur  a  Silaua.  Eratque  cum 
bestiis,  et  ang  li  ministrabaiit  iili.  »  Marcus  evan- 
gclista  siculceivus  ad  fou.es  a',uaiiim  dcsideians, 
sailus  iu  planis  et  arduis  dat  ;  cl  culiuina  latituui 
praloruin  carpii,  et  palinas  iu  verlice  porlat  ;  ei 
velut  apis  mcihflua,  flores  agri,  cui  odnr  veri  isaac 
smulatur,  siiniiuatim  gusiat :  undc  a  Nazareth 
Galiiajse  venienlem  Jesum  ad  haptismuiu  iu  Jor- 
daue  a  Joaune  acccplum  euarr.il :  et  stalim  de 
aqua  asceudisse,  et  apertos  cceios  vidisse,  et 
spirilum  ut  columbam  descendisse  ,  ct  iu  ipso 
iuansisse,  et  voce  de  coelis  facta  1'atris,  in  dilecio 
filio  coiupiacuisse  :  et  spiritum  euui  iit  dcserium 
cxpulisse,  el  tenlatum  a  Salaua  quadiaginta  diehua 
tt  noctibus  fuisse  cum  bestiis,  et  angelis  inini- 
strantibus  commoralum  esse.  Qui  ordo  moraliter 
tiobis  secundutn  Christi  exemplum  scquendus  es:t 
rstinanlibus  ad  consottia  angelica,  qucm  Jesus 
prius  opcre  ostendit  quam  voce  doccret.  Sic  nos 
de  volubilitate  muudi,  penduun  volvivvv^  ^W^ 


615  S.  HIERONYMI  OIERUM  MANTISSA.  616 

fluiis  munditia   tracti  ,  cum    aJolesccntibus    post  A  statini  vocavit  illos.  Et  reliclo  patre  suo  Zebed»»** 


sponsum  curriiuus  :  et  per  baplismi  sacramenla  de 

duolms  foniibiis  dilectionis,  Dei  et  proximi,  n  graiia 

remissionis,  abluimur,  e  t  ascendentes  spe  calesia 

secrela    mundis  cordis    oculis    iniuemur.   Deliinc 

Spiriium  sanclnmsp:ritu  contrito  et  htiuiilia^o,  cum 

simplici  cordc  descendentem  ad  mansuelos,  et  cum 

charitate  unnqunmcadeiite,  inaiienicm  sus<  ipimus  : 

et  vox  de  loelis  Domini  ad  nos  a  D.o  dilecios  diri- 

liiiitr,  Beati  pntifici,   quoniam    filii  Dei  vocabuntur 

(Mallli  v,  9).  El  lunc  io     nobis   coinplacet  Paler 

cum  F.lio,  et  S/irilti  snncto   quaudo  elFnin.ur  iiitus 

sniritus  cum    Deo.  Umtc  Filius  Patrem    interprll.it 

pro  uobis,   dicens  :  Pater  sanctef  conserva  eos    in 

nomine  tuo,  quos  dedisti  milti,  ut  sint  unum  sicut  et 

nos  unum  sumus(Joan,  xvn,  II).  Tunc  spirilus  uos 

expellilin  descrlo  qtiadragenario  nuinero  leniaudos 

a  Satana  :  ut  patientia  nobis  probalionenij  piobato 

aut  m  spem,  spes  vero  charitatcm   gcneret  (Rom. 

v,  4,  5)  ;  cum  uon    sit    nobis  coPuctatio  adver>us 

carnem  el  sangtiinem  :  sed    adversus    principahis, 

ct  teliqua  (Ephes.  vi,  t2).  Ei  lunc    beslias    ptcatac 

criint  nobiscum,  cum  in  nrca  anima?  nostr;i»,  miitila 

ctim  immundis  animahbiis  mausues  -imus,  cl  cum 

leonibus  sicul  Daniel  cubamus  :  cuni  spirilus    nou 

sit  adversus  carnem  et  sanguiucm,  nec   caro   con- 

cupiscit  adversusspiritiim.    Post  h*c  angeli  miui- 

stri,  qui  vident  faciem  Patris  nostri  in  coelis,  sem- 

per  niittuiiturnobis,  ut  responsa  etsolatia  cordibus 

et  vi-itomibus  dent,  dicentes  :  Exaulita  esi  oratio  q  dienti t ,   tit   amliainus  ;  virilitale,  ut  pugneinusr  ^ 


in    navi    cum    mercenariis,     sccuti   sunt  eiiiu.  i 
Nam  nisicrediileritis,  non  intelliyelis    (ha.  tii,  9i. 
Amnritudiiicm  radicis,  dulcedo    pomi  compensat  : 
pericula  maris,  spes  lutri  delei  lal :  dolnen  nndi- 
cini,  spcs  salutis  mitigat.  Qui   desiderat  nucb-uu» 
frangit  nucem.  Poeuitentiam   agii,  qui  vull  aclcrr.o 
bono    adhaerete,  Prx*couia  Chiisti   narrare  digue 
poshuni,  qui  ad  palmam    indulgeniias    merueruct 
pervenire.  Post  haec  vocanlur  niissi  quatuor  pisca- 
lores.  Simon,  et  Andreas  :  Jacobus  et  Joannes,  re-      — 
lictis  retibus,  palre  et  nave  cum  mercenariis.   Dac    .s 
quadriga  veliimurad  aithera,  ut  Elias  :  his  quatuir  — i 
an^ulis  comv.ruitur  prima  Ecclesia  ;  his  /qualuor  — a 
litti-ris  Uebraicis,  id  est,  Tetragrammaton  *  nomeaa^K 
■*  Dotnini  aguoscilur  a  nobis.  Quibus  siraili  exeinploacs 
praecipilur,  ul  audiamus  vocem    Domini   vocaalis^»  « 
et  obliviscamur  populum  vitiorum,  ei  domum  pi—  . 
tern»  tradiiionis,  quae  est  stultitia  Deo  ;  ei   rete^ 
arancarum,  in  qu  >  nos  velut   culiccs    pene  lapsoiK.  4 
tcntbat  aer  iuniis  ;  navem  pristinae  conversalionism  J 
abomioantes  :  pellibus  enim  mortuis  legitur  Adam.  m* 
qui  genitor  cst  noster   secundum  carneut.  El  nun»«j 
deposito  vetere  homine,  cum   actibus  suis,  uoiuam  m 
sequentes  bomiiiem,  pcliibus    legimur  Sulonioiiiae  j9 
quibus  sponsa  gloriaturse  factamessefbrmosam.  S  ^B 
nion  obediens  ;  Andreas,  virilis ;  Ja vob, snpp/aftUnafe.  m 
Joannes,  gratia,  in  Latino  sonat.  Quibiit    quitn»^s 
nomiuibus  in  agmcii  Doniini   conjungimur  :  ob 


tua  (Luc.  l,  13).  Et,  Suliie  limere,  Jesumquasrenles 
Nazareuum  (Marc,  xvi,  6).  E«,  Ego  quos  amo9  ar- 
guoy  el  casdgo  (Apoc,  m,  \d)  :  et,  Ymcenti  d;<bo 
ed«Te  de  ligno,  quod  esl  iu  puradiso  Dei  mei  (\poc. 
ii,  7),  Sequitur  ; 

c  Poblqiium  autem  traditus  csl  Joannes,  ven  t 
Jesus  in  Galilaeam  praedicans  Evangelium  rcgni  Dei, 
ctdicens  :  Quuuiam  implelum  est  tempus,  et  ap- 
propinqunbil  regiium  Dei.  >  Postquam  accepimus 
gratiam  pro  gratia  (Joan.  i,  iO),carnalia  decollan- 
turv  spiriiuaiia  vivilicantur  :  cessante  umbra,  adest 
voritas.  Juaunes  iu  c.trcere,  lei  in  Juda^a,  Jesus 
in  Gali  %a  ;  salus  in  genlibus,  prxdicaus  Evauge- 
liuiii  regui  ;  Beati  pauperes  spiritu,  quoniam   ipso- 


siipplautaiioue,  ul  perseveremus  ;  gralia,  ut  couswsfc, 
vemur.  iYi*i  enim  Dominus  adificacerit  domum^     $ 
vanumlaboranl,  qui  wdificant  eam.  (Psal.  ckxti,    // 
Quae  quatuor  virtutes  cardinales  dicontur  :  quia  ptr 
prudentiam,  obedimus  ;per  justitiam,  \iriliter  $gi' 
mus  :  per  temperantiam,  serpeutem  cakamus  ;per 
fortitudinem,  gratiam  Dci  meremur.  Curis  fralran 
occupaiusMarcum  evan^elistam  eiplanare,  ul  voloi, 
non  valui,  sed  illum  imiutus,  summaUm  ejus  pro» 
pria  tango  :  et  sicut  Hutb  cognata   Cbristi  spicas, 
et  racemos  de  post  metentes,  Noemi  orbaue  colligo. 
Sed  utinam  ad  Booz  per  hanc  penuriam  meam  coa- 
vivia  pervenirem,  furtuin  laudabile  faciens  I  Marcus 
dicta  Evangelii  in  semetipso,  nou  in  seoielipsis  dis- 


rmn  est  regnum  cmlorum  (Matth.  v,  3).  Uegno  ter-  0  ponens,  ordinem  historiae  non  secutus,  mysterjo- 

rum  ordinem  servat.  Undc  in  sabbatis  primam  vir- 
lutem  uarrat,  dicens  : 

c  EiingrediunturCapbarnaum:etstatiin  SaLbatif 
ingressus  in  synagogam  docebat  eos  :  et  slupebani 
super  doctrina  ejus.  Erai  enim  docens  eos,  quasi 
potestatem  babens,  et  non  sicut  scribae.  Ei  erai  iu 
synagoga  eorum  bomo  in  spiritu  iinmundo,  el  ex- 
clamavit  dicens  :  Quid  nobis  et  tibi,  Jeau  Naxarene: 
venisi  perderenos  ?  Scio  qui  sis,  sanctus  Dei.  El 
coinmiuaius  e»t  ei  Jesus,  dicens  :Obmutesce,  ei 
e"xi  de  homine.  Et  discerpeus  eum  spiritus  immoo» 
dus,  et  e.\clainans  voce  magna.  exiit  ab  eo.  El  mi» 
rati  sunt  omues,  ila  ul  conquirereut  inier  se  di- 
centes  :  Quidnam  est  boc  ?  quaeiuua  doctrina  batc" 


reno  succedit  paupertns  ;  paupertati  Christianorum 
tribniiur  regnum  sempiiernum  .  Unde  Dominus 
dicit  :  Hegnum  meum  non  est  de  hoe  mundo  (Joan. 
xvin,  30).  Omnis  enim  honor  terrenus,  spumae 
aquae  gracili  vel  fumo,  vel  somuio  comparatur. 
Scijuitur  : 

t  Pceuitemini,  et  crediie  Evangelio.  Et  praeteritns 
secus  inare  Guiikieae,  vidit  Simouem  et  Andream 
fratiem  eju*,  uiittenies  retia  in  mare.  Eraut  autciu 
piscntores.  Et  dixit  eis  Jesus  :  Yenite  post  me,  et 
fjciam  vos  fieri  piscatores  hominum.  Et  protinus 
relictis  retibus,  secutisunt  eum.  Et  .progressus  inde 
pu^illum,  vidit  Jacobum  Zehedaei,  el  Joannem  fra- 
ircm  fjus,  et  ijisos  compoueutes  rctia  in  uavi  :  el 


feXPOSltlO  tN  S.  MARCUII.  6» 

Quia  in  potestate  spiritibus  iromundis  impe-  A  secundum  ordinem  Melehisedech  ostensa,  oblatione 


obediunt  ei.  Et  processit  rumor  e jus  statini 
emregionem  Galitaea?.  Et  protinus  egredien- 
sjrnagoga,  veneruut  in  domum  Sitnonis,  et 
e  com  Jacobo  et  Joanne.  Reeumbebal  autem 
Simonis  febricitans,  et  statim  dicunt  ei  de 
.  accedens,  elevavit  eam  apprehensa  manu 
t  continuo  dimisit  eam  febris  :  et  miuistra- 
i.  Vespere  autem  facto,  cutn  occidisset  so), 
ant  ad  eum  pmnes  male  habentes,  et  da- 
kabenles.  t  Capliarnaum  viila  coniotationU 
-etatur  :  sabbaium  autem  rtquie*.  Homo  in 
immando,  genus  humanum  est  ;  in  quo  ini- 
tin  regnavil  ab  Adam  usqtte  ad  Moysen.  Naui 
le  lege  peccaverunt,  sine  lcge  perierunt  (Rom. 


mundaiur,  dicenti  :  Date  eteemotynam,  ti  tece 
omnia  munda  sunlvotis  (Luc.  xn,  55).  Sequitur  0> 
propriis  Harci. 

c  Ila  tit  jam  non  posset  manifcste  introire  in 
civitatero,  sed  foris  in  desertis  locis  essc»  etconve- 
niebant  ad  eum  uudique.  >  Certe  non  omnibus 
manifestatus  est  Jesus,  qui  lalis  atque  planis 
serviunt  laudihus,  et  pntyriis  voluptatibus  ;  sedhis, 
qui  foris  cum  Peiro  cxetint,  et  in  deserlis  locis, 
qn&  eiegit  Domiiius  ad  orandum  et  reftciendum 
populum,  qui  deserunt  deleclaitones  iiiuiidi,  et 
deserunt  omnia  quse  possident,  ut  dicaut  :  Poriio 
mea  Dominus  (Ptal.  cxvni,  57).  Gloria  vero  Domiiii 


manifestalur  his  qui  couveuiunt  undique ;   id  est, 
qui  sciens  sanclum  Dei,  obmutescere  jube-  B  per  plana  et  ardua  ;  quosque  nihil  potest  a  chari~ 
flum  scientes  quideni  Deum,  non   sicut  Deuin      tate  Christi  separare. 


averunl,  sed  servierunt  potius  creatura?,  quam 
ri  (Rom.  i,  95),  spirilus  disrcrpens  homineui, 
beo.  Appropinquaiiie  salute,  appropinquat 
o.  Pbarao  dituisstis  ab  Israel,  i  ersequitur 
:  diabolus  conientus,  surgil  ;n  scandala.  So% 
etri  febricitans,  secundu  virtule  lavaiur,  et 
lhensa  manu  ejus,  sanatur.  Febris  iutempe- 
m  signiQcat  :  de  qua  nos  lilii  synagogs  per 
n  disciplmn  et  elcvatiouciu  desiderti  sana- 
H  bujus  qui  sanat  nos  ad  \esperum,  decli- 
i  a  nobis,  miuistraiiius  voluutati. 
t  erat  omuis  civitas  congregata  ad  januam,  et 
il  multos,  qui  vexabnntur  variis  lauguoribus. 


CAPUT  II. 

«  Etiterum  inlravit  Capharnaum  post  dies,  et 
anditum  cst  quod  in  domo  esset,  ct  convenerunt 
multi,  iu  ut  non  caperet  ueque  ad  januam,  et  lo- 
quebatur  eis  verbum.  Et  venerunt  ad  eum  ferentes 
paralyticum,  qui  a  quatiror  poitabattir  :  etcum  nou 
possent  offcrre  euin  illi,  prae  turba9  nudarerunt 
tecium  ubi  eral  :  et  patefacieutes  submiserunt 
grabatum  in  quo  paralyticus  jacebai.  Cum  anteui 
vidisset  Jesus  ftdem  illorum,  ait  paralyiico  :  Fili, 
dimitluiitur  tibi  pec&ata  tua.  Erant  autem  illic 
qtiidain  de  scribis,  sedentes  et  cogitaulesin  cordibu* 


monia  iuulia  cjiciebat,  et  uoiisiuebatea  iuqui,      suis  :  Quid  hic    sic   loquitur  ?  Blaspbemat.   Quis 


im  aciebant  eum.  Et  dtluculo  valde  surgens 
ittt  abiit  iu  deserlum  loctim,  ibique  orabat  : 
Mecutus  esi  eum  Simon,  et  qui  cuui  ilio 
,  Et  cutu  invenissent  eum,  dixerunt  ci,  Quia 
l  qujerunt  le.  Et  ail  illis  :  Eainus  in  proximos 
et  civitates,  ut  ei  ibi  prxdicem  :  ad  hoc  enim 
Et  erat  praedicaus  iu  syuagogis  eorum,  et  in 
Galitoa,  etdseinouia  ejiciens.  El  venit  adeum 
h»,  oVprccaus  etun  :  et  genu  flcxo,  dixil  :  Si 
iites  me  mundare.  Jesus  aiitem  miserusejtis, 
jit  manuin  suam,  et  taugens  eum,  ait  illi  : 
mundaie.  Et  cum  dixissct,  statimdiscessit  ab 
ira  et  inuiidatus  cst,   et  commiiiatus  est  ci, 


potcst  diiniuere  peccaia,  nisi  solus  Deus?  Quo 
siatim  cognito  Jesus  spiritu  suo,  quia  sic  cogitareut 
iutra  se,  dicit  illis;  Quid  ista  cogilalis  incordibus 
vc-tris?  Quid  cst  facilius  ,  dicere  paralytico,  dimit- 
mnitir  tibi  pecrata,  au  dicere  :  surgc,  tolle  graba- 
tum  tiiuiu,  et  ambula?  Vt  autera  sciaiis,  quia  Filius 
hoinini*  habet  potestatem  in  terra  dimittendi 
peccaia,  ait  paralytico  :  Tibi  dico,  surge ,  tolle 
grabatum  luum,  et  vade  iu  douium  tuain.  Et  sutiin 
surrexil  ille,  et  sublato  grubato,  abiit  inde  coram 
omnibus  :  ita  ut  mirarentur  omiics,  et  uouoriOca- 
reut  Deuiii,  diceutes  :  Qtiia  nunquam  sic  vidimus. 
Et  egressus  est  rursus  ad  mare,   omnisque  turba 


iqne  ejecit  iiiuin,  ci  dixit  ei  :  Viile,  ncuiini  D  veniebatad  eum,  et  docebat  eos.  Et  cum  praeteriret, 


t,  sed  vade,  ostendc  le  priuripi  sacerdutum, 
sr  pro  einundatioiie  tua,  1)1132  prsecepit  Movses 
sliniotiium  tllis.  At  illcegressus,  co?pil  priedi- 
ct  diffaniarcsermoncm.  >  Jauua  regni,  moraii- 
Knilenlia  tt»t,  (umnile  :  qu.-i:  ojer;»lur  ^aluiem 
oribus  variis.  V.iria  eleniin  sutit  vitia,  quibus 
esoit  civitas  mundi.  Lnde  leprosus  terlia 
e  ujundautr  :  deprccaus  geuu  flexu  Doinint 
tatetu,  qui  uon  \ult  mortem  peccatoris,  sedut 
rtatur,  et  vivat.  Lepra  notlra  peccaium  primi 
nis  e»t  :  «|ujc  a  capite  ccenh,  quaudo  regna 
i  deslderavil.  Radixenim  omnium  matorum  e$l 
Uai  ( 1  Tim.  vi,  10j.  Uude  Gwzi  avaritiam 
US,  lepra  suffundilur ;  (\wx  sacerduli  vero 
Pathol.  XXX. 


vidit  Levi  Alphaei  scdeuiem  ad  lelonium,  et  ait  illi  : 
Sequere  me.  El  uirgens,  secutus  est  euin,  Et 
factuiii  est  cum  accumberet  in  doino  illius,  mulii 
pubiicani  el  pcccatores  simul  discumbebant  cum 
Jesu,  ct  discipulis  ejus.  Erant  enim  tuulti  qui 
seqiiebautur  eum.  Et  scribae  ct  pharisa?i,  videntes 
qttia  manducaret  cuiu  peccatoribus  et  publicanis, 
dicebant  discipuiis  ejus  :  Quare  cum  publicauis  ei 
peccatoribus  manducat  ct  bibit  magister  vester  ? 
Uuc  audiio,  Jesus  ait  illis  :  Non  neeesse  habeut 
sani  medico,  sed  qui  uiale  babent :  uou  eiiim  venf 
vocare  justos,  sed  peccatores.  Et  erant  discipuli 
Joauuis  et  Pharisxi  jejuiiautes,  et  veuiuot^  ei. 
dicuntilli  :  Quare  d\%uv^V\\^\\vv\%^v\\^\\v^\^«^ 


619  S.  HIERONYMI  OPERUM  MANTISSA.  6W 

jejunant,  lui  autero  discipuli  non  jejunant?  Ei  air  a  magna,  audientes  quae  faciebat,  venerunl  ad  eum. 


illit  Jesus  :  Numquid  possunl  filii  nupliarum , 
quamliu  cuin  illis  sponsus  esi9  jejunare?  Quanto 
tempore  habent  secum  sponsuro,  non  possunt  jeju- 
nare.  Vcnient  autem  dies,  cum  auferetur  ab  eis 
sponsus,  et  tunc  jejunabunt  in  illis  diebus.  Nemo 
assumentum  panni  rudis  assuit  vestimcnio  veteri, 
alioqui  aufen  supplenienium  novum  a  veteri  :  el 
major  scissura  fit.  El  nemo  mittit  viuum  uovum  in 
utres  vcieres  :  alioquin  disrumpet  vinum  utres,  et 
vinum  effundeiur,  ei  utres  peribunt.  Sed  viuum 
novum  in  utres  novos  mitti  debet.  Et  fadum  eat 
iterum  cuui  Domintm  Sabbatis  ainbularet  per  sau, 
et  discipuli  ejus  cceperunt  pracgredi,  et  veliere 
spicas.  Phariswi  autem  dicebant  ei   :  Ecce,  quid 


faciunldiscipuli  lui  Sabbatis,  quod  iioii  licei?  Eiail  B  (Ephes.  iv,  28). 


Et  dixit  discipulis  suis,  ut  navicula  sibi  deeervirenl 
propter  turbam,  ue  comprimereot  eum.  Multot 
enim  sanabai,  ita  utirruerunt  in  eum,  ut  Ulumlan- 
gerent,  quotquot  babebant  plagas.  Et  tpiritue  inv 
mundi  cum  illura  videbaut,  procidebant  ei.  Et  cla- 
mabant,  dicentes  :  Tues  Filius  Dei.  Et  veheweoter 
comminabaiur  eis,  ne  inanifestarent  ilium.»  Quinta 
virtule,  erat  bomo  manum  babens  aridam,  cui  dici- 
lur,  Exlende  manum  tuam  :  qui  significat  avaros, 
qui9  nolentes  dare9  volunt  accipere  ;  prsedari , 
et  non  largiri.Quibus  dicitur,  ut  eitendanl  nnanus 
auas,  id  esi,  qui  furabatur,  jam  non  furetur  :  magia 
autem  laborei  operando  manu  aua  quod  boiiuin 
e&l,  ut  habeat   unde     communicet    indigentibus 


illis  :  Nunquam  legisiis,  quid  fecerit  David,  quando 
necessiiatem  hahuit,  et  esuriii  ipse,  et  qui  cum  eo 
erant  :  quomodo  introivii  in  doinum  Dei  sub  Abia- 
tliar  principe  sacerdotum,  et  panes  proposiiionis 
manducavit,  quos  non  licebat  mandticare  nisi 
sacerdotihtis?  et  dedit  eis,  el  qui  cum  eo  eranl.  Et 
dicebat  eis  :  Sabbatum  propter  hoininem  factuin  est, 
et  nonbomo  propter  Sabbatum.  liaque  domiuusest 
Filiusliontliiis  etiam  Sabbati. » Deinde  quarta  virtute, 
veuiunl  quatuor  viri  portanies  paralyllcum  io 
grabato  :  qui  turba  offensi  nudant  tectum.  Quorum 
per  fidem  diiiiiltuiitur  paralytico  peccata  :  qui 
porlat  lcctuin,  qno  portatus  est,  et  vadit  iu  d«mum 
suam  coram  omnibus.  Paralytis  autem  typus  e»t 
corporis  :  quo  piger  jacet  in  molliiia  carnis,  babcns 
desiderium  salutii  :  el  corporis  ignavia,  et  duplis 
cogitationibus,  ac  si  enervutus  tuembiis,  offendit  ; 
quem  portaut  quatuor,  quas  supra  dmmusvirtuies, 
ad  tegulas  diviuitatis,  et  sapienliae,  in  domo  carnis 
Christi  patefacias.  Cui  vice  diciiurmuneris,  portare 
rarnem,  quac  se  porlabat  :  ul  per  aliam  viam,  cum 
inagis  in  suam  redeal  regiouem.  Posl  hacc  ptccator 
Levi  Alphaei.  Levi,  appositus  iuterpretatur  :  qui 
relicto  telonio  negotiorum  saecularium,  solum 
sequitur  verbum  quod  dicit  :  Qni  mn  renuntiaverit 
onnikusqum  possidet,  non  polest  meus  esse  disci- 
pulus  (Lue.  xiv,  33). 

CAPUT   III. 


c  Et  ascendens  in  montem,  vocavit  ad  se  quos 
voluit  ipse,  et  venerunt  ad  eum.  Et  fecit  ut  e&sent 
duodecim  cum  iilo,  et  ut  mitteret  eos  praedicare.  Et 
dtdil    illis    potestatem    curandi    iufirmitates,    et 
ejiciendi  daemonia.   Et   imposuit   Siinoui     nomen 
Petrus;  et  Jacobum  Zebedaei,  et  Joannem  fralrem 
Jacobi  :  et  imposuit  eis  nomioa  Boanerges,  quod 
est,  filii  tonitrui ;  et  Adream,  et  Philippum,  et  Bar- 
tholomaeum,  et  Mattlneum,  et  Thomam,  et  Jacobum 
Alphaei,  et  Thaddaeum,  etSimonem  Cbauaoaeum,  et 
Judam  Iscariotem,   qui  el  tradidit  illum.    »    fist 
cousucludo  Scripturae  divinae  allegorice  loqul,  et       « 
cum  aliud  dicat,  aliud  velit  iutelligi.  Quod  in  Evan- 
getiis  positum   frequenter  iuvenies  :    aed    nobis     « 
1  uecesse   esi,  ut    sic  ezcelsiora   sensibua  nostri*    *m 
applicemus,  ut  tamen  cuncla  secundum  bietoriae    d 
veritatem  ceriiamua ;  Christus  enim  solus  spiritua-  — - 
liter  roons  est  :   mons  quidem  breviter  a   nobis^sflB 
laudatus,  aed  coeleslium  rerum  qualitate  copiosus,  ex-^ssfl 
quo  aquae  vivae  decurruut ;  lac  in  parvolorum  aaJutem^sKa 
pr.iparatur;    pinguedo   spiritualia   agooseilur,  et^» 
quidquid  summe  bonum  credilar,  in  moutia  iatiua 
est  gratia  constitutuin,  qui  est  mona  montium, 
aanctorum  :  quos   quotidie  ad  se  de  praeeentibtii 
serumnis  invitat.  Iu  montem  vocantur  ezeelai  merili 
et  verbo,  ut  locus  ineritis  congruat  altis,  ut  eesent^M 
duodecim  cum  illo.  Speciem  Jacob  dilezit  Dominu<^^~ 
(Psal.  xlvi,  5),  el  cum  divideret  Altissimus  geutes^^ 


c  Et  introivit  ileruui  in  synugogam,  et  erat  ibi  D  et  separarel  filios  Adae,  statuit  terminos  populoruo 


homo  habens  manum  aiidam,  et  observabant  eum, 
siSabba  iicuraret,  utaccusarentillum.Etait  homini 
babenti  manum  aridam :  Surge  iu  mediuin.  Et  dicit 
eia  :  Licet  Sabbatis  benefacere,  an  male  :  animam 
aalvam  facere,  an  perdere?  At  illi  tacebant.  Et 
circumspiciens  eos  iu  ira,  couiristatus  super  caeci- 
lale  cordis  eorum,  dicit  bomini  :  Extende  manum 
mam.  Et  eziendK.  Et  restituta  est  mauus  illius. 
Bxeuntes  autem  Pharisaei,  statim  cum  Ilerodianis 
consilitim  factebant  adversus  eum,  quomodo  eum 
perderent.  Jesus  autetn  cum  discipulis  stiis  seeessit 
ad  mare,  et  multa  turba  a  Galilaea  et  Judaea  secuta 
esteum,  etabHierosolymts,  etab  tdumaea,  et  trans 
Jordauem;  et  qui  circa  Tyrum  et  Sidouem  multltudo 


juxla  numerum  filiorum  Israel  (Deut.  xzzu,  8)  :  •**» 
aint  ipsi  super  thronos  duodecim,  judicautea  duo— 
decim  tribua  Israel  (Matih.ux,  28):  quibua  dalaesSE- 
polesta8,  quam  Filius  a  Patre  accepit  secundutum 
carnem,  ut  opera  quae  ipse  fecit,  el  ipsi  faciant,  cSV 
majora  horum  faciant  (Joan.  xiv,  1S).  Et  iinposiiit£ 
Simoni  nomen  Petrus.  De  obedientia  ascendit  at^ 
agnitionem  :  Qui  enim  habel  dabitur  eif  «I  akstmdakisX 
(Matth.xni,  J2):etJacobum,  qui  supplantau  hnlies^ 
lota  desideria  carnis,  et  Joannem,  qui  gratia  accepit^ 
quod  alii  per  laborem  tenent  :  et  impoauit  eisa 
noraina  Boanerges,  quod  eat   filii  tonitmi :  quorun* 
trium  sublime  meritum,  in  monte  meretur  aodirtf 
tonitruum  Patris,  per  nubem  de  Filio  tonantia   ; 


m  kxposmo  in  s.  MAticbM.  *  tea 

Bic  ett  F:liu$  meut  dilectu$(Malth.\\\\t  5),  ut  per  A  vitenlur.  Haesunl  duodecimdifferentiseapostolorum 


nnbem  carnis,  et  ipsi  ignem  verbl,  ac  si  fulgura  in 
pluviam  spargerent  in  terris :  quoniam  Deiis  fulgura 
in  piuviam  fecil :  Ul  exstinguat  niisericordia,  qnoil 
judicium  inuril.  Unde  propheta  dicit  :  Mitericordiam 
tl  judicium  cantabo  tibi,  Domine  (Ptal.  c,  1).  Et 
Amlream,  qui  virili  forma  vim  facit  perditioni  suac, 
ut  responsuin  inortis  in  se  semper  habeat :  et  amma 
ejns  sit  semper  in  manibus  suis.  El  Philippuin,  qui 
est  ot\  iampadit  :  qui  illumiuare  potest  ore,  quod 
eorde  concepii.  Cui  dedit  Dominus  apertionem  oris 
illuminati.  Scimus  htinc  moddin  locutiouis  propriura 
Scriptttrarum  esse  diviuarom,  quandO  Hebraeoriim 
noaiiua  ad  aliquori  mysterium  signiflralionis  sunt 
poftita  :    quod    nunc   Evangelisis  cx  Dei  persoua 


et  praedicatorum  :  qui  terui,  qualerni  circa  taber- 
naculum  Domini  excubant :  et  sancta  Domini  vei  ba 
humeris  operum  propriis  portaut  :  ut  tabcrnaculum 
unum  mansionibu&mullis  ad  (erram  repromissionis 
pdrtenl  ;quosuniusexemplum  ad  limorem  humiliat, 
ut  angelos  Luciferi  illius  casus  conservet,  nt 
non  gtorieiur  sapiens  in  sapientia  sua  t  sed  qui 
gloriatuir,  in  Domino   glorielur  (/  Lor.  i,  29,  31). 

c Et  veniunt  ad  domum,  et  convcnit  iterum  tiirha, 
ita  ut  non  possenl  neque  panem  inahducare:  tt  cum 
auUissent  sui,exieruht  tenere  eum.  Dicebuul  enim, 
quoniam  in  furorem  veisns  est.  Et  Scribae,  qui 
ab  llieroaolymis  dcscenderant ,  dicebant ,  quo- 
niain  Beelzebub  habet  :  et  quia  in  principe    dae- 


veheuienter  affeclans  interscrit.  Et  Bariholomaeum,  "  moniorum  ejicil  daninonia.  Et  eonvocaiis  eis  ,  i 


qui  fUiut  est  tutpendentit  aquat.  Et  quis  est  flliug 
aiispendeiitis  aqnas,  nisi  qui  dixit  :  Et  mandabo 
nubibutmeitnepluanttupeream  imbrem(lta.  v,  6)? 
Nomen  vero  fiiii  Dei,  per  pacem  et  dilectionem 
tequiritur  inimici.  Heati  enim  pacifici%  quoniam  filii 
Dei  tunt  (Matth.  v,  9) ;  et,  Diliyite  inimicot  vettrot, 
ul  titit  filii  Dei9  et  reliqua  (Ibid.  44,  45).  Et 
Mlltbxum,  qui  est  donatut,  cui  donatur  a  Doinino, 
ut  aou  solum  remissioueui  peccatorura  adipiscatur, 
ied  in  numero  ascribatur  apostolorum  :  ut  leo  et 
bot  siinui  comedant,  et  lupus  cum  agno  pascatur.  Et 
TbouiaiM,  qui  est  abystut.  Multi  enim  profunda 
•cienlea  Dei,  miniine  proferunt,  ul  Paulus  ait :  Seio 


iii 

parabolis  dicebat  illis  :  Quomodo  potest  Sitauas 
Sutanam  ejicere  ^  Et  si  regirtim  in  se  dividatui , 
non  potest  regnum  iilud  stare.  Et  si  dotuus  super 
semetipsam  dispertiatur,  non  potest  domus  illa 
stare  :  et  si  Satauas  conlurrexerit  in  semetipsum, 
dispertitus  est  :  et  non  poteril  stare,  sed  flnem 
habet.  Nemo  potest  vasa  fortis  ingressus  in  domum 
diripere,  hi&i  prius  fortem  alliget  :  et  tunc  domum 
ejus  diripiet.  Amen  dico  vobis,  qubniam  omnia 
dimitlentur  flliis  bominum  peccata  et  blasphemiae. 
quibus  blaSphemaverunt.  i  Hic  proprie  Marcus 
conveuire  Jesum,  cum  discipulis  suis  ad  domum 
narrat :  et  iterum  turhas,  tit  non  possent  paueiii 


,  et  reliqua  :  U6que,  qumnon  licet  hominibut  *  inauducare,  convenisse  coiumeiiiorau  Et  discipulus 


(11  Cor.  xu,  2  teqq).  El  Jacobum  Alph;i'i,  id 
eai  doeliiel  miltetimi.  Gujus  a  latere  cadtiut  mille, 
Oidecem  millia  a  dextris  ejus.  Jacobus  alter,  cui 
tMmeiaiio  non  etl  adtersut  carnem  tt  tanyuinem, 
eed advertut  tphitualet  nequitiat  (Ephet.  Vi,  12).  Et 
Thaddrain,quiest  eorculum.  id  est,  cordis  cultor  : 
mjm  conserval  cor  suuin  omni  cuslodia.  Munditia 
Bawquecordis  Dous  videtur,  ut  per  vitmm  mundum 
foraia  osienditurexpressa.  EtSiinqnem  Chauanaeum» 
qui  el  xelotes.  Simon,  ponent  trittitiam  interprela- 
lur,  Beati  namque  qui  lugent  :  quoniam  ipti  con- 
t+iabuniur  (Matth.  v,  5).  Trinum  luctum  iniplet, 
qui  eousolatioiiein  fulurum  quaerit.  Deflet  peccata 
propria  cuni  David  et  Maria  ;  flet  cuin  flentibus  cura 


putasse,  quod  in  furorein  verteretur,  quia  Scribw, 
qui  ab  Hierosolymis  veucrant,  dicebant :  Beelze 
bub  babet.  Sicui  exdllantur  c&li  a  terra  :  tic  exal- 
tatas  tunl  vice  Domini  a  viit  nottrit  (ha.  lv,  9).  k\ 
hoc  namque  venit,  quod  audivit  et  patiiur,  qui 
nobis  dicit :  Beati  eritit  tum  maledixerint  uobit 
hominei,  el  reliqua,  usque,  mercet  vettra  in  caslit 
(Matth.v,  41,  12).  Domus  aJ  quam  veniunt,  pri- 
mitiva  est  Ecclesia.  Turbae  quae  impediunl  panem 
manducare,  peccata  et  vilia  sunt  :  quia  qui  maw 
ducat  indiyne,  judiiium  tibi  manducat  et  bibit,  no  i 
dijudicant  corpui  Domini  (1  Cor.  xi,  27).  Umle 
Doinimis  in  furorem  vertitur ,  eum  dicit  :  Aai 
manducaveritit   carnem  Filii  hominit,  et   reliqua, 


Pauio  :  oi  flet  luultum  cuin  Joanne,  qui  dicebat  :Et  D  usque,  non  habebitit  vitam  in  vobit  (Joan.  vi,  54). 


eyo  Jlebam  mulium  :  quia  nemo  dignut  inventut  ett 
qui  aperiret  librumt  et  tolverel  tignacuta  ejut  (Apoc. 
v,  4).  Zelotea  aulem  dicitur*  quem  zelus  domus  Dei 
comcdil  :  ut  Phinees  sacerdos,  ut  cesset  quassatio. 
Et  Judaui  lbcariotem,  qui  tradidit  illum  :  qui  non 
delei  peccatuiu  sumn  per  po?iiiteniiam  :  nec  illud 
deletur  per  uiemoriaui.  Uude  de  eo  diciiur  :  Et 
peccoium  matrit  ejut  non  delealnr.  Fiant  contra 
Dominum  temper  (P*al.  cviu,  14, 15).  Judas,  confi- 
tenst  vel  gloriotut  iuieipretatur.  hcariotis  auteiu, 
memoriu  mortit.  Coufessorea  sunt  niuiti  in  Eccle- 
sia  superbi  et  gloriosi  ;  quoruiu  primus  Simon 
Magus,  el  Aiiust  et  cjcieri  haeretici,  quorum 
Miiusoria  mortaiis  ideo  in  Ecclesia  celebratur,  ut  de- 


t  Qui  autem  blaspbeinaverii  in  Spirilum  san- 
ctum,  non  habel  remissionem  in atemum,  scd  reus 
erit  aeterni  delicti  :  quoniam  dicebant,  spirituiu 
imqiiindiiin  hahet.  i  Quia  non  meretur  poenitciiiiaiii 
agere,  ut  recipialur  ,  qui,  Cliristiim  imelligetis, 
principem  dasmoniorum  esse  dicebat  :  quia  nun- 
quam  solvitur  a  carcere,  qui  quadrantem  veibi 
iiovissintum  non  soiveritante  fliiem  vitae.  Qualutn* 
bamque  partibuB  denarius  vitae  fundatur  aeierna-  : 
ul  quod  corde  credis,  ore  confitearis  :  el  quoJ 
conHlei  is,  opere  impleas,  et  quod  impleveria,  do- 
cere  nou  cesses.  Qui  enim  fecerit  et  docueritt  htc 
magnutvocabitur  in  regno  coslorum  (Matih.  v,  10)« 

i  Et  veiiiunt  mater    ejus  ct   fratres  :  *X  i**\% 


m  S.  HIERONYMI  OPERUH  MANTISSA. 

stsntes  miserunt  ad  eum  vocantes  eum  :  et  sedebat  A  bant.  Mare  mundum  istum  debere  suscipi,  freqoeuti 


circa  eum  ttirba,  el  dicunt  ei  :  Ecce  maier  tua  et 
■fralres  tui  foris  quaerunt  te.  Et  respondens  eis  ait: 
Qutt  cst  mater  mea  et  fralres  mei?  Et  circumspi- 
ciens  eos,  qui  in  circuiiu  ejus  sedebant,  ait :  Ecce 
mater  raea,  et  fratres  mei.  Qui  enim  fecerit  volun- 
iatem  Dei,  hic  frater  meus,  et  soror  mea,  et  mater 
mea  est.  >  Ut  sciamus  nos  esse  fratres  ejus  et 
matrcm,  si  voluntatem  Patris  ejus  impleveriinus  : 
ul  cohaeredes  simus  ejus,  qui  non  in  sexibns,  sed 
in  factis  discernil. 

CAPUT  IV. 
c  £t  iterom  coepit  docere  ad  mare,  et  congregata 
est  ad  eum  turba  mutta,ita  ut  innavim  ascendens, 
sederet  in  mari,  et  omnis  turba  circa  mare  super 


leciione  jam  notum  esl :  quod  et  gustu  amahiin 
est,  et  vitiorum  fluctibus  inquietum  esl.  Sed  ab 
ipso  Domino  eripi  potuissent,  qui  amara  mulat  in 
dulcedinem,  trislia  vertil  in  gaudium  :  et  sfigritu*» 
dines  detcstabiles,  in  salutem.  Parabola  est  natun 
discrepaniiuin  rerutn  sub  aiia  similitudiue  facta 
comparatio,  more  providentiae  suae,  ut  qui  coeletiia 
capere  non  poterant,  per  similitudines  terrenas, 
audiU  perciperc  poiuissent.  IIjpa6oXii  Graco  voca- 
bulo  dicitur  shnilitudo,  quando  illud,  quod  inteil  gi 
volumus,  per  comparatioues  aliquas  indicamns :  sic 
euiin  ferreum  qtiempiam  dicimus,  quando  du- 
ruin  ac  fortem  desideramus  intelligi :  cum  velocert, 
ventis  aut  avibus  comparamus.Quod  io  tricesimo. 


terram  erai,  et  docebat  eos  in  parabolis  multa,  et  B  et  sexagesimo,   et  centesimo  fruclu   continetur  : 

dicebal  illis    in  doctrina   sua  :  Audiie.   Ecce  exil 

sentinan*  ad  semioandum.  Ei  dum  semiuat,  aliud 

cecidit  secus  viam  :  et  venerunt  volucres  iceli,  et 

comcderunt  lllud.  Aliud  vero  cecidit  super  pelrosa, 

ubi  non  habuil  terram  mtiltam,  et  statim  exortum 

est,  quouiam  non  habebat  altitudinein  terrae  :  ct 

quando  cxortus  est  sol,  exsestuavit,  el  co  quod  non 

habebat  radicem,  exaruit.  El  aliud  cecidit  in  spi- 

nas,  et  ascenderunt  spinae,  et   suffocaveruut  illud, 

et  fructum  nou  dedil.  Et  aiiud  cecidit  iu  tcrram 

bonaro,  et  dabat  fructnm  asceudeiiiein,  et  crescea- 

tem  :  et  affcrebat  uuum  tricesimiim,  el  iiniim  sexa- 

gesimum,  et  unum  centesimum.  Et  dicebat  ;  Qui 


habel  aures  audiendi,  audiat.  Et  cum  esset  siugu-      tribus  scminibus.  Modius  autem  tegeus, 


iioc  est,  Lege,  et  Prophelia,  et  Evangelio :  qnod  ia 
ore  trium  testium  mysteriuin  regui  in  uionie 
ostensum,  id  esi,  Moysi,  elEliae,  et  Jesu  cousisiat. 
c  El  dicebat  illis  :  Nunquid  venit  lucerna9  ot 
sub  modio  ponalur,  aut  sub  lecto?  nonne  ut  super 
candeJabrum  ponalur  ?  Non  est  enim  aliquid  abe- 
conditum,  quod  noti  manifestetur,  nec  factnm  est 
occultuin,  quod  non  veniat  in  palam.  Si  quis  iiabet 
auids  audiendi,  audiat.  Et  dicebat  iiiis  :  Vtdele, 
qttid  audiatis.  ln  qua  mensura  mensi  fueritis , 
reinetietur  vobis,  et  adjicieiur  vobis.  Qui  enim 
babet,  dabitur  illi ;  et  qui  uon  habet,  etiam  qood 
babet  auferetur  ab  eo.  i  Lucerna  verbum  est  d* 

audims 


laris,  interrogaverutit  eum  hi  (qui  cum  co  erant) 
duodecim,  parabolam.  Et  dicebat  eis  :  Vobis  datum 
est  uosse  inysterimn  regni  Dei  ;  iilis  autem,  qfii 
foris  sunt,  in  parabolis  omnia  fiunl  :  ut  videant, 
et  non  videanl  :  et  audientes  audiant,  et  non  intcl- 
ligant  :  ne  quando  convertanlur  et  dimittantur  eis 
peccata.  Et  ait  illis  :  Nescitis  parabolam  haiic,  et 
quoinOiio  omnes  parabolas  cognoscetis  ?  Qui  semi- 
nat,  verbum  seminat.  Hi  autem  stuit,  qui  circa 
viam,  ubi  seminatur  verbum,  ct  cum  audierint, 
confestim  venit  Satanas,  et  aufcrt  verbum,  quod 
seiniiiattiin  est  in  cordibus  eorum.  El  hi  stiut, 
siinilitcr,  qui  supcr  petrosa  seminautur  :  qui  cum 
audicriut  verbuin,  staiim  cum  gaudio  accipiunt 
illud  :  etnon  habent  radiccm  in  se,sed  temporates  J) 
sunt  :  deinde  orta  tribulaiioue,  et  persectitionc 
propter  verbiim,  confeslim  scandalizantur.  Et  alii 
sunt,  qui  iu  spiuis  sciniuaiitur.  lii  sunt,  qui  ver- 
bum  audiunt  :  et  aTumnae  saeculi,  et  deccptio  divi- 
tiartim,  et  circa  reliqua  coiicupisccutue  iutrocuntcs 
suflbcaut  verhum  :  ct  sine  fruclu  cfficitur.  Et  hi 
•  sunt,  qui  super  terram  bonam  seminati  ^tint  ;  qui 
atidiimf  verbum ,  et  snscipiunt,  et  fructiiicant 
unum  tricesiiuum,  uuuni  sexagfsiinuiu,  ct  uuuin 
ccntesimum.  >  Ui  locus  docendt  iudicct  auditores 
am.iros  fuisse  ac  inslabiles.  Et  ideo  in  parabolis 
loquiur  els,  ul  requirerenl  quod  non  intciligerent; 
ct  per  aposlolos  ,  qujs  coutem?tos  babebant , 
dUccreut  nijsurmm   regni,  quod  ip*i  non  habe- 


est  inobedientiuni.   Caudeiabrum ,  aposteli  sani, 
quos   illuininavit  verbum  Doinini  abscondilum  et 
occultum.  Parabola  utriusque  seminls  esi.  in  palam 
vero  vcnit,  duin  a  Domino  iractatur.  Et  dicebat : 
c  lu  qua  mensiira  mensi  fuerilis,  remetielur  vobis.i 
Eteniiu  secundum  mensuram  fidei,  unicuiane  divi- 
ditur   intiliigentta  mysteriorum    :  et  adjieieivr» 
duui  scienlia?  eliam  adjicientur  virtules.  c  Quieaia* 
babei,  dahiiur  ei  :  i  id  est,  qui  babet  Odeai,  habe- 
bit  virtutem  :  et   qui  bauet   opus  verbi ,  liabebil. 
intclligentiam  mysterii.  Et  qui  non  babel  e  contm 
fidem,   deficit  virtute ,  et   qui   non   habet  opw 
verbi,  ejus  iuielligeiilia  carel.  Et  qui  non  iulelligii, 
jam  auditum  perdidii,  ac  si  uon  audisset. 

«  Et  dicebat :  Sic  cst  regnum  Dei,  quemadtnoclM 
si  boino  jaciat  sementem  in  terram,  et  dormiat,  et 
cxsurgat  nocte  et  die,  et  semen  germinei  ei  tah 
cresc.it  diim  nescii  ille.  Uiiro  eniin  terra  frveiUh 
cat,  primum  herbam,  deinde  spicam,  deiude  ple- 
num  frumentum  in  spica.  >  Et  bane  parabolaai 
praediciis  consequeuiem  proprie  sumpsil  Marcas* 
Scripturas  uoviinus  divinas,  per  similitudises  ter- 
renas  plerumque  coelestia  sacrainenta  moastrare  t 
sicut  totum  corpus  consiat  EvangeJiorum.  ftegava 
Dei,  Eccltsia  est,  quae  regiiur  a  Deo,  et  ipsa  regit 
bomines  :  et  contrarias  virtutes  et  viiia  calcat  :  ei 
e»t  centurio  babeus  sub  se  milites.  Homo  j jctaes 
semen,  Fi(ius  bominis  esi ;  sewen,  verbum  ?Iub  : 
tcrra,  corda  bumana.  Dormitatio  horaiuis,  m»n 


IXPOSITIO  1N  S.  MARCUM.  616 

raloris.  Exsurgit  semen  nocie  et  die.  Post  A  ">orie  Domini,  Ecclesia  salvatur.  Cervical,  corpas 


m  Ciirjsti,  numerus  credemium  per  adversa, 
pera  magis  magisque  germinabai  in  fide : 
il  lo  opere,  duin  nescit  ille.  Tropica  est  isU 
;  et  in  Scripturis  diWnis  creberrima  con- 
ue  seminatur,  id  est,  netcire  nos  fecii,  quis 
I  in  flnem  afferal,  dum  dicii :  Qui  pereeee* 
usaue  in  finem,  ipse  salvabitur  (Mattk.  i, 
tro  enim  terra  fruclificat,  dum  voluittatem 
n  Deua  exspectat,  dieens  :  Si  vi$  pervenire 
tt,  eervamandata  (Matth.  xix,  17).  Primum 
i , id  est  tiniorem.  Initium  eniin  sapientim 
tomfai  (Eccii.  i,  16;.  Deindo  spicam  ,  id  esl 
Hiani  lacrymosam.  Deinde  plenum(fructum 
lv  id  esi  cliaritalem.  PUnitudo  enim  legis, 
i«tf(fio>jf«i!ii,  10). 

cuot  ex  se  produxeril  fruclus,  staiiui  niillit 
,  quoniam  adest  messis.  El  diceb»t:Cui 
abimtis  regnum  Dei  :  aut  eui  parabol» 
iabfmos  iilud  ?  Sicul  granum  siaapis,  quod 
nrfaiatom  fuerit  in  terra,  minus  est  omnibtis 
hu  quae  sunt  in  terra  :  et  cum  seminatum 
ascendit,  et  Ol  majus  omnibus  oieribus  :  et 
mcd  magnos,  ita  ut  possint  sub  umbra  ejus 
ObQ  habilare.  £t  lalibus  mullis  parabolis 
itur  eis  verbtim,  prout  poterant  audire : 
irabola  autein  nou  loquebatur  eis.  >  Falx, 
rs,  vel  judicium,  quod  secat  otunia  :  quo- 
raessis,  id  esi    coiisumniatio  ssecuti  : 


B 


Doniini  esl :  coi  divioitas  sicut  caput  iaclinoti  est. 
Puppis,  initium  Ecclesias  est  :  io  qua.  Dominus 
dormil  morie  corporali ;  Qoia  nunquam  dormiet, 
qui  custodit  Israel  (PsaL  cxi,  4).  Gomminatur 
vcnto  et  inari,  ut  taceat,  de  quo  dicitur  :  1«  do- 
minaris  poleetati  marts,  et  reliqua  (Psai.  lxxxviii, 
10).  Ventus  et  mare,  dacmoues  et  persecutores 
sunt :  quibus  dicit,  tace  :  quando  compescit  edicla 
reguin  iniquorum,  ut  voloerit :  quia  non  esl  bo- 
minis,  ot  dtrigat  gressus  suos.  Tranquilliias  magna, 
pax  Ecclest»  est  post  pressuram,  sive  theoria,  post 
actualem  vitanu 

CAPUT  V. 
c  Et  venorunt  trans  fretum  maris  in  regionem 
Gerasenorum.  Eiexeunti  ei  de  navi,  statiin  occurrit 
de  monnmontis  homo  iu  spirilu  immundo,  qui 
domicilium  habebat  in  monumentis.  Et  ueque  ca- 
tenis  ]am  quisquam  poterat  eum  ligaro  :  quoniam 
saepe  compedibus  et  catenis  vinclus,  dirupisset 
catenas,  et  compedes  comminuisset ,  ot  nemo 
poterat  eum  domare.  Et  semper  die  ac  nocte  in 
monumentis,  ei  in  montibus  erat  clamans,  et  con- 
cidens  se  lapidibus.  Videns  aulem  Jcsum  a  longe, 
cururrit  et  adoravit  eom,  et  clamans  voco  magna 
dixit :  Quid  mibi  et  iibi,  Jesu9  Fi  i  Dei  allissimi  ?  Ad- 
joro  teper  Doum,neme  torqneas.  Dicebat  enim  illi : 
Exi,  spiritus  immunde,  ab  homine.  El  inlerrogabat 
fusti  gaudcbunt,  qui  in  lacryuiis  seminave-p  eum  :  Quod  libi  nomen  est?  i  Sexu  virtute  sana- 

lur,  qui  in  nionumenlis  domicilium  habebat  :  nec 
cateuis  ligaius,  nec  compedibus.  Nemo  enim  domare 
eum  poterat.  ln  montibus  et  in  monumentis  erat 
clamans,  et  concidens  so  lapidibus*  Hic  ost  despe- 
rati«sitnus  gentiutn  populus,  quem  enumerat  Apo- 
stolus  :  Superbus,  elatus,  immundus,  sanguiuarius, 
idololatra,  igjioininiosus,  nec  in  lege  naturae,  nec 
Dei,  nec  humano  timore  alligatus  (Rom.  i,  21-32). 
c  Et  dicit  ei  :  Legio  mibi  nomen  est,  quia  multi 
smnus.  Et  deprecabaiur  eum  mullum,  ne  se  expel- 
leret  extra  regionem.  Erai  autem  ibi  circa  inontem 
grex  porcorum  magnus  pascens.  Et  deprecabantur 
euiii  spiritus,  diceutes  :  Uitte  nos  in  porcos,  ul  in 
eos  introeamus.  Et  concessit  eis  stalim  Jesus.  £t 


semen  iteruin  siiuila!  grano  sinapis, 
linirouui  in  limore  est,  uiagnum  auteni  in 
le,  quae  esl  major  oimiibus  oleribus :  quia 
\arila$  est  (1  Joun.  iv,  8).  Ei,  Omuis  caro 
1$a.  xl,  6).  El,  Qui  infirmusest,  oleraman- 
Resa.  xiv,  2).  El  fcrt  ramos  misericordia*  et 
siouis.  Cujus  sub  umbra  pauperes  Curisti, 
t  coeii  animalia,  delecuntur  babitare. 
rsum  autem  dUcipulis  suis  disserebat  om- 
ait  illis  in  die  illa,  cum  sero  esset  factum  : 
mus  contra*  Et  dimiilenies  turbam,  assu- 
im,  iu  ul  eral  in  navi  :  el  aliaj  uaves  erant 
o.  Et  facta  est  procella  magna  venti,  ot 
niiiebal  in  navim,  iia  ut  iuiplerelur  navis.i 
■  digni  erant  audire  mysteria  in  penetrali  D  exeunles  spiritus  imniundi,  introierunl  in  porcos, 


iapient»ie  :  qui,  remotis  cogiutionutn  uiala- 
mullibus,  in  solitudiue  virlutum  penuaue- 
apieatia  enim  est  in  teuiporc  oiii.  Debiuc 
I  veuiunt,  et  fluctibus  lurbautur. 
erat  ipse  in  puppi  super  cervical  dortuicns: 
auf  eum,  et  dicunt  iili :  Magister,  con  ad  te 
.,  quia  perimus  ?  Et  comminatus  est  veuto, 
«uri ;  Tace,  obuiutesce.  Et  cessavit  ven- 
fueu  "est  tranquillitas  magna  :  et  ait  illis  : 
midi  estisrNecdum  habetit  fidem.  £l  ti- 
l  timore  magno,  et  dicebanl  ad  alterutrum: 
iias,  est  iste,  quia  ventua  et  mare  obediuni 
uppis  asorluis  pellibus  vivos  continet,  et 
arcctf  et  ligno  solidatur,  id  est,  cmce  et 


et  ntagno  iuipeiu  grex  prascipitatu*  est  in  mare  ad 
duo  mil  ia,  et  suffbcati  sunt  iu  maru  Qui  auteiu 
pascebanl  eos,  fu«erunt  el  nunliaverunt  iu  civita- 
tera,  et  in  agros.  Et  egrcssi  sunl  videre  qtiid  esset 
facti  :  et  veuiunt  ad  Jesum,  et  vident  iilum,  qui  a 
damiouio  vexabaiur,  sedentem  veslilum  et  sanae 
meutis,  et  timueruiil.  Et  narraveruut  illis,  qui  vide* 
rant  qualiter  factum  esset  ei,  qui  dsmonium  habue- 
rat,  de  porcis.  Et  rogare  cceperunt  eum,  ut  disce- 
deret  do  finibus  eorum.  Gumque  ascenderel  navim, 
cospit  illum  deprecari,  qui  a  daemonio  vexalus 
fueral,  ut  esscl  cuiu  illo.  Jesus  autem  non  admisit 
eum,  sed  ait  illi  :  Yade  ii>  domum  tuam  aduiav*  ^ 
annunlia  ttlia  quauu  V\\t\\tota\w\%\^txv>.*  *X^\- 


6*7  S.  HIBRONYMI  OPERUM  MANTISSA.  631 

sertus  sii  tui.  Et  abiit,  et  coppit  praedicare  in  Deca-  a  vade  in  pace  :  et  esto  sana  a  plaga  tua.  Adbuc  ee 


poli,  qaanla  sibi  fecissel  Jesus,  etomnes  mirabantur. 
El  cum  transcendisset  Jesus  in  navi  rursus  trans 
frctum,  conveuit  lurba  mtilia  ad  eum,  et  erat  circa 
mare  :  et  vcnit*quidam  de  archisynagogis  nominc 
J.iirus,  et  videns  eum,  procidit  ad  pedes  ejus,  et 
deprecabatur  euni  multum,  dicens  :  Quoniam  filia 
mea  in  ettremis  est ;  veni,  impone  manus  super 
eam,  ut  salva  sil,  et  vivat.  Et  abiit  cum  illo,  et 
*equel»atur  euin  tuiba  multa  :  et  comprimebant 
eiiin.  Et  mulier,  quae  erat  iu  profluvio  sanguinls 
annis  dundecim,  el  fuerat  multa  perpessa  a  cora- 
pluribus  uiedicis,  et  erogaveral  oninia  sua,  nec 
qiiidquam  profecerat,  sed  iuagis  deterius  babebat  , 
cum  audissetdeJesu.  i  Legio,  id  esi,  decemmillia, 


ioqucnte  veniunt  ad  archisyiiagogum,  dfceateai 
Quia  filia  toa  mortua  e*t,  qnid  ultra  veias  mafU 
strum  ?  Jesus  autem,  audito  verbo,  quod  dicebatw, 
ait  archisynagogo  :  Noli  timere,  tantonimodo  crede. 
Et  non  adtnisit  quemquam  se  sequi,  nisi  Pelrum, 
et  Jacobum,  et  Joannem  fratrem  Jacobi.  Et  veniuut 
iu  domum  archisynagogi  :  et  vidit  tumultum,  at 
flentes,  et  ejulantes  multuro,  et  ingressus  ait  illia  : 
Quid  turbamini  etploralis?  puella  noo  eat  roortaa, 
sed  dorinit.  Et  irridebant  eum.  lpse  vero,  ejeciit 
omnibus,  assumit  patrem  ei  matrein  puelbe,  et 
qui  secum  erant  :  et  ingrediuntur  ubi  puella  ertt 
jacens,  et,  lenens  manuui  puella»,  ait  illi  :  Talitba* 
cumi,  quod  est   interpretatum,  Puella,   ttbi  dicc*. 


q«i«  cadunt  ad  dexterain  Palris,  quaei  est  Cbristus.  B  surge.  Et  confestim  surrexit  puella,  et  ainbulabeL 


Cui  dsemonio  grex  porcoruin  creditur :  cui  nihil  est 
utile,  uisi  ut  simul  in  abyaso,  id  est  tn  iuferno., 
siue  respectu  misericordiaesuffoceiur,  pcrimpetuua  s 
immaturae  mortie  :  a  quibus  fugiunt  multi,  -qui 
pascebant  eos.  Flagellato  eteiiiin  stulio,  sapiena 
prudentior  fit.  Et  rogant  Jesum  ut  exeat  a  finibus 
eorum  :  ut  ait  Petrus :  Exi  a  me,  Domine,  quoniam 
immnndus  tum  (Luc  v,  8)  :  ne  tangant  arcam  Dei, 
ut  Oxa  [11  Reg.  vi,  6,  7).  Hoiuo  sanatus  mitlitur 
in  domum  suam,  et  pra»dicat  in  Decapoli  :  dum  a 
Romano  nnoe  regno,  Judaei  convertuntur,  qui  in 
littera  tanliim  peudeut  Decalogi.  Post  baec  venit 
Jairus  arcbisynagogus,  quia  cum  intraverit  pleni- 
tudo  gentium,  tunc  oinnis  Israel  salvus  fiet  (Rom. 


Brat  autem  annorum   duodecim,  et  obatupojemat 
stupore  magno.  Et  praecepit  iilis    vebaroeqter  «i 
neiuo  id  sciret  :  et  dixit  dari  illi  roanducaje.  » ld 
est,  post  resurrectionem*  Fimbriam  Ungil,  mfi  sL 
cymbala  et  mala  punica,  quae  pendent  de  extrewifc. 
oris  tunieae  suinmi   sacerdotis.  Cymbalum,  conlss- 
stonem  :  malum  punictim,  martyrii  voluntateaa,  e% 
virtutum  candorem,  skve  unitatem  significaU  k<M 
puellam  dicitur  zTaltiha,  cumi,  ideat,  P«e//«,  sarf*. 
Arcbisynagogo  dicitnr  :  Filia  tua  mortua  e#L  Jtspe 
autem  dixit  :  «   Non  est  mortua,  sed  dormit.  • 
Utrumque  est  :  mortua  est  vobis,  mihi   dormfc 
Annoruin  duodecim  erat  puella,  et  annis  duodechi 
erat  mulier  perpessa.   Peccata  non   credentioo. 


xi,  25).  Jairus,  sive  iUuminam,  sive  itluminetu*,  C  apparent  in  initio  fidei  credentium.  Uude  dicilar; 

Credidil  Abraham  Deo,  et  reputatum  est  ei  adjnii* 
liam  (Rom.  iv,  3). 


iiiterpretattur,  id  esi,  Judaicus  populus  umbra  lit- 
tei ae.  deposiu,  spiritu  illustratus  et  illuminatus  : 
proeidens  ad  pedes  Yerbi,  id  est,  ad  incarnalioneu 
Jesu  se  humilians,  rogat  pro  filia.  Qui  sibi  vivit, 
alios  vivere  facit.  Abrabam  et  Moyses  et  Sainuel 
rogant  pro  plebe  inoriua,  et  sequitur  Je&us  preces 
cortiin.  Scptima  virluto  suscitatur  mortua.  Sed 
inier  viam  laugil  fiinbriam  retro  mulier  sangui- 
naria  :  quae  proAigatain  cum  salute  perdidit  ki 
inedicos  nihil  proflcientes,  substantiam.  Septimo 
die  requievit  Deus  ab  oinnibus  operibus  suis 
(Gen.  n,  2).  Quando  suseilatur  mortua  intus,  et 
aemiviva  cum  turbi*.  Fluxus  sanguinis  steriliutem 


CAPIJT  VI. 

c  Et  egressus  inde,  abiit  in  patriam  suaro  :  tl 
sequebantur  euni  discipuli  sui.  Et  facto  SabbsU 
cocpit  in  synagoga  docere,  et  mulli  audientceaaw* 
rabautur  in  doctrina  ejus,  dicentea  :  Unde  hsie 
haec  omuia  ?  Et  quae  est  sapientia  qtiae  data  estuU 
et  virttttes  tales,  quae  per  manus  ejus  efficiuDUjr! 
Nonne  bic  est  faber  filius  Marias,  frater  Jacofei,  ct 
Josepb,  et  Judae,  et'  Simonis  ?  Noune  et  aoreits 
ejus  bic  nobiscum  sunt  ?  Et  scandalixabantsr  is 


facil  :  unde  dicitur  ad  Ecclesiam  geutiuin  :  Laetare,  p  illo.  Et  dicebat  illis  Jesus.   i  Deinde,  iena  ia  ps- 


ttentis,  quas  non  paris  (ha.  liv,  \). 

t  Venit  in  turba  retro,  et  tetigit  yeslimenlum 
ejus.  Dicebat  enim  :  quia  si  vel  vestimentum  ejus 
letigero,  salva  ero.  Et  confeslim  siccatus  est  fons 
sauguiiiis  ejus,  et  sensit  corpore,  quia  sanata  esset 
a  plaga.  Et  statim  Jesus  in  semetipso  cognoscens 
virtutem  quae  exierat  de  illo,  conversus  ad  turbam 
aivbal  ;  Quis  tettgil  vestiinenta  mea  ?  Et  dicebant  t  i 
discipuli  sui :  Vides  turbam  comprimentem  te,  et 
dicis,  quis  me  tetigit?  £t  circumspiciebat  videre 
eam,  quae  boc  fecerat.  Mulier  vero  timeus,  et  tre- 
mens,  sciens  quod  factum  esaet  in  se,  venit  et  pro- 
ciJit  ante  eum,  et  dixil  ei  oinnem  veritatem.  Ille 
fif/tem  di*\t  ei :  Fiiia,  fidea  tua  le  snham  tecU^ 


triam  snam,  filius  fabri,  ieaua  vocatur.  Et  boc 
mystice  :  sed  fabri,  qui  fabricatus  eal  auroraa  e& 
solem,  id  est,  Ecclesiam  primam  et  sequentea  i 
iu  quaruin  figura,  muller  et  puella  sanantur. 

t  Quia  non  est  prophela  sine  honore  niai  in  patnaa^ 
soa,  et  in  domo  sua,  et  in  cognaiione  aua.  Et  aao^ 
poterat  ibi  virtutem  ullam  facere  ;  oisi  paacas* 
infirmos  impositis  manibus  curavit.  Et  mirabatar* 
propter  increduiitatem  eorum,  et  circuibat  caateUa  « 
in  circuitu,  doeens.  Et  couvocavit  doodecim»  OU 
t  oepit  eoa  mittere  binos,  et  dabat  illis  poteststem  » 
spirituum  immundorum.  Et  praecepit  iUis  ne 
tollereut  iu  via,  nisi  virgam  tanuim  :  no 
uoo  pancm,  neqqe  tn  sona  aea,  sed  calciataa  aan— 


EXPOSITIO  IN  S.  MARCUH  630 

et  ne  ioduerentur  duabus  tunicis.  Ci  dicebat  &     «  Et  conv eni&ffies  apostoli  ad  Jcaum,  renuntia- 


(ooeunque  introieritis  in  domum,  illic  manete 
eieatis  inde.  Et  quicunque  nou  reeeperint 
eque  audierint  ros  :  eieuntes  inde,  eicutite 
eai  de  pedibus  vestris  in  testiinonium  illis. 
«rntes  praedicabant,  ut  pcenitentiatn  agerent  : 
monia  multa  ejiciebant,  et  ungebant  oleo 
i  aegros,  et  sanabantur.  1  Gomitattir  soepe 
originem,  ut  est,  quis  est  filius  Isaiae  ?  Sed 
m  thminui  r«s>  tcif,  et  alta  a  longe  eognotcit 
cxnvu,  6).  Mittuntur  deiude  duodeciin 
li9  et  datur  ois  potestas  praeeepta  docendi  : 
litetur  verbum  simal  et  factum  :  et  cum  pro* 
ioyisibilibus,  visibiles  virtutes  micent  :  et 
■febant  oleo  segros,  infiriuiuiem  fidei  virtote 
loranL 

U  audivit  rex  Herodes  (manifestum  enim 
1  eat  nomen  ejus),  et  dicebat :  Quia  Joannes 
U  raorrexit  a  morluis ,  et  propterea  virlutes 
itor  in  illo.  Alii  autem  dicebant,  Quia  Eiias 
itti  vero  dicebant  ,  Quia  proplieta  esi,  quasi 
»prophetis. »  Lucernam sub  modo abscondi 
nest. 

■9  tudito  Herodes,  ait :  Qoem  cgo  decollavi 
ao§t  hic  a  mortuis  resurreiit.  jpse  enim 
es  misit  ac  teuuit  Joannem,  et  viniit  eum  in 
■em,  propter  Herodiadem  uxorem  PUilippi 
1  sui  ,  quia  duxerat  eam.  Dicebat  euim 
ea  Herodi    :   Non   licet   tibt  habere  uxorem 


verunt  ei  omnia  qnae  egerant  et  docuerant.  »  Ad 
locum  unde  eieunt  fluroina,  revertuptur  (EccU. 
it  7).  Deo  semper  gratias  referunt  missi,  quod 
acceperant. 

c  Et  ait  illis  :  Venite  seorsum  in  desertum  lo* 
cum.  »  Et  hoc  proprie  Marcus.  Seorsum  dticit 
quos  elegit,  ul  inter  malos  viventes,  mala  non 
intendant :  ut  Lot  in  Sodomis,  et  Job  in  terra  Hus, 
et  Abdias  in  domo  Achab. 

c  Et  requiescit  pusillum.  Erant  enim  qui  venie- 
bant  et  redibant  multi.Et  nec  spatium  manducandi 
habebant.  Et  ascendenies  in  navim  abieront  in  de- 
sertum  locum  seorsum.  Et  viderunt  eos  abeuntea,  ei 
cognoverunt  multi,  et  pedestres  de  omnibus  civitati- 
**  biiB  concurrerunt  illuc,  et  praevenerunt  eos.  Et  eiiens 
vidit  turbam  multain  Jesus,  et  misertus  est  super 
eos,  quia  eraut  sicut  oves  non  habentes  pa«torem.  Et 
coepit  illos  docere  multa.  Et  cum  jam  liora  multa 
flerei,  accesserunt  discipuli  ejus,  dicentes  :  Dcser- 
tu»  est  locus  bic ;  et  jam  hora  praeteriit,  dtmittc 
illos,  ut  euntes  in  proximas  villas  et  vicos,  emaiit 
sibi  cibos,  quoa  manducent.  Et  respondens  ait  illis : 
Date  illis  voa  manducarc.  Et  diierunt  ei :  Euntes 
emamus  ducentis  dcnariis  panes ,  et  dabimus  illis 
nianducare.  Et  diiit  eis  :  Quot  panes  habetis?  Ite 
et  videte.  Et  cum  cognovissent,  dicont  :  Quinque, 
et  duos  pisces.  Et  praecepit  iilis  ut  accumbere 
facerent  omnes,  secundum  contubemia  super  viride 


tui.   Herodias  atitem   iusidiabutur  illi     et  r  fenuin.  Ei  discubuerunt  in  partes  per  centenos,  et 


it  occidere  eum,  nec  poterat.  Herodes  euiin 
bat  Joanncm,  sciens  eum  virum  juMum 
icium,  et  custodiebal  eum  :  ei  audito  eo, 
faciebat,  el  libenter  eum  audiebat.  Et  ciim 
>pportunus  accidissel,  Herodes  naulis  sui 
n  lecit  principibus,  et  tribunis,  et  primis  Ca- 
Cumque  introissel  filia  ipsius  Herodiadis,  et 
ieiv  etplacuissel  Herodi,  siuiulque  recumbeu- 
rex  ait  puelke  :  Pete  a  111  e  quod  vis,  et  dabo 
St  juravit  ilii  :  Quia  quidquid  petieris,  dabo 
lieel  dimidium  regni  mei.  Quae  cuin  exissel, 
oatri  suae  :  Quid  pciam?  Ai  iila  dixil,  caput 
la  Baptistae.  Cumque  introissei  siatiui  cum 
itione  ad  regem,  petivit,  dicens  :   Yolo,  ul 


quinquagenos.  Etacceptis  quinque  panibusetduobus 
piscibus,  intiteus  in  coeluin  benedixii,  et  freg»i 
panes,et  dedit  discipulis  suis*  ut  ponerent  ante  eos. 
Et  duos  pisces  divisit  omiiibus,  et  mauducaverunt 
omnes,  tt  saiurati  sunl.  Et  sustulerunt  reliquins 
fragmeiitoriitu  duodecim  cophinos  pienos,  et  de 
piscibus.  Erant  autein  qui  mauducaverunt,  quiuque 
roillia  virorum.  Et  slalini  coegit  discipulos  suos 
ascendere  navim,  ut  praecederenl  eum  traus  fretuiu 
ad  Bcibsaidam,  dum  ipse  diiniiteret  populum.  Et 
cum  dimisisset  eos,  abiit  in  montem  orare.  Et  cuin 
sero  essei,  erat  navis  in  medio  mari,  ei  ipse  solus 
in  terra  :  et  videns  eos  laborantes  in  remigando, 
(erat  enim  ventus  conlrarius  eis),  et  cirea  quartam 


aa  des  mihi  in  disco  capul  Joannis  Baplists.  D  vigiliauu  noctis  venil  ad  eos,  ambulans  super  mare. 


itriatalus  est  rex  propter  jusjurandum  ;  et 
ir  aimul  recumbentes  uoiuit  eam  contrfotare; 
liaso  spiculatore,  pnecepit  afferri  caput  vyit 
M>,  et  dedit  illud  puellae,  et  puella  dedit  inatri 
{«oaudito,  discipuli  ejus  veiieruul,«l  tulerunt 
I  ejus,  et  posuerunt  illud  in  mouuineuto.  » 
oniam  expresse  pronuntiat  Herodes  peliicens. 
legis,  quod  est  Cbristus,  de  corpore  absci- 
proprio,  id  esi  Judaico,  populo,  et  dalur 
>  poeMae,  id  est  Romanae  Ecciesiae  :  et  puetla 
atri  snae  adullerae,  id  est,  Synagogaecreditura 
i.  Corpus  Joaunis  sepelilur,  caput  in  disco 
itur,  littera  bumo  tegitur,  spiritus  111  aUari 
atur  ac  sumiiur. 


ct  volebat  pralerire  eos.  At  illi  ut  viderunt  eum 
ainbulantem  super  mare,  puuverunt  phantasma 
esse :  et  eiclainaverunt.  Omnes  enim  viderunt  eum, 
et  conturbati  sunt.  Et  statiin  locutusest  cum  eis,  et 
diiit  eis  :  Confldite,  ego  sum,  nolite  liinere.  Et 
ascendit  ad  illos  in  navim,  et  cessavit  venlus.  Et 
plus  magis  intra  se  stupebant.  Non  euim  intelleie* 
runt  de  pauibiis  :  eral  enim  coreoruin  obcaecatuin. 
Et  cum  iransfretassent,  venerunt  in  lerrani  Gene- 
1  zaretli,  et  appJicuerujit.  Cuuique  cgressi  essent  de 
navi,  continuo  cognoveruni  eutn  :  et  percurrentes 
uiiiversam  regionem  ilUm,  coeperunt  in  grabatia 
eos,  qui  se  maie  habebant,  eircumferre,  ubi  audie- 
bant  eum  oase,  et  quocuu<\uA  tafe*\taxvt^\*ttt* 


«3L  S.  HIERONYHI  OPEitUM  MANTISSA.  6» 

vel  I»  villas,  aul  civiiates,  in  plaleis  ponebant  in-  A  niairi,  Corban,  quod  ett,  donum  quodcunque  ex 


Jirmos,  ei  deprecabanlur  eum  ul  vel  fimbriam 
veaiiuienti  cjut  tangerent.  »  Ut  aves  in  ramis  sina- 
pis  :  pubilla  hic  sanctis  requies,  longus  labor.  Sed 
posloa  dicitur  illis,  ut  rcquiescanl  a  l.iboribus 
suis  (Apoc.  xivf  13).  Erant  enim  qui  veniebant,  et 
ridebant  inulli;  uec  manducaudi  fspalium  babebant 
in  arca  Noe ;  et  animalia,  quaj  inlus  erant,  foris 
iiiiebaiilur ;  el  quas  foris  erant,  intro  erumpebaut. 
Sic  nimirum  agilur  in  Ecclesia  :  Judas  recessit, 
latro  accessil.  Quandiu  rereditur  a  fide,  nec  Kccle- 
siae  requief  esi,  sine  moBrore.  Rachcl  ploraus  fiTios 
suos,  uoluil  contolari.  Mou  est  bic  couviviutn,  in 
quo  bibilur  vinum  novum,  Quando  cautabitur  can- 
ticuin  novum  in  ccelo  novo,  et  in  lerra  nova,  ab 


tibi  prodcrit,  et  ultra  non  dimittitis  eum  qutdquam 
facere  patri  suo  aut  malri,  rescindentes  verbmn 
Dei  per  traditionem  vestrain,  quam  iradidistis.  Et 
similia  hujusmodi  multa  facitis.  Et  advocans  iteram 
turbaiu,  dicebat  iliis  :  Audite  onuies  et  inielligite : 
niliil  csl  exlra  homiiiem  inlroiens  in  emn,  quod 
possit  euin  coinquinare  :  se  quae  dehomine  pro- 
cedunt,  illa  sunt  qux  coinquinant  boinineiu.  Si 
qnis  habetaures  audiendi,  audial.  Et  cum  introitsct 
indomum  a  tnrba,  interrogabant  eum  discipuliejus 
parabolam.  Et  ait  illis  :  Sic  et  vos  imprudentes 
euis.  Nou  iutelligiiis,  quia  omne  extrinseeus  iu- 
troiens  in  hominem,  non  poiest  eum  coiuquinare ; 
quia   uon   inirat  in  cor  ejus,  sed  io  ventrem,  et  \u 


hominibus  vovis  T  Cmu  morlale  boc  iiidueril  iiu-  °  sece»suiii  exil,  purgans  omnes  esras.  Dicebat 


uiortalilatem,  cum  quinque  pauibus  et  duobus  pis- 
cibus,  qniuque  millia  bominum  vespera  viue  pas- 
eentur  ;  et  duodeciin  cophini  octava  virtute  pleni 
fragmentis  coliiguntur,  cum  sedent  supcr  tbronos 
«luodecim,  judicantes  duodecim  tribus  l»rael.  Qtii 
sunt  (ragineula?  Abraham,  Isaac,et  Jacob  :  quando 
reliquise  salv»  flentex  lsrael?  quando  facie  ad  f*- 
ciein  vitlebimus,  quod  in  lege  Moysi,el  prophetiset 
psaliuis  scripium  legimus  de  Cbristo.  Uude  post 
quartam  vigiliam  noclis,  compescit  Jesus  lumorcm 
inaris,  ambulans  super  illud,  et  dicii :  c  Conudiie, 
ego  sum  :  i  quia  vidcbimus  cum  sicuii  est.  Tunc 
cessavit  ventus  ;  et  procella,  Jesu  sedeute,  regnautc 


tem,  quoniain,  quae  de  homiiie  exeuul,  illa  coinqui* 
itant  homineuu  Ab  intus  enim  de  corde  bomioma 
mate  cogitationea  procedunl :  adulteria,  foruicatie- 
nes,  homicidia,  furta,avariti&,  ne<|uitia»,  dolua,  iav 
pudicitia»,  oculus  uialus,  blaspheiuia,  soperbia, 
btuliiiia.  Omoia  haec  uiala  ab  intus  procedont,  el 
coicquiniiut  homiuem.  Et  inde  surgens,  abiit  ia 
flues  Tyri  et  Sidonis,  et  ingressus  domnm,  nefltinem 
voluit  scire ,  et  nou  poluit  latere.  Mulier  eoim, 
staiim  ut  audivit  de  eo,  cujus  fiPa  babebat  spi- 
riniin  immuiidum,  intravil  et  proeidit  ad  pedet 
ejus.  Eiat  enim  mulicr  genlilis  SvrophoBnisaa  gt» 
ncre,  ti  rogabat  eum     ul  dsemonium  ejiceret  de 


iii  navi  :  quse  esl  umversalis  Ecclesia.  Sequitur  :  q  fllia  ejus.  Qui  dixit  illi  :  Sine  prius  saturari  filios. 

«  Et   quoiquot   tangebant  cum,  salvi  fiebaul.  i 
Quando  fogiet  dolor  et  geiuilus. 


CAPUT  VU. 

«  Et  conveniunt  ad  euin  Pbaii>nei,  el  quiJaiu  de 
Scribis  venienles  ab  Jerosolymis.  El  cum  vidisseut 
quosdain  ex  dist  ipulis  e]us  coiumunibus  mauibus, 
id  est  non  iotis,  niauducare  panes,  vituperaverunl. 
Pbarisaei  aulem  et  omnes  Jud&i  nisi  crebro  hve- 
rint  manus,  non  roanilucant,  teneutes  traditionem 
s«'iiiorum.  Et  a  foro  venientes  nisi  bapiizentur, 
non  comedunt.  Et  alia  multa  sunt,  quae  tradita  sunt 
illis  servare  :  bapliamata  calicum,  et  urceorutn,  et 
leramentoruin,  ct  leclorum.  Et  iiiterrogabant  cum 


Non  cst  cnim  boouin  siimere  panem  filioruai,  et 
initicre  canibus.  At  illa  respoudit,  et  dicit  illi  : 
Utique,  Domiue,  iiani  catelli  comedunt  sub  men*a 
de  micis  pueroruin.  Et  ait  iili :  Propter  hunc  ter- 
moiicm  vade,  exiit  da?mooium  a  filia  tua.  Et  cats 
abiiss«t  doinum  suam,  iuvenit  puellam  jaceatem 
supra  lecttim,  et  dacmonium  exiissc.  i  Pharitaeorua» 
superfliium  latraluiii,  furca  rationis  obtundil,  id 
est  Moysi  et  Isaia?  inerepuione,  ut  nos  adversaalet 
h&reses  verbis  Scripturae  vincamus.  Videntes  disd- 
pulos  non  lotis  manibus  manducare,  quod  futuram 
gentium  communioncra  significaL  llunditia  et 
baptismum  Pbarisaicum  sterile  eiL  GommuDkalio 
non  lota  aposlolica,  cxtendit  palmitet  suos  usquo 


Pharisaci  ct  Scribat;  Quare  discipuli  tui  non  ambu«  D  ad    niare  :  quod  culpa  majus  est.  Traditio 


lant  juxla  traditiouem  seuiorum  :  sed  coinmuiiibus 
iuanibus  manducant  panem?  At  ille  respondens, 
dixil  eis  :  Beue  propbelavit  lsaias  de  vobis  hypo* 
critis,  sicut  scriptum  est  :  Populus  bic  labiis  tue 
honorat :  eor  autem  eorum  longe  est  a  me.  In  va- 
uurn  autem  me  colunt,  docentes  docti  inas  et  prav 
cepta  boininum.  Heliiiqneiiies  enim  mandatuin  Dei, 
tenetis  tradilioncin  boininum  :  baptitmala  urceo- 
rum  et  calicuin,  et  alia  similia  his  facitis  multa.  Et 
itieebat  iliis  :  Beno  irritum  facitit  nraeceptum  Dei, 
nI  traditionem  vestram  servetis.  Moyses  enim 
dixit,  lionora  patrem  tuum  et  inatreiutuam  :  ei 
qui  maiedixeril  patri,  vel  malri,  iuorte  inoriatur. 
Vos  MQtem  dicUls  :   $i  dixerit  homo   pairi,  vel 


Pharisaica  in  mensis  et  puris  vasis  non  etl  tra- 
cianda,  sed  absciudenda  et  radeuda.  Sa?pe  enim  ira- 
dilionibus  bominum,  mandata  Dei  cedunl.  Poat  hoe 
siguum,  mulier  Syropboenissa,  cujus  filia  tpiritum 
iiumuuduui  habebat,  intrant  prociditad  pedeaejut. 
Eral  eniiu  geulilis  mulier;  rogal  pro  fikia,  qusti 
mater  nostra  ,  Romana  Ecclesia  ;  et  nata  dm  — 
moniaca ,  barbarica  ett  Occidenti»iis  natio,  cujut-^ 
fidet  fecit  de  cane  ovem;  mica  apirilualit  intel — 
lectus,  uon  panem  fraeium  litler»  tuoaere  cupiu— 
fidelis,  prudens  ei  humilis  meretur,  quod  poscil.— 
t  Et  iterum  exiens  de  finibat  Tyri,  venil  per^" 
Sidonem  ad  mare  Galitae  inter  mediot  finet  Deca-  - 
poleos.  i  Et  bic  proprie  narral  Marcut  deciutaai^ 


EXPOSITIO  1N  S.  MAHfUU.  C34 

m»  Tyrus  inlerpretatur  anguttia,  significans  A  snecla,  abscondi  non  polesl  (toatth.  v,  U) ;  humi- 
o,  cui  Duiuiiius  dicit:  Coangustatum  esi  stra-      litas  seinper  praecedil  gloriatn. 


>re?e  est  pallium,  utruinque  operire  non 
:  ut  transferat  se  ad  gentes  alias.  Sidon  vero 

baterpretatur,  quae  fera  indoiiiitaque  nostra 
*t,  et  venit  ad  mare  Galileae.qiiod  fruciuota 
\tat  e*t :  inter  medios  fines  Dccapoleos,  quod 
etaiur  Decalogi  maii(l:ita.   Salvator  ad  sal- 

gentes  ab  apostolis  ducitur ;  qui  interro. 
eadolescemi  qtiid  faceret,  respondit :  Notti 
\a  (Luc.  xviii,  20). 

i  addncunt  ei  surdum  et  niutum.  i  Gcnos 
■fli  per  multa  membra,  ac  si  unus  homo 
eete  absumptm  enumeratur  ;  in  protoplacto 
r,  dum   videt ;  surdus   fit,  cutn  audit ;  dutn 


CAHJT  VIII. 
c  In  diebns  illis,  iierum  cum  turba  multa  esset, 
nec  haherent  quod  manducarent ;  convocatis 
discipulis,  ait  illis  :  Misereor  stiper  lurbam,  quia 
ecce  jam  Iriduo  stistinent  me,  nec  habent  qtiod 
mandticeiit ;  et  si  diinisero  eos  jejunos  in  domum 
suatn,  deficient  in  via.  Quidam  eniin  ex  eis  de 
longe  venerunt.  Et  rtspondemnt  ei  discipuli  sui : 
Uude  isios  quis  poterit  liic  taiiare  panihus  in  so- 
litudine?  Et  inierrogavit  eos  :  Qnol  panes  habetis  ? 
Qui  dixentnt :  Septem.  Et  praecepil  tnrbae  discum- 
bere   super    terram.  Et   accipiens  sepiem  pahea. 


ir9  emungitur  ;  obmiiiescit,  dum  loquiiur  ;  B  gratias  agen*,  fregit  :  et  dabat  disctyulis  suis,  ut 


s  tl,  dum  inanumextendit ;  incurvatur,  dum 
r ;  hydropicus  fit,  dum  concupiscit :  claudus 
im  progreditur  ;  lepra  suffunditur,  dum 
r;  daemone  impletur,  dum  divinitatcm  ap- 
n4rte  moritur,  dum  audacter  excuaal,  quod 
•enter  eommistt. 
dteprecabaulur  eum  ut  imponat  illi  ma- 
Ineamatiim  fore  Dotninuin,  multi  justi  et 
etoeupiebant  et  optabant. 
iprebendens  eum  de  turba  seorsnm,  mlsit 
aeot  in  auriculas  ejtis.  •  Scorsum  semper 
atis  cogiiationibus,  et  actihus  inordinatis, 
ibvsque  incomposilis  duciiur  ,  qui  sanari 
r.  Digiti  qui  in  aures  ejus   mittuntnr,  verba 


apponerent.  Et  apposuerunt  liirbae ,  et  habebant 
piscicnloa  paucos,  et  ipsos  henedixil,  et  jtissit  ap- 
poni.  Et  manducaverunt,  et  saturati  sunt.  Et  sus- 
tulerunt  quod  superaverat  de  fragmetnia,  septeui 
sporias.  Erant  autem  qui  mauducaverant,  quasi 
qnatuor  millia,  et  dimisit  eos.  Et  statim  ascen- 
dens  navim  cuin  disciptilis  suis,  venit  in  partet 
Dalmanutha,  et  exierunt  Pharisai,  et  coeperunt 
conquirere  cum  eo,  qoaerentes  ab  illo  aignum  de 
coelo,  tentantes  eum.  Et  Ingemiscens  spiritu  aii  : 
Quid  generatio  ista  signtim  quarit  ?  Amen  dico 
vobis,  si  dabiiur  generationi  isii  signum.  El  di* 
mittens  eos  :  ascendens  iterum  naviin,  abiit  trans 
fretum.  El  obliti  sunt   panes  sumere  et  nisi  nnum 


•unt,  de  quo   dicittir  :  Digitut  Dei  hic  ett  **  panem  non  hahebant  secum  in  navi.  Et  praecipiebat 


viu,  49).  Et,  Opera  digitorum  tuorum  tunl 
UL  ci,  36). 

nspttens  tetigit  lingoam  ejns.  i  Sptima   de 
Demini ,   est   «fivina   sapiemia  :  qua;   solvit 
im  labiorum    htimani    gnieris  :  ut    dicat  : 
f*  Deum  Patrem  omnipoientem,  etc. 
sntpicieus  in  coelum  ingemnii.  i  Id  est,  uos 

docuit,  et  in  cosluiii  thcsatinim  cordis  no- 
gere  :  quod  per  getniium  conipunclioiiis  in- 
rivola  laetilia  carnis  purgaiur,  m  diciiur  : 
mt  agemitu  cordis  (Ptal.  xxxvu,  9),  eic. 
ait  illi :  Ephph  ta,  qtiod  est  adaperire.  i  Corde 
reditur  ad  jusiitiatn  :  ore  autem  coufessio 
ahitem  (Rom.  x,  10). 

atatim  apertse  sunt  attres  ejus,  et  solutum 
cuium  lingtiae   ejus,  et  loqncbatur    recte.  > 

tvnt  aures  ejus  ad  hymnos,  cantica,  et 
s:  tolvitur  Htigtia,  iit  eructet  verbttm  bonuin, 
M  possunt  minae  nec  verbera  eohihere,  ut 
e*tolos  Paulus  :  Ego  vinctus,  ted  non  ett 
m  in  me  verbum  Dei  (II  Tim.  n,  9). 

pnecepit  illis  ne  cui  dicerent.  i  Non  in 
ine  glorlandum  esse  docuit :  sed  in  cruce 
iMliatione. 

ittto  autem  eispraecipiehat,  tanto  magis  pltis 
ibant,  et  eoampliusadiuirabaiitur,  dicentes: 
nmia  fecit,  et  surdos  fecit  audire,  et  mutos 
»  CitiUf  in  mouie  posita   undique  circum- 


eis,  dicens  :  Videte  et  cavcte  a  fermento  Pbari- 
saeonim,  et  fermento  Herodis.  Et  cogitabant  ad 
altertitrom  dicrnles  :  Qtiia  panes  non  habemus. 
Quo  coguilo,  ail  illis  Jesus  :  Quid  cogitatis,  qttta 
panes  uon  habetis  ?  Nondum  coguosritis,  nec  in- 
telligitis  ?  Adbiic  cxcatum  habeiis  cor  vestrum  : 
oculos  habenies,  non  videtis  ;  et  aures  habentes, 
non  anditis.  Nec  recordamini,  quando  quinque 
panes  fregi  in  quinque  millia,  et  quol  cophinos 
fragnienioruin  plenos  suslulistis  ?  Dicunt  ei  : 
Duodecim.  Quando  et  septein  pancs  in  qttattior 
inillia ,  quot  sportas  fragmcntortim  tul<stis  ?  Et 
dicunt  ei  :  Septetn.  Et  dicebat  eis  :  Quouiodo  non- 
j)  dum  inlelligitis  ?  Et  venitmt  Belhsaida,  et  addu- 
cimt  ei  caecum.  i  Undecima  viriute  sepiem  paues 
quatuor  jejunis  niiliihtis  frangunttir,  et  pauci  pisci- 
culi  benedicttntur  :  et  de  fragineutis  septem  sporise 
plenae  sustollunttir.  Septem  panes,  dona  sunt  »e- 
ptem  Spiritos  sancti.  Quatuor  millia,annusestNovi 
Testamenli  cuin  qtiatuor  temporihus.  Sepiera 
sportae,  primae  septem  Ecclesia».  Fragmenia  pa- 
num,  mystic!  inteileclus  ptimae  septimanae  sunt. 
Pisciculi  benedicti,  libri  sunt  novi  Testamenii : 
quoniam  piacia  assi  parteni  Doininus  resurgeus 
postulat ,  et  pfccem  superpositiim  prunis,  discipulis 
in  captura  plscittm  porrigit.  Post  haec  veniunt 
Bethsaida,  qtne  domus  valtit  interpretatur,  quaa 
cst  alia  aisi  mundus,  e^t  tiA  tj\\\*  tariWkVMBA 


635  S.  HIERONTMI  OPERUM  MANTISSA.  636 

Adducnnt  duodecima  virtute,  caecum  qui  non  vi-  A  neget  semetipsum,  et  tollaf  crticem  suam/  et  se- 


dely  nec  ante  nec  retro9  id  est,  qui  fuit,  qui  est, 
qui  erit. 

c  El  rogabant  eum  ut  ilJum  tangeret.  Et  appre* 
hensa  nianu  caeck  i  Quis  esl  qui  tnngiuir,  nisi  qui 
conipuiigitur  ?  Et  apprehendit  maitmn  cajci,  ut 
laiiientatioiieni  de  ca?ciiaie  cordis  sui  agat  doflens, 
ut  Jeremias  eversionem  civitalis  Dci ,  hoc  est 
aniinae  suae. 

c  Eduxit  emu  extra  vicum,  et  exsptiens  iu  ocu- 
liis  ejus,  itnpositis  manibus  suis,  interrogavii  eum 
si  quid  viderel.  »  Id  est,  vicinilatein  malorum. 
Corrumpunt  enim  mores  bonos  colloquia  mula  (1  Cor. 
xv9  53).  fci  exspuens  in  oculos  ejus,  ul  videat  vo« 
lunlaieui  Domini  per  flatuiu   Spiritus  saucti  :  im 


quatur  me.  Qui  enim  voluerit  animam  suam  sal- 
vam  facere,  perdet  eam  :  qtii  autem  perdidertt 
aniinam  suam  propter  me  et  Evangelium,  salvan 
facieteam.  Qnid  euim  proderit  homiui,.  si  Ijcre- 
tur  mundiim  loium,  et  dotrimentum  antmae  suc 
faciat?Aut  quid  liomo  comttiuiaiionis  dabil  pro 
anima  sua  ?  Qui  eriim  me  confusus  fuerit,  et  verba 
mea  in  geueratioue  ista  adultera  et  peccatri^e,  rt 
Filitis  homiiiis  confundot  eum,  cum  venerii  in 
gloria  Pairis  sui,  cuin  angelis  sanctis. »  Sicut  gv~ 
bernalor  perilus  tempestatem  in  tranquillitale  prm- 
cavens,  nauias  paraios  vult  esse  suos.  Unde  Do* 
minus  :  Si  quis  vull  post  me  sequi,  deneget  semet- 
ipsumf  id  est ,  alter  ex  altero  efficialur.  Post  < 


r  .  

positis  uianibus,  interrogabat  eum  si  aliquid  vide-  °  Armationem  crucis,  gloria  resurrectionis  ostendi- 


rit.  Per  opera  Domiui  videt  majcstalem  ejus.  A 
niagnitudine  enim  cieaturae,  creaior  agnosciiur 
{Sap.  xiii,  5). 

c  Et  aspiciens  ait :  Video  homines  velut  arbores 
aiubutantes.  Deiude  iterum  imposuit  manos  super 
oculos  ejus,  etcoepit  videre  :  et  restitutus  esi,  ita 
ut  clare  videret  omnia  ;  et  misit  illum  in  domum 
suaui,  diceus  :  Vade  in  donium  tuam.  •  Id  esl, 
omnes  bomines  existimans  superiores  sibi,  indi- 
guum  se  judicans,  ut  David,  vocari  hoininein,  et 
canem  inorluuui,  et  pulicem  uuuin.  lleriim  inaiwa 
posuit  super  oculos  ejus,  ut  viderel  clare  oimiia, 
id  esl,  per  opera    visibilia,  invisibilia  inlelligerel, 


tur.  Uude  sequitur  tertia  deciina  virlute, 

CAPUT  IX. 
c  Et  dicebat   illis  :  Amen  dico  vobis,  quia  saml 
quidam  de  hic  siantibus,  qui  non  gustabanl  mor- 
tem,  donec  videant  reguum  Dei  veniens  in  virtute. 
Et  post  dies   sex,    assuiupsit    Jesus  Pelrum,  tt 
Jacobum,  et  Joannem,  et  duxit  illos   in  inontem 
excelsum     seorsum   solos,    et   transflguratus  esft  -a 
corain  ipsis.  Et  veslimenta  ejus   facta  sunt  aple«— 
dentia  et  candida  nimis  velut  nix,  qttalia  fullo  not*M 
potest  super  ierram   candida  facere.  Et  apparaicM 
illis  Elias  cum  Mose  :  et  eranl  loquentea  cum  Hn  „ 


et  quae  oculus  non  vidit :  et  clarae  atiiiuae  suae  sta-  q  Ei  respondens  Petrus,  ail  Jesu  :  Habbi,  bonum 

lum,  post  rubiginem  peccati,   inuudi  cordis   oculo 

contueretur.   Beati   enim  mundo   corde  :  quoniam 

ipsi  Deum  videbunt  (tfaitli.  v,  8).  Et  misil  eum  iu 

doinum  suam,    ut  videret  in  se,  quod   anle  non 

vidit.  Non  enim  putat   homo  desperans  de  saiuie 

omiiino  possc,    quod  facile  illuiuinatus  per  spem 

potest  perficere.  Ei  dicit  ei  : 

c  Et  si  in  vfciim  imroieris,  neinini  dixeris.  Et 
egressus  est  Jesus  et  discipuli  ejus  in  castella  Caestt- 
reae  Pliilippi,  et  in  via  iulerrogabat  discipulos  suos, 
dicens  eis  :  Quem  nie  dicmit  esse  homines  ?  Qui 
respouderiint  illi,  dicentes  :  Joanneui  Baptistam  : 
alii  Eliam,  a!ii  vero  quasi  unum  deprophetis.  Tuuc 
dixit  illis  :  Tos  vero  quem  uie  esse  dicitis  ?  Respon- 
tiensPetrus,  ait  ei  :  Tu  esChristus.  Etcomroinaius  D 


esl  eis  ne  cui  dicerent  de  illo.  >  Id  est,  vicinis 
caecitatem  tuam  semper  eir.irra,  non  virluiem  :  ut 
ait  Paiilus  :  Qui  fui  blatphemus,  et  persecutus  snm 
Ecclesiam  Dei  (  /  Tim.  i,  13). 

c  Et  coepit  docere  eos,  quoniam  oportet  Filiuin 
hominis  multa  pali,  et  reprobari  a  senioribus,  ct 
a  sumuiis  sacerdolibus .  et  scribis,  et  occidi,  et 
posi  tres  dies  resurgere,  et  palam  verbum  loque* 
batur.  Et  apprehendens  eum  Petrus,  coepil  inrre- 
pare  eum.  Qui  conversus,  et  videns  discipulos 
suos,  commiuatus  est  Petro,  dicens  :  Vade  retro 
me,  Saiana,  quoniam  non  sapis  quae  Dei  suui,  sed 
qu:e  su  »i  hoininuui.  El  convocata  turba  cum  dis- 
cipuli*  sui§,  dixil  eis  :  Si  quis  vuit  me  sequi,  de- 


nos  hic  esse,   et  faciamus    ibi   tria  tabernacula  _. 
tibi  unum,   et  Moysi   unum,  et  Cliae  unam.  Nea 
enim  sciebat  quid  diceret.   Erant  enim  timore  ei— 
lerriti.   El   facta  est   nubes  obumbrans  eos ;  ect 
venii  vox  de  nube,   dicens  :  Hic  esl  Filiue  nteus 
charissimus,   audite  illum.  Et    statim   circumsei- 
cientes,  ueminein   amplius    viderunt  nisi    Jesaw 
taiitum  secum.  Et  descendentibus  illis  de  monte, 
pracepit  illis  ne  cui    quae    vidisseot,  narrarest, 
uisi  cuiu  Filius  hominis  a  mortuia  resurrexerit.  • 
Post  dies  sex  in  monte  excelso  transfigtiratos  eit 
coram  discipulis  suis  ;  ne  timerenl  opprobria  cre- 
cis.  qui  videraiit  oculis  suin  glociaro  futurae  reser* 
rectionis. 

c  Et  verbum  couiinuerunt  apud  se,  conquirenles 
quid  esset  cum  a  tnortuis  resurrexerit.  Et  inlerro- 
gabant  etim  dicentea  :  Quid  ergo  dicunt  Pbarissi 
et  Scribae,  qtiia  Eliain  oporteat  venire  primum? 
Qui  respondens  ait  iliis  :  Elias  cum  venerit,  priao 
resiituet  omnia,  et  quo  luodoscriptum  esi  in  FiKom 
hoininis,  ut  multa  patiatur  el  contemnalur.  Sed 
dico  vobis,  quia  el  Elias  venii,  el  fecerunl  iiii 
quaxutiqtie  voluerunt,  sicul  scriptum  esl  de  eo.  • 
lioc  proprie  Marci,  id  esl,  cum  absorpta  fnerit 
mors  in  vicloria  (i  Cor.  xv,  54),  non  eruul  in  me- 
moriapriora,  etnon  asceiidenl  super  cor  (l*a.  lxv, 
17) ;  cum  abstuleril  Dominus  sordes  fili» 
(l*a.  iv,  4) ,  aufereus  omnem  lacrymam  ab  i 
facie  sauctorum  (l$a.  xxy,  8).' 


«37  EXPOSITIO  IK  S.  MARCUM.  <ng 

c  Ei  veniens  ad  dbcipulos  suos   vidit  turbam  A  comminatus  est  spiritoi  rmmnndo,    dfcens  illi.  » 


magnam  circa  eos,  et  scribas  conquirentes  cum 
illis.  Et  confestim  omnis  populus  videns  Jesom, 
stnpefactus  est,  etexpaverunt  el  aceurrentes  salu- 
lab»nt  euro.  »  Nou  est  bomini  requies  sub  sole. 
Semper  parvulos  occidit  invidia,  magnos  percutiuut 
ffulgora  montes.  Alii  dicentes  cuui  fide  :  alii  invi- 
denies  cum  iastu,  ad  Ecclesiam  conveniunt.  Et 
popolus  videns  enm,  stupefaclus  est,  et  eipave- 
raat.  Non  est  timor  in  cbaritate  (/  Joan.  iv.  18). 
Timor  enim  est  servorum,  stupescere  stultorum. 
t  Et  interrogavil  eos,  Quid  inter  vos  conquiriiis  ? 
Eft  respondeos  unus  de  turba,  diiit  :  Afagister, 
fttluli  bliom  ineum  ad  te,  babentem  spirhum  inu- 
lom  :  qui  ubicunque   eum  apprehenderii,   allidil 


Dehinc  Mareus  proprie  narrat.  Mina  Domini,  po- 
tentia  ejus  est. 

c  Surde  et  mute  spiritns,  ego  prarcipio  tibi.  » 
Spiritui  imputat  Deus,  qued  bomini  diabolus  prae- 
stat :  dum  ille  nunquam  aodiret  nec  loqoeretur, 
quod  peccator  penitus  auilivit  et  loquitur. 

c  Eii  ab  eo,  et  ainptius  ne  introeas  in  eum.  Et 
exelamans,  et  multum  discerpens  eum,exiitabeo.» 
Eiicns  ab  homine,  nunquam  revertilur,  si  cor 
suum  clavis  seraverit  bNiniKtatis  et  charilatis  , 
et  osiium  obtinuerit  homo  munitatis.  Undc  pro- 
phera  dicit  :  Esto  mihi  in  Beutn  protectorem  et  tn 
loeum  munilum,  ut  $alvum  mt  facias  (Ptal.  m,  3). 

c  Et  factus  est  sicut  morluus  :  ita  ul  molti  di- 


,  et  spomat,  et  slridet  dentibus  et  areseit.  Et  B  cerent,  Quia    inortuus  est.    iesus   autem  teuens 


dii»  disc  pulis  tuis  ut  ejicerent  illum,  et  noo  po- 
luemnt.  Qui  respondeus  eis,  diiit  :  0  generatio 
ioeredula,  quandiu  apud  vos  ero  ?  quandiu  vos 
patiar  ?  Aflfcrte  illum  ad  me.  £t  allulernnt  eum. 
El  cum  vidisset  eum,  statim  spiritus  conlurbavit 
illum,  et  elisus  in  lerram,  volutabalor  spumans, 
Cl  inlerrogavit  palrem  ejus  ,  Qiianlom  lemporis 
ctt  es  quo  ei  noc  aceidil  ?  »  Quod  scit  Dominus, 
rogat,  ol  eonfessio  pariat  salutem  ,  et  mnrmur 
cordis  nostri,  sefmonibus  solvator  piis,  ut  esl  illud : 
Dic  l»  iniauitatet  iuat  prius,  ul  justificeris  (  Ita. 
xufi,  26).  Postea  quarta  decima  virtute  unus  de 
torba  affert    filium  spiritum    babeniein  mntum, 


manum  ejus,  elevavit  enm,  el  surreiit.  »  Sanatis 
etenim  dicitur,  Mortui  estisf  el  vita  vtstra  abscon- 
iita  ttt  cum  Ckrislo  in  Deo  iCotost.  iii,  3).  Unde 
infirmitas  Chrislianor  om  non  est  mors,  sed  mortis 
similitiido. 

c  El  cum  inlroisaent  in  domum,  discipuli  ejos 
secrelo  interrogabant  eom :  Quare  ues  non  petui- 
mus  ejicere  eum  ?  Et  disit  illis :  Hoe  genns  in 
nullo  potest  exire,  nisi  in  oratione  et  jejonio.  Et 
inde  profecti  pranergrediebantur  Galilaeam  ;  nec 
volebai  quemquam  scire.  Docebal  autemdiscipulos 
suos,  et  dicebat  illis,  quoniam  Filius  hominis  tra- 
delur  in  manus  hominum,  et  occideni  eum  ;  et 


#U  reliqna.  Quem  non  poteratit  discipuli   curare,  r  occisus,  lertia  die  resurget.  Al  illi  ignorabant  yer 


Salvator  coravit.  Infidelitas  ulromiiique  fitnpedivii 
talotetn.  Spiriius  discerpit  spumantem,  et  striden- 
sem,  et  arescentem.  Peccator  spumat  invidia, 
aJoltitia  ;  striilet  iracundia,  arescit  ignavia.  Discer- 
pil  eum  spiritus  appropinquantem  ad  salutem, 
qeod  est  esca  dilecla,  quos  in  ventrem  suum  tra- 
here  desiderat,  per  terrores  et  damna  :  ut  fecit  in 
Job.  Interrogat  Jesus  lempus. 

c  Al  ille  ait. »  Hic  significatur  gentilis  populus, 
cni  a  nativiiate  increvit  cultus  inutilis  idolorum  : 
01  siolte  imrooiaret  filios  suos  daemoniis.  Unde  se- 
quilur : 

c  Ab  infantia,  ei  freqoenter  eum  in  ignem  et 
aqoas  misit,  ul  eom  perderet.  Sed  si  quid  poies, 


bom,  et  timebant  eoin  interrogare.  »  Stultitia  ad 
luiuriam  carnis  pertinet  ,  et  jejunio  sanatur  et 
oratione.  Ira  et  ignavia  oratione  depollitur.  Medi- 
cina  cujusque  volneris  adbibenda  est  ei.  Non  sanal 
oculum,  quod  calcaneo  adhibetur.  Jejunio  passio- 
nes  corporis,  et  oratione  pestes  sauandse  sunt 
ineulis. 

c  Et  venerunt  Capharnaum.  »  Capharnaom,  villa 
eonsolationis.  Congruit  interpretatio  pradicia  sen- 
teniiae,  qua  dicit  :  Et  occisus,  lertia  die  resurget. 
Gratium  fruinenti  moritur,  ut  multiplicius  coili- 
gatur  ;  si  non  moritur,  solum  manet. 

c  Qui  com  domi  essent,  fnierrogabal  eos  :  Quid 
in  via  tractabatis  ?  At  illi  tacebant.   Siquidem    in 


adjuva  nos,  misertus  nostri.  »  Alii  enim  de  geuti-  D  via  inter  se  disputaverant,  quis  eorum  twajor  esset. 


bos  ignem  venerabanlur,  alii  aquain. 

c  Jesus  autem  ait  illi :  Si  potes  credere.  i  Li- 
bertatem  hic  arbitrii  iudicat. 

c  Omnia  possibilia  sunt  credenti.  Et  continuo 
eiclamans  paler  pueri  cmn  lacrymis  aiebat  -  Credo, 
Domine,  adjuva  incredulitatem  meam.  »  Qitat  sunt 
omnia,  nisi  quae  in  iiomine  Jeso,  id  est  salutis, 
pootolantor  com  lacrymis  ?  Pater  pueri  aiebat : 
Grodo,  Domine,  adjova  incredoliiatero  ineam. 
Credutitas  noslra,  ut  rostrala  lingua  infinna  est, 
aisi  inniia  subsistat  robori  adjutorii  bei.  Fides 
Ctiro  laerymis,  optata  toia  capit  ;  ut  est :  Fial  tibi 
ftocondum  fidem  tuam. 

€  Et  c^m  vidisset  Jesus   concurreniem  turbam, 


Et  residens  vocavit  duodecim,  elait  illis  :  Si  quis 
vult  primus  esse,  erit  oinnium  novissimus,  et 
omnium  minisler.  Et  accipiens  puerum,  slalutt 
eom  in  medio  eorum.  Quem  cuid  compleius  esset, 
ait  illis :  Quisquis  uunm  ex  bujusiuodi  pueris  rece- 
perit  in  noinine  meo,  me  recipit,  et  quicunqoe  me 
susceperit,  non  me  suscipit,  sed  eum  qui  me  misit. 
Respondit  illi  Joannes,  dicens  :  Magister,  vidimus 
quemdam  in  nomine  tuo  ejicienlem  daemonia,  qui 
non  sequilur  nos,  et  prohibuimus  eum.  Jesus  au- 
tem  ail  :  Nolite  probibere  eum.  Nemo  est  enim  qui 
fecil  virtutem  in  nomine  meo,  et  possit  cito  male 
loqui  de  me.  Qui  eniro  non  est  adversum  vos,  pro 
Tobis  est.  Quisquis  entm  potum  dedttvl  v&\\  *»r 


639  S.  HIEUONYMI  OPERUM  MANTISSA.  640 

liceni  aquae  io  nomine  meo,    quia  Christi  esiis  ,  A  eierceri,  ob  CbrUii  amorem  dileetoe  el  proximos 


amen  dico  vobis,  non  perdet  mercedem  sn:im.  Ei 
qnisi|iiis  sramlaliz.iverit  unuiu  ex  bis  pusillis  cre- 
dcnlibus  in  me,  bonuin  esl  ei  magts  si  circunida* 
retur  moia  asinaria  collo  ejus,  et  in  mare  mitte- 
retur.  Et  si  scandalizaveril  le  manus  lua,  abscin- 
de  illam.  i  In  via  eniin  iraclabant  de  principatu  : 
sunilis  tractatio  loco.  Principatus  nainque  ul  iu« 
greditur,  sic  deserilur;  el  quandiu  lenetur,  labitur . 
et  iiicertuiii  est  iu  qua  mansione,  id  esl,  in  qoa 
die  finiaiur.  Umledicit  :  Qui  vult  esse  priraus,  ul 
puer  sil  minister : 

c  Bonuw  est  libi  debilem  iniroire  in  vitam,  i  id 
esl,  sine  cupilo  principatu. 

c  Quam  duas  inanus  babentem  ire  in  gebennam, 


nobis  abnegare.  Omnis  eniin  victima  salietur.  \i- 
cliina  Domini  est  genus  hnmanum,  quod  hic  ra- 
tione  sapieutiae  salilur :  dum  cerruptio  sanguinis 
custodia  putredinis,  id  esi,  mater  vermium  consu- 
niitur,  et  illic  purgatorio  igne  examinalur. 

c  Bonuui  est  sal.  Qnod  si  sal  insulsum  fueril,  ia 
quo  illud  condietis?  •  Sal  insulsum,  quiamal  prin- 
cipatum,  qui  increpare  non  audet  el  conflteri,  ne 
de  synagoga  ejiciatur  :  diligens  gloriam  hominum 
magis,  quam  Dei  (Joan.  xn,  40). 

c  Habete  in  vobis  sal,  et  pacem  babete  inler 
vos.  i  Salsitudineni  correclionis  amor  proximi 
leuiperet,  et  dilectionem  proxiuii  sal  justilia?  coa- 
diat.  Et  in  domo   ilerum  discipuli  rjus  interroga- 


iu  ignem  inexstinguibilem.  i  Duae  manus,  princi-  B  bajit  eum    de  eodem.  El  boc  proprie  :  in  iterala 


pains  sunt  et  stiperbia.  Abscinde  superbiam,  lenens 
bumilem  principatum. 

c  Ubi  vermis  eoruin  non  moritur,  el  ignis  non 
exstiiiguitur.»  Et  si  pes  luus  te  scandalizat,  ainpula 
illuin.  Bonum  est  ttbi  claudum  iutroire  in  vitam 
seternam,  quam  duos  pedes  habentem,  niilti  in  ge- 
heiioaui  iguis  inexstinguibilis  :  ubi  vermis  eoruin 
nou  morilur,  et  ignis  nou  exstinguiiur.  Quod  si 
oculus  luus  scandalizat  te,  ejice  eum.  Bonuui  ebl 
llbi  luscum  introire  in  regnum  Dei,  quatu  duoa 
oculos  habenteui  mitti  in  gebennam  ignis  :  ubi  ver- 
mis  eorum  non  moritur,  et  ignis  non  exstinguitur.  i 
Vermis,  est  conscientia  sera.  Ignis,  poena  incon- 
sumtiiata.  Unde  per  proplietam  dicitur  :  Ainbulaie  r 
in  lumine  ignis  vestri,  et  in  flammis  quas  succen- 
distis  vobis  (ha.  l,  11). 

c  Omnis  eniin  igne  salietur.  i  Mire  dictum  est : 
quod  enira  sale  conditur,  lermisputredinein  arcei. 
Quod  vero,  id  esi  *,  asperso  sale  carnein  qu&que 
coneumil :  boc  necundum  legem  iu  hosliis  fiehat, 
quae  in  altari  cremabantur.  Unde  in  omni  victiina 
el  saciificio,sal  offerri  praeceptum  est  (Levit.  ti,  15). 
Sal,  dulcedo  sapientise  :  et  ignis,  Spiritus  sancii 
graia.  Omnis  ignis  salietur,  quia  omnis  electus  >a- 
pientia  conditur,  ut  digna  victima  Dei  allaribus 
cflicialur.  Unde  bene  addit : 

c  Et  omnis  victima  sale  salietur.  i  lile  cnim 
vere  victiina  Domini  est,  qui  corpus  et  animaiu  a 
vitiis  emundando  Deo  per  amorem  Spiritus  sancli  r>  non  separet.  i     Pliarisaci   interrogabanl'  eum  :  li 


scienlia  verbi  non  faslidium,  sed  esuriem  el  sitim 

praestat :  ul  est  illud  Sapienliae  :  Qui  me  eomedunt, 

adhuceturient,  et  qui  mebibuut,  adhuctiiitnt  (EceU* 

ixiv,  29;.  Melliflua   sapientiae  eloquia  guslata  dU 

ligeuiius,  raultimofum  saporero   reddunt.   Quando 

pluit  Dominua  manna  ad  manducandum  anb  aole 

liquesceus  ut  cera,  reddens  mollita  dicta,  ut  esl 

illud  :  Fulgebunt  juttl  sieut  toi  in  regno  Patru  e*~ 

raui  (Matth.  xm,  43).  Ad  ignem  duratur :  ut,  PamU, 

cor  hominit  confirmane  (PtaL  citi,  15).  Ad  atpera, 

til  esl :  Si  qui$  vult  pott  me  venire,  abneget  tetpemm 

tibif  et  lollat  crucem  tuam  el  tequaiur  me  (Luc. 

ii,  23). 

CAPUT  X. 

c  Et  inde  exsuifcns  venit  in  fines  Judarae  ultra 
Jordanein  ;  et  conveniunt  iterum  lurbae  ad  enm  : 
ct  sicut  consueverat,  iterum  docebal  illos.  Et  ac— 
cedentes  Pbarisaei  interrogabant  eum  :  Si  licel  viro» 
uxorein  dimittere,  teniantes  eum.  At  ille  respon— 
dens  dixil  eis  :  Quid   vobis   praecepit  lloses  ?  QuS 
dixerunt :  Moses  permisit  iibellum  repudii  scribere» 
et  dimittere.  Quibus  respondens  Jesus,  ait :  Ad  du- 
ritiam  cordis  vestri  srripsil  vobis  praeceptum  islud. 
Ab  initio  autem  creaturae  masculum  ei  feminam 
fecit  eos  Deus.  Propter  lioc  relinquet,  homo  patreii 
suum  et  matrem,  et  adliasrebii  ad  uxorem  auam: 
et  erunt  duo  in  carne  una.  Itaque  jam  non  sont 
duo,  sed  una  caro.  Quod  ergo  Deus  conjunxit,  homo 


consecrai ;  nec  saie  aspergilur,  scd  igne  consumi- 
iur  :  quando  non  peccati  taiitom  contagio  pellitur, 
sed  et  praeseutis  vitae  deleclatio  tollitur,  el  futurae 
conversationi  lofa  mente  snspiraiur.  Uude,  Aoirra 
contertatio  in  cotlit  ett  (Philipp.  lii,  20).  Et,  Ob$e- 
cro  per  mitericordiam  Dei,  ut  exhibeatit  corpora  «s- 
slra  (Rom.  xu,l)9etc.  Allare  Dei,  est  cor  bonorum  : 
hosliae  et  sacritteia,  bona  opera  flde^him.  In  omui- 
hfls  sacriflciis  sal,  quia  nullum  opus  bonum  sine 
sapientia.  Ignis  sacrificia  in  allare  consuinii :  de 
quo  ipse  nos  baptizavii  Spirilu  sancto  et  igue  (Lue. 
inv  16).  Ignis  tribulaiiones  respicit :  boc  ad  supe- 
riora,  ubi  scandalixantia  membra  evelli  praecepta 
Mtwi ;  quh  et  boc  eal  igne  saliri,  leuiatiouibus 


licet  viro  dimittere  uxorem  suaiu,  tentaute^  cuu. 
Item  posl  aliquanta  : 

c  Et  in  domo  iterum  discipuli  ejus  de  eoden 
interrogaverunt  eum.  Et  ait  il]ja :  Quicunque  di« 
miserii  uxorem  suam  el  aliam  duxerit,  adulterium 
committit  super  eam.  Et  si  uxor  dimiserii  virum 
suum  et  alii  nupserit,  mmchaiur.  Ei  offierebanl  illi 
parvulos  ul  tangerel  eos.  Discipuli  aulem  commi- 
uabantur  ofTerentibus.  Quos  cum  viderel  Jeaua,  ia- 
digne  lulil,  el  ait  illis  :  Sinite  parvuios  venire  a4 
me,  el  ne  prohiboerilis  eos  :  talium  eat  eoia  re- 
gnuin  ccelorum.  Amen  dico  vobis,  qoisquia  non 
rcceperit9rec;num  Dei  velut  parvulus,  non  inUabil 
in  illud.  Et  compiexans  eoa,  et  imponeoa 


EXPOSITIO  IN  S.  MARCUM.  flB 

lios,  bcnedicebai  eos.  Ei  cum  egressus  es>et  A  eos,  ait  illis  :  Scilis  quia  hi  qni  videntur  princi- 


,  procurrens  quidam  genu  flexo  antc  eum, 
eum,  dicens  :  Magisier  bone,  quid  faciaui 
n  aeternam  percipiam  ?  Jesus  aulem  dixit 
d  me  dicis  bonum  ?  Nemo  bonus  uisi  unua 
^racepta  nostis  :  Ne  aduliereris,  ne  occidas, 
ris,  ne  falsum  testimoniuro  dixeris,  ne  frau- 
ceris,  houora  palrem  tuum  et  matrem.  At 
Huulens,  ail  illi  :  Magister,  haec  on.nia  ob- 
ajuvenlutc  mea.  Jesusauiem  inluilus  eum, 
euin,  et  dixit  ei  :  Unura  tihi  deest :  vade, 
que  habes  vende,  et  da  pauperibus,  et  ha- 
hesaurum  in  ccelo  ;  et  veui,  sequere  me. 
ilrulatus  iu  verbo,  abiit  moerens.  Erat  enim 
inultas    possebsiones.    Et   citcumspiciens 


pari  gentibus,  doiuinautur  ei*,  et  principes  eorum 
poteslatem  babent  ipsorum.  Non  ita  est  aulem  in 
vobis  :  sed  quicunque  voluerit  fieri  m:ijor,  eril  ve- 
ster  minister,  et  quicunque  volueril  iu  vobis  pri- 
mus  esse,  erit  omniura  servus.  Nam  et  Plius  homi- 
uis  no n  vonil  ut  miuistraretur  ei,  sed  ut  iuini- 
straret,  et  daret  animam  suam  redemptioneiu  pio 
niiiltU.  i  Id  est,  de  conjugii  statu,  sicut  sequeus 
capitulum  indical :  Et  dicit  illis  :  c  Quicunque  di- 
miserit  uxorem  suam,  i  ct  reliqua.  Sed  quod  dlcit 
Alarcus  :  c  Iterum  discipuli  ejus  interrogaverunt 
eum  ;  i  non  discipuli  interrogaveruut  prius,  sed 
Pliarissci.  Sed  secunda  lnterrogalio  ab  aliis,  id 
est  ab  apostolis,  iterum  dicta  est  de  eadem  re,  de 


lit  discipulis  suis  :  Quam  diflicile  qui  pecu-  &  qua  Pharisaei  eum  iuierrogaveruiit. 
bent,  in  regnum  Dei  inlroibunt  1  Discipuli 
obstupescebant  in  verbisejus.  At  Jcsus  rur- 
pondens,  ail  illis  ;  Fil.oh,  quam  diflicile  est 
Dtes  in  pecuuiis  in  reguuui  Dci  introire  ! 
s  est  camelum  per  forainen  acus  transire, 
liviiem  inlrare  in  reguum  Dci.  Qui  magis 
banlur,  diceutes  ad  semctipsos  ;  Et  quU  po- 
vus  fieri  ?  El  intuens  illos  Jesus,  ait  ;  Apud 
*  impossibile  est,  seJ  non  apud  Deum  ; 
enun  possibilia  suut  apud  Deum.  Et  coepit 
ua  dicere  :  Eccc  nos  dimisimus  ouinia,  et 
umus  le.  Hespondens  Jesus  ail  :  Amen  dico 
i  esi  qui  reiiqueril  domuin,  aut  fraires, 


ores,  aut  patrem,  aut  matrera,  aui  ttlios,  {•  mendicans  esurit. 


c  Et  veniuut  Jericho.  i  Jericho,  luna,  sive  ana- 
ihema  inierpretatur  :  quod  congruit  passioni  ap- 
propinquami.  Defectus  namque  caruis  Christi,  ueo- 
inenia  est  coelestis  Jcrusalem.  Unde  Jericho  deso 
rentes,  Jerosolymae,  id  e*ifvi»ioni  paeis  appropin- 
quanl. 

c  Et  proficiscentc  eo  de  Jericbo  el  discipulis  ejus, 
et  plurima  uiullitudine  ,  fiiius  Timaei  Bartimaeus 
caecus  sedebai  juxia  viain  mendicans.  i  Quinta  de- 
cima  virtute  illumiiiatur  caecus.  Caecitas  e  parte 
facta  Judaeis  illustrabitur  in  fine,quando  eis  mitiet 
Eliam  propbetam.  c  Juxta  viam  meudicans.  i  Qui 
Scripturain  couservat,   ncc  complet,  juxta   viam 


os  propter  me,  et  propter  Evangeiium,  qui 
eipiet  centies  laiiluin  niinc  in  temporc  hoo, 
,  et  fratres,  et  sorores,  cl  matres,  ct  lilios, 
s  cum  per.secutionibus,  el  in  saeculo  futuro 
eteroam.  Multi  autem  eruut  primi  novUsiini, 
isiiiii  primi.  Erani  autciu  in  via  asccnJeules 
riymam,  et  prsecedcbal  illos  Jcsus  ;  et  stupe- 
sl  sequeutes  timebant.  Et  assumcns  iteium 
im,  coepit  illis  dicere  quae  essent  ei  ventura  ; 
cce  asceodiiuus  llierosolymam,  et  Filius  ho- 
tradetur  principibus  sacerdotum,  et  scribis, 
oribus  :  et  damnabunt  eum  morte  ;  et  tra- 
m  gentibus,  et  illudent  ei,  et  con^puent  eum, 
diabuut  eum,  et  iiueriicieut  eum  :  et  tertia 
urget.  Et  acccduni  ad  eum  Jacobus  et  Joan-  D 
ii  Zebedaei,  dicemes  :  Magister,  volumus, 
nlcunque  petierimus,  facias  nobis.  Al  ilie 
•is  :  Quid  vuitis  ul  faciam  vobis  ?  Et  dixe- 
Da  nobis  ut  uuus  ad  dexteram  luam,  et  alius 
strain  tuam  sedeamus  in  gloria  tua.  Jesus 
ait  eis:  Nescitis  quid  petatis :  potestis  bibere 
I  quem  ego  bibo,  aut  baptisiuo,  quo  ego 
ir  baptizari  ?  At  illi  dixeruut  ei :  Possuinus. 
autein  ait  eis  :  Caiicem  quidem,  quem  ego 
libetis  ,  et  baptismo,  quo  ego  banli/.or,  bap- 
liui :  sedcre  autem  ad  dexteram  meam,  vel 
stram,  non  est  meum  dare  vobis,  sed  quibus 
m  est.  Et  audieutes  decem,  coeperunt  indi- 
le  Jacobo  el  Joanne.  Jcsus  autem  vocaus 


c  Qui  cum  audisset  quia  Jesus  Nazarenus  esset» 
coepit  clamare  et  dicere  :  Fiii  David  Jesu,  miserere 
mei.  i  Per  merita  palriarcbarum,  Judaicus  illuinl- 
natur  populus.  Cui  inlsericors  et  miserator  Dou.i- 
nus  adesl:  illuiiiiiians  caecos,  erigens  clisos,  diii- 
gens  pauperes,  custodieus  adveuas  {Ptal.  xlv, 
8.9). 

c  Et  commiuabanlur  illi  mulil  ut  iaceret.  At  i.Ie 
multo  magis  clamabat  *  Fili  David,  miserere  mei.  » 
Peccata  et  daemonia  compescunt  clamorem  paupe- 
ris,  quem  exainlivit  Dominus.  c  Al  ille  magis  clama- 
bat.i  IugravescintebelIo,maiiusad  lapidem  adjuto- 
rii,  hoc  est,  Jcsuui  Nazarenum,cuin  clainore  Ievau;lae 
sunt. 

c  Et  stans  Jesus  precepil  illum  vocari.  Et  vo- 
cant  caecoiu,  dicentes  ei :  Animaequior  esto  ;  surge, 
vocat  te.  i  Quam  convcnieus  est  ordo  salutis:  au- 
divinius  primo,  deinde  clamamus,  postea  vocaunir, 
poslremo  surgimus.  Audimus  per  prophetas,  cla- 
mauius  pcr  lidem,  vocainur  per  apostolos,  surgiiuus 
per  poeuiteutiam,  exuimur  per  uapiismum,  iutcr- 
logauiur  per  voluntatem.  Unde  sequitur  : 

c  Qui  projci  to  vesiimenio  suo,  exsiliens  venit 
ad  euin.  Et  respondens  Jesus,  dixil  illi.  i  Exsilire 
nudus  veteri  bomine  dicitur :  ut  hiuuulus  salicns 
super  colles,  essilieus  super  monles :  segiiitiam  de- 
ponens,  patriarchas,  prophetas,  et  aposloios  iu  al- 
tis  consiilerans,  ad  superua  se  extendit. 

c  Quid   tibi  vis  faciam  ?  i   Consideraux   l«s^ 


613 


S.  HlERONYMl  OPERUM  MANTlSSA. 


CU 


promptam  voluntatem,  completione  desidcrii  remti- 
nerat.  Unde  et  alias  dicil  :  Omne  quodcunque  petie- 
ritis  in  oraiione,  credtntes%  accipielis  (Matth*  xxxi, 
22). 

c  Cdecus  autem  dixil  ei  :  Rabboni,  ut  videam.  > 
Uiium  peiil  a  Domino,  lioc  requirit,  ut  vitleai  vo- 
luuiatem  Doniiui  ;  el  inde  videns  visitei  teniplum 
ejus.  Unde  sequitur  : 

c  Jesus  aulem  ait  illi  :  Vade,  fides  tua  te  salvum 
fecit.  Et  confesiim  vidit,  et  sequchaiur  cum  in 
via.  i  In  via  caecus  mendicabat,  qu»  dicil :  Ego 
sum  Via,  Veritas  et  Vita  (Joan.  xiv,  6).  H*c  est 
via  angusta,  quae  ducit  ad  ardua  Jcrosolymae,  et 
Bethaniae,  ad  montetn  Olivarum,  qui  est  mons  lu- 
ininis  et  coiuolationis. 

CAPUT  XI. 

f  Ct  cum  appropinquarent  Hierosolyma»  et  Belha- 
iiiae  ad  montem  Olivarum.  >  Quae  est  visio  pacis  : 
in  qua  manet  fixa  immohilisque  ielicitas  :  quae 
secundum  Apostolum,  maier  est  omnium  creden- 
Oum,  ct  heue  viventium  in  Christo. 

<  Mitiit  duos  ex  discipulis  suis,  et  ait  illis  :  lle 
in  castellum  quod  contra  vos  est  :  et  siatim  intro- 
euntes  illuc ,  invenietis  pullum  ligatum  ,  super 
quem  nemo  adhoc  liomiuum  sedit  :  solvite  illum, 
etadducite.  Et  si  quis  vobis  dixerit,  quid  facitis? 
dicile,  quia  Domino  necessariua  est,  et  continuo 
illuin  dimittet  huc.  Ct  abeuntes,  inveuerunt  pulluin 
ligalum  ante  januam    foris   in  bivio  el  solvunt 


4  ctsi  non  sunt  deorsum,  in  quo  sedit  Dominus : 
lamen  ciim  militibtis  a  Joanne  irslruonUnv 

c  Alii  auiem  frondes  c%debant  de  arboribus,  et 
steriiehant  in  via  :  et  qtii  preibant  et  qui  seqneban- 
ttir  clamahantdicenies:  Osanna,  benedictus  qui  ve- 
nit  in  iioiiiiuc  Domint  ;  benedictum  qnod  venit  re- 
gnum  patr  s  nostri  David,  Osanna  in  excelsis  !  >  Ma* 
gts  hoc  ad  orandum  ei  sacramenlum  perlinet,  quam 
ad  necessitatem.  Jusli  ut  palma  florebunl  (Psal .  xci, 
13) ;  aiigusti  in  radicibusjatt  iuflorihuset  fuciibus; 
qiiouiam  bonus  odor  Christi  sunl  (tl  Cor*  n,  15); 
ei  surnunt  viam  mar.daloruni  Dei  bona  fama.Qut 
praeibant,  prophetae  sunt,  el  qui  seqnebantur  apo- 
stoli  :  ut  abyssus  ahyssnm  iuvocat  (PsaL  ili,  8), 
id  est,  lex  legein  alteram.  Osanna,  id  est,  salvifica$ 

B  dicentcs,  in  excelais  elimis,  ut  justisedificentur  io 
ruinam  angelorum,  et  terreni  cl  subterranei  salven- 
tur  ab  eo  beuedicto  vincente  et  veniente  in  noiniue 
Domiui*  id  est  Patris  sui,  quoniam  fllius  de  patre 
suscepit  nomen,  et  pater  de  filio. 

c  Ct  iutroivit  Hierosolymam  in  templum,  et  cir- 
cumspectis  omnibus,  cum  jam  vespera  esset  hora, 
exiit  in  Bethaniam  cum  duodecim  ;  et  alia  die  cntfi 
exirent  a  Bcthania,  esuriti.  Cumqne  vidisset  a  longe 
ficum  habeutem  folia,  venit  si  quid  foirte  inveuirei 
in  ea.  Ct  cuin  venisset  ad  eam,  nihil  invenit  mi$f 
folia.  Non  enim  erat  tempus  flcorum.  Ct  respoi» 
dens,  dixii  ei :  Jam  non  amplius  in  aeternuin  cx  td 
fructum  quisqtiam  manducet.  Ct  audiebant  diaci- 
puli  ejus  :  et  veniunt  Hi«  rosolyniam.  £t  cuin  iatrols- 


eum.  i  Bini  vocantur,  et  bini  mittuntur  discipuli  "  setin  teniplum,  coepil  ejicere  vendentes  et 


Christi  ;  quouiam  cbaritas  non  cousistit  cum  uno, 
unde  dicitur  :  Vm  solit  el  reliqua  (Eccle.  iv,  10). 
Duo  educunt  Ucbrstos  de  jfigypto.  Duo  deportant 
notruin  de  terra  sancta  :  ut  semper  praeposili  con- 
jungant  opus  ct  scientiam  :  et  duo  mandata  de 
duabus  tabulis  proferant  ,  et  duobua  fonlibus 
abluantur,  et  abluant,  et  duobus  vectibus  arcam 
Domini  portent :  et  inter  duos  cherubim  Deum 
cognoscaut,  spiritu  et  mente  psallentes.  Pulluin 
ligatuin  ducunt  et  indomitum  :  quein  solvunt  et 
domanl,  qui  est  populus  genlilis ,  ligatus  aute  ja- 
nuam  fidei,  cum  vinculis  peccatorum  suorum  :  in 
bivio  stantem,  iu  libertate  arbitrii  dubitantem  inter 
vitam  et  mortem. 

c  Ct  quidam  de  illic  stantibus  dicebant  illis  : 
Quid  facilis  solventes  pullum  ?  Qui  dixerunt  eis 
sicut  praeceperal  eis  Jesus,  et  dimiseruut  eis.  Ct 
duxerunt  pullum  ad  Jesum.  >  Ac  si  dicerent,  Quis 
potest  dimittere  peccata  (Marc.  n,  7)  ? 

c  Cl  impontint  illi  vestimenta  sua,  i  id  est, 
stolam  primam  immortalitatis  per  baptismi  sacra- 
ineuta  afferunt. 

c  Et  sedit  supcr  eum,  >  id  est,  in  eo  regnare 
ccepit;  ut  non  regnet  peccalum  in  lasciva  carne, 
sed  justitia,  et  pax,  et  gaudium  in  Spiritu  sancto. 

c  Mulli  autem  vestimenta  sua  straverunt  invia.  > 
Qui  sunt  pedes,  nisi  qui  portant,  et  exlreml  quos 
ad  judicanduin  coustituit  aposlolos?  Qui   el  ipsi, 


ementes 

iti  templo,  et  mensas  numinulariorum,  et  cathedraa 
vendentium  columbas  evertit.  Cl  non  slnenat  ul 
quisquaui  transferret  vas  per  templum,  et  docebat, 
dicens  eis  :  Nonne  scriptum  est  :  Quia  domns  ora- 
tionU  vocabilur  omnibus  gentibus  ?  Vos  autetn 
fecistis  eam  speluncam  latronuui.  Quo  audito  * 
priucipes  sacerdoluro  et  scribae  quaerebant  qooroodo 
euin  perderent.  Timebant  enim  eum  :  quoniam 
universa  turba  admirabatur  super  doltrina  ejas.  t 
Jesus  intrat  iutempluiii  :  vespera  exiit  in  Betha** 
niani,  cum  duodecim,  uiane  ad  Judseam  venit, 
atque  nos  in  vespera  mundi  visital.  Csuriens 
Dominus  salutem  boininum.  vidit  a  longc  ficum, . 
0  foiiis,  non  fructibus  ornatam,  id  est,  Synagogaui 
veslitain  niandatis  homiuum  ,  et  superstitionibu» 
scopatam  :  cui  deuegat  fmctuin  in  «vum.  Inde 
templum  ingressu»,  ejecit  veudentes  el  ementes,  et 
mensas  et  catbedras  evertit  :  id  est,  qui  vendunt 
hotiorein  et  gradus  eiiiunt.  Scriptum'est  eniui  : 
Domus  niea  domus  orationis  vocabitur,  joxta  Isatam 
(Isa.  lvi,  7).  Yos  aultm  fecislis  eam  speluncaiu 
laironuih  :  juxta  Jeremiam.  (Cap.  vnyvers.  II.) 

c  Ct  cuiii  vespera  facta  esset ,  egrediebator  de 
civitale.  Ct  cum  mane  transirenl,  videmnt  ficnm 
aridain  factam  a  radicibus.  i  Ct  hoc  proprie.;Posl  se 
relinquens  tenebras,  ut  sol  in  Judseorum  eonJinns 
egrediehatur  decivitate  ad  aliam,qua*  est  benevola 
ct  obedicns.  Mane  revertentes  viderunt  ficum  aii- 


645  fcXPOSlTlO  1N  S.  MARCUM.  646* 

dara.  Occidit  sol,  oritur  sol  :  lux  abluta  a  scribis  ,  A  contuuieliis  affeccrunt.  £i  rursum  alium  misit,  et 


lurei  in  apostolis.  Ficusarida  aradicibus,  Synagoga 
est  a  Cain,  eta  caeterls,  a  quibus  omnis  saitguis  ab 
Abel  usque  ad  Zacbariam  requiritur  (Matth.  xviti, 
55). 

c  Et  recordalus  Petrus  dixit  ei :  Rabbi,  ecce  ficus 
cni  maledixisii,  aruit.  Ei  respondens  Jesus,  ait 
illit:  Habetefidem  Dei.  >  Peirus  agnoscit  aridain 
61  abscissam  radicein  :  cui  succcdit  oliva  pulcbra, 
fructifera,  vocata  a  Doniino.  (jnde  sequitur  : 

c  Amen  dico  vobis,  quia  quicunqiie  dixeril 
huic  monti.  i  Id  e?t  Christo,  qui  estmons  cresccns 
de  lapide  abscisso  sine  manibus. 

C|Tollere  et  mittere  in  mare,  et  non  hxsiiaverit 
In  corde  suo,  sed  crediderit ,  quia  quodcunque 


illum  occiderunt :  et  plures  alios,qiiosdam  caeden- 
tes,  alios  vero  occidentes.  Adbuc  ergo  unum  habens 
filiuin  cbarissimum,  et  illum  misit  ad  eos  novUsi- 
mum,  diceus  :  quia  reverebuntur  filium  uieum.  Co- 
loni  autcm  diierunt  ad  invicem  :  Hic  est  haeres, 
veitite,  occidamus  eum,  et  nostra  erit  haereditas.  £t 
apprehendentes  eum,  occiderunt,  et  ejeceruntcxira 
vineatn.  Quid  ergo  faciet  Dominus  vine*  ?  Veuiet  et 
perdet  colonos,  ei  dabit  vineain  aliis.  Nec  scriptu- 
ram  banc  legistis  :  Lapidem  quem  reprobaverunt 
sedificantes,  hic  factus  est  in  caput  anguli  :  a  Do- 
miuo  factutn  est  istud,  el  est  mirabile  in  oculis 
nostris.  Ct  quaerebanl  eum  tenere,  et  timueruni 
lurbam.  Cognoverunt  enim  quoniam  ad  eos  parabo- 


dixerit  fiat,   fiet  ei.  Propterea  dico  vobis  :  omnia  B  lam  hanc  dixerit.  Et  reliclo  illo  abierunt.  Et  ,mit- 


quasconque  orantes  petitis,  credite  quia  accipielis^et 
evenieni  vobis.  i  Hoc  factum  est,  qtiando  dixertitit 
apostoii  :  Digne  trantferimur  ad  fentet,  quia  vo$ 
indignot  judieattit  audiendi  verbum  Dei  (Act.  xm, 
46).  Sequitur  : 

c  Et  cuni  stabitis  ad  orandum,  dimitlite  si  qnid 
habetis  adversus  aliquein  :  ut  et  Pater  vester,  qtii 
ia  ccelis  esl,  dimittat  vobis  peccata  vestra.  Quod  si 
▼os  non  dimiseritis,  oec  Pater  vester,  qui  in  coelis 
ett,  dimittet  vobis  peccata  veslra.  i  Septeui  versus 
orationis  Doininicae  Narcus  suo  more  in  una  ora- 
tione  comprebeudii.  Is  namque  cui  dimiasa  smii 
omnia,  quid  amplius  rogabit,  nisi  quod  perseverel 
iii  eo  quod  obiinuit  ? 


luntad  eum  qttosdam  ex  pharisais  et  Herodiauis, 
ut  eum  caperent  in  verbo.  Qui  venienles  dirunt 
ei.  >  Homo,  Deus  dicilur  paler  humano  affcctu. 
Yinea  ,  domus  Israel  est.  Sepis,  est  custodia  ange- 
lorum.  Lacus  est  iex  :  turris,  templum  :  agricolae, 
sacerdotes.  Peregriuatio  Dei,  libertas  est  nostri 
arbitrii.  Servi  missi,  prophetae.  Fructus  vinea,  obe- 
dientia.  De  prophetis  alii  cxsi,  alii  vulnerati,  alii 
occisi  sunt.  Filius  charissimus  et  novissimus,  Uni- 
genitus  est.  Verebuntur  filium  meum.  Per  ironiam 
hoc  dicilur.  Et  ejecerunt  eum  extra  vineam,  id  est 
extra  ptebem,  dicentes  :  Quia  Samaritannt  e$,  et 
damenium  habe$  (Joan.  vm,  48).  Datur  vlnea  aliis, 
id  est,  ab  Orieme  et   Occideute,  et  Austro,  et  ab 


•  Et  veoiunt  rursus  Hierosolymsm.  Et  cum  ambu-      Aquilone  venientibus,  et  recumbentibus  cum  Abra- 


larentintemplo,  acceduntad  eum  suiuiui  sacenlotes, 
ei  serib»,  et  seniores,  et  dicitnt  ei :  lu  qua  potesute 
tae  facis  ?  et  quis  dedlt  tibi  hanc  potestateui,  ut 
iata  facias  ?  Jeaus  autem  respondens  ait  ilha : 
luierrogabo  vos  et  egofenum  verbum,  el  respondeie 
cciibi,  ei  dicam  vobis  in  qua  polestate  haec  faciam. 
fiapiisina  Joannis  de  coslo  erat,  an  ex  hominibus  ? 
Beapoooete  seihu  Ai  illi  eogilabant  secuin,  dicentea : 
Si  dixerimua  de  coelo,  dicel :  Quare  ergo  non  cre- 
didfotis  ei?  Si  dixeriinus,  ex  liominibus  :  timemus 
populum.  Oinnes  enim  habebant  Joannetn ,  quia 
vere  propheia  csset.  Et  respondenies  dicuut  Jesu  : 
Neseiiuus.  >    De  lucerna   invidi  obscurantur,   ut 


ham,  Isaac  et  Jacob  iu  regno  Dei  (Mattk.  vm,  II). 
Hic  tst  iapis  reprobus,  quem  gestal  angulus,  con- 
jungens  in  coana  pura  agnum  cum  pane  :  finiens 
Yeius,  Novuw  incnoans  Teslamentum.  Hic  pra?slai 
mira  iu  oculis  noslris  :  ut  lopaxion.  Tunc  interro- 
gant  eum  melliiis  verbis  :  circnmdabanl  eum  s  cut 
apes,  mel  portantes  in  ore ,  aculeum  in  tergo, 
dicentes  : 

c  Magister,  scimus  quia  verax  es,  et  non  curas 
qucmquain :  uec  enim  vides  in  faciero  homiiium  ; 
sed  in  veritate  viatn  Dei  doces  :  licet  dare  tribu- 
tumCassari,  an  non  dabimus  ?Qui  sciens  versutiam 
illorum,  ait  illis  :   Quid  me  tentatis  ?  Afferte  m.hi 


dicilur :  Paravi  lucernam  Chritto  meo,  inimicoe  eju$  q  denarium  ut  vidcam.  At   illi  oblulerunt  ei,  et  ait 

iliis  :  Cujus  est  imago  haec,  et  inscriptio  ?  D.cunt 
ei,  Caesaris.  Respondeus  aiuem  Jesus,  dixii  illis  : 
Reddite  igitur  quas  suut  Csesaris,  Caesari,  et  qiue 
sunt  Dei,  Deo.  El  mirabantur  super  eo.  Et  vene- 
runt  ad  eum  Sadducssi  qui  dicuot  rcsurrectioueui 
uon  esse  *  et  iiiterrogabaiit  eum,  dicentes  :  Ma- 
gister,  Moses  nobis  scripsit  ,  ut  si  cujtis  frater 
uiortuus  fuerit,  et  diiuiserit  usorem,  et  filius  iiuii 
reliquerit,  accipiat  frater  ejus  uxorem  ipsius,  et 
resuscitel  semen  fratri  suo.  Septem  ergo  fratres 
eraut,  et  priuius  accepit  uxorem,  et  uioituus  rsc 
uou  relido  seinine  ;  et  secundus  accepit  ea<u,  ei 
inortuus  esi,  et  nec  isie  reliquit  seineu,  et  tertius 
similiter.  Ei  acceperunt  eam  similiter  septem,  el 


indmam  confutione  (P$al.  cxxxi,  47-48). 

c  Et  respondeus  Jesus,  ait  illis  :  Neque  ego  dico 
vobis,  in-xjua  potesiate  haec  faciam.  >  Hic  cuin  per- 
verso  subvertitur  Deus. 

CAPUT  XII. 

c  Et  ccepit  illis  in  parabolis  loqui  :  Vineam  pasti- 
navit  uoino,  et  circumdedit  sepem,  et  fodit  lacuiu, 
et  atdificavii  Uirrim,  et  iocavit  eaiu  agricolis  :  et 
peregre  profecius  esi.  Kt  iuisit  ad  agricolas  in 
leinpore  servum :  ut  ab  agricolis  acciperet  de  fructu 
vinese.  Qui  apprebensuui  euiu  cecideruni,  et  dimi- 
seruut  vacuum.  £t  iterum  misil  ad  illos  aliuiu 
nenrnm  :  et  illum   in  capite    vulneraveruni ,   et 


647  S.  HlERONYMl  OPEttUM  MANTISSA.  M8 

iion  reliquerunt  semen.  Novissima  autem  omnium  A  septem  affectus  in   Psalmis  iirventmus  exprestos, 
in  resurrectione  ergo  cuiii      ut  est  illud  primum  :  Concepit  dotorem ,  el  peporit 


defuncla  est  et  mulier 
resurrexeriiit,  cujus  de  his  eric  uxor?  Septem 
enim  babuerunt  eam  uxorem.  Ei  respondens  Jesus, 
aii  illis  :  Nonne  ideo  erralis,  non  fcienies  Scriptu- 
ras  neque  v»rtulcin  Dei?  Cuin  euim  a  morluis  rc- 
surrexerint,  neque  nubent,  neque  niibeiiiur  :  sed 
sunt  sicut  augcli  in  coelis.  i  Mahe  siquidem  cogita- 
liones  in  ima  terra?  merguntur,  quia  de  ipsisexeunt, 
el  in  eadem  iterum  ccenosiute  volviintur.  Quod 
Jud«eis  cvidenter  accidit,  cum  blapbemi  iu  inno- 
ceutis  Cbristi  cruore  versati  suut.  Kespoudit  illis, 
iiiiagineui  Ciesaris  habenlibus,  nummuin  coacuim 
CiLsari,  vos  ipsos  libenter  Doo  reddile.  Siguatuin 
est  super  nos  lumen  vultus  Dei,  non  Caesaris.  Et 


iniquitatem  (Ptal.  vn  ,  15).  Secundus  !  Prxveni 
inmaturitate,  etclamavi(Psal.  cxvm,  447).  Tertins: 
Incerta  et  occulta  tapientix  tum  manifettatti  m>ki 
(Ptal.  l,  8).  Quarlus  :  Inimtci  mei  animam  meam 
circumdederunt  (P*al.  xvi,  9).  Quintus  :  Oblivioni 
datut  tum  tanquam  mortuut  a  cordt  (Ptol.  xxx, 
13).  Sextus  :  Quoniam  lumbi  mei  impteti  tunt  i//n- 
uonibut  (PtaL  xxvn,  8).  Seplimus  :  Delicto  juven- 
tutit  mea%  et  ignorantiat  meat  ne  meminerit,  Do 
mine  (Ptal.  xxiv,  7).  Quos  affectus  splritus  repli- 
formis  emiindat  et  iltuiniuat ,  ut  septem  lucerase 
ab  austro  ardentcs,  aquilonares  tcnebras  expellani 
in  tabernnculo  Domini.  Spiritus  sapientise  in  pigro 


veniuni  ad  euin  Sadducaji,  et  reliqua.  Dc  bac  quae-  D  negligcutiam  repellit.  Spiritus  inlellectus  dHigen- 

slionealias  disputabiiuus  :  bic  uobis  u«»n  est  cura 

erroris  alieni.  Sed  quod  erunt  bomines  sicul  angeli 

Dei,  id  esl,  nemo  ibi  moritur,    neino  ibi  uascitur  : 

nec  iiifaus,  uec  senex.  Mulier  slerilis  non  relin- 

quens   semeu  ex  septem  fratribns  novissime  mo- 

rieus,  quid  aliud  signiflcat,  quam  Judaicam  syua- 

gogain  relictam  quasi  mortuam  a  spiritu  sepiiforuii, 

qui  sepiein  patriarchas  implevit?  Qui  nou  relique- 

runt  semen  ei  Abrahse,  quod  esl  Jesus  Cbristua. 

Licet  eniuTpuer  natus  est  illis,  nobis  tainen  gen- 

tibus  datus  esl.  Quae    uiulier  moriua  erat  Christo  : 

ueccuiquain  patriarcha?  de  septciu  in  rcsurreclione 

conjungetur.  Septeno  uainque  uumero  universitas 


liam  rationabiliter  qua»rit.  Spiritus  consilii,  diri- 
nam    providenliam     prudentcr    invenit.    Spiritow 
virlutis    instigationcs    fortiter   reiundit.    SpirituSK- 
scientise,  oblivionem  lubricam  diu  csse  integre  nostw 
sinit.  Spiriins  pielatis  humanam  fragililateui  cle— 
menier  indtilget.  Spirims  timoris  Dei  improvidasassi 
ignorantiain    ardenter   decoqnit ,  ac  plene   replel— 
Sapienlia  domum  sedificat  :  intel  ectus  gubernaeulami 
invenit  :  consiliuiu  bona  discrela  facit :  virtus  ismm 
patientia  aniinam  possldet  :  scientia  divitise 
et  salutis  acquiruntur.  Pietate  prosperiua 
sentis  vitae  et  fulura  coosislit.  Timore  buniilii 
conservatur,  et  orane  peccatuin    exueliitur.  QnmLsa 


perfectorum  signatur  :  ut  versa  vice   per  lsaiam  r  iniiium  sapientiae  timor  Doroiui  est 


dicitur  :  Apprehendent  teptem  muUeree  virum  ununt 
(Ita.  iv,  t),  id  est  septem  Ecclesim,  quaa  Domiuus 
unus  aiuat,  arguit  et  castigat,  adorant  eum  uua 
ttde*  llas  suut  septeu»  sportse  fraginentis  panitm 
ptenae.  Panes,  verba  sunt  Spiriius  saucti.  Sporlse 
vero  Ecclesise*  Qtios  panes  Jesus  benedicens  fregit, 
et  dlscipuli  ejus  diviseruut  turbse :  dmn  die  septimo 
benedixit  omnia  opera  sua,  requiescens  in  ei*. 
Uude  luce  facla  primo  die ,  qui  est  sapieniiae, 
U  firmamento  in  secuudo,  qui  est  inteliectus  :  et 
arida  tertio,  qui  est  cousilii  :  et  luminaribus  accen- 
sis  quarto  ,  quse  siint  virtules  :  et  volatilibus 
piscibusque  factis  quimo  :  quae  sunt  scientiae,  et 
auinia  vivente  scxto,  id  esl  boiuine   ad  imaginein 


c  De  mortuis  auem,  quod  reeorgaat,  noo  legtef  «o 
in  libro  Moai  super  rubum,  qucmodo  dixertt  iL/ 
Dciis,  inquiens  :  Ego  aum  Deus  Abraham,  el  Def* 
lsaac,  et  Deus  Jacob.  Hoo  tst  Oeut  mormoriia»f 
aed  Yivorum.  Vos  ergo  mullum  crra.U.»  In  qao 
est  similitudo  vesira  :  in  quo  igois  ardebat,  tei 
non  ejus  spinas  coiisuniebat.  S«c  voe  iaiasiuBsst 
eloquium  meum  :  neespinas  vestras  sub  maieslien 
germinaias  assumpsit  :  inquiens,  Deus  AUnwam, 
et  Deua  isaac,  et  Deua  Jacob  :  ter  Deum  nomi- 
nando,  Triuitatem  inlimavil.  Non  est  Deua  mer» 
luoaui,  sed  vivorum.  Unum  Deum  itersns,  unasi 
substauiiam  aigniflcat.  Yivunt  autem,  qui  vindica- 
bani  portionem  quaui  elegerant  :  moriui  tero  sual, 


Dci  facto,  quod   eat  pietatis  :  septimo   die  spirilu  D  qui  quod  viudicaverunt,  perdiderunt. 


timoris  Domini,  qui  peruianet  sanctus  in  sa?culum 
saeculi,  et  replet  orbcui  terrarum,  saucta  rcplelur 
Ec«:lesia,  noii  liabens  maculam  neque  rugaiu.  Cur 
autein  Ecclesia  septiformis,  id  est  perfecta,  timore 
repletur  ?  Quia  justus  vix  salvabitur,  qni  rogat  : 
Et  uon  intret  iujudicium  cum  tervu  tuo,  Domine  : 
quia  non  juttificabitur  in  contpeclu  tuo  omnU  vivene 
(Ptal.  cxlii,%).  Uude  bis  septem  qualitaubus  sp:ri* 
tus  psaiierium  cautavit,  coiiiinenioraiis  iu  eo,  quod 
negligentia  nostra  pepererit :  quid  diligenlia  (juas- 
sieril,  quid  divina  providentia  conluleril,  quid 
iuiiuici  iustigatio  fraudaverit,  quid  oblivio  lubri- 
ca  subtraxerit,  quid  buuuua  fragilkas  iululerit , 
guld  fgooranlii  improvida   fcfcUerit.  Omues  hos 


c  Et  acce^sit  unus  de  Scribis,  qui  audierat  illos 
conquireutes ;  et  videns  quoniam  bene  illia  reapeu* 
derit,  interrogavit eum,  quod  essetprimum  omniem 
mandatum.  Jesus  atiteni  respondit  ei  :  quia  pri- 
mum  omniuin  inandatum  est  :  Audi,  larael, 
Domiuus  Deus  tuus,  Deus  uuus  eal.  Et  dilisjea 
Dominum  Deuin  luum  ex  tolo  corde  tuo,  et  ex  toia 
anima  tua,  et  ex  tota  mente  tua,  et  ex  tota  Tiriute 
tua.  Hoc  est  primuni  mandatuin.  Secundum  autem 
siiniie  ebt  iili  :  Diliges  proximuiu  tuum  sicutte 
ipsum.  Majus  horum  atiud  inaadatum  uon  eut.f 
Qu«  esl  bsec  qusestio  problematis,  quod  eat  eosu* 
muue  ooiuibua  periiia  iu  lege,  niai  quod  diverea  in 
Exodo,  ct  Levitico,  et  Deulerouomio  ordinautur 


ta? 


EXPOSITIO  IN  S.  MARCUM. 
Unde  non  unum,  sed  duo  intulil  man-  A  discipulis  suis  : 


iehis  eletiiin  duobus  uberibus  super  peclora 
i  devatis,  nostra  alilur  infanlia. 
ait  illi  scriba  :  Bene,  magister,  in  veritate 
,  quia  unus  eit  Deus,  et  non  eat  alius  pneter 
Kt  ul  di!igatur  ex  toto  corde,  et  ex  tolo  in- 
iv  et  ex  tota  anima,  et  ex  tota  fortitudine  : 
ere  proximum  lanquain  seipsum  majus  est 
la  bolocaiitoiiintibus  et  sacrificiis.  Jesus 
videus  quod  sapiemer  r«  spondisset,  dixit 
on  ea  longe  a  regno  Dei.  Et  nemo  jam  au- 
Him  interrogare.  Ei  re>pomlens  Jcsus,  dice- 
icena  iu  templo  :  Quomodo  dicunt  scibae, 
um  filium  esse  David  T  Ipse  eniin  David  di&it 
•itu  aancto  :  Dixit  Domiuus  Domino  meo, 
dextris  111«  is  ,douec  ponam  iuimicos  tuos  sca- 
i  pedum  tiiuriim  ?  Ipse  ergo  Daviddmteum 
ura,  et  unde  est  filius  ejus?  Et  mulla  turba 
ibenter  aiulivii.  Et  dicebat  eis  in  doctrina 
Cavete  a  scribis,  qui  volunt  in  stolis  ambu- 
&  aalutari  iu  foro,  et  in  primis  cathedria 
iai  synagogis,  et  primos  discubitusiu  ccenis; 
vorant  domos  viduarum  sub  obtentu  prolixae 
lis  :  hi  accipitnt  prolixius  judicium.i  Quare 
A  ionge,  qui  ven  I  calide  ?  Longior  namque 
lOrantia  a  regno  Dei,  quain  scientia.  Unde 
Sadducxis  ait  ;  Erralis,  inquil,  ne$ciente$ 
irai  neque  virtutem  Dei  (Matth.  xxu,  29).  Et 
it  eoa  Jesus  in  teniplo,  id  est,  palam  eis  de 
|aitar,  ut  inexcusabiles  sinl-:  et  ul  ignis 
lataridascrib:irum  et  pharisaeoruui  exeinpla, 
4unl  in  stolis  ambulare. 

aedeus  Jesus  coutra  gazophylacium,  i  id 
filiarum  custodiam, 

iplciebat  quoinodo  turba  jactaret  acs  in  gazo- 
ium  :  et  multi  divites  jaclabant  multa.  Cum 
at  autem  ona  vidua  pauper,  misit  duo  mi- 
quod  est  quadrans.  El  cunvocans  dlscipulos 
ait  lllis  :  Amen  dico  vobis,  quoniam  vidua 
anper  plus  umuibus  misit,  qiti  miserunt  in 
sylacium.  Omnes  eiiim  ex  eo,  quod  abauda» 
ie,miaeruiit;  bcec  vcro  de  peuuria  sua,  omnia 
abuil,  misit  totum  victuin  tuum.»  Divitesqui 
nisi  qui  pruferuut   de  tbesauro   cordis  sui 

el  vetera?  quae  suut  incerla  et  occulta 
ilia  utriusque  Testamenti.  Paupercula  vero 
eat,  nisi  et  ego,  et  similes  nici :  qui  iuitto 
poasum,  et  desidero  quod  non  possuin  vobis 
lare?  Nun  quanlum  (ut  audistis),  sed  ex 
0  eonniderat  Deus.  Unusquisquc  quadranteiu 
offerre.  Haec  est  torta  panisiu  Levitico,  quae 
Iuntaa  prompta.  Quae  cur  quadrans  dicitur  ? 
tx  tribus  consistit,  cogiiaiu,  verbo,  ac  facto. 
dicit,  totum  victuiu  suuin  misit  :  tota»  enim 
MB  corporis  in  victu  consistit.  Uode  dicitur  : 
lukor  Aominii  in  ore  $uo  etl  (Eccli.  vi,  7). 


CAPUT  XIII. 
egrederetur  de  tcmplo,  ait  illi  unus  ex 
Pathol.  XXX. 


650 

Magisler,  aspice  qnales  lapides,  et 
quales  structorae  1  Et  respondens  Jesua  ait  illi  : 
Vtles  has omnes  magnas* a?dificationos  :  uon  relin- 

.  quetur  lapis  super  lapidem,  qui  non  destruatur. 
Et  cum  sederet  in  niome  Olivaruin,  contri  tcin- 
pluui,  inlerrogabant  euin  separaiim  Petrus,  et 
Jacobus,  et  Joannes,  etAndreas  :  Dic  nobisquando 
ista  flenl,  et  quaudo  hacc  omnia  inc  pienl  consum- 
mari  ?  Et  respondens  Jesus,  coepit  kdicere  iilis  : 
Vidtlene  quis  vos  seducai.  Mulii  enim  venient  in 
nomine  meo  dicentes,  quia  ego  sum  :  et  iuulios 
seducent.  Cum  audieritis  autem  bella,  et  opiuiouos 
belloruin,  ne  timuerilis  ;  oporiet  enim  liacc  fleri, 
sed  nondum  finis.  Exsurgal  enim  gens  super  gen- 
lem,  et  regnum  supes  regiMim,  et  erunt  lerras  mo- 

B lus  per  loca,  et  fames.  Initium  dolorura  I»kc. 
Videte  aukm  vusmetipsos.  Tradent  euim  vos  iu 
conciliis,  et  synagogis  vapulabitis,  et  anie  prassides 
et  reges  stabiis  propter  me  in  teatimonium  iilis. 
Et  in  omnes  genles  primum  oportet  pra?dic;«ri 
Evangelium.  Et  cmn  duxerint  vos  tradentes,  nolite 
prapcogiiare  quid  loquamiui,  sed  quod  dalum 
vubis  fueril  in  illa  hora,  id  Ibquainini.  Non  eiiim 
estis  voa  luquenles,  sed  Spiritus  sanctus.  Tradet 
autem  frater  fratrem  in  mortem,  et  pater  fllium,  et 
cousurgeiil  filil  in  pareutea,  el  iiiorte  afficient  eos. 
Et  erilis  odio  omnibus  prupler  iiomeii  meum.  Qui 
autem  susliouerit  in  finem,  hic  saivus  eril.  Cum 
autein  videritis  abominaiiuuem  desolationis  stantem 
ubi  non  debet :   qui  legit,  intelligat.  Tunc  qui  in 

c  Judaea  suut,  fugiant  in  moiites,  etquisuper  tcctum, 
non  descendat  in  domum,  nec  iutroeat,  ut  tol.at 
quid  de  domo  sua.  Et  qui  in  agro  erit,  non  rever- 
taiur  retro  tollere  vestimentuiu  suum.  Vae  autera 
praegnantibus,  et  nuirieiiiibus  in  illis  debus. 
Orate  vero,  ut  bieine  non  fiat.  Eruiu  enim  dies  i.li 
tribulationia  tales,  qiiales  nou  fueriml  ab  iuiii» 
crealura  quam  condidil  Deus,  usque  nunc,  n  que 
fieul.  Et  nisi  brcviasset  D.iniiuus  dies,  non  fui*set 
salva  omni8  caro.  Sed  propter  elcctos  quos  eiegit, 
breviavit  dies.  El  lunc  si  quis  vobis  dixerii,  Ecce 
hicest  Cfcdstus,  ecce  illic,  ne  uedideritis.  Exsur- 
gent  eoiro  pseudo-christi  et  pseudo-prophetae,  et 
dabunt  signa  el  portenta,  ad  seducendoa  (si  fieri 

P  potest)  eliain  electos.  Vos  ergo  vidcie,  ecce  praedixi 
vobia  omuia.  Sed  in  illis  diebus  post  tribulationcm 
illam  sol  conienebrabiiur,  et  luna  non  dabit  splen- 
dorem  suuin,  et  stcll»  cceli  erunt  decidemes,  et 
virtutes,  quae  in  ccelis  sunt,  movebtiniur.  Ei  tunc 
videbunl  Filium  hominis  venienteni  in  nubibuscum 
virtule  inulta  et  gloria.  Et  tunc  mitiet  angelos 
suos,  et  congregabit  electos  suos  a  quatuor  veutis, 
a  summo  lerras  usque  ad  summuin  ccelt.  A  ficu 
autem  discite  parabolam :  Cum  jam  ramus  ejus 
tener  fuerit,  et  nata  fuerint  folia,  cognoscitis  quia 
in  proximo  sit  aestas.  Sic  et  vos,  cmu  vidcritis  h%c 
fleri,  scitote  quod  in  proximo  sit  in  ostiis.  Amen 
dico  vobis,  quoniam  nou  transibit  gcueratio  baec, 
donec  vmnia  ista  fianl.i  Euumerat  discipulis  cla- 


651  S.  HIERONYMI  OPERUM  MANTISSA. 

dein  novissimi   temporh,    id  est    destructionem  A  e$t,ei  qui  praedicat,  cui  dicitur 

templi,  ciiiii  plehe  et  littera  sua.  Oe  qua  lapis  super 

lapidem  non  reiinqttctur,  id  esl,  leslimouia  propbe- 

tarum  supcr  eos    in  quos  Judaei  rctorqtiebant  ea, 

ut  est  in  Apostolum,  in  Esriram,  in  Zorobabel,  in 

Macbabaeos.  Quae  enunierat,  omnia  speranria  sunt, 

potius    quam  trac  landa.  Pseudo-christi  et  pscudo- 

prophet»,  gns  super  gcntcm,  et   regnutn    super 

regiium  ;  lerrac  motus,   vapulatio  prsdicaiufum ; 

prauiiratio  Evaugilii  usquc  ad  fines  terre,  utaute 

juriiciuiu   clamet  E>clc*ia  :    A  /tnibut  terrai  ad  te 

elamavi,  Domine  (V$ul.  lx,  3).  D jmestici  in  riomc- 

s«icos  surgentes,  aboiuiiialio  in   tewplo,    fuga   in 

momes,  ut  non  descendal  ad  ima,  qui  ascendil  ad 

alta.  Orale  «t  hieme  non  (iat  fuga  veslra,  vei  &ab- 

balo,  id  esl,  ne  liuiautiir   fructus  veslri   operis,  B 


652 

Si  non  anuuutia- 
reris  iniquo  iniquitatem  $uam,  tangmnem  tuum  d* 
mann  tna  requiram  (Ezech.  ni,  18).  Vigilate  ergo« 
et  reliqua.  Sero,  an  meriia  nocte  :  quando  snnt 
occisa  jEgyptiorum  primogenita  ;  ne  iaveriiat  vos 
dormientcs  :  n&m  qui  dormit,  non  eorpora  vcra, 
sed  phafilasmata  inteudit,  et  vacuus  vigilat  de  his 
quae  virierat.  Si*  nimirum  sunt,  quos  mandi  amor 
rapit  in  vita  :  deserit  posl  vitam,  quod  soiuniabant 
pro  cerlo.  Sequitur  :  * 

c  Quod  auiem  vobit  dico,  onmibus  dico  :  Vigi- 
lale.  »  Hoc  sive  concludit  sennonem,  ut  coramano 
omnium  preceptum  novissimi  pcr  prtmos  au- 
diant. 

c\ruT  xiv. 

c  Erat  aulem  Pascha  et  azyma  post  bidunra.  » 


cum  ftne  temporis.  liieme  enim  finitur  fructus, 
sabbato  vero  teropus.  Tribulalio  ingcns,  el  dies 
breves  propter  eleclos,  ne  malitia  bujus  lemporis 
mutet  iutellectuin  oorum,  «icut  de  Noe  riiciiur. 
Post  h*c  sol  contenebrabkur  ad  gelida  corda  ut 
bleine  ,  el  luna  non  splendebit  serena  tempestate 
dissensionitm  ;  et  siellje  erunt  decirienlcs  lumine, 
quanrio  pene  d<  erit  semen  Abrahse,  cui  assimilaue 
sunt  stellae  ;  et  virtmes  qnse  sunt  in  coelismovebnn- 
tur  ad  iram  vinriiciae  ,  quanJo  miltentur  a  Filio 
hominis  veuicnte  in  uubibus  coeli  cum  virtute, 
qui  prius  sicut  pluvia  in  vellus  Gedeon  descendit 
cmn  bumiitate.  Ei  congregabit  elcctos  a  quatuor 
vcnlis,  ut  trtiicum  veutilatum  de  area  totius  terrae. 
Fici  parabola  haec  est  prophciia.  Foiia  nata,  verba 
sunt  prxsentia  :  aeslasvero  proxima,  dies  est  jurii- 
cii;  iu  quo  unaquseque  arbor  manHestabil  qua? 
inlus  haboit,  an  aridum  ad  combnrendum,  an  vi- 
ride  ad  planlanduro,  in  Erien  eum  ligno  viUe  : 
cujus  fblia  in  salutem  gentiuin,  id  est,  verba 
qtiibus  dicilur  :  Venite,  benedicti  Patrit  mei>  et 
reliqua  (Matth.  xxv,  34).  Sequitur  : 

c  Coelum  et  terra  trarasibunt,  verba  autem  mea 
noci  transibunt.  De  die  aulem  illa,  vel  hora  uemo 
scit,  neque  angeli  in  ccelo,  neque  Filius,  nisi  Pa  • 
ter.  Videte.  >  Quid  est,  quod  dicit,  neque  Filiut  ? 
de  quo  dicitur,  Pater  major  me  e$t  (Joan.  nv,  &8), 
id  est,  corpus  ejus  in  terra  posituin,  quod  est  Ec- 
clesia. 

c  Vigilate  et  orate  :  neseitis  enim  quandotrmptis 
sit.  Sicut  boiiio  qui  peregre  profectus  reliquil 
domum  suam,  et  riedil  servis  suispote*latem  cujus- 
que  opcris ,  et  janilori  praecepii  ut  vigilet.  Vigilate 
ergd,  nescitis  eniin  quando  dominus  domus  veniat : 
sero,  an  media  nocle,  an  galli  cantu,  an  mane  :  ne 
rum  venerit  repente,  inveniat  vos  dormientet.  » 
Vigilia  opus  est  mentis,  ante  inortcm  corporis. 
IIoin04>eregre  proficiscens,  corpus  est  Christi  in 
coelum  elevatun»,  reliaqueus  demum  suam,  quas 
est  Ecclesia.  Dans  servis  suia  potestatem  nniuscu- 
jnsqne  operis,  id  est,  octo  lalenia,  juxta  Matthxuin 
(Matth.  xxv,  13),  vel  decem  muas,  juxta  Lucam 
(Luc.  xi \,  13).    Ei  janitori  prxcipit,  ut  vigilel,  id 


Nunc  aspergamus  libruin  nostrmn  sa»gtiiiie9  ei 
liiuina  domorum,  et  funcm  coccineum  rircumde- 
mus  domui  oraiionis  nosire,  et  coccum  in  iiiaiut 
noslra,  ulSara,  ligcmus  :  ut  vaccam  rufam  iu  valle 
oecisam  enamre  possimus.  Pascba,  transiiu$  io* 
terpretatur  :  Pbase  vero  immolatio.  In  ioiruola- 
tione  agui  et  transiiu  popuii  per  mare,  vel  per 
^^yptiiin,  pncfigiiraiur  passio  Cbristi«  et  redem- 
ptio  populi  de  inferno,  quando  nos  posl  biduiim 
visitat,  id  esi,  plenissiiua  itina  aetate  Cbristt  per- 
fecta,  ut  nec  cuin  aliqua  parlc  tenebrosar  carne* 
agui  immaculati,  qui  tollit  pecc.Ua  iminrii  ;  iu  um 
donto,  qux  est  uua  elccia  matris  suje  Rclesia  c*- 

c  tbolica  :  calciati  cliarilaie,  et  armali  virlitte  comr^ 
datuus,  riicentes  :  Elenim  paecha  nostrum  immoU*- 
tu$  e$t  Chri$tus  (I  Cor.  v,  7). 

c  Et  quserebant  siimmi    sacerdotes  et   scribai, 
quomodo  eum  dolo  tonerent,  et  occiderei.l :  dice- 
bant  autem  :  Non  iu   die  festo,  ne  forte  tuiuultus 
fieret  in  populo.  Et  cum  esset  Bclbamwe  in  domo 
Simonis  leprosi,  et  recuiuberet,    veuit  mulier  ba- 
bens  alabastrum  unguenti  nardi   spicati  preiiosi» 
et   fracto  alabasiro,  cffudit  super  capat  ejus.  > 
A  principibus  rgressa   est   iuiquitas  in  Babylone      ^ 
{Dan.  xui,  5).  Occiso  ctenim  capite,  loltira  corpus   ^i 
enerve  eflicilur.  Uude  miseri  faciuni,  quod  rapiia  ^m 
moliuntur.  Vitaut  diem  festum,  quod  cenveuit  illis.  _^* 
Non  est  euiiu  festivitas  bis  qui  vitam  et  misericor 

D  diam  perdiderunt.  Venit  Jesus  Belhaniam.  Hiuno— ^ 
lus  cervorum  semper  ad  iectum  suum  redtt,  id  est,^.  J 
filius  obediens  patri  usque  ad  mortem,  obedientiai 
a  nobis  pelit.  Simon  leprosus,  inundum  infidelei 
primo,  ct  postea  fidelein  significat.  Mulier  cui 
alabastro,  ecclesiasticam  fidem,  quae  dicit  :  Nardt 
mea  dedit  odorem  $uum  (Cant.  i,  il).  Pistica  aar-i 
dus  dicitur,  iri  esi,  mystica  et  pretiosa.  Domna:«i 
impleta  oriore,  coelum  et  terra  est.  Fractum  ala  M 
bastrum,  carnale  est  desiderium  :  quod  frangitoi  M 
ad  caput,  ex  quo  omne  corpus  cotnpaginatum  est^- 
Reciiiubenle  ipso,  id  est  humilianle,  ut  eom  tauge^ 
ret  Qdcs  peccatricis :  qiue  de  pedibus  ascendit  $*»* 
caput,  et  ad  pedes  a  eapite  descendit  per 
id  est9  ad  Cbrisium  et  ad  membra  ejus. 


1 


6*5  S.  HIERONYMI  OPERUM  MANTISSA 

iradelur.  Mulli  bontim,  ul  Judas,  faclunl,  seil  om-  \  sanctorum  infernalium 

r.ino  illis  non  proficit.  Bonnm   crat  ci  si  non  esset 

natus :  inlimo  latens   utero  materno,  melius  est 

non  esse,  qttam  ad  tormenla  esse.  Accepit  Jesus 

panem,  et  beuedicens  fregit,   transfigurans  corpus 

luum  in  panetn,  quod  est  Ecclesia  prascns,  qnas 

accipitur  in  fide,  beneilicitur  in  numero,  frangitur 

in  passionibus,  dalur  in  exemplis,  sumilur   in  do- 

ctriuis  :  formans  sanguinem  suum  iu  calicem,  vino 

et  aqua   mistum,  ut  alio  purgemur  a  culpis,   alio 

redimainnr  a  pcenis.  Sanguine    namque  agui   ser- 

vaulur  doinus  a  percussione  augeli :  ct  aqua  maris 

Hubri  exstinguuntur  inimici,  qwe  sunt  mysteri» 

Ecclesiae  Christi. 

c  Et  accepto  calice  gratias  agens,  dedil  eis.  » 
Gratia,  non  meritis,  salvati  sumus  a  Deo. 

c  Et  biberunl  ex  iilo  omues.  Et  ail  illis  :  Hic  cst 
sanguis  ineus  Novi  Testamenti,  qui  pro  rnuliis 
efTumlelur.  Amen  dico  vobis,  quod  jam.  »  Ebrielas 
felix,  satietas  salutaris  :  qtia»  quaulo  copiosius  su- 
milur,  tanto  majorem  sobrietalem  mentibus  donare 
dignatur.  El  Judas  bibit,  sed  non  saturaiur,  urc 
sitim  exstiuguii  igtris  alerni,  quia  imligne  sumil 
mysteria  Cliristi.  llic  inacula  in  luua  osteuditur  , 
quae  nuuquam  deletur.  Lutia  Ecclesia?  merilo  com- 
paralur,  quae  non  babct  spleudorem  :  sed  a  solc 
certis  modis  suscipit  lumcn,  id  cst  a  Cdristo,  qui 
pennanet  in  aitcrnum.  Suut  enim  in  Ecclesia  quos 
sacrificium  millum  emundat,  sed  eos  cogiiatio  insi- 
pirns  perducit  ad  culpas  :  qui  se  coenosae  crudeli- 
tatis  [Fort.  credulitatis]  fctoribus  misciterunt. 
Sanguis  enim  Novi  Tcstainenti,  qui  pro  multis 
efTundelur,  non  omnes  emendat. 

c  Non  bibain  de  genimine  vitis,  usqtte  in  illum 
diem  cum  illud  bibain  novum  in  reguo  Dei.  »  Hic 
mutat  tautum  sacrificium,  sed  non  mulat  lempus: 
nt  nos  uuiiqaam  ccenam  Domiui  ante  quartam 
deciinam  lanam  faciamus.  Qui  facit  in  quarta  de- 
cima  resurrectiouem,  in  undecima  luna  cceuam 
Domiui  facit :  quod  nunquam  inventum  est,  nec  in 
Yeteri  Testamento,  nec  in  Novo. 

c  Et  bymno  dicto.  »  Id  est,  laude  Domini :  til  est 
In  Psalmo  :  Et  iaudabunl  Dominum,  qui  requirunt 
eumfet  manducaverunt  eum,  et  adoraverunt  omnes 
pingues  terrce  (Psul.  xxi,  27,  50.) 

cExierunl  iu  mouieui  Olivarum.  Et  ait  eis  Jesus  : 
Omnes  scandalizabimini  in  me  in  nocle  ista ;  quia 
scriptum  esi :  Percutiam  pastorem,  ci  dispergeniur 
oves.  Sed  postquam  resurrexero,  praecedain  vos  In 
Galiheam.  »  Iu  monte  Oliveti  Jesus  tenetur,  et  inde 
ad  ccclos  ascendit:  ut  nos  sciamus  quia  inde 
ascendhmis-  ad  coelos,  unde  vigilamus,  el  oramus, 
et  ligamur,  nec  repuguamus  in  terra.  c  Omnes  vus 
scandalum  patiemini.  »  Omnes  cadunt,  scd  nou 
omnes  jaceul.  Piunqnid  qui  dormit  non  adjiciet  ui 
resurgat  (P»ul.  xl,  9)  ?  Carnale  est  cadere  :  sed 
diabolicum  jacere.  Scriptum  est :  Pcrcute  paslorem. 
Propbeta  Zjcharias  poslulat  passionem  Domini. 
P*ier  mpondet:    Pcrcutiam  pastoreni,  precibus 


656 

• 

Filitis  a  Patre  miltilor  e". 
percwilur,  id  est,  incamatur  et  p  ititur.  Disp^r- 
gttnlur  oves,  pastore  capto :  resitrreciio  promitti- 
tur,  ut  spes  non  exstinguaiur. 

c  Petrus  autein  ait  illi :  Elsi  omnes  ecandalizati 
fuerint,  sed  non  ego.  Et  ait  illi  Jesus  :  Amen  dico 
tibi,  quia  tu  bodie  in  bac  nocte.  »  Et  avis  sine  peo- 
nis  altutn  volare  nilitur:  sed  corpus  aggravat  ani- 
main  :  ut  limore  humanae  mortis,  tiinor  Doinini 
sitperclur   vel  vincatur. 

c  Priusquam  his  gallus  vocem  dederit,  ler  me  es 
ncgaturus.  At  ille  amplius  loquebatur  :  Et  si  opor- 
ttierit  me  commori  tibi,  non  te  negabo.  Similiter 
autem  et  omncs  dicebanl.  Et  veniunt  in  praedium 
cui  notncii  Geihsemani  :  el  ail  discipulis  suis.  » 
B  Galius  cantat,  Petrus  negat  ter.  Gallus  lucis  numins 
quis  esl,  nisi  Spiritus  sanctus?  cujus  voce  in  pro- 
phelis  ct  apostolis  nos  de  terna  abnegatione,  qua 
Deum  negavimus  nosse,  voce  ancillarum  exterriii, 
excitamur  ad  autarissimos  post  lapsuin  fiettis  :  qi*i 
inale  cogitavimus  de  Deo,  «t  male  Iocuti  snmus  ad 
proximos  :  et  male  fecimus  ad  nosmeiipsos.  Et 
venit  in  praedium  Gctbseniaui,  id  e»t  tallis  pmgne- 
dinum  :  ubi  tauri  pingues  obsederunt  eum,  et  vi- 
tuli  multi  circumdederunt  eum. 

c  Sedete  liic  doncc  orem.  Et  assumit  Petrum,  et 
Jacobum,  et  Joannem  secum.  »  Separalur  in  ora- 
tione,  qui  separatur  in  passione  :  quia  ille  oral, 
ilii  dormiunt  pinguctudine  cordis  opprcssi. 

c  Et  coepil  pavere  et  ladere.  Et  ait  illis  :  Trisiis 
est  auima  mea  usque  ad  mortem  :  Sustinete  bic  et 
vigilate.  El  cum  proeessissel  paululum,  procidit 
super  lerram ;  et  orabat,  ut  si  fieri  posset,  trans- 
iret  ab  eo  hora,  et  diiit  :  Abba,  Pater.  »  Pavere  et 
tristificari  docemur  ante  judicium  mortis,  qui  non 
possumus  per  nos  dicere  nisi  per  illum  :  Venit 
priuceps  mundi  kujus,  et  in  me  non  habet  quidquam 
(Joan.  xiv,  9).  Etdixit:  Abba,  Pater  (Ruin.  vui,  15;^ 
Hebraiceei  Graece  loquitur,  quia  non  est  distiuc:i<^« 
Judxi  et  Grseci  (Rom.  x,  12). 

c  Omnia  tibi  possibiiia  suut,  transfer  calicer-r^ 
bunc  a  me  :  sed  non  quod  e^o  volo,  sed  quod  ttr  jb 
Et  veuit,  et  invenit  eos  dormieutes,  et  att  lViro  «■ 
Simon,  dormis,  non  potuisti  una  hora  vigilare?  ^i 
D  Usquo  in  finem  nou  cessat  nos  docere  patribw^ 
obcdire,  et  voluutatem  eorum  voluutati  nostr^srj 
praeponere.  luvenil  eos  donuientes.  Sicut  doimiu  jsm 
juente,  sic  et  corpore. 

c  Vigilale  et  orate,  ut  non  intretis  in  teniatiiaKJ 
nem.  Spiritus  quidem  promptus  cst,  caro  autem  aW  i 
Orma.  Et  iterum  abiens,  oravit  eumdem  fernmnos»  ^ 
dicens.  Et  reversus  denuo  iuvenit  eos  dorraient»-^1 
Erant  enim  oculi  eorum  gravali,  et  Sgnorabant  qi^^  ^1 
responderent  ei.  Et  veuit  tertio,  e*  ait  lllis  :  Dcc^atti 
mite  jam,  et  requiescile.  Sufficit.  Venil  h*ra,  om**~** 
Filius  bominis  tradetur  iu  manus  peccatorum.  Sm*^B* 
gite,  eamus.  Ecce  qui  me  tradet  prope  est.  — ' 
adbuc  eo  loqueule,  venil  Judas  IscarioiW,  unus  ^ 

duodecim,  et  cum  eo  lurba  mulla,  cum  gladi 


ei 


659  S.  HIERONIWI  OPERUM  MANTISSA.  660 

«oo,  reatum  nostrum  solvcret :  el  velamine  faciei  A  que  petissent.  Eral  aulem,  qufdicebalur  Barabbu , 


suae,  velamen  cordium  nosirorum  auferret,  el  spu« 
taminibus  susceptis,  faciem  aniuiae  nostrae  lavaret : 
et  colaphis,  quibus  in  caput  percussus  est,  capul 
humani  gcneris  (quod  esi  Adam)  sanarel.  Et  alapis 
quibus  expalmalus  est,  maxima  laus  ejus,  nostris 
inanibus  ct  labiis  plauderet  :  unde,  Omne$  gente$9 
piaudiie  manibu$  (P$al.  ilti,  2).  Et  cruce  sua, 
cruciatum  uostrum  solverel ,  et  morle  sua  mortem 
nostram  necaret :  cum  forma  serpemis  serpentem 
necal,  quia  serpente  de  virga  facto  alii  absorbentur 
lerpentes.  Unde  per  proplietain  ipse  dicit  :  Ero 
mor$  tuat  o  morj,  et  mor$u$  tuu$9  o  inferne  (0$ee 
xiii»  14).  Opprobria  ejus  iioslrum  abstulere  oppro- 
brium.  Vincula  ejus  nos  liberos  fecerunl.  Corona 
spiuea  capitis  ejus,  diadema  regui  adepti  sunius. 
Vulneribus  ejus  sumus  sanati.  Sepultura  ejus  re- 
surgimus.  Dcscensione  ejus  ad  iuferos,  nos  asceu- 
dimus  ad  ccelos.  Xlic  inveuitur  mel  in  ore  leonis 
lnortui  (Judic.  >iv,  8).  Haec  omnia  praevidens  pro- 
pheta  ail :  Quid  retribuam  Dominopro  omnibu$  quos 
retribuit  mihi  (P$al.  cxv,  42)  ? 

c  Et  cum  esset  Petrus  in  atrio  deorsum,  venit 
una  ex  ancillis  suimni  sacerdolis,  etcuui  vidisset 
Pclrum  calef  «cieulem  se,  aspiciens  illum,  ait :  Et 
Iii  cum  Jesu  Nazareno  eras?  At  ille  negavit,  di- 
cens :  Neque  scio,  neque  novi  quid  dicas.  Et  exiit 
foras  anle  atriuui,  el  gallus  cantavit.  Rursum  autem 
cum  vidisset  illum   ancilla,  coapit  dicere  circum- 


qui  cum  seditiosis  eral  vinclus  :  qui  in  sedilione 
fecerat    homicidium.   Et-  cnm    ascendisset  tarba, 
coepit  rogare  sicot  semper  faciebal  ilTu.  PilaUii  au- 
letn  respondit  eis,  et  dixit.  >  liic  adesl  Saniaon, 
id  est,  $ol  eorum  :  quibus  oceubuit  $oi  in  meridk 
(Amo$   viii,  9):DaliIa,  situla  interpretatur  :  quae 
est  synagoga,  qua?  silula».  more  limpidum  liquorein 
non  tenet ;  et  quisquilia  itnntunda  collegit.  Samson 
nosler  maxilla  verbi   sui  innutneras  catervas  4u- 
daeorum  et  damonum  bic  slernil :  et  foutein  peren- 
nis  vitae  sitientibus  nobis,    id   est   corpori  tuo, 
aperiet.  PouliOces  coucitaverunt  turbas,  ut  pcte— 
rent  Barabbam,etcrucifigerent  Jesum.  HicduohircU 
aiUunt:  unus  AiTO*ou.7taIo;,  id  est  admi$$arius9  cuma 
B  peccato  populi  in  deserto  iuferni  absolulus  diniitii— 
lur  ;  alter  pro  peccatis  absolutorum,  ul  agnus  oc— 
ciditur.  Pars  Domini   semper  roactatur;  para  dia- 
boli,  qui  est  magister  eorura,  efTrenata  in  tarianin 
praecipitntur.  Subditur: 

c  Vultis  dimittam  vobis  regem  Judaeorum 
Sciebat  enim  quod  per  invidiam  tradidisseut  euo 
snmmi  sacerdotes.  PontMces  autem  conciiaveruo 
lurbam,  ut  magis  Barabbain  dimitterel  eis.  Pilato 
autein  itcrum  respondens,  ait  iliis  :  Quid  erg 
vultis  faciam  regi  Judaeoruin?  Al  illi  itcroin  cla 
maverunt :  Crucifige  eum.  Pilatus  vero  diceb- 
illis  :  Quid  euim  mali  fecit?  At  illi  niagis  clam 
bant :  Cruciflge  eum.  Pilatus  autem,  volens  popua 


atantibus :  Qiia  hic  ex  illis  est.  At  illc  iterum  ne-  r  salisfacere,  dimisil  illis  Barabbam,  et  tradidit  ^jtjs 

-.  ...  ....  V*     •  n  ...  •«  Wf_ 


gavit.  Et  post  pusillum  rursus  qui  astabant,  dice- 
banl  Peiro  :  Vcre  ex  iilis  es;  nam  et  Galilaeus  es. 
llle  autcin  ccepit  atialbemalizare,  et  jurare,  quia 
nescio  homiuem  islum  quem  dicitis;  el  staliiu 
gallus  iierum  caulavit.  Et  recordatus  esl  Pclrus 
verbi  quod  dixeral  ei  Jesus  :  Piiusquam  gallus 
cautet  bis,  ler  me  ncgabis  :  et  ccepit  flere.  i  Pelrus 
sineSpiritu,  voci  ancillae  ccssit:  cum  Spiriiu,  nec 
principihus,  nec  rrgibus  ccllt.  Prima  aucilla,  thu- 
balio  est ;  secunda,  consensio ;  lertius  vir,  actus  est. 
Haec  esl  triua  negatio,  quam  abinit  per  fleius  verbi 
Cbristi  recordalio.  Tunc  uobisgallus  canlal,  quando 
praedicator  quisque  per  pccnilcniiain  corda  uostra 
ad  conipunciioiiem  excitat.   Tunc  incipimus  flere, 


Jesum,  ftigellis  cvsum,  ut  crucifigeretur.  Milit4 
autem  duxerunt  eum  intro  in  atriuin  praeiorii,  et 
convocant  totam  cohortem,  et  induuat  eum  pnr- 
pura,  ei  imponunt  ei,  plectentes,  spineam  coro- 
nam  :  et  corperunt  salutare  eum,  Ave,  rex  Judaco* 
rum  I  et  peicutiebaut  caput  ejus  arundine,  et 
conspuebant  eum,  et  ponentes  genua,  adorabant 
eum.  Et  postquam  illuserunt  ei,  exucrunt  illum 
purpura  :  et  induerunt  eum  vestimenlis  auis.Et 
edui  unt  illum,  ul  crucifigerent  eum.  >  Multas  occa- 
siones  dedlt  Pilatus  liberandi  Salvatorem.  Priino 
conferens  latronem,  deinde  iuferens,  Quld  ergo 
vullis  faciam  regi  Judaeorum?  Cumque  respondis- 
sent,Crucifigatur,  non  statim  acquievit :  seJ,  se- 


quando  ignimur  inlus  per  scintillam  scienliae  :  et  D  cunduni  siiggcsiioncm  uxoris,  qnae  mandaverat  el, 
foras  exiinus  exlra  auod  fuimus.  «I  Maithaeus  dixil  :  Nihit  tibi  et  ju$to  ilti  (Matth. 

xxvu,  19),responditv  Quid  enim  inali  fecit?  quod 
dicendo,  Je^um  absolvit.  Milites  indount  eum  pur* 
pura,  etc.  Veslimemis  suis  uudatur,  id  est  Judaeis. 
Purpura  iuduitur,  id  esl  gentili  Ecclesia,  qnae  de 
tfcopulis  maris  est  collecta.  Ilem  ea  scandalitante 
exutus  iu  fine ,  Judaica  rursum  induitur  plebe. 
Cum  enim  intfaverit  ptenitudo  gentium,  tunc  omnit 
l$rael  $alvu$  crit  (Rom.  xi,  25).  Et  adducunt  illunt 
ut  crucifigereut  eum.  Hic  educitur  Abel  in  agrum  a 
fratre,  ut  perimatur  :  hic  adest  Isaac  curo  lignis, 
et  Abrahain  cum  ariete  in  Sabech  baerente.  Hic 
adcst  Joseph  cum  fasce  gremio  somniato,  el  lunica 
talari  sanguine  iita.  Hic  adest  Moyses  cum  tirga, 


CAPUT  XV. 

4  Et  cotilestim,  mane  consilium  facientes  summi 
sacerdotes  cum  senioribus,  et  scribis,  et  universo 
concilio,  vineienles  Jesum,  dtixerunt,  et  tradide- 
ruiit  Pilato.  Et  interrogavit  cum  Pilatus  :  Tu  es 
rex  Judaeorum?  Al  illo  respondens,  ait  illi :  Tu 
dicis.  Et  accusabant  eum  summi  sacerdotes  in  ninl- 
lis.  Pilatus  auleju  rursum  inlerrogavil  eum,  di- 
cens  :  Non  respondes  quidquam?  Vide  in  quautis 
le  accusant.  Jcsus  autem  ampiius  niliii  respondit, 
Ita  ot  inirarelitr  Pilatus.  Per  diem  autem  fesium 
solcbat  dimittere  illis  unum  ex  vinciis,  quemcun- 


e:3  S.  HIERONYMI  OPERUH  MANTISSA.  664 

teuebroso  tectus,  et  Iiomine  irrisus.Hicstillavil  san-  A  *d  dcponcndura  corpus  in  monnnientum  :  nobiiie 


guis  de  ligno. 

c  Et  bora  nona,  eiclamavit  Jesus  voce  magna, 
ilicens  :  Elif  Eli,  lainroa  sabacthaui,  quod  est  in- 
lerpretatum  :  Deus  nieus,g  Deus  meus,  ulquid  me 
dereliquisli  ?  Et  quidatn  de  circumstantibus  au- 
d  enles  dicebant  :  Ecce  Eliam  vocat.  Gurrens  au- 
t  'iii  unus,  el  implens  spongiam  acelo,  circumpo- 
neusque  ealamo,  potum  dabat  ei,  dicens  :  Sinile, 
videauius  si  veniat  Elias  ad  deponeiidum  eum.  » 
lnde  scribitur  psalmus  iste  pro  assumptione  matu- 
tina,  qua  Christus  ad  crucem  ducilur.  Yerba  pro- 
pria  sunt  Filii  hominis  :  uude  sequitur  juxtaLucam  : 
Inmanustuat  commendo  tpiritum  meum(Luc.  xxm, 
4G).Nona  hora  invenitur  eversa  domo  decima  drach- 


decurio,  exspeclans  et  ipse  regntim  Dei  :  imrat  ad 
Pilutum,  petit  corpus  Jesu.  Joseph  mercatur  sin- 
donein,  involutum  corpus  in  siudone  ponit  in  iikv 
iiunienlo  quod  erat  excisum  de  p«»lra.  Adttdvtl 
lapidem  ad  ostium  monnmenti.  Mariae  a^piciunl 
ubi  poiieretur.  Ilaec  otnnia  congruunt  ad  populom 
Judaicum,  iu  fiue  eredentem  :  qui  nobilitatur  flde» 
ut  Abrahae  sit  fllius.  Deponit  despefationein,  ex- 
speciat  regnum  Dei  :  inlrat  ad  Christianos,  ut  ba- 
ptizelur.  Quod  significat  nomen  Pilati,  ld  cftl  inel- 
leutorh,  id  est  qui  domat  ferreas  gentes,  ut  regal 
eas  in  virga  ferrea,  et  petit  sacrifieium  :  quod  do- 
natur  |KBniteiitibus  in  fiue  viaticum,  et  conle 
mundo,  et  peccatis  mortiio  :  involvit  in  inunimine 


iua  quae  perierat.  Currens  autem  unus  ex  eis,  iu-  **  fldei,  slabilitum  operculo  spei,  per  opera  chariiatie 


vcnit  simililudinem  eorum  spotgiain  cavam,  iuflr- 
uiam,  aridam,  iguibus  aptam  :  implet  aceto,  hoc 
est  mnlitia  et  dolo :  de  q»io  dicilur  ;  Planlavi  le 
tincam  Sorech,  et  quomodo  converta  et  in  amaritu- 
dinem  vitit  alience?  El  extpectavi  ut  faceret  uvat, 
et  [eat  tpinat  (Jerem.  ?i,  21 ;  Ita.  v,  2). 

cJesus  autem,  euiissa  vocemagna,  exspiravii.  Et 
velum  templi  scissum  est  iu  duo,  a  summo  usque 
deorsui».  Videus  autem  centurio;  qui  ex  adverso 
stabat.  quia  sic  clamans  exspirasset,  ait  :  Yere  hic 
boino  Filius  Dei  eral.  i  liifirmata  eniin  carne,  vox 
iuvaluit  divina,  quae  dicit  :  Aperite  mihi  portatju- 
ttitiat,  et  ingrettut  in  eat9  confitebor  Domino  (Ptal. 


concludit.  Finis  enim  prascepti  ett  charitat  (I  Tim. 
i,  5).  Aspfciciitibus  a  longe  electis,  qui  suut  steUas 
maris  :  quando,  si  fieri  potest,  scandalizabuulur 
electi. 

CAPUT  XVI. 

c  El  cum  trausissel  sabbatum,  Maria  M.tgdalene. 
et  Maria  Jacobi,  et  Salome,  emerunl  aromata,  ut 
venienies  ungerent  eunr.  >  Nunc  aromatibus  redo- 
lentibus  cum  sponsa,  et  adolescentibus,  quae  cur- 
runt  post  eam,  conspergimus  libnim  et  cubiculum 
meiitis  nostrae.  Nunc  iuiroducii  nos  rex  in  cellarla 
sua.  Nunc  surgit  amica  Maria»  hieuis  abiil,  pluvia 
recessit :  flores  visi   sunt   in   lerra  :  vox  torturis 


civii,  19):  cuiu   ima  vore,  vel  siue  voce  morimur,  q  audita  est  in  terra    nostra.    Vineae  floreiites  deile- 


qui  de  terra  sumus.  Ille  vero  cum  exaltata  voce 
txspiravit,  qui  de  coelo  desccmlit.  Velum  teropli 
{cindilur,  id  est,  coeluui  aperitur.  Centurio  ail; 
Vere  Dei  Filius  erat.  Novissimi  primi  uutic  cfliciun- 
tur.  Gentilis  confitetur  populus  :  Judaea  cacata 
negat,  ut  fiat  eis  error  pejor  priore. 

c  Erant  atitem  et  muiieres,  de  longe  aspicientes, 
inter  quas  eral  Maria  Magdalene,  el  Maria  Jacobi 
minoris,  et  Joseph  roatcr,  et  Salome.  Et  cum  essel 
iu  Galilaea,  seqiiebantur  eum,  el  ininislrabant  ei : 
ct  aliae  itiultae  quae  simul  cum  eo  ascenderant  Jero- 
*olym:im.  Et  cum  Jam  sero  esset  factuin,  qtiia  erat 
Parasctve,  quud  est  ante  sabbalum,  veuii  Joseph 
ab  Arimalhia,  nobilis  decurio,  qui  et  ipse  erat  ex- 
fpectans  r*gnom  Dei  :  et  audacter  introivit  ad  Pi- 
laiuiii,  et  peliit  corpus  Jesu.  Pilalus  autera  roiraba- 
lur,  si  jam  obiisset,  et  accersito  centurione,  inter- 
rogavit  eum,  si  jam  morluus  esset.  Et  cum  cogno- 
vlsnel  a  centurione,  donavit  corpus  Joseph.  Joseph 
atitem  mercatus  sindonem,  et  deponeus  eu.u,  in- 
volvil  sin  ioni,  et  postiil  euiu  iu  moutimento  quod 
erat  excisum  de  petra  ;  et  advolvil  lapidem  ad 
usiium  monuuientu  Maria  auteut  Magdalcne  et 
Maria  Joseph  aspiciehant  ubi  ponerelur.  »  Sicnt 
nuit  excluditur  muliebris  sexus  a  salute  perMuriam 
\irginem  :  ila  non  repellitur  a  tnyslerio  crucis 
$:ieiuiae  et  resurrectionis  per  viduam  Mariam  Mag- 
dalenam,  et  caeteras  matres.  Joseph  venit  scro  Pa- 
rasceve,  ab  Arimaihia,  qux  interpretatur  dtpoiient, 


runt  odorem.  Redit  spousus  de  umbra,  suh  qua 
dormit  iu  meridie.  Posi  sabbata  trislia  felix  irra- 
diat  dies,  quae  primatutn  in  diebus  tenel :  luce 
prima  in  eo  lucescente,  el  Domino  meo  cum  triutu- 
pho  resurgente,  et  dicente  :  Ilmc  ett  diet  epmm 
fecit  Dominut  :  extultemut  el  lostemur  in  ea  (Peal. 
cxvn,  24). 

c  Et  valde  mane  una  sabbatorum  veniuni  ad  mo- 
numenium,  orto  jam  sole,  et  direbantad  invicem  : 
Quis  revolvet  nobis  lapidem  ab  oslio  monumeutil 
Et  respicientes  viderunt  revolutum  lapidein   >  Vald 
niaue,  quod   alius  etangelista  diluculo  dicit.  Dilu 
culum  est  inter  tenebras   noctis  et  diei  clariuteiu.. 
Iiiqtiasalusliuinanogeneri  provenil,  fclici  viciniute 
D  declarauda,  more  solis  :  qui  proxima  luce  consur- 
gens,  roseain  praemittit  auroram,  ut  gratia  praeclari 
splendoris,  praeparatis  oculis  possit  inlueri,  quand 
lempus  Dominicae  resurrectionis  eluxit.  Ut  tunc  I 
des  Christi  totacaneret  secuudum  exemplum  harumuu» 
femlnarum  Ecclesia.quando  genushumannm  exea- — 
plo    suae    resurrectiouis  animavit :  qtiando  viuuama- 
praestitit,  et  lutnen  credulitatis  infundit.    Sol  veitaw 
post   Oi  casum  corporis  oritur.    Ilic  aqutlae  ad  cor— -~ 
pus  cougiegaiuur  ;  matres  et  aposioli  videut  revo— ^ - 
lutum  lapidem,  qui  est  lex  niortis,  ac  si  diceret  S 
Ubi,  morsyacuteus  luut  ?  et  reliqua  (I  Cor.  xv,  55)«^ 
c  Erat   quippe  magnus  valde.  El   introeuntea  ioa 
moQUuicnlum,  viderunt  juvenem  sedentam  in  dex-^ 
tris,  coopertom  stola  candida,    cl   obstuputruat» 


«S7  S.  IHERONYMI  OPERUM  MANTISSA. 

mino  cooperante,  cl  serroonem    confirraanle  se-  A  capitulo  Marcus  signa  eredentium,  cum,  M* 

quenlibus  signis.  »  Duceniesinio  tricesimo  quinlo      el  Luca  coucordans,  enarrat. 


PR^FATIO 

Falso  ascripta  beato  Bieronymo  presbytero  in  Evangelium  secundum  Lucam. 


Lucas,  Syrusnatione  Anliocbensis,  artomedicus,  Dei,  a  perfectione  generalionis  in  Christo  im| 

discipuius  apostolorum,  puslea  Paulum  secutus  us-  repetendae  a  principio  nativitatis  humanas,  po 

que  ad   eonsummationeui   ejus,  servieus  Domino  permissa  est  :  ui  requirentibus  dcmonstrti 

sine  crhnine.  Nani  neque  uxorein  unquam  kabens,  quo   apprehendens   erat  per  Nathau  filium 
neque  lilios:  septuagiula  et  qualuor  anuorum  obiil  B  introitu,  recurrentis  in  Deuin  gcneraliouis  adi 

in   Biihynia  plenus   Spiritu  sancto.   Qui  cuni  jam  inseparabiis    Dei,  ut  praedicans  in  omnibus 

scripia  tsseut  Evaugelia  ;  per  Matthaum  quideni  in  stuiii  suuni  perfccli  opus  hoininis  redire  in  i 

Judaea  :  per  Marcuui  auleui  iu  Italia  :  sancto  in-  (ilium  faceret  :  qui  per  David  patreiu  veuiei 

sliganie  Spiritu,    in  Adiaiae  partibus  hoc  scrpsit  iler   praebebat  in   Christo.  Cui  Lucae  noa  ioii 

Evaiigtliuin  :  signilicaus  etiam  ipse  in  principio,  etiam  sciibcndoruin  Aituum   apostolorum  po 

aute  suum  alia  esse  descripla.   Cui  exira  ea  quas  iu  minisierio  datur  :  ut  Deo  in  Deum  pleao, 

ordo  evangelicae  disposiiiouis  exposcil,  ea  maiime  lio  perditiouis  ex*tincto  :  oratione  ab  ipsis  »| 

necessilas  laboris  fuit,  ut  primum  Grae<is  fidelibus  iis  facta,  sorte  Domini  eleciionis  iiumeius  co 

ouiui  nrophulatioiie  veuturi  iu  carucui  Dci  Christi  retur.  bicque  Paulus  consummalionein  apos 

iiiauifesiata  liuinanitate,  ne  Judaicis  fabuli*  attenti  actibus  daret  :   quandiu  coutra  stimuluiu  rt 

iu  solo  l»*gis  desiderio  timcreuiur,  vcl  ne  haereticis  traiUem   Domiuus  elegisset.  Quod  et  legenlil 

fabulis,  et  stullis  soliicilationibus  seducli  cxcide-  reqnireutibus  Deum  :  el  si  per  singuU  expe 

reut  a  veritale,  elaboraret.  Debinc  ul  in  priucipio  Lobis  uiile  fueral ;  sciens    tamen  quod  open 

Evangelii  Joaunis  nativitate  praesumpta  ;  cui  Evan-  agt  icolam  oporteat  primum  de  fructibus  suis  i 
geliuin  scriberel,  et  in  quo  electus  scriberet,  indi-  C  viiavimus   publicam   curiositalem   :  ne    uon 

caret  :  contestaus  in  se  compleu  esse,  quae  csseut  volentibus  Deum  demonstrasse  videreuiur, 

ab  aliis  incboata.  Cui  ideo  post  baptismum   Filii  fastidienlibus  prodidisse. 


ADMONITIO  IN  SUBSEQUENTES  COMMENTARIQS 


Nemo  est  hominum,  qui  eruditi  audiunt,  cui  subsequens  Commentarius  liber  in  xin  Paoli  Epb 
B.  Iliernnymo  pcrperam  olim  attributus,  non  videatur  ille  idem,  quein  S.  Augustiuus  cum  aiiM 
lib.  in  De  peccaiorum  meritis  el  remissione  cap.  i,  et  Marius  Mercator  in  Comuionitorio  nou  semeL 
siodorus  iteui,  atque  auctor  Praedcstinati  fuisse  a  Pelagjo  elurubratura  lestantur.  Et  sane  (id  quoi 
tuin  non  evidens  in  eam  rem  argumentum  est)  loca,  quas  ex  illo  Pelagii  opere,  utpote  baeretici  do| 
veneno  inf.cta,  recitaut  illi  atquc  impugnant,  totidem  fere  in  hoc  verbis  occurrunt,  atque  iUa  oh 
uiis,  qu«  ex  cap.  v  Epistolae  ad  Romanos  desuinpla  sunt,  et  ab  impressa  lectione,  vix  quaiiuim  U 
anianuensiuin  liceulue,  differunt.  Ea  uos  singula  ibi  diligeuter  comparavimus,  quae  huc  conferrek 
crat.  Yera  itaque  illa  sententia  est,  adeo  non  habere  libros  istos  aucloreio  Hieronymum,  ul  sfnt 
certis  iudiciis  fetus  infensissimi  ejus,  et  catbolicae  fidei  bostis.  Sed  est  tamen  assenioni  modusaoM 
<lus,  ne  inde  couclusum  eas,  quod  purum  putum  Peiagium  coiitextus  referau  Cuiu  olim  bonse  frufi 
passim  indoctus  Couiinentarius  vulerelur,  ea  quae  pras  caeteris  bseresim  insiiiuaJ>aiit,  cavere  iectorilM 
.ligiosi  hoinines  studuerunt  :  et  nonnulia  sanioribus  verbis  interpolarunf,  alia  pcuitus  excidernnt. 
nieiilo  hsec  sint,  quae  descripsil  Mercator,  nvnc  vcro  dosidoramur  :  //f  autem,  iuquii,  qui  conirm  1 
cem  peccati  senliunt,  atiter  eos,  qui  defendunt  traducem,  impugnare  conuntur.  Si  peccatum,  iuquil 
eiium  non  peccanlibus  nocuit,  ergo  et  Ckriili  justitia  non  eredentibus  prodest  ;  quoniam  simiUur 
plus  dicit  Apostolus,  per  unum  liuerari,  quam  per  unum  ante  perierunt.  Deinde  dtcunt,  inquit,  Si 
mus  mundat  antiquum  iilnd  veternosumque  peccatumt  qui  de  duobus  baptizuti*  nati  fuerint,  dtbem  Jk 
rtre  peecalo.  Non  enim  potueruni  ad  posteros  transmiitere,  quod  ipsi  tnmime  habuerunt.  In  hoc  eu 
inquit,  quoniam  si  anima  non  est  ex  iraduce,  sicut  nec  est%  sed  svla  caro  habet  traducem  peccati9 1 
poenam  mertlur.  Injuslum  est  enim  ut  hodie  nata  anima  non  ex  massa  Adce,  tam  antiquum  peccatum 
alienum  :  quia  nec  rationabile  ett  ut  Deut,  qui  propria  peccata  dimiliit,  ttnum  impuiet  alienum.  Hatc 
iuquaui,  a  nustris  exeinpiaribus  abrasa,  non  a»ia  de  causa,  quani  quod  inaperlam  b;eresitn  erompei 
iudicio  auiem  sunl,  ejusmodi  aiia  eauidem  subiis-e  fortuuaiu.  Cjcterum  Pelagii  esse  jam  a  iui 
sa*culocr<debatur:  et  luculeiituui  ea  in  re  scnptoris  noslri  Yeronensis  testimoinumest,  Joaunis  se 
coui,  ut  Pauviuio  dicitur,  sive,  ut  Pastrcngico,  Joannis  pre*byteri  Mansionarii  m  Historia  noudec 
qoae  apud  nos  est.  Vidit  inqutt,  ego  ipse  Joannes  Commentarium  Petayii  preedicti,  super  Episiolas  i 
I»  quo  hcet  multa  bene  et  eleganter  exponatt  tamen  subtiliter  infundtt  vtnenum  harau  *ait'.  &'ni;b|j 
porru  huw  wciiom  notae  mss.  iguoraut. 


659 


BXPOSITIO  IN  IPIST.  AD  ROM. 


670 


COMMENTARII 

IN  EPISTOLAS  SANCTI  PAULI. 


PR^FATIO. 


Litteris  tuis  cnrsim  tnibi  allatis,  et  laboribus 
et  euris  in  sacris  codicibus  dcsudare  me  cogis,  jam 
luihi  senescente  corpore  el  viribus  lassescentihus, 
lldiodore  ssnete  :  itfqne  in  Episiolis  beaii  Pauli, 
qua?  et  scientia  praedicatoris ,  ct  lima  justltiae  tam 
^magnse,  et  praedicando ,  ct  docendo,  testimonio 
Spirilus  sancti  prolatae  aique  dilatatac  sunt,  ul 
eomparare  a»t  coaequare  Yeteri  Testamcuro  et 
evaiigelicae  doclrin&  uon  dubileiiius»  Ipse  ciiim , 
revelaute  sibi  Spiriiu  saucto,  cognovit,  dum  se 
raptoui  es»«  usque  ad  tertium  coelum   in  corpore, 


A  aut  eitra  corpns  aaserit,  boc  est  usque  ad  tertiam 
legem  Veieris  Novique  Testameuii.  ln  corpore,  aut 
extra  corpus,  id  est ,  nequc  per  legem  natmae, 
neque  per  legcm  liiterae,  sed  per  Spiriium  saucluiu, 
ei  omnibos  apostotts  iiiinimo  novissime  datum  per 
Jcsum  Chiistum  Doiiiinum  nostrum  ,  per  queni 
liabemusaccessum  in  isla  gratia,  in  qua  et  stamus 
et  gloriamur.  Nos  vero  simpliciter  exposuisse , 
brevibusque  scrmouibus,  coinperies.  Ejus  uempe 
Epislolae  tnagtiificentius  ab  omnibus  sapientibus  et 
interpretantur  el  prardicantur. 


IN  EPISTOLAM  AD  ROMANOS. 


CAPUT  PRIMUM. 
c  Paulus.  i  Quaerimus  qtiare  Paulut  scribat,  cum 
Saulus  antea  sil  vocatus?Quod  ex  more  sanclorum 
fecisse  crcdcndam  est,  qui  in  virtuiibus  proflcieu- 
les9  mutato  nomine  sunt  vocali,  ut  esseut  etiam 
Ipso  nomSne  novl,  ut  Jtbraham,  et  Sara  et  Cephas. 
Alitt-r.  Paulus.  Sicut  aliorum  sancloruiti  tam  in 
VeCeri,  quam  in  Novo  Tcstameuto,  i J  cst  Abrabam, 
et  Peiri,  et  caeterorum ,  profeclu  et  iiicretuento 
iHeritorom  mulata  sunt  noinitia  :  ita  et  Pauius  in 
grauia  proflciena,  nomeo  sibi  ipse  mutavit. 

t  Servus  Jesu  Cltristi.»  Aservoecepit,exemp'um 
Hfjbis  bumilitatis  ostendens  :  quasi  imiiaior  cjus, 
qof  exinanivit  seiptum,  formani  servl  arcipiens, 
«M  humiliavit  seipsum ,  factos  obediens  usqtie  ad 
■noftem  !  propter  quod  et  Deus  ilium  exaftavit 
tPkitipp.  ii,  7-9).  Et  hic  per  fldele  pritnum  •ervi- 
tliun  ineruit  apostolatum.  Item  ,  uon  secundum 
thoorem ,  sed  secundum  dilectionem ,  sicut  ipse 
tlicit  :  Vtm  autem,  jam  non  ego,  tivit  tero  in  me 
Christut  (Galat.  n,  20). 

c  Yocalus  apostolus.  >  Jam  in  pracsentia  ad  hoc 
^roeitus,  ut  esset  apostolus.  item  ostendit  non 
molum  vocalum  se  ad  apostolatus  gratiain,  sed  et 
feegregatnra  in  praedicaiiouem  gentium  ,  ut  ipse 
siiemorat  :  Nos  in  geniibus  :  ipsi  autem  in  circum* 
aHsione  (Galal.  n  ,  9).  Yocatus  ergo  a  Christo  iti 
aapostoiatuiu ;  segregalus   autem  in  pr.cdicaiioncui 


B  genrium,  ut  ostendat  unam  esse  substantiam  Patris, 
et  Filii,  el  Spirilus  sancti. 

c  Segregaius.  i  Sicut  in  Actibus  apostolorum 
Spirittis  sanclus  dicit,  Seyregate  mihi  Barnabam  et 
Puulum  in  opus  ad  qttod  elegi  eos  (Act.  xm,  2). 

c  Iu  Evangelium  Dci.  >  Evangeiiuui,  Latiue  bona 
annuntiatio  dicilur :  nativitalis  scilicet  Cbristi, 
passionis  et  resurrcctionis ,  et  iu  coelum  ascen- 
sionis. 

c  Qttod  ante  promiserat  per  propbetas  suos.  > 
Ostendit  se  Cbristum  pon  alium  praiiicare,  quani 
eum  cujus  Evangelium  propbctae  ab  Jerusaleut 
promiseraiil  esse  veniurum. 

c  lu  Scripturis  sanctis.  >  Ipsos  asserit  Dei  pro- 
pbetas  esse  :  et  illas  Scripiuras  sanctas  de  Cbrisio 
ame  cecinerunt.  Yerum  totus  hic  locus  cunlra. 
Manichaeos  facil,  ubi  dicit ,  quod  Evangciium  aute 
slt  proiuissum,  et  pcr  prophelas  Dei ,  ei  iu  sanctis 
Scripturis,  qtiod  Chrislus  sectiudum  caruem  *'X  Da- 
vid  stirpe,  id  est  de  Maria  Virgiue,  sit  crcatus, 
secundum  quod  prasdixcrat  Isaias  (cup.  vu ,  vers. 

U). 

c  De  Filio  suo.  >  Multi  fiiii  gralia,  hic  ujtura; 

cujus  etiam   in  carue  uativitas   dissimiiis  caeteris 

invenitur  eo  quod  ex  virgine  uatus  est. 

c  Qui  facius  est  ei  ex  semiue  David.  >  Factus 
per  Splritum  sanctum. 

c  Sccuuduui  carnetu.  >  Addendo  secunduoi  ca&- 


«:i  S.  niERONYMI  OPERUM  MANTISSA.  CTJt 

ltem,  et  Pholiiium  eicludit ,  ct  Arium.   Si  euiin  A  aposlolis   praditetiir.    Iiem    prudenter   laudat,  ot   ^. 


aecundum  carnera  factus  est ,  secunduin  Verbi 
uiique  substantiam  faclus  non  est. 

4  Qui  pradestinalus  est  Filius  Dei  in  virtute.i 
Diceudo  in  virtute,  ostendit  non  solitum  htimame 
uaiurae  esse  conceptum,  sed  absque  virili  semine 
ex  virgine  procrcatum.  Inferendo  autcui  : 

i  Secundum  Spii  iiiim  sanctificaiionis,  i  osleudit 
creaiorem  Spiritum  sanctiiiii.  lt«ni  ul  sit  in  om- 
nihiis  ipse  primatuiii  leucus ,  tecnnduin  Spiritum 
sanctificationis  prsedestinatus,  til  prior  omuibus 
incorrupiibilitatis  virlule  stirgeret,  et  viam  resur- 
reotionis  Dci  fi'iis  aperiret.  De  qu  bus  ipse  dicit  : 
Quia  filii  Dei ,  cum  $int  filii  re$urrectioni$  (Luc. 
\\9  36). 


provocet  ad  profectuni  :  sive  quia  omui  mundo^oi 
iniruui  fuit  Rottianos  credidisse,  qui  idolorum  ui — — 
mia  fueranl  cultura  possessi  v  ita  ut  omniuin  geo-^- 
tium  diis,  quas  viceraul ,  deservirent.  Sed  et  sim — — 
pliciter  eorum  fidem  latrdasse  eredeiiduut  est,  cujus^u 
nuuc  devotio  demonstrator. 

c  Testis  enim  niihi  est  Deus  cui  servio  in  spiriin^ 
meo    in   Evangel  o  Filii  ejus.  i  Hoc  est,  in  totc^» 
corde  tneo,  et  prompU  devolione  mea   deservio^ 
Si  enim  volent  hoc  ago  ,  mercedem   habeo  (I  Cor~. 
u,  17).   Sive   verbuui  hic  spiritum  uoiiiiua\it,  u( 
est  illtid  :  Verbo    Domini  cceli  firmati  $uui%  et  tpi- 
ritu  ori$  ejut  omnit  vinut  corum  (Ptal.  xiiu,  8). 

f  Quod  sine  intenuibsione  nieiiioiiaiii  vcstii  fa- 


c  Ex  rrsurreclione  morlnoruin  Jesu  Christi  Do-  &  cio  semper  iu  oraliouibus  meis.  i  H  c  ostendit 


niiui  uoslri.  i  ISon  oninium  resuigentiuin,  sed  ad 
Chrislum  pertiiicntium ,  in  ipso  Christo  resurre- 
ctionis  foruia  esi. 

c  Pcrquem  accepimus  gratiam  el  aposlolalum.  • 
Craliam  in  baptismo  :  apostolattim  ,  quando  a 
Spirilu  sancto  directus  esl.  Apostolus  enim  Gra- 
ce,  Latine  mi$tu$  dicitur.  Ideui  recto  ordine ,  ac- 
cepta  gratia,  hoitoreiii  apostolatus  meruisse  te  di- 
tit. 

c  Ad  obediendum  fidei.  i  Oslendit  Evangelii 
gratiam  obedientibus  praedicandaiu. 

c  In  omnibus  gentibus.  i  Apostolatum  accepit, 
ut  jam  non  legi,  se.l  fidei  obeHrent. 


otuiiia  ex  dilectione  dicturum,  ul  liberius  audialur: 
et  dat  exempiuiu  sine  imermissione  orandi. 

c  01>secrans.  i  Qua  liberatione  ad  vos  qiiattdo- 
que  perveniam  in  voluntaie  Dei.  Aliter  eiiim  pro- 
sperum  iter  uon  habco,  nisi  me  voluntas  Dei,  qo* 
omnia  novit,  illuc  Uirexerit,  ut  aliquem  babeam 
fructuin.  Uude  in  Actibus  aposlolorum  legiuiut, 
eos  alio  ire  voleutes,  alio  des  inatoi.  Sive  secun- 
dum  illml  Jacobi  :  Si  Deut  voluerit,  el  vixerimus, 
faciemut  hoc  vel  illud  (Jac.  iv,  15). 

t  Si  quo  modo  landem  aliquando  prosperura  iter 
habeam  in  volunlate  Dei  veniendi  ad  vos.  >  De- 
monstrat  se  cuucta  qu»  agebat,  e\  Dei  gerere  vo- 


cPronomineejus.  i  Vicenominis  ejus  fungiinur,  q  luuiale 


ut  ipse  ait  :  Sicul  misit  me  Paler ,  et  ego  mitto  vos 
(Joan.  xx,  21).  Et  ilerum  :  Qui  vo$  recivit .  me 
recipit  (Malth.  x  ,  40). 

c  In  quibusesiis  ct  vos  vocati  Jesu  Christi.  i  Et 
in  volns,  id  esl  Romauis,  apostolatum  accepimus. 

c  Omnihiis  qtii  sunt  Romae  dileclis  Dei.  i  Hoc 
e*t  omnibus  credentibus  ,  quos  aequaliter  diligit 
Deus  sine  acceptione  personae,  Judaei,  vel  Graxi. 

c  Vocaiis  sauclis.  i  Sanctis  vocatione  Dei ,  non 
mcritis  facti.  Itein  idcirco  dicit,  sanclis  ,  quoniam 
gratiam  Spiritus  sancti  babenlibus  praedicabat. 

c  Gratia  vobis  et  pax  a  Deo  Patre,  et  Domino 
nostro  Jesu  Christo.  i  Talis  esl  ubique  saluiallo 
cjtis,  ut  et  coiunieinoret  in  nobis  beneficia  Dei, 


et  optet  in  nobis  iniegra  permanere  :  quia  et  gra-  &  fratres  andire  poluistis. 


c  Desidero  enim  viJere  vos.  i  II ic  ostendit 
quomodo  eos  superius  latidaverat,  qui  ad  coofir- 
iiiandum  aliquid  graliae  iiidigeut  sphituaFs. 

c  Ut  aliquid  impertiar  gratiae  vobis  spiritualis  ad 
coulirmandos  vos.  i  Rotnanos  Pciri  piaedtcaiioae 
fidem  tenentes  confirmare  se  velle  Paulua  dicit : 
non  quo  minus  accepissent  a  Petro  :  sed  ut  duobas 
apostolis  tesiibus  atque  docioribui,  eorum  rout- 
retur  fides. 

c  Id  est  sirnul  consolari  in  vobU  per  eam,  q«e 
Invicem  est  fides  vestra  atque  mea.  >  Ul  perj 
inunem  fidem  invicem  consolemur. 

t  Nolo  autem  vos  iguorare,  fraires  .  quta  i 
proposui  venire  ad  vos.  •  Per  coinmeante* 


lia  nobis  peccata  diniissa  sunt,  et  reconciliali  su- 
intisDeoper  morte.n  filii  ejus.  Commonet  etiam 
pacificos  tsse  debere,  unain  eamdemque  gratiam 
consecutos. 

c  Prinmm  quidem  gratias  ago  Deo  meo.  •  Na  • 
tura,  Deus  oinnium  est  :  merito  et  voluntate,  pau- 
corum,  ut  Deus  Abraham  :  secundum  quod  hic 
suum  nominat  Deum. 

c  Per  Jesum  Chrisium  pro  omnibus  vobis.  >  Hoc 
est,  non  pro  Judxis  solis. 

c  Quia  fidcs  vestra  annuntiatur  in  universo 
mundo.  i  Oslendit  quomodo  Romauorum  fidesom- 
nibus  Eeclesiis  cognita  sit.  Vel  certe,  quod  eadem 
ti'k8,  qujm  llouianl  lenenl,  in  universo  mundo  ab 


«  Et  prohibitus  sum  usque  adbuc.  >  Ostenditse  * 
occupatum  necessilate  Evangelii  praedicandi ,  R#-  - 
mam  adhuc  ire  non  posse.  Item  prohibitut  Ue  - 
occupatus  accipitur  :  dum  aliis  provinciis  prcdka-  - 
verit  :  sicut  ipse  expouit  in  fine  Epistolai  sua,  « 
dicens  :  c  Propter  quod  et  impediebar  plurioiui  * 
venire  ad  vos.  > 

«  Ut  aliquem  fruclum  habeam  in  vobis.  •  Mer-— 
cedcm  laboris  sui  noininat  fructum. 

«  Sicut  et  in  caeteris  gentibus.  >  S-jbauditur  t^ 
habeo. 

<  Graecis  ac  Barbaris,  sapienlibus  et  insipientibua^ 
debilor  suin.  >  Sapieules ,  Graecos  philosophos  ;2 
Darbaros,  insipieutes  appelat. 


KXPOSITIO  IN  EPIST.  AD  ROM. 


674 


aqne  qood  in  me  prompluui  est,  ct  vohis  f  A  maxims  in  Denm,  quae  ani  per  bla«phemia:n,  :mt 


imae  eslis,  evangelizare.  >  Qui  Romae  eslis  : 
insipientibus,  ulGnecis  evangelizare  vull. 
Mt  enim  erubesco  Evangelimn.  i  Recie  dicit 
ie  erubescere  pracdicationcm  crucis ,  quac 
nlbus  Dei  virlns  est  in  salutem.  Item  hocad 
Hieui  subiiliter  pcrlinct  paganorum,  qtii, 
iion  ernbescant  credere  deum  snum  Jovem 
T  inanein  libidinem,  in  auimalia  (rrationabtlia 
ensibilia  esse  mutaium,  nobis  erubescendum 
;,  Dmniiiuiii  propler  salutem  perdili  hoininis 
t  crucifixitm  :  cuni  in  altcro  horrendum  sil 
is,  in  altero  admiranda  pictas  atque  virtus. 
et  illos  harelicos  langit,  qui  haec  tanquam 
a  Deo  refugiunt,  ut  bomincm  indueret,  quem 


per  idololatriatn  adiuittitur.  Secunda,  iu  parentc», 
aut  injurta,  uut  contemptus  :  sicut  scribitur  iu 
Levilico !  Si  quis  dormierit  cum  more  patris  #«», 
morte  moriatur  ;  ambo  impietaiem  feceruni  (LewU 
xx,  12;.  Teriia,  iu  extraneos,  ut  est  illud  :  Et  tu 
remisisti  impietatem  cordis  mei  (Psal.  xxvi,  5).  Et 
plura  alia,  qiue  enumerare  pcrlongum  e*t.  Sive 
omtiis  impieias  ad  diversas  idoiorum  culluras 
referenda  esl  :  ut  impietas  quasi  ad  iitjiiriani 
Dei,  injustitia  vero  ad  omuia  peccata  pertinere 
videatur. 

c  Eorum  qui  veritalem  Dei  in  injusiitia  deii- 
nent.  »  Veritatem  noimnis  Dei  injustitia  in- 
diguae  materia?  deiinenie  dolorcm.    Item  scienks 


alule  humani  generis  passioui  traderet,  non  °  delinqtiuni,  qui,  l)ei  veritate  agniia,  injusie  agunt 


gentes  nUiil  dignius  creaiore,  quam  creaturae 
rurare  salutcm  :  inaxime  cum  ipse  per  hoc 
e  detrimentum  quasi  impassibilis  sentire  uon 

» 

Irtus  enhn  Dei  est  in  salulcm.  i  Nulla  inajor 
e»t,  quain  quae  devicta  inorie  hoiniui  perdiio 
vitam. 

oml  credenti.  »  Quamvis  inQrmitas  videatur 
lulis. 

adseo  primum  et  Graeco.  i  Sive  quod  Justum 
,  ut  quouiodo  Abraham  credens  ex  gentibns 
dara  primam  lidem  salvatus  est  :  ita  caeieri 
ites  aalvarenlur.  Sive  quod  illud  Tesiameii- 


c  Quia  quotl  nolum  est  Dri.  i  Ostendit  quomodo 
omnis  bomo  naturalem  habrns  intellecttun,  agno- 
scit  esse  iiisequeiidam  substanliain  iiivisibilem, 
quae  diversas  in  omiiibiis  artes  et  disciplmas  ope- 
ratur.  Quo  etiatn  exentplo  invisibilis  Deus  manife- 
stalur  hominibus,  ex  bis  operibus,  qua»  operatus 
est,  et  operatur  :  simul  el  mens  Triuitulis  demou- 
strat  iiuagiiieiu  ,  in  qua  generat  insitum  sibi 
verbum,  el  inseparabiletn  hahet  sibimet  natnni 
verbuin  sapientia.  Item  qtiod  potest  naluralilcr 
scire  de  Deo,  qttod  sit,  et  quod  juslus  sit. 

c  Manifosiuin  est  in  illis.i  lu  cousctcniiis  eornm. 
O.nnis   nainque  crealura   Deum  se  nosse  testatur, 


quod  per  iegein  Deus  verax  proiniserat,  de-  q  et   ab  alio  factam  judicat :   cujus  voluutati    sibi 


t  exhibere. 

uatitia  enim  Dei  in  eo  rcvelatur.  i  Osiendit 

lie   uniuscujusque    nostruin  ,    pradicationis 

posse  roborari. 

x  fldein  fidetn.  i  Sive  quod  ex  fide  justifica- 

idaeus,  et  in  fide  gentilis.  Et  ideo  exposuerii, 

ttlogiae  viiium  declinareu 

icol  scriptum  est.  i   Non  ex   operibus  iegis 

,  in.  iO). 

nslus  autem  ex  fide  vivit.  i  Propterea  hoc 
qois  sine  AJe,  hoc  est  sine  spe  retribu- 
bonorum  operum,   pcrficere  virtutes  nemo 

it  :  sicut  et  ip.se  ad  Hebneos  perhibens  docet : 

fsfs  autem  impossibile  est  placere  Deo.  Credere 


parere  necesse  sil.  Si  enim  Deus  summtim  nia- 
gnuiu  est,  invibibilis,  incoinparabilis,  ineompre- 
heusibilis,  inaeslimabilis  :  et  qui  super  umnia  sil, 
id  est,  coi  neque  prapponi  aliquid,  neque  possii 
aequari ,  sive  maguitudiue ,  sive  clariiaie ,  vcl 
potenlis  :  manifestum  est,  hoc  nulli  creatur%  possu 
competere,  quae  et  oculis  videlur,  ratione  colbgi- 
tur,  et  ac*limatione  judicalur.  Major  atitem  omnibus 
per  oinnia  niilla  est  creatttra  :  quia  oniues  se  alier- 
utrum  viucunt.  Alis  enim  magiiitudine,  ui  cwltim, 
terra.  Alia  clarilale,  ut  sol  vel  strlla.  Alia  alimi- 
dine,  ut  mare.  Ita  ergo  penidelur,  quia  ntillum 
elementuin  sitDeus.  Quod  autem  facta  sim,  muta- 
bilitas  corum,  quae  non  poiest  cadere  in  aeicrniia- 


oportet  accedentem  ad  Deutn,  quiaestf  et  D  tem,  demonstrat.  Quod  vero  non  seipsa  feceriui, 


'eulibus  se  remunerator  sit  (Hebr.  xi,  6). 
ierelatur  enim  ira  Dei  de  coelo.  i  Si  diceuti* 
lUoichaeis,  crudelis  asseritur  Deus  Veteris 
menti,  quia  super  peccaiores  vindictain  in- 
:  qoomodo  hoc  loco  ab  Apostolo  dicimr  a 
Novl  Testanienli  vindictam  impiis  hominibus 
iodam  ?  Unde  monstrattir,  unum  cunidemque 
i  esse  Novi  et  Veteris  Testaraenti.hem  incipil 
irtem  gentium  loqui,  dicilque  Dei  iratn  pcr 
gelloai  revelari,  sive  per  oaturae  testimonium  : 
ottt  enim  homines,  et  beneficia,  et  plagas 
cttre  de  cuslo. 

ioper  oinuem  impietatem   ct  injustitiani  ho- 
in.  »  Tres  csse  videutur  impictates.  Priuia  et 


mauifestum  est ;  quis  si  se  ipsa  feceruni,  jan: 
erant  antequam  fiereut,  ul  se  facere  possent, 
qttod  valde  absurdum  est  dicere.  Cum  vero  variant, 
et  ordines  suos  permutant,  et  alterutrum  cedunt, 
ostenduiit  se  ab  uno  auclore  facta,  et  non  suani, 
sed  Domini  sui  facere  voluntatem :  cujus  transgredi 
iioit  possunt  imperiuin. 

c  Deus  enim  illls  nianifestavil.  i  Vlrlus  enim 
ejusocculta,  ex  bis  quae  (Mtlain  simt,  aestiiuatnr.  Si 
enim  es  quae  videntur,  tam  praeclare  ab  eo  facta 
sunt,  ot  qoidam  illa  deos  puurent,  el  aeterna  esse 
tentareui :  quanto  magis  factorem  sempiterimm, 
et  omnipoienlem,  et  immensum  esse  intelligere 
potuerout  I  sccundum  Sapientiae  librum  diccntem  •« 


675  S.  IUEflONVMI  OPEKUM  MAXTISSA.  676 

Ad  cujut  magnitudinem,  creatura  compafala,  poiertl  &  servieruot    :    scd   qui<  unque   alicujus   creatune 


horum  creator  videri  (Sap.  xiti,  5)» 

c  Invisibilia  eniiu  ipsius  a  creatura  mundi,  per 
ea  qua  facta  sunl ,  iniellecta  conspiciuntur.  » 
Tam  evidenler  iotellecia  sunt,  ut  couspecia  di- 
cantur. 

c  Sempiterna  quoque  ejus  virlws  et  diviniUs, 
ita  ul  sint  inexcusabiles.  Quia  cum  cognovis- 
sent  Deum.  i  Sive  per  iiaturaui,  sive  per  faciu- 
ram,  et  ratiooem. 

c  Non  aicut  Deum  gloriflcaverunt ,  aut  gratias 
egeruut.  »  Pro  eo  quod  lales  facti  aunt,  ut  Deiiin 
poftaiul  aguoseen»,  si  velint. 

c  Sed  evanuertint  in  cogitationibus  snis.  »  Pu- 
lanics  se  Dei  uiaguiludinein  in  cogitalione  posse 


copiditate  viucitur,  ipsi  servii.  A  quo  enim  quuqu* 
tuperatut  ettt  hujut  et   tervut  ett   (II  Petr.  n, 

c  Qui    est    benedictus  in    ssecula  :   amen.   • 
Cui  si  tenrissenl,  fieri  benedicti  iu  saecula  potuis 
sent.   Qui  enim  fecerit  voluntatem  Dei9  manei  im 
ateruum  (I  J oan.   ti,    17);  sicut  ipse  raauet  in 
aternnuj. 

c  Propterea  trndidit  i  los  Deus  in  passiones  igno- 
rainiae.  »  Proptcr  causas  superius  iiiemoratas,  in 
his  flagitiis  suai  diraissi. 

c  Naro  ferainae  eoruin  immutavcrunt  naturalena 
iisiiui  in  cuui  usum  qui  est  contra  naluram.  » 
Omnia  ptrvcrteruut  in  Deuin  perversi.  .Neque  enini 


comprehendcre ,    evanuerunt  in  natuiali  topore,  &  ordinem  naturce  servaverunl,    qui  nalurae  dereli- 


creaturas  pro  creatore  vcncrati. 

c  Et  obscuratum  est  insipiens  cor  eoruin.  »  Re- 
cedentes  a  iuraine  veritatis. 

c  Dicentes  enim  so  esse  sapientes.  »  Quasi  qui 
iiivenissent  quomodo  invisibilis  Deus  per  liinula- 
crorum  visibile  colerelur. 

c  Siuiii  facli  suut.  Et  motaverunl  gloriam  iu- 
corruptibilis  Dei  in  similitudincm.  »  Non  inlclli- 
geutes  nullam  siuiilitiidiuein  habere  morlale  im* 
mortalis,  et  corruptibile  sempiterui. 

c  Imaginis  corrupiibilis  homiuis,  et  volucrum, 
et  quadrupedum,  et  serpentium.  »  Non  homiais 
solum,  sed  imaginis  hominis  :  et  non  hujiis  lautuin, 
sed  etiam  animalium.  Hic  Jovis  cultores  appellat, 
qui  cum  propter  ainores  fcedissiiuos  in  ista 
asserunt  transformaturo,  et  idcirco  se  ifli  lales 
imagines  consecrasso ,  in  quibus  libidini  satis- 
feCit. 

cPropierquod  tradiditillos  Deus  in  desideriacordis 
eorum.  »  In  hoc  quod  Deus  tradidisse  dicitur  pro- 
priis  dcsideriis  peccaiores,  osiendit  nou  quod  ipsa 
sit  causa,  sed  quod  per  longaniniiutem  et  patieu* 
fiam  noii  iiiducendo  vindictam  ,  palitur  eos  se- 
ciuidum  cordis  sui  agere  volunlateut  :  hoc  facit 
volens  eos  ad  poeniteirtiam  converii.  ltem  iradere 
in  Scripturis  dicitur  Deus,  cura  non  retinet  delin- 
quentes  propler  arbitrii  libertatem  :  sicut  in- 
Psalnio  dicit :  Et  dimitit  eot  tecundum  dctideria 
cordis  eorum  (PsaL  lxxx,  13). 

c  In  immunditiam.  •  Quae  csi  in  turpibus  miui- 
sicriis  idoloruin. 

c  Ut  contumeiiis  afficiant  corpora  sua.  i  Duni 
sibi  in  sacrameutfs  eorum,  cauteria  et  coiobustio* 
nes  infligunt* 

c  In  semetipsis.  »  Ut  quasi  anieuies  ipsi  in  se, 
suorum  siut  vindices  delictoruin. 

c  Quia  commuiavemnt  verilatem  Dei  in  menda- 
cium. »  Commutaveruni  veri  Dei  cultuin  in  men- 
dacium  idoloruin,  quae  falso  prodigiis  coluerunt ; 
et  quodammodo  stultis  mentiuntur  t$$et  quod  non 
sunt. 

c  Et  coluerunf,  el  servierant  creaturae  poiius 
quam  Creatori.  »  Noiusoium  dilexerunt,  sed  eiiam 


querunt  aucloreui.  Iulandorum  eniin  idolorum  cul- 
tura  oiunis   mali  causa  est,  uiiiium  et  finis. 

c  Siiuiliier  autem  ei  masculi,  relicto  naturali 
usu  femiuae,  exarscrunt  in  desideriis  suis,  in  invi- 
cem  uiascuti  in  mascnlos  lurpiludinem  operanten.  • 
fiffrcnata  libido  ino  Jum  servare  non  rmvit. 

c  £t  mercedem,  quam  oportuit,  erroris  uni  in 
semetipsis  recipientes.  »  Sie  cucurrit  ordo,  «t  qul 
Dei  oblili  erant,  nec  seipsos  agnoscerent. 

c  Et  sicut  non  probaverunt,  Deuni  habere  in 
notiiia.  »  Non  nescierunt ,  sed  roiuime  proba» 
verunU  Ille  eniin  probat  se  Deum  babero  in  nol> 
tia,  qui  semper  illum  in  praeseuti  habcus,  peccare 
non  audet. 
C  c  Tradidit  illos  Deus  in  reprobum  seusum. » 
Nou  reprobaudi  sunt  traditi  in  reprobum  seusum. 

c  Ut  faciant  ea,  quae  oou  conveniunl.  »  Horaini 
faccrc. 

c  Repleles  omni  iniquitate,  malitia.  »  luiquita- 
tem  et  malitiain,  principales  causas  ostendit  filio- 
rum  esse. 

c  Foruicatione ,  avaritia ,  nequitia. »  Foroica- 
tiouem  autem  et  avaritiam  simul  jnnxit  :  quia* 
utrique  pene  idololatria  comparatur  nequiti*. 

c  Pienos  invidia,  bomicidiis.  »  Puichre  invidiacn 
bomicidio  sociavil :  quia  priiua,  bujus  crimiuiBS 
ipsa  materia  esL 

c  Conteiitione.  »  Coutentio  esl,  ubi  non  ratio  mw$ 
paliquid,  sed  auimi   pertinacia  defendilur,  et  ianM 
jam  uon  verius  quseritur ,  sed  proximus  fali^as- 
tur. 

c  Dolo.  •  Occulia  malitia,  blandis  aeriucMiin>«sf 
adornaia. 

c  Maiigniute.  »  Malitix  volum,  vei  opus,  m#f> 
guitas  appeilatur. 

c  Susurrones.  •  Murmuratores,  non  in  fade**» 
sed  io  auretn  loqueutes. 

c  Detractores ,  Deo  odibiies.  >  Nibil  est  etnl1* 
tam  odibile  Deo,  quam  idololalria  :  cni  per  aimitf^" 
tudinem  eradicaudi  pcena  detractionis  scripta  etM*~ 
jungitur. 

c  Contumeliosos.  >  Qui  veloces  sunt  in  ver^* 
injuriac. 


679  S.  HIERONYMI  OPERCM  MANTISSA. 

lur :  quia  in  praesenti  vita  non  rfdditur.  Per  ftdein  £  legis  justoa   esse  ,  aed   faclores.    Ei 

enim  ambulamus,  et  non  per  speciem.  Et  lunc  erit 

perfectum  opus,  si  in  Anem  usque  duraverit :  quia 

Qui  per$$veravetil  usque  in  finem ,  hic  $alvu$  erit 

(Uaith.  x,  22). 

c  Gloriam,  et  honorem ,  et  incorruptionem.  • 
Gloriain,  qua  sancti  fulgebunt  ut  sol.  Honorem, 
Alioruin  Dei,  qtco  nihil  est  majus  :  per  quem  etiain 
angelos  judicabunt.  Incorrupiionem  vitae  perpetuae. 

c  Qiuerentibus  vitara  arternaui.  >  Qui  per  pa- 
tteniiae  opera  quaerit  vitain  aeternain  ista  oinuia 
consequitur.  Et  qui  habet  hanc  spem,  in  eo  sancti- 
ficat  se,  sicut  et  ille  sanctus  est. 

c  Ilis  autem  qui  sunt  ex  conteniione.  >  Audiant, 
qui  saepe  victi,  aniinosiute  contendunt,  et  timeaut 


680 
paile    in- 

ferius  dicit  gentes  in  die  Domini  judicaadas. 
Quis  euim  dubiut,  um  sub  lege  positos  qoam 
sine  lege  degentes,  nisi  Chrlstum  crediderinl,  per- 
ituros? 

c  Non  eniin  auditores  legis  justi  sunt  apud  Deam9 
sed  factores  legis  justilicabiiutur.  >  Reddil  ratio- 
nem,  quare  non  sint  geiitibus  meliores.  Unde  et 
nobis  tiinendum  est,  ne,  audieutes  legem,  et  non 
facieutes,  cum  gentibus  pcreamus  :  sicut  ipse  alibi 
dicit  :  Ne  cum  hoe  mundo  damnemur  (I  Cor.  xi,  30). 

i  Cum  enim  gentes,  quae  legein  non  Uabent.  >  Ne 
quis  forte  diceret :  Legem  uon  haheul :  ad  quam 
formam  poterunt  judicari  ? 

c  Naturalitcr  ea,  qu*  legis  sunt,  faciunt.  >  Sive 


iu  consuetudiue  pessima  permanere,  ue  ista  omnia  B  de  Wf  dich  ^  q|lj  naturaliler  jusli  flieruni  anie 


•uper  eos  deputentur.  Jara  superius  dictiim  esi, 
conieiiiiosuin  hunc  esse  specialiter.  qui  aliquid 
conira  conscientiaiu  suam  niiitur  defensare. 

c  Et  qui  non  acquiescunt  veriiati  :  credunt  au- 
tem  iui<|uiuti.  >  Evangelicae  veritati  non  credunt, 
et  consenliunt  iui.|uitati,  u.  reliclo  creatore,  deser- 
viaitt  crealurae. 

c  !ra  et  indiguatio.  >  In  judicio  poenae  sunl. 

c  Tiibulaiio  et  angtistia.  >  Contcientiae  et  iufru- 
ctuosae  pceniteniiae,  sicut  scriplum  est :  Tunc  dicent 
inlra  $e  patniientiam  ageme$t  et  per  anyustiam  •pt- 
ri/cis  gementes  (Sap.  v,  3).  Itein  hticusque  serino 
dirigiiur  ad  oiniies  nalurali  obnoxios  legi :  in  quo 
ctiaui  Judaei  pariler  coiitinentur.  Idcirco  auleni 
Judseus  Geutili  anteferiur,  quoniani  prajler  nau- 
ralem,  legem  sciipiain  habel. 

c  ln  oinnein  aniinam  nominis  operantis  inalutn  : 
Judaei  primuin  el  Graeci.  >  Animac  poenam  Aposto- 
lus  coinmitiatur,  propter  hureiicos,  qui  sulaiu  car- 
nrin  delinquere  dictuit,  ct  animain  iieganl  poise 
peccare.  Sive  anima  pro  loto  hoinine  dicitur  :  sicut 
iu  Gcncsi  Jacob  cum  sepluagiiiia  aniiuabus  iEgy- 
ptuiii  iinroisse  rclerlur  (Gen.  x,  23). 

c  Gloiia  autciii,  honor,  et  pax  oinni  oper.inti 
bouuHi.>  Gloria  coulra  iram,  bonorconira  iiidtgna- 
tiouem.  El  quod  supra  incorrtipliouem,  hic  paceiu 
ftppelUt. 

c  Judao   priiutini  et  Graeco.>   Qtiod  supra  ani- 


legem  ,   sive  qui   etiain  nunc   boni  aiiquid  ope- 
ranttir. 

c  Ejusmodi  legem  non  habentes,  ipsi  sunl  lex.  » 
Ostendit  illos  uuii  esse  sine  lege,  ut  el  gentes  inex- 
cusabilcs  faciat,  et  Judaeis  de  proprietate  gloriaut 
loiiat. 

Qui  ostendunt  opus  legis  scriptum  in  cordibus 
suis  :  testimonium  reddente  illis  conscientia  ipso- 
ruin.  >  Natura  agit  legeui  in  cordc  per  conscientiai 
lestimoniuni  :  sive  conscieniia  testator  legeiu  tu- 
bere  tiinendo,  dum  peccat,  et  victis  gratulaudo 
pcccatis,  etiam  si  iiulluni  homiuum  vereatur  ipse, 
qui  peccat. 

c  Et  iuter  se  iuvicem  cogiiationiim  accusantiiim, 
aul  etiam  defcndeiittum  iu  die  ciiin  judit-abit  Detis 
occulla  homiiitiin.  >  Dicit  altercationes  cogiutiu- 
nuiii  esse,  cum  quid  faciendnni,  vtl  non  faciendun 
diutiua  «leliberatione  deceruimus,  et  secundnm  lioc 
nos  in  die  Dotnini  judicandos  :  quia  bouum  uia- 
iu:i>vc  uon  ignorasse  probamtir.  Sive  conscieiiua, 
et  cogiiatioues  nostrae  eruul  in  die  judicii  ante  ocu- 
los  uostros,  tanqiiain  quaedim  historiae  coguo- 
scendae  :  aut  ipsae  nos  accusabtiut,  aut  etiam  excw- 
sabtinl,  sicut  scriptuni  est  :  Arguam  tet  et  itatuatm* 
eam  conlra  faciim  tuam  (P$al.  xux,  21). 

c  Secuudum  Evangelium  inetiin,  per  Jesum  Cbrfc— 
stuin.    >  Settiiuluiii    qtiod    auiiuntio    per   Jesui  t+^ 


niaiu,    hic  hoiiiiuein    nominavit.   Primum   auieni  fj  Christutn,  judicabit  Deus. 

J  "'    '  <  Si  auteui  tu  Judauus  cognoroinaris.  >  Hic  cona* 


pro  quidem  ponit.  Sive  primuin  creduliutis  tem- 
pore,  iioii  honore. 

c  Non  eniiu  esl  personarum  acceptio  apud  Dcum.  > 
Ergo  uec  gentes  sibi  de  iguoraiitia  falsa,  uec 
Judaei  de  legis  circumcisione,  et  privilegio  blau- 
diantur. 

c  Quicunque  enimtsiue  lege  peccaverunt,  sine 
lege  peribunt.  Et  quicuuque  in  lege  peccaverunt, 
per  legein  judicabuntur.  >  Sine  lege  uaturae  :  hoc 
loco,  peribunt  et  judicabuntur,  unum  voluit  iutei* 
i>gi,  quia  et  qui  perit,  per  Dei,  judiciuin  perit,  et 
qni  judicatur,  pcccator  perit :  sicut  scriptuni  est, 
Quia  peccatore*  peribunt  (l'$al.  xxxvi,  20).  Nam  et 
simiies  ilios  facil  diceudo,  non  auditores  tantura 


vertit  se  ad  Judaeos,  docens  opere,  non  nomiu  -** 

taiitum  debere  esse  Judaeuiu  ;  eumque  esse  vcrumi^ 

cujus  occulla  sunt  bona* 
c  Et  requiescis  in  lege.  Confldis  vel  secums  e^ 
c  Et  gloiiaris  in  Deo  :  et  nosti  volunUtem  ejus. 

Gloiiaris  te  soluin  nobse  Deutu,  ejusque  voluuuiet  ^* 

aguoscere. 
c  Et  probas  utiliora  iustructus  per  legem.  >  Klig^ 

majora,  et  inter  minora  disceruis.  Quse  enim  pcs^ 

naturam    utiliora    probantur,    uliliora  sunt  pe^ 

iegem. 

c  ConGdis  leipsum  esse  ducem  caccorum.  i 
rum  cor  obscuratuui  est. 


€81  BXPOSITIO IN 

c  Lumen  coruro,  qui  in  tenebris  sunt.  •  Igno- 
rantiae. 

c  Eruditorem  insipientium.  »  Qui  Dei  non  ha- 
bent  sapientiam. 

c  Magistrum  infanlium.  »  Parvulorum  aetate,  vel 
•ensu. 

c  flabentem  formam  scieotiae,  et  veritatis  in 
lege.  •  Ad  quam  semper  respiciens ,  errare  non 
poles. 

c  Qui  ergo  alium  doces,  teipsum  non  doces.  » 
Similiter  gentibus  dixerat :  Qui  enim  alium  judicas, 
leipsum  condemnas  (Rom.  u,  7).  Qui  in  lege  re- 
qaie&cis,  o  Judsee,  quare  transgrederis  legem?Qui 
gtoriaris  in  Deo,  quare  inbonoras  Deum  ?  Qui  nosti 
voluntatem  ejus,  quare  non  obteinperas  ejus  volun- 
UtiTQui  probas  utiliora,  cur  inutilia  sectaris?Dux 
caecorum,  quouvodo  viam  non  vides  rectam?  Si 
enim  videres,  per  ipsam  ulicjue  ambulares.  Si  lu- 
men  es  aliorum,  cur  non  abjicis  opera  tenebrarum? 
Eruditor  insipientium,  ut  quid  timorem  Domini, 
qui  est  inilium  sapieutiae,  reliquisti?  Magister  infan- 
titim,  quomodo  puer  es  in  sensu  ?  Qui  babes  for- 
mam  scienliae  veritatis  in  lege,  quare  nec  ipse  se- 
qneris,  nec  aKos  sequi  pessitno  exemplo  permittis? 
Quare  non  convenii  vita  tua  doctrinae  tuae,  et  opus 
luum  destruit  fidem  ttiani?  Unde  fiet  ut  lex  a  te 
non  cuatodila,  non  solum  tibi  niliil  prosil,  sed 
eliam  inajoris  criminis  reum  suuin  couteuiptorem 
4>btineat. 

c  Qui  praedicas  non  furandum,  furaris.  >  Quidam 
dicunt,  abscondendo  ab  bomiuibus  furaris  Chri- 
stnm. 

c  Qui  dicis  non  moechandum,  mcecharis.  >  Non 
est  una  rnoechia.  Nain  omne  quod  Deo  debet 
anima,  si  aliquid  praeterquain  Deo  reddiderit,  moe- 
chatur. 

c  Qui  abominaris  idola,  sacrilegium  facis.  •  Sa- 
erilegium  est,  quod  proprie  in  Deum  coinruitlitur, 
quasi  sacrosancti  violatio.  Item  in  hoc,  inquit,  in 
qoo  eoinmittis  sacrilegium,  idololatra  esse  mon- 
straris. 

«  Qui  in  lege  gloriaris,  per  praevaricationem  legis 
Denm  inhonoras.  »  Expouil  sacrilegium ,  quia 
dicit  : 

«  Nomen  enim  Dei  per  vos  hlasphematur  iitter 
gentes,  sicut  scriptum  esl  (in  (saia). >  Praeposlerato 
Ordine  ante  posuit  testimonium  quam  diceret,  scri- 
ptum.  Ita  enim  dicentis  serino  dilapsus  est,  m  quod 
fex  propria  inienlione  dicebat;  eodem  sensu  scri- 
ptom  repereril.  Vel  revera,  quorum  injusiis  acti- 
t*us  nomen  Dei  fuerat  blasphematum,  sicut  scriptum 
«e*t  :  Pollueruni  nomen  meum  inter  gentes  (Ezech. 
Xivi,  20) ;  dum  dicuniur  populus  Dei,  inter  qnas 
agentes  captivi,  suis  peccatis  facientibus  moraban- 
-tur.  Item,  slcut  ait :  Per  bona  opera  vestra  benedi- 
^itur  Deus  (Malth.  v,  16)  :  ila  nunc  non  recte  con- 
^ersamihus  blaspheuiatur. 

c  Circumcisio  quidem  prodest,  silegem  observes. 
&i  atitem  pra?.varicator  legis  sis,  circuincisio  tua 
Patrou  XXX. 


EPIST.  AD  ROIf.  m 

A  praspotium  facta  est.  >  Quomodo  nihil  est,  si 
prodest?  Prodest  tempore  suo  signum  :  prodest  si 
justitia  (cujus  est  signaculum)  adsit.  Caeterum 
sineilla  superfluum  erit9sive  quia  vivere  faciebat  . 
Judseum,  et  infantia  exlerminari  antequam  saperet, 
sive  quia  in  lege  faceret  esse  :  qua  perspecta  in- 
venitur,  carnis  circumcisioue  cessante,  veram 
illam  cordis  esse  venturam.  Et  praevaricator  legis 
est,  dum  non  sequitur  id  quod  ibi  praedictom  esi. 
c  Si  igilur  praeputium  justitias  legis  custodiat, 
nonne  praeputium  illins  in  circumcisionem  reputa- 
bitur?  »  Visibilia  iudigent  invisibilihus,  invisibilia 
non  indigent  visibilibus,  eo  quod  visibilia  imago 
suut  invisibHium,  et  invisibHia  veritas  sint  visibi- 
lium  :  ideo  circumcisio  aulem  cordis  fion  indiget 

B  cainis,  quia  imagine  non  indiget  veritas :  image 
autem  indiget  veiitate.  Quaeritur  sane,  quare  sit 
data  circumcisio,  si  per  seipsain  non  prodest. 
Primum,  ut  aguosceretur  Dei  popnlus  iuter  gentes. 
Denique  quaudo  soli  eranl  in  eremo,  circumcisi 
non  fuerunt.  Sive  ul  cotpora  eorutn  agnoscerentur 
in  bello.  Nain  quod  in  tali  membro  signa.niur,  hauc 
causa  esl  :  Primutn  ne  aliud  membrum  aut  dehile 
fierei,  aut  turpe,  quod  publice  videretur.  Iterum, 
popter  gntiic  promissiouem,  in  qua  erant  per  ca- 
stitatem  placituri.  Sive  ut  Chrislus  siguilicarettir 
ex  ejus  seraine  nasciturus,  ad  quem  futura  erat 
ista  carnalis,  quae  spiritualem  babebat  afferre  : 
cujus  typum  gereus  Jesus  Nave  populuin  secundo 

^circutnciderejubetur  (Jotue,  v,  $). 

**  c  Et  judlcabit  id  quod  ex  nalura  est  praepulium, 
legem  cousuminans,  te,  qui  per  litteram  etcircum- 
cisionem  praevaricator  legis  es.  >  Sive  duui  Jitter* 
circumcisionem  sectaris,  circumcisioncin  spiritus 
accipere  dedignaris  :  sive  non  sequendo,  quod  lex 
dicit :  hoc  est,  ut  Ghristo  credena,  veram  circum- 
cisionem  acceperis. 

c  Non  enim,  qui  in  manifesto  Judasus  est,  ncquo 
qtise  in  manifesto  in  carne  esl  circumcisio:  sed 
qui  in  abscoudito  Judaeus  est.  >  Ipse  est  verus, 
Omnia  enim,  quae  antea  circa  exteriorem  hominera 
gerebantur,  Iguratn  interioris  habebaui. 

c  Et  circumcisio  cordis.  >  De  qua  scriplum  iu 
lege  est :  Jn  novitsimis  diebus  circumcidtl  Deus  lor 

p  tuutn  et  cor  seminis  tui,  ad  Dominum  Deum  tuum 
amandum  (Deut.  xxx,  6).  Et  iterum  :  Circumcidite 
vos  Deo  vestro,  et  circumcidile  prvputium  cordis 
vestri  (Deut.  x,  1C). 

c  ln  spiritu,  non  Jiltera  :  cujus  laus  non  ex  ho- 
minibus,  sed  ex  Deo  est.  >  Non  secunduin  litteram 
legis,  sed  secunduin  novuin  Testamentum  :  quod 
iuteriora  quaerit,  quae  solum  videt  Deus. 

CAPUT  III. 

t  Quid  ergo  amplius  est  Judaeo,  sut  qua;  utililas 
circuincisiouis  ?  Mulium  per  omnein  modum.  » 
Ex  persona  Judaei  interrogautis  dicitur,  respon- 
dente  Aposlolo,  multum  quidein  secundum  omnem 
modum.  Ideo  autem  multum  interest :  uau  ^\\\x 


683  S.  HIERONYHI  OPBRUM  MANTI&SA.  684 

circuracisionem  in  carne  acceperunt,  sed  qnia  cro-  A      €  Quid  adhucei  ego.  i  H<k  est9  insuper  julicor 


dtla  suiii  illis  eloquia  Dei.  lletn  reddil  raiionem, 
qnod  lex  contempla  non  prosit,  el  quod  carnalis 
circumcisionis  prscrogaiiva,  nullis  operibus  fulia, 
sit  vaua.  Interrogal  quid  amplius  liabeai  Judseus. 
Ex  cujus  persona  respondetur  :  Mulluin  per  otnnem 
inoduin.  Nam  si  ipsius  sensus  est  :  mulluin  per 
omnem  modum.  ct  omnis  homo  mendax  :  quoino- 
do  postea  conlravenil,  dicens  :  Si  autem  iniquilag 
nostra  justiliam  Dei  commendai,  qtiid  dicemus  ? 
Nnnquid  iniquus  Detis  ?  Absit,  elc.  Postremo, 
xjuomodo  Judxos  nihil  amplius  babere  confirmat, 
si  bic  inultum  habere  coinmemorat  ? 

4  Primuui  quidem,  quia  credila  suntillis  eloquia 
D»»i.  »  Iloc  eslis  dicturi  ;  prirnum,  quod  credita 
sunt  illis  eloquia   Dei,  et  gentibus  nulla. 

c  Quid  enim,  si  quidam  iilortim  non  credide- 
mnt?  Ntinqu;d  incredulilas  iiloriim  (idem  Dei 
*vacuavil  ?  Absit !  »  Fiilem  promissorum,  cum  sit 
dicltiut  Abrahas  :  Quia  in  semine  tuo  benedicentur 
omnes  gentes  (Gen.  xxii,  18). 

c  Esi  autem  Deus  verax,  omnis  atttem  homo 
mendax. »  Uicomnis,  pro  maxima  parte  dicil,  sicut : 
Omiies  sua  quaciunt,  el  :Omnesme  dereliquerunt, 
Lucas  est  inecum  solus. 

c  Sicut  scriplum  est  :  tU  justificeris  in  sermoni- 
l.us  luis,  et  vincas  ctitu  judicaris.  »  In  psalmo 
quinquigesiino.  lioc  testimonium  ita  posuil  pars 
adversa,  quasi  diceret  :  Proplerea  ego  peccavi,  ut 
tu  justus  apparcas,  me  judicanlo.  Sed  verus  seu- 


cgo  quicunque  mentior  homo,  qui   laudari   debe- 
rcm,    si  meo  mendacio    Dei  veritas  comprobatur. 

c  Tanquam  peccator  jtidicor  ?  et  non  sicut  bla- 
spbemamur,  et  sicul  aiunt  quidam  nos  dicere.  » 
Ui  qui  me  ita  judicat,  qua  peccantem,  et  non  sicut 
quidam  nos  aiunt  dicere  :  quod  quanto  majora 
uiala  fecerimus,   tanto  majora  bona   rccipiamus. 

c  Faciamus  mala,  ut  veniant  bona.  >  Hoc  for- 
lassis  ideo  putabant,  quia  non  intellexeruitt,  quod 
quidain  dicebal  ;  Vbi  abundarsil  peccatum,  $uper- 
abundavil  gratia  (Rom.  v,  20).- 

c  Qiioriiui  damnatio  justa  est.  »  Quid   jostius, 
quain  ut  hanc  poenam  sentianl,  quam  nos    uegare 
menlili  sunt  :  qui   nihil  magis,  quam  justum  Dei 
B  judicitim  pra?dicamus. 

«  Quid  ergo,  precellimus  eos  ?  Nequaquatn.Cau- 
sati  eniin  sumus,  Judaeos  et  Graecos,  ouines  sub 
peccalo  esse.  »  Nos  ex  Judxis  itullam,  uude  ma* 
jores  simus,  iuveuio  causam.  Uoc  enini  iuveshga* 
vil  ratio,  sub  peccato  esse,  et  Judajos  elGnecos, 
quod  non  ralione  sola  colligimus,  sed  eiiam  de 
Judxis  lestiitionio  comprobatnus.  liem  hoc  osten- 
dit  :  quomodo  Judaei  licet  legem  et  prophetas 
habereni,  nibll  tamen  amplius,  quam  gentes  ba- 
bebant :  c  quia  omnes  similiter  peccaveruut,  et 
egenlgloria  Dei.  » 

i  Sicul  scriptiim  est  :  Quia  non  est  justus  quis- 
quam.  »  In  psalmo  terlio  decimo.  Psalinus  iste, 
unde  hoc  tcstimonium  sumptum  est,  de  insipiente 


...  , _ri        -y     -  ,  —  ._„ r —  _,_., r 

sus  sic  sc  babet  :  quia  promiserat   se  Deus    sinc  *-  loquitur  ;  quod   lestiuioniiun    in    adventu    Cbristi 


persouarum  acccptione  in  pcccamibus  vindicare 
r\  quidam  ejus  patientiam  nieudacium  judicabant, 
viiicitcum  judicaverit,  quando  eoruni  facta  puniet: 
in  quibus  neino  putaveiit  vindicari.  Aliler  :  Pro- 
basii  te  curain  de  homiiiibus  habere,  qui  per  pro- 
pbeiam  mca  abscondila  revelasti,  et  vici_li  eos, 
qui  te  incuriosum  humanoriim  actuum  es>;e  conllu- 
gunt.  llucusque  objectio  cucurril  :  jam  incipii 
Apostolus  respondere. 

<  Si  atiiem  iuiqtiitas  nostra  justitiam  Dei  com- 
iinndai,  quiddiceiuiis?Nuii(|uid  iuiquuscst  Deus?  » 
Iniqiium  est,  si  iu  illis  viudicat,  qui  ideo  pecca- 
vcrnnt,  ut  illis  juslior   appareret.    Ilem  non   quod 


pracipuc  ostendit  impielum,  tcmpore  scilicet 
passionis,  quo  nullus  juslus  cum  pateretur,  puto 
iuvenlus  sil. 

c  Nou  est  intelligens,  non  esl  reqnireut  Deuui. » 
Qui  non  requirit  fundainenluiu,  necesse  est  ut  de- 
clinet. 

c  Omnos  declinaverunt.  i  Qui  uon  iiitelligil,  non 
requirit,  seu  idco  nou  inlelligil,  quia  uon  qnaerit. 
Deus  autem  tunc  requiriiur,  cmn  ejus  voluntas 
inquiritur,  quia  omnis  qui  peecat,  uon  vidit  euin, 
nec  cognovii  eum,  eo  quod,  qui  peccat,  Domiui  sui 
non  cognoscit  voluntatcm.  Nam  et  vulgo  uescire 
diciuir,  cujus  volunlas  ignorata  esl. 


nostra  iuiquilas  addal  jusiitiam  Deo,  sed  in  lempo-  p      <  Siinul  inutiles  facti  sunt.  » luulilesad  opuaad 
re,  quando  lu  jtidicimn  cum    Deo   venimus,   nou      qtiod  fuerunt  procreati. 


obscrvames  praccepta  ejus,  promissionura  retribu- 
lioucm  fraudamus.  (Jnde  oslenditnr  Deus  verax , 
quia  qu.c  promisit  sanctis,   peccaloribus  nou  dat. 

c  Qui  inferl  iram.»  Ul  in  diluvio  et  Sodoma,  ila 
in  judicio. 

c  Secuudum  hoininem  dico  :  Absit !  Alioquiu 
quomodo  judicabit  Deus  huiic  niundum?  »  Secun- 
dum  te,  qui  laliler  seutis.  Alioquin  quomodo  judi- 
cabit  Deus  huiic  intiiiduiu  ?  Quia  juslilia  damnabil 
injustitiain,  si,  secuudum  te,  humaiia  iiiiquilaie 
sit  juslior. 

€  Si  enim  verilas  Dci  iu  meo  mendacio  abunda- 
vil  in  gloriaiu  ipsius.  »  lloc  csl,  cre\il. 


c  Non  estqui  faciat  bonum,  non  est  usque  ad 
iinuin.  »  Nec  Apostolus.  llem  si  uoii  esi  qui  facial 
bonum,  quomodo  inferius  plebeiu  auain  arguil  de- 
\oiantes,  et  inopum  consiliuiu  coufundenies  ?  Pi«  bi 
enim  Dei  uon  eral,  si  bouuio  non  faciebat,  maxi- 
me  cuui  jusla  ibidem  genemtio  appcllciur.  Hoc 
magis  ad  psalmi  expositioiiem  pcriinel,  quaiu  ad 
Aposioli  causain. 

c  Sepulcrum  palens  est  guttur  eorum.  >  Fctoi 
dociriux  suaj,  et  adulationeconiaminaiis,  et  inler 
(icieiis  audientes.  Ideo  euiiu  sepulcruui   dUigentei 
clauditur,  ne  adhuc  viveutibus  cxhalatioue  sua  go 
nerti  peslein 


EXPOSITIO  1N 

iguis  suis  dolose  agebant.  >  Aliud  ore  pro- 
es,  aliud  corde  volentes, 
lenum  aspidum.  i  Horum  serpentium  pessi- 
cit  esse  venenum. 
>  labiis  eorum.  i  Hocest,  in  corde. 
irum  os  maledictione.  i  Non  est  unius  ge- 
aledictio.  Quidquid  enimmalo  voto  dicitur, 
bio  mala  dicitur. 

imaritudine  plenum  est.  i  Ama/itudo  con- 
at  dulcediui  verborum  Dei. 
ocea  peJes  eorum  ad  effundendum  sangui- 
Sive  slmpliciier  bomicidas  dicit,  sive  in- 
itet  anitnas  adulando.  Unde  in  Actibus 
Mrum  dicit  Paulus  :  Mundus  sum  ab  omni 
e.  Non  enim  subterfugi,  quo  minus  vobis  an- 
m  omne  consilium  Dei  (Act.  xi,  26,  27). 
nlritio  et  infelicitas  in  viis  eorum,  et  viam 
on  cognoverunt.  i  Conlerunlur  et  infelices 
timae  in  doctrinis  eorum,  vel  in  exemplis 
attouis  eorum. 

i  est  timor  Dei  ante  oculos  eorum.  i  In  li- 
ei  conclusil ;  qui  si  timorem  Dei  semper  ame 
babuissent,  non  utique  deliquissent.  Neque 
idet  servus,  Dotniuo  pr&senle,  peccare. 
mus  auiem  quoniam  quaecunque  lei  ioqui- 
I  qui  in  lege  sunt,  loquitur.  i  Ne  diccrent, 
ptaliMo  de  gentibus  dicta,  ostendit,  quae  iu 
la  sunt,  his  qui  in  lege  sunt,  loqui.  Quae- 
ne  quomodo  Jud&i  dixerunt  Deum  non  esse. 
ique  verbo  dixerunt,  sed  opere.  Nain  con- 
quidem  se  nosse,  factisaulem  negantl(7i/.  i, 
go  genles  bic  non  appellat  :  qui  jatn  de  illis 
lerat  in  propria  causa. 
omne  os  obstruutur.  i  Non  solum  gentium, 
ioi  Judaeorum,  dum  non  babent  unde  glo- 
issint 

subditus  fiat  omuis  mundus  Deo.  i  In  cou- 
i  peccati. 

iaexoperihus  legis  non  jusiificabitur  omnis 
rain  illo.  i  Modo  non  jusiiHcaliir.  Sive  opera 
ircumcisionem  dicit,  sabbuluin,  et  caeleras 
mias,  qu£  rion  tam  ad  jusliliam,  quain  ad 
lastuiam  pertinebanl.  Jiem  non  conlraria 
it  Aposlolus,  superius  dicens  :  Qui  oslen- 
us  legis  in  cordibus  suis  (Hom.  u,  15).  El 
cit,  ex  operibus  legis  non  justiGcari  omnein 
.  Carnem  accusat,  cujus  provideutia  legi 
jieere  non  polest.  Lex  enim  oslendere  novit 
m,  non  tumen  obtendii,  qualiter  debeat 
iri ;  et  iterum  punire  noxia,  non  damv  ve- 
ptBnllenti ;  Christus  autein  remissionem 
ruui  douat  credenlibus,  et  docet  quomodo 
i  caruis  vitit  vitari,  alque  prudentia  rese- 

legem  enim  cognitio  peccati.  i  Non  remis- 
peccati,  sed  coguitio.  Ideo  euim  per  legem 
it  peccaluui,  agnoscilur  :  quia  aul  in  obli- 
rat  lex  naturae,  aut  ante  iegem  litterae, 
quaeque  non  cognoscebantur   essc  peccata, 


EPIST.  AD  ROM.  888 

\  id  est,  qnae  aliis  non  nocebanl  :  ut  coucupisceutia, 
ebrietas,  et  caetera  hujusmodi. 

«  Nunc  aulem  siue  lege  juslitia  Dei  manifeslata 
est.  i  Hoc  est,  quod  dicit  :  quia  justilia,  qua?.  in 
Chrislo  manifestanda  erat,  in  lege  naturali  non 
erat  cognita.  Testimonia  aulem  legis  Moysi  et 
prophelarum  annunliatione  praedicanlur.  Itein  siue 
lege  litierae  justitia  manifestata  :  quae  nobis  gralis 
a  Deo  donata  est,  non  nostro  Jabore  quvsita,  et 
apertius  per  exempla  Christi,  evidenliora  pate- 
facta,  quse  latebant  in  lege. 

c  Testiflcata  a  lege  et  prophelis.  i  Sive  justhia 
haec  praedicata  esl  a  lege  et  prophetis,  in  uovis- 
simis  lemporibus  esse  ventura  :  sive  cognitio  pec- 
cati  a  lege  et  prophetis  teslimoniuin  acccpit. 
**-*  c  Justitia  autem  Dei  per  Adeni  Jcmi  Christi,  in 
omnes  ei  super  omnes,  qui  credunt  in  eum.  i 
Justitia,  qua  creditur  Chrislo. 

c  Non  enim  est  distiuctio.  i  Inter  Judxum  et 
Graecum. 

c  Omnes  enim  peccavernut,  ct  egent  gloria 
Dei.  i  Quia  nou  habent  suam. 

c  Juslificati  gratis  per  graliam  ipsius.  i  Sine 
uila  operum  actione  per  baptismum,  quod  omnibus 
non  mereutibus  gratis  peccata  donavit. 

c  Per  redemptioneui,  quae  est  in  Chrislo  Jesu.  » 
Qua  noit  redemit  sanguine  suo  de  morte  :  cui  per 
peccatum  vendiii  fucramus  :  secundum  Isaiam  di- 
centem  :  Peccatis  veslris  venundali  eslis  (Isa.  lii, 
fj  5).  Quam  mortem  Chrislus  vicit  quia  non  pec- 
cavit.  Omnes  auiem  rei  eramus  mortis  :  cui  se 
iile  indebite  trauidil,  ut  nos  suo  sanguine  redi- 
meret.  Unde  propheta  pra?dixerat  :  Qralis  venun- 
dati  e*tis9  et  sine  pecunia  redimemini  (Ibid.).  Hoc 
esl,  quia  uihil  pro  vobis  accepistis,  et  Chrisli  estis 
sanguiue  redimendi.  Siiuul  illud  noiacdum,  quia 
redemit  nos,  noa  euiit  :  quia  ante  per  nalur.im 
ipsius  fueramus,  licet  simus  noslris  ab  eo  aiienati 
deliciis.  Tunc  sanc  fructuosa  erit  redemptio  noslra, 
si  peccare  cessemus. 

c  Quem  proposuit  Dens.  i  In  promptu  anle 
oculos  diiuium  posuit  :  ut  qui  redimi  vult,  ac- 
cedat. 

c  Propi  J'.»torem  per  fidem  in  sanguiue  ipsius,  ad 
D  ostensionem.jusiiiiac  suae.  i  Ut  propiiieiur  eis,  qui 
credunt  se  ejus  sanguine  Jiberandos. 

c  Propter  remissionem  praecedentium  deliclo- 
rum.  i  Proplerea  passus  est  Christus,  ut  proposi- 
lum  Dei  sedarei,  quo  tandem  punire  decreverat 
peccatores. 

c  In  sustentatione  Dei,  ad  ostensionem  jiistitiae 
ejus  in  boc  tempore.  »  Yuh  ostendere  Deum  q  .idem 
ad  hoc  exspeclasse,  ut  landem  se  corrigerent  de- 
liuquenles;  ilios  vero  inale  usos  patientia  Dei,  in 
jnajora  prolapsos  esse  peccata.  Unde  Job  ille  ju- 
slissimus  suo  lempore  ait  de  peccalorc  :  Dedit  el 
Deus  locum  panitentia  :  el  ille  abutitur  eo  in  su- 
perbia  (Job,  xxiv,  23). 

c  Ut  sit  ipse  justus,  ei  justificans  cuin,  <^\\*x 


687  S.  HlEnONYMI  OPERUM  MANTISSA, 

iiJt  est  Jesu  Chritti.  >  Qui  sotus  inventus  est,  et  A  hibet.  Ahraham,  non  ez  operibus  legis,  aed  ei  fMe 


quem  ipse  justificaverii  :  noti  ex  operibus,  sed  ex 
fide. 

c  Ubi  est  ergo  gloriatio  tua?  Exclusa  est.  >  Ad 
Judseura  lojoittir  :  ne  glorieris  te  operibus  meruisse 
justitiam.  Item  interrogatio  Jndaei  est.  Et  respon- 
detur  ab  Apostolo  :  Exclusa  est.  Item,  Judaeus  in- 
terrogat. 

t  Per  quam  legein?  Faciorum?  »  Id  est,  per  na- 
turalein.  Opera  legis  ref«  lluntnr  ab  Apostolo. 

c  Nou.  Sed  per  legcni  fi»!ei.  >  Per  quam  legem? 
Faciorum  ?  Non,  subauditiir,  est :  sed  per  legetn 
fidei.  Legcm  dicit  siutum  fidei  terminum,  hoc 
est,  Novum  Testamcnlum. 

c  Arbitramur  enim  jusiificari  hominem  per  fidem 
sine  operibus  legis.  >  Certi  sumus,  vel  judicainus. 
Abutuntur  quidam  hoc  loco  ad  destruciioncin 
operum  juslitiae,  solara  fidem  posse  sufficere  affir- 
roantes  :  cum  tamen  alibi  dicat  Apostoius  :  Si 
hdbucro  omnem  fidem,  iia  ut  montet  trantferam  , 
chariiatem  uutem  non  habeam,  nihil  milii  prodett 
(1  Cor.  xin.  1-3).  In  qua  charitate,  alio  loco  legis 
asserit  pleniludinem  eoniineri,  dicens  :  Plenitudo 
iegis  ett  charitas  (Rom.  xm.lO).  Quod  si  haeceorum 
«eiisui  videntur  esse  contraria  :  sine  quibus  operibus 
leuis  Apostolus  juslificari  hominem  per  fidem  dixisse 
-credendus  est,  scilicel  circumcisionis,  vel  Sabbali, 
et  caeterorum  liujusmodi  :  non  absque  justithe 
operibus,  de  quibus  beatus  Jacobus  dicit  :  Fidet 
tine  operibus  morlua  etl  (Jac.  n,  20);bic  autem 
de  illo  dieit,  qui  ad  Ghristum  veniens  sola,  cuin 
primum  credil,  fide  salvalur.  Addeudo  autem,  ope- 
ribus  legis,  ostendil  esse  etiam  gratiae  opera. 

c  An  Judaeorum  Deus  tatitum?  Nonne  et  gen- 
.  tium  ?  >  Nunquid  Judaos  solos  Deus  creavit,  aut 
de  iliis  solis  curamgerit?  Nara  et  gentes  pecca- 
verunt,  et  vos;  et  si  vos  convcrtimini,  et  illi.  Si 
vobis  venit  Christus  ex  lege  promissus,  et  illis. 
.  Nam  et  frequenter  prophetae  etiam  de  Judaeorum 
vocalione  dixerunt. 

c  Imo  et  geulium.  >  Pulchre  modum  servavit  in 
verbis.  Imo  dixit  :  ut  oslenderet  magis  genles, 
quamvis  non  erant  circumcUi.  Et  Abraham  anie 
circumcisionciu  jusms.  Et  reddit  ralionem,  nc 
Judaos  excludere  videretur. 

c  Quouiaiu  qnidem  unus  esl  Deus,qui  justificat.  > 
Utrique  uni  Deo.  et  uui  Chrislo  credidistts. 

c  Circiimcisionem  ex  fide,  et  praeputium  per 
fidem.  >  Ipsum  est  ex  fide  et  per  fidem  :  sed  usus 
Scripturaruin  hic  est,  ut  in  iisdem  eausis  mallenl 
iuutare,  qiiam  repctcre  sermonem  :  sicut  in  Da- 
niele  scriptum  esl  :  Propter  Abraham  tervum  tuumt 
et  ltaac  dilectum  lunm,  el  Urael  tanctum  tuum 
(Dan.  iii,  35). 

c  Legem  crgo  destruimtis  per  fidem  ?  Ahsit  1  sed 
Jegem  staluhnus.  >  Non  contraria  sibi  Apostolus 
dicit,  superius  assercus  exclusam  esse  umbram,  el 
lypuro  1egis  prsesenti  verilate  :  nunc  autem  infert 
approbare  se  legem,  in  quo  ipse  tesiimonium  pcr- 


justificatus  est.  Item,  legein  ergo,  quae  circumcidi 
praecipit,  stiperfluam  judicamus.  Absil  1  imo  slare 
faciamus,  dtim  probamus  vertim  esse,  qnod  dixil  : 
legem  legi,  testamenium  testamento»  circuraciftionem 
circumcisioni  successuram. 

CAPUT  IV. 

c  Quid  ergo  dicemus  invenisse  Abraham.  >  Re- 
vocavit  illol  ad  caput  circumcisionis,  ul  quod 
initio  constiluerit,  adhibeatur  in  toto. 

c  Palrem  nosirum.  >  Patrem  secundum  carnis 
circumcisionem.  Nam  fides  in  mente  consistlL 

c  Secundum  carnem.  >  Dicens  secundum  car- 
nem,  oslendit  traducem  carnis  esse,  non  animae. 
»  c  Si  enim  Abraham  ex  operibus  legis  justificalus 
est.  •  Si  ex  eo,  quod  se  circumcidit,  justificatos 
est,nihl  iUi  Deus  donavit,  sed  ex  «e  habuit  gloriam. 
Aliter  :  Si  Jussa  perfecit,  apitd  semetipsum  babtt 
gloriam,  non  apud  Deum. 

c  ll.ibet  gloiiam,  sed  uon  aptid  Deum.  >  biceoa, 
habet  gloriam,  sed  non  apud  Deum,  ostendit  eom 
ex  operibus  suis  gforiam  habere,  et  non  ex  Deo. 

c  Quid  enim  dicil  Scriptura?  Gredidit  Abraham 
Deo.  >  Tam  magna  fuil  fides  Ahrahae,  ut  et  pri- 
stina  ei  peccata  donarentur,  et  sola  prae  omni 
jiistitia  doceretur  accepia,  et  tanto  deinceps  amore 
flagravit,  ut  super  omnia  se  opera  praepararet. 

c  El  reputatum  est  illi   ad  justitiam.  t  Et  ideo     <- 
r  liabet  gloriam  apud   Deum,   secuudum  quod  lex  — = 
probavit. 

c  Ei  autcm  qui  operatur,  merces  non  iroptitator-^au 
aecunduin  gratiam,  sed  secuudum  debitum.  i  Debi- 
toris   enim  est    facere,  quae   jubentur  :  et   nisaw- 
paroeril,  damnatur  :  si  autem  fecerit,  non  habemW 
gloriam,  quia  inutilis   adhuc  servus   dicitur,  qumr* 
nihil  amplius,  quam  quod  praeceptum  est,  opera— — 
ttir.  Aliter  :  Non  iilis  gratis  donatur  justilia,  sec^aV 
inerces  redditur  operum  pristinorum. 

c  Ei  vero  qui  non  operatur,  credenti  anleni  ira 
e\im  qui  justificat  impium,  reputatur  fides  ejus  a«J 
justiliam.  >  Convertentera  impium,  per  solam  fldent 
justifical  Deus,  nou  opera  boua,  quae  non   babuii. 
Alioquin  per    impietalis  opera   fuerat  poniendus. 
D  Simul  attende,  quia  non  peccatorem  dicit  justiO- 
cari  per  fidero,  sed  impium  :  hoc  est  nuper  cre* 
dentem  asseruit. 

c  Scctindum  propositum  gratiae  Dei.  >  Qui  pro- 
posuit  gratis  per  solatn  fidem  peccala  dimittere. 

c  Sictit  et  David  dicil  beatitudinem  borninis.  • 
Magna  beatitudo  est  sine  labore  legis  et  poeniten* 
liic,  Domini  graliam  promereri :  sicut  si  quij  ali- 
quarn  diguitatem  gratis  accipiat. 

c  Cui  Dcusaccepto  ferljustitiam  siae  operibus.  • 
Ad  boc  fides  prima  ad  justitiain  repuuiur,  ut  de 
praelerilo  absolvatur  :  et  de  praesenti  justificetur, 
et  ad  futura  fidei  oi»era  praeparetur. 

c  Beati  quorura  remissse  sunt  iniquitates ,  et 
quorum  lecta  suut  peeeata.  Beatus   vir  cui  non 


Ml  &  HIERONYMI  OPF.RUM  MANTJSSA.  £92 

c  ld«o  et  reputatum  est  illi  ad  justitiam.  i  Quia  A  corporis,  maximos  sustinuerint  cruciatut  :  nec  ta- 

men  perfeclam  possunt  consequi  saniiatcin  :    quae 


tam  perfecte  et  firmiter  credidit 

c  Non  esl  autem  scriptum  tantum  propter  ipsum, 
quia  reputalum  esl  illi  ad  justiiiam  :  sed  cl  propter 
uos,  quibus  reputabitur.i  Non  ut  ejus  solum  Cdein 
sciremus,  qua  Domino  placuit :  qui  ideo  etiain  len- 
tatus  est,  ut  et  ipse  se  nosset,  ct  nos  sequere- 
mur. 

f  Gredentibus  in  eum,  qui  susciiavii  Jesum  Chri- 
stum  Dominum  nostrum  a  mortu  s.  i  Si  lam  perfecte 
crediderimus  Chrislum  a  mortuis  resurrexisse  : 
quomodo  itie  crcdidil  corpus  suum  posse  ad  gene- 
ranrium  vivificari  jam  morluum. 

c  Qui  tradilu*  esl  proptcr  delicta  nostra,  et  re- 
surrexilpropterjuslificaiioneninostram.i  Qui  morte 
sua  nustra  peccata  abolevit  :  et  in  ea  qualilaie, 
qua  mortuus  est,  necessario  resurgens  apparuit,  ui 
justitiam  credcntium  coufirmaret. 

CAPUT  Y. 

Justificati  igilur  ex  fiJe.  i  Pertraclata  causa 
quare  nemoeorum  cx  operibus  juslificatus  sil,  sed 
ouines  ex  fide  (quod  exemplo  Abrahae  probat ;  cujus 
se  (ilios  esse  soli  Judavi  pulabant),  ostendil  ralioue, 
quod  nongenus,  neccircumcisio,  sed  fides  facial  filios 
Abrahae  qui  cx  sula  prima  fide  justificatus  est.  Qua 
ratione  conciusa,  paccm  eos  haberc  hortatur  :  quia 
nemo  suo  inerito,  sed  omnes  aequaliler  Dci  gralia 
suiit  salvaii. 


eliam  si  proveneril,  paulo  post,  morte  intercedente, 
solvetur.  Haberaus  crgo  unde  honeste  et  sine  peri- 
cuio  gloricmur.  Magna  eniin  gloria  est  de  iniia  ad 
summa  crescere,  de  nihilo  ad  maxima  pervenire  ; 
de  limo  ad  coeluin,  et  de  serviiute  vocaraur  sd 
rcgnum  :  si  tamen  omni  saeculi  gloria  et  jucunditate 
contempta,  in  iilo  soio,  quod  nobis  promiuiiur,  glo- 
riemur.  Quod  et  si  feceritis,  tak  est,  quale  si  quis, 
nummo  plumbeo  comemplo,  gemmam  regiam  con- 
sequalur  :  quanquam  nec  sit  digna  comparaiio, 
quia  quamvis  liic  pretium  dislei ,  tamen  manei 
ulriusque  corruptio;  ibi  vero  incorruptibilibus 
corrupia,  ei  aelernis  caduca  mutantur. 
B  c  Probatio  verospem,  spesauiem  non  confundit.  r 
Spes  futurorum  omnem  confusionem  expellit.  Unde 
probatur  non  habere  spem,  qui  praeceptis  confundi- 
tur  Cbristi. 

c  Quia  charilas  Dei  diffusa  est  in  cordilms 
noslris.  i  Magnittido  bencficiorum  exciial  in  se 
magniiudinem  charitalis ;  qua*  perfecia  conudil,  et 
timercnon  novit.  Item  manifeste  hoc  ostendit :  quia 
quaecunqtie  uominibtis  a  Deo  Patre  donautur,-  per 
Spirilum  sanctum  iribuuiitur. 

c  Per  Spirilum  sanctum,  qui  datus  est  nnbis.  » 
Quoinodo  uos  Deus  diligal,  ex  hoc  cognoscimus, 
quia  non  solum  nobis  per  Filii  sui  mortem  peccata 
dimisit,  sed  et  Spirilum  sanctum  nobis  dedit,  qui 


c  PacemhabeamusadDciim  per  Dominum  nostrum  r  iam  oslendat  gloriam  fuiuroruin, 

/M._I-. V.1....I!-..,!.! i fV **  -T.  .,  .         .-..      • .._. 


Jesum  Christum.  i  Vel  sul  jecti  simus  ulrique  Deo  : 
sive  pacem  Dei,  non  t:>nlum  saecuii,  habeamus. 

c  Per  quem  et  accessum  habemus  per  fidein  in 
gratiam  istam.  c  Per  quem  acccssimus  prope,  qui 
eramus  longe. 

c  In  qua  stamus.  *  Qui  anle  jacebamus. 

€  Et  gloriamur  in  spe  gloriae  filiorum  Dei.  t 
Gloriamur  nos  sperare  filiorum  Dei  gloriam  possts- 
turos.  Tantumque  est,  quod  sperainus,  quanlum  ex 
se  nullus  auderet  :  ne  non  spes,  sed  blasphemia  pu- 
laretur,  eo  quod  multis  pro  sua  magnitudiue  incre- 
dibile  videalur. 

c  Non  solum  auiem,  sed  et  gloriamnr  in  tribula- 


c  Ut  quid  enim  Christus  cum  adhuc  infirmi  < 
mus?  i  Ui  quid  indebite  pro  uobis  mortuus  est,  nisi 
ut  manifestaret  suam  chai  ilatein,  cum  adhuc  pec- 
catorum  et  sceleruin  languoribus  premeremur? 

«  Secundum  leinpus.  i  Secundum  tempus  infiroi, 
quo  jam  defecerat  pene  juslitia.  Sive  quia  ulliioo 
tempore  passus  est  Christus,  sive  ad  tridui  temptJt, 
ut  praedicebatur,  est  mortuus. 

«  Pro  impiis  mortuus  est.  i  Vull  osteudere,  quii 
pro  itnpiis  mortuus  est :  utex  beneliciorum  conteo* 
plaiione  ejus  gratiam  commendaret,  et  in  mereato 
deLcti,  quantumeum  debeamusdiligere,  demonstrt- 
ret  :  et  tanto  beneficio  el  sancto,  an  aliquid  praepo- 
nendum  sit,  videremus  :  cum  ille  nobis  impiis  nec 


tionibus  :  scientes  quod  tribulalio  patienliam  ope 

raiur,  patientiaautem  probationem.  i  Nonsolum  in  D  vitam   suam   pneposuerit,  ne   necessariam 

gloriaespe,  sed  eiiam  in  saluberriinis  tribulationibus      deneguet  morleui 

gloriamur,  magiiiludinem  praemii  cognoscentcs,  sicut 

Jacobus  ail :  Omne  gaudium  exislimate,  fratres,  el 

reJiqua  (Jac.  i,  2).  Unde  et  gaudere  debemus  aliquid 

pali  pro  nomine  Dei,  ut  acquiramus  de  tribulalioue 

fmieiida  praemium  infuiiium.  Consideratione  eniin 

prarraii  nullum  possumus  condignum  aestimare  la- 

borem.  Nam  et  scimus  homiues  propteraurum  ultro 

se  ad  bestias  deputare  :  quod  lamen  in  aeternum  non 

potuerunt  possidere  :  quanto  magis  nos  exemplo 

apostolorum  in  tribulaiionibus  gaudere  debeatuus! 

Quae  quidem  cum  sint  temporalcs,  atternam  salutem 

acquirunt  ,   et  a  doloribus  liberant  sempiternis. 

dim  ohiUi  proptet  $pem  parvae  salutit,  et  curam 


c  Vix  enim  pro  juato  quis  moritur.  i  Ideo  pro 
justo  difficile  moriiur,  quia  juslua  non  habet  mori. 
Pro  morituro  enim  forie  moritur  aher. 

c  Nam  pro  bono  forsilan  quis  audeat  mori?  • 
lionus  ipse  est,  qui  el  jn»tus.  Dicit  enim  alibi  : 
Mandatum  $anclumt  el  juhlum,  ei  bonum  (Jfont.  vn, 
42).  Forsitan  autem,  hoc  esi,  um  facile  audeat,  ne 
ilh  injuria  fiat. 

c  Commendat  autem  cnarilatera  suam  Deus  in 
nobis.  lAmabileiii  facit,  cuminsinual  quanlum  iioa 
diligal  :  quando  euim  indebiie  aliquid  pnasutur, 
tunc  maxime  charitatis  coinmendatur.  Quid  enin 
Um  indebite,  quam  ut  sine  peccato  Dowinus  pro 


m  EXPOSITIO  ]N  EPIST.  AD  ROM.  604 

tervis  impiis  moreretur,   et  universilatis  condilor  A      c  Et  iu  in  omnes  homtnes  mors  perlransivh.    » 


dignareiur  apparere  in  homine,   et  conlemni  pro 
reparaiione  propriae  crealure? 

c  Quoniam  si  cum  adliuc  peccatores  essemns 
secuudum  tempus.  »  Notandum  quod  plerunujue 
Apostolus  credenles  jam  in  Christo  fuisse  peccato- 
res,  dicens,  jam  non  esse  siguifical  :  ul  qualiter  se 
exhibere  debeant,  recognoscant. 

c  Chrisius  pro  nobis  mortuus  est  ;  mullo  igilur 
magis  jusiiGcati  nunc.  >  Si  peccatores  tanlum  dile- 
xil  ,  quanio  magis  cusiodiel  justos  ! 

c  \ik  sangiiine  ipsius  salvi  erimus  ab  ira  per 
ipsum.  »  Non  auimalium  sicnt  in  lege.  Caveamus 
ergo,  ne  peccando  eum  polliilum  dicamus  ,  sicut 
dicit  ipse  Aposlolus  ad  Hebreos. 

c  Si  enim  cum  inimici essemus,  reconciliaiiffumns  B 
Deo  permortem  Filii  ejus.  >  Peccaioresinimicisuiit 
coniemuendo,  sicut  dicit  Aposlolus  :  Scitis  quia 
amicitia  hujus  mundi  inimica  est  Deo  :  quicunque 
cnim  voluerit  amicus  e$se  $a>culi  hujus,  inimicus  Dei 
cognoscitur  (Jac.  iv,  4).  Inimici  ergo  actibus,  non 
natura.  Ileconciliaii  atiiem,  quiaconciliati  uaturali- 
ter  fueramus. 

c  Hullo  magis  rcconeiliaii,  salvi  erimus  iu  vita 
iositig.  >  Si  pcr  moriem  Chrisii  salvaii  siimu*, 
quauto  magis  iu  ejus  glorificabiinur  vila,  t>i  eam 
fuerimus  imilati  t 

c  Non  solum  autem,  $\ei\  et  gloriamur  in  Deo  per 
Doiuinum  nostrum  Jesum  Chrisium,  per  quem  nunc 
reconcilialiouem  accepmus.  i  Non  solumnobis  viia 
dabitiirseinpiterua,  sedciiamquaedamsitnilitudo  per 
Cbrisliiinpromitiiturdivinae  glorhe,  sictit  dicit  apo- 
fttolus  Joannes  :  Sonium  apparuit  quid  erimus%  quo- 
niam  cum  apparuerittsimiles  ei  erimus  (I  Joan.  m,  2). 

c  Pj  oplerea  sicui  per  unum  bominem.  >  Si  per 
nnurn  hoininem  Evainpeccatiiminlravit  inmundum, 
iiisaiiiunt  qui  dicunl,  anteqtiam  deceperitdiaboltis 
Evain,  peccatuiu  fuissein  inundo.  Kiem  bic  ostendere 
vtilt  propterea  Cbrisium  passum,  ut  qui  sequcntes 
Ad»m  discesseramus  a  Dco,  per  Cbristum  reconci- 
liaremur  Deo. 

c  In  hunc  muiidnmpeccaium  inlravit,  el  per  pec* 
catum  roors.  >  Exemplo  vel  forma1.  Quomodo  cum 
non  esset  peccatuin,  per  Adam  adveuit ;  ita  etiam 


Dum  ita  peccant,  et  similiiermoritinlur  %.  Non  euiui 
in  Abraham,  et  baac,  et  Jacob  pertransiil  de  qui- 
bus  dicil  Dominus  :  Omnes  enim  illithunt  (Luc.  xx, 
58).  Hic  autem  ideo  dicit  omnes  mortuos,  qnia  in 
innltitudine  peccatorum  non  excipieutur  pauci  jusli, 
sicut  ibi  :  Non  est  qui  faciat  bonum  :  non  est 
usque  ad  unum  (Psal.  xm,  3).  Et  omnis  homo  men- 
dax.  Sive  in  eos  omnes  pertransiil,  qui  Irimano, 
non  ccelesti  rilu  vivebaut.  liem  iituic  Ajfosiolus 
mortem  animae  significat,  quia  Adam  pnrvaricans 
morluus  est,  sicut  et  propbeta  dicii  :  Anima%  quce 
peccatf  ipsa  morietur(Ez(ch.  xvm.  4).  Tn.nsivit  eniin 
et  in  omnes  boniiiies,  qui  naturalein  legcm  pra?va- 
ricati  sunt. 

i  In  qtio  omnes  peccaverunt.  >  Hoc  esl  in  eo,  quod 
omnes  peccaverunt,  exemplo  Adae  peccanl. 

c  Usque  ad  legemenim  peccaium  eiat  in  mtiudo.  i 
Lex  peccati  vindex  advenit,  anie  ctijus  adveutum 
liberius,  vei  praesentis  vhae  longitudiue  fruebaniur. 
Erat  quidem  ante  legem  peccatum,  sed  nonita  puta- 
batur  esse  peccaium,  quia  jam  pene  obliiteralum 
fnerat  in  natura.  Item  dicens  :  Usque  ad  legein, 
Moysi  signiflcat  :  Infcrens  aulem,  peccaium  iiou  im- 
pulaiur  cum  lex  nonesl  :  naturalem  iierum  osten- 
dit  legem,  per  qnam  prevaricalus  est  Cniu  ;  ctpost 
ipsum,  qui  naturalem  legem  prevaricali  suui. 

c  Peccatum  autem  non  imputabaiur,  cuin  lex  non 
esset.  >  Quomodo  mors  regnabat,  si  non  impiiluha- 
tur  peecaluin?  nisi  subaudias,  in  praesenti  uon  im- 
putabatur. 

c  Sed  regnavit  mors  ab  Adam  usque  ad  Moy- 
sen.  i  Sive  dum  non  esset,  qui  inler  jusium  et 
injusltim  auie  disiingueret  * ,  putabat  uiors  se 
omuibus  dominari.  Sive  uon  solum  in  eos,  qui 
pneceplum  sicul  Adam  transgrcssi  sunl  :  boc  est 
de  filiis  Noe,  quibtis  jussum  est,  ne  aniiuaiu  [Al. 
carnem]  in  sanguiiie  manducarent  (Gen.  ix,  i) ;  et 
de  Qliis  Abruhae,  qnibus  circumcisio  mandata  est 
[Cen.  xvn,  10)  ;  sed  etiam  iu  eos,  qui  sine  prece- 
pto  legem  contempscre  naiurae. 

c  Etiam  ineos,  qtii  uon  peccaverunt  in  siinililu- 
dinem  prscvaricationis  Adae.  >  Hi  suut,  quL  non 
iii  siiniiiludiuein  praevaricalionis  Adaepeccaverunt : 


cum  pene  apud  nullum    justitia    remansisset,   per  D  qui  per  naturalem  legem  iransgressi  sunl,  et  iioii 
Cbrisium  est  revocata.  Etquoinodo  per  illius  pccca-      sicut  Adam  per  mandatum. 
ttm  inors  intravil ,  ita  el  per  hujus    juslitiam  vita  c  Qui  esl  forroa  fuluri.  »  Sive  ideo   forroa  fuit 

est  reparata  futura,  non  praesens.  •  Chrisli,  quia  sicut  Adam  sine  coilu  a  Deo  factus 


1  Locum  hunc  Marius  Mercalor  dePelagii  libro 
mc  n  citai : «  Exemplo,  inquit,  seu  imogiiie  usus  est : 
quiasicutctim  nones^ei  peccaluin,  per  Ailamsnbin- 
travii,  sic  ei  cum  non  reinansisset  juslilia  apud  ali- 
quem,  viia  per  Christumreparaia  est.  > 

*  Hunc  id  n»  M<rcaior  locum  ila  refert : «  Cum  sic, 
inquil,  p<ccani,  simiiiter  et  mohuniur.  Nuqueeniui 
aui  iu  Abraham,  aut  Isaac,  ani  Jacol)  moi  s  pei  transiii, 
dequibus  Doiniuus  ait :  Hi  omnes  vivtinl.  His  autem, 
inqiiit,  propterea  dicit  oiuncs  inortuos,  quouiaui 
iuuhiiudine  peccatorum  uou  cxcipiuulur  pauci  justi : 
sicut  et  alibi  inquil  :  Non  est  qui  facial  boiiiiaiem, 
non  cn  usque  ad  uiinui.  Et  iicium    illud    iuquit   ; 


Omnis  homo  mendax.  Atit  cerle  in  illos  omnes 
perlransiit,  inquil,  qui  humano  riiu,  non  ccelesii, 
suat  conversati.  > 

*  Apud  euimlem  ex  Pelagii  libro  ;  c  Sive  cum 
non  esset,  inquil,  qui  iuler  jusium  el  injusiuiii  dis- 
cernerel,  putabat  mors  se  oiunium  dominari,  sive 
in  eos  qtii  maudaium  l.inqtiain  Adam  prasvaricali 
suni,  bocest,  de  filiis  Noe,  quibtis  preceptuiii  esi, 
ut  aniinam  in  sauguiue  uon  mamlucarent,  et  de 
tiliis  Abrabam,  qmlHis  circumcisio  maiidaia  est  : 
M!d  el  iu  eos  qoi  pr.eter  iiiandatuin  legeui  conten)- 
j)»craiit  n.iluialeui.i 


695  S.  HIERONYMI  OFERUM  MANTTSSA.  •86 

est  \  iia  ille  ex  Virgine,  Spiritu  sanclo  operante,  \     c  Jgitnr  sicut  per  unius  defictum  in  omnes  Ito- 
processit.  Quidam  dlcunt  forma  econtrario,   htrc 
est :  sicut  iile   peccati  caput,  iia  et   iste  justitiae. 


Itein  forma  Chrisii  Adam  factus  est.  Sicut  enim 
Adam  prrmus  mandatum  Dei'  prsevaricans,  exem- 
plum  est  legem  Dei  praevaricare  volentibus,  sic  et 
Chrisuis  volunlalem  Patris  complens,  exemplum 
est  imiiari  euin  cupienlihus. 

c  Nam  non  sicut  delictum,  ita  et  donum.  »  Ne 
in  forma  a?qualitas  pniaretur. 

c  Si  enim  unius  delicto  multi  mortui  suntrmulto 
magis  gratia  Dei,  et  dorium  in  gratia  unius  homi- 
nis  Jesu  Chrisii  in  plures  abundavit  *.  »  Hic  ma- 
nifesle  docet,  quia  non  gencraliier  de  omni  homine 
dicit,    dicens  :  unius    delicto,  mulli   mortui  sunt  : 


mines  in  condemnatfonem,  sic  et  per  unius  justi- 
tiam  in  omnes  homines  in  jiistHlcatlonem  vilae.  * 
Wors  regnavit,  subandilur,  ita  et  per  juslificatio- 
nem  graiia  regnavit.  Ilemque  superius  dicit :  Nun- 
quid  iniquut  Deus,  qui  inferl  iram  7  Et  adjecit  : 
Ab$U  (Rom.  m,  5,  6)!  quomodo  polest  unius  deli- 
cto  Adfe  omncs  homines  condemnare?  ciim  nec 
unius  Chrisli  justilia  omnes  homines  jumificati 
sunt?  Omnes  autem  dicens,  non  generaliter  dicit, 
sed  uniuscujusque  parlis  significat  multitodinem. 
Altoquin  inveniunlur  omnes  homines  justificati  in 
Clirislo,  sicul  et  in  Adam  condemnati  ;  el  non  crit 
ultra  qui  puniatur. 

Sicut  enim  per   inohedienliam  unius  homlnis 


quia  communi  et  nalurali  morte   non  solum  pec-  B  peccatores  constituti  sunt  mulii,    ita  et  per  uuius 


ranles,  sed  et  justi  moriuutur '. 

c  El  non  sicut  per  unum  peccatum,  ita  eldo- 
num.  »  Sed  amplius. 

c  Nam  judicium  quidem  ex  uno  in  condemnatio- 
ftem.  »  £x  uno  justo  peccante  processit  judiciiun 
niortis. 

c  Gratia  autem  cx  muliis  delictis  in  justificatio- 
nem.  »  Quia  non  invenit  Adam  mullam  justitiam, 
quam  suo  exemplo  destrueret  :  Christus  autem 
gratia  sua  multorum  peccata  dissolvit.  Et  Adam 
solam  formam  fecit  deiicti  :  Christos  vero  et  gralis 
percata  remisit,  et  joslitiae  dedit  exemplum. 

c  Si  ertim  unius  delicto  mors  rcgnavit  per  iinum  : 
ninlto  magis  ahundaniiam  gratia?,  et  donuiiouis,  et 


ohedientiam  justi  constiinentur  multi.  >  Sicut 
cxemplo  inobedientiae  Ada  peccaverunl  mulli. 
Grande  enim  crimen  inobedienliae  est,  qnod  tantos 
OCCidit. 

c  Lex  autem  subintravit,  ut  ahtfndaret  deli- 
ctum.  »  Quia  naluralem  legem  habenles  Hebraei  et 
scribae  acceperunt,  propterea  dicil,  siibiinratit. 
Ipsi  enim  ad  majorem  mercedem  accipi^nles  le- 
gem,  per  suam  negligentiam  non  custodieutes.  in 
majus  ceciderunt  delictum,  ne  dicerent,  sed  nobis 
lcx  peccatum  dimisil  :  non,  inquit,  venit  dimittere, 
sed  dcmonsirare  delicia.  Et  dum  scienler  peccatur,  . 
coepit  abundare  delictum  :  quasi  si  diceret  i  ul  vi-  — 
deo,  lex  peccatum   non  abstulil,  sed   adjecit 


© -■•••-  —  »--• — •   --  -~ «..—,     w  n  «*"'i  ■*"»  |»v^*.«.» w..  --~ , -   ,- 

jusliliae  accipientes  in    vita,  regnahunt  per  unum  tamen  suo  vilio,  sed  illorum;  subinlravit,  hoc  estf_ 

Jesum  Christum.  »  Quarc   multa  peccata  dimisit,      subito  inlravit,  et  ita  conlingit  ut  abundarei  deli 

abundamia   doualionis  Spirilus  sancti,  quia  multa  ctum. 

snut.dona.  Ipsa  cnim  jtistiiia  donalur  per   bapti-  c  Ubi  autem   abundavit  delictum,  superabunda— <* 

smum.non  cv  meri:o  possitletur.  vit  et  gratia.  »  Sicut  ait  Salvator  :  Cici  plu*  dimit  S 


1  I.lem  legerat :  c  Quoniam  sicut  Adam  prater 
coitum  a  Deo  formalus  esl  :  sic  et  Christus  ex-  vir~ 
gine,  fahricanle  Spiiitu  saucto,  processit;  sive 
sicut  quidam  dicunl,  forma  a  contrario,  hoc  est,  ut 
sicut  ilte  caput  peccati,  sic  iste  caput  jitslili^e  esl. 

fV.D  NON  SICUT  DELICTUtf ,  ITA  ET  DONLM.  Ne  in  forma, 

inquil,  sequalit:is  putarelur.  » 

*  Aliter  a  Pelagio  exposilum  locum  laudatus  au- 
ctor  invenit :  i  Plusvaluil,  inquit  Aposlolus,  gralia 
in  vivificando,  quam  peccatum  in  occidemlo,  quia 
Ad;im  se  solum  et  suos  posteros  inierfecit ;  Chri- 
stns  veio,  et  eos  qui  tunc  eranl  in  corpore,  et  eos 
qui  postea  futuri  erant,  Hheravil.  »  Cui  veneno  an- 
tidotiiin  ipse  de  suo  his  verbis  addit  :  Hic  sollkilus 
catholicus  lector  uoiet,  quid  dicat,  Adam  non  sibi 
soli,  sed  ct  pnsieris  suis  nocuisse.  Tene  superiorem 
definiiionem  ejus.  Posieros  enim  hic  dicit,  non 
omnesoinnino,  et  uhique  tolos  homines  laesos  illius 

fieccatof  sed  illos  lantum,  qui  perimitalionem  simi- 
iter  suis  peccatis  et  propriis  facti  sunt  rci  praeva* 
Ticaiionis,  sicol  Adam,  qui  siue  dubio  ii  ipsi  pro* 
nepoies  ejus  et  posteri  esse.  iuveniuniur. 

*  Huc  etiam  spectusse  videnlur,  qua*  impugnat 
S.  Augustinus,  lib.  ni,  de  Pecealorum  Meriiis  el 
ftemiuione,  sub  cap.  1  iniiium  :  c  Verum,  inquii, 
post  paucissimos  dies  legi  Peiagii  quiedam  scripta, 
viri,  ut  audio,  sancli,  et  non  parvo  provectu  Chn- 
stiaui,  quaB  in  Pauli  apostoti  epistolas  expositiones 
brevissiuias  continereut,  alque  ibi  coaiperi,  cum  ad 
Wutu  venisset  locum,  ubi  dicil  Apostolus,  pcr  unuio 


homlnem   peccatum  intrasse  in  mundum,  et  pe-^ 
peccattim   mortem,  aique   ila   in   omnes  homine— 9 
pertransisse,    quamdam  eorum   argiimenialionem^^ 
qui  neganl  parvulos  peccalnin  originale  gestare....^- 
Sic  ergo  illa   argumentalio  posila  est  :  Hi  aiiie«-M 
inquit,  qui  conlra  iraducem  peccati  sunt,  ita  iliair^ 
impugn;*re  niluntur  :  Si   Adap,  inquium,  pfccaturj» 
etiam  non  peccantibus  nocnit,  ergo  elChristi  jusit  — 
lia  etiam  non  credenlibus  prodest  :  qnia  similile^ 
imo   et   magis  dicitf  per  unum  salvari,  quam  pe** 
n  unum   anle  perierunt.  »  Eadem   plenius   MercatoC» 
D  recilat  :  i  Hi  autem,  qui  contra  traducem  p»*cca  -^ 
sentiunt,  aliler  eos  qui  def'ndiii»l  traducem  iinpt  J* 
gnare  conantur.  Si  peccatnm,    inquit,  Ada»t  etiai^^ 
non  peccantibus  nocuit,  ergo  et  Cbristi  jusiitia  no^^ 
credemibus  prodest,  quouiam  similiier,  imo  pluc— 
dicit  Apostolus  per  unum  liberari,  quam  per  unu^* 
ante   perierunl.  Deinde  dicunl,   inquil  :  Si   bapU--- 
smus  inundat  anliquuniillud  veiernosumque  pecc^^ 
tum,  qui  de  duohus  haptizatis  nati  fuerint,  debei  ^ 
hoc  carere  peccato.  Non  enim  poluerunt  ad  poft^^- 
ros  iransmiltere,  quod  ipsi  minime  habuerunt.  ¥** 
hoc  addum,  inquil,  quoniam  si  anima    non  est  e^ 
traduce,  sicut  nec  est,  sed  sola  caro  babet  tradif* 
cem  peccati,  sola  et  poenam  meretur.  lnjuslum  esi 
enim,  ut   hodie  nata  aniina  non  ex   lua^sa  Ad*f 
lam  antiquum  peccaium  portet  alienuni  :  quia  nec 
ratiouabile  est,  ut  Deus,  qui  propria  peccata  di* 
roiilit,  unum  imputet  alienum.  » 


69)  S.  HIERONYM[  OPERUM  MANTISSA.  700 

perfecti ;  qtiasi  paedagogus  pucro.  Noli  facero  vi-  A  jnstilia.  »  Hoc  est  in  nullo  61  penitus  servientes : 

ita  et  ntinc  liberi  estote  ab  omni  peccato. 

c  Quero  ergo  fructum  habuistis  ttinc  in  illis,  in 


tium  sermonU ;  non  eniin  adhitc  atidis  grammati* 
cnin,  sed  oratorcm,  sive  non  debet  dominari.  Item 
nun  qtiia  impossibile  sit  pecrarc  his  qui  grnliam 
acceporunt :  iileo  clicil,  pcccalum  in  vobis  non 
dominabiliir. 

cNon  enim  sub  lege  esiis,  «ed  stib  graiia.  »  Sed 
hene  sciens,  qnia  bi  qui  sub  graiia  suni,  alieni  snnt 
a  mullis,  et  a  diversis  pr&ceptis  legis,  et  ab  oneri- 
bus  ejus;  qn:e  data-  om  propier  duritiani  cordis 
Judxorum,  ut  esl  illud :  Leprosam  domnm  de- 
siruere,  el  pulverem  longe  a  civitale  in  locum  im- 
mundum  projicere  (Levit.  xiv,  41).  Qui  enirn  parli- 
cipes  siinl  Chrisii  graii.e,  didiccrunt  qiietnadinodiim 
oportet  vincere  pa-siones,  et  Deum  diligerc  ac 
proxiinum  sntiiii,  sicitt  scriplum  est  :  Non  enim  ™ 
estis  sub  legef  sed  sub  grnlia  (Rom.  vi,  14);  gratiam 
\ivendi,  et  donriuae  pr&buit  exemplnm. 

*  Qnid  ergo?  Peccabiinus  :  quoniam  non  sumus 
sub  lege.  »  Ne  dicereut  :  Ergo  cessante  vindicla 
legis,  impune  peccamus. 

c  Sed  sub  gratia  ?  Absit.  »  Si  peccatis,  sub  gra- 
lia  non  eslis. 

c  An  nescitis,  qtioniam  ctii  exhibetis  vos  servos 
ad  obedienliam,  servi  estis  ejus  cui  obe4islis,  sive 
peccali,  ad  morlcm,  siveobeditionis,  ad  justiiiamr» 
Si  volueriiis  peccatis  servire,  incipieiis  sententiae 
legis  siibja<  ere,  quae  vindicat  in  peccantes  :  si 
auiem  justiliae  obedierilis,  non  estis  sub  lege,  sed 
sub  gratia.  p 

c  Gratias  autem  Doo,  quod  fuislis  scrvi  pcccati.» 
Fuislis,  inquil,  sed  non  estis. 

c  Obedistis  atitem  ex  corde  in  eam  formam  do- 
cuin.e,  in  qtia  traditi  eslis.  >  Ex  corde  dicit,  boc 
est,  lideliter. 

c  Liberali  auiem  a  peccato  ,  servi  facti  esiis 
juslitia?.  »  ln  doctrina  et  exemplo  Christi ;  qui  iion 
aolum  peccaia,  sed  etiam  occasiones  auferre  docuil 
delictorum. 

c  Humaiiitm  dico  ,  propter  infirroitatem  carnis 
vcstre.  »  liiimaiium  dico,  quia  nonduin  ad  plenum 
potestis  audire  divinum.  Cum  enim  muito  magis 
<h-b<*lis  servirc  justiiia?,  quam  peccato,  cui  anle 
bt-rvisiis  :  e^o    tamen  conccdo  infirmiiati  veslnc,  ^  possel  in  nobis. 


qtiibus  nunc  crubescitis?  Nam  tiiris  illorum  mors 
est.  »  Nullus  sine  dtibio  fructus  est  in  ea  re,  quae 
pcr  poenileniiam  ertihescitur.  Omnis  enim  qni 
cognoscit  bonilatem,  in  piisiiuis  actibus  erubescit: 
quiciiuqite  auiem  erubescit  justitiam,  frucium  ejus 
ignorat.  Ergo  qui  peccant,  nec  in  praesenti  aliquem 
fruclum  haherit,  et  inortem  perpetuaiH  in  futuro 
penipient.  Qui  vero  serviunt  Domino,  et  in  prae- 
senli  fructtiin  babcnt,  donum  Spiritns  sau<  ti.  et  iu 
fnttiro  vitam  aeternam.  Aliter:  Quare  friictmu  in 
aclione  illius  rei  habuistis,  iu  cuius  etiaui  recorda 
tione  verectindia  cst  ? 

c  Niiiic  vero  liberati  a  percato  :  servi  aulem 
facti  Deo,  babeiis  frttcttim  vestrum  in  sanctifica- 
tionem  :  flnein  vero ,  vitam  selernain.  »  Uoc 
ipsum  ideo  fructus  est,  quod  vivelis  sanctificati  per 
baptismum. 

c  Stipeudia  euim  peccati,  mors.  »  Qui  peccato 
milital,  remunerationem  accipit  moricni.  Item 
pnciiiium,  quod  oflerl  ad  deceptionem  no»lraoi,  boc 
mors  est. 

c  Gratia  autem  Dei  vila  aeterna.  »  Non  dixit  si- 
roiliter,  stipendia  juslitiae  :  quia  non  est  antequan 
remuneratur  in  nobis.  Non  enim  noslro  labore  quae- 
sita  est,  sed  Dei  munere  condonata. 

CAPUT  VII. 

c  An  ignoralis,  fratres?  scientibus  enim  legem 
loquor.  »  Hic  incipit  difficultatem  legis  osten- 
dere,  ut  illos  hortetttr  ad  graliam  sine  ejus  timore 
trausirc. 

c  Quia  lex  in  bomine  dominalur,  quanlo  tempore 
vivit.  >  llomo,  sive  lex  bomint. 

«^Nam  qu!e  sub  viro  est  mulier,  viventc  viro, 
alligata  esl  legi.  Si  atitetn  mortutis  fueril  vir  ejus, 
soluta  est  a  lege  viri.  »  Comparalione  legis,  mao- 
datum  virtim  appeliat  :  ut  ostendal  legein  sine 
effeciu  vindictae  quasi  inorluam,  nobis  jara  morli- 
licatis  impedire  non  posse,  quommus  ex  iutegro  ad 
Christtiin  (qui  resurrexit  a  niorluis)  transeamus; 
qui  merito  uobis  viveret,  si  inveuissct  quod  punire 


«it  lauiiiui  jusiitiae  serviatis.  Sive  ita  :  bumana  jam 
ratiooe  digna  loquor,  quod  omnes  mecum  sentire 
posseui,  et  nullus  abnuere. 

c  Sicut  enim  exbibuistis  inembra  vestra  servire 
\mmunditia3  et  iniquilali,  ad  iniquitalein  :  ita  nunc 
esbibetc  membra  vestra  servire  jusiitiae,  in  sancli- 
fteationem.  »  Quia  quidquid  anima  carnaliter  geril, 
carnaliter  depuiatur  :  si  autem  caro  spirituale 
opus  facial,  totus  bomo  eflicilur  spirual.s  :  ut  est 
illtid :  Corpus  quod  corrumpiturf  aggraval  animam 
(Sap.  u,  15).  Nos  exbibuimus  membra  nostra  scr- 
vire  peccato :  non  sicut  Mauicbaei  dicunt,  naturam 
corporis  iosertum  babete  peccatum. 

/  Cum  enlrn  servi  essctis  peccati,  liberi  fuistis 


c  Igitur,  viveuie  viro,  vocabitur  adultera ,  si  m 
fuerit  cum  alio  viro.  Si  atitem  mortutis  fuerit  vir  *"* 
cjus,  liberata  est  a  lege  viri,  ut  non  sil  adultera,  ^- 
si  fueril  cum  alio  viro.  »  Quandiu  vivit  vir,  Undiu~M 
iili  secundum  ejus  solius  necesse  est  vivere  voltm-— ' 
latem  :  cum  autem,  illo  mortuo,  alio  viro  mulier-"^ 
fuerit  copulata,  jam  non  illi  secundum  prioris  viri-^K- 
consuetudinem  est  vivendum. 

c  itaque,  fralres   mei,   et  vos  mortifictti  estis^^ 
legi.  »  Noiuii,  juxla  comparationcm ,    legem   iUis^- 
dicere  mortuam  :  sed  quod  verbis  eis  dicere  noov 
audebat,  intellectui  dereliquit. 

c  fer    corpus    Cbristi,    ut  sitis  alk-rius  viri : 
qui  ex  inortuis  resurrcxit,  ut  fruciificctis  Dco.  » 


703  #  S.  HIERONYMI  OPERUM  MANTISSA.  T04 

et  boniim.  i  Conlra  imjmgnatores  legis  el  contra  A  Si  pecco,  legis   severitati  roeipsum  snbjicio.  Item 


eo8  qui  justitiain  a  bonitale  secernunt ,  lex  ei 
sancta  et  bona  dicitur  et  jusla.  Nhi,  inquit,  abun* 
daverit  jutiilia  vestra  (Matth.  v,  20).  Sed  et  Deus 
nonnunquain  in  veleri  Itistruinenlo  bonus,  et  in 
novo  dicitur  justus.  Pater  jusle,  ait  Dominus. 
Coutra  Marcionistas  liic  locus  facil. 

c  Quod  ergo  bonuin  est,  mibi  faclum  est  mors  ? 
Absii !  >  Non  mihi  ipsa  causa  mortis  exslitif,  sed 
ego  qui  peccando  invenio  morlrm. 

c  Sed  peccalum,  ut  appareal  peccalum,  per 
bonum  operatum  est  mibi  mortem.  »  Per  bonum 
legis  revclulur  peccalum,  et  ab  ipsa  punitur.  Item 
vull  osiendere  qualiter  iufantis,  qui  aute  sine  lege 
erat,  cum  coeperit  adolescere,  et  a  pareutibus  ni- 
hilominus  probiberi,  peccalum  incipiat  apparere. 
Apparet  autein,  ciiin  illud  vitare  didicerit.  lpsum 
enim  peccatum  si  in  proncienie  aetate,  non  soluin 
uon  abscinditur,  sed  augetur,  supra  modum  pec- 
cans  eflicilur,  dum  jam  veuiam  non  meretur. 

c  Ut  flat  supra  inodum  peccans.  i  Anie  legem 
modum  habebat  per  iguoraiitiam  :  super  inodum 
est,  cum  scienter  admitlitur.  Item  hoc  dicii,  quo- 
tiiam  pcccaium,  cum  per  setaiem  obnoxium  nou 
erat  adolescenti  aeiati,  dominanie  sibi  lege,  com- 
missi  reputatur  in  culpam  :  factura  esl  uhra  modum 
peccatum. 

c  Peccatum  per  mandatum.  »  Nunc  ex  persona 
ejus,  qui  aelaiem  iegilimain  habet,  sermo  profertur. 
Qui  eniin  dicit  :  Quia  lex  spiritualis  est,  seipsum 
condemnat  propria  votuntaie  peccame.  Unde  adj^ 
cit  :  c  Ego  autein  carnalis  suin,  venundatus  sub 
pcccato,  »  ut  osleudat,  quia  cum  esset  liber,  ipse 
se  venuudedit  peccato.  Quid  enim  iteruin  dicit  ? 
c  Quod  enim  operor  non  intelligo.  »  Iloc  esl  noleus 
disceruere  nocere,  volens  uoceo.  Alieua  desidero. 
in  eis  fraudare  iion  optans  :  hoc  euim  osieudit 
dicens  :  c  Nou  enim  quod  voio  ago,  »  hoc  esi  inibi 
bouumfieri;  c  sed  quod  odi,  illud  facio,»  similiter 
iutelligitur,  mihi  maiuin  fieri.  Si  cnim,  quod  nolo 
tnilii  malum  ficri,  boc  facio,  cousentio  legi,  quia 
bona  esi,  praecipiens  quod  tibi  iieri  non  vis,  alii 
non  feceris. 

c  Scimus  enim,  quia  lex  spiritualis  est.  »  Quae 
spiriiualia  maodat. 

c  Ego  autem  carnalis  sum.  »  Ego  quamcunque 
legem  accipio,  elcarnalUer  vivcre  consuevi. 

c  Venundatus  sub  peccato.  Quod  enim  operor, 
non  inteiligo.  Non  eniin,  quod  volo  bonum,  hoc 
ago  :  sed  quod  odi  inalum,  iliud  facio.  >  Proposito 
peccato,  ut  si  consilium  ejus  accepero,  ipsiusservus 
elliciar,  sponte  memelipsuin  subjici*ms,  etiam  quasi 
Sncbriatus  consuetiidine  peccatorum,  ignoro  quid 
facio.  Quod  euim  operor,  non  intelligo.  Sive  ita 
prouuntianduui  :  ego  nou  intelligo  malum  esse, 
quod  invitus  admitto,  .cum  inalum  nolo  faccre, 
c|uod  coinmitio  :  utique  cuin  lege  scniiu,  qu;c  mala 
et  non  vult,  cl  prohibcl.  Potest  autcm  ct  tntelligi  ; 


invenitur  peccare,  qui  voluntati  carnis  inservit. 

Si  autem  quod  nolo,  illud  fario,  consentio  legi, 
qooniam  bona  esl.  »  Si  ea,  quae  lex  praecipit  con- 
traria  voluntati  carnis,  custodirevoluero  secundum 
carnem,  quod  nolo,  illud  facio  :  secundum  vero 
voluntatem  spiritus,  legi  Dei  spirituali  atque  bonas 
convenio. 

c  Nunc  autem  jam  non  ego  opcror  illud.  »  Ante 
consueludinem  ergo  libens  ego  ipse  faritbam. 
Itein  dicens  :  iam  non  ego  operor  illud  :  ostendit, 
quia  non  est  bominis  rationalis,  irrationaliunt 
animalium  ritu  vivendum.  Iuferent  autem,  qood 
babitat  in  me  pcccatum  :  docuit,  quia  tolum  se 
tradiderit  passionibus  carnis,  qtiae  Deo  sunt  ini- 
B  micae. 

c  Sed  quod  habitat  in  me  peccatum.  »  Habitat 
quasi  bospes,  et  quasi  aliud  in  alio  :  non  qoati 
unum,  ut  accidentia  scilicet,  non  naturalia. 

c  Scio  enim,  quia  non  babitat  in  me,  hoe  est  in 
carne  mea  bonum.  »  Non  dicit  :  Non  esl  caro  ntea 
bona.  Item  boc  ex  persona  ejus  dicitur,  qui  pec- 
candi  consuetudinem  habet,  et  carnis  viliis  teneUr 
obnoxius. 

c  Nam  velle  adjacet  inibi.  »  Est  voluntas,  sed 
non  est  cffectus  :  quia  carnalis  cousuetudo  volun- 
tati  resistit.  ltem  volunlas  carnis  amatur  magis, 
quam  Dei.  Ideo  dicit,  Yelle  adjacet  mihi,  ut  id 
quod  mibi  bonum  fieri  volo,  non  perficiam  proximo ; 
uam  quod  odi  pati,  illud  facio. 
**  c  Perficere  autem  bonum  non  iuvenio.  >  Non  A 
video  facere. 

s  c  Non  euim  quod  volo  bonum,  hoc  facio;  udM. 
quod  nolo  malum,  hoc  ago.  »  Sicut,  verbi  gratia,.^ 
si  quis  jam  devorare  consuevit,  etiaui  cum  oouan 
optal,  incurrit 

c  Si  autem  quod  nolo,  illud  facio  :  jam  non  egou* 
operor  iilud,  sed  quod  habitat  in  me  peccatum.  ar 
Non  ego,  qui   invitus,    sed  consuetudo  peccati 
quam  tamen  necessitatem  mihi  ipse  paravi. 

c   Invenio    igitur   legem    volenti    mibi     facer— ■ 

bonum.  »  Si  ego  volo,  invenio  mihi  legein  bonunaw^ 

facere  contra  adjacens  malum.  ltem  hocest  qoo»»^ 

ait,  secundum  animae  voluntatem  bonum  veile  s-a* 

D  facere ;  adjacere  sibi  maliiin  juxta  desideria  carniaV 

c  Quoniam  mihi  maluin  adjacet.   »  Quod  dicit 
Quoniam  mihi  malum  adjacet :  osteudit,  quia  no.  ^> 
per   necessitatem  peccat,    sed  propria  volatktat~0* 
ducitur  ad  peccatum,  cuin  vult  esse  carnis  amatoeaw 

c  Condeleclorenim  legi  Dei,  secunduni  interiorer  -a^ 
hominem.    »   Consentio   legi  secunduin    meutema^1 
Item  iuterior  bomo  noster  rationalis  et  inieiligaa^ 
bilis,  est  anima  quae  consentil  legi  Dei.  Lcx  enirr=^ 
ejus  est  ratiouabiliter  vivere,  et  uou  duci  irraticaa^ 
nahilium    animalium  passionibus.  Extertor    ver^ 
est  corpus  nostruin.  Ejus  autcm  lex    prudenti* 
carnis  est  :  quae  docet  edere,  et  potare,  et  caeterf* 
uti  luxuriis,  quae  repugnant  rationi.  Et  t\  supera* 
vcrint,  legi  peccati  subjiciuut.  Sic  cuiiu  iu  ut, 


705 

fticul  quidam  aestiraanl 

facimus. 

c  Video  autem  aliam  legem  iu  memhris  meis.  > 
k  Desideria  consueta,  vel  persuasionem  iuiuiici. 

«  Kepugnanlem  legi  mentis  meae.  >  Conscientias 
scilicet  naturali,  vel  legi  divinae,'  quae  in  mente 
consistil. 

«  Et  captivantem  me  in  iege  peccaii,  quae  est  fh 
membris  meis.  > In  consueiiidinem  delictorum. 

« Infelix  ego  homo  :  quis  me  Irberabit  decornore 
mortis  hujus?  >  Ego  qui  sic  detincor,  quis  me 
liberabit  de  constieiudiue  mortifera  corporali? 

«  Graiia  Dei  per  Je&uin  Clirisluin  Dominuni 
noslruin.  >  Admirabililer  imulit,  diceas  :  Graiia 
Dei  per  Jcstim  Chrislum  Doininuiu  nostrum  :  quia 
quae  Moyses  et  naiuralis  lex  non  docuit,  haec  docuit 
Doiuiuus  uosier  Jesus  Chrislus  :  conteinnere  mun- 
dum,  el  superare  viiia.  Uiule  beaius  Apostolus  hoc 
dorel,  ilicens  :  Qui  autem  Chritti  tuntt  carnem 
tuam  crucifixerunt  cum  vitiit  et  concupitcentiit 
(Galat.  v»  24).  Ilem,  quem  lei  nou  potuit  iiberare  : 
niauquid  iion  Paulus  iiondum  erat  Dei  gratia  libe- 
raius?  Unde  probalur,  quia  ez  allerius  persoua 
toc  loquiiur. 

«  Igiuir  ego  ij>se  menie  servio  legi  Dei.  >  Reca- 
pitulai,  ul  coucludai,  et  rursuin  in  pcrsona  ejus, 
qiit  suh  lege  eiat,  h;cc  loquilur. 

«  Carna  auiem  legi  peccati.  >  Homo  carnalis 
duplex  est  quodatmuodo,  et  iu  semetipso  divisus. 


CAPUT  VIII 

«  Nihil  ergo  nunc  dainnationis  est  his,  qui  sunt 
in  Chrisio  Jesu,  qui  non  secundum  carnem  atnbu- 
lant.  >  Uic  Apostolus  niltil  in  iilis  damnatione 
«jiguum  esse   ait,  qui  carnis  opera  crucifixerunt. 

«  Lex  euiiu  spiritus  vila?  in  Chrislo  Jesu.  > 
Hotaiidtim,  quia  gratiain  legein  appellat. 

«  Liheravit  ute  a  lege  peccati  et  mortis.  >  Quae 
morlilicat  peccatores. 

«  Nam  quod  impossibile  eral  legi.  >  Hic  osiendit 
quoniaiu  lex  per  infiriuitatem  carnis  non  poterat 
iuipleri.  In  co  autem  in  quo  dixit  :  Deus,  cuin 
filioin  suum  iuisissetin  similitudinein  carais  pec- 
cati  :  ei   propter  peccatum    misisse  demoustral, 


EXPOSITIO  IN  EPIST.  AD  ROM.  705 

quia  quod  nolurous,  hoc  A  servi   accipiens,  factus  est   homo,  ut   peccatuin 

dammiret  in  carue,  et  nos  instrueret,  quemadmo* 

dum  oporteat  peccatum  damnare  in  carne,  ut  jugti* 

ficatio  legis  impleatur  in  nobis. 

«  In  quo  infirmabatur  per  carnem.  >  In  illis 
iufirmabatur,  non  iuse. 

«  Deus  Filiumsuum  mittens.  >  Contra  Pholiiiuiii, 
qui  negat,  Filium  ante  carneiu. 

«  I ii  similitudinein  carnis  peccali.  >  Dicens  in 
similitudiueiQ  carnis  peccali,  ostendit  euineaindem 
quidem  carnem,  sedabsque  peccato  porlasse.  ltein 
bic  similitudo  veritatem  habet,  sicut  Adam  genuit 
ad  simiiiludinem  suam.  Siiiiilein  ergo  caeteris 
hominibus  carnein  Domiuus  Dcus  noster  Jesus 
Christus  assumpsit. 

«  Et  de  peccato  damnavit  peccatum  in  carne.  > 
Quasi  si  dicas,  de  hoste  expugnavit  hosteni.  Sive 
sicut  hoslias,  quas  pro  peccaio  offerebaut  in  Iege, 
peccati  nomine  vocabant,  cum  Ipsi  delicta  nesci- 
rent,  sicul  scriptum  est  :  Et  imponent  manut  tuper 
caput  peccali  tui  (Levit.  m,  2,  8),  sic  et  Christi 
caro,  quse  pro  peccatis  nostiis  oblata  esl,  pec- 
cati  nomen  accepil.  Quidamautemdicunl,  peuato 
Judaeorum,  quod  Dominum  occideruut,  pecc.tuni 
diaboli,  quod  hostera  deceperat,  per  hoiiiiiiem 
eondemnari  ;  sicut  ad  Hebraeos  dicil  :  Ut  per 
mortemdettrueret  eum%  qui  habebat  mortit  imperium 
(Hebr.  n,  14).  Sive  de  iilius  carnis  substanlia,  quae 
ante  serviebat  peccato,  vicit  (nunquam  pcccando) 
^  peccatum  ;  et  in  eadem  carne  damnavit  peccatum, 


B 


ut  ostenderet  voluutatem  esse  iu  crimiue,  nou 
naluram,  quae  talis  a  Deo  facta  est,  ut  possil  iioii 
peccare,  si  velit. 

«  Ut  justificatio  legis  impleretur  in  nobis.  >  Ut 
quod  in  illis,  repuguante  caruali  consueludine, 
implere  non  poluit,  in  nobis  saltem  iuiplcaiur,  qui 
exemplo  Christi  mortificabimus  caruem. 

«  Qui  uon  secuDdum  caruem  auibulamus,  sed 
secundum  spiritum.  Qui  cniin  secuudum  carnem 
sunt,  quaecarnissunt,  sapiunt  qui  :  vero  secuuduui 
spirituin  sunt,  quae  sunt  spiritus  sentiunt.  >  lloiuo 
ex  spiritu  et  carne  constructus  esi.  Quando  er^jo 
carnalia  agil,  totus  caro  dicitur  ;  quando  veio 
spirilualia,  totus  spiritus  appellaiur.  Uuaquaeqne 
quoaiam  ante  iiicariiatioiiem  eral  Filius,  et  suscepta  0  enim    subslantia,    cum   eadem  alteraui    in   suam 


postea  carne,  quae  ad  peccandum  esset  proclivior, 
ipse  tamen  absque  peccato  eam  susceperit.  Et 
klcirco  dicitur  iu  similitudiiiem  caruis  peccati, 
suscepta  carne,  veuisse  et  peccatum  in  eadem  carne 
«Jauiuasse  :  quoniain  carueiu,  quam  susceperal, 
iuuoxiam  servaverit  ab  oiiini  coutagioue  peccati. 
Item  legem  dicit,  non  praecepta  sacrificiorum,  et 
cctera,  quae  eraut  umbra,  usque  ad  lempus  Christi 
d  u  ;  sed  illam  quam  et  Dominus  nosler  Jesus 
CFristus  docuit,  dicens  t  Omnia  quacunque  vuliis, 
trf  facianl  vobit  hominet,  tic  et  vot  facite  illit 
(Matth.  viu,  12).  lsta  est  euim  lex  et  propheUe. 
lnflriiia  eiiim  erat  qua  nos  voiebamus.  Non  enim 
uupossibilia  niandaia.    Uude  Filius    Dei    formain 


dilionem  erigit,  et  vim  quodammodo  propriain  et 
nomeu  amiitit.  Nam  singuUe  cognata  sibi  et  vicii* 
desiderani. 

«  Nam  prudentia  carnis  mors  est,  prudeutia 
autem  spirilus,  vita  etpax.  >  Nolnnduni,  quia  uou 
caro  mors,  sed  prudentia.  Ejus  autein  uiorteiu 
dicens,  aeteruam  poenam  signilical.  Item  ipsc  alibi 
dicit ,  prudentiam  humanam  essc,  malo  vicem 
referre.  Talis  ergo  prudeulia  inoriem  parit  trans- 
grediendo  praeceplum.  Spiritus  vero  prudeutiae  in 
praeseuli  pacem  habel,  et  non  reddendo  vicem,  et 
vitam  in  futuro.  Prudentia  vero  a  providendo  esi 
appellata. 

«   Quoniam    sapieutia  carnis  inimica  est   Dco. 


707  S.  lllEIlONYMl  OPERUM  MANTISSA.  71« 

Legi  enim  Dei  non  estsubjecu.  »  Non  ipsacaro,  ut  A  volcns    maximam    pariem    passionum     desideri* 


Manictuei  dicunl,  se«I  sensus  caru&lis  inimicus  esi 
Deo.  Omnc  eiiim  non  stibjectum  inimicum  esi,  el 
quictinque  se  voluerii  viudicare,  eiiam  veleris  legis 
nonuunqtinm  '.nodum    excedit. 

c  Nec  euiiii  poiest.  >  Impossibile  dixit,  ul  vel 
sic  eos  a  carnis  concupisceuliis  revocaret. 

c  Qui  aiiiem  in  carne  sunt.  »  Hic  probatur,  quia 
stiperius  non  carnem,  sed  opera  accut>averal  carnis  ; 
qnia  quibu*  lioc  dieitur,   utique  iu  cnrne  yivebaut. 

c  Deo  placere  iioii  possuut.  »  Fieri  euhn  non 
polcst  ul  carni  dedilus,  aliquaudo  uon  peccet. 

c  Vos  aiiieiu  uon  in  carue  esiis,  sed  iu  spirilu.  > 
Hocest  in  spiriiualibus  operibus  occupati. 

c  Si  lameu  Spiriius   Dei  habiial  in   vobis.  »  Hic 


humani  corporis  esse,  quod  cum  caeteris  irratio- 
natibus  aniiualihus  commune  liai)emus.  Sicut  eniiit 
cxtera  animalia  de  terra  habeni  nativitatem,  ila  et  * 
nos  corpus.  Aniroa  autem  nostra  spiritus  esl  in- 
corporeus,  el  rationalis,  et  hnmortalis.  Si  enitn 
secundum  carnera  vixeritis,  morieiniui.  Secundum 
rationetn  exposilam  ,  caruales  homines  jusiitiam 
custodire  non  possunt. 

c  Si  autcm  spiritu  facia  carnis  mortificaverftis, 
viveiis.  »  Spiritualibus  actionibus  carnis  opera 
subjeceritis.  Nolanduin  sane  opera  carnis  noo 
substaniiam  accusare. 

c  Quicuuque  eniin  Spirilu  Dei  aguntur*  hi  sont 
filii    Dei.  »    Quicunque    iuerentur    saiicto  Spiritu 


ostendit  quotiiaui  Spiritus   sanclus  Palris  et  Filii  g  gubernari.    Sicul  econlrario,  qui    peccaul,  spiriU 


sit.  hein  in  illo  Spiritus  Dei  babilat,  in  quo  ejus 
apparent  fruclus  ;  sicut  ait  ad  Galatas  :  Fructus 
autem  Spiritu$  e*t  charita$t  gaudium,  etc.  (Galat. 
v,  22,  25). 

c  Si  quis  autem  spirilum  Christi  non  habet,  hic 
non  est  ejus.  »  Spirilus  Christi  est  bumilitas,  et 
patientia,  oinniumque  virtutum  esl,  qui  dilexit 
inimicos,  et  pro  eis  oravil. 

c  Si  auiem  Cbristus  in  vobis  esl,  corpus  quidem 
inoriuum  est  propler  pcccatutn.  »  Si  Christum 
huitainiui,  carnalis  senstis,  quasi  mortuns,  non 
resislil.  Undc  et  David  aieb at  :  Ego  tanquam  $ur- 
du$  non  audiebamt  el  ticut  mutu$  uon  aperiem  o$ 
$uumt  elc.  {P$al.  xxxvi,  U). 

c  Spiriius  vero  vivit  proptcr  jostificalionetn.  »  ** 
Nuiic  spiriluin  nostrum  siguilicat ,  qui  propter  ju- 
stitiam  suain  vita  appellaiur,  quasi  justilicans  cor- 
pus,  beata  illa  aeterua  vita.  Iiem  spiritus  vivil,  ul 
jusiitiam  operelur.  Nou  enitu  hoc  soiuin  quaeritur, 
ut  a  carnalibuscesseinusvsed  eliam  ut  et  spirilualta 
iaciamus. 

c  Quod  si  Spiritus  ejus,  qui  stiscitavit  Jesurn  a 
tuoruTts,  habitat  in  vobis  ;  qui  suscitavit  Jesurn 
Chrisliiiu  a  tnorluis,  vivilicabit  et  morialja  corpora 
veslra  propier  inhabitantein  Spirituiu  ejus  in  vo- 
l)is.  >  Si  tamen  puriucati,  ut  iu  vobis  Spiritus 
«auclus  babilare  dignetur  ,  non  patitui  Deus  tein- 
jduui   Spirilus    interiie  ;   sed   quoiuodo  Jesutn   a 


diaboli  agiinlur,  ab  iuilio  peccaiore.  Ilein  quicun- 
que  secunduui  doctiinum  Spiritus  sancti  vivttnt, 
ipsj  sunl  qui  Spiritu  Dei  aguntur. 

« Nonjenim  accepistis  spiritum  serviiutis  iterara 
in  timore,  sed  acccpistis  spirhum  adoptionis  filio- 
rum  Dei.  »  Nolandum  est,  quia  Ju«laei,  elsi  filii  Dei 
eranl,  tainen  cum  essent  sub  lege  velul  sub  paeda- 
gogo  ageutes,  spiritum  limoris  habebaul.  Item  Ju- 
daei  acceperunl  spiriluui,  qui  illos  ad  serviiutem 
cogeret  per  liiuorem.  Timere  enim  servoruin  esl, 
diligere  filiorum,-  sicut  scripiuni  est  :  Servu$ 
Dominum  $uum  timebil,  et  filius  dtliget  patrem  $uum 
(Malach.  i,  t>).  llli  ergo,  qui  operari  charilatis  vo- 
luulate  nolebani,  liuioris  nece^sitale  cogaulur.  Nos 
vero  omnia  volunlarie  operamur,  ul  fiiios  nos 
omncs  probemus,  non  servos  limoris.  Iteui  vos, 
Romaiti,  iu  adopliouem  filiorum  vocati  estis,  nou 
sicut  Judaei,  qui,  subditi  legts  imperio,  in  servilute 
lenebaniur. 

c  ln  quo  clamamus,  Abba  pater.  »  Qui  vocat 
patrem,  filiumseesse  profitctur.  Debet  ergo  patri  ia 
moribus  similis  iiiveniri  ,  ne,  noinine  quoque  in 
vacuuin  usurpalo,  majori  poenae  subjaceat. 

i  Ipse  enim  Spiritus  lesiimouium  reddil   spiritui 
nosro,  quod  suiuus  filii  Dei. »    Testiuionium  ado 
ptionis  cst,  quod  habemus  Spiriium,  per  quem  ila 
oi  araus.  Tautam  enim  arrhaui  accipere  non  poteraut 
nisi  liiii. 


nioriuis  suscitavit,  ituet  corpora  yeslra  rcstaurabit.  d      «  Si    aulem  fi!ii,  ct    hxredes,    haeredes  quidem 


c  Ergo,  fralres,  debilores  suuius  non  caini,  ut 
■  secuuduui  cariiem  vivamus.  »  lloc  toitiin  agil,  ut 
«sieudal  eis  legem  nou  esse  neces^ari  im,  quu;  car- 
jialibus  data  est.  iiem  luanileste  nttnc  osteudit, 
•cjuia  non  de  couiinuiii  ei  natarali  uiorie  superius 
4ecerit  meuliotieiii,  diceus  . 

c  Si  enim  secuudum  carnein  vixeritis,  moriemi- 
•fii.  >  Siguificat  auteiu  niorietn  puc.i;c  uterose.  Non 
euiin,  quia  caro  humaua  inala  sil,  et  spiritus  bo- 
jius,  laudat  spiritum,  et  vituperjt  carnem,  cum 
ipse  doceat,  dicens  :  Et  virgo  cogitai,  qucs  $unt 
.J)omini,  ul  $it  $unda  corpore  el  spirilu  (1  Cor.  vn, 
54).  Novit  ciiiui  et  inenteui  accusare,  dicens  : 
.ilouiines  corrupti  nienie;  boc  euiui  dicit,  ostendcre 


Dei,  cotueredes  autem  Cbrisli.  »  Qui  meretur  esse 
fiiius,  meretur  effici  hasres  patris,  et  veri  fiiii  co- 
ha?res. 

€  Si  tamen  compfeiimur. »  Si  talia  patiniur,  cum 
necesse  fuerit,  pro  uouiiue  ejus,  qualia  pertulit 
ille  pro  nobis. 

c  Ui  giorificcmor. »  Sicut  Joanues  ait :  Scimu$ 
quoniam  cum  apparueril,  $imile$  ei  erimus  (/  Joan. 
i.i,  2). 

c  Kusrtimo  enim,  quod  non  sunl  condiguae  pas- 
siones  liujus  temporis.  >  Hic  vult  futuram  gloriam 
cominendare,  ut  prarseules  pressuras  facilius  toJe- 
rcmus.  Et  revera  nihil  posset  hoino  condignum 
pati  gloria  ccelesti,   eiiamsi  taiicT  esset  iila  gualis 


711  S.  HIERONYMI  OPERUM  MANTISSA.  711 

inenarrabHibos.  t  Dcus  ergo,  qui  scrutatur  corda,  A  cousequantur  ;  eo  qnod  perfecta,  quae  in  illis  est 
si   sermone  comprehendere    non    sufDcimus ,      charitas,  omnein  causam    mortalis    timoris  foras 

expellat. 

c  Qui  etiam  proprio  Filio  suo  non  pepercit,  sed 
pro  nobis  omnibus  tradidit  illum.i  Praemiait,  tra- 
didit,  ut  tradcntibus  maneret  libertas  arbitrii,  ei 
nobis  patientiae  monstrareiur  exemplum.  Quod 
dicit,  pro  omuibus,  notandum^uia  non  pro  aliquan- 
tis. 

c  Quomodo  non  etiam,  cum  illo  omnia  nobis  do- 
navit  ?  »  Quid  potest  babere  cbarius,  quod  nobis 
neget,  qui  Filium  nou  negavit  ? 

c  Quis   accusabit   adverstis  electos    Dei?  Deus 

qui  jusiifical :  Quis  est  qui  condemnet  ?  Quos  Dens 

elegit  eredentes,  ac  signis  et  virtutibus  justos  oateu- 

**  dit :  quis  pro  prtstinis  audebit  accusare  delictis,  vel 

pro  contemptu  legalium  mandatorura  ? 

c  Christus  Jesus,  qtii  mortuus  est,  imo  qoi  e* 
resurrexil,  qui  esl  ad  dcxteram  Dei.  »  Secuodum 
assumpti  hominis  loquitur  formam,  qui  moriuus 
est  et  resurrexii. 

c  Qui  etiam  interpellal  pro  oobis.  j  Ut  cum  ipsa 
simus,  ubi  ipse  est.  Soleut  plane  Ariaui,  ex  inter- 
pellationis  causa  ,  movere  calumniain,  dicenles, 
quod  qui  inlerpellatur ,  interpellaute  sit  major. 
Quibus  respondeiidum  esl,  Deum  obliviouem  noo 
pati,  ut  pro  ipsis  coinmonealur  semper,  quos  ipse 
elegit  ;  sed  tn  lioc  interpellare  eum  dicitur,  dum 
semper  Patri  lioiuinem,  quem  suscepit,  quasi   uo« 


et 

novit  in  quanium  inodo  credere  cupiamus.  Scit 
lamen,  quia  pro  sanctis  rebus,  non  pro  saeculari- 
bus  po-tulamus  secundum  ipsius  voluntatem. 

cQui  autem  scrutatur  corda,  scit  quid  desideret 
Spiritus.  »  Quasi  summus  sacerdos. 

cQuia  secundiim  Deum  postulat  pro  sanctis.»  Hic 
gratiain  Spirittis,  Spirilum  noiiiinavil  :sicul  alibi  di- 
cit  :  Si  oravero  lingna,  spiritut  meut  orat,  el  cemu» 
iatoret  etth  tpirituum.  Postulat  aulem,  quiapostu- 
lare  nos  facii  gemitibus,  qui  enarrari  non  pussunt, 
sicut  tentare  nos  dicitur  Deos,  ut  sciat  :  hoc  est, 
ut  scire  nos  faciat,  quales  scimus.  Sed  et  boc  coin- 
muiie,  quod  Doiuinus  tieri  jubet,  ipse  dicilur  ope- 
rari :  ut  ille  aediflcavit  douiuin,  aut  ille  codicem  fe- 
cit,  cimi  nec  ipse  scripserit,  nec  ille  conslruxeril. 
Ileiii  gratiam  Spiritus,  nominat  Spiritutn  :  qui  docet 
pro  uobis  Domino  posmlare,  sicut  Isaia6  dicit  : 
Si>iriiut  ta;>ienti(e  ei  tcienUce  ei  intelUctut  (Ita.  xi, 
2).  Et  Corinlhiis  scribens  dicit  :  Sic  el  vot,  quo- 
niam  wmulatoret  ettit  tpiriluum,  et  wdificationem 
Eccletia  quasriie,  ut  abundetit  (lCor.  xiv,  12). 

c  Sciinus  autem  quoniain  diligeut>bus  Deum 
omuia  cooperantur  iu  bonuin. »  Oinuia  qusecmique 
fecerimus,  vel  passi  fuerimus  propler  dilectioneui 
Dei,  omoia  nobis  ad  mercedem  crescunt.  Omnia 
eniin  qujecunqne  juslus    fecerit,  prosperabuntur. 

cllisquisecunduni  propositura  vocati  sunt  sancti 


Nam   quos  praescivit.  »  Secundum  quod  proposuit  q  slruin  pignus  ostendit,  etouerl,  ut  verus  pontifexet 
sola  lide  saivare,  quos  praesciverat  credituros  ;  et      aeternus. 
quos  gratis  vocavit  ad  salutero,  multo  inagis  glori- 
Jicabil  ad  salutem  operantes. 

c  Et  praedestiuavit  conformes  fleri  imaginis  Filii 
sui.  »  Praedestinare  idem  esi,  quod  praescire.  Ergo, 
quos  pravidit  coiiformes  futuros  in  vita,  voluit  ut 
Aerent  conformes  iu  gloria.  Qui  iransforinavit 
corpus  hiiinilitaiis  noslrae,  coitforme  corpori  clari- 
lalissuae  (Philipp.  jn,  21). 

c  Utsitipse  priinogenilus  iu  multis  fratribus.  » 
Priinogeniius  ex  mortuis  iu  gioriam.  Itcm  hic  se- 
cuiidum  quod  bomo  lactus  cst,  secniidiim  graliam9 
quae  in  eo  crat,  Filius  Dei  primogeniius  iuterpel- 
Jat  pro  itobis.  uon  qtiasi  Deus  interpellat,  sed  quasi 
suininus  sacerdos. 


c  Quos  aiitem  praedestiuavit,  bos  el  vocavit ;  et 
quos  vocavit,  hos  el  justificavit  ;  quos  auiem  ju»ii- 
fieavit,  illos  et  maguilicavit.  »  Quos  pra?scivit  cre- 
ilituros,  hos  vocavii.  Vocatio  aiilem  volentes  colli- 
fit,  non  iuvitos.  Aut  ceiie  discrelio  non  in  personis, 
sed  in  tcmpore  vsi.  lloc  ideo  dicit,  propter  fidei 
iiiimicos,  ue  forluitam  Dei  grauaui  judicarent. 
firgo  vocantur  per  praedicationem,  ut  credant  9 
creiienies  jusiificeniur  per  baptismum,  glorificen- 
tur  in  virtutibus  gratiarum. 

c  Quid  ergo  dkeinus  ad  haec  ?  Si  Deus  pro  nobis9 
quis  contra  nos  ?  »  Yult  ostendere ,  quod  nemo 
possit  impedire  eos,  qui,  diligentes  Deum,  diligun- 
iur  aDeo,  quomuiu»  ^loriam9  quae  ^roiuissa  est, 


c  Quis  ergo  nos  separabit  a  cbarilate  Chrisli  f 
tribulatio,  an  angustia,  au  fames,  au  nudius,  an 
periculum,  an  persecutio,  an  gladius  ?  Sicut  scn- 
ptum  esl.  »  Post  tanla  et  praeciara  beneficia,  vel 
promissa,  quae  poteril  taui  gravis  osse  pressura, 
quae  ab  ejus  charitate  divellai  ?  et  dicendo  omnei 
docel,  tales  esse  debere,  qui  a  Cbristo  nec  peri- 
culis  debeant  separari.  Tunc  vero  Judaei  volebant 
illos  a  Cbristo  ita  separare,  ut  ad  legis  eos  custo- 
diatu  revocarent. 

c  Quia  propter  te  mortificamur  lota  die.  i  Non 
propier  aliquod  crimen,  sed  propter  le,  qui  diiiati; 
Bcati  eritit  cunt  pertequentur  vot,  et  caetera  [Mauk. 
Dv.M). 

c  i£stimati  sumus  sicut  oves  occisionis.  »  Hocin 
nobis  Chrisliauis  maxime  implelur,  quibus  non 
licet  nosmetipsos  dcfendere  :  sed  exemplo  Domioi 
et  magistri,  qui  sicut  ovis  ad  victimain  ductus  esi» 
omnia  iliata  patientissime  tolerare. 

c  Sed  in  his  omnibus  superamus,  propter  eum9 
qui  dilexit  nos. »  lias  omnes  tribulalioues  pro  ni- 
bilo  ducimus,  propter  eum,  qui  nos  tantum  di* 
lexii,  ut  eliain  moreretur  pro  nobis.  Et  quando  pro 
ejus  nomine  moriinur,  tuncmaxime  iriuuipbamua: 
pr.Tsertim  cuin  leve  sit  pro  se  pati,  quod  pro  aiiis 
Cbristus  Doininua  pati  diguatus  est. 

c  Cerius  sum  enim,  quia  neque  mors,  neqoa 
viu,  neque  angeJi,  neque  principaius,  ueque  firto- 


715  S.  HIERONYUI  OPERUM  MANTISSA.  716 

el  Rcftecca  dc  uno  concubilu  liabens  Isaac  patrem  \  Deum  ?  Absit.  i  Thnuij,  ne  quod  ipse   proptena 


noslrum.  Nam  cuin  nondum  nati  essent,  aul  ali- 
quid  egissenl  boui,  vel  mali,  ut  seciiudum  ele- 
ctionem  proposilum  Dei  inanerol,  non  ex  operibus, 
sed  ex  vocalioue  dictum  est  ei  :  i ,Quia  major  ser- 
virel  minori  ;  Sicu  t  scriptum  esl :  Jacob  dilexi ; 
Esau  aulem  odio  habui.  >  Hoc  enim  quod  dicilur: 
Sicut  scriptum  est,  et  ad  Geneseos  librum,  et  ad 
prnphelam  Malachiam  refcrtur  (Gen.  xxv,  23  ; 
Alalach.  i,  2).  Et  non  solum  ait  :  Jacob  dilexi,  an* 
tequam  uasceretur  :  et  odio  habui  Esau,  pi iusquam 
cx  matris  utero  funderelur,  sed  in  [posteros  coruin 
aniorcm  meum  et  odiutn  conservavi.  Odium  in 
Esau,  ciijus  monles,  qui  appellantur  Seir,  red»gi 
in  soliiudinem,  ct  urbes  feci  esse  dcserus,  et  a 
serpeniibus  ac  bestiis  obtiueri. 

c  Non  solum  autem  illa,  sed  et  Rebecca.  >  Non 
solum  aulem  Ismael  et  lsaac  :  qui  quamvis  ex  uno 
quidcm  paire,  diversa  lamen  inalresunt  generali ; 
non  sunt  uiium  apud  Dcum,  sed  etiam  Jacob  et 
Esau  :  qui  cx  uno  sunt  de  Rebecca  nati  concubitu, 
anlequam  nasi  erentur  fidei  sunl  apud  Dcum  merito 
separati :  ut  propositum  Dci  dc  eligendis  bouis  et 
refulatidis  malis  ,  etiam  in  praesenti  maueret.  l;a 
ergo  et  nunc,  quos  praescivit  de  geniibus  credi- 
turos,  elegil :  et  ex  Israel  rejecit  iucrcdulos. 

c  Ex  uno  concubilu  liabens  Isaac  patris  uoslri.  i 
Qu%  legilur  primo  gcminos  edidisse  :  et  eo,  quasi 
uovum  aliquid  accesseril,  perterrita  Deum  interro- 
gal. 


dixerat,  ul  probarct  apud  Dcuin  prarogativaiu  ge- 
neris  nil  valcre  :  sive  jam  lunc  significatum  posle- 
riorem  populum  mcliorem  futiirum,  non  intelli* 
genles,  pulareni  eum  dicere,  quod  atios  Deus 
bonos  fffcerei,  alios  malos  :  secundum  ipsorum 
seniemiam,  quod  erat  iniquorum  punire,  qui  uon 
sua  sponte  peccasset  :  proponil  sibi  cx  adverso 
teslimonia,  quibus  ipsi  hoc  affirmare  solebant. 
Quibus  exemplis  per  breves  subjectiones  respoa- 
det,  oslendens  ita  inlelligi  uon  posse.  «Moysi  eniio 
dixit,  Miserebor  cui  misertus  sum,  cl  misericor- 
diam  praestabo.  •  Uoc  recio  scnsu  ita  intelligitor : 
Illius  miserebor,  quem  praescivi  posse  misericor- 
diam   promereri,    ut  jam  tunc  iliius  sim  miser- 

B  lus- 

c  Gui  miserebor.  •  Econlrario  Judaei  sermo  esu 
igilur  non  volentis,  ueque  currentis.  Et  iterum  ergo 
cujus  vult  miseretur  :  el  qucm  vull,  indurat.  Noa 
enim  Aposlolus  tollil,  quod  in  propria  voltinlale 
habemus,  qui  superius  dicil  :  Ignoras,  quia  boni- 
tas  Dei  fe  ad  poenitenliam  adducil  (Rom.  u,  4)  TEt 
iterum  Timotlico  scribit :  In  magna  autem  domo 
non  solum  sunt  vasa  aurea  el  argenlea,  sed  et  lignca 
et  fictilia.  Ei  quccdam  quidem  in  honorem,  quadain 
tfi  comumeliam.  Si  quis  autem  mundaverii  se  ak 
hist  erit  vas  in  honorem  sanctificalum  (II  Ttnu 
n,  20,  21). 

c  Igitur  non  volentts  neque  currcntis,  sed  mise- 
renlis  cst  Dei.  >  lloc  Joco  Pauius  apostolus  usque 


c  Cum  enim  noudum   nati    fuissent,  aut  aliquid  €  ad  illum  locum  :  Quid  enim   adhuc   queritur  T  vo-  

luntaii  enim  ejus  quis  resistere  poleril?  personam  « 
de  conlrario  assumit,  venienlis  ct  diccutis,  dokb 
esse  in  nobis,  aul  rccte,  aut  malum  agere,  sed  iu: 
Dei  arbilrio  coiislilulum  :  qui  cujus  vult  mistre~.a 
tur,  et  quem  vult  indurat.  Hotno  lu  quis  es  qu.^ca 
contradicas  Dco?  Nunquid  dicil  figmcntum  ei,  qi^a 
se  finxit,  Quid  me  fecisti  sic?  Nunc  Apostolus  con  mmn 
tradicentcm  sibi  superius  increpat,  ostendens  bo^^a 
ipsum,  quod  dicit  :  c  Cujus  vult  miseretur,  ^»  i 
quein  vult  indural ;  >  cl  quid  adliuc  queritur?  Y»  c 
lunlati  enim  ejus  quis  rcsistere  poterit?Ex  hczasm^c 
igitur  demonstrat  eum  esse  proprii  arbilrii  vel  v^  -w 
lunlalis,  quod  si  ut  ipsi  ecoutrario  veniens  dici 


boni  egissent,  aut  mali  :  ut  6ecundum  electionem 
propositum  Dei  maiieret.  i  Sive  ul  hoc  significaret, 
quod  modo  eiiain  dc  geminis,  qui  non  credit,  ab- 
jicietur. 

c  Non  ex  operibus,  scd  ex  vocatioue  dictum  est 
ei.  »  Praescientia  Dei  non  prspjudicat  peccalores, 
si  converti  voluerint.  Dicit  enim  per  Ezechietcm  : 
Si  dixero  peccatori,  Morte  morieris  :  et  ille  conver- 
sus  justiiiam  (ecerit,  vita  vivet,  et  non  morietur 
(Ezech.  xxx iii,  14,  45). 

c  Quia  major  serviet  minori  .  >  In  Geneseos 
libro  diclum  cst  :  Duae  genles,  et  duo  populi  in 
ulero  tuo,  cl  populus  populum  superabit,  et  major 


serviel  minori.  Ergo  prophctia  non  de  liis  csi,  qui  _  Cujus  vuh  miseretur  Deus,  et  qucm  vuh  indura 


secundum  carnem  sunl  Jacobi  el  Esau,  sed  de  his 
qui  luturi  eranl  ex  operibus  ,boni  et  mali  ;  cl  ex 
ipsis  opcribus,  aul  odium  Dei  babere,  ;<ut  miseri- 
cordiam  ejus  consequi. 

c  Sicul  scriplum  est,  Jacob  diicxi,  Esau  aulem 
odio  babui.  >  Hoc  autem,  quod  dicitur,  sicut  scri- 
ptum  cst,  et  ad  Geueseos  librum,  ct  ad  prophetam 
Malachiam  pertiuet.  ln  Geneseos  libro  ad  Kebcccam 
dicilur  :  Duas  genles  et  duopopuli  in  utero  tuo  (Gen. 
xxv,  23).  Unde  beuc  osiendit  Apostolus,  promis- 
sioncs  non  esse  eoruin,  qui  sccundum  carncm  lilii 
sunt  Abrahie,  sed  eorum  qui  fidem  patruin  servaut 
alque  custodiunl. 

c  Quid  crgo  diclmus?  Nunquid  iniquitas  apud 


nihil  differt,  quod  figuius  traclat  in  manibus,  qu»  a 
fingendi  ex  sc  vas  niiquid  contradicere  non  pote.  s 
quid  ex  eo   vult   cflkerc;   bic  autem  in  eo  in  q  J 
«ontradicit,  querilur  de  Dei  voluniale,  ostcndit  l 
beri  esse    arbilrii ;    qui   audet  de  Dei  judicio  rm. 
tractare.  Item  si  non  esl  volentis  neque,  current^ 
ut  quidam  putant,  quarc  ipse  currit,  dicens  :  C%m  ' 
sum  consummavi  (II   Tim.    u,  4;.  El  alios,  ut  cimw  t 
rereril,  adhortatus   cat,  diceus   :  Sic  curriu, 
omnes  comprehendatis  (I  Cor.  ix,  24).  Unde  inte  ^ 
gitur,  quia  hic  iutcrrogantis  voce  utitur,  et  red^  • 
guentis  potius  qiiam  uegantis. 

c  Dicit  cnim   Scriptura  Pharaoni  :  Quia  in  IM 
ipsum  excitavi  tc,  ut  ostendam  in  te  virtutcm  mea*»' 


717  EXPOSITiO  IN  EPIST.  AD  ROM.  71* 

et  ot  annuntietur  nomeo  meum  in  universa  terra.i  A  facere  poieniiam  suam.  i  Qiiia  illum  diu  sustintiit 


Hoe  et  illi  male  proponunt.  Sed  hic  locug  duobus 
modis  a  diversis  exponitur  :  sive  quod  unusquisque 
modum  et  Anem  peccatorum  guoruni  implct,  ut 
puniantur,  sicut  Sodomitae  et  Amorrhaci.  Hic  ergo 
jam  modum  excesserat,  et  idcirco  voluit  Deus, 
quasi  de  jam  periluro  aliis  providere,  ut  populus 
ejus  agnosceret  jusiitiam  ipsius  atque  virtutem  : 
ut  nec  peccarenl,  nec  suos  adversarios  vererentur. 
Taie  est  hoc  quod  in  Pharaone  gestum  est,  quale 
si  inedicus  de  crucialu  jam  damnati  rei,  multis  in- 
veniat  sanitatem,  causas  inquirendo  morborum. 
Vel  si  judex,  cum  possit  criminosum  stalim  punire, 
ad  omnium  timorem  diversis  poenis  afliciat.  Sive 
Dei  patientia  induratus  est.  Cessante  cnim  plaga 
Dei,  durior  fiebat,  et  quamvis  sciret  eum  non  con-  g 
verti,  tameu  eliam  in  ipso  suam  clementiain  voluit 
deinonstrare. 

c  Ergo  cujus  vult,  miseretur,  et  quem  vull,  in- 
durat.  i  Ergo  si  hoc  sic  intelligilur  :  Cujus  vult 
wiserelur,  et  quem  vult  indurat :  quod  satis  iui- 
qvurn  est,  et  ita  propositio  vestra  concludilur,  ut 
dicatis  maliliae  vestrae  non  vos  esse  causam,  scd 
Doinini  voluntalem,  cui  conlradici  non  possit :  scd 
resistit  hic  rationi  vesirae  ipsa  natura  justitiae  Dei. 

f  Dicis  itaque  mihi :  Quid  adhuc  querilur  ?  Vo- 
luntatienim  ejus  quis  resistit?  Apostolus  contru 
adversarios  dicil  :  Dicis  itaque  inihi :  Quid  adhuc 
querilur  ?  Et  iterum  infert,  confirmaos  iioc  quod 
diierat :  homo,  lanto  magis  vere  querilur,  et  jusle, 


blaspliemaiiiem,  et  populum  suuin  variis  operibus 
affligenieto.  Praeterca  qaod  innoxiani  aetatem  par- 
vulorum  crudeliter  jusserat  enecare.  Item  compe- 
tens  responsum  :  quia  paiientia  et  ejus  bonitas 
facit  eos,  qui  propriam  habent  voluntatem  vivendi, 
sive  vasa  irae,  sive  misericordiae. 

c  Sustinuit  in  tnulia  patientia  vasa  irx,  apta  in 
interitum.  i  lmpleiido  peccata  sua,  vasa  irae  digna 
sunt  facti,  ct  a  semctipsis  ad  iuteritum  praspa- 
rata. 

c  Ut  ostenderet  divitias  gloriae  suae  in  vasa  mi- 
sericordiae,  quae  praeparavit  in  gloriam.  i  Digni 
erant  niisericonlia  :  quia  et  miuora  commiserant, 
et  graviter  fuerant  afflicti. 

c  Quos  et  vocavit,  non  solum  cx  Judaeis,  sed 
etiam  ex  geutibus.  >  Quia  et  tunc  aliquanli  jEgy- 
ptiorum  exierant,  cum  flliis  Israel,  quod  si  Dcus 
personam  acciperet,  solus  Israel  debuit  habere  sa- 
lulem.  Ita  et  nunc  non  soluiu  Judaeos,  sed  eiiam 
gentes  vocavit  ad  fidem.  Secunduin  eos  autem,  qui 
liaec  non  ex  Aposloli,  sed  ex  Judaeorum  persona 
dici  pulant  :  in  tanlum,  inquiunt,  quos  voiuil,sal- 
vavit,  ut  eliam  gentes  elegeril  idololatras,  qui  nun- 
quam  servierant  Deo,  et  ex  Israel  paucos  vocaret, 
secundum  testimonium  Isaiae. 

c  Sicul  in  Osee  dicil.  t  Noo  populum,  duas  tribus 
dicit  :  et  non  misericordiam  consccutam,  decem 
tribus. 

c  Vocabo  non  plebem  meam,  plcbem  mcam.  > 


ex  verbis  tuis.   Ncmo  enim  propriam  non  habens  u  Hoc  loco  Judam  siguificat. 


voluntatem,  dicere  poiest  de  Deo  :  quid  adhuc 
queritur?  Uude  recte  arguens  cjus  imprudculiam, 
dicit :  Tu  quis  es,  qui  respondcas  Deo  ?  Qui  eniui  a 
Deo  Induratus  cst,  sicut  lu  dicis,  contradicere  suo 
Creatori  uon  potest,  quasi  11011  habens  propriaoi 
voluntalem,  sicut  et  lulum,  iusensibilis  materia, 
flctori  suo  responderc  non  poiest,  quia  in  potestate 
flguli  positum  esl. 

c  0  hoiuo,  tu  quises,  qui  respondeas  Deo?Nun- 
quid  dicit  figincutuin  ci,  qui  se  finxit,  Quid  ine 
fecisti  sic?  iQuibusdani  videtur,  et  hocadbuc  cx 
Ipsorum  persoua  diccre,  quia  ipsum  esl  dicere, 
neminem  posse  coutradicere  voluntati  Dei  alterius 
mlserentis,  alterum  iudurantis,  et  adderc  nemiucm  D 
Deo  respoudere.  Quidam  vero  dicunt  jam  hinc 
Apostoluni  responderc,  quod  ctiam  si  ita  esset,  ut 
ilii  calumuiantur,  non  debere  eos  suo  respondere 
factori :  eo  quod  tales  simul  ad  comparationem 
Dei,  quale  ad  suuiu  est  luti  artificem  figmentum. 
In  Graeco  habei,  u.evouv  ye, &  4v8pa>7rs,  quod  est,  o 
homo  lanto  ma^is  1 

c  Annon  habct  poteslatem  figulus  luti  cx  eadem 
massa  facerc  aliud  quidein  vas  in  houorem,  aliud 
vero  in  conlumeliani?  i  Secundum  hos,  qui  hx*c 
\erba  Apostoli  dicuiilvmassaiudicitoiniies  in  i£gy- 
pto  commemoraiites  :  quia  ct  Israel  ibi  idolis 
cJeservierat. 

€  Quod  si  Deus  volens  ostendcre  irain,  et  iiolam 


c  Et  no n  dilectam,  dilcctam  :  et  non  misericor- 
diam  consecuiam,  misericordiaiu  consecutam.  > 
Israeliiicuui  populum. 

c  Et  erlt  in  loco  ubi  dictum  est  eis  :  Non  plebs 
mea  vos.  i  Gcntes  demonstrat  in  Christo  crcditu- 
ras ;  sicut  in  Evangelio  Dominus  per  parabolam 
loquittir  (Mailh.  xxu,  8-10),  nuptiali  cocna  facta, 
cuin  Israel  veuire  noluisscl,  et  pro  ipso  genies 
vocantur. 

c  lbi  vocabuntur  filii  Dei  vivi.  i  Vocaiionem 
gentium  significai. 

c  Isaias  autcm  elamat  pro  Israci.  i  Cmnmuui- 
catio  pro  ipsis  essc  monstratur. 

c  Si  fucrit  numcrus  filioruin  Israel,  tanquam 
arena  maris,  reliquiae  salvae  fient.  i  Pauci.ateiu 
coiuui  creditam  esse  demonslrat. 

c  Verbuin  cnim  consumiuaus,  ct  abbreviaus  iu 
aequitaie,  quia  verbum  breviatum  faciel  Douiinus 
super  lerram.  i  Uistoria  hos  habet  seusus :  Sicul 
ego  verbum  abbrevio  et  cito  definio,  ita  Deus  hoc 
omiii  velocilatc  perficiet.  In  prophetia  uuteui  ver- 
buin  breviatum,  Novum  Testameuluin  accipilur  : 
quia  iu  co  breviter  comprchensa  sunt  omiiia  et 
clausa. 

<  b't  sicut  praedixit  Isaias.  i  Dene  praedixit : 
quia  supcrius  scriptum  csl. 

c  Nisi  Dominus  Sabaolh  rcliquissct  nobis  semen,, 
sicut  Sodoma  facti  cssom»««s   ei  sicui  Gqvw^vAw^v- 


719 

iuiles  fuisseinus.  >  Quia 

jnsios  perirc  cum  mnlliiudine  iiupiorum  in  fide, 

nisi  semen  Abraham  Chrislus  fuissel  missus.  ad  po- 

pulum  lihcfandum,  qui  corruisset. 

i  Quid  ergo  diccmus,  quod  genles,  quae  non 
sectabantur  justitiam,  apprehenderunl  jusiiliam?» 
Si  stipcriora  e\  persona  Aposioli  dicunlur,  hic  sibi 
ilcrum  proponit  :  quia  poterant  dicere,  si  non  est 
ita,  ut  dicimus,  quia  uon  cst  volcnlis  ncquecurren- 
tis  :  quomodo  genics  invcnerunl  justiliam,  quam 
nunquam  anlea  quaesierunl  ?  Israel  vero  quarens 
sewpcr  jusiitiam,  non  potuit  invenire  ?  Si  vero 
totus  supcrior  sensus  conlradiccnlibus  applicatur  : 
hic  respondct  Apostolus,  et  brcviter  recapilulal 
quaeslioiiem,  dicens  :  Quid    ergo  dicemus  ad  ea, 


S.  lllERONYMI  OPERUM  MANTISSA.  720 

non   est    passus  paucos  A  vertilur   in   contraria.  c  Ignoranles  cnim  jtt*titiam 


Dei  el  suam  quaerentes  statucre  :  jusiitiae  Dei  oon 
sunl  subjecti.  i  Ignoranles  quod  Deus  ex  sola  flde 
jusiificat :  et  justos  se  ex  legis  opcribus,  quam  non 
cu&lodierunt,  essc  putanies,  noluerunt  se  rcmis- 
sioni  subjicere  peccaiorum,  ne  peccatorcs  fuisse 
viderenlur,  sicut  scripmm  esl;  Pharisaei  autem 
spernciilcs  consilium  Dei  in  semetipsis,  nolueruut 
baplizuri  baptismo  JoannU.  Iiem  quia  sacrifkia 
legis,  el  caetera,  quae  umbra  eraut  veritaiis,  quas 
perCbrisium  perfici  habebant,  praesenlia  Chrisli 
cessaveruiil  :  cui  credcre  noluerunt.  Bene  dicit 
Aposlolus,  justiliam  suam,  quia  jam  non  Dei  est, 
sed  ipsoruin. 

c  Fiuis  enim  legis  Christus,  ad  justitiam  omni 


Quia 


quae  nobis   objecta  sunt,  nisi  quia  gcntes  vocat»  B  tredenl'«  *  Talis  est  ilie,  qui  Chrisluin  crcdidit,  die 

qua  credidit,  qualis  ille,  qui  universam  legem  im- 
plevit. 

c  Moyses  enim  scripsit  :  quoniam  justitiam,  qua» 
ex  lege  est.  >  Moyses  distinxit  in  Levitico  iuier 
utramque  justitiam,  fidei  scilicet  atque  factonmi, 
quod  aliera  operibus,  altera  sola_  fidei  credulitale 
acccdente  fiat.  lteni  Apostolus  osteudere  voieus 
differentiam  justiiiae  legis  ac  fidei,  leslem  vocai 
Moysen.  Itcm  docentem  dc  justitia  legis  :  c  Qui 
feceiil  homo,  vivet  iu  ea.  >  Dejustitia  autem  fidei: 
c  Ne  dicas,  inquit,  iu  corde  luo  :  Quis  ascendel  in 
(ceiuin?  >  hoc  cst,  ne  dubites  credere  wand«to, 
quod  fulurum  est  annuntiare  Christum,  qui  veulu- 
rus  esl  dare  tibi  justitiain  cx  tide. 

c  Qui  fecerit  homo,  vivel  in  ea.  >    Nemo  euim 


crediderunt  :  et  illi  credere  nolucrunt? 

c  Justitiam  autem,  quas   ex    fide  esl.   > 
justitia  ex  fide  esl,  cui  ilii  credere  noluerunt. 

c  Israel  vero  sectando  legem  jusiitiae,  in  legem 
JbStiiiae  nou  pervenil.  Quare?  Quia  non  ex  fide, 
sed  quasi  ex  operibus.  >  Keddit  causas,  quare  non 
invenerint  juslitiam  :  quia  falso  in  operibus  glo- 
riali,  crcdere  noluerunl,  quasi  justitiam  gratiam 
repulanles,  diccns  :  quoniam  populus  Judaeorum  ex 
operibus  Icgis  justificari  se  putans,  in  lcgem  justi- 
ti«,  id  esl,  ad  fidein  Christi  dedignando  nou  poluit 
pcrvenire. 

c  OlTcnderunt  pnim  in  lapidem  offensionis,  sicut 
Scriptum  est  :  Ecce  pono  in  Sion  lapidem  offen- 
sionis,  et  petram  scaudali.  i  Qui  videt  lapidcm,  * 
iioii  offendit  :  qui  autem  csecus  esl,  impingit.  Quod 
coniigit  Judaeis,  quos  sua  malitia  excaecavit  :  et 
Christum  non  agnosccntes  crucifixerunt.  Sed  et 
jdcirco  iapis  oflensionis,  ct  petra  scandali,  prae- 
dielus  est  Christus  :  quia  niulti  in  naiivitalc  ejus  et 
passioue  scandalum  patiuiilur,  sicut  scriptum  est  : 
Otiia  scandalixabuntur  in  eo  (Marc.  vi,  5).  El  Apo- 
Molus  ait,  Christum  crucifixum,  Judwis  scandalum, 
gentibus  slultiliam  :  ip&is  vero  vocatis,  Chrislum  Dei 
tirtuiem  el  Dei  sapientiam(l  Cor.  i,  23,  24).  Unde 
el  hic  sequilur  :  Qui  crcdit  in  co,  non  confuuUclur. 
Petrus  quoque  dicit,  quod  credentibus  iapis  eleuus 
sil  angularis  :  incrcdiiiis  vero  oflensionis. 


illorum  vivit,  quia  iu  hoc  tempore  neino  perfecit 
legein  sine  Christo  :  quia  et  hoc  legis  est,  ut  ipst 
credatur.  Quidam  ex  hoc  loco  putaut  Judseos, 
praesentem  tantum  vitam  ex  legis  operibus  me- 
ruisse,  quod  verum  non  csse  Douiini  verba  deda- 
rant  :  qui,  de  vila  interrogatus  aeterna,  niaudaia 
legis  opponit  dicens  :  Si  vis  in  titam  tenire,  sert* 
mandaia  (Malth.  xix,  17).  (Jude  intelligimus,  quod 
qui  suo  tempore  legem  servavit,  vilam  habuU 
aeternam. 

c  Quae  autem  ex  fide  est  justitia,  sic  dlcit :  N* 

dixeris  iu  corde  tuo.  >  Ille  quidem  secundum  bisto— 

riam   de  lege  hoc  dixit;   sed  Apostolus    illud   ad — 


f  Et  omnis  qui  crcdit  in  eum,  non  confundetur.i  jj  Cbristum  aplat ;  quia  lex  nec  in  ccelo  fuit,  nec  ii 
Nou  Judaeus  solus,  sed  omnes  credentes  in  eo,  non 
confundentur  de  prislinis  delcclis. 


CAPUT   X. 

c  Fralrcs :  Yoluntas  quidem  cordis  niei,  et  ob- 
secratio  ad  Deum  fit  pro  iliis  in  salutem.  i  Uic  se 
astendit,  uon  splis  iabiis,  sed  et  corde  pro  inimi- 
?is  orare. 

c  Testimonium  enim  perhibeo  illis,  quod  a?mu- 
ationem  quidem  Dei  habent,  sed  non  secundum 
3eieutiam.  >  Habent  scientiam  sectandae  legis,  $tt\ 
nou  inlelligunt,  quia  Chrislus  sccunduin  lcgcm 
venil.  Et  quia  pcr  Ifcgou;  justilicari  uon  pussunl  ; 
perklitaniur  revem,  si  sine  scienlia  fiat,  quia  sape 


abysso.  Sive  ideo  iilud  semper  jubet  lex  mediiaxi, - 

ut  ibi  Chrisiuin  valeani  invenire. 

c  Quis  ascendet  in  ccelum»  id  esl,  Chrisium  dedu 

ccre  :  aul  quis  descendet  in  abyssum  :  hoc  es  <-*** 
Christum  a  mortuis  revocare?  >  Quia  Cliri$iu&  -* 
Deus  et  bomo  est,  in  eo  quod  Deus  Verbum#  qit^^ 
cum  in  forma  Dei  eral,  semetipsum  exinauivit 
forroamservi  accipiens,  faclus  estbomo.  rinniuii  ^ 
dicil :  c  Quis  asceudft  in  cceJum,  boc  est  Chrisiu 
deducere.  iDeduceredicitursecundum  formam  Dei 
reducere  autem  ex  mortuis,  secundum  forma 
servi. 

c  Scd  quid  dicit  Scriptura  ?  Prope  est  verbum  \Z* 
orc  tuo,  ct  in  corde  tuo  ;  hoc  est  >erbum  fidel^ 


723  S.  HIBRONYMI  OPERUM  MANTISSA.  T24 

Si  enim  Dens  faclis  ncgatur,  uiiqne  ei  A  prophetatur,  qui  Salvalorem  acelo  el  felle  notarnnt ; 


quendo. 

dacmones  honoraniur 

«Sic  ergo  el  in  lioc  lempore.i  Sicut  ergo  tunc 
non  omnes  perierunt,  iia  et  nunc  aliquauti  salvan- 
lur. 

cReliqulae  secundum  elecifonem  gratiae  Dei  salv«e 
kctae  sunt.i  Ele«;lio  graliae,  fides  est ;  sicut  opera, 
tlectio  legis.  CaUerum,  quae  electio,  ubinulla  diver- 
sitns  meritorum  ? 

cSi  auiem  gratia,  jam  non  ex  operibus. i  Ne 
dicerent  illi,  de  quibus  Eliae  dicilur :  Justi  erant, 
isti  vero  peccatores  :  quomodo  electi  sunt  ?  subje- 
cit :  quia  et  ipsi  gratis  salvali  sunt  sicut  et  gentes. 

€  Alioqnin  gralia  jam  non  est  graiia.i  Quia  gra- 
luitum  munus  appellatur. 


et  tamen  ipsis  dicit  Pelrus  :  Et  nunc  irro,  qmia  per 
ignorantiam  feeittis  hoc.  Pcenitemini  ergo :  el  bapti- 
tetur  unutquitque  vettrum  (Act.  iit,  f?;  n,  58). 
Et  ipse  Paulus  post  modicum  ait  :  c  Et  illi,  si  non 
permanserint  in  incredulitate,  inserentnr  :  ui 
sciamus  quia  spirilus  compunctionis  facultatem  illis 
non  absiulit  convertendi.i  Denique  statim  ipse 
solvit  in  sequemibus  verbis.  Item  gacerdotes  cnni 
arbitrantur  quod  si  Christum  interfecerinl,  babe- 
rent  scmper  mensam  sacrificiortim  et  decimarum: 
facta  est  illis  in  laqueum.  Perdiderunt  enim  tem- 
plum,  in  quo  vanam  spem  babuerunt,  et  nuncsunt 
inler  gentes  maledicli. 
c  Dico  ergo  :  Nunquid  sic  oflenderunt  ?  •    Modo 


c  Quid  ergo?  Quod  quserebal  IsraeI,lioc  non  est  B  iierum  partem  revelat  Judaeorum. 


consecuius.i  ldeo  Israel  totus  non  est  consecuius 
Justi  iam,  quia  eam  non  ex  fide  quaerebat,  sed  ex 
solis  opcribus  legis  sc  justiflcari  putabat ,  cum 
maxime  legis  mandata  coutemneret.  Unde  a  Salva- 
tore  arguuntur  culicem  liquantes,  et  camelum 
•  glutientes  (Matth.  xxm,  21).  Item  proplerea  boc 
dicil,  quia  Judaeorum  erant  promissiones,  per  quas 
venlurus  eral  Christns  salvare  eos  a  suis  pcccatis  ; 
sed  quia  venil,  et  non  credidernnt,  ideo  dicil, 
Israel  non  est  consecutus. 

c  Elcciio  autem  consccuta  est.  i  Qui  per  fldem 
electi  sunt. 

c  Caeteri  vero  excaecali  sunt.i   Csetcri  per  infl- 
delitatem    excaccati    sunt,   sicut    scriplum    est  :  . 
Piiti  credideritit,  non  intelligetit  (Ita.  vn,  9). 

c  Sicut  scriptum  est  in  Isaia  :  Dedit  illis  Deus 
spiritum  compui  ctionis  :  oculos,  ul  non  videanl, 
et  aures,  ut  non  audiant.  •  —  Ante  hominem  vita 
et  mort,  quod  placuerit  et,  dabitur  illi  (Eccli.  xv, 
i8),  ne  libertas  scilicet  tollalur  arbitrii.  Dei  ergo 
dare,  permittere  est.  Spiritum  autem  compunctio- 
nls,  quem  desiderabant.  Semper  enim  verbis  Dei 
fuerunt  increduli ;  uam  si  voluissent  habepe  spiri- 
tum  fldei,  accepissent.  Sed  et  nunc  Cbristiani,  qui 
de  resurrectione  dubitant,  ct  prcemio  ac  gehenna, 
timilem  sibi  spiritum  quxsicrunt.  Hoc  enim  loco 
propheta  de  iufldelibus  loquitur.  Divina  Scripiura 
hoc  babet,  ul  cum  unusquisque  babeat  libertatein 


faciendi  bonum    vcl  malum,  Deum  dicat   tradere  D  coniendo. 


cUt  caderent?  Absit.i  Non  penitus,  et  irremo 
diabiliter  ceciderunt. 

c  Sed  illorum  dclictum,  salus  est  gcntibus,  nt 
ilios  aemulenlur.  i  Usqiie  adco  illos  dilexit,  ut  propter 
salutem  illorum  gentes  vocarentur,  quo  eas  viden- 
tes  ad  rcgnum  Dei  admitti,  vel  sic  facilius  con- 
verterentur.  Item  quia  dispensatio  Dei  ita  fuil,  ot 
per  moriem  Chrisii  omne  gcnus  bumanum  salva- 
reiur,  sicut  ipse  Dominus  dicit :  Cum  exaltatut 
(uero,  omnia  ad  me  traham  (Joan.  xn,  52) ;  ideo 
dicit :  c  Sed  illorum  deliciura  salus  genlium.  s 
Dicens  autem,  Ut  iilos  aemulentur,  ostendit,  quia 
nisi  geutes  Christo  credidissenl,  reliquiae  illorum 
nunquam  salvatae  fuissent. 

cQuod  si  delictum  illorum,  divitiae  sunt  mimdi9 
et  diminutio  eorum,  diviliae  gcntium,  quanto  magis 
plenitudo  eorum  ?  i  Si  dclictum  eorum  tantum 
vobis  profuil,  ut  sine  opcribus  legis,  vos  illis  face- 
ret  cohaerere  :  et  si  pauci  eorum  credentes,  omnes 
vos  nd  salutem  vocarunt  :  quanto  magis  si  otnnet 
crediderunt,  prodesse  poterant  vobis  per  doclri- 
nam. 

c  Vobis  enim  dico  gentibus.  i  Tult  ostendere, 
se  ad  Judaeorum  salutem  magnopere  festinare. 

c  Quandiu  quidem  ego  sum  gentium  Aposiolus, 
ministerium  meum  honoriflcabo.  i  Quandiu  fuert 
in  cbrpore  constitutus,  bonoriflcabo  ministerium 
nostrum  :dum  exemplo  meo  plureseorum  salvare 


aut  dare  :  proplcrea  quia  ipse  est,  qui  dedit  liber- 
tatem.  Haec  cnim  facit  ejus  patientia  :  quia  non 
statiin  peccantibus  infert  vindictam,  nec  bouis 
praeinia. 

c  Usque  in  hodiernum  diem.  i  Usqncquo  convcr- 
untur :  sicut  de  vclamine  cordis  ad  Corinthios  di- 
cit. 

c  Et  David  dfxil :  Fiat  mensa  eorum  coram  ipsis 
in  laqueum,  et  in  captionem,  et  in  scandainm,  et 
in  retributiouem  illis.  Obscurcntur  oculi  eorum  ne 
videant  :  etdorsum  corumscmper  incurva.i  Alilcr: 
Semper  iucurva  oncra  peccatorum,  ul  non  dimil- 
tantur  nisi  crediderint ;  quia  in  passiouc  Christi 
bcatl  eunt,  pstschst  comedentcs.  lioc  enim  dc  iliis 


c  Si  quo  modo  ad  aemulandum  provocem  caruem 
mcam.  i  Ut  omni  modo  talem  me  exhibeam,  ot 
mc  dcsiderenl  imitari. 

c  Et  salvos  faciam  aliquos  ex  illis.  i  Vei  lli- 
quantos,  quia  nolunt  omnes. 

c  Si  enim  amissio  eorum,  reconciliatio  esl  mun- 
di.  i  Rcpelit,  quod  dixent  superius. 

c  Quae  assumptio,  nisi  vita  ex  mortuis?  •  Undc 
gentibus  assumptio,  nisi  ex  illorum  viverent  raor- 
le?  Ex  Judaeis  mortuis  Chrislus,  vel  apostoli  vita 
fucrunt  gcnlibus.  Sive  si  quos  inde  liberavero,  ad 
vcstram  proficienl  vilam,  Item  hoc  dicil  :  Quoniam 
sicut  genics  per  fidem  assumptae  suntv  ita  etfrm 


725  EXPOSITIO  1N  EPIST.  AD  ROM.  *      7?fi 

Judaei,  si  credideiint,  ex  mortuis  ad  viiam  trans-  A      «  Alioquin,  et  ta  exrideris.  Sed  et  illi,  si  non 


permanserint  in  incredulitate,  inserentur.  >  Sin 
vero,  et  lu  scveriiatem  senties,  et  illi  bonitatem. 

i  Potens  est  enim  Deus  ileruiri  inserere  illos.  i 
Apud  homines  quidcm  impossibile  cst,  aridos  sur» 
culos  reformare  :  apud  Deum  omnia  possibilia  et 
facilia  sunt. 

i  Nam  cl  si  tu  ex  naturaliexcisusoleastro.  >  Quia 
jam  olim  patres  ecrum,  naluralem  lcgem  obliii, 
degeneraveranl  a  natura,  et  per  successiones  pec- 
candi,  consuctudine  permanenie,  qnasi  naluraliler 
amari  et  infruciuosi  esse  cocperunt.  Item  hoc  loco 
contra  naturam  gcnulem  populum  insitum  dicit 
in  radice  :  hoc  est,  in  Ode  palriarcharum,  et  non 
secundum  naturam  arborum  quasi  inserlum,  pro- 
B  prii  generis  fructuin  ferre,  sed  bonitatem  radicis 
sequi,  in  quam  insertus  est. 

c  Et  contra  naturam  iuserlu»  est  in  bonam  oli- 
vam  :  quanto  magU  hi  qui  secundum  naturam  in- 
serenlur  susc  oliva»?*  Contra  naturam  est,  olivje 
inserere  oleastrum,  quia  magis  ramus  solet  viin  ra- 
dicis  imilari  quam  radix  ramoruin  in  suain  vertere 
qualitatem. 

i  Nolo  cnim  \os  ignorare,  fralres.  >  Hoc  lotum 
conlra  illos,  ne  superbiant  genles. 

c  Mysierium  hoc.  >  Arcanum,  qnod  hominibus 
ignotum  est,  quare  salvatae  sunt  genles  :  quia  oc- 
casioncm  eis  saluiis  etiam  caecitas  prsestiterit  Is- 
.rael. 

i  Ut  non  sitis  vobismetipsis  sapienfes.  >  Ne  se- 
cundum  humanam  sapientiam  dicalis  :  Nos  Dciis 
elegit,  el  ilios  abjecit. 

c  Quia  caecilas  ex  parte  contigit  Isracl.  >  In 
tantum  Israel  et  delicta  et  perfidia  occuparunt, 
ut  veuiret  tempus,  quo  gentes  omnes  admiltereu- 
turad  vitam,  et  ila  omnis  Isracl  per  Gdem  solam 
salvaretur  ;  quomodo  genlium  pleniludo  vita  aequa- 
ies  essenl  in  Chrisio,  quia  insequales  fueranl  iu 
deliclis. 

c  Donec  plenitudo  gentium  inlraret,  et  sic  oni- 
nis  israel  salvus  ficret.  >  Taudiu  permansit,  donec 
genles  salvalse  vidcrent,  quod  omnes  vocaii  sunt 
ad  salutem  :  sive  cx  Juda,  et  lsrael,  et  lege  scili- 
cet.  liem  hoc  osteiulii,  quoniain  intranle  in  Odem 


ibunt. 

c  Quod  si  delibatio  sancta  est,  et  massa.  >  Si 
illi,  qui  pauci  ex  eis  crediderunt,  sancti  sunt,  et 
omnes  si  credant.  Hic  priiuitias,  Christum  dicil, 
massam  antcm,  popiilmn  Hcbraeorum,  a  quibus 
Cbrislus  sccundum  carnem  est. 

c  Et  si  ralix  sancla,  et  rami.i  Radix  palriarchae, 
TAini  apostoli ;  hoc  est,  cl  primi,  ct  novissimi  sancti 
ex  ipsis  sunt.  ltem  hoc  loco  radicem  Abraham  si- 
gnificat,  quoniam  propter  fidein  pater  multa- 
rum  gentium  vocatur.  Ramos  vero  posteros  ejus, 
fidem  similitcr  relinentes. 

€  Quod  si  aliqui  ex  ramis  fracti  sunt.  >  Nori 
propter  le  fracti  sunt,  sed  propter  illos  tu  insertus 
es,  quia  ilii  fracti  sunt. 

c  Tu  autem  cum  olcaster  esses,  insertus  es  in 
illis.  c  Olea  quidem,  sed  inculla  atque  silvestris. 
Iiem  hoc  loco  contra  naturam  gentilem  populum 
insitum  dicit  radice,  hoc  est,  in  fide  palriarcharum  : 
et  non  secundum  naiuram  arborum  quasi  in  inser- 
tum,  proprii  generis  fructum  ferre,  sed  bonitatem 
radicis  sequi,  in  quam  insertus  es. 

c  Et  socius  radicis  el  pinguedinis  olivse  factus 
es.  >  Radicis,  patrum  :  pinguedinis,  Chrisli. 

c  Noli  gloriari  adversus  ramos.  Quod  s)  gloriaris, 
non  tu  radicem  portas,  scd  radix  te.  >  Noli  de  illo- 
ruro  perditione  g.uidere  :  alioquin  audies  quod  non 
illi  per  te  slant,  sed  tu  p^r  illos.  Nec  lu  illis  vilam 
pr:estas,  sed  iili  tihi.  r. 

c  Dicis  ergo  :  Fr.acti  sunt  rami,  ut  cgo  inserar. 
Bene  propter  increduiitatem  fracti  sunl.  >  Tu  dicis 
ideo  illos  fractos,  ut  tu  inseraris  :  videamus  si 
propterca,  et  non  magis  propter  incrcdulitatem 
suam  ceciderunt. 

c  Tu  aulem  fide  stas.  >  Non  enim  Deuspersonam 
tuam  acciperet,  et  iilos  sine  causa  projicerct. 

c  Noli  allum  sapere,  scd  time.  >  Quidam  htinc 
locum  non  iiste)ligenl<  s,  nec  attendenies  caus»m, 
vel  personas,  de  qua  et  de  quibus  loquilnr  Aposto- 
lus,  putanl  hic  sapientiam  esse  prohibitain.  Quod 
si  ita  est,  secundom  illos,  inveniclur  sibi  ipse 
contrarius,  qui  hic  vetat,  quod  alibi,  ul  Epucsii  et 
caeleri  accipiant,  magnis  supplicationibus  ad  Domi- 
nuni  deprcc.iltir.  Noli  ergo  allum  sapere,  hoc  est,  D  Christi  geutium  stipplemenlo,  tunc  zelo   et  xmula- 


'  noli  cotitra  eos  esse  superbus. 

c  "Si  enim  Deus  naturalibus  ramis  non  pepercit, 
ne  forte  nec  tibi  parcat.  >  Si  illis  non  pepercit, 
propter  incredulitatem,  qui  ex  radice  sancta  sunt  ; 
ni ii l lo  miuus  libi,  si  peccaveris. 

c  Vide  ergo  bonilatem  et  severitalem  Dei.>  Con- 
tra  cos,  qtii  alium  Deum  juslum,  alium  asserunt 
bonum.  Et  conlra  cos,  qui  negant  Deum  in  peccan- 
tibus  vtndicare. 

c  In  eos  quidcm  qui  ceciderunl,  severilatem  : 
in  te  aulem  bonitatem  Dei.  >  Quia  ctilii  jusle  fra- 
cli  sunt,  et  tu  clemer.ier  insorlus  es. 

i  Si  pennauseris  in  bonit.ile.  >  In  fide,  qtisc  tibi 
Dei  bonitale  collaia  ca. 


tione  permoti  reliqui  populi  Judxorum,  credenles 
in  Chrislo,  salvi  liant.  Prsnponit  auiem  interduin 
Aposlolus  gcntes  popuio  Hebraporum  iu  fide,  ca  ra- 
lionc,  quoniam  etiamsi  aliquanti  ex  illis  Christo 
crediderant,  tamen  legis  Mosaica?  adhuc  praecepta 
servabanl.  Uinle  et  ipsi  poslea  exemplo  gcnlkim, 
Christianain  lidem  integre  cuslodire  coeperunl.  Non 
enim  pro  mulliiudine,  plenitudiuem  dicit :  sed  qnia 
replcti  sunl  a  Domiuo  noslro  :  sicut  et  ipse  aitPau- 
lus  dc  crcdentibus  :  Et  ipsum  dedit  caput  super  om* 
nem  Ecclesiam,  qua?  est  corpus  ipsiust  pleniiudo 
ejus  quiomma  in  omnibus  adimplet  (Eph.  i,  22). 

c  Sicut  scriptum  est :  Veniei  ex  Sion,  qui  eripiat, 
et   averlat  impietatcm  ab  JacQh.  >   <^\\^\\\  \c«^ 


727  S.  HIERONYMI  OPERUM  MANTISSA,  W 

omnia   futura  exislimant.   Qnihus  respondendum  A  glorificct,  sed  suo   se  merilo  recepisse  glorietur? 

c  Quoniom  cx  ipso,  et  per  ipsum,  et  ln  ipso  sunt 
omnia.  i  Ab  ipso  oronis  creaiura  accepit  initium, 
et  per  ipsain  regitur,  et  in  ipso  ornnia  cencludun- 
tur,  nec  ipse  continetur  ab^uiio. 

c  Ipsi  honor  et  glorta  in  saecola  aaecnlorum. 
Amcn.  >  Ipse  solus  glorificandus  esi  :  cujaa  esl 
etiaro  quod  sumtis,  el  vivimus,  ac  movemur.  Simol 
etiam  conira  Arianos  facit  bic  locus,  cum  dicitur 
Deus  id  esse  ex  quo  omnia,  et  per  quem  omnia  facta 
esse  monstrantur  :  si  quidem  omnia  per  Verban 
in  principio  facta,  evangelisU  signavit.  Et  iqaod 
de  Filio  evangelista  testatur,  hoc  Apostolus,  per 
unitatis  mysterium,  de  Patre  intelligendum  edoeei 
B  credendum. 

CAPUT  XII. 


est :  Ergo  et  hoc  lestimonium  ;  Yeniet  ex  Sion  qui 
eripiat  Israel,  adhuc  futurum  est,  ul  rursum  Chri- 
sius  adveuiat  liberare,  et  a  Deo  pro  tcmpore  ex- 
caecali  sunl,  et  non  semelipsis  [quid  de  illis,  quo- 
modo  pereunt  non  credentes. 

c  Ei  hoc  iliis  a  me  Teslamentum,  cum  abstulero 
pcccaia  eorum.  i  Testamenlum  novum,  quod  pro- 
misil :  quod  nonnisi  novi,  abolitis  peccatis,  acci- 
picnt. 

c  Secundum  Evangelium  quidem  inimici,  propter 
vos.  >  Iniinici  mihi  sunt,  propter  quae  vobis  prae- 
dico,  Cbristura  prohibenies,  uon  gentibus  loqui, 
ut  salvae  fiaut. 

t  Secundum  electionem  aulem  charissimi,  pro- 
pter  p.ilres.  >  Si  autem  credant,  cbarissimi  sunt  : 
dupliciter  commendati. 

c  Sine  poenitentta  enim  sunt  dona,  et  vocatfo 
Dei.  i  Si  crediderint,  non  illis  polerunt  imputari 
peccata,  quia  Doroinum  non  pcenitet  Abrabae  semeii 
promisisse.  Sive  illi  sine  affliciione  poenitentia?,  si 
crediderint,  salvabuntur. 

c  Sicut  enim  aliquando  el  vos  non  credidislis 
Deo.  >  Quando  adhuc  illi  credebant. 

c  Nuuc  autein  misericordiam  consecuti  cstis, 
propter  increduiitatcin  iilorum.  >  Non  vesiro  uie- 
rito. 

«  Ita  et  isti  nunc  non  crediderunt  in  vestram 
misericordiam.  >  Misericordia  gentium,  Christus  est. 

c  Ut  et  ipsi    misencordiam  consequantur.  >  In  « 
ttnlum  non   crediderunt,  ut  et  ipsi  operibus  suis 
non  justificentur,  sed  misericordia,  sicut  et  vos. 

•  Conclusit  enitn  Deus  omnia  in  incredulitate.  > 
Non  vi  conclusit,  sed  ratione  conclusit,  quos  inve- 
nit  in  incredulitate  :  boc  est,  Judaeos  omnes  et 
gentes  bic  couclusit,  quia  ante  Judaei  peccatores 
tantom  erant,  non  etiaro  perfidi :  postquam  autem 
Cbristum  non  credideruut,  gentibus  sunt  aequaies, 
et  ommes  similiter  misericordiam  consequuntur. 
c  Ut  Ofnnium  miscreatur.  >  Hac  decausa. 
c  0  altitudo  divitiaruiri  sapientiae  et  scientrae 
Dei  l  >  Laudat  sapientiam  Dei,  qui  tandiu  exspe- 
ctavit  secundum  praescienliam,  donec  omnes  mise- 
ricordiam  indigerent :  utomnibus  de  falsa  jactanlia 
operum  gloria  tollerelur.  D 

c  Quam  incomprehensibilia  sunt  judicia  ejus, 
et  iuvestigabiles  vias  ejus.  >  Judicia  Dei  abyssus 
multa.  Aliqui  enim  comprebcndere  non  possunt. 

c  Quis  enim  eognovit  sensum  Domini  ?  >  Ante 
nemo  cognovit  :  nam  in  praesenli  ipse  Paulus  uti- 
que  sciebat,  qui  aliis  ostendebat.  No$  autem  ten- 
§um  Domini  habemus  (/  Cor.  n,  46).  Sive  legrm 
ipsius  per  se  nemo  cognovit  :  et  ncmo  peculiari 
Deo  eonfabulatione  instruelus,  doctrina  non  indi- 
get  legis. 

c  Aut  qurs  consiliarins  ejus  fuit  ?  >  Ut  ejus  nove- 
rit  sacramcuta. 

cAutquis  priordedit  illr,  et  retribuclur  ei?>  Quis 
pr/or  fecil  »liqnid  boni,  et  nou  Dc>  misertcordiam 


c  Obsecro  itaque  vos,  fratres.  >  Quia  de  senaa 
Domini  dixerat :  modo  dicit,  quales  se  exbibcre 
debeant,  ut  sensum  Domini  babere  mereantur.  Hoc 
usque  de  dogmatibus  dicit :  binc  jaro  moralia  docet. 

c  Per  misericordiam  Dei.  >  Qua  magia  nttiil  est, 
perqnam  liberati  sumus. 

c  Ut  cxhibeatis  corpora  vcstra.  >  Quanlo  magia 
animam,  non  animalium,  sicut  in  lege :  quae  tamen, 
Iicet  iu  figura  fuerint,  imroaculata  oficrebantar 
et  viva. 

•  Hostiaro  viventem,  sanctam.  >  Hoc  est,  casUM 
et  alienain  ab  omni  morte  peccati. 

c  Deo  placentcm.  >  Domino,  nonbominibas  tan- 
turo  placete,  sive  talis  ei  placet  hostia. 

c  Rationabiie  obsequium  vestrum.  >  Omne  opot 
bonum  tunc  placet  Deo,  si  rationabiliter  fiat.  Nam 
mercede  privalur,  ut  puta  si  quis  bominuin  eaasa 
jejunat,  bonum .  obsequium  insipienler  facit:  iu  ei 
de  omnibus  adjacentibus  sentiendum  est. 

c  Et  nolite  conformari  huic  saeculo,  sed  refor- 
mamini  in  novitate  sensus  vestri.  >  Nolke  aioiiles 
esse  filiis  mundi,  qui  facti  esiis  filii  Dei,  8*6  reoo 
vate  sermim  vestrum,  per  quein  regitur  corpus»  et 
omnia  membra  diriguntur,  ut  etiam  corporis  actoa 
novi  fiant :  quo  possitis  voluntatem  Dei,  et  aenaoni 
ejus  agnoscere.  Haec  enim  nonn*si  novo  sensui  rcv 
velantur. 

c  Ut  probetis  quae  sit  voluntas  Dei  bona,  et  bo 
neplacens,  et  perfecta.  >  Hoc  est,  quod  bonum  sit9 
el  melius,  et  optimum. 

c  Dico  enim  per  gratiam,  quae  data  est  mihi.  » 
Prohibet  usum  bumanae  sapienti*  ,  quae  pneler 
legem  est ;  non  sensu  proprio  loqui  se  dicil,  sed 
auctoritate  gratiae  Dei. 

c  Omnibus  qui  sunt  inter  vos.  >  Qui  sunt  sacer- 
dotes,  sive  doctores  :  quorum  caeteri  exemplom 
sequuntur. 

c  Non  plus  sapere  quam  onortot  sapere,  sed  sa- 
pere  ad  sobrietatem.  >  Plus  vult  sapere ,  qui  ilta 
scrutatur,  quae  lex  non  dicil.  Unde  et  Salomonalt: 
Altiora  te  ne  qnmierh,  et  majora  te  ne  tcrnterii : 


7  9  EXPOSITIO  IN  EPBT.  AD  ROM.  730 

sed  qua  prwcrpit  tibi  Deust  illa  cogita  semper  (Ec-  A  servorum   est.  Et  diligamtis   non  lingua  taniuiu 


cli.  ui,  22). 

c  Et  unkaique  sicul  Deus  divisit.  >  Notandtitit, 
quou  Deum  dicat  Spiritum  sanctum,  quomodo  ad 
Coriiithios  ait,  dona  dividere  singuiis  prout  vult 
(/  Cor.  iii9  II). 

c  Mensuram  fldei.  >  Meiisura  fidei ,  virlutis  in- 

telligenda  est  gralia  ,  quam   nonnisi  fideles  acci- 
piuut. 

c  Sicut  enim  in  ano  corpore  muita  membra 
Iiaberous  :  omnia  autem  membra  non  eumdem 
actnm  babeut :  iia  mulii  unum  corpus  sumus  in 
Cbrislo.  i  Per  comparationem  corporis  eos  ad  con- 
eordiam  cohoriatur,  ne  vel  hine  moveantur,  quia 
dona  accepere  diversa  s  non  enim  poterant  omnia 
habere  singuli,  ne  snperbirent  nullius  egentes  :  ' 
■ec  omnes  eadem ,  ut  corporis  Cbristi  simililudo 
Id  nobis  monstretur.  Item  quod  dicit  in  uno  cor- 
pore  multa  membra  propler  diversitatem  oflkio- 
rura  dicit.  Non  enim  potest  ocuins  audire,  nec 
auris  videre,  et  siccaelera  inlelligenda. 

c  Singuli  autero  alier  alterius  membra.  >  Ut 
prxstaudo  altcrutrum,  quod  babemus ,  magis  ac 
magis  chariias  in  nobis  conGrmetur. 

c  Habentes  antem  donationes  secundum  gra- 
tiam9  quae  data  est  nobis  diflerontes.  >  Donum  non 
ei  nostro,  sed  ei  dunantis  arbitrio  pendet.  Ct  om- 
nibos  quidem  credentrbos  gioria  promitiitnr  in  fu- 
loro  :  sed  qui  tam  inundum  cor  babuerit,  ut  hoc 


sed  opere  et  veriute  (IJoan,  m,  18).  Ita  ut  etiam, 
si  iiccesse  fuerit ,  pro  invicem  moriatnur. 

c  Charitatem  fraternitaiis  invicem  diligentes.  > 
Ila  vos  diligiie,  quasi  ei  ana  malre  generali. 

c  liouore  iuvicem  prapvenientes.  >  Hoc  si  semper 
servaremus,  et  charitatem  et  patientiam  tencre- 
mus,  sicut  alibi  ait  :  c  Aller  allerutrum  ro.ijorem 
sestimantes.  >  Si  enim  nos  omnibus  ininores  judi- 
careraus,  nec  ultro  alicui  injuriam  facercmus,  nec 
illatam  nobis  graviter  deputaremus. 

c  Sollicitudine  non  pigri.  >  Ne  per  solliciludi- 
nem  sa»culi,pigri  iuDei  opereolliciamini  etinertes. 

c  Spiritu  fcrventes.  >  Quia  frigidos  Doraiuus  non 
amat,et  in  tepidis  nauseat.  Tunc  plaue  spiritu 
*  fervemus,  si  saeculo  frigidi  sumus. 

c  Doinino  servientes.  >  Non  saeculo,  neque  vilio, 
sed  Deo. 

c  Spe  gaudenles.  >  Spe  non  praesenti.  Spes  enim 
quae  videlur,  non  est  spes. 

c  In  tribulatione  patientes.  >  Propter  g.iudium 
spei  foture,  omnia  sustinele  :  sicul  ait  ;  Omne 
gaudium  existimate  (Jac.  i,  2). 

c  Orationi  instantes.  >  Instantia  orationis  nobis 
praestat  auiilium  in  adversis. 

c  Necessitatibus  sanctorum  communicantes.  > 
Ministrate  eis ,  qui  propter  Christtim,  sua  omnia 
conlemnentes,  alienis  ad  tempus  indigent  minisle- 
riis.  Quidam  codices  habent :  «  Menioriis  sancio- 


mereatur,  gratiam  virtuluin  accipit  etiam  in  prae-  *  rum  communicantes,  >  quod  ila  inielligiiur,  qtiod 


senti. 

c  Sive  propheiiam,  secundum  rationem  fldei.  > 
Fidei,  non  legis  :  sive  quia  fides  illa  meretur.  Unus- 
quisque  enim  lantum  accipit,  quanlum  credii.  llem 
secundum  fldem ,  qoas  nnicuique  a  Deo  data  est 
aique  concessa. 

c  Sive  ministerium,  in  ministrando.  >  iliniste- 
rium  sacerdotalis  vel  diaconatus  oflicii. 

*t  Sive  qui  docel,  in  doctrina.  Qui  exhorlatur,  in 
eshortando.  >  Qui  docet,  major  est  eo  qui  exhor- 
Uitur.  Eihortari  enim  pro  viribus  suis  possunt 
etiam  minus  periti.  Notandum  sane  quod  tertio 
tantum  posuerit,  sive  :  quod  quare  fecerit,  spiri- 
toaiis  debet  lcctor  agnoscere. 


memiiierint,  in  qualibus  sancti,  vel  quibus  opert- 
bus  promeruerint  Deum  :  ut  participes  eorum  fianl 
imitantes  semper.  Denique  sequiiur  : 

c  llospitaiitatem  seclantes.  >  Quia  el  boc  sancii 
fecerunt :  sicut  Abraham,  sicut  Lotb ,  qui  etiam 
invitos  hospites  deiinebant.  De  qua  dicilur  :  Per 
hanc  enim  quidam  Deo  placuerunt9  angelii  hospitio 
receptis  (Uebr.  mi,  2). 

c  Benedicite  persequentibus  vos  :  benedicue , 
et  nolite  malediccre.  >  Ne  putaremus  ulrumque 
nos  facere  debere.  Ait  enim  et  beatus  Petrus  : 
Neque  maledictum  pro  maledicto  t  $ed  econtrario 
benedicentet  (I  Petr.  m,  9). 

c  Gaudere  cum  gaudenlibus  :  flere  cum  flenii- 


c  Qui  tribuit  in  simpiicitate.  >  Otnnibus  simpli-  D '  bus.  >  Utsi  quid  paiitur  unum  inembrum,  comp;» 


citer  largitur  :  cunctos  credens  bonos  esse,  et  in- 
digere  quae  petunt. 

c  Qui  praeest  in  sollicitudine.  >  Qui  prxesl  Eo- 
clesiaj,  vel  fratribus,  debct  esse  sollicitus. 

c  Qui  roiseretur  in  hilaritaie.  >  Maxime  ciroa 
aegrotos  misericordiam  exhibendo,  sive  misericor- 
diae  litulus  generalis  esl,  qui  circa  omncs  placido 
exbibendus  est  anirno.  Hilarem  enim  datorem  diligit 
Deus  (11  Cor.  ix,  7),  et  tristem  sino  dubio  odit : 
quia  melius  est  verbum  bonum,  super  datum  opti- 
mum. 

c  Diiectio  sine  simulatione.  Odientes  malum  , 
adhaerentes  bono.  >  Toia  puriias  debct  esse  in  Chri- 
Slianis,  sicut  Deos  pora  lcx  est.  Fingerc  cniio, 


tianlur  omnia  membra.  Sicut  Job  ait  :  Si  non  in- 
gemui%  vel  lacrymatus  sum ,  cum  vidercm  homines 
in  necetsitate  (Job.  xxix,  12-10).  El  Doniinus  fleti- 
bus  Mariae  ad  flelum  provocalur,  ut  nobis  da<et 
exeinplum  (Joan.  xi,  35).  Nec  enini  pro  L*7:»ro, 
qiiem  erat  suscitalurus,  flevisse  credendus  esl ;  ucc 
propter  incredulitalcm  illorum ,  qui  ci  saepe  noa 
crediderunl  mirabilia  facienti.  Nos  aulem  jam  pcr- 
verso  modo  flemus  cum  gaudcntibus,  et  g:iudeiutis 
cum  flentibus.  Si  quis  enim  laudaius  fuerit,  con- 
tristamur  :  si  quis  ccciderit  t  exsuiiamus.  Unde 
ostcndimus  nos  qui  talia  facimus,  de  corporC  Cbrisli 
non  esse,  qui  non  dolemus  de  uno  membro  prxci- 
so  ;  sed  inimici  sumus  vtcita  vmvi»  ^  %\  w^X 


*3i  S.  HIERONYMI  OPF.RUM  MANTISSA.  722 

partis  adversre  :  qui  non   dolemtis  de  acie  noslra  A      «  Noli  vinci  a  malo,  scd  Vmce  io  bono  malom.  » 


viros  fortissimos  currenles,  nec  gaudemus,  si  vi- 
deamus  eos  foriiter  dimicantes,  qnamvis  ipsi  lam 
valitli  non  simus  ad  pugnandum. 

i  Idipsum  invicem  seutienles.  *  Ui  ita  alteri  sen- 
tiatis,  sicut  vobismetipsis. 

i  Non  altn  sapienles,  sed  humilibus  consentien- 
t<*s.  »  Superba  sapil  iste,  qui  suam  per  se  ulcisci 
cupit  injuriam,  et  non  humilibus  rebus,idest, 
luimllitaie  consentit. 

i  Noliie  esse  prudentcs  apud  vosmctipsos.  »  No- 
lite  in  humana  snpicnlia  gloriari,  sed  stulti  estole 
saeculo,  ul  sitis  Domino  sapienies,  sicut  scriptum 
est  :  Beaius  homo  quem  tu  erudieris,  Domine,  el  de 
lege  iua  docueris  eum  (Psal.  xcm,  12), 


llle  dicitur  vicisse  aherum,  qui  eum  ad  suam  duxe- 
ril  partem  :  sicut  hsreticum  vel  paganum.  6i  ergo 
te  fecerit  sibi  vicem  reddere ,  ille  te  vicit ,  slbi 
similem  te  faciendo :  si  autem  per  patientiam  toan» 
feceris  eum  cessare  ab  injuria,  lu  vicisti 

CAPUT  XIII. 

,  t  Omnis  anima  poiesiatibus  subliroioribas  sub- 
dita  sil.  »  Haec  causa  adversus  illos  prolaia  est, 
qui  se  putabant  ita  habere  liberlatem  Chrisiianamt 
ut  aut  nulli  honorem  deferrent,  aut  tribula  depen- 
derent.  Quocunque  ergo  modo  eos  humiliare  desi- 
derat :  ne  forte  propter  superbiam  ,  magis  qoam 
propter  Deum  ,  contumeliam  patiantur.   Ideoque 


i  Nulli  malum  pro  malo   rcddentes.  f  Humana  "  docet  illoshumilitate  lempus  redimere.AIiter,quod 


snpientiaesi,  si  quaeramus  vicem  rcddere  iniinicis. 
Stuliliia  enim  esl  in  iipc  sxculo,  si  perculienti  cl 
aliam  maxillam  prebere  volueris.  Quod  si  lantae 
pat  emiae  et  liumililatis.  fueris ,  non  solum  apud 
Doininum  ,  scd  et  apud  oinnes  homines  poteris 
probabilis  apparere. 

c  Providenles  bona,  non  lantum  corain  Deo,  sed 
ctiam  coram  omuibus  homiuibus.  i  Tanluin  cave 
ne  iJeo  facias,  ut  non  Deo ,  sed  solis  bominibus 
placcrc  desideres. 

c  Si  flcri  polest,  quod  ex  vobis  esl,  cum  omni- 
bus  hominibus  paccm  babcnles.  »  Quod  vcsirum 
cst,  vos  cum  omnibus  pacem  habetole  :  et  dicite 


sublimiores  ooieslates,  ecclesiasticae  dignitates  in- 
telligantur. 

c  Non  est  enim  polestas  nisi  a  Deo.  »  Et  quo- 
inodo  Deus  dicit  per  prophetam  :  Regnaverunt,  el 
non  ex  me  (Osce  vm,  4)  ? 

c  Quae  autem  suut,  a  Deo  ordinata  sunt.  » Si  dc 
saeculi  potestatibus  dicere  videalur,  non  ideo  jnsUe 
erunl,  eliamsi  a  Deo  exordium  acceperunt.  Secnn- 
dum  desiderium  uniuscajusque  dantur.  Nam  dicit 
Saiomon  :  Quoniam  data  e$i  nobis  poteslas  a  Deo 
(Sap.  vi,  4).  Sed  cnm  esseiis  mtnistri  regni  illiut, 
non  recte  judicastis.  Horrende  et  cito  apparebii 
vobis  (Ibid.  5  seqq.),  et  cailera.  Constituitur  enima 


cum  Propheta  :  Cum  his  qui  oderunt  pacem,  eram  'Q  DeQ    ul  jusle  judicel  ^   el  m  peccaU)re8  babeanl 
pacificus  (Psal.  cxu,  7)  :  opiantcs  scilicet  conver-      quod  li|ueanl  ne  ^mm 


sionem  eorum  atque  salutem,  sicut  quae  vobis  ficri 
possil. 

c  Non  vosmetipsos  defendentes,  charissimi :  sed 
dale  locum  irae.  »  Aut  fugiendo ,'  aul  permiltendo 
nocere. 

c  Scriptum  est  enim  :  Mihi  vindictam.  »  Ego 
quasi  meam ,  dicil  Dominus,  non  quasi  vestram 
iiijiiri.un  vindioabo  :  quoiiiam  dicil  propheta  :  Qui 
vos  tangit,  lanquam  qui  tangit  pupillam  oculi  ipsius 
(Zucliar.  n,  8). 

c  Ct  cgo  retribuam,  dieit  Dominus.  »  Facienii 
bona  retribuere  promiitil. 

c  Sed  et  si  csurit  inimicus  luus,  ciba  illum  :  si 
sitil,  potum  da  ilii.  »  Noli  illi  negare,  quod  Deus  D 
nulii  negat  ,  quamvis  sil  blasphemus  et  impius. 

c  Hoc  enim  faciens ,  carbones  ignis  congeres 
super  caput  ejus.  »  Ut  cum  sibi  carboucs  intelle- 
xeril  per  suam  indebiiam  misericordiam  congrega- 
ri,  eicutiat  eos  :  hoc  cst,  (onverlalur,  et  diligal 
le,  quem  habuerat  aliquando  pcrosum.  Caeterum 
non  esl  misericordia,  sed  crudelitas  :  si  idco  eam 
facias,  ut  illi  aliquid  pejus  eveniai,  pro  quo  Deum 
pnrciperis  deprecari.  Itein  hoc  loco  docet  nos  imi- 
tari  Deum  debere,  qui  solem  suum  eriri  facit  super 
bonos  ct  inalos.  Cibando  enim  inimicum  et  potan- 
do,  cum  ad  pacem  vel  recouciliationem  provoca- 
nius  :  ut  si  ille  in  malitia  perstiterit,  ignem  suo 
congcrit  cnpiii. 


c  Iiaqiie  qui  resistit  polestati ,  Dei  ordinationi 
resistitr  Qui  autem  resistunl,  ipsi  sibi  damnalio- 
nem  acquirunt.  »  Sicut  ad  Raab  dicitur  :  Qat 
exierit  foras,  ipse  sibi  reus  erit  (Josue  vi,  23). 

c  Nam  principes  non  sunt  limori  boni  operis, 
sed  mali. »  Malus  debet  timere  potestatem  :  nam 
bonus  non  habet,  quod  limeat  :  qui  si  injusle  occi- 
ditur,  gaudet. 

c  Vis  autem  non  timere  potestatem  ?  »  Accipe 
consilium  meum,  et  nunquam  timebis. 

c  Bonum  fac ,  el  habebis  laudem  ex  illa.  >  Ipsa 
damnatio  malorum,  laus  est  bonorum. 

c  Dei  enim  minister  est  tibi  in  bonum.  Si  autem 
malum  feceris,  time.  »  Qui  pro  lua  sollicitus  est 
quiele.  Iiem  hic  dicendo  :  Mlnister  esl  tibi  boni 
causa,  osiendit  in  his  quae  recta  sunt  judicibus 
obedicndum  ,  non  in  illis  quae  religioni  contraria 
suni. 

c  Non  eniin  sine  causa  gladium  portat.  Dei  enim 
miuister  est.  »  Et  in  te  habet  oflkium,  si  pecoavc- 
ris  :  nec  tibi  proficit  ad  mercedem.  Sive  *acerdo- 
les  gladium  spirilualem  portant  :  sicut  Peires 
percussit  Ananiam,  et  Sapphiram  (Act.  v,  f-10), 
el  Paulus  magum  (Act.  xm,  11). 

c  Vindex  in  iram  ei  qui  malum  agit. »  Quia  Devf 
non  diligit  malos,  qui  odit  omncs  qui  opertntur 
inio^uitatein  (Psal.  v,  7). 


m 


733  EXPOSITIO  IN  EPIST.  AD  ROtf. 

c  Ideoquc  riecessitate  subdili  estote  :  non  solum  A  facit,  quia  et  circa    se   nlromque    cupit  iirpemfi. 


propter  iram,  sed  etiiim  propter  conscieniiam.  i 
Non  solum  quia  possunl  potcstales  etiam  sinecausa 
irasci,  sed  et  ne  propter  alicujus  peccati  conscien- 
fiaro  condemnemini.  Sive  non  solum,  ne  irascun- 
tur  sacerdotcs,  seil  eliam  quia  sanclis  illis  el  jnstis 
honorrm  debetis.  Item  mafum  agentes,  ct  conira 
pracepta  vivenles,  propter  vindictam  subditi  suit 
potestatibus  :  recte  aulem  viventes,  propter  con- 
scientiam  subdili  sunt :  quia  bona  etjustasunl, 
qna*  jiihentur. 

€  Ideo  etiim  et  tributa  pnrstaiis.  Hinistri  enim 
Dei  sunt,  in  buc  ipsuin  servienles.  i  Possufnt  et 
tribtita  saccrdotum  intelligi,  qtias  iilis  a  Deo  snnl 
constiiula.  Sive  ideo  regibus  tributa  prastatis  , 
quia  voluistis  possidendo  sseculo  esse  subjecti.  Mi- 
Blstros  antem  Dei  illos  appellat,  ut  vel  sic  eis  red- 
dant,  qnod  eis  debcbaut :  ne  videretur  Christus 
snpcrbiam  docuisse. 

c  Reddite  ergo  omnibus  debita.  Cui  tributum, 
Iributnm.  i  Potest  etiam  eleemosyna  debitmn  ap- 
pellari.  Dicil  Srriplura  :  Indina  pauperi  aurem 
iuam,  el  redde  debitum  tuum  (Eccli.  iv,  8). 

c  Cui  vecligal,  veciigal.  >  Vecligal  nostrum  est, 
nl  transeuntibus  donemus,  vel  non  transeuntes  se- 
dentibus  ad  viam,  et  inde  venientibus  largiamur. 

c  Cui  limorem,  timorem.  >  Quomodo  ergo  scri- 
ptum  est  atibi,  Praner  Deuin  neminem  esselimeii- 
dum?  Scd  sic,  inquit,age  ut  neminem  timeas.  Ti- 


i  Dilectio  proiimi  malum  non  operatur.  t  Etiam 
bonum  non  facere,  mnlnm  est.  Nam  si  viderit  ilhiin 
f:ime  periclitari  ;  nnnne  ipse  illum  occidit,  si  ille 
cimi  afllunt,  non  dederit  victum,  quamvis  ei  pro- 
prias  non  tuleril  facultates  ?  Quisquis  enim  in 
qnacunqne  necessiiate  succurrere  morituro  petest, 
si  non  feccril,  occidit. 

c  Pleniui.lo  ergo  legis,  est  dilectio.  •  Qoc  est 
perfectio. 

c  £t  boc  scientes  teropns  :  quia  bora  est  jam 
nos  de  somno  surgere.  i  Hoc  esi,  ut  ad  perfectiora 
tendatis.  Non  enim  semper  debetis  esse  parvuli  et 
lactentes,  sicut  alibi  dicit  :  Etenim  eum  deberetis 
magistri  esse  (ttebr.  v,  12),  et  csetera.  Item  hortatur 
^  Apostolus,  ut  tenebrosa  et  somni  torpore  depregsa 
opera  relinqnentes,  in  fumine,  boc  est,  in  bonis 
operibus  ambulemus.  Item  de  somtio  inertiae  et 
ignorantiae  consurgamus.  Jam  enim  scientia  lu- 
cet. 

c  Nunc  enim  propior  est  nostra  salus,  quam 
cum  credidimiis.  i  Scientia  proficiente,  propior  est 
sulus,  quam  quando  primum  credidimus. 

c  Noi  praecessit,  die»  aulem  appropinquavil.  » 
Comparat  diei  scientiam,  et  ignorantiam  nocti,  se- 
cundum  Osee  dicentem  :  Nocti  astimilati  matrem 
tuam  :  factus  est  populus  meus  tanquam  non  habens 
scientiam  (Osee  iv,  5,  6). 

c  Abjiciamus  ergp  opera  tenebrarum,  et    indua- 


mor  enim   Dei   timorem  eipellit  humanum.  Sed  q  mur  nrma  lucis.  i  Cum  ignoranlia,  nhjiciamiis  si- 
qooniam  causas  adhuc  tiinoris  habetis,  necesse  est 
ut  timeatis. 

c  Cui  honorem,  honorem.  >  Etiam  timorem  ma- 
joribus,  honorem  tnntum  aeqnalibus. 

Nemini  quidquam  debeatis.  •  Prasclare  dixft 
Aposlolus,  reddenda  unicuique,  quaa  debentnr,  sola 
tanlutn  dilectione  nos  invicem  obnoiios  esse  debere. 
Si  autem  semper  fralribus  debuerimus,  dilectionent 
•ervemus,  ui  perpetuae  charitati  connectamnr.  Nam 
non  adultcrabis,  non  occides,  non  furaberis,  non 
concopisces,  et  siquid  est  aliud  mandatum,  in  hoc 
?erbo  inslauralur.  Itera  nemini  debitum  non  red- 
daiis. 

c  Nisi  ut  invicem  diligatis.  •  Hoc  solum  semper 
debet  manere,  quod  nunquam  persolvi  potest. 

c  Qui  enim  diltgit  proximum,  legem  implevlt.  i 
Seeundum  Dowini  parabolam,  siue  discretione 
ranctis  misericordiam  fleri  jubentis :  omuis  homo 
proiimus  csse  censendus  est.  Item  dilectionem  ideo 
premisit  :  quia  uMelihus  scribebat,  et  de  juslitfce 
conversatione  tractabat. 

c  Nam  non  adtilterabis,  non  occides,  non  fura- 
bcris,  non  falsum  testimoninm  dices,  non  concu- 
pisces,  et  si  quodest  aliud  mandatum,  in  hoc  verbo 
instauratur  :  Diliges  proiimum  tuuin  sicut  tei- 
psiim.i  Recapitulatur  omuis  justitia  in  proxlmi  di- 
lecttone :  ct  injusiilia  nascilnr,  dum  plus  cieteris 
nos  amamus.  Qui  enim  sicut  sc  diligit  proximum, 
non  aolum  illi  malum  uon  facii,  sed  etiam  bontim 


mul  et  opera  ignorantiae  :  et  arma  lucis,  boc  est, 
luminis  opera  indiiamur.  Qui  enim  male  agit,  odit 
tucem :  qui  vero  facit  veritatem,  venit  ad  lucem 
(Joan.  in,  20,  21). 

c  Sicul  in  dic  boneste  ambulemus.  i  Sicut  lui 
dici  probibet  unumquemque  agere,  quod  noctc 
libere  commiltebal :  ita  et  scientia  not  prohibet 
legis  mandata  conlemnere,  quod  sciamus  nos  sem- 
per  a  Deo  videri. 

c  Non  in  comessationihus  et  ebrietalihus,  non  in 
cubilibus  et  imptidiciliis.  i  Comessatio  esl  niepsne 
collatio.  Nos  vero  habemus  spirituale  convivium, 
dicentes :  Cum  convenitis,  unusquisque  ps:t1intim 
habeat,  et  csetera.  Ebrietatem  ergo  perniciosam 
D  esse,  et  luxnriae  materiam,  ei  hinc  cognoscimus, 
quia  impudicitiam  subjumil.  Et  alibi  ail :  Notite 
inebriari  vino,  in  quo  est  luxuria  (Ephes.  v,  18). 

c  Non  in  contentione  et  aemulalione.  i  Etiam 
contentionem  et  iuvidiam  criminosam  esse,  et  nliis 
niultis  probatur  exemplis,  dicente  Jacobo  :  Si  enim 
zelum  amarum  habetis  (Jac.  tii,  14),  et  caetera. 

c  Sed  induimini  Dominum  Jesum  Christum.  i 
Soltis  Christns  videatur  in  vobis,  non  velus  homo. 
Qui  enim  dicit  se  in  Christo  manere,  debet  sicul 
ille  ambulavil,  ei  ipse  ambulare  (1  Joan.  u,  6)  ;  in 
quo  omnes  stint  virtutes. 

i  Ei  carnis  curam  nc  feccritis  in  desideriis.  > 
SicutSaiomon  ait :  Posl  concupiscentias  tuas  non  eas 
(Eccli.  xvin,  30).    El  iterum  :  Si  dederis    wvcu^v 


7.*5  S.  HIERONYMI  Ol'ERUM  MANTISSA.  1M 

Bceniiom  ammir  tuce,  in  gaudium  (acie$  te  iuimicis  A  iuorilur  :  quia  ej  ille  propier  Dcum  abstitict,  et  ilie 


tuis  venire  (Eccli.  xyiii,  31). 

CAPUT  XIV 

c  Infirmum  autem  in  fidc  assumite.  i  Uic  obli- 
que  iilos  incrcpare  incipit,  qui  se  forles  puiahanl, 
ut  immoderaie  carhibus  vescerentur.  Item  hic  inflr- 
mos  fidclcs  dicii,  qui  carnes  quae  in  macello  liinc 
tcmporis  vendebantur,  idololalrias  esse  credebnm  ; 
et  propter  hoc  sic  putanles,  nc  polluerentur,  ole- 
ribus  vescebantur.  Unde  praecipitur  ab  Apostolo,  ne 
imperiii  ita  sentiemes  judicenl,  qui  babent  fidem, 
omnia  quae  in  maccllo  veneunt,  sine  disceplaiione 
manducenl  :  quoniam  omnis  creatura  Dei  bona  est, 
el  nibil  damnandum  est  eorum,  quae  Deus  hoinini-  % 
bus  ad  edendum  creavit  (/  Tim.  iv,4).  &  -• 

c  Non  in  disceptationibus  cogitationum.  i  Nolite 
secundum  vesiras  cogitationes.quem  lex  non  judi- 
cat,  judicare. 

f  Alius  euim  credit  se  mauducare  omnia.  i  Qui 
lantam  fidcm  habet,  ut  non  movealur,  aul  absti- 
nentia  confractus,  aut  senio. 

t  Qui  atitem  infirmus  esl,  olus  manducet.  i  In- 
lirmus,  aut  actale,  aul  corporis  calore.  Item  hic 
probatur ,  quia  non  de  Judaeis  dicatur,  ut  quidam 
puiant,  sed  de  abstinentibus.  Non  euim  carnes  *e- 
ciindum  legem  ,  sed  sola  olcra  manducabant.  Ali- 
ter:  Si  idcirco  libi  infirmitas  animae  generatur, 
quia  alium  ejusdem  proposili,  carnibus  pro  sua  fide 


secundum  Deum  manducat. 

f  Subit  autem.  Potcns  est  euim  Deus  siatueie 
illum.  i  Deus  qui  tres  pueros  legtimiuibits  pastos, 
meliores  apparere  fecil,  quam  ilios  qui  de  mensa 
regis  edebant,  potest  et  illos  diutius  facere  in  cor- 
pore  stare. 

c  Nam  alius  judicat  diem  inter  diem,  alius  autem 
judicat  omnem  diem.  Unusquisque  in  suo  sense 
abundet.  i  Judaei  in  escis  diem  iuter  diem  judicare 
non  poterant.  Ergo  de  jejunio  et  abstinentia  dicit, 
quae  non  sunl  sub  certo  modo  legis  redacta,  ut  unus- 
quisque  laiitum  laciat,  quantum  potest :  quantam 
mcrcedem  lialiere  voluerii.  Unde  sequitur  :  Unus- 
quisque  id  faciat  in  lali  causa,  quod  melius  esse 
judicat.  Item  hoc  est,  quod  dicit,  aliquos  esse, 
qui  certis  anui  temporibus,  alios  esse  qui  omni 
tempore  vitae  suae  ab  csu  carnium  decreverunt 
abstinendum. 

f  Qui  sapit  diem,  Domino  sapit.  i  Domino  sapit, 

qui  propter  Deum  jejunat,  el  non  propter  homi- 

nes. 

f  Bt  qui  manducat,  Domino  manducat.  Gratias 

enim  agil  Deo.  i  Qui  propter  Dominum  manducat, 

ul  praedicandi  Evangelium  possit  habere  virtotetn, 

non  suae  gulae  studet,  sed  aliorum  saluti :  propler 

quod  conversi,  gratias  referant  Deo. 
f  Et  qui  non  manducat,  Domino  non  manducat, 

et  gratias  agit  Deo.  i  Quia   per  exemplnm   iliies 


vcsci   perhorrescens,   forte  cognoscis  ,  noii   esse  q  mum  galvantur,  et  gratias  referunt  Deo.  Qui 

In.U*      nliAnina      «rkliinl  «tlio      nan      «TlffPM      fkll     ftllflllO. !•     _..*.»:<.*       »*.!•■<•    €.n'.l     .     nin    tnlom    »fl! 


Jndex  alterius  voliinlalis,  nec  exigere  ab  aliquo 
Unictiiquc  in  voluntale  dimissum  esl ;  sed  si  tibi 
scand;iiiim  est,  et  uou  viscarnibus  vesci,  tibi  ipsi  iin- 
pone  modum  ;  ei  meiius  iaciens,  sola  olera  man- 
duca.  Magis  unusquisque  per  luam  aequaniinitatem 
ad  abslinenliam  provocelur,  quam  irritalus  de  hoc 
scandaiizel  te.  Magis  in  edendis  carnibus  confirme- 
lur,  quod  tum  non  potes  quasi  culoam  in  alio  re- 
prehendere,  si  unusquisque,  aui  fideliter  hoc  prae- 
sumit.  nut  forte  aspcritate  valetudinis  aut  senecla 
hoc  faciat  exigente. 

f  ls  qui  inanducal,  non  manducantem  non  sper- 
nat.  i  llabebant  inter  sc  scandala  ;  illi  illos  quasi 
carn.ilcs  judicabanl ;  et  ilii  illos  tanquaiu  stullos 
irridebant,  et  superslitiosos  judicabant.  D 

f  Et  qui  non  mauducal,  rnanducantem  non  judi- 
cet.  Deus  enim  iliuui  assumpsit.  i  lia  illos  Dcus 
vocavii  ut  le. 

c  Tu  quis  cs,  qui  judicas  alienum  scrvum  ?  i 
Ctijus  tu  auctoritatis  es,  ul  judices  eum  quein  lex 
non  judical  ?  Unde  et  Jacobus  ait :  Qui  judicat 
fratrem,  scilicel  sapieniiorem  sejudicat  legem  (Jac. 
iv,  II).  Ca?lcrum  ipse  Paulus  contra  maudatum 
facicntes  judicavit,  ct  aliis  judirandi  tribuil  facul- 
tatem.  Ad  ciim  qui  fide  infirmus  esl  scrmo  dirigi- 
lur,  non  eum  debere  judirare  iuanducantem.  Om- 
nia  quaecunque  in  macello  veucunt :  qui  robustus 
fidc  cst,  oiunia  muuda  mundis  cssc  cognoscit. 
e  Doiiihio  suo  siat,  aut  cadil.  »  Sive  Vm\,  sm 


voee  agit  gratias,  solus  agii  ;  qui  aulem  eltam  ia 
opere,  in  multis  agit. 

c  Nemo  enim  nostrum  sibi  vivii,  et  nemo  sibi 
moritur.  Sive  epim  vivimus,  Domino  vivimus  ;  sive 
morimur,  Domino  morimur.  Sive  ergo  ▼ivimas, 
sive  morimur,  Domini  sumus.  i  Nemo  fideliua 
sibi  vlvit,  et  nemo  sibi  moritur :  quia  GhrisUtt 
pro  omnibus  mortuus  est,  ul  et  qui  vivunl,  jsa 
non  sibi  vivant,  sed  illi.  Cavendum  econtrario,  ae 
nos  aut  nobis  vivamus  manducando,  aut  propter 
homines  moriamur  jejunatido. 

c  In  hoc  cnim  Cbristus  mortuus  est,  et  ressr- 
reiit,  ut  et  vivorum  el  morluorum  dominetur.  i 
Adventus  Christi  et  vivos  inveiiiel,  el  mortuos  •••• 
citabit.  Nihil  ergo  fcfert,  utrum  te  resusciiet,  u 
vivum  inveniat :  taniuin  labora,ut  coram  eo  jutW 

appareas. 

f  Tu  atitem  quii  jndicas  fralrem   tuum?  )Q* 

auctoritate  quasi  voracem  damnas  ? 

f  Aut  lu   quare  spernis  fratrem  luum  ?  •  Qhm* 

iniirmum  despiciens,  aut  supervacue  jejnoaiiie»- 
f  Omnes  enim  stabimus  anle  tribunal  Cbristi.  • 

Tunc  conscientias  nostras  Dominus  judicabit,  qM 

ct  quali  voto  fecerimus. 

f  Scriptum  csl  enim  :  Vivo  cgo  dicit   Domiass» 

quoniain  mihi  flecletur  omne  gcnu,  ct  omnis  liDf* 

confitebitur   Deo.  i  Hoc  tesiimonio  probal,  eaU 

omucs  soli  Domino  reddemus  nostrorum  aetom 

t^uonciu 


737  EXPOSITIO  1N 

c  liaqae  unusqaisque  nostrum  pro  se  rationem 
reddel  l)eo.  i  De  his  quibus  lex  tacet.  Cacieruin 
fti  videns  peccantero,  non  arguerit,  reddit  etiam  Dco 
proeorationem. 

c  Non  ergo  amplius  invlcem  judicemus.  •  Suf- 
flcit  quod  nunc  usque  fecisiis. 

c  Sed  hocjudical  niagis,  ne  ponatis  offendiculum 
fratri,  vel  scandalum.  i  Hic  subiililer  ingreditur 
ad  abstinenliam  commendandam,  et  dicil  illos  abs- 
linere  debere,  quainvis  firmi  sinl,  ne  exciuplo  illo- 
rom  infirmi  scandalum  paiianlur. 

c  Scio  et  confido  in  Domino  Jcsu,  quia  nihil 
cominune  per  ipsuin.  i  Non  hoc  ideo  dico,  quia 
puiem  aliquid  commune  esse.  Per  Christum  enim 
scio  omnia  esee  muudaia.  Commune  cnim  dicitur, 
quidquid  immundum  videtur  in  esca   Jud&orum. 

c  Nisi  ei  qui  existiraat  quid  commune  esse  illi, 
commune  est.  i  llli  per  conscientiam  fii  commune, 
qui  adhuc  rilu  Judaico,  aliquid  post  Chrisli  fideui 
In  Ulibus  causis  arbilralur  immundum. 

c  Si  enim  propter  cibum  fralcr  tuus  contrista- 
tur.  i  Nou  dixit,  propter  jejunium,  sed  ne  illuin 
tuo  exemplo   aut  pro\oces,  aut  coropellas. 

c  Jam  non  secundum  charitatem  ambulas.  i 
Quia  invitus  manducut,  quod  iili  non  expedil.  Elianj 
non  diligis  proximum,  sicut  te,  si  non  illius  utili- 
tatem  cogitas  sicut  luam. 

c  Noli  cibo  tuo  iiiura  perdere,  pro  quo  Chrislus 
nioriuus  est.  i  Non  dixit,  abslinentia  lua,  sicut 
quidam  voluut. 

c  Non  ergo  blasphemetur  bonum  nostruro.  i 
Libertatem  quain  habemus  in  Doiuino,  ut  omuia 
■obis  munda  sint  :  non  ea  ita  debemus  uii,  ut  vi- 
«leamur  propter  gulain  et  epulas  ambulare:  sive 
blaapbeniatur,  si  propter  talia  contcndimus. 

«  Non  est  euiin  regnuin  Dei  esca  et  potus.  i 
Non  per  escam  jusliticamur.  Sed  ei  hoc  notandum, 
quod  uon  dixerit,  jejuuium  et  sobrietas  non  est 
regnuin  Dei  :  sed  esca  et  potus.  lteiu  hic  inani- 
feste  monsiraiur,  quoniam  reguuin  coelorum  cibuiu 
et  potum  non  habet  temporalem,  sed  illic  spiritua- 
liter  viviiur. 

c  Sed  justitia,  et  pax9  et  gaudium  in  Spiritu 
saocto.  i  Quae  per  absiinentiaui  facilius  custoditur. 
Ubi  verojustitia,  ibietpax  :  ubi  pax,  ibi  et  gau- 
dium  spirituale,  quia  ex  dibseusione  semper  trisii- 
tia  et  inoiestia  generatur. 

c  Qui  in  euim  hoc  servit  Chrislo,  placet  Deo,  et 
probatus  esi  hoiuinibus^  i  De  tali  homine  neino 
potest  dubilare,  quia  sanctusebt. 

c  Itaque  quae  pacts  sunt,  sectemur.  i  Ut  non  iu- 
vicem  nos  de  hujusmodi  judicemus. 

c  Et  quae  xdilicatiouis  sunt,  invicem  custodia- 
mus.  i  Sed  aedificalio  e*t  absiinemia.  Caeterum 
esca,  etiamsi  neiuinem  perdat,  nulluni   aedificat. 

c  Noli  propler  escam  deslruere  opus  Dei.  i  Ho- 
minem  scilicet  a  Deo  creatuui. 

c  Omnia  quiiiem  muuda  sunt.  i  Repelit  quod 
soperiusTdixerai,  ne  creaturam  damnare  videretur. 


EPIST.  AD  ROM.  738 

A  c  Sed  inalum  est  homini,  qui  per  offendiculuiu 
manducat.  i  Ipsuin  inuiiduui,  illis  fit  iiialum,  si 
per  illud  alicrum  oiTeudal. 

i  Donum  est  nou  manducare  caruem,  et  non 
bibere  vinum.  i  Expouil  quid  sit  per  quod  o/Teude- 
re  dicebat  inOrmum.  lteiu  hoc  ioco  laudal  quidem 
abslinentiam  carnis  et  viui  :  sed  muito  magis  ad- 
mouet,  propler  scaudalum  fralris  abslinendum 
esse  a  cibo  ct  potu  eoium,  quac  idoiis  immolantur. 

c  Neque  in  quo  fialcr  luus  ofleuditur,  aut  scau- 
dalizatur,  aut  iufiruiaiur.  i  lnGrinatur,  a  pudicitia. 
Vinum  enim  et  mulieres  apostatare  faciuni  eliam 
sapientes  (Eccli.  xix,  2). 

i  Tu  fidem,  quani  habes  peues  lemetip*um,  ha- 
be  coram  Dco.  i  Si  enim  iu  hoc  fidelem    tc  pulas , 
B  sic  manduca,  ut  nemo  tuo  infinnetur  exempio. 

c  Bealus  qui  non  judicat  seuietipsum  iu  eo  quod 
probat.  i  Quia  non  suam  iuiiriuiiateiii  probaudo 
considerat,  sed  allcrius  saluleiu  inlirmi. 

c  Qui   auiem   di*cernit,    si  n»ai;ducaverit,  dam 
naudus  esl.  i  Si   quis  de  alio  discerual  et  dicat  . 
htc  si  manducaverii,  plaue   damiiandus  esl.    Uoc 
uou  hatet  tides.et  ideo  subsequitur: 

c  Quia  nou  ex  fide.  i  Nou  est  enim  e\  fide,  si 
tu  alium  idcirco  condemnas,  quia,  te  jejunmle, 
illemanducat.  Aliter  :  Qui  se  iu  dijudicat.  Idipsum 
enim  est  discretio  et  judicium,  quia  el  judiciuiu 
discernendo  fit,  et  discrelio  judicando. 

c  Omne  auiem  quod  non  est  ex  fide,  peccatum 
est.  i  Nou  ex  fide,  quae  per  charilatem  operatur. 
Quidquid  ergo  alium  destruil,  ex  fide  noa  est :  et 
idcirco  peccatum. 

CAPur  xv. 

c  Debemus  autem  nos  firmiores  imbecillitates 
iufirmorum  sustinerc.  i  Si  vere  firmi  estis,  sic  fa- 
cite  ut  ego,  qui  factus  sum  infirnius,  ut  iufinuos 
lucrifacerem. 

c  Et  non  uobis  placere.  Unusquisque  vcstrum 
proximo  suo  placeat.  >  Non  a  nobis  ipsis,  sed  a 
proximis  coliaudemur  :  sicut  el  alibi  suuro  nobis 
proponit  exempluui,  diceus  :  Sicut  ei  ego  omnibus 
per  omnia  placeo,  non  quarens  quod  miiii  xtile  esi9 
sed  quod  multis%  ut  salvi  fiant  (I  Cor.  x,  33).  Nemo 
II  enim  potest  aulittcaie  alterum,  cui  per  bouam  vi- 
tam  non  aute  placueiil.  Sed  et  sibi  placeutes 
sunl,  qui  propria  couimoda  quwreutes,  suaui  fa- 
ciunt  voluutalem. 

c  lu  bonum  ad  aedificationem.  i  Oalendit  morium 
placendi,  et  cau&aiu,  ne  ad  vauam  gluriam  piacea- 
mus.  Siiuui  cuui  dicit  :  Iti  bonain  aedificaiiouem, 
ostendit,  et  maiam  e»se  sicut  est  iilud :  iEdificabi- 
tur  ad  manducandum  idolotliyla. 

c  Eteuim  Chiistus  non  sibi  placuil.  i  lmitalur 
hoc  et  discipulus  Christi  :  non  quaerii  suum  coin- 
modum.  Ille  eiiim  ob  aiiorum  salutem,  etiaiu  mor- 
tuus  esl,  et  improperia  amarissima  supportavii, 
dicentium  :  Vah  !  qui  desiruis  templum,  et  caetera 
(Matlh.  xivu,  40). 


•739  S.  HIERONYMI  OPERUM  MANTISSA.  7*0 

c  Sed  sicut  scriptum  est :  lmproperia  imprope-  A  illis  promiseral  Chrislus,  sicul  ipse  dicil :  Nonvcni 


rantium  tibi  ceciderunt  super  me.  i  Quaccunque 
iion  solum  Christo,  sed  cliani  sanclis  exprobrantur 
Dei  causa,  Deo  improperari  dicuntur  :  ut  esl  illud  : 
Ubi  est  Deus  luus  (Psat.  xli,  4)  ? 

i  Quaecunque  enim  scripta  sunt,  ad  nostram 
doctrinam  scripta  sunt.  i  Nihil  enim  scriplum  cst 
sine  causa  :  nain  cl  merita  vel  lentatioues  juslo- 
rum  ad  nostram  proficiunt  aedLOcatiouem  :  quia 
Deo  manifestissimi  eranl. 

f  Ut  per  palientiain  et  consolationem  Scriptu- 
rarum  -spcin  Iiabeamus.  i  Pcr  Scripiurarum  solaiia, 
spcm  fuluram  patientissime  exspectamus  :  sicut 
scriptum  tst :  Pax  mulia  diligentibus  legem  tuam, 
et  non  esl  illis  scandalum  (Psal.   cxvin,  IG5)  ;  lioc 


nisi  ad  oves  perditas  domus  Israet  (Matth.  X?,  24). 

i  Genics  aolem  super  misericordia  lionorarc 
Deum.  i  Cui  enim  plus  dimiliitur,  plus  diligit. 

c  Sicul  scriptum  est  :  Propterea  conhtcbor  tibi 
in  gentibus,  Doinine,  ct  nouiini  tuo  cantabo.  i 
Tulit  Jud;t*is  arrogantiam,  dum  gentium  saluieni 
docct  esse  praedictam  :  quamvis  non  fuerit  ininiia- 
tus  ipse  Christus  in  geutibos.  ConOtetur  eos  mi- 
scricordiam  consecuios,  quia  et  ipsi  siint  in  cor- 
pore  ejus. 

i  Et  iterum  dicit  ;  Laetamiui  gentes  cum  plebe 
ejus.  i  Qut  cum  ipsis  estis  ad  salutem  adducti. 

c  El  ilerum  :  Laudate  omnes  gentes  Domiuuni, 
et  magniflcate  eum  omues  populi.  Et  rursut  Uaia* 


est,  qui  consolatione  legis  uluntur,  moveri  ulla  D  ail :  Erit  radix  Jesse.  t  Jesse  pater  fuit  David,  de 


itMitalione  non  possunt,  ut  per  exenipla  palientiae 
ct  consolaiionis  eorum,  qusescripla  sunt,  speremus 
consolationem,  etiam  in  praesculibus  tenlationi- 
bus.  Magna  euim  causa  solalii  esl,  si  quae  nos 
paiiatuur,  Domiuum  noslrum  Jesum  Chriblum,  ct 
sanctos  ejus  sciamus  esse  perpessos. 

c  Deus  autem  palienliae  ct  solatii.  i  lloc  loco 
Dcum  paiieulia?,  Spiritum  sanclum  signiGcat,  qui 
donal  nobis  secuudum  Christum  unanimes  gloriti- 
care  Deumct  Patrem  Doiniui  nostri  Jesu  Christi. 
Item  patieiitia!  ejus,  quac  est  in  conversione  el  so- 
laiio,    non   ira  nequc  dissidio. 

c  Det  vobis  idipsum  sapere  in  aherutrum  secun- 
dum  Jesum  Christum.  i  Ut  unusquisque  sic  quaerat 


saiulem   alterius  quasi   suam,   sicut  Chrislus  sua      sed  universa  mcestilia 
morie  oinnes  salvavit  a  morte. 

c  Ut  ananimcs  uuo  ore  honorificelis  Deum,  et 
Palrem  Domiui  nostri  Jesu  Christi.  i  Tuuc  vcre 
Deus  honorificalur,  si  uuo  animo  et  concordi  voce 
liudatur.  Si  enim  duo  eonsenserint  super  lerram  ex 
omni  re,  quacunque  petierint9  fienl  illis  (Malih. 
xvin,  19). 

c  Propter  quod  suscipite  invicem.  i  Propter  bo- 
norein  Dei  invicem  onera  vestra  portate :  sic 
adimplebilis  legem  Christi  (Gatal.  vi,  2) :  quia  nos 
suscepit  in  se  cum  esseiuus  impii.  Quanto  crgo 
magis  nos  inviccm,  ut  similes,  nos  sustincre  debe- 
mus.  Iterum  hic  ulrumque  populum   ad  unitatem 


cujus  semine,  id  cst  Maria,  natus  est  Christus. 

c  Et  qui  eisurgat  regere  gentes,  in  euin  gentes 
spcrabunl.  i  Non  de  proselyiis  asserit,  sed  etiltoi 
buic  loco  simile  est  :  Non  deficiet  prineeps  cxJuda, 
nec  dux  de  femoribus  ejus  (Gen.  xlix,  10).  Unde 
probatur  verejam  venisse  Christum,  in  quo  oumes 
gentes  sperare  mauifestum  esl. 

c  Deus  uuteui  spei.  i  In  quo  omnes  speranius : 
hoc  osicndit  quomodo  Deus  absque  virlute  Spiri- 
lus  sancii,  non  replet  aliquando  nationem  graua, 
quoniam  uuum  donuni  cst  PatrisetSpiritus  baucti. 

t  Keplcal  vos  ouuit  gaudio  et  pace.  •  Pax  fide- 
litiro  in  spe  debcl  esse  futura.  Et  ibi  omne  gaudium, 
ubi  pax  esl.  Nullum  vero  in  dissensione  gaudiuin, 


i  ln  cred*»'do,  ut  abundctis  in  spe  et  virtate 
Spiritus  sar  ;ti.  i  Abuudantia  in  spe,  in  Spirilu, 
virtutibus  consistit  et  signis. 

c  Cerlus  sum  autem,  fralres  mei,  et  ego  ipse  de 
vobis.  •  Bonus  doctor  laudando  provocatad  profe- 
cium,  ut  erubescaut  lales  non  esse,  quales  ab  Apo- 
stolo  pulanlur. 

c  Quoniam  et  ipsi  pleni  estis  dilectione.  i  Pro» 
vidit  ne  unquam  contentiosius  dura  iticrepaste 
videatur.  Vel  dissidentes  autstullos  ostendit  Cbri- 
stianos  semper  alterulrum  monere  dcbere. 

c  Repleli  omni  scientia  :  ita  ul  possiiis  altero* 
truin   moncre.  i  IIoc  est   novi  et  veteris   Tcstt- 


borlatur.  Conseutio  vobis,  o  Judaei,  quia  Christus  rv  menli 


vobis  promissus  ad  vos  venerit  primum,  et  gentes 
propler  miscricordiam  Dci  vocalae  sint ;  tamenunum 
corpus  estis  effecti. 

c  Sicul  et  Christussuscepit  vos  in  honorem  Dci.  i 
Sive  in  gloriam  diviuitatis,  sive  propter  honorem 
Dei. 

c  Dico  cnim  Christum  Jesum  miuislrum  fuisse 
circumcisiouis,  propler  vcritatem  Dci.  i  Ilic  osteu- 
dit,  quoniam  secundum  caruem  Chrtstus,  juxta 
piomissiones  patrum,  ex  ipsis  ualus  sit ;  ut  prae- 
cepta  legis  impleret.  ltem  uon  venerat  ininistrari, 
scd  miiiiblrare  :  el  dare  animam  suam  redemptio- 
nem  pro  multis  {Malth.  xx,  28). 

c  Ad  confirmandas  promissiones  nalrum.i  Quia 


c  Audacius  autem  scripsi  vobis,  fratres,  ex 
parte.  i  Imo  ideo  magis  scribeudi  fidutiam  ba* 
bui,  quia  novi  vos  ut  prudentes,  cito  accipert 
raliouem  :  sicut  scriptuin  est  :  Argue  saplentm, 
et  amabit  te  (Prov.  ix,  8).  llem  hoc  loco  aut  hutd* 
liaus  se  Aposlolus  loquiiur  :  aut  certe  quouiim 
liabeutibus  jam  praedicationem  Petri,  ipse  audeal 
proidicare. 

c  Tanquaiu  iu  mcmoriam  vos  reduceus.  i  Recor- 
dans  vos  esse  prudenles,  sive  non  ignaros,  uofi 
docco,  sed  commoneo,  ut  scientes. 

c  Propler  graiiain,  quae  data  est  mibi  a  Dco.  i 
Non  proplcr  munera  tcrrena  vcl  lauJcin,  sed  ut 
impleam  oflicium  quod  accepi. 


741  EXPOSITIO  1N  EPIST.  AD  ROM.  742 

<  Ut  sim   minister   Chrisii  Jesu   in   genlibus.  »  KCupio  dissolvi,  et  etse  cutn  Christo  (Philipp.  i,  23). 


Serviens  Evungelio,  boc  esi,    revocaus   ei  servos 
quosdam  fugitivos. 

c  Sanclilicans  Evangeliuin  Dei.  »  Meo  exemplo 
sanclum  esse  demouslratis,  quod  cum  tanlo  limore 
perficio.  Quidam  eniin  ut  bumanum  coutemnunt, 
ifiod  prsedicant  ut  divinum  :  et  ita  Gt  ut  res  san- 
cta  videalur  essc  non  sancla,  cum  non  perficilur 
sanete.  Unde  dicitur  :  Sanciificate  jejunium  (Joel 
i,  14),  id  esl,  sanctum  facile,  sive  monstrate. 

c  Ut  fiat  oblatio  geniium  accepla,  ct  sanctificata 
in  Spiritu  sancto.  »  Ut  exemplo  meo  geutes  efti- 
ciantur  bostia  Deo  acccpta,  non  igni  sauctificala 
Tel  suscepta,  sed  Spiritu  saucto  :  sicut  scriptum 
est :  Quia  sedit  super  Aposiolos  quasi  iguis,  et  visae 
sunt  eis  variaejinguac  (Act.  n,  3). 

c  Habeo  igiturgloriam  in  Cbristo  Jesu  ad  Deum.i 
Qui  gloriatur,  in  Domino  glorietur  (I  Cor.  i,  31). 
Gloriam  babeo  apud  Deum,  licet  apud  bomiues 
infamer  et  maculer. 

c  Non  enim  audeo  aliqnid  loqui  eorum,  qua?  per 
me  efficit  Cbrislus,  in  obedieutiam  genlium.  »  Uic 
ostendil  Cbristi  et  Spiritus  sancli,  unam  esse  po- 
tentiam  atquu  viriutem.  llem  non  ausus  sum  ali- 
quid  dicere  me  in  bis  duntaxat  rebus  propria  vir- 
jute  fecisse,  et  non  omnia  per  me  esse  Deum  ope- 
ratum. 

c  lo  verbo  et  factis,  in  virtule  signorum  el  pro- 
digiorum.  »  Hoc  est  doctriua  et  signis.  Non  enini 
xJe  operibus  bic,  scd  de  virtutibus  loquebatur, 

c  ln  virtule  Spiritu»  sancti.  » 
tem  atque  poleniiam. 

c  lla  ul  ab  Jerusalem  per  circuitum  usque  ad 
Illyricum  repleverim  Evangelium  Cbristi.  »  Repie- 
tur  Evaugelium,  cum  etiain  gentes  credunl. 

c  Sic  auiem  praedicavi  Evangelium  boc,  non  ubi 
DOiuinatus  est  Cbristus  :  ne  super  alienum  funda- 
mentum  aedificarem.  >  Non  omnis,  qui  super  alie- 
oum  fundamenlum  «dilicat,  male  facil,  sed  si  aedi- 
flcet  aurum,  et  caetcra.  Uic  pseudoaposloios  lan- 
git,  qui  semper  ad  eos,  qui  jam  crediderant,  ibant, 
ei  nunqnam  ad gcnlcs  :  quia  non  pot>raul  virtutes 
operari.  Et  oslendit  periecie  se  Uborasse,  qui  el 
fundamentum  posuit,  et  aedificium  superslruxil. 

c  Sed    sicut  scriplum  cst.  »   lu  Isaia.  Ostendil  p 
suum  laborem   jam  ante  fuisse  praedictum. 

c  Quoniam  quibus  non  esi  aununtiaium  de  eo, 
videbunl,  et  qui  uon  audieruni  de  eo,  intelligenl.» 
Osteudiiur  Cbrislus  in  apostolis,  el  per  virtutes 
quae  iu  ejus  nomiue  fiebanl. 

c  Proplcr  quod  ei  iinpediebar  piuriinum  ve- 
uire  ad  voe.  »  Exposuit  iilud  quod  in  capite 
dixerat. 

4  Et  prohibitus  sum  usque  adbuc.  Nunc  vero 
ulterius  locum  non  babens  in  bis  regionibus.  »  Ubi 
jam  toli  lirmi  sunt,  causain  se  negat  babere  po- 
nendi  fundamentum. 

c  Cupiditatem  autcm  babens  veuiendi  ad  vos.  » 
Nolaudum  essc  cupiditatcm  cliain  bonam  :  sicut, 


Et :  Concupivil  anima  mea  desiderare  jusiificaliones 
tuas  (PsaL  cxvin,  120). 

c  Ex  multis  jam  praccedenlihus  annit.  »  Qualis 
necessitas  fuerit  oslendit,  quae  ilium  multis  deline- 
ret  annis. 

c  Cum  in  llispaniam  proficisci  cceperu,  spero 
quod  praeterieus  videam  vos.  »  Utrum  in  Hispania 
fueril,  incertum  babetur. 

i  Et  a  vobis  deducar  illuc,  si  vobis  primum  ex 
parie  fruitus  fuero.  »  Quia  ita  vos  exhibetis,  ul  nee 
apud  vos  locum  aui  necessiiatem  habeam  diutius 
remorandi  :  et  ideo  ex  parte  iilis  fuisse  dicit,  quia 
non  credere  indigebaut,  sed  laiiiuinmodo  confir- 
mari  :  sive  ideo  ex  paric,  quia  nulla  niagnitudo 
g  temporis  facial  cbaritalem. 

c  Nunc  igitur  proficiscar  in  Jerusalem.  »  Hoc 
mibi  restai  deiuceps  ut  veuiam. 

c  Minisirare  sanctis.  »  Sancti  erant  in  Jemsa- 
lcm,  qui  omuibus  suis  distraclis,  et  ante  apostolo- 
rum  pedes  depositis,  orationi,  leclioni,  doctriuaeque 
vacobanl.  Quales  aulem  fuerint,  ex  boc  coguosci- 
tur,  ut  ipse  Apostolus  pcr  se  illis  peigcret  iniui- 
gtrare,  et  quibus  oblaliouem  suam  esse  optat  acce- 
plam  :  id  est,  ul  eam  digueutur  accipere,  Obteiidcns 
hoc  non  tam  prodesse  accipientibus,  quam  danli- 
bus.  Hoc  conlra  illos  facil,  qui  gloriam  perfeciio- 
nis  impugnant. 

c  Probaverunt  enim  Macedonia  et  Acbaia  colla- 
tionem  aliquam  facere.  »  Piobaverunl  jboc  sibi 
Uuam  esse  virlu-  ^  ul.le  fore,  si  collalioneni  aliquain  sumptuuiu  face- 
rent  sanclis. 

i  ln  pauperes  sanctoruni,  qui  sunt  in  Jerusalem. 
Placuit  enim  eis.  »  Quia  propter  sanctorum  aedifl- 
calionem  esse  pauperes  voluerunl.  Sive  simpliciter 
paupcres  sanctorum  iulellige. 

c  El  debitores  sunl  eorum.  »  Exemplo  eorum 
provocat  llomanos  ad  siniiie  opus,  ostendeus  boc 
illis  non  immeriio  placuisse. 

i  Nam  si  spiriiualium  eorum  parlicipes  facti 
sunt  gentiies,  debenl  et  in  carualibus  mtnistrare 
eis.i  Quia  ductores  ex  tpsis  babebanl,  et  socii  facti 
fueraut  radicis,  el  pinguedinis  oiivae  :  ideoque 
uuusquisque  io  quo  abundat ,  debet  alteri  imper- 
tire. 

c  Hoc  igitur  cum  consumniavero,  et  assignavero 
eis  fructum  bunc,  pcr  vos  proficiscar  in  Hispa- 
niain.  »  Si  vos  beue  exbibucrilis,  abuudabit  nobis 
bona  doclrina  in  vos  :  quia  quauluui  proficit  disci- 
pulus,  tautum  provocatur  ad  doceudum  ei  doclur. 
Sicut  alibi  ail :  0$  nostrum  palel  ad  vos,  o  Corinlhii 
(U  Cor.  vi,  11).  Sive,  abuudautcr  bcuedicilur  in 
advcntu  meo  Ciiristus  in  vobis. 

c  Scio  aulem  quouiam  veniens  ad  vos,  in  abun- 
dantia  benediclionis  Cbristi  veniam.  »  Sciens 
Apostolus,  quoniam  propter  pracdicatiouem  Cbristi 
Romam  vinctus  ducendus  erat ,  in  abuudantia 
bciiedictionis  praidicat  se  essc  vcniurum.  Vcl  ccne, 


743  S.  HIERONYMI  OPERUM  MANTISSA.  "H4 

quoniam  couscitis  sibi  erat,  nibilominus  habcre  se  A  illis  omnes  Rcclesia?  gralias  agunt :  qoia  per  ifioi 


ego  servatus  sum. 

c  Et  ilonje^licam  Ecclesiam  eorum*  t  0>leudil 
coiigrcgaiioiiciu  tidelium,  Ecclcsiam  nominari. 

i  Saluiale  Epaeueiuui  dilectum  milii :  qui  est 
primilivus  Ecclesiac  Asiaj  in  Christo  Je»u.  Saiutato 
Mariam,  qiiyc  multum  laboravit  in  vobie.  >  Priiuitl- 
vos  Ecclesiae  Asiae,  isios  omues  quos  salulal,  intel- 
li-imus  ei  nominibus  fuisse  percgrinos  :  per  quo» 
rum  exeuiplum  atque  doctriuam,  non  absurde  exi- 
stiwamus  credidisse  lloinanos. 

c  Salutale  Andronicum  cl  Juniam  cognaiot,  et 

concaptivos  raeos  ;  qui  sunt  nobiles  iu  apo*tolts, 

qui  el  ante  me  fuerunt  in  Christo  Jesu.  Salutaio 

Ampliatnm,  dilcclissimum  inilii  ln  Domino.  Salu- 

c  Ut  liberer  ab  iufidelibus,  qui  sunt  in  Judaea  :  ft  {^  Urbanuillf  adjulorem  nostrum  in  ChristoJeso: 

ei   obsoquii  mei  oblatio  accepta  Gal  in  Jerusalem 

sanctis.  i    Sive   ul  omnes  credant ,  sive  fldelibus 


gratiam  ab  aliis  apostolis. 

c  Obsccro  ergo  vos,  fratres,  per  Dominum  no- 
strom  Jesum  Chrislum.  i  Rogat  ut  pro  eo  loia 
instanter  ornt  Ecclesia  ;  qnia  novit  multum  valere 
preces  in  communi  muitorum.  Jacobo  enini  occisd, 
Pelius  fralruin  precibus  de  carcere  liberalur  (Act. 
xu,  5-10;;  quia  uon  tam  illi,  qtiani  sibi  bcnell- 
cium  prratiteiunt,  scilitel  ul  ejus  possiot  doctiina 
flrmari. 

i  Kt  per  charitatiin  sancti  Spiritus  ;  ut  adjuvetis 
me  in  orationibus  vestris  pio  me  ad  Deum.  i 
Spiritualis  euim  charitas  facit,  ut  pro  invicem 
exoretis. 


niiuistrans:  in   manus  inlideliuui   non    incurram, 
ne  ad  vos  venirc  non  possiiu. 

c  Ut  veniain  ad  vos  in  gaudio  per  voluntatem 
Dci,  et  refrigerer  vobiscuin.  i  Tunc  in  gaudio 
vcniam,  si  oblalio  mea  ab  eis  accepta  fueril,  cl 
sccurus  verbum  Dci  abundantius  loquar.  Tristilia 
cniin  animi  multum  impedit  ad  doctrinam. 

c  Deus  antein  pacis  sil  cum  oinnibus  vobis, 
Amen.  i  Deus  pacis  non  nisi  in  paciflcis  cst.  Pul- 
chre  autcm  linivit,  duobus  populis  in  concordiam 
revocalis. 

CAPUT  XVI. 
c  Commendo  autcra  vobis  Phoeben  sororem 
nostratn.  >  Jam  quasi  finito  textu  Epistolae,  ui 
solet,  commendationis  gratiain  subter  annexuil. 
ltein  hic  monstrat  Apostolus ,  non  accipieudani 
aut  eligeudam  persouain  e&&&  viri  vcl  feminae, 
quando  Romanis  per  muiierem  (ut  fertur)  lilie- 
ras  mittii.  In  eadem  Epistola  aliis  fetuinis  mandat 
salulein. 

c  Quas  est  in  miuisterio  Ecclesiae,  quae  est  in 
Cenchraeis.  i  Sicui  eliain  nunc  in  Orientalibus 
diaconissae  in  suo  sexu  ministrare  videptur  in 
baptismo,  sive  in  minislerio  verbi,  quia  privatim 
docuisse  feminas  invenimus,  sicut  Priscillara,  cujus 
vir  Aquila  vocabattir. 

c  Ut  eain  suscipiatis  in  Domino  digne  sanctis,  et  p 
assUtatis  ei  in  quocunque  negotio  vestri  indigue- 
rit.  Etenim  ipsa  quoque  assistit  multis  et  inihi 
ipsi.  i  Ul  adjuvetis  eam,  sive  sumpiuuin  opibus, 
sive  solatio  :  quia  el  ipsa  quandiu  habuit,  plures 
adjuvit. 

c  Salulate  Priscam  et  Aquilam,  adjutores  meos 
in  Christo  Jesu.  i  Qui  couformasse  se  Apostolo 
dicuntur  in  fide  :  quos  et  ideo  adjutores  appellal, 
quia  in  opere  docttinarum,  ubi  ip&e  laborabai,  et 
isti  Juverutit. 

c  Qui  pro  anima  mea  stias  cervices  supposue- 
ruiit :  quibus  iioii  solum  ego  gratias  ago,  sed  et 
<  uuctae  Ecclcsitt  gentiiun.  i  Probando  meam  do- 
cirinam,   se  pcriculo  subjcccrunt,   proplcr  quod 


et  Stachyn ,  dilectum  meum.  Salutate  Apellen, 
probum  in  Christo.  Salulate  eos,  qui  sunt  ex  Ari- 
stobtiii  domo.  Salutate  Herodioneiu  ,  cogaatum 
meum.  Salutate  eos  qui  sunt  ex  Narcisii  domo,  q«l 
sunt  in  Domioo.  Salulaie  Triphaenam  et  Trypbo- 
sam,  quae  laborant  in'Domino.  Salutate  Persideat 
charissiniant,  quae  multum  laboravit  in  Domino. 
Satutate  Rofum,  electum  in  Domino  ;  et  matreai 
ejus  et  ineam.  •  jElaie,  non  partu  matrem  aalu- 
tate.  Hi  ex  Judaeis  erant,  et  quia  simul  cum  Paulo 
fuerant  tribulati,  uec  territi :  ideo  nobilea  hoe 
merito  habebaulur,  qui  ad  profectum  Ronianoiuia 
inter  caeteros  fueraut  destinati ,  quique  priores 
Paulo  credidisse,  ipsius  lestimonio  referuntur. 

c  Salutate  Asyuoritum,  Phlegontem,  Uermam, 
Patrobam,  Hermen,  et  qtii  cuiu  eis  sunt  frairet* 
Salutate  Pfiilologum  et  Juliam,  Nercum  et  sororesa 
ejus,  et  Olympiadem  :  et  omnes  qui  cum  eis  soat 
sanctos.  >  Suo  exempio  nos  docet  quafos  amicos 
debeamus  in  nostris  iitteris  salutare  :  non  divites 
saeculi,  facultatibus,  vel  dignitatibus  bouoratos, 
aed  gratia  ac  fide  loctipletes. 

c  Salutate  invicem  in  osculo  sanclo.  SalutaBt 
vos  omnes  Ecciesiae  Christi.  i  Non  ficte,  vel  sub* 
dole,  quale  Judas  tradidit  Salvatori.  Ideo  enim  ia 
Ecclesia  pax  priino  annuntiatur :  ut  ostendat  se 
cum  ouinibus  esse  pacificum,  qui  corpori  coaao- 
nicaturus  est  Christi. 

c  Rogo  autem  vos,  fratres,  ut  observetis  eoi,  qsi 
dissensiones ,  et  offendicula  praeter  docirioaji, 
quam  vos  didicistis,  faciunt,  et  declinate  ab  iliis. 
Uujuscemodi  enim  Christo  Domino  nostro  nsa 
serviunt,  sed  suo  ventri.  i  De  illis  dicil,  qoi  ei 
circumcisioue  ilio  tempore  venerunt,  jejunia  et 
abbtinentiam  destruentes,  ncomenias,  et  SabbatSf 
et  caeleras  ferias,  ventris  gralia  praedicabant,  d'n>- 
senlientes  ab  apostolica  doctrina ,  et  frauttoi 
ofleudicula  praeparantes. 

c  Et  per  dulces  sermones  et  benedictioncs  sedi- 
cunt  corda  innocentium.  i  Per  blandimenia  ct 
adulatioues  compto  serutone  compoiitas. 

c  Yestra  enim  obedieniia  in  omni  loco  divuIgaU 
est.  i    Si   iiiis    obedistis  quibus    nou  debuisbi. 


745  EXPOSITIO  IN  EPtST.  I  AD  COR. 

quanto  magis  nobis  obcdire  dcbelis  !  Nam  et  illi  A  rium   oeterni    Dei 
propterea  a<l  vos  vcnerunt,  quia  sciebant  vos  per 
obedientiain  simpiieem  citoposse  seduci. 

c  Gaudeo  igiiur  in  vobis  :  sed  volo  vos  sapientes 
tue  in  bono,  ct  simplices  in  inalo.  Deus  autem 
ptcis  conterat  Satanam  sub  pedibu?  vcstris  veloci- 
ler.  Graila  Domini  nostri  Jcsu  Christi  vobiscum. 
Salulai  vos  Timotheus,  adjtiior  meus,  et  Lucius, 
et  Jasoo,  et  Sosipater,  cognali  mri.  Saluto  vcs  ego 
Yeriius,  qui  scripsi  Epistolam  hanc,  in  Domino. 
StJotat  vos  Cain3,  liospes  meus,  et  universa  Ercle- 
sia.  i  Quia  bona  est  obcdicniia,  scd  si  rationabilis 
trit :  et  ideo  volo  vos  sapientcs  esse  in  bono,  ut 
maluin  nescientes,  sub  pedibus  innocentias  depo- 
natis   inimicum.    Ila  enim   dcdii  nobis  Domiuus 


Spirilum   sanctuin  significat* 


Item  infert :  Cognitum  cst  soli  sapienti  Dco  pcr 
Chrislum  Jesum,  cui  gloria  in  saecula.  Hoc  loco 
Patrem  et  Filium  rnanifeste  loquiiur.  Quod  auicm 
dicit  :  Cognilum  est  soli  sapienli  Deo :  in  com- 
muni  munere,  mysterii  siguificat  trinitatem. 

c  Juxta  Evangelium  meum ,  et  prvdicationcm 
Jesu  Christi.  i  Ut  sic  vivatis,  quomodo  ego  Christi 
exemplo  et  aucloritate  gcnlibus  praedicavi. 

«  Secundum  revclalioncm  myslcrii.  i  Mysterium 
de  vocatior.e  universarum  gentium  in  lege  diu 
fuerai  occultatum,  quod  nnnc  per  Patilum  eviden* 
ter  patefactum  est  E\angcliuin  in  Chrfsto  pcr 
teslimonia  prophetarum  ;  quia  quamvis  dc  gemi- 
bus  ante  multa  dixisset,  tamen  quomodo  et  iu 
potestatem  calcandi  super   scorpioncs  atque  ser-  B  Christo  unum  fierent,  et  Judai,  nemo  tam  apene 


peules,  et  oinneni  virtutem  inimlci  (Luc.  x,  19); 
id  est ,  ne  nobis  pnevaleat ,  et  omuibus  super 
fenm   membris  liberis    ac   solutis  ambulare    pos- 


c  Salutat  vos  Erastus  arcarius  civitatis,  ct  Quar- 
tas  fraler.  >  Hic  arcarium  ex  arcario  ilicit :  sicut 
gemes  credentes  ex  gcntibiis  s;rpe  vocavit,  secun- 
«lum  consuetudinem  legis,  quae  Abigail,  uxo/ein 
Nahal  adliuc  appellat  (//  Reg.  u,  2),  cum  jam  illo 
mortuo  in  David  matrimonium  transissei. 

f  Gratia  Domiui  nostri  Jesti  Christi  cum  oinni- 
.  bus  vobis.  Anien.  i  Ha?c  est  subscriptio  manus 
ejus  in  omnibus  Episloiis,  ut  in  ea  ctiatn  commo- 
neret  beneficia  Christi.  , 

c  Ei  auiein  qui  potens  csl  vos  confirmare.  > 
Signis  atqne  doctrinis.  Itcm  liic  Patris  personam 
noostrau  Desceudcus  autcm  dicit,  manifestatum 
per  Scripturas  prophelicas  secuudum  irape- 


cognoverat.  Existimarc  enim  poteraui  quosJam  ad 
fidem  quasi  prosclytos  admittendos. 

c  Temporibus  xtcrnis  tacili,  quod  nunc  patefa* 
ctum  cst  pcr  Scripturas  propbetarum.  *  Desccn* 
dens  autem  dicit,  quid  est  paiefactuni. 

c  Secunduin  pneceptum  arterni  Dei.  i  Prxcepit 
Deus,  ut  omnes  geutes  obediant,  et  Dcum  agno- 
scant,  quod  friiurum  quandoque  solus  aute  sciebat, 
qui  solus  naturalilcr  bapicns,  sicut  naluraliter  bo- 
nus  :  cum  tamen  et  houio  dicalur  bonus,  sed  nos 
inslitutionc  boni  vel  sapicntes  csse  possumus  : 
illeiiatura.  Cut  per  Jcsuiu  Christuin  gloria  et  honor 
in  saecula  saeculorum. 

c  Ad  obcditiouem  fidei  in  runrlis  genlihus.  i 
Spiritum  sanctum   significal.  Item  inlcn  : 

c  Coguiti  soli  sapicnti  Deo  pcr  Jesum  Christum  : 
cui  hoimr  el  gloria  iu  saecula  sttculoruiii.  Aiucn.  i 


1N  PRIMAM  EPISTOLAM  AD  CORINTHIOS. 


CAPUT    PRIMUM. 

t  Paulus.  i  Paulus,  qttod  nomcn  preponil  iu 
Epislolis,  auctoritatis  csse  noscendum.  Ilcm  alitcr  : 
Paulus  apostolus,  eonncctens  in  Epistola  fratrum 
iKmiine,  vel  humilitatem  suam  significat,  vel  coope- 
ratoreiA  csse  eum  aposlolicx  praulicationis  ostendit. 

c  Vocatus  apostolus  Jesu  Cliristi,  per  voluulaiem 
Dei.  i  VoluuUle  Dei  vocatur  qiiisque  ad  fidem,  scd 
sua  spome,  el  suo  arbitrio  credit  :  sicut  ait  in  Acll- 
bti*  :  Non  fui  incredutus  calesti  visioni  (Act.  xxvi, 

t  Et  Sosthencs,  frater  Ecclesiae  Dci.  t  Frater, 
inquit,  non  apostolus.  Ilunc  aulem  idcirco  secum 
teribentem  indncit,  qoia  cx  ipsis  doctor  esl,  cl  pro 
l»is  valde  sollicims. 

c  Quae  est  Coritithi.  i  Ostendit,  qui  sunt  Ecclesfa 
Dei,  saucti  scilicet  et  immaculati  :  quia  Ecclesia 
ftoquc  maculain  habet,  ncqnc  rugaiu,  cl  idco  his 
Pairol.     XXX. 


scribitqui  inlcgrain  adhuc  scrvabant,  non  qui  per- 
dideruul  sauctilalem.  Nam  istos  honorat  litteris, 
illos  auctoritatc  commcndat. 
p  c  Sanctificaiis  in  Christo  Jesu,  vocatis  sanctis. 
Per  baptismum  sanctificatis.  Cum  oomibus  qui  in- 
vocant  nomen  Douiini  Jesu  Chrisli.  i  Proprie  sa- 
cerdotum  est  iuvocare  Dominum.  Quibus  dicilur  ; 
Sic  benedicite  filiis  Israel,  intocanies  nomen  meum 
super  Hlos  (Num.  vi,  23).  Et  Psulmista  dicil  :  Et 
Samuel  inter  eos  qui  invocant  nonten  ejus  (P$at. 
xcviu,  6).  Quem  sacerdoiem  fuisse  illa  res  probai, 
quia  et  saceidoti  successit,  et  hoslias  offcrebai.  De 
quo  etiam  secunduiu  historiain  dictuui  est :  Susci- 
labo  mihi  sacerdolem  fidelem  ( /  Reg.  n,  5S).  Qui, 
.quainvis  non  sil  ex  genero  Aaron,  umen  de-  tribu 
Levi  esse  in  Paraliporacnon  legitur  :  qnia  ipse  huuo 
oonstiluit,  qui  et  illum.  lta  enim  Aarou  elegit*  ut 
alios  poslea  eligendi  non  amiscrit  poiestatem. 

1\ 


747  S.  HIERONYMl  OPERUM  MANTlSSA.  743 

c  fn  omni  loco  ipsorom  ctnoslro.  i  Quia   sarer-jt  ipsum  facta  tunt  (Joan.x,  3).  Hic  autem  ostenditor, 


dotes  el  suo  el  apostolorum  loco  funguntur.  Pro- 
pter  quod  eliain  Ecclesiarum  apostoli  notninanlur. 
Item  aliier  ;  Unlvcrsis  Ecclesiis  proviitcia*  Achabe 
ostemlil  sc  has  lilteras  mitiere. 

«  Gratia  vobis,  et  pax  a  Deo  Patre  nosfro,  el  Do- 
mino  Jestt  Cbristo.  i  Pax  gratiam  serval,  quam 
quidnm  habere  nolebant. 

c  Gralias  ago  Deo  meo  semper  pro  vobis,  in  gra- 
tia  Dei,  quaedala  est  vobis  in  Chrislo  Jcsu.  t  Prl- 
mum  solito  iaudaudo  provocat  ad  profectum,  et 
dicit  se  quidem  gaudere  de  eorum  scientia  :  sed 
scire  illos  debere,  quia  vera  sapicntia  noo  inflat, 
neque  dissentit. 

c  Quia  iii  omnibus  diviles  facti  estis  in  illo.  i  In 


quia  per  Deum  Patrem  vocali  sunt  in  communionem 
Jesu  Clnisli  Doraini  noslri.  Hucusque  cuin  Uudc 
praefatio. 

c  Obsecro  autem  vos,  fratres.  i  Ad  unam  sen- 
tiendi  concordiam  revocat,  et  ut  ipsi  oraoes  idem 
loquantur,  bortatur.  Item  aliter  :  Hic  jam  causaa* 
cnutra  dissensionem   aggredilur. 

c  Per  nomen  Domini  noslri  Jesu  Chrisli.  •  la 
quo  nomine  salvaii  cstis,  et  signa  fieri  conspexisiis. 

c  Ut  idipsuin  dicalis  omnes.  i  Ut  unum  seutialis 
atque  dicatis. 

c  Ct  non  sint  in  vobis  schismata.  i  SbisnuU 
semper  ex  contentione  nascuntur. 

c  Sitis  autem  perfecti  in  eodem  sensu,  et  in  ea- 


omnibus  viriuiibus,  per  sapiemiam,  qua»  amicos  Dei  B  dem  scicniia.  i  Si    unum   sentialis  et  proferatis, 
1 1  propbetas  cousliiuit.  Item  aliier  :  Hoc  dicendo,      tnnc  vere  poiestis  esse  perfecli. 


Apostolus  osteudit  eos,  quando  ad  fldem  Christi  ac- 
cessemnt,  omni  gratia  lunc  dilatos  :  nunc  auiem 
non  juxta  fidem  conversantes,  vacuefactam  mon- 
strat  graliam,  quam  percepcrunt. 

c  In  omni  verbo  et  iu  omni  scienlia.  i  Id  esl, 
non  tam  Novi  quam  Veteris  Testamenii. 

c  Sicut  te&tiinonium  Cbristi  confirmatiim  est  in 
vobis.  i  Tcstimonium  quo  ait :  Omnis  tcriba  doctut 
in  regno  caHorum  similis  est  homini  patrifamilias, 
qui  profert  de  thesauro  suo  nova  et  vetera  (Mat:h. 
xni,  52j. 

c  lta  ut  uibil  vobis  desii  iu  ulla  gratia.  i  Unde 
ait  Salonion  :  Venerunt  mihi  omnia  bonapariter  cum 
illa  (Sap.  vu,  II),  id  est  cum  s:>picmia. 

c  Exspecianlibus  rcvelationem  Douiini  nostri  Je- 
sti  Cbristi.  •  llle  vere  exspectat  adventum  Cbristi, 
qui  in  onraibus  praeparatus  est.  Revelatio  autein 
dicitur  Domini  adveutus  :  quia  moiio  a  uobis  abs- 
coudita  est. 

c  Qui  et  confinuabit  vos  usque  in  linetn  sine  cri- 
mine,  in  dic  advenlus  Domini  noslri  Jesu  Cbristi.  • 
Pcr  doctrinam,  sicut  ait  David  :  Confirma  me  in 
eerbis  tuis  (Ptal.  cxvm,  28).  El  iteruin  :  Pax  multa 
diligentibus  legem  tuam9  et  non  esl  illis  scandalum 
(Psal.  cxviu,  165).  liem  aliter  :  Oiat  pro  ipsis,  ut 
usque  ad  flnem  vilaj  suae  irrepreheusiblles  in  ad- 
venturn  Domini  nostri  Jesu  Cbristi  permaneant. 
(1  Tim.  vi,  14). 

c  Fidciis  Deus,  per  quem  vorati  estis  in  societa- 
tetu  Filii  ejus  Christi,  Domini  nostri.  i  Quain  socie- 
tatem  Joannes  exponil,  dicens  :  Quoniam  Deus  lux 
esf,  et  unebrce  in  eo  non  sunt  ultce.  Si  dixerimus 
auia  socittatem  habemus  cum  eoy  et  in  tenebris  am- 
bulamut,  mentimur(I  Joan.  i,  5,  6).Et  Paolus  ait : 
Si  commortni  tumutf  et  convivemus  :  ti  tuttinemut9 
et  conregnabimut  (11  Tim.  n,  11).  Hic  locuscontra 
Arianos  facit,  qui  in  hoc  minorem  esse  Filium  vo- 
lunt,  quo  per  ipsum  omnia  facta  referuniur,  cum 
lioc  etiara  in  Patrem  cadat,  per  quein  in  societatrm 
FUii  ejus  credentes  vocat.  Itein  aliter  :  Hoc  contra 
Arianos  valel,  qui  ministrum  praeceptorum  Patris 
Fdium  dicuul :  quoniam  scriptum  est :  Omnia  per 


c  Significatum  est  euim  mihi  de  vobis,  fratr  s 
mri,  ab  his  qui  sunt  Cbloes,  quia  coutenliones 
feuut  inter  vos.  i  Quxritur  quomoJo  Aposlolos 
crediderit  aiiquid  de  abseniibus,  cuin  scpptaia 
sit :  Non  credet  auditui  vano  (Eccli.  xi,  16).  El 
iteruni :  Qum  viderint  ocuii  tuit  loquere,  ei  ea-tera 
(Prov.  xxv,  8).  Sed  banc  gratiam  habebat,  nosseut 
absens  quid  in  singulis  Ecclesiis  agcretur.  Sicutdi- 
cit  ad  Colossenses  :  Et  ti  corpore  abtent  tum,  ted 
tpiritu  pratsens,  gaudent,  et  vident  ordinem  vestrum, 
eic.(?oloss.  ii,  5).  Quia  ergo  scicbat  Corinthios  iU 
agerc,  ut  audiebat,  non  credidit  sine  causa  qoasi 
de  abseniibus,  quorum  conversaiionem  in  spiriui 
cognoscebat. 

c  Hoc  autem  dico,'quod  unusquisque  vcstrum  di- 
cit  :  Ego  quidein  sum  Pauli,  ego  autem  Apollo,  ej» 
vero  Cephae,  ego  aulem  Cbrisli.  i  Sub  noaioi 
aposioloruin,  pseudoapostolos  tangil,  qui  eos  per 
sapieutiain  circuroveneraut  mundi,  nt  unusquisaa* 
ejus  se  diceret  esse,  cujus  doctrinam  eJegisset,  qii 
adversa  docebaut.  Si  ergo  nec  de  veris  apottolis  boe 
dici  permifit,  quanlo  magis  de  falsis  non  licebit  l 

c  Divisus  est  Christus?  >  Dividilur  corpus,  cia 
membra  disseutiunt. 

c  Nunquid  Paulus  crucifixus  cst  pro  vobis,  aot 
in  nomine  Pauli  bapiizati  estis  ?  i  Potest  istad  dki 
his  qui,  relicto  Christi  exemplo,  sanctos  Veteris 
I)  Tesumenti  in  solis  divitiis  cupiunt  imiuri.  Nau- 
quid  Abraham  crucifixus  est  pro  vobis,  aut  ia  ■•• 
miue  Jobbaptizati  estis?Et  iliud  Domini,  ubi  de- 
cemur  non  quarere  quid  alii  discipuio  jubeaior, 
dicenlis  Petro  :  Quid  ad  tet  tu  me  tequert  (Joem. 
xu,  *2). 

c  Gratias  ago  Deo  meo,  quod  neu.inem  vestntm 
baptizavi,  nisi  Crispum  et  Caium :  oe  qois  dicat, 
quod  in  notnine  ineo  baptizati  sitis.  Baptizavi  aa- 
tem  et  Stephanx  domam  :  cjeterum  nescio,  si  queui 
alium  vestrum  baptizaverim.  i  Quod  ita  cootigit, 
ut  illos  paucos  baptizarem,  qui  se  non  dicunt  ia 
meo  comine  baptizatos.  Item  aliter  :  illorum  ipso- 
rum  neminem,  nisi  quob  nameravi. 

c  Non  enim  misit  me  Cbristus  baptizare,  sed 


7«  feXPOSIT  10  IN"E^IST    t  AD  COft.  '50 

fevahgelizarc.  i  Non    udnrpavil   miiiora  facerc,  qui  A  Multuui  suam  docliinaro  ab  illopun)  sensu  discre- 
poteral  oflBcia  implere  majora.  Sicui  liodie  ei  epi-      pare  dcmonstrat. 


•copus  vel  saccrdos,  si  voluerit,  diaconi  poterit 
implere  ministerium. 

i  Non  in  sapienlia  verbi.  >  Cum  possint  apostoli 
eliam  sermones  sapiemiae  prxdicare  :  simpliciter 
docent,  ne  astutiae  praedicztionisascribalur  pruden- 
lia,  el  evaciietur  crux  Chrisli. 

c  Ut  non  evacuetur  crux  Christi.  >  Evactiant 
enim  vim  crucis,  qui  aures  declainatione  permul- 
•  ccnt. 

t  Verbum  eulm  crticis  percunlibus  quidcm  stul- 
titia  est.  >  Praedicatio  crucis  non  intelligentibus 
▼trlutem  Dei,  stnitilh  videtur  Dei  Filium  dicere  cru- 
cifixum  :  fideles  aulem   intelligunt  Dei  esse  virtu- 


i  Judteis  quidem  scand.dum.  >  Scandaliz.aniur  si 
audiiinl  Christum  a  se  crucinxum.  Sive  scan  laluni 
illis  est  audirc  Chrisium  inori  potuisse,  quem  illi 
qtiasi  immoilalem  exsperiant.  In?c  est,quod  dice- 
bant :  Not  audivimus  ex  lege,  djuia  Christut  manet 
in  cclemum  (Joan.  xu,  34)  :  nou  inteliigentes,  quia 
prlmum  pati  illum  oportcbat,  et  sic  in  gloriam  guam 
Iritroire. 

c  Gentibus  autem  slnltitiam.  >  Secundum  mtin- 
danam  sapientiam,  slultiiia  videtur  Deum  crcderc 
crucifixum. 

f  Ipsis  aulem  vocaiis,  Judseis  atque  Graeds, 
Christum  Dci   virtutem,  el   Dei  sapienliam.  >  Hic 


leui,  qua  mors  vita  est,  et  diabolns  superatus  est.    B  n0n  divinitatem  Christi,  dicit  Dei  viilutfim  et  sa- 


t  His  aittem  qui  salvi  (iunt,  id  est  nobis,  Dei  vir- 
lus  est.  >  Fides  enim  eorum  eos   salvos  facft. 

c  Scriptum  est  enim  :  Perdnm  sapierliam  sa- 
piemium.  >  Hoc  in  advenlu  Saivaloris  asserit  adim- 
*  pletorn,  id  est,  ad  liihilum   redigam. 

c  Et  pmdentiam  prutlenliuui  reprohabo.  >  Eli- 
gendo  piscatores,  arleni  rheloricam  ct  philosopbi- 
cam  reprobavit.  Quaeritur  plane,  unJe  sil  hacc  sa- 
pientia,  quam  reprobal  Deus.  Scriptum  ett  enim, 
ifuod  omnit  tapientia  a  Domino  D?o  tit  (Eccli.  l,  4) : 
id  est,  de  bona  natura  ducil  exordium.  Hoc  ennn- 
faabct  sensus  humanus,  ut  quocunque  eum  letcu- 
cJeris,  consequatur,  el  paulatim  meditando  proficiat. 
Iude  est,  quod  multi  illilterali  poemala  compoiiwnt 
tam  exquisita,  quae  viri  cruditissiml  admireutur. 
Hunc  ergo  sensum,  quem  Deus  ad  sc  cx  crealuris 
cegnoscendum,  cl  suam  voluntatem  inqnirendam 
clcUerat  :  illi  td  inquirenda  sup»  rflua  et  curiosa  vcr- 
lerunt.  Similiter  ile  diviliis.  ac  fortitudine,  el  de 
oimiibus  quibus  male  utimur>  possumus  existimare. 

c  Ubi  sapiens,  ubi  scriba?  >  Id  esl  doctor. 

c  Ubi  icquisitor  hujus  saeciili  ?  Nonnc  stultam  fe- 
cit  Deus  sapientiam  hujus  mundi  ?  >  Qui  acquirit 
saphaliam  sascularem,  vel  quicunque  aliis  dc  rebus 
obscuiis  inquiril. 

c  Naiu  quia  iu  Dei  sapieutia  non  cognovil  mun- 
ilttS  per  sapicntiani  Deum.  >  Factura  muudi,  Dei 
sapieutia  csl  fabricata  :  in  qua  pcr  sapicntiam  na- 


pientiam,  sed  ordinaiiorem  ctitcis.  Iicm  aliter  : 
Irsi  Judaei  et  genles  cnm  credidcrlni,  intcllig^ri 
virtutem  Dei  esse,  qua?  devicta  morle  hoiniueni 
rcvocavit  ad  vitam,  et  sapientiam  quae  nos  a  <lo  i  i- 
natione  diaboli  liberavit,  quod  ante  pcr  incrcduli- 
tatem  inlelligefe  non  valebant. 

c  Quia  qnod  slultum  est  Dei,  sapientius  esl  ho- 
tninibus.  >Quod  stulliim  putaiur  Dei,  omnem  huma- 
nam  sapientiam  antccedit  :  qnia  sapicntia  sua 
liberari  non  potucrant,  qui  pcr  crticis  mystcriuin 
sunt  saivaii. 

<  Ft  quod  infirmiim  est  Dei,  tortius  esl  homini- 
bus,  >  Mortem  qiiam  nec  gigantes  evaderc  potue- 
rimt,  cruciiixi  indrmilas  superavil. 

<  Vdete  enim  vocationem  vestram,  fratres.  » 
Excmplum  acccpit  ex  his  qui  credideranl,  iiUfeten- 
dat,  quia  non  prodest  gloriatio  carnalis  a  I  fidom, 
scd  magis  obest,  dum,  superbia  sapieuliae  et  nobi- 
lilalis  inflati,  homines  Dei  sapienliae  subjacerc  no- 
lueriinl. 

i  Quia  non  multi  sapientes  sccundum  caruem  ; 
iioii  multi  poienlcs,  non  mulu  nobilcs.  >  Hic  con- 
ira  ilios  agil  obliquc,  qui  se  legis  peritos,  el  fortio- 
res  aposiolis,  et  nobiliores  cx  sacerdotali  stirpe 
descendere  jactaba:a. 

c  Sed  qua3  stulia  sunt  mundi  elegit  Deus,  ut 
confumlit  sapientes,  et  iufirma  mundi  elejit  Deus, 
ut  confundat  fortia  :  ct  ignobilia   n  undi,  et  con- 


luralem,  quus  ad  hoc  dala   el  creata  fuerat,  debuit  ]>  temptibilia  elegil  Deus.  >  Qaia  dum  in   semeiipsis 


cognosci  ipse  qui  ftcerat  :  sed  quoniam  non  agno- 
veruut  hoinincs,  alia  illis  medicina  succurrilur. 
Item  aliter  :  Hoc  loco  sapientiam  Dei,  ordinatione 
rreaturarum,  quae  videniur,  ostendil  :  ex  quibus 
Deum  auctorem  venerari  el  agnoscere  debueruut. 

c  Placuil  Dco  per  stullitiam  praedicationis  satvos 
lacere  credentes.  >  Non  quod  vere  stultitia  sit  prse- 
cJiCJtio  crucis,  sed  quia  apud  illos  ita  haberelur. 

c  Quoniam  et  Judasi  signa  petitnt.  >  Judaei  ex  con- 
•uetudine  prophetarum  sigua  pctunl,  quae  etiam  vi- 
rientes  credcre  nolnerunt. 

c  Et  Graeci  sapientiam  quacrunt.  >  Artis  dialecli- 
cau  et  humanae  sapienliae  rationem. 

c  Nus  autcm  praedicamus  Chrisluui  cruciiixum.  > 


non  cbnfidebant,  celeriua  crediderunt.  Semper 
eniin  sapieutium,  et  divitum,  et  fortium  gloria 
incn  patur,  sicui  ait  propheta  :  iVon  glorietur  sa- 
pient  in  tapientia  tua,  neque  fortit  in  fortitudine 
tua,  neque  divet  in  divitiit  tuis  (Jerem.  ix,  23) :  sed 
ipsc  Dominus  quod  pcr  prophctam  dixcrat,  ipsc 
ad  nostrum  complevit  examptum.  Nascendo  euiin 
de  tiiatrc  paupere,  divitias  reprobavil.  Dum  auteni 
lilleras  non  discit,  refulat  sapienliam  saecularem. 
Cuin  vcro  tradilus  non  resistit,  sed  patienter  susti- 
uet  crnrem,  in  humana  fortitudiue  prohibel  glo- 
riari.  Huniiiienl  ergo  se  Deo  hujusmodi,  si  volunt 
et  ipsi  cum  csetcris  tiberari. 
<  tt  ea  quue  uon  sunl,  ut  ca  quas  sunt  desirue- 


751  S.  HIERONYMl  OPERUM  MANTISSA.  Wi 

ret.  >  Quae  non  sunt  sapienlia,  fortia,  nobilia  ;  ul  A      *  Sapientiara  vero    non    hujus    saeculi,    neque 


quae  sunt  talia  dissiparet. 

c  Ut  non  glorietur  oranis  earo  in  conspcctu 
ejus.  i  Omnis  caro,  non  spiritus  :  quia  carnaiis  est 
ista  gloriatio. 

c  Ei  ipso  autem  vos  estis  in  Christo  Jesu.  >  Si 
crgo  ex  ipso  estis,  nolile  ea  quae  ille  reprobal  ad- 
inirari. 

c  Qui  factus  est  nobis  sapientia  a  Deo,  et  justi- 
tia.  >  Nobis  factus  est,  sibi  scmper  fuit  :  ul  scili- 
cct  nos  faccret  sapientes,  eijustos,  et  sanctos. 
ltcm  alia  expositio  :  Gum  sit  Clirisius  Dei  Patris 
sapientia,  tunc  tamen  cum  quis  in  illum  credide- 
rit,  8apientia  ei  Christus  efficilur. 

c  Et  saoctificatio  et  redemptio.  >(  Redemptio 
nostrae  satutis. 

c  Ut  qucmadmoduin  scriptum  est :  Qui  gloria- 
lur,  in  Domino  glorietur.  >  Non  in  semetipso9  aut 
in  superiiid  comprebensis. 


CAPUT  II. 

c  Et  ego  cum  venissem  ad  vos,  fratrcs.  >  Quia 
ostenderat  non  ilios  debere  buinanam  sapientiam 
admirari,  suo  quoque  boc  cxemplo  coufirmat,  eo 
quod  ipse  non  per  humanam  sapientiam  pradi- 
tasset. 

c  Non  veni  per  sublimitatem  sermonis  aut  sa- 
picntue,  annuntians  vobis  testimonium  Christi.  > 
Nolui  pompaticum  eloquenliae  jactare  seriuonem  in 
praedicatione  divina. 

c  Non  enim  judicavi  me  scire  aliquid  inter  vos, 
nisi  Jesuin  Chrisium.  >  Id  est,  nou  sum  gloriatus 
in  aiiquo,  nisi  in  Chrislo. 

c  Et  hunc  cruciGxuiu.  »  Quod  stultum  apud  ho- 
mines  esse  videtur. 

i  Etego  in  infirmitale,  el  timore,el  iremoremuiio 
fui  apud  vos.  >  Neque  enim  alio  modo  Deum  con- 
▼enerat  praedicari  :  non  jaclantia,  ncque  gloria 
carnali. 

i  Et  sermo  roeus,  et  praedicatio  mea.  >  Quia 
dialectici  erant  Coriuthii,  noluil  apud  illos  dispu- 
tatione  uli,  ne  hoc  quoque  iilis  uova  aliquu  philo- 
sophia  videretur,  sed  magis  iilis  virtutes  et  mira- 
cula  demon8travit. 

c  Non  in  persuasibilibus  humaiue  sapientiae  ver-  D 
bis,  sed  in  osteusione  spiritus  et  virtutis.  >  Quia 
rhetorica  babet  coiores  persuasorios  in  unaquaque 
materia. 

•  Ul  fides  vestra  uon  sit  in  sapientia  bominura, 
sed  in  viuute  Dei.  >  Sapientia  bominis  lemporalis, 
ad  breve  prodest.  Virtus  autem  Dei,  ut  aeterna,  dat 
sine  fine  profectum. 

f  Sapientiam  autem  loquimur  inter  perfectos.  > 
Ne  putetis  et  nos  sapientiam  non  babere  :  habemus 
divinam,  sed  vos  jam  tunc  capere  uiinime  polera- 
tis  :  qu«  jam  credentibus  aperitur. 


principuin  hujus  saeculi,  qui  destruuntur.  >  Sive 
regum,  sive  philosophorum,  qui  in  hoc  saeculo 
primatum  sapienliae  tenere  videntur.  Qui  cum  aa- 
pieutia  sua  per  nostrum  Evaugelium  deatraua- 
tur. 

c  Sed  loquimuT  Dei  sapicntiam  in  mysterio,  quae 
abscondita  est.  >  lu  Evangelio :  quod  continet  nati- 
vitatem  Chrisli,  passionem,  et  caetera 

c  Quam  praedestinavit  Deus  ante  saeeula.  •  Sivt 
in  praesentia,  sive  in  lege  ante  lempora.  Mulli 
enim  prophctae  cupierunt  videre,  et  uon  vide- 
runt. 

c  In  gloriam  nostram.  >  Qui  credimus  Cbrialo. 

c  Quam  nemo  principum  bujus  sarculi  eognovit.  » 

B  Pilatus,  Caiphas,  et  caitcri,  quoruin  etiaui   igna- 

rantia  damnatur  :  quia  nou  debuerant  igimrare. 

c  Si  enim  cnguovissent ,  nunquam  Domhwm 
glorise  majestalis  crucifixissenl.  >  lioc  loco  ad 
defensionem  perversi  dogmalis,  duae  Vaere&es  abu- 
tuntur,  Apollinarii  scilicet  ct  Arii.  Ihia,  ut  perle- 
ctain  assumpti  hominis  naluram  deslraai :  alia,  at 
Dei  Verbum  asserat  esse  passibile ;  neque  erat1 
intclligcns,  maje.^talis  Dominum  etiam  aasomptiui 
hominem  dictum  :  neque  ita  sciens,  non  divinita- 
tis,  sed  htimauiiaiis  passibilem  esse  naturam.  Itea 
alia  expositio  :  Dominus  majetlalis  carne  patitur, 
carne  criicifigiiur,  carue  moritur,  sub&lanlia  autea 
dcilntis  impassibilis  est.  Et  siiuiii  modo  etiam 
apostolus  Peirus  testalur  iu  Epistola  sua  Christom 
pro  nobis  in  carne  passum,  dicens  :  Qui  peccai* 
nottra  ipte  portavil  in  eorpore  tuo  tuper  liguum 
(I  Petr.  ii,  24).  Itein  alio  loco  :  Chriro  igitur  pauo 
\ncarne(l  Peir.  iv,  1). 

«  Sicut  scriptum  est,  quod  oculus  non  vidii,  aec 
auris  audivit,  nec  in  cor  hominis  ascendii,  qaat 
praeparavii  Deus  his  qui  diligunt  illum.  >  Memo- 
raiorum  sciiicet  printipum  mens  hsec  videre  noa 
potuii,  quia  credere  nolueruni.  Quidam  sane  di- 
cunt,  Ocujus  uon  vidit  virginem  pcperisse,  nee 
auris  audivit  :  Tuncjutti  ticut  tol  fulgebutU  (Mattk. 
xiu,  43).  Qui  habet  auret,  inquil,  audiendi,  mudiat 
(Matth.  xi,  15)  ;  et  in  cor  hominis  non  aaeeudil 
homines  cohaeredes    Christo    futuros. 

i  Nobisantem  revelavitDeusperspirituinauum. » 
Nobis,  qui  flde  meruimus  spiritum  Dei  accipere, 
qui  nobis  voluuUtem  ejus  ostendit. 

c  Spiritus  entm  omnia  scrutatur,  etiain  profanda 
Dei.  >  Eliam  quae  in  secreto  Dei  consilio  conqaie- 
scunt. 


1  Rescribendum  omnino  est  ea  pro  eratf  cui  re- 
spondet  neque  ieta.  At  q;uando  ita  praeferunt  vulgo 


c  Quisenim  scit  hominum,  quae  sunt 
nisi  spiritus  homiuis,  qui  iu  ipso  eai  !  Ita,  el  quM 
Dei  sunt,  nemo  cpgnovit  nisi  spiritua  Dei':  >  qna 
cogitationes  verseutur  in  hoiuine.  Item  aiia  ex- 
positio  :  Praeclaruui  hoc  adversus,   haereticos,  qui 

libri,  neque  ullum  veterum  ediUouum  errorem  sw- 
tulit  Martianceus,  lectorem  monuitse,  satis. 


753  EXPOSITIO  IN 

creaturam  Spiritum  sanctum  dicunt.  Unde  hic 
ostendiiur  non  solum  creaiuram  uon  esse,  verum 
etiaui,  quod  ipse  solus  interiora  Dei  et  profunda 
rimetur  :  qutppe  ut  ejusdem  naturse  aique  substan- 
liae  sit  cum  Chrisio. 

c  Nos  autero  non  spiriium  hujus  mundi  accepi- 
antt*,  sed  spirilum  qui  ex  Deo  est.  >  Quicunque 
munJana  sapit,  non  spiriium  Dei  videtur  babere, 
sed  mundi. 

t  Ut  sciamus  quae  a  Deo  donata  sunt  nobis.  >  Ut 
8<iantns quania  nobis a Deo  collata  sunt  per  Christi 
adventum. 

€  Quse  et  loquirour  non  in  doctis  humanse  sa- 
pientfae  verbis,  sed  in  doclrina  spiritus.  i  Qua 
«uiani  vobis  annuntiamus,  non  a  philosophis  vd 
jrrammaticis,  sed  a  Dei  spiritu  erudiii. 

c  Spiritualibus  spiritualia  comparante*.  i  lllisea 
riicentes,  qui  possunt  audire  :  non  enim  possnnt 
ftisi  a  sibi  cognitis  el  similibus  eoinprehendi. 

c  Animalis  auiem  homo  non  percipit  ea  quae 
airnt  spirilu»  Dei.  >  Qui  spiritum  Dei  non  habel, 
aiiimaiis  est  :  quia  animaJium  ritu  versattrr,  qui 
IHitat  uihii  esse  post  mortem.  Ei  ideo  ut  aniinal 
ventri  libidinlque  commiuii  se,  icterna  morte  pe- 
riturus. 

c  Stullilia  enim  est  illi,  el  non  potest  iulelligere, 
qtiia  spiritualiter  examinalur.  >  Stultitia  iili  vide- 
tur  priino,  quod  ille,  qui  et  passus,  et  mortuus 
est,  et  resurrexit,  tolius  creaturai  uunc  Domiiius 
prsedicetur.  Secundo  conlemnerc  propria  boua, 
alteri  praebere  maxiilam,  el  caetera  bis  similia 
Christi  mandala. 

4  Spiritualis  aulem  judicat  omnia,  el  ipse  a 
neinine  judicaiur  :sicui  scriplum  esl.i  Judicat  vana 
esse,  in  quihus  carnales  homines  deiectantur.  Et 
ipse  ita  se  agii,  ut  a  nemine  judicetur.  Sive  omnia 
spiritualis  discernit  el  inteliigit  :  el  sensus  iliius 
ab  liomine  non  inlelligilur  auimali.  Item  alia  ex- 
positio  :  Omnia  dicil  qtiae  sunt  spirilualia.  Non  enim 
artes  et  disciplinas  hujus  mundi,  auiroalis  homo 
uisi  spiritualiter  inlelligat,  scire  potest. 

c  Quis  eniin  cognovit  sensum  IX.iniiii,  aul  quis 
iastrnxit  eum?  i  Sensum  Domini,  qui  est  in  viris 
spirituaJibus,  sine  spiritu  Dei  nemo  cognovit.  Iieni 
seusiis   hic  intelligeniiam  signifuat. 

c  Nos  autem  sensuiu  Chrisli  faabcmus.  i  Qui 
Sfiirituin  sanctuin  accepimus* 

CAPUT  iii. 
c  Ei  ego,  fralres,  non  potui  vobis  loqui  qtiasi 
•pirHualibus,  sed  quasicarualibus.  i  Modo  limens, 
■•e  putent  hoc  sohiro  habere  sensum  Domiui,  quod 
*P*i  nl  parvuli  audierant  :  non,  inquii,  in  me 
**&sus  Domini  defecit,  sed  vobis  virtus  defuil  au- 
^iendi.  Item  alia  expositio  :  Arguil  Apostolus  Co- 
tWuhios,  quod  gratiam,  quamin  principio  creden- 
•**  acccperanl,  perdiderinl.  Videtur  atitem  hoc 
**Ho   uuiversos    in  comwune  increpare.   Cum   hi 


EPI9T.  t  AD  COR.  7b4 

A  reprehendantur,  qui  non  juita   fidem  conversan- 
tur. 

c  Tanquam  parvulis  in  Christo.  i  Non  a?iate 
carnali,  sed  in  ChHsio. 

c  Lac  vobis  potum  dedi,  non  escam.  Nondiim 
euim  poteraiis,  sed  nee  •nunc  quidem  potestis  : 
adhuc  enim  carnales  esiis.  i  Hoc  et  bealus  Petrus 
ait  ;  Deponentet  igilur  omnem  maliiiam  et  timula- 
tionem,  tanquam  modo  geniti  infantet  rationabilet, 
et  tine  dolo  luc  concupitcile,  ui  in  eo  cretcatit  in 
talutem  (I  Petr.  n,  9).  Si  ergo  adhuc  ilii  parvuli 
sunt  qui  omnem  nialitiam  abjeeerunt,  et  qui  non- 
dum  sunt  in  virtute  perfecli,  quid  de  iliis  censen- 
Jum  est,  quibua  omnis  malitia  dominatur? 

«  Cum  enim  sil  inter  vos  zelus   et  conlentio, 
g  nonne  carnales  eslis  ?  i  Ecce  de  quibus  vitiis  car- 
nales   judlcantur  :  quae  non  proprie  per   carnem 
fiuat;  scd  de  carnaii  sensti  talia  descendunt. 

«  El  secundum  hominem  ambulatis?  >  Qui  niliil 
amplius  habet,  quam  caeieri  homines,  secundum 
hominem  dicitur  ambulare :  sed  in  hoc  loco  ob 
defensionem  singulorum  hominum,  homines  appel- 
Liniur. 

«  Cum  enim  quis  dicni,  ego  quidem  stim  Pauli  : 
alius  autem,  ego  Apollo  :  nonne  homines  estis?  • 
Vult  nos  plus  esse,  quam  homiues. 

«  Quid  igitur  est  ApoIIo?  quid  vero  Paulus?mi- 
nislri  ejus  cui  credidistis.  >  SI  nos  nihil  sumus, 
quos  ministros  ipse  conslituit,  quanlo  magis  ilti 
qui  in  carnalibus  glorianlurl 
G  «  El  unicuique  sicul  Dominus  dedit.  Ego  plan- 
tavi,  Apollo  rigavit,  sed  Deus  nunc  incremenlutn 
dedit.  >  lloc  ipsum  non  ex  nobis  est,  sed  Dei  do- 
num  esi,  ut  per  manus  meas  signa  fierent,  quae  vos 
exeitarenl  ad  fidem,  et  Apollo  sua  vos  doctrina 
firniaret :  quia  sicul  plania  sine  aqua,  sic  fides  sine 
docirinainarcescit.  Si  ergo  et  planlatio,  et  foni 
Dei  est,  quid  nobis  ascribitis  quasi  aliquid  nostra 
virtute  fecerimus? 

«  liaque  ncque  qtii  plantat  est  aliquid,  nequequi 
rigat,  sed  qui  incrementum  dat.  Deus.  Qui  autcui 
planlal,  et  qui  rigal,  unum  snnt.  Unusquisque  au- 
lem  propriam  mercedem  accipiet,  secundum  suum 
laborcm.  >  Nisi  cnim  Deus  incremenlum  dederit, 
siue  causa  lahoramus.  Nos  mercenarii  sumus  in 
alieno  agro.  Alicnis  ultmur  ferramenlis  :  uihil 
babemus  proprium  nisi  mercedem  nostri  labo- 
ris. 

«  Dei  enim  sumus  adjulorcs  :  Dci  agricultura 
estis  :  Dci  aedificatio  estis.  >  Non  in  poientia,  sed 
in  vcrbo  adjuvaimis  coli  Dei  agrum,  el  exstrui 
templnm. 

«  Secundum  gratiam  Dei,  quae  dala  est  mihi.  * 
Non  secundum  meam  virtutem.  Sive  ponendi  fun- 
dameulum  gratiam  accepi :  ui  ibi  praedicarem,  ubi 
Chrislus  non  fuerat  nunlialus. 

«  \h  sapiens  arcbiiectus  fundamentum  posui.  • 
Non  potest  imperitus  arcbitcctus  ponere  funda- 
nieittuni. 


D 


755  S.  HIERONYMI  OPERUM  MANTISSA.  71« 

«  Aliu*  autem  superaedificai.  >  Alius  doclor  in-  A  plo,  perdet laborera  suuro,  quia  opus  afidum  inttr* 

muroque  perfecil. 


siiluit  supra  fidem,  quain  ego  fundavi. 

t  Uii'jsqmsque  autem  videai  quomodo  supersedi- 
firet.  >  Sollicitus  quam  fortia  et  recta  parieium  la- 
tera  consurgant. 

«  Fundamenium  enlm  aliud  nemo  potest  ponere 
piajler  id  quod  positum  esif  quoit  esl  Christus 
Jesus.  >  Non  est  alius  Chrisius,  quem  possit  vobis 
aliquis  praedi<  are,  piaeler  Jesuro  cui  fide  firmissima 
credidistis.  Hoc  solum  agitur,  ne  per  docioruiu 
negligeuitam  obnoiii  iucipiaiis  esse  gehennae. 

«  Si  qnis  au|em  supergjdiflcat  supra  fundamen- 
ttim  hoc.  >  Ejusdem  artis  est,  qui  superadifiraf, 
licet  minor  sii  in  opere,  cujus  illee?t,  qui  posuit 
fiiiidauienium.  Non  ergo  unusquisque  bomo  super 
l.dem  suam  aedilical,  sed  quilibet  doctor  ;  quia  nec 
parieies  per  se  aliquando  possunl  erigi,  nisi  fuerint 
ab  op^ratore  coQStructi.  Ilem  hic  magisiros  et 
doclores  significal  super  fundamenlum  (quod  est 
Chrisius)  homines  recie  iiistituere,  vei  prave,  in 
quibus  magistrorum  doclriua  in  die  judicii  in  igne 
reveiubiiur,  ubi  consumptis  peccaloribus  probati 
mancbunt.  Dcctores  aulem  super  hisr  qui  probali 
fueruni,  mcrcedem  retribuiiouis  accipient :  in  illis 
vero  quos  ignis  exurit,  damno  afiicienlur  :*quia  in 
vacuum  laboraverum.  iidein  autem  m;igislri  in  ju- 
dicium  venientes,  salvi  fieni,  si  lamen  ipsi  causa 
non  fueri.nl  perditorum.  Quod  auiem  ail :  Si  cojus 
opus  arseril,  damno  aflectus  erit :  non  hic  (ut  qui< 


«  Ipse  autem  salvus   eriU  >  lu  propria  justitia, 

«  Sic  tamen  quasi  per  ignem.  >  Quod  si  ille 
nonnisi  per  igncm  salvus  eril,  qui  jnslus  ex  proprio 
egt,  quia  negligenler  sedificavit  discipulos :  quid  de 
illis  fiei,  qui  et  sermone  non  aedificant,  et  insuper 
scandalizant  exemplo? 

«  Nescitis  quia  lempluro  Dei  estis,  et  tpirilas 
Dei  habitat  in  vohis?  >  Nescitis,  cujus  sitis  teav- 
plum,  sive  in  singulis,  sive  in  univeraa  Eecle- 
sia? 

«  Si  quis  aulein  lemplum  Dei  violaveril,  disper- 
det  illum  Deus.  Templum  enim  Dei  sanctum  est, 
quod  estis  vos.  t  Sive  suum  corpus,  peceaodo : 
B  sive  Ecclesiam  ad  pravam  doctrinam  reducendo, 
vel  certe  exemplo  proprio  destruendo.  Solent  bonc 
iocum  Novaiiani  opponere  ad  poeniteniiam  excJodea- 
dam.  Quibus  respondendum  est,  ad  quid  boc  ipsaai 
scribiiur  ;  Spem  veniae  non  habebtint. 

«  Nemo  vos  seducat.  >  Propria  vel  aliena  ade- 
latione  deceptus. 

«  Si  quis  videiur  inter  vos  sapiens  esse  in  boc 
saeculo,  slullus  fiat,  ul  sit  sapieus.  >  Hic  proprie 
uiumli  increpat  sapientes,  quos  humana  sapieatia 
iioii  permiuebai  sentire  divina.  Aliter  :  Si  quisad 
reddeudam  vicem  injuria?,  si  eadem  feceril,  pulci 
se  esse  sapientem,  stultus  fiat.  In  boc  euim  saccolo 
stullus   esl,  qui   cvangelica  volueril  implere  pra> 


dam  putani)   in  igne  fiamn.33  arsura  sunl   opera,  r  ceP,a  :  4»1  en,m  Per™lienli  alteram  prebet  msiil. 
ft^i  hnminpe    n..i  h*  AnM.»n   « ...   ...^* lam  (MauH.  v,  39),    voluntaie  stuitua   est,  aoa 


sed  honiiues,  qui  iia  operali  sunt,  ut  mereantur 
incemlio  depuiari.  Si  aulem  opera,  id  est  crimina, 
punicniur,  salvo  eo  qui  perpetraverat,  nou  erit  ei 
damnum,  sed  lucrum.  Unde  ^manifeste  ostendiiur, 
sicut  supra  comprebensum  est,  homines  esse  au- 
rum,  argentura,  Japides  pretiosos,  ligna,  fenum, 
tlipulain  ;  quia  acceptis  instituliouibus  magistro- 
rum,  vci  observanl  pracepta,  vel  negligunt. 

c  Aurum,  argentum,  lapides  preliosos,  ligua,  fe- 
tium,  stipulam  :  uuiuscujusque  opus  manifesiuin 
erit.  Dies  enini  Domini  declarabit,  quia  in  igne 
reveiabitur.  >  lu  Ecclesia  tria  genera  sunt  bono- 
rum.  Est  bonum,  et!  melius,  et  optiumro.  Quod 
auiem  primo  aurum  posuit  utsenno  melius  texere- 


Um  {Maiih.  v,  39), 
nalura. 

«  Sapientia  enim  hujus  mundi  stultitia  eai  apad 
Deum.  >  Nihil  slultius  est,  quam  ut  velil  se,  qai 
non  potest,  vindicare,  et  Deo  suain  non  reservat 
injuriaro.  Et  ita  de  contumclia  vindiclam  apei 
Deum  perdet»  et  de  patientia  merccdem. 

«  Scriptum  esl  eniin  :  Comprebendam  sapieales 
iu  asiutia  eorum.  >  Ad  effugieudam  manum  Dei, 
nulla  suffragaturaslutia. 

«  Et  iterum  :  Dominus  novit  cogilaliones  sapiea- 
tium,  quoniam  vanas  sunt.  >  Nihil  utifitatis  con- 
ferunt  ad  salutem. 

«  Nemo  ilaque  glorietur  in  hominiixis.  >  lo  fai- 


lur,  sive  ad  foriitudiuem,  non  ad  speciem  compa-  D  sls  8ci,icel  aPosloli^  h,imana  lanluiu  wpientibai. 


ravit,  Quju  argenlum  foniuscst  auro,  ideo  meliori 
ponitur  loco.  Tria  sunl  ecoutrario  geuera  malo- 
rum  :  malum,  pejus,  el  pessimum.  Quae  lignis, 
Jeno,  et  slipulae  comparantur. 

«  Et  uniuscujusque  opus  quale  sit,  ignis  proba- 
bii.  Si  cujus  opus  manserit,  quod  superaedificavit, 
merccdem  accipiet.  >  Aurum  et  argemum  non 
soluin  non  ardent,  scd  per  iguem  splendidiora  ra- 
diabunl.  Ligna  vero  et  cxtera  cremabuntur.  Sive 
examin*lionem  judicii,  igni  voluit  comparare  :  juxta 
consuettidinem  Scripturarum. 

«  Si  cujus  opus  arseiil,  detrimcntum  palielur.  > 
#i  tjuh  uegligenler  *ui  verbo  docucrit,  aul   exem- 


cum  nec  in  nobis  quidem,  sed  in  eo,  cujua  et  ipii 
sumus,  sit  glorismdura. 

«  Oiiinia  enim  vestra  sunt,  sive  Paulos,  a* 
Apollo,  sivc  Cephas,  sive  mundus,  sive  vita,  sift 
mors.  >  Omnia  creata  sunl  propter  sanctos,  q« 
cum  nihil  habeanl,  possident  cuncta.  Possamsi 
autem  haec  ad  libertatem  referre  arbitrii,  et  qn^ 
velinl  eligaut,  sive  morlem,  sive  vitain. 

«  Sive  praesentia,  sive  futura.  Oinuia  enim  n* 
stra  sunt.  >  Quod  sanctis,  tam  praesentU,  quaai 
fulura  diviniius  sinl  atlribnta  ;  item  Cbrisli  vitafa 
inortcmque  significat :  quoniam  propter  noa  et  nior- 
tuus  esl,  et  resurrexit. 

«  Vos  autero   Cbristi.  >  Sic  esl   CBrislus  Dd, 


t 


7W  EXPOSITIO  1N  EPIST.  I  AD  COR.  758 

fticat  alibi  Deus  dicitur  Christi,  ct  hoc  si  [Al.  fnJe]  j±     «  Jam   saturali  eslis,  ]am  dfvites  facti  eslis.  » 


dedivinilaie  velis- intelligi.  Cceierum  hic  deassum- 
pti  hominis  forma  traetalur,  secundum   quam  et 
dicitur  uuctus. 
'*   f  Christus  aulem  Dei.  T  Quasi  homo. 

CAPUT  IV. 

c  Sic  nos  exislimet  homo,  ut  ministros  Chrisli, 
ct  dispensatores  mysterioruin  Dei.  i  Non  ut 
irqualesCbrislo. 

€  Hic  jam  quaeritur  inter  dispensatores,  ulfidelis 
quis  invenialur.  i  Interrogantis  vox  est  :  id  est, 
jam  hic  vos  putatis  cojjscieniias  judicari. 

c  Mihi  autem  pro  minimo  esi,  ut  a  vobis  judicer, 
aut  ab  humano  die.  i  Humanum  judicium  nullius 
«lieo  momenti,  in  quo  sa?pe  veritas  et  jusliiia  fru*  B  sancti  homines   et  peccalores. 


Hoc  increpativo  modo  legendum,  vel  pronunlian- 
dum. 

c  Sine  nobis  regnatis.  >  In  nullo  noslri  iudigen- 
tes. 

c  El  utinam  regneiis,  ut  et  nos  vobiscura  regne- 
mus  !  •  Utinara  non  esselis  falsa  gloriatione  dece- 
pli !  forsilan  simul  regnaremus. 

c  Puto  enim,  quod  Deus  nos  apostolos  novissi- 
mos  ostendft,  tanquam  morti  destinatos,  i  Mos 
omniura  ultimos  ad  gentes  tanquam  ad  mortem 
direxit. 

c  Quia  speclaculum  facli  suinus  mundo,  et  an- 
gelis,  et  hominibus.  i  Omnes  nostras  publice  spe- 
ctant  injurias,  sive  vere  angeli  et  liomines,  sive 


stralur.  Ditm  enim  hominis   non  concupivi,   Jere- 
aiiasail  [cap.  zvn,  vers.  16). 

t  Sed  neque  meipsuui  judico.  i  Ego  qui  con- 
tcientiam  meam  opiime  novi,  nihil  esse  me  judico. 
Neque  me  ipsum  judicn. 

c  Nihil  enim  mihi  conscius  sum.  i  Male  sen- 
tiuilT,  qui    dicuiil :  Nemo    potcsl  viiare  peccalum. 

c  Sed  non  in  hoc  justificalus  sum.  •  Hoc  pro 
fcumilitaie  dicil  :  Nihil  eniiu  inihi  sum  conscius, 
uiule  super  lomines  debeam  gloriari.  Si  hoc  Pau- 
Jus  dicil,  quid  a  uobis  dici  d^beai;  cogitaudum 
cwt.  Sed  non  in  hoc  justifiealus  sum. 

t  Qui  autem  judicat  me,  Dominus  est.  i  Non  in 
qno  me  quidam    ila  laudant  :  quia   ila    quisque  r 
alieua  laude  non  justificatur,  ut   ne  maculetur  in- 
famia.  Unicuique  enim  apud  Deum  quod  eslt  non 
quod  diciiur,  impulalur. 

c  Iiaque,  fratres,  nolite  ante  tempus  judicare, 
quousque  venial  Dominus  :  qui  et  illuminabil  abs- 
condila  tenebrarum,  el  manifestabit  consilia  cor- 
diuin.  i  Homo  videt  ia  facie,  Deus  autem  in 
corde. 

€  Et  tunc  laus  erit  unicuique  a  Deo.  i  Ille  vero 
laudabilis  est,  qui  Dei  testimonio  laudalur,  apud 
quem  omnU  occuila,  et  invisa  suul  cognita. 

c  Ha?c  autein,   fraires,    iransQguravi  iu   me,  et 
Apotlo,  propter  vos.  i  Ul  a  nobis  hunililatis  suraa- 
lis  exemplum  :  ne   supra  disciplinaiu   Scripturas 
aude^t  unusquisque  adversus  aiierum  pro  aiio  in-  D 
flUri,  doctore  malae  comeiilionis  everso. 

c  Ut  iu  nobis  discaiis,  ne  supra  quain  scriptum 
est,  uiiuh  adversus  allerum  infletur  pro  aiio.  #  Hoc 
esi,  quod  dicit,  ne  unusquisque  magislrum  pro- 
prium  prxdieans,  alter  adversus  ailerum  inciie- 
tur. 

«  Quis  enim  te  discernit?  i  Ilic  a>l  ipsos  inflatos 
per  eloquentiam,  verba  convertil :  Quis  te  disccint, 
cujus  momenti  sis? 

€  Quid  autem  habes,  quod  non  accepisti?  i  Quid 
eaim  boni  ex  lemetipso  habes,  quod  a  nullo  didi- 
ceris,  vel  Dei  dono  iniuime  consccutus  sis? 

c  Si  aulem  accepi^li,  quid  gloriaris  quasi  non 
acceperis?  i  Quasiin  propriogloriaris. 


c  Nos  stulti  propter  Christum  :  vos  aulcm  pru- 
denles  in  Christo.  Nos  infirmi  :  vos  atiiem  fortes. 
Yos  nobiles :  nos  autem  ignobiles.  y  Nos  Unquam 
stulii  proplcr  Christura  omnia  sustinemus  :  vos 
autem  ita  vullis  esse  Christiani,  ut  prudcnliam 
sseculi  lenealis.  Nos  infirmi,  quia  vicem  rcddere 
nolumus  ;  vos  aulem  reddendo,  fortes  vos  e&se 
gloriamini.  Nos  nihil  habenles  voluntaria  pauper- 
lale  dejecli :  vos  vobis  etian;  uobiliiatem  lerreni 
generis  vindicalis. 

c  Usque  in  hauc  horam.  >  Ab  inilio  prsedicatio* 
nis  nostra?  usque  in  praesens  tempus. 

c  Et  esurimus,  et  sith.us,  el  nudi  sumus,  el  co- 
laphis  caedimur,  el  insiabiles  sumiis.  i  Non  slamus 
in  sedibus  corlis,  ublque  Evangelii  necessiiate  ja- 
clamur. 

c  Et  laboramus  operanles  ir.anibus  noslris.  i  Sic 
lamen  operabautur,  ut  doctiime  oflicium  magis 
iiuplereut. 

c  Maledicimur  et  benedicimus.  Persecutionem 
patimur  et  sustinemus.  Blasphemamur  et  obse- 
cramus.  »  Rogamus  Deum  pro  his  qui  uos  blasphe- 
mant. 

c  Tanquam  purgamenla  buius  -uiundi  facti  su- 
mus.  i  Sicut  scriptum  est  ;  Justus  immundus  est 
apud  malos. 

c  Omnium  peripsema  usque  adbuc.  i  Oinuium 
humilliini  alque  subjecli* 

c  Non  ut  confundam  vos,  haec  scribo  ;  sed  ut 
filios  raxos  charissimos  moseo.  >  Poterant  cou- 
fuudi  de  sua  gloria,  si  eos  non  relevaret.  Non 
euim  roborem  iilorum  cupiebat,  sed  profectum. 

c  Nam  si  decem  millia  pa*dagogoruiu  babeatis 
in  Christo,  sed  non  multos  patres.  i  Omnes  qui 
ab  alio  jain  geuitis  miiiistrant,  patres  dici  nou 
possunt. 

tNam  in  Cbri»to  Jesu  per  Evangeliuin,  ego  vos 
genui.i  In  novam  vitam  me  primuin  praedicanle, 
reformalos  vos  esse  memiuistis. 

cHogo  ergo  vos,  imitalores  mei  estote,  sicul  et 
ego  Chrisli.i  Bonoruin  filiorum  est,  in  omnibus 
bonos  iinilari  parentes. 

c  Ideo  misi  ad  vos  Timotheum^  <^vv  *a\  H&v» 


759  S.  HIERONYMI  OPERILM  MANTISSA. 

ineus  cbarissimus,  ei  fidelis  in   Domino.i  Quatito  A  noslri   Jcsu  Chrisli   : 


fidelior  est  cxteris,  lanto  charior  cunctis. 

cQui  vos  commonefaciat  tias  meas,  quae  sunt  in 
Chrisio  Jesu.»  Qui  vos  et  meis  iiiteris,  et  suo 
commoueret  exemplo  :  aliud  enim  *iue  alio  prodesse 
noii  poterat. 

<  Sicut  ubique  in  onini  Ecclesia  doceo.  »  Quo- 
modo  semper  cl  ubique  meum  exemplum  i-um 
doclrina  concojdal. 

«  Tanquam  nou  veiilurus  sim  ad  vos.  »  Mic  inci- 
pil  causam  fornicaliouis  arguere. 

f  Sic  infhti  suni  quidam.  Veniam  autem  a<l  vos 
cito,  si  Doiuinus  volueril.  »  Tauiliu  aliquis  de 
sctentia  falsa  se  jactnt,  usquequo  verae  scieuliat 
pnrdifator  adveuit. 


congregHis 


76d 
vol»is,   el  meo 


spiritu  cum  virlnte  Domini  Jesu.  i  Qui  pro  me 
cral  praesens.sive  in  litteraruin  mearura  auctoritate, 
per  quam  Domini  quoque  virtusassistit. 

c  Tradere  hujusmodiSalanaein  interilum  camis.» 
Ut  arripiendi  illum  corporaliter  habeat  poiestalem. 
Quod  cum  vidcrit  se  nec  carnis  hic,  nec  in  futuro 
spirilus  requiem  habilurum  :  de  facto  poeniteat  ot 
salvetur.  Sivc  sic  quisque  pra  merilis  suis  de 
Ecclesia  pcllitur,  Saianac  Iraditur  potcstati:  ut  duui 
caro  ejus  per  poeuiientiain  aCQicla,  quemdam  inte- 
rituin  patitiir,  spirilus  conservetur.  Habet  enim 
consueiudinem  Scriptura,  ut  hominem  in  parte, 
totum  intelligat.  Sive  ita,  quia  et  blc  Scripturat 
inos  est,  ut  in  carne  carnales    actus  interire,  in 


<  Et    cognoscniu    non  sermoiiem    eorum ,    qui  &  spiritu   vcro  spiriiualis    conversatio    salva    fieri 


h  ilaii  sunt,  sed  virtutem.  >  Examiuabo  uon  elo- 
quemi.e  pompam,  sed  conveisatio:iis  tffeclum, 
ubi  virtus  lidei  csse  probatur. 

c  Non  enim  in  scrmoiie  est  reguum  Dei,  sed  iu 
virlule.  i  ilic  oslendit,  nihil  prodesse  doclriuam 
absque  juslitiae  operibus,  ci  qui  nou  faciat,  quae 
facicudu  persuadcl. 

<  Quid  vultis  ? »  Bcniguus  magister  discipulurum 
correpiionem  in  eorum  potestatc  diinitlil  :  ut  si 
poenitere  veliut,  cleiueiitissimus  consolator  ades- 
set.  Si  autem  nolleui,  durus  ultor  assisteret  peccar- 
rorum. 

<  lu    \irga  veniain  ad   vos,  an  in   charitale  et 


demonstretur.  ltem  nic  ostendit  ejectum  eitri 
Ecclesiam  rabido  ore  daemonuin  laccrandum,  si 
permanserii  nolens  carnis  vitia  morlificare,  ul 
possit  vitain  sanctam  rccuperare. 

<  Ut  spirilus  salvus  sit  in  die  Domini  nostri  Jesn 
Christi.  »  Quoulam  in  spiritum  Satanas  accipere 
non  potest  potesiaiem,  ut  Doinini  judicio  reserve» 
lur. 

<  Non  est  bona  glorialio  vcslra  :  nescitis,  quia 
modicum  lermeuiiuii  totam  massam  corrumpit?» 
Ignoraiis,  quia  malo  exemplo  possuut  plurimi  inlo 
rire?  Scd  el  per  tinius  deliclum,  in  omnem  popu- 
lum  Judawrum  iram  Dei  legimus  atlveuisse. 


spiiilu  inaiisuetiidiiiis(/  Cor.iv,  21)?»  Quali  virga  r      <  Expurgale  vetus  fermenium,  ut  sitis  oova  con 

*.,...:•  n.,. «.»    % : -.    o ii t  k  .*     **  .  _*— :~    ~:~...   ~...:..  ..-...«:     .   m:i.:i  :..  „Ai.:«  -^..~— 


veiiil  Petrus  ad  Ananiam  et  Sapphiram  (Act.  xui, 
8-l2j,  et  ipse  Paulus  ad  magum. 

CAPUT    Y. 

«  Qmnino  auditur.  »  Ostendit  quare  superiora 
minatus  sit. 

<  Inter  vos  fornicatio,  et  taiis  forniralio,  qualis 
nec  inter  geules  :  ita  ut  uxorem  patris  sui  aliquis 
babeat. »  In  Ecclesia,  cui  vos  praeesse  videmiui. 

<  Et  vos  iuflati  eslis,  et  non  magis  lucluui  lia- 
bnisiis.  >  Vana  scicntia  inflainini,  el  curam  de  his 
qui  pereuftt  uon  habetis  :  ut  aut  corrigantur,  aut 
ab  Ecclesia  separentur.  Guin  bouos  pastores  sem- 
per  legamus,  populi  deflesse  peccata  :  ut  Jeremiam 


tpersio,  sicut  estis  azymi.  »  Nihil  in  vobis  couver- 
sationis  prisiinae  reliuquatis,  quod  sinceritatea 
possit  uaturae  corrumpere. 

<  Eteniin  pasclia  nostrum  iinmolaiu&est  ChrUtus. 
Itaque  epulemur,  non  in  fermeuto  veteri,  neque  in 
fermenlo  niahTut»  et  nequiliae  ;  sed  in  azymis  sin- 
ceritatis  el  veritatis.  »  Non  flgura,  sed  veritas, 
Ei  Judaei  quidem  seplem  diebus  azytna  coinedebant: 
nos  vero  semper,  si  biuipliciter  ei  pure  verseuwr, 
Quia  in  septem  diebus  muudus  est  factus,  qii 
semper  in  suo  ordinc  revolvitur.  Et  qtiotidie  nobis 
agnus  occiditur,  el  pascha  quotidie  celebrarous :  si 
fermeuttim  malitiae  etnequitiae  nou  habemus.  Qaid 
est  euim  aliud  nisi  corruptio  naturap,  fermentani, 
qui  uit :  Quis  dabit  capiti  meo  aquamt  el  oculis  D  quod  el  ipsuiu  prius  a  naturali  dulcediue  recedcns, 
meis  (ontem  lacrymarum  (Jerem.  ix,  i)?  ul  osten-      adulteriuo  acore  corrtipluin  esl? 


derei,   sibi  non   affectum    doloris,  sed    lacrymas 
defecisse. 

<  Ut  tollatur  de  medio  veslruiu,  qui  hoc  opus 
fecit.  »  Sive  homo  qui  peccavit  toilatur ,  sive 
Satanas  ejicialur,  dum  non  habet  per  qucm  ope- 
rclur. 

<  Ego  quidem  abseus  corpore,  praescns  autein 
spintu,  jatnjudicavi  ut  praeseus. *  Praesentem  se 
esse  dicil  iti  spirilu,  nc  ex  solo  auditu  abseutem 
damnasse  putaretur  ;  secunduni  illud  Elisaei  dicen- 
tis  ad  Giezi  :  Nonnespiritus  meus  tecum  erat  invia 
(///  lieg.  xxu,  2ij? 

<  Emu  qui  sic  opcratus  est,  iu  nomtne  Doiuini 


<  Scripsi  vohis  in  Epistola,  ue  comniisceamini 
fomicariis.  Non  utique  fornicariis  bujus  mundi, 
aut  avaris,  aut  rapactbiis,  aut  idolis  servienlibus.  i 
Hoc  ipsum  in  hac  Epistola  ita  scripsi,  non  nt  a 
gentibus,  sed  ab  his  qui  peccanl  in  Ecclcsia,  sepa* 
remini  :  sin  auteui,  mori  debueralis  :  quos  idctrco 
praecipue  vivere  iiitcriin  Deus  voluit,  quo  cohabi- 
tatione  vestra  proficereut  infideles. 

cAlioquin  debueratis  de  boc  mundo  exisse.» 
Sive  ita  :  sin  autem,  melius  vobis  fuerat  de  hac 
luce  migrasse,  quam  indigere  pf  r  commonitioneai 
a  genlium  consortio  separari. 

t  Nuuc  autem  scripM  vobisr  uon  commiscefi.  t 


761  EXPOSITIO  IN  EPIST    1  AD  COR. 

Sed   magis  quod  scripsi,  boc  esl,  ne  Uiibus  con-  4  inler  fratrem  suom.  1 


762 
Erubescere  debctis,  eo  quod 


iungamim. 

c  Si  is  qui  fralcr  nomiuatur,  inler  vos  est  forni- 
cator,  aut  avarus,  aut  idolis  serviens,  aut  male- 
dicus,  aut  ebriosus,  aut  rapax.  1  Non  ex  sola  opi- 
uione  vitandus  est.  Sed  si  quis  fraier  solo  nomine 
appellaiur,  cum  fornicaior  detegaiur,  aut  fur,  ab 
uoc  scparari  jubemur  :  sicut  scriptuui  esl :  Qui  se 
jtingit  fornicatoriis,  nequam  est ;  putredo  ei  vermis 
baeredilabuut  eum. 

c  Cum  bujusmodi  nec  cibum  sumere.  1  Nec  com- 
munem  quidem  cibuin  cum  talibus  participamluin 
csse  concessit. 

•  Quid  enim  mibi  de  bis  qui  foris  sunt  judicare  T  • 
Uoc  est,  de  iufideiibus. 


b»ii»o  sii  inter  vos  tam  sapiens,  qui  noverit  causas 
inter  fiatres  discernere  :  ut  non  necesse  sit  publice 
litigare. 

c  Sed  frater  cum  fratre  judicio  contendit,  et  hoe 
aptid  infidcles.  1  Dupiex  peccatuin  est,  et  quod 
judicio  contenditis,  et  quia  apud  infideles  vos  ad 
Juvgia  provocatis. 

c  Jam  quidem  oinnino  delictum  est  111  vobis.  • 
Jam  hoc  solum  detictum  est,  quod  conlra  prxce- 
piom  facitis  Chrisli. 

c  Quod  jodicia  habetis  inter  vos.  1  Qui  semper 
pacem  habere  deberetis,  eiiam  cum  reruin  tempo- 
ralium  detriinento  servalain. 

c  Qunre  non   magis  injuriam  accipitis  ?  Quare 


c  Nonne  de  his  qui   iutus  suni,  vos  judicatis  T  B  non  magis  fraudem  patimini  ?  Sed  vos  iiijuriam 


Naui  eos  qui  foris  sunt  Deus  judicabil. »  Nunquid 
ikw  vos  de  bissolisqui  suut  iutra  Eccieshuujudi* 
catis  ? 

c  Auferte  niaiuiu  ex  vobis  ipsis.  >  Quo  facilius 
eospossiiis  doccre  qui  foris  sunt. 

CAPUT    VI. 

c  Audet  aliquis  vestruiu  babens  negotium  adver- 
fcus  alterum.  >  Audet  aliquis  contra  prxceptum 
Domini  venire,  dicenlis  ;  Si  quit  vult  tecum  judicio 
contendere,  et  cauera  (Matth.  vt  40).  Nolauduni 
quod  aliquaudo  Apostolus  in  medio  caiisa?  quam 
agit  quosdain  seusus  inserat,  el  de  latere  jactet, 
quibus  explicitis,  rursus  reveriatur  ad  causam 


facitis,  el  fraudaiis.»  Cum  illatasecunduiu  Evangelii 
prxceptoin,  et  Doinini  exemplum  paticnter  susti- 
nere  deberetis :  vos  e  contrario  non  solum  non 
•uffertis,  sed  eliam  non  facientibus  irrogatis. 

c  Et  hoc  fratribus.  >  Quod  nec  iniinicis  reddere 
deberetis,  fratribus  facere  non  timelis. 

c  An  nescitis  quia  iniqui  regnura  Dei  non  possi- 
debunt?  >  Quod  regnuin  Dei  non  possidebunt,  nisi 
omnia  peccata  bapiismi  gratia  diluantur? 

c  Nolite  errare  :  neque  fornicatorii,  neque  idoiis 
servieutfs,  nequo  adulteri,  neque  molles,  neque 
mascutorum  coucubiiorcs,  neqtie  furcs,  nequo 
avari,  ncque  cbiiosd,  neque  maledici,  neque  rapa- 
ces,  reguuin  Dei  possidebunt.  >  Nolile  errare, 
c  Judicari  apud  iniquos,  et  non  apud  sauctos?  •  C  putantes  vobis  solatn  iidem   suflicere  ad  salutem, 


flic  probatur  Christiunos  tunc  judices  nou  fuisse, 
quiainiquidicunlur. 

c  An  nescitis  quoniam  sancti  de  hoc  mundo 
judicabunt  ?  •  Quod  Domiiius  repromisit  discipulis, 
diceus  :  Sedebith  et  vot  judicantet  duodecim  tri- 
kus  Itrael  (Matth.  xix,  48)  :  eliam  omnibus  hoc 
ptomittens»  qui  eos  fuerint  imitati.  Nam  ex  ipsis 
■nus.  periit,  cujus  loco  alius.  successit  :  cui  nihii 
fueral  repromissuin.  Paulus  quoque  et  Baruabas 
apostoli  suut  ordinali  a  sancto  Spirilu. 

c  Et  si  in  vobis  judicabitur  tuundus.  >  Sive  per 
▼ot,  vel  vestro  exeuiplo. 

c  Indigni  estis,  qui  de  minimis  judicetis.  Nescitis 


cuiu  onine  peccatum  permaneus,  excludat  a  reguo : 
sicul  ad  Galalas  ail :  Manifesta  tunt  opera  carnit% 
qucetunl,  fornicatio9immunditim%  contentionet%  irm% 
tt  hit  sifitf/tc,  qux  pradico  *obit :  quoniam  qui 
talia  aguntt  reynum  Dei  non  comequeniur  (Galat. 
v,  19-21).  Ideo  autem  addidit,  Et  hit  umilia,  ne 
quis  negaret,  praeter  naec  alia  esse  peccata,  qu» 
regnuin  Dei  prohiberent  intrare. 

c  Et  baec  aliquando  quidam  fuistis,  sed  ablutt 
estis,  sed  sanctificati  estis,  sed  justificati  estis.  > 
Nolite  de  prseterilis  limerepeccatis,  tantuni  ne  post 
baptismum  delinquatis.  Aut  qui  ul  assoiet  pra> 
veutus  fuerit,  ad  poeuitentiaoi  couveriatur.  Item 


quoniam  angeios  judicabituus  ;  quanlo  magis  pomnia  peccata  baptismi  gratia  diluuntur.  Item  alia 
~"  expositio:  lloccontrahxreticosdicit,  quiCbristuiu 

et  Spiritum  saucltim  a  Deo  Patre  separare  couan- 
tur.  ilic  eniin  ostendilur  quoniam  sicut  Pater,  ita 
et  Cliristus  et  Spirilus  sanctus  peccata  abiuit, 
juslificat,  alque  sanctilical. 

c  ln  nomine  Domini  nostri  Jesu  Chrisli  et  iu  spi- 
ritu  Dei  noatri.  >  Abluti  in  nomine  Chris  i,  sanctk 
ficati  per  spiritum  Dei. 

4  Omnia  mibi  liccnt,  sed  uou  omnia  expediuni.» 
Qui  de  foruicatione  tractabat,  voluitgulam  etintem- 
perantiam,  materiam  fornicationis  ostendere,  el 
simul  destruere.  Ilem  hoc  dicit  :  Quia  liberi  suni 
arbitrii,  et  licel  mibi  agere  quod  veliin  :  uon 
taiuen  debco  ipse  aliquo  pcccato  csse  subjectus. 


•aecularia.  >  Ergo  iudigui  sunt  de  rebus  exiguis 
judicare,  qui  et  muuduiu  totum  et  angelos  judica- 
bunt.  Illos  angelos  qui,  cuio  carneiu  uon  habuerint, 
peccare  voiuerunt,  hi  qui  iu  carne  sauctf  esse 
voluerunt  judicabuu 

c  Seculuria  igilur  judicia  si  habueritis.'>  Quae 
de  rebus  saeculi  oriuutur. 

c  Conteiuptibiks  qui  suut  iu  Ecclesia,  ilios 
eonstituile  ad  judicandum.  Possunt  de  his  ctiam 
iiii  qui  minimi  sunt  in  Ecclcsia  judicare.  Iieui  con- 
temptibiies  in  Ecclcsia  eos  Judices  dicit  quos  appel- 
lat  in  inferioribus  iufideies. 

c  Ad  verecuudiani  veslram  dico.  Sic  non  cst 
(ulcr  vos  sapicns  quisquam,  qui  possil  judicare 


713  S.  HIERONYMI  OPERUM  MANTISSA.  764 

c  Omnia  milii  iicent,  sed  egoeub  nullius  redigar  A  peccain,  speciatia  uniuscujusque  sunt:  nec  alterum 
poiestate.    Esca  venlri,  et  venter  escis.  i    Licet.    condemnant. 


nobi?  manducare  et  bihere,  sed  si  nimhuii  venlri 
subditi  fue  imus,  ipsum  licilum  trabit  nos  ad 
Hlicita,  lioc  esl  ad  fornicalioncm  :  iia  ei  de  omni- 
bus  i  teliigendum,  qua?  cum  peccaiuro  non  sunt, 
orcasiones  lamen  possunt  cap^re  dcliclorum. 

f  Dcusaiiiem  hunc  el  hanc  destruct.  i  Et  haec 
duo,  id  csl  escam  et  veulrem,  et  hominem,  his 
subiiiium,  et  voluptaiibus  servientem.  Iiem  in  re- 
surrcctionc  niorluorum  non  destruetur  vemris 
substaniia,  scd  esus  ciborum,  et  ventris  opera  ces- 
sabnnt.  Quoniam  regnum  coeiorum,  s:cut  ideni 
Aposlolus  nd  Roiranos  dicit,  neque  e$cat  neque 
potut  etl  (Rom.  xiv,  17). 

f  Corpus  autem  non  fornicationi,  sed  Domino  : 
ei  Dominus  corpori.  >  Non  foriiicationi ,  sed  Do- 
iniuo  exhibeattir  :  et  Dominus  corpori  copulabiitir. 
Douiinus  eniut  nobiscum  est  quandiu  fucriiuus 
cuni  illo  :  si  dereliquerimus  eum,  et  ilie  nos  dere- 
iinquct. 

c  Detis  vcro  et  Dominuro  suscitavit,  et  nos  snsci- 
tabit  per  virtutem  suam.  i  Quia  caput  noslrum 
suscilnvit  el  nos  suscitabit,  si  tamen  ejus  membra 
per  sanclitatem  esse  mcreamur. 

i  Nesciii*  quoniam  corpora  vestra  membra  sunt 
Christi?  i  Omnis  Ecclesia,  corpus  Christi  est :  sin- 
guli  autem  membra. 

€  Tollens  ergo  membra  Chrisli.  i  Tollil  Christi 
membra,  id  est,  abscindit  se  a  corpore  Christi, 
qui  jiinclus  esl  mc  etrici. 

c  Faciam  membra  meretricis  ?  Absit.  i  Non 
diiit  fornicarii :  ut  ostcnderct  cum  ejusdem  et  cri- 
ininis  esse,  et  nominis,  cujus  illa  est.  Apud  homi- 
nes  enim  minus  videtur  vtri,  qtiam  mulieris  admis- 
sum. 

c  Au  nesciiis  quoniam  qui  adha?ret  meretrici, 
onum  corpus  efficitur?  erunt  enim,  inquil,  duo  in 
carne  una.  i  Quomodo  cuin  uxore  licite,  ita  et  iili- 
cite  cum  meretrice  una  caro  elBcitur  per  araorem. 
f  Qui  auiem  adbaeret  Deo,  unus  spiritus  est.  i 
Quomodo  per  carnis  opera,  caro  flt  :  ita  per  opera 
Dei,  spiritus  efficilur. 

f  Ftigite  fornicalionem.  •  Cujus  crimen  videtis* 
esse  gravissimum. 

t  Oinne  enimpeccatum  quodcunque  feceril  bomo, 
exlra  corpns  esl :  qui  aulem  fornicatur,  in  corpus 
suuiii  pcccat.  i  Omne  peccatum  potest  el  ab  uno 
comniiiti  :  qui  mcmbrum  dici  potest,  non  tamcn 
corpus.  I ii  fornicalione  autcm  duo  pereunt.  eliam 
t-orpus.  Gravius  ergo  malum  est,  in  quo  duae  animae 
iioiiuiUur.  Gravare  vult  fornicationis  causain, 
qui»  illis  per  eonsuciudinem  levissima  videbatur. 
Iieni  s*tia  exposilio  :  De  his  qui  sunl  in  conjugio 
cou^iiluii,  Aposlolus  sumit  exemplum.  Quomodo, 
i.  quit,  scriptmn  esl :  Erunt  duo  in  carne  una  (Oen. 
ii,  24),  Id  est,  vir  el  uxor  unum  corpus  eilicitur. 
Uudc  si  aliquis  ipsoruni  fncril  fornicatus,  peccal 
)D  afrim,  quasi  in  proprium  corpus.  Rcsidua  antcm 


f  An  nescitis  quoniam  membra  veslra  templom 
stint  Spiriius  sancti,  qui  in  vobis  est?  quem  ha- 
betis  a  Deo.  i  Cui  gravissimam  injuriam  facitis 
fornicando. 

f  El  non  estis  vestri.  Empti  enim  eslis  pretio 
magno.  i  Qui  non  est  suus,  non  debet  suae  votnn- 
tati  servirc,  sed  illius  a  quo  emptiis  est,  secun- 
dum  ipsus  jussiim,  dicentis  :  Qui  vult  pott  meve- 
nire,  abneget  temetiptum  tibi  (Luc.  w,  23).  Si 
enim  bomo  a  servo  pnuca  pecunia  comparat,  con- 
tinuam  cxigit  servilutem,  quanlo  magis  ille  qui 
nos  sua  morte  rcdemit  1  Sicut  ait  Petrus  :  Scien- 
tet  quod  non  corruptibiiibut,  argento  vel  auro9  r*- 
B  dempti  ettit  de  vana  vettra  convertalione  paternm 
traditionitt  sed  pretioto  tanguinet  quati  agni  sm« 
maculali  et  incontaminati  Chritti  (I  Petr.  i,  18, 19). 
Aliier  :  Rescindit  emplionis  paclum  quisquis  in- 
cuicaverit  jus  teslamenli :  et  a  servili  conditiooe 
alienus  est,  qui  libertale  suae  voluntaiis  non  im- 
peditur. 

f  Glorificate,  et  porlateDeum  in  corporevestro.i 
Gloriflcale  Deum  aciibus  vestris,  et  portate  eum, 
ejus  imaginern  conservando  :  sicut  ait  alibi  :  Sieue 
portavimut  imaginem  terreni,  ita  portemut  imagi- 
nem  coelettit  (1  Cor.  xv,  49). 

CAPUT  VII. 

f  De  quibus  autem  scripsislis  mibi.  i  Incipitde 
-  conjugiU  :  anle  enim  expugnavit  illicita,  quam  de 
licilis  loqueretur. 

f  Bonum  est  bomini  mulierem  non  langere. 
Propter  foruicationem  autem.  unusquisque  suam 
uxorem  habeat :  et  unaquaeque  suum  virum  babeaL 
Uxori  vir  debitum  reddat*:  similiter  autem  etoior 
viro.  •  Bonum  fuerat  illud,  quod  vobis  in  primor- 
dio  praedicavi ;  hoc  esl,  secundum  conjugii  usum, 
uon  tangere  mulierero.  Sed  quoniam  muitos  in- 
continentes  huic  doctrinae  scripsistis  refragari: 
concedatur  remedium,  ne  fomicnndo  moriantor. 
Ergo  boc  Apostoli  exemplo,  in  primis  virginitas  et 
continentia  praedicatur.  Et  si  quis  se  incontineo- 
tem  noti  erubuerit  confitcri,  in  languorem  inconti- 
nentiae  reclainanti,  non  dencgelur  remedium  no- 
D  ptiarum.  Quomodo  si  peritus  medicus  inquieto 
a?gro,  et  neganti  se  posse  a  pomis  oonibus  absli- 
ncre,  concedat  aliquanluni ,  ne  ille  perniciosa 
praesumat.  liiconlinenii;e  revera  usus  et  tempore, 
et  aetate,  et  loco,  et  inhrmitate  prohibelur.  Cisiitas 
vero  potest  Jugiler  custodiri.  Iliud  ergo  debemus 
appetere,  quod  facilius  cusiodire  sine  impedimenlo 
ullo  possumus,  et  in  perpetuo  possidere.  Sed  obji- 
cerc  amatores  luxuriae  solent :  Ut  quid  ergo  prima 
Dei  benediclio,  crescere  et  multiplicare  concessit? 
Ut  terra  scilicet  repleretur  :  qua  jam  impleta, 
dcbemus  ab  incontinentia  teir.perare.  Sed  potuit, 
inquies,  omnes  bomines  de  terra  formare,  si  sem- 
per  iili  usus  conjugii  r.on  fuerat  placiturus.  Sed 
non  quxritur   quid   potuil,  sed    quid   fccit  :  cui 


765  EXPOSITIOIN 

omnift  possibilit  sunt.  Ipstm  denique  Evain  noluil 
de  terra  facere,  sed  de  costa.  Si  aulera  puias  nobis 
anliqua  tempora  iu  omnibus  convenire,  imitare 
Adtm,  qui  filiam  (ul  ita  dixerin»)  suam  accepit 
uxorem.  Cain  similiter,  si  non  pudet,  et  cacieros, 
qui  proprins  in  matrimonium  tccepere  sorores. 
Qiiod  si  fleri  non  debei,  omnia  Dominum  secundum 
praescientiam  suis  tf  mporibus  ordiuasse  credamus : 
n l  qui  tunc  lerram  impleri  voluit,  inodo  plus  di- 
ligii  castilatem,  cui  et  grande  pramiuin  reproniit- 
lit.  Illud  etiam  dicendum  est,  quod  nec  secundum 
Vetus  Testnmentum,  quosdam  uxores  habuisse  vi- 
deamus.  Quia  ibi  uxores  liberorum  causa  habere 
permissum  est  :  non  propier  nimiam  libidinem 
excrcendam  :  qui  in  hoc  eliam  animaiibus  dele- 
riores  esse  noscuntur  :  quo  necando  filios,  pro- 
bant  se  non  fiiioruro  causa  nupsisse.  Qui  antpm  ea 
causa  coujungitur,  statim  se  abstinet  post  con- 
ceptum.  Et  cessaute  jam  per  aetaiero  panu,  cessat 
el  usus. 

«  Mulier  sui  corporis  pofesialem  non  habet, 
*ed  vir.  Similiter  autem  et  vir  sui  corporis  po- 
testatem  non  habct,  sed  mulier.  >  Corpus  dicitur 
omne  quod  iangitur.  Sicut  ergo  mulicr  corpus  di- 
citurviri,  ita  et  vir  corpus  mulieris  appellatur. 
Ideo  neque  si  voluerit  mulier  contraire,  in  cor- 
pore  suq,  id  est  in  uxore,  vir  poleril  dominari. 
Dubium  auiem  non  est,  mullo  magis  nolente  viro, 
neque  in  viruro  mulierem  posse  praevalere.  Quo- 
niam  ergo  de  duobus  incontineniibus  dirit,  conce- 
dtl  ex  necessilaie  Aposiolus,  ut  in  idipsum,  quin 
utrique  iocontinentei  sunt,  revertantur  :  interce- 
dente  quacunque  dissensionis  causa,  ambo  forni- 
calionis  crimen  admittant,  quia  utrique  sunt  in- 
continenles.  Caeterum  stutem  si  unus  e  duobus  con- 
hiderans  praemium  castilalis,  volueril  romincre, 
ificooiiiieiiti  asseniire  non  debet,  sed  ita  agere, 
ut  videndo  continentiam  illius  provocetur  incon- 
linens  :  qui  luxuria  td  continentiam  transire 
debet,  non  td  luxuriam  continentia  declinare : 
quamvis  plurimae  mulieres  caslitati  contrtdicant, 
jia  illum  qui  voluerit  conlinere,  agere  debere,  ut 
iucontinentia  assentiat  in  idipsuui  :  ne  dum  illc 
continet,  illa  peccet.  Animt  quae  peccaverii,  ipsa 
raorielur.  Nec  enim  servituti  subjectus  est  frater, 
tut  soror  in  ejusmodi.  Neque  enim  vocavit  nos 
Deus  iu  immunditia,  sed  in  sanclificatioue.  Aliler: 
Quia  voluit  viro  esse  subjectam,  solam  sibi  abstu- 
lit  Jibertalem. 

c  Noliie  fraudare  invicem  :  nisi  forte  ex  con- 
sensu  ad  tempus,  ut  vacetis  orationi,  et  iterum 
reveriimini  in  idipsum.  >  Negare  videtur  inconli- 
nentes  orationi  posse  vacare  :  qua*  in  eo  utique 
minor  est  communione,  qua  catechuineni  et  poeni- 
tentes  oranl,  qui  communicare  non  possunt.  Non 
solum  hocin  Novo,  sed  eliam  in  Yeleri  Testamento 
sanctificantur  a  mulicre,  ut  descendenti  Domiuo 
iu  montem,  assistere  mereanlur.  Hic  probaturquid 
nuisit  perpeiua  contincntia,   si  tautuni.  valuil  tri- 


EPIST.  I  AD  COR.  766 

A  dutnt.  Unde  et  in  Regnorum  libro  panem  sacer- 
dotalem  non  nisi  continettes  tccipiunt  (/  Reg. 
xxi,  4).  Quam  ob  causam  neccssitas  legem  soivere 
venialiier  potuit  suffragio  charitatis.  Unde  el  P*- 
tms  horlalur,  nostras  oraiiones  minime  impodiri 
deberc  (/  Petr.  m,  7). 

*  Ne  tentet  vos  Satanas  propter  inconlinentiam 
vestram.  >  Notandum  quod  ad  duos  respiciens  in- 
continenles,  uni  non  praejudicet  couiinenii.  Ikmii 
ue  uno  se  reirahenle,  alius  fornicetur. 

i  Hoc  aulem  dico  sccunduro  indulgentiam,  ct 
non  secundum  imperium.  Volo  aulem  oiunes  vos 
esse  sicul  mcipsum.  >  Hoc  ut  parvulis  indulgco, 
non  praecipio  ul  perfectis  :  nam  omnes  homines 
cnplo  mihi  similes  inveniri.  Novi  enim  qiianta 
p  castilas  mercede  pensetur.  Nunquam  hoc  voluis- 
set  Aposiolus,  si  fieri  onmino  nou  posscl. 

c  Sed  unusquisque  proprium  donum  habet  ei 
Deo  :  alius  quidem  sic,  alius  vero  sic.  >  Hoc  est, 
propriae  voluntatis  accepit  donativum. 

c  Dico  aulem  non  uuptis  et  viduis.  >  Incipit 
aliam  causam  de  iunuptis. 

i  Bonum  est  illis,   si  sic  permanserint  fcicut  et 
-  ego.  >  Magnopere   appeiendum  est,  quod  t  tanto 
doclore  laudatur. 

c  Quod  si  non  conlinent,  nubant.  >  Notandum 
quod  inconlinenlibus  nuptiae  concedanlur. 

c  Melius  est  enim  nubere  quam  uri.  >  Malo  for- 
nicationis  melius  est,    quod   igne  punitur  :  sicut 
Judas  in  Genesi  de  sua  nuru  pronuutiat. 
C      c  His  autem,  qui  matrimonio  juncti  sunt.  >  Item 
de  conjugiis  minime  caust  aliqua  diinitteudis. 

c  Praocipio,  non  ego,  sed  Dominus,  uxorem  t 
viro  non  discedere.  >  Prohibet  dimitti  quacuuque 
ex  causa,  nealiis  conjunganlur  secundum  consue- 
tudincm  Judaeorum,  quam  Domiuus  interdixit,  di- 
cens :  Quicunque  dimiterit  uxorem  $uamf  excepta 
causa  fornicalionn,  et  aliam  duxerit,  moechalur 
(Matth.  v,  32).  Aliter  :  Pracipio  nou  ego,  sed  Do- 
tNintis,  uxorem  a  viro  non  diseedere.  Non  quia  in 
se  non  habebal  Christum  loquentem,  haec  dictl, 
sed  ut  oslendat,  quit  ipse  Doiniuus  per  semeiipsum 
de  hoc  in  Evangelio  dixit. 

c  Quod  si  discesserit,  manere  innuptam :  aut 
9  viro  suo  reconciiiari.  Etvir  uxorem  non  dimittat.r 
Si  ob  aliquam  causam  discesserit,  alii  non  nubai, 
aut  suo  viro,  si  volueril,  reconcilietur  :  quia  hoc 
qutm  tlieri  nubere,  melius  esse  manifestuin 
est. 

c  Nam  caeteris  dico  ego,  non  Dominus.  >  Cousi- 
lium  do,  quod  mihi  uiile  esse  videlur. 

c  Si  quis  Iraler  uxorem  habet  infidelem,  et  haec 
consentil  habitare  cum  illo,  uon  dimitlat  illam.  Et 
si  qut  mulier  fidelis  habel  virum  infidelero,  et  hic 
consenlit  babitare  cuin  illa,  non  dimiliat  virum.  > 
Si  quis  solus  credideril  e  duobus  :  non  quo  per- 
miserit  fidelem  infideli  conjungi.  Non  euirn  dixil, 
si  quis  ducit,  sed,  si  quis  habet  inudelem. 

i  Stnctificatus  est  eoiui  vir  infidelis  pcr  mu- 


167  S.  HIKHONYMl  OPERUM  MANTISSA.  768 

lierem  fidelem,   ct  sanctificaia  eai  muiier  infidelis  A  conjugem  non  debet  accipere.   Si  antem  !u  Uli 


per  virum  fidelem.  >  Exemplunt  refert *t  quia  saepe 
coutigerit  ul  lucrifieret  vir  per  riralierem.  Unde  «t 
beatus  Pelrus  ait :  Ut  $i  qui  non  credunt  verbo,  per 
mulierum  conversalionem  $ine  verbo  lucrifiant 
(I  Petr.  int  4)  :  id  est,  cum  viderimeas  in  uieliug 
cnmmulalas ,  cognoscant  omnes ,  Dei  legem  ita 
consuetudine  iuveterata  potuisse  mutari :  item  ideo 
vir  ei  uxor  invicem  sanctificantur  ,  quia  ex  tradi- 
lione  Dei    sancue  sunt  nuplise. 

c  Aliequin  filii  veslri  immundi  essenl  :  nunc 
•uicm  sancli  suut.  i  Si  doii  itn  csset,  ut  dico, 
filii  vestri  adbuc  infideles  permanereut :  saeps  enim 
contingerei,  ut  filii  illos  parentes,  qui  crediderant, 
sequercntur.  Sub  qua   spe   credi  voluit,  alterum 


copula  constitntus,  ad  Adem  fuerit  vocalus,  noo 
del>ere  eum  conjugale  vlnculom  solvere. 

c  Circumcisio  nihil  est,  et  prseputium  niltfl  est, 
sed  observntio  luandsiorum  Dei.  •  lloc  tempore 
nec  prndesse  poterit,  uec  obesse. 

c  Unusquisqiie  in  qua  vocalione  vocatus  est,  in 
ea  permaneai.  Servus  vocatus  es,  non  sit  tibi 
curav  >  Chrisiianae  religioni  eonditio  non  potest 
obesse  servilis.  Ne  dicas  :  Ergo  quomodo  Deo  pos- 
sum  placete,  qui  servus  sum?  Deus  euim  non 
conditionem  aspicit,  sed  voluotatem  quaerit  et 
uienlem. 

c  Sed  et  si  potes  fleri  lilver,  magis  utere.  • 
Usque  adeo  non  prodest  libertas,  nee  servilus 
satvari  posse,  tam  libcrorum  exemplo,  quam  con-  B  nocel.  ltem  simi|iler  ad  eos  qui  matriraonio  Juncii 


jugis. 

c  Quod  si  infidelis  discedit,  discedat.  i  Marilus 
enim  vel  uxor  non  sunt  Domiuo  prafereudi. 

c  Non  euiin  servituli  subjectus  est  frater,  vel 
soror  in  ejusmodi.  i  Non  enim  iia  ligaius  csl  in 
ejusmodi  causa,  quasi  vere  illi  servire  necesse  »ii, 
et  propler  aiteruui  inierire. 

c  ln  pacern  autem  vocavit  vos  Deus.  i  Crcierbra 
non  ad  dissidium  sumus  vocali  ;  ultro  ergo  disce- 
dere  non  debemus. 

c  Unde  enim  scis,  mulier,  si  virum  salvum 
facies?  i  In  dubium  quidem  posuit  ;  sed  semper 
aiubigua  iu  melius  evenire  credenda  sunt.  Simul 
quxrendum,  quomodo  superius  sanctiticatus  di- 
caiur,  de  cujus  bic  salute  dubilalur  :  uisi  secundum 
bunc  qucm  exposuimus  intellectum. 

c  Autunde  scis,  vir,  si  inulierem  salvam  facies?i 
£i  per  te  credal,  et  salva  sit  ? 

c  Nisi  uuicuique  sicut  divisit  Dominus.  Unum- 
quemqoe  sicul  vocavit  Deus,  ila  ambulet :  el  sicut 
in  omuibua  Ecclesiis  doceo.  >  Vel  cuni  iufideli 
conjuge,  vel  etiam  cum  iideli  [Mart.  iulideli}  :  sive 
inpraputio,  sive  circumcisus  rservus  aut  liber. 

c  Circumcisus  aliquis  vocatus  est,  non  adducat 
praepulium.  In  praeputio  autem  aliquis  vocatus  est, 
non  circumcidaiur.  i  Non  putet  se  superflue  cir- 
cumcisum :  nec  de  boc  poenileal  ;  fuit  enim  suo 
tempore  necessarium.  Sive  boc  modo  :  non  addu- 
cat  praeputium,  quo  sine  legis  caeremoniis  vivat :  D 
quia  tuuc  quibusdara  apostoli  permitlebanl  opera 
legalia  cuslodire,  ne  aubito  a  lege  relracti,  scanda- 
lum  paterenlur.  llem  alia  exposilio  :  Evideus  est 
boc  loco,  non  bic  de  circumcisione  carnis,  aut 
prajpuiio  Apostolum  loqui  :  neque  enim  fieri  poiest, 
<  ircumcisuin  aliquem  posse  preputium  adduccre ; 
sed  adeos  sermo  esi,  qui  suut  in  coujugio  consii- 
luli ;  lioc  enim  dicit  :  Si  quis  ad  fidem  Dei  acces- 
scril,   uxorem  non  babens  :  poslmodum  gentilem 

1  S.  Augustinus  lib.  ui  de  Peccatorum  Meritis  et 
Iiemiss.  sub  fiucm,  bunc  Pauli  locum  cum  adduxis- 
set,  tAut,  inquil,  sie  est  accipieudum,  quemadmo- 
dum  cl  tros  alibt  (I.  i,  4e  Serm.  Domini  in  monte)  el 
Pelagius,  cum   eamdcm  ad  Corintbios  Epistolain 


siiut,  Apostolos  loquitur,  dicens  :  Sed  et  si  potes 
liber  fieri,  magis  utere  :  si  tamen  tibi  Deo  pudicc 
voleuti  servire  non  fucrii  molesta,  quando  Yorte 
luo  cousonio,  etiam  ipsa  ad  Deum  possit  converti. 

<  Qui  euiin  in  Domino  vocatus  est  senrus,  li- 
bertus  est  Domini.  Similiter  qni  liber  vocalus  est, 
servus  esi  Cbristi.  »  Qui  hominis  servus  est,  liber 
est  Deo;  et  qui  bominlbus  liber  est,  serres  e*l 
Cbristi.  Amho  ergo  auura  sunt :  Non  est  enim  per- 
sonarum  acceptio  apud  Deum  (II  Paral.  u,  7). 

c  Pretio  empti  estis  ;  nolite  fieri  servi  bomioora. 
Unusquisque  ergo  in  quo  vocatus  est  frater,  in 
hoc  permaneat  apud  Deura.  i  Pretio  empti  eslis, 
boc  est,  Cbrisli  sanguine  comptrati  :  nibil  ergo 
propter  bomines  facialis  ;  sicut  alibi  ait  :  Nen  ad 
oculum  serviente$f  quasi  hominibus  placentes  :  atd 
quasiservi  Christi,  facientes  voluntatem  Dei  ex  antmo, 
et  ctelera  (Epkes.  vi,  G). 

c  De  virginibus  aulem.  »  Etde  hoc  consuluerant, 
ubi  esset  praecepta  virginitas. 

c  Prxceptuiii  Domini  non  habeo.  »  Qnod  sub 
prxcepto  est,  si  non  impleatur,  punit.  Impletnm 
inorie  lantom  caret,  qo*r  niliit  ex  se  dat  :  ted 
quod  debel,  exsolvit. 

iConsiliuin  autein  do.i  Consilium  est  tutem  Sai- 
vaioris  dicentis  :  Sunt  qul  se  castraverunt  propter 
regnum  ccelorum  (Matth.  xix,  12). 

i  Tanquaiu  misericordiam  conseculusa  Domino. » 
Suo  exemplo  docet,  nou  nisi  in  Domino  gloriandum. 

c  Ut  sim  fidclis.  »  Doraini  mei  semper  servitio 
occupaius. 

i  Exisiirao  ergo  hoc  bonum  esse.  i  Uic  existimo 
non  pro  dubio  posuii,  sed  pro  cerlo  :  sicui  et 
illud  ;  Pulo  enim  quod  et  ego  spiritum  Dei  habeo 
(/  Cor.  vuf  40). 

c  Propter  instantem  necessitaiem.  >  ld  est,  pr«- 
sentis  vike  soliiudinem,  quae  multum  poteat  obeste 

retractaret,  expo^uit.  Quod  exempla  jam  praecesse- 
rant,  ci  virorum,  quos  uxores,  et  feminarum,  quts 
mariti  lucrifeceranl  Chi-isto,  »  etc.  Nec  dubiuiu 
vidclur,  quin  hunc  locum  prs  oculis  babuerit. 


709  EXPOSITIO  1N  EPIST.  I  AD  COR.  7*0 

justitiae  :  el  qua  prarcipue  juncli  matrimoniis  im-  \      c  Volo  aulem  vos  sine  solliciludine  esse.  >  Debc- 

tmis  et  nos  vclle,  quod  Apostolus  veile  se  dicit,   ne 


plicanttir. 

c  Quoniam  bonum  csl  homiui  sic  esse.  >  Duplex 
bonuni  esi  :  e(  sollicitudinibus  mundi  carere,  el  vir- 
ginilalis  praemium  exspeclare. 

i  Alligatus  es  uxori,  ^noli  quaerere  sohilionem. 
Solulus  es  ab  uxore,  noli  quaerere  uxorem.  >  lu 
vult  solutos  non  ligari,  qtiomodo  nec  solvi  dissidio 
ligatos  aduiiltit 

c  Si  atiiem  acceperis  uxorcm,  non  peccasti ;  et  si 
nupserit  virgo,  non  pcccavit.  >  Quia  libera  volun* 
tatis  es,  si  non  vis  essc  niajor,  esio  vel  minor. 
Nuptiae  enim  peccalum  uon  sunt  :  sed  pcr  aollici- 
tudinem  mundi,  qui  nubunt,  legem  servare  vix 
possunt.  Aiiter  :  IIlos  dicil  non  peccare,  si  nubant, 


incontincules,  contra  ejus  videaiuiir  faccre  volun* 
talcm. 

c  Qui  sine  uxore  cst,  sollicitus  esl  quae  Domini 
siiui,  quoinodo  placcat  Deo.  Qui  autcm  ctim  nxore 
est,  sollicilus  est  quac  sunt  inundi.  >  Multum  nob>s 
cxpcdit  sollicitudine  carere  mundana,  ne  forte 
spina».  suffoccnl  semen,  et  dicere  incipiamus  : 
Villatn  comparavi,  boves  emit  uxorem  duxi,  ad 
ccsnam  venire  non  pottum  (Luc.  xiv,  18  uqq.). 

9  Quomodo  placeat  yxori.  >  Quale  esl  uxori  inagis 
velle  placere,  quam  Deo  T 

i  Et  divisus  est.  >  Quod  divisum  est,  unum  non 
potest  esse  ,  quia  unitas  divisionem  omnino  non 


qui   nondum  Deo  voverinl   castilatem.  Caeterura,  »  accipit. 


qui  vei  in  corde  suo  promisit,  si  aliud  feceril, 
habet  damnationem  :  quia  primam  (idem  irritam 
fecit.  Quod  enim  cral  licitum,  per  voltim  sibi  fecit 
iliicilum  :  sicul  Ananiae  et  Sapphirae,  quibus  de 
pretio  possessionis  suae  retinere  nihil  licuit  :  ob 
quain  causaut  et  subita  morle  prostrati  sunt  (Act.  v, 
l-il). 

c  Tribulation  m  tamen  carnis  habcbuiit  hujusi 
roodi.  t  Maledicto  se  Evae  subjicientcs,  sivc  solli- 
citudinem  s;ccularis  iribulationfs  et  tristiliae  pa- 
lientur. 

c  Ego  aulein  vobis  parco.  >  Vobis  virgiuibus,  ul 
miuori  labore  majorem  p«»ssi lis  impJcre  justiliam. 

c  Hoc  itaque  dico,  fralres.  >  Hic  ouiiii  iiiteiilionc 


c  Et  mulier  innupta  et]  virgo,  cogiiat  quae  Doniini 
sunt,  ul  sit  sancta  corpore  et  spiritu.  >  Corpore 
ab  usu  conjugali ;  spirilu,  a  rerum  mundanarum 
sollicitudine;  dum  loia  divino  servitio  matu-ipalur. 

c  Quae  autem  nupta  est,  cogitat  quae  sunt  niundi, 
quomodo  placcat  viro.  >  Nuptam  viro  plaeere 
asseril,  cogitando  quae  mundi  sunt  :  iunuptain 
vero  Deo,  qood  illi  nulla  cura  sil  saeculi.  Qu;e  ergo 
virum  uon  babet,  el  taiuen  quae  mundi  sunt  co- 
gilat,  cui  placere  desiderat?  Nonne  iucipiei  i  1 1  i 
nupta  pra?poni,  quae  cogitando  mundana,  complacel, 
vel  marilo,  cum  ha?c  nec  uiarilo  (quem  non  habet) 
possit  placere,  uec  Deo? 

c  Porro  boc  ad  utiiitaiem  vestram  dico,    non  ut 


ctiam  habenles  uxorcs  ad  coulincniiam  cohortaiur,  C  laqucum  vobis  injiciam,  sed  ad  id  quod  bonestuni 


ut  multo  magis  suadcal  noii  nubere   non  habeutes. 

c  Tempus  breve  esl  ;  reliquum  est,  ut  et  qui 
habent  uxorcs  tanquam  nou  habeuies  sini.  >  Tem- 
pus  vjue  nostrae  modicum  asserit  :  ut  doceat 
voluptatem,  quaecito  finitur,  noo  magnopere  appe- 
icndam,  sed  magis  coiicupiscendum  esse  atemum 
praeiiiium  castitalis. 

c  Et  qui  flent,  lanquam  iion  flentes ;  ct  qui  gau- 
dent,  lanqnam  non  gaudentes;  et  qui  einuut, 
tauqiiam  uon  possidenies ;  ct  qui  uluntur  hoc. 
tuundo,  lanquaiu  nou  utautur.  >  Quia  et  islud  in 
brcvi  trausibit  :  tempus  euim  omnis  rei  sub  sole  : 
teinpus  plaugendi,  elcaetera. 


est,  el  quod  facuilatcm  pr;e!»eat  siue  impedimeuto 
Doniinum  obsecrandi.  >  ISccessitatem  illis  videltir 
imponere  :  dicit  se  quid  iliis  expediat  commonere 
eos.  S»mul  attende,  quia  si  hoc  illis  utile  erat,  quod 
Aposioius  suadebat ,  illud  minus  utile  erat,  quod 
illi  volebant. 

c  Si  quis  aulein  turpem  se  vidcri  exittimat  super 
virgine  sua,  quod  sit  superadulu.  >  Turpis  videri 
poteril  st  cupientem  virginetu  suam  nubere  non 
permittat,  et  ilia  fuerit  fornicata.  item  hoc  loco 
non  parentes  dicit  virginuiu  filiarum  ;  neque  enim 
potestatis  iliorum  potest  esse  proposiluin  alienae 
continentiae  ;  sed  unumqueinque  habere  propri» 


c   Prabterit    enim  tigura  hujus   mundi.    >   Hoc  D  carnis  arbilriuiu,  eam  incorruptaiu  servare. 

.-i - ;    i . :.      M~i:.~    ^ A ~  *    !?•      ;■_     AnA.»At      t\~-\       ~ I    ....1.      r...  :.., 


saec  ulum  quasi  umbra  pertrausit.  Nolitc  ergo  de  co 
niultum  esse  solliciti,  ue  hujus  possessione  pcrdalis 
aeteruam.  Ct  tiguram  quaerenles,  iucipiatis  amit- 
tere  veriutem.  liic  enim  niundus,  imago  futuri 
est.  Si  ergo  talis  est  imago,  ipsa  veritas  qualis  esi  ? 
Unde  si  hoc  tain  iiupense  diiigitis,  quanio  magis 
illud  impensius  atnare  debetis !  Nam  saeculum  hoc 
nos  dimissuros  ,  quotidiana  inorientium  cxempla 
tebtautur.  An  forte  nos  credimtis  immortaies,  quasi 
non  siuius  ex  hominibus  generali?  (Jnde  sapicns 
seiuper  aliorum  casibus  emeudatur  :  dicenie  bcri- 
ptura :  Cor  mpUntu  in  domo  luctus  (Eccle.  vn,  5). 
Ilic  enim  tiuis  omui  bomini ;  et  cui  vult,  dabit 
boiium  in  corde  suo. 


El  ita  oportet  tieri,  quod  vult,  faciat ;  nou 
peccat,  si  nubat.  >  Si  ita  necesse  fuerit  proptcr 
filiae  volunia.era  ;  nam  parcntcs  qtiideui  usque  ad 
kgitimam  aetateiu  custodire  debeut,  et  docerc, 
quod  meiius  est;  si  autem  illa  nolueril,  fiat  qitod 
necesse  est. 

f  Nam  qui  staluit  in  corde  suo  firmus,  non 
habens  necessitatem  :  potestatem  auteni  habens 
suae  voluntatis,  el  hoc  judicavit  in  corde  suo,  scr- 
vare  virginein  suaiu,  bene  facil.  >  Iile  firmus 
slatuit,  cujus  puellac  cousensus  patris  firmaverit 
voluntalem.  Ll  non  ilJum  coropelitt  tilia?  necessitat 
facere,  quod  nolebat,  sicut  iiluin  de  quo  supra  lc~ 
culqs  cst. 


771 


c  Igilur  ct  qui  inatrimouio 
suam,  bene  facit ;  el  qui  iioii  jungit,  melius  facit.  > 
lia  roncludil  virginum  causam,  ut  eas  faciit  in 
omnihus  mcliores.  Unde  pnuie.iiibussempe'-  meliora 
ei  perfectiora  sectan  !a  sunl  :  quia  nec  in  saecula- 
ribus  el  caducis  norunt  medioi  ribus  esse  contenti. 

c  Mulier  alligaia  est  legi,  quanio  tempore  vir 
cjus  vivil.  >  Hicincipil  de  bigamis  et  viduis. 

c  Quod  si  dormierit  vir  ejus,  liberaia  esl  a  lege. 
Cui  autem  vull,  iiubai,  lantum  in  Domino.  >  Se- 
cundum  legem  libera  facta  est  a  vinculo  conjugali. 
Quod  si  nec  tunc  conlinere  volueril,  conceduntur 
ilii  etiam  secundae  nuptiae,  tantutn  ut  infidelium 
rilu  non  nubat. 

c  Beatior  autem  eiil,  si  sic  permanserit,  secun 


H1ERONYMI  OPEilUM  MANTISSA.  172 

jungit   virginein  A  eo.  •  llle   diligit  Dcum,  qui  a?difi.at  fralres,  stcut 


dicilur  Pelro  :  Si  amas  mc ,  pasce  oves  meas 
(Joan.  xxi,  46). 

c  De  escis  autem,  quae  idolis  immolantur,  s<  itttns, 
quia  uiiiil  est  idolum  in  inundo,  et  quod  nullus  esl 
Deus,  nisi  uinis.  i  Repetit,  qtiod  superius  dixerat  se 
scirc,  et  qutd  sii,  evidentius  ostendit. 

c  Nam  etsi  suul,  qui  dicantur  dii.  sive  in  coelo, 
sive  in  terra  :  siquidem  suut  dii  mulli  et  doiuiut 
inulii.  »  ln  coeio  angeli,  et  sancti  iu  terra,  de  qui- 
bus  dicitur  :  Ego  dixi,  dii  estis  (Psal.  lxxxi,  8)  :  et 
domiui  stint  sancti  eorum,  quos  judicabunt,  de  qui- 
bus  dicitur  :  Judicabunt  nationes,  et  dominabuntut 
populis  (Sap.  iii,  8). 

c  Nobis  tatnen  unus  Deus  Pater.  >  Cnjus  virtute 


dum  meum  consilium.  >  Beata  habens  maritum,  si  B  ex  niliilo  omnia  sunt  creata.  ltcm  bunc  locom  hae- 

relici  ita  accipiunt,  personam  Patris  Filiique  sepa- 
rantcs,  ul  dicant  unum  Dcum  et  Patrem,  ex  quo 
omnia  :  et  dicunt  Doinino,  id  est  Cbristo,  esse  ma- 
jorem,  pcr  quem  omnia.  Ha?c  autem  et  Filio  sicot 
Pari  esse  communia,  idem  Apostolus  ad  Rotnanos 
docei,  dicens  :  Quis  enim  eognovit  sensum  Domhd 
(Rom.  xi,  54)?  id  est  Chrisii,  nou  Dci  Patris  :  si- 
cut  illc  dicil,  et  iuferl  diccns  :  Quia  ex  ipsi,  el  pet 
ipsum,  et  in  ipso  sunt  omnia  (Ibid.  3G).  Uem,  per 
qucm  etiain  Deo  Patri  ascribit  idem  Apostolus  in 
hac  cadem  Epistola  dicens  :  Fidelis  Deus,  per  quem 
vocati  estis  in  coinmuuionem  Filii  cjus  Jesu  Cbristi 
Domiui  nostri. 

c  Ex  quo  omuia,  et  nos  in  illo,  et  unus  Dominus 
Jesus  Christus.  >  Calumniam  cx  boc  loco  comiuft- 
vent  Ariani,  quod  cum  unus  t.mlum  Detis  dicitur 
Pater,  Filius  a  deitate  sejunclus  sit.  Quibus  ?e* 
spondendum  :  si  ideo  non  est  Fdius  Dcus,  quia  uiins 
est  Deus  Pater,  ergo  et  Pater  non  erit  Dominus, . 
quia  unus  est  Dominus  Christus.  Si  autem  Pater 
non  exciudilur  a  dominalione  :  nec  Filius  a  dcitate  : 
sed  ulrumque  utrique  commune  est. 

c  Per  quem  otnnia,et  nos  per  ipsum.  >  Per  Filium 
omnia  facta  sunt :  sed  et  nos  per  ipsum  sumus  sal- 
vati. 

c  Sed  non  in  omnibtts  est  scientia.  >  Non  ouines 
sciunt,  quia  per  coAlemptum  idolorum  el  nou  uiagis 
veneralionis  gratia  manducetis. 

c  Quidam  auiem  cum   conscientia   usque  ounc 


custodtat  caslitalem.  Beatior  vidua,  quia  minore 
labore  majorem  inveiiiel  caslitatem.  Bealissima 
virgo,  quaj  sineiaboread  suiiimuin  praemium  possit 
perveuire. 

c  Putoautem  quod  et  egospiritum  Dei  hahesro.  > 
Ne  ineum  con&ilium  lanquam  humauum  contem- 
natis. 

CAPUT  VIII. 

i  De  his  autem,  qu«e  idolis  sncrificantur.  > 
lucipit  de  idolothytis,  de  quibus  eti:nn  dixerat. 
Quia  quidam  in  templis  edebant,  i.lolum  nihil  essc 
dicentes,  et  creattira  Dei  sc  debere  uti :  ct  errabant 
vcrisim.li  latione  decepti.  Hoc  increpundum  Apo-  _ 
sloius  dicil  ad  cos  qui  habeut  scientiam  dijudieandij 
iriuil  esse,  quod  idoiis  immolatur.  Hoc  ergo  ait  : 

c  Scimus  quia  omnes  scieuliam  babemus.  >  Id 
est,  uon  omnibus  est  uotilia.  Et  uos  omnes  novi- 
mus  sicul  vos,  sed  suul  aliqui  qui  ignorant. 

c  Scienlia  inflat.  >  illa  scientia,  quae  ex  sensu 
proprio  et  humano  descenriii,  eos  qui  praeler  eam 
diviuam  non  habueriut,  inflat,  et  quae  conjcciuris 
magis  nititur,  quam  exemplis.  CaHerum  si  diviua 
inflal,  ut  quidam  pulant,  quars  illos  amplius  vull 
doceodo  iuflare?  Et  in  principio  ipsius  Epislolae, 
graiins  se  dicil  Deo  agere,  quod  onini  scientia  siut 
rcpleli.  Suum  quoque  alibi  proponit  exemplum, 
diccus  :  Et  si  imyeritus  sermone,  sed  non  scienlia 
(11  Cor.  xt,  6).  S;epe  etiam  arguil  ignorautes.  Et  fj 
ignoraiiiiam  tenebris  comparavit.  Gal.aas  aeque 
stullitiae  nolat,  uection  Ephesiis  luuieu  sapientiae 
suppliciler  depreca.ur. 

c  Charitas  vero  aedifieal.  >  Quia  non  quxrit  quae 
sua  sunt  (1  Cor.  xiti,  5),  sed  quae  aediltceut  fra- 
tres. 

c  Si  quis  autem  se  existitnat  scirc  aliquid,  non- 
dum  cognovit  quemadmodum  oporleal  eum  scire.  > 
Si  quis  sibi  videtur  sapiens,  stullus  est ;  qui  euim 
vere  sapiens  est,  insipientiorem  se  omnibus  arbi- 
tratur.  Undc  Salomon  ait :  Vidi  virum,  qui  sibi  sa- 
f.iens  esse  videbaturt  et  spem  habuit  insipiens  magis 
quam  ille  (Prov.  xxvi,  42). 

t  Si  ouis  autcm  diligit  Deum,  hic  cognitus  esl  ab 


idoli,  quasi  idoloiliytum  manducant,  et  conscientia 
ipsorum  cum  sit  infirma,  polluilur.  >  Qtiidam  igoari 
sic  habent,  adhuc  iu  cou&cieutia  sua  quomodo  an- 
tequam  crederent,  manducabant. 

c  Esca  auiem  nos  non  commendat  Deo.  Sicnt 
dicii  Aggaeus  prophela  (iino  Zachar.  vn,  6) :  Et  si 
manducastis  et  bibislis,  nonne  vobis  manducasiis 
et  bibistis  ? 

c  Neque  enim  si  manducaverimus,  abundabimus : 
neque  si  ncu  mauducaveriinus,  deficiemus.  >  Cui 
eiiim  dubium  esl,  nullum  ueque  manducando  tbun- 
dare,  noque  non  manducando  egere?  eum  econtrt- 
rio  illis  magis  fonnidanda  inopia  sit,  qui  gulam  re- 
tincrc  iion  noruni.  Scd  quia  u  agnitudiiii  tidei  sux, 


773  EXPOSITIO  1N  EPIST.  T  AD  COR.  774 

quae  idolis  Immolata  sunt  vesci,  ascribebant ;  i<teo  ^  dicabant :  ct  apud  Judaeos  aniiqua  b;ec  erai  con- 


Apostolus  neque  in  illis  edendis  fidei  abundanifam» 
neque  in  non  edendis  inopiam  esse  teslatur. 

c  Videte  auiem  ne  forle  hrc  licemia  vesira.  i 
Videte,  ne  quod  vobis  sufficere  minus  cxedilis,  ahis 
obsit.  Potcsi  el  illis  dici  qui  deslriiunt  exemplo, 
quod  anbfleani  verbo. 

t  OnVndiciilum  Oal  infirmis.  >  Ne  per  vos  offen- 
dant  et  cadant. 

c  Si  enim  quis  videril  eum  qui  babet  scieniiam, 
in  idolio  recumbentem «  nonne  conscientia  e;us, 
rnm  sit  infirma,  aediflcabitur  ad  manducanduni  ido- 
lolbyta?  Et  peribit  inOrmus  iu  tua  scienlia,  frater, 
propter  qucm  Cbrislus  morluus  est  :  sic  autem 
pcccames  in  fratres,  et  percuiienies  conscieniiara 
eomin  inOnnam,  in  Cbristo  peccalis.  i  Quicunque  B 
scandalizaverit  unum  de  pusillis  istis,  expedit  ei  ul 
mola  asinaria  suspendatur  collo  ejhs,  el  miilatur  in 
profunium  moris  (Mutth.  xvm,  6).  Quanto  gravior 
poena  illos  exspcctat,  ul  ad  comparationein  illius, 
boc  quod  gravissimum  esl,  leve  putelur?  Et  notan- 
dum,  quod  in  Cbristo  pcccare  dixerit,  qui  in  mem- 
bro  peccaverit  Cbristi. 

c  Quapropler  si  esca  scandalizal  fralrem  rneum, 
non  manducabo  carnem  in  xternum ,  ne  fratrem 
meum  scandalizem.  i  Non  solum  esca,  sed  omnia, 
quae  scandali/are  poterunt  fratrem. 

CAPUT  IX. 

c  Non  sum  liber,  non   sum  apostolus.  i   Sicut 


alii  ?  Nunquid  non  sum,  suam  illis  replicat  formam,  C  ipsa  area  manducare. 


suetudo,  ut  necessaria  doctoiibus  a  discipulis  pras- 
berentnr  :  quod  gentes  adbuc  ru  les  poierat  scan- 
dalizare. 

c  Quis  miliiat.  i  Aliis  eliain  exemplis  probat,  sibi 
debitum  boc  fnisse. 

c   Suis  stipimdiis  unqiiam?  >  Suis,  el  non  pu 
blicis,  vel  eorum   pro  qiiibus  militat.  • 

c  Quis  plantat  vineam,  et  de  fructu  ejns  non  edit? 
Quis  pascit  gregeiu,  et  de  lacte  gregis  non  mandu- 
cai  ?  »  iVr  conparaliouem  vinese  et  gregis,  pupu- 
luin  vull  inlelligi,  sicul  ibi  :  Vim^am  de  jEgypta 
tranttulisti  (Ptal.  lxxix,  9).  Et  iterum  :  Dabo  vobis 
pattores  secundum  cor  meumf  et  pascent  vos  cum 
disciplina  (Jerem.  in,  5). 

c  Nuni|uid  secmidum  hominem  haec  dico?  i  ld 
est,  nuuquid  proprio  laiilum  sensii  loquor? 

c  An  el  lcx  haec  non  dicit?  Scriptum  est  enim  iu 
lege  Moysi  :  Non  alligabis  os  bovi  triltiranti.  Nun- 
quid  de  bobus  cura  est  Deo?  An  propter  nos  uti- 
que  hacc  dicit  ?  Nam  propter  nos  uiiqiie  scripta 
sunt.  i  Quomodo  ergo  ei  de  pecoribus  cura  est?  El 
ad  Jonam  de  Niuivc  dicilur  :  In  qua  tunt  homines, 
et  pecora  multa  (Jona:  m,  7)?  Sed  de  ipsis  propter 
hoininem,  cui  creaia  suul,  cura  est  :  nam  deflciente 
humine»  et  isla  deOciunl  :  non  tamcn  proprie  Dci 
curam  merentur. 

f  Quoniain  debet  in  spe  qui  aral,  arare :  et  qui 
tiiiurat,  in  spe  fruclus  percipiendi.  i  Debet  fru- 
ctum  sui  laborispercipere  :  el  qui  triturat,  debel  de 


quod  etiaiu  licila  contempserit,  ne  alii  ejus  Inflrma- 
renlur  exemplo. 

c  Noune  Christum  Jesum  Dominum  nostrum  vidi? 
Nonne  opus  meum  vos  estis  in  Domino  ?  Et  si  aliis 
iioii  sum  apostolus ,  sed  tamen  vobis  som.  i  Ad 
quos  rion  snm  directus  a  Domino  :  id  est,  ad  Ju- 
daeos. 

c  Nam  signacuium  aposlolalus  mei  vos  estis  in 
Doniino.  i  Indicium  apostolalus  mei  est,  quod  per 
me  Domiiio  credidistis,  signis  et  virtutibus  provo- 
cati. 

c  Mca  defensio  apnd  eos.  i  lnde  apostolus  esse 
defendor. 


c  Si  nos  vobis  spirilualia  semiuavimus,  mngnum 
e»t,  si  nos  carnalia  ve«tra  metamus?!  Si  vobis  spiri- 
lualia  et  divina  seminavimus,  nunquid  gravabimus 
vos,  si  a  vobis,  quae  carni  cpus  sunt,  velimus  acci- 
pere? 

f  Si  aJii  potestalis  vestne  participes  suut,  quare 
non  polius  nos?  i  Si  illi  a  vobis  acccperuul,  qui- 
bus  niinime  debealur,  pseudoapostoii  scilicet,  quot 
nibil  vobis  cerlum  est  coniulisse,  quauto  magis 
nos  accipere  poteriruus,  si  vobis  utiles  esse  sen- 
limus ! 

f  Sed  non  usi  sumus  hac  patestaic,  sed  omnia 
sustinemus,  ne  quod  oflendicultim  demus  Evaugelio 


c  Qui  me  interrogant,  haec  est.  i  In  Grajco  habet,  j)  Chrit ti.  i  Hoc  est,  famem  et  sitim,  et  nuditatem 


judicant. 

i  Nunquid  non  habemus  potestatein  roanducandi 
et  bibendi?  i  Habemus  potestatem  concessam  a 
Domino  de  sumptu  vestro  vivendi ,  sine  nostro 
labore. 

c  Nunquid  non  babemus  polestatem  sororetn 
muliercjilam  circumduceudi?  i  Non  dixil,  mulieres 
dnceiidi ,  ne  de  uxoribus  dicere  putaretur  :  sed 
circumduceiidi,  inquil,  per  provincias,  quae  neces- 
saria  de  suis  facultalihus  ininistrarent. 

f  Sicut  et  cseteri  apostoll,  et  frtlres  Domini,  et 
Cephas  ?  Aut  solus  ego  et  Barnabas  non  babemus 
potestatem  boc  operandi?  >  Non  illos  condemnat, 
sefl  euum  dat  exemplum.  llli  euiin  fidelioribus  prae- 


libentissime  toleramus  :  ne  per  nos  adversariig  oc 
casione  accepla  devorantibus  offendatis.  Am  ne  coi 
praedicalio  nostra  iu  aliquo  reprehensibilis  videa- 
tur,  avariti»  suspiciooe  maculata. 

c  Ncscitis  quoniam  qui  in  sacrario  opcranlur, 
quaj  de  sacrario  sunt,  edunt?  Et  qui  aliari  d  ser- 
viunt,  cum  alurio  participaul?  i  Apud  Judxos  se- 
cundum  consuetudinem  Veteris  Tesiamemi,  elitm 
boc  exemplum,  eadem  repetendo,  conflrmat. 

c  Ita  et  Dominus  ordinavil  his  qui  Evangeliuin 
annuntiant,  de  Evangelio  vivere.  Ego  autem  iiullu 
borum  usus  sum.  i  Dicens  :  Dignus  est  operarius 
mercede  sua  (Matth.  x,  40). 

c  Non  autem  scripsi  hxc,  ut  ita  flant  in  me.  » 


i  .0 


77  5  S.  IUERONYMI  OPERUM  MANTISSA; 

NonMiaec  idcirco  scribo,  ul  vcl  modo  fial  quod  anlc  A      •  Omnibtis  omnia  factus  sum,  ul  omnes  faccrecn 


faciuin  non  sil;  sed  vt*his  oieinpla  praebeo  lam 
proprii,  quam  alieni  discriminis;  saliem  ab  illicius 
abstinere,  cum  videalis  nie  aliorum  causa  salutis, 
dcbiia  non  minus  quam  licita  contempsisse. 

c  Bonuin  est  eniin  niihi  magis  mori,  qu;im  ul 
gloriain  meam  quis  evacnet.  »  Et  si  fame  morerer, 
pioposilum  meum,  de  quo  aoie  Deuin  glorior,  nun- 
quain  potest  immulari. 

c  Nam  el  si  evangelizavero,  non  est  mihi  gloria  : 
necessitas  enim  mihi  incumbit.  i  Cum  omnia  fece- 
ritis  praecepla,  d*ebita  vos  diciie  persolvisse  (Luc. 
xvn,  10).  Nou  enim  aliquid  amplius  fecistis,  unde 
gloriari  possilis. 

i  Vae  enim  mihi  esl,  si  non  evangelizavero.  i 
D.imnationem  babeo. 

c  Si  enim  volens  boc  ago,  mercedem  babeo  :  si 
autem  invilus,  dispensatio  mihi  crcdita  est.  i  Tuuc 
magis  videbitur  voluntarium,  si  amore  ejus  licita 
contemnantur. 

c  Quae  est  ergo  merces  mea?  ut  Evangelium  prae- 
dicans  sine  .suiuptu  ponam  Evangelium ,  ut  non 
abular  poleslate  mea  in  Evangelio.  i  Quasi  inter- 
rogel  unde  majorcin  possil  babere  mercedcm,  et 
ipse  respondel,  si  gratis  annuntiem,  nec  acceptam 
exerceam  potestalem. 

c  Nain  cum  liber  esscm  ex  omnibus,  omniuni  me 
scrvuin  feci,  ut  plurcs  lucrifacerem. »  Cum  possem  uti 
libertate  mea,  et  de  cxleris  non  curare  :  omnibus 
tamen  compassus  sum,  ut  eos  faccrem  salvos. 


salvos.  »  Non  ariiquid  mihi,  nec  quacrens,  quod  mihi 
ulile  est,  sed  quod  multis.  Item  aliter  :  In  his  quae 
superius  memoravimus ;  non,  ul  quidam  male  exisli- 
manl,  illuro  etiam  illicitis  consensisse. 

c  Omnia  autem  facio  propler  Evangelium ,  ot 
particeps  ejus  efliciar.  i  Ul  in  eo  partem  nierear 
babere  cum  sanclis. 

c  Ncscitis  quod  bi  qui  in  stadio  currunt,  omnes 
quidem  curruul,  sed  unus  accipit  bravium?  Sic 
currito,  ut  comprcbendatis.  i  Hic  slaciii  cursom, 
justitioe,  vel  fidei  comparavit,  quia  qnomodo  illic 
cum  omues  intra  sladium  currunt,  non  nisi  qui 
benc  cucurrerit,  dignus  praemio  judicatur;  ita  et 
hic,  quamvis  intra  lidei  metas  cuucti  credentes 
B  coniiueantur,  soli  tamen  qui  juste  vixerint,  prae- 
mium  coeleste  percipient.  Item  hoc  loco  fnter  eot 
qui  in  stadio  currunt,  unum  accipientem  paltnam, 
significat  omncm  recte  fidem  teneniem,  et  prae- 
cepta  servautem. 

c  Omnis  enim  qui  in  agone  contendii,  ab  omni- 
bus  se  abstinet. »  Ab  omnibus  escis  quse  cursuui 
eorum  itnpedire  consueverunt. 

c  Et  iili  quidem  ut  corruptibilem  coronam  acci- 
piam,  nos.autem  incorruptam.  Ego  igitur  sic  curro. 
non  quasi  in  incerlum  ;  sic  pugno,  non  quasi  ae- 
rem  verberans ;  sed  castigo  corpus  meum ,  et  in 
serv.tutem  redigo.  i  Non  in  vanum  curro,  vel  nngo 
certainen,  sed  caatigo  corpus  ineum,  et  serviiuti 
subjicio  per  abstineutiam  et  afllicii»neiii  atque  l%+ 


iurii   cuuipu&sua  auui,  ut  cu»  iav.uiGiu  o«tivus.  auujiuu  pci    auatiueiiMau*  ci  au4iui<"ucm  aMjue  »i* 

c  El  factus  sum  Judaeis  lanquam  Judacus,  ut  Ju-  c  vbores,  sictil  alibi  ail :  In  jejuniU  multii,  in  vigiliis, 


daeos  lucrarer.  »  Quando  se  purificavit  iu  tcmplo, 
quod  tempore  grathc  sciebat  esse  superfluum. 

t  Uis  qui  sub  lege  sunt,  quasi  sub  lege  esscm.  i 
Oslendit  quomodo  fuerit  cum  ipsis  ct  ipse  Jud«cus. 
Potest  el  ita  inlelligi,  quod  Samaritanos  dixerit 
esse  sub  lege;  qui  legem  lanlum  Mosi  videmur 
accipere. 

c  Cum  ipse  non  essem  sub  lege,  ut  cos  qui  sub 
lege  erant  lucrifacerem.  >  Non  est  sub  lege  litterae, 
quae  peccatoribus  data  esse  perscribitur. 

c  llis  qui  sine  lege  eraoi,  tanquam  sine  lege 
essem.  »  Sine  lege  litlerae  :  et  a  gemibus  in  primis 
solam  fidem  quaerebal,  quasi  non  baberet  precepta 


iu  (ame  et  $ili9  in  frigore  et  nuditate,  in  laboribnt, 
in  carceribut ,  etc.  (//  Cor.  xi,  23-28).  Sicut  ad 
llebraeos,  prophetas,  et  alios  sanctos  passos  muiu 
talia  meinoravil  (Hebr.  xi,  36  38). 

c  Ne  forte  cum  aliis  praedicaverim,  ipse  reprobus 
efficiar.  »  Non  facicndo  qtiac  dico. 

CAPUT  X. 

c  Nolo  enim  vos  ignorare,  fralres,  quoniam  pa- 
tres  nostri  omnes  sub  nube  fuerunt,  et  omnes  mare 
transierunt.  »  Ne  quis  confidens  in  eo  solum9  quod 
baptizatus  est,  aut  in  esca  spirituali,  vel  potn, 
putet  sibi  Deum  parcere,  si  peccaverit;  iale  pa- 


legis  Christi,  quae  illos  observarc  doceret,  sive  iu  n  trum  proponit  exemplum,  quo  ostendai,  lunc  isu 


co  quo  itlos  ad  fidei  credulilatem  non  tam  legalibus 
doctriuis,  quam  rationabiiibus  argumenlis  provo- 
cabat.  Sicul  Atbenis  fecisse  perhibetur,  pbiloso- 
phos  cl  paganos  per  pbilospphiam  et  ararum  titu- 
tuai  exbortaudo,  dutn  dicit :  Circuivi  aras  vetlras, 
et  ut  quidam  vestrum  dixerunt  (Aci.  xvn,  23,  $8). 

c  Cuui  sine  lege  Dei  non  essein,  sed  in  lege  es- 
sem  Cbristi,  ut  lucrifacerem  eos  qui  sine  lege 
erant.  i  Contra  Arianos  et  Pbotinianos,  quod  Deus 
sit  Christus.  Eiiatn  boc  noianduw,  quod  Novum 
Testameutum  lex  appeilalur. 

c  Factus  sum  infiruiis  infinnus,  ut  iufirmos  lucri- 
facerciu.  >  Propier  inlirtnus  olcra  manducavi,  cum 
secunis  possem  carnibus  vcsci  promiscuis. 


merito  profulura,  si  praecepia  serventur, 

c  Et  omnes  io  Moyse  baptizati  sunt.  »  lu  Moyse* 
qui  Christi  typum  gerebat.  Iteiu,  haec  in  tilo  tem- 
pore  quasi  in  ttmbra  et  typo  fiebanti  non  iu  veri- 
tate  :  postea  vero  praesenlia  Christi  complentur. 

c  In  nubo  et  in  mavri.  »  Quia  et  nubes  proprituo 
humorcm  portat. 

c  Et  omnes  eaindeiu  spiritualem  escam  mandu* 
caverunt,  et  omnes  eumdem  potum  spiritualeai 
biberunt.  »  Manna,  figura  corporis  Chri»U  fuiL 

c  Bibebant  autetn  de  spirituali  consequente  eos 
petra.  »  Ostendit  Apostolus,  quouiaui  populus  lsrael, 
quandiu  in  deserto  fuit,  per  omne  iter  eorum  se* 
quebatur  eos  pctra.  Unde  popuio  cum  omni  sub- 


7*77  EXPOSITIO  1N  EPIST.  I  AD  COR.  773 

slantia  sua  fluenta  snffecerunl  ;  donec  perveniemcs  a  parvulis  ci  rudibus  non  pepercit,  quanto  mag-s  110- 


in  lerrain  Moab,  puteum  effoderunt  aquarum,  terra 
Reproniissionis  in  proximo  constiluat. 

c  Pelra  auteui  eral  Cliristus.  i  Quia  Chrislus  eral 
posiuiodum  secuturus  :  cujus  flguram  luuc  petra 
gcrcbat.  tdcirco  pulcbre  dixii,  consequenle  eos 
pelra. 

c  Sed  non  in  plurihus  eorurn  beneplacituui  est 
Deo.  Nain  prostrati  sunt  iu  deserto.  >  Ita  ergo  el  vo- 
bis  eritv  si  cos  voluerilis  pcccando  imilari. 

c  Hxc  autem  in  figura  facia  sunt  nosiri,  ut  non 
simus  concupiscentes  m:dorum,  sicut  et  illi  con- 
cupierunt.  >  lpsis  verc  facta  sunl,  quae  in  flgura 
eranl  nostra,  ut  limeamus  talia  agcre,  ne  talia  in- 
cnrrauius.  Oinuia  enim,  quae  iu  populo  Israei  illo 


bis,  qui  legem  perfectiouis  acccpimus,  non  parcel, 
si  talia  fecerimus ! 

c  ln  quus  lines  saeculorum  devenerunl.  i  In  quos 
tola  temporum  perfectio  decucurril. 

c  Itaque  qui  se  cxistiinai  stare,  vldeal  ne  cadai.  > 
Vidcal  ne  per  hoc  ipsum  cadat,  quod  se  slare 
linniier  gloriatur;  sivc,  videat  ne  fallaiur. 

c  Tcntaiio  vos  non  apprehemlat,  nisi  huinana.  > 
Non  vobis  veuit  cxtrinsccus  ista  lemaiio,  qua.n 
vobis  sponte  generatis;  quam  eliam  si  loriueutis 
cogeremiui ,  admitlere  non  deberetis.  Hoc  ideo 
dicit,  quia  sponlanea  volunlate,  immolata  idolis 
manducabanl. 

c  Fidelis  aulein  Deus  esl,  qui  non  patietur  v.s 


tempore  facta  sunt  in  «gura,  nunc  in  nobis  in  ve-  B  tentari  supra  id  quod  poteslis.  >  Qui  se  pollicitus 


rilate  celebrantur.  Sicut  enim  illi  per  Moysen  ex 
iEgypto  liberati  sunt :  sic  nos  pcr  quemlibet  saccr- 
dotein,  vel  doctorem  de  saeculo  iiberamur.  Deiude 
Cliristiaui  facti,  ducimur  per  deserta  ;  ul  per  exer- 
citium  conlempius  mundi  el  abslineniitt,  in  oblivio- 
ncm  nobis  erant  iEgypti  voluptates  :  ila  ut  nescia- 
iuus  ad  sujcuIuui  repedare.  Cum  vero  baptismi  mare 
trausimus,  tunc  nobis  diabolus  cum  suo  exercilu, 
tanquam  Pbarao  demergiiur.  Deinde  niauna  ciba- 
uiur,  et  potum  accipimus  de  Christi  lalerc  emanan- 
tein.  Clarilas  quoqtie  scientiae  tanquam  columna 
ignis,  in  nocte  saeculi  demonstratur,  et  in  tribula- 
lionis  a»stu,  divime  consoiationis  uube  protegimur. 
Posl  quas  oinnia  si  peccaverimus,  ista  nobis  sula 
siiflragari  nou  poterunl;  sicut  et  ad  ilebraeos  dici- 
tur  :  Irriium  quis  faciens  legem  Moyti,  duobus  aut 
tribut  tettibut,  sine  ullu  miserativne  punilur :  Quanto 
magit  putatis  deteriora  mereii  tuppiicia%  qui  Filium 
Dci  comulcaverit  f  et  caetera  (llebr.  x,  28,  29). 

c  Neque  idololalrae  efficiamiui,  sicul  quidain  ex 
ipsis ;  quemadmoJum  6criptum  est  :  Sedit  populus 
manducare  ct  bibere,  et  surrexerunt  ludere.  >  ln 
idolio  recumbeutium  usque  adeo  negotium  aggrava- 
▼it,  ul  ilios  idololatras  fuisse  definiat. 

c  Neque  foruicemur,  sicut  quidam  ex  ipsis  forni- 
cati  suut,  et  ceciderunt  una  die  viginli  tria  millia.  > 
Notandum  quod  non  .soluiu  idololaira  periie  di- 
cuntur. 


c  Neque  tentemus  Christum,  sicut  quidam  eo-  q  \ner  servierunt. 


est  sui  nominis  causa  tribulationem  patientibus 
aflulurum,  ut  ibi  :  Multce  tribulationes  justorum,  et 
cxtera  (Psal.  xxxtu,  20). 

c  Sed  faciet  etiam  cum  tenlatione  proventum,  ut 
possitis  sustinere.  i  Non  ampliorem  vobis  tribula- 
tionem  venire  patietur,  quain  sustiuere  possilis. 

c  Propter  quod,  cbarissimi  mihi,  fugite  ab  ido- 
lorum  cultura.  Ut  prudeulibus  loquor,  vos  ipsi 
judicate,  quod  dico.  >  Proptcr  omnia,  qus  superius 
comprehendu 

c  Catix  benedictiouis,  cui  benediciiuus.  i  Ideo 
priitium  calicem  nominavit,  ut  possit  de  pane  latius 
disputare. 

c  Nonne  communicalio  sanguinis  Chrisli  est?  i 
Sicut  ipse  Salvator  dicit  :  Qui  manducat  carnem 
meam,  et  bibit  sanguinem  meumt  in  me  manet,  et 
ego  fft  eo  (Joan.  vi,  57). 

c  Et  panis  qucin  frangimus,  nonne  parlicipatio 
corporis  Domini  est?  Quoniam  nnus  pante  et  unum 
corpus  mulli  sumus.  >  ila  et  panis  idololatriae, 
daemonum  participatio  esse  monstratur. 

c  Omncs  quidcm  de  uno  pane  ct  de  uuo  calice 
parlicipamus.  >  Ita  si  cum  idololatris  de  uno  pane 
comediiniis,  unum  cum  iilis  corpus  efficimur. 

c  Videte  Israel  secunduui  carnem.  i  Carnalis 
lsrael,  camales  boslias  offerebat  :  sicut  spirilualis, 
sacrilicia  spiritualia  offert  Christo.  Item  ideo  se- 
cundum  carnem,  quod  juxta  lilleram  non  spiritua- 


ruin.  i  Et  hic  Chrisius  Deus  ostendilur ;  quia  Deuui 
dixisse  legimus  :  Tentaverunt  me  decies  (iYum.  xiv, 

«;• 

i  Tentaverunt,  et  a  serpentibus  perierunt.  >  Di- 
ceutes  :  Nunquid  potesl  Deus  parare  mensam  in  de- 
serto  (Psal.  iaxvii,  19)  ? 

c  Neque  murmuraveritis,  sicut  quidam  eorum 
niurmuiaverunt :  et  peherunt  ab  extermiuatore.  > 
In  tribulationibus  propter  Christum. 

c  llaec  autem  oinuia  in  figura  conlingebant  illis  : 
•xripia  suut  autem  ad  corrcplionem  nostram.  > 
Otunia  qtiae  illis  coiiligerunl,  secuudum  facta  sua 
quidcm  recepcruut ;  sed  lamcn  ideo  scripta  stiiit, 
ne  nos  puleuius  iuipunc  peccare.  Si  enim  adhuc 
PaT&OL.    XXX. 


c  Nonne  qui  edunt  hostias,  participes  sunt  alta- 
ris?>  Sicut  illi  edenles  hostias,  parlicipes  fiebant 
divini  altaris  :  ita  isti  siiuiiiier  idolorum. 

c  Quid  ergo?  Dico  quod  idolis  immolalum  sit 
aliquid,  aul  quod  idoluin  sil  aliquid?  Sed  quae  in- 
moiaut  gentes,  dacmoniis  immolant,  el  non  Bec 
Nolo  autem  vos  socios  fieri  darinoniorura.  i  Pr.c- 
veuit,  ne  quis  diccret  :  Ergo  dicis  viui  aliquam 
habere  idolum,  vel  posse  polluere?  Non,  inquit, 
idolum  inscnsibilc  polluit,  sed  daemones,  qui  tem- 
plis  pruesideui  ad  homiiies  depravandos,  et  sui 
servitio  mancipandos. 

c  Non  poiestis  calicem  Domini  bibere,  el  calicnii 
dwtnoniorum.  Non  poteslis  m^ns;c   Domini  parU- 


779    m  S.  HIERONYMI  OPERUM  MANTISSA.  780 

cipes  esse,  ct  mensa?  d&moniorunt.  i  Non  polesiis  t\  opere  ejus,  Dei  gloria  praedicetur  :  nec  aliqutd  fa« 
el  Dei  ei  d<£momtm  esse  participes. 

c  An  aemulamur  Dominum?  >  Alil  codiccs  lia- 
bent  ;  c  Ipsi  me  zelaverunl  in  Doniino,  >  hoc  csl, 


ad  zeluin  provocaverunl. 

c  Nunquid  fortiores  illo  sumus?  >  Quia  isia  non 
fetit  :  uain  si  scissct  hinc  fidcm  (irmissimaui  com- 
probari,  in  hoc  quoque  dedisset  cxeiiipltim» 

c  Omnia  mihi  liceni,  sed  non  omnia  expediunt.  > 
O.miia  qu;e  a  lege  non  prohibentur,  licenl :  quia 
p  r  se  non  habenl  peccaium,  sed  non  semper  expe- 
diaiii ;  quia  occasioncm  nonnunquam  geueranl  de- 
iiuqiirndi. 

c  Oiuiiia  urihi  liccnt,  sed  non  omnia  aedifieant. 
Nemo  r|i|od  suum  esl  qiuerat,  sed  quod  alterius.  > 


ciat,  unde  Chrisli  doctrina  possil  in  a'iquo  repre- 
hendi.; 

c  Sine  ofTensione  esioie  Judaeis  et  genlibus,  ei 
Ecclesiae  Dei.  >  Quia  et  Judaei  lanqnam  de  idolola* 
tris  scandalum  paiientes,  credere  non  audebanl :  et 
gcntes  in  coleudis  idolis  iirmabanlur,  ct  Chri&tiani 
tali  destruebantur  cxemplo. 

c  Sicut  el  ego  per  omnia  omuibus  place.o,  non 
qiUTens  quod  mihi  titile  es',  sed  quod  multis  ut 
salvi  tiant.  >  Ego  me  sic  exhibeo,utomiiibus  placeam 
ad  profeclum.  Si  quis  me  sine  causa  odisse  volue- 
rii,  ego  non  sum  in  culpa.  Nunquam  Aposiolus 
ipse  se  laudat,  non  se  ad  eilolleniiam  laudat  :  sel 
suo  exemplo  illos  provocit  ad  profectum.  Unde  et 


Omnc  qtiod  expedil,  licet  :  non  orane  quod  licci,  B  nos  adtaoc  solum  debemus  velle  placere  :  ul  sicutil- 


expcdit;  sed  nos  Apostoli  excmplo  et  Clirisii  nun 
debemus  illa  tantuin  considerare  quac  licent,  sed 
iila  potius  qti<e  nobis  expediunl,  cl  asdilicant  fra- 
lies;  ul  non  quaeramus  quae  nobis  solis  lentpoia- 
liier  prosim,  ct  aliis  forie  noceiit. 

c  Oomes  quod  in  maceliu  vei.it,  manducalc, 
mliil  inierrogantes,  propter  cotiscieniiam.  >  Si  vul- 
tis  inanducare  carues,  saltem  de  macclio  compa- 
raie  :  tanium  ne  in  idolio  comedatis,  et  noliie  iu- 
terrogare  ulrum  immolatae  siut;  ne  cognosccntes 
vos,  cmuia  immolala  esse  rcspondeanl,  ct  non 
possilis  propter  conscienliam  manducare. 

c  Doiiiiui  est  lerra ,  el  pleniludo  ejus.  i  Si 
Domini  suni,  munda  suul  omuia  simplicilcr  ulcn- 
ifeus. 

c  Si  quis  vocat  vos  inftdelium  ad  coenam,  et  vul- 
tis  ire  :  omne  quod  vobis  apponilur,  manducale; 
uihii  interrogantes,  propier  conscicntiam.  Si  quis 
auteiii  dixerit  ;  Hoc  immolaium  esl  idolis;  nolite 
inandticarc,  propter  illum  qui  indicavit,  el  proplcr 
cotiscieniiain.  >  Concessil  ire  si  vclinl.  Tuuc  sane 
debet  Christianus  ad  iofidelem  ire,  si  novit  esse 
profectum ;  sicut  Salvalor,  qui  ad  hoc  ibat,  ut  aul 
.signa  facerel,  aut  doccret;  sicul  apud  Pharisxnim, 
pnmo  ipsum  docuil,  nou  divites  pascendos  esse, 
sed  debiles  (Luc.  xiv,  15).  Deinde  simul  di*cum- 
benles  docuit  humilitatem  etiam  in  accubitu  custo- 
dire.  Postremo  legisperilos  arguit  arroganliae,  eo 


lius  tantum  Deus  noslram  noverit  cousciciitiain : 
quia  non  hoc  propter  favorem,  scd  propter  salulem 
bouiinutn  facimus. 

CAPUT  XI. 

c  Iinilatores  mei  estote,  sicul  et  ego  Cbridli.  > 
Christtis  nihil  propter  se  fecit,  atit  passus  estf  sed 
csi  salulis  causa  mullorum.  Item  qtii  non  qu«ril 
ea  quae  sibi  soJi  expediant,  sed  et  pluribus,  ui  sal- 
vi  fianl  :  ipse  imitalor  cst  Chris!i,  qui  pro  nobis 
et  passtis  est  cl   mortuus. 

c  Laudo  aulem  vos,  fratrcs,  qttoJ  per  omuia  mei 
niemores  estis.  <  Incipil  de  veUmeiilis,  ci  laudaudo 
ad  ralionem  provocat  :  quia  iu  hac  causa,  auclori- 
C  talem  legis  non  habet  quam  proferl.  Haec  irrtdendo 
Apostolus  dkit,  quod  ejus  praecepta  miuime  scrvi- 
rciil. 

c  Et  sicut  tradidi  vobis,  praecepta  mea  tenetis.  > 
Quasi  legem  praecepla  mea  teuelis,  sciemes  illum 
inmc  spiriiuin  loqui,  qui  in  Lege  loculusest  el 
Prophelis. 

c  Volo  autcm  vos  scire.  >  Eiiam  in  hoc  rolo 
vos  inslruere,  ut  iilud  siniiliter  teneatis. 

€  Quod  omuis  viri  capul,  Christtig  est.  *  Yir 
nulli  subjectus  est  nisi  Christo,  qui  et  houio  el 
Deus  cst.  Mulier  vero  et  Cbristu  et  viro  debet  es»« 
subjecta. 

€  Caput  auiein  mulieris   vir.  i  Secundum  orti- 


guod  nec  ipsi  redarguerent  superbiam,  nec  alios  j>  »cm  naturalem.  Caeterum  in    Cbristo  Jesu  oeque 


paterenlur. 

t  Coiisueuliam  autem  dico,  non  luam,  sed  alte- 
lius.  >  Ne  quis  puteUlla  vos  quasi  sancta  come- 
dere. 

€  Utquid  enim  iiberlas  mea  judicatur  ab  aliena 
conscientia  ?  >  Hoc  est,  ad  quem  profeclum  ita 
utor  liberlatc  mea,  ut  me  alius  repreaendat? 

t  Si  cgo  cum  gratia  parlicipo,  quid  blasphemor 
pro  eo,  qtiod  gralias  ago?  >  Mon  ideo  sub  gratia 
sumus,  ul  sub  libertalis  specie  occasionem  demus 
infidelibus  blasphemandi. 

c  Sive  crgo  manducatis,  sive  bibitis,  vel  aliud 
quid  facilis,  omnia  in  gloriam  Dei  facite.  >  Nihil 
wagis  agendmn  cst  Curisiiano,  quam  ul  in  omni 


inasculus,  neque  fcinina  (Galul.  m,  28),  sed  vblsit 
cas  cssc  subjectas. 

€  Capul  vero  Christi  Deus.  >  Secundum  assinnpli 
bominis  formam.  Item  ideo  csput  Christi  Deus : 
quotiiain  susceptam  inca  ruationem  secunduiu  bo- 
minein  deiias  qua?  in  eo  inerat,  gubernabat :  tkot 
idom  Apostolus  alibi  dicil  ;  Dsum  eral  in  Chriw, 
mundum  reconciliam  $ibi  (//  Cor.  v,  19). 

t  Omnis  vir  orans,  vcl  prophelans.  >  tiivedoceas, 
sive  futuia  praedicaus. 

c  Yclato  capite,  deturpal  caput  luuin.  >  Yenit  ad 
causam  ;  quia  el  viri  comam  nutriebant,  et  nmlie- 
res  nudo  capiie  procedebanl  in  Ecclesiam,  glo- 
rianles  in  crinibu*  :  quod  non  soiam  iubooestnai 


781  EXPOSITIO  IN  EPIST.  I  AD  COlt.  782 

crai,  scd  etiam  concnpisccntiaj  fomcnta  prxstabat.  A  Pracvenil  illos,   nc  qnisdicerct  :  ubi  scripltitn  esi  ? 
Vir  ergo  ut  liber,  non  dcbel  baberc  velameii,cujus 


caput  est  Cbristns.  Mulier  vero  debel  esse  velala, 
ut  oslendaiur  qtila  dcbet  esse  humilis  et  subjecia. 

c  Omnis  atuem  mulier  orans,  aut  prophclans 
non  velaio  capiie,  delurpal  caput  suum.  Unum 
enim  esi,  ac  si  decalvetur.  Nam  si  uon  vclalur  mu- 
lier,  tondcatur.  Si  vero  lurpe  esl  mulicri  tonderi, 
anldecalvari,  velel  capul  suum.  i  In  suo  sexu,  aut 
in  domo. 

c  Vir  quideiu  non  debcl  velare  caput  suum.  > 
Ergo  ncc  comam  nutrire. 

i  Quoikiaiii  imago  ct  gloria  Dei  est  :  Mulier  aulem 
glona  viri  cst.  >  Vir  ad  imaginem  Dei  facius  est  : 
et  idcirco  jiber  est.  Mulier  vero  ad  viri  simliludi- 
neni  est  formaia  :  uude  jubclur  esse  suhjecta. 

«  Nou  euiin  vir  cx  muliere  esi,  sed  mulier  ex 
viro.  >  Ex  cosla  scilicet  viri. 

t  Elenim  non  est  crealus  vir  propier  mulicrcm, 
sed  mulier  propter  virum.  •  Vir  propter  seipsum 
factus  est,  mulier  vcro  ad  viri  adjtiioiium  <:r«jia 
est. 

c  ldco  debet  mulier  velamen  babere  supcr  capul 
suum.  >  Velameu  signum  potestatis  essc    decl  rat. 

cEtpropter  angelos.  >  Itcm  bocloco  angelos, 
Ecclesiis  pra»sidentes  dicit  :  sicut  ct  Malacbias 
propbela  lcstatur,  saccrdotem  augclum  essc,  dicens  : 
Labia  enim  sacerdoiit  custodiunl  tcicntiam.  Et  le- 
aem  requirent  ex  ore  ejut,  quia  angelut  Domini  exer- 
cituum  e*t.  (Maladi.  u,  7).  Sive  vere  propter  bo- 
norem  angclorum,  qui  Ecclesias  assb.icre  perhiben- 
tur. 

c  Verumtamcn  neque  vir  sme  mtiiiere,  neque 
mulier  siue  viro  in  Domino.  >  Consolatur  illas,  ue 
niniium  eas  gravasse  videaiur  :  et  nec  vir  sine  mu- 
liere  polest  nasci,  nec  mulicr  siue  viro. 

c  Nain  sicut  mulier  de  viro,  ita  cl  vir  per  mulie- 
reui.  >  IIoc  est  in  principio.  PoleU  et  ita  dici  : 
Sicul  Eva  ex  Adam,  ita  seeuudum  hominem,  Gbri- 
slus  ex  Maria. 

c  Oinnia  auicm  ex  Deo.  >  Gontra  Manichxos,  qui 
negant  carnem  factam  a  Dco. 

c  Vos  ipsi  judicate  :  decet  mulierem  non  velatam 
orare  Dcum.  >  ln  ipsorum  judicioponit,  ut  sua  con- 
scieulia  convincantur. 

c  Nec  ipsa  natura  docet  vos.  >  Potest  dici,  si  hoc 
natura  cst :  quare  non  ab  omnibusgeiitibus  custodi- 
tur  ?  quia  illi  a  nattira  deciderunt  :  sicut  ex  muliis 
a!iis  coinprobalur.  Deniquc  sine  lege  vivuiit,  et  si 
apud  illos  loqiieietur  A;>oslolus,  aliis  ralionibus 
uteretur. 

c  Quod  vir  quidem  si  comain  nulrial,  ignominia 
est  ilii  :  inulier  vero  si  comam  nutriat,  gloria  est 
illi.  >  Nazar&i  ut  comain  uutrircnt,  ex  Dei  praece- 
pto  devotissime  facicbam. 

c  Quoiiiam  capilli  pro  velamine  dati  sunt  ei.  > 
Exposuit,  quod  dixerat,  si  non  velatur  el  tondea- 
lur. 

c  Si   quis  auteni  vidctur  contentiosus    esse.  > 


vel  aliis  argumeniis  huic  rcsisleret  ralioni. 

t  Nos  talcm  consiteiudiuem  uon  babcmus.»  Sive 
conteudendi,  sivc  talia  facicndi. 

cNeque  Ecrlcsia  Dci.  >  Quai  mansuetudiui  polius, 
quam  contentionibus  studet. 

c  Hoc  autein  praficipio.  >  Consideraudum  est,  quid 
audierit  a  Domino  iile  servus,  qui  soluni  acccptum 
talcutuin  custodivit.  Unde  non  est  laudandtts,  qui 
itnn  «cmper  cregcit  in  roelius ;  quia  fides  eo  per- 
fectioresse  debei,  quosenior.  Miscrum  autemest,si 
scmper  infans  lacte  potctur  ;  aul  qui  iilterisstiidel, 
boc  solum  babcal,quod  iu  primis  rudimeniis  accepit* 
Qiianto  igilui  magis  ilic  sine  spe  cst,  qui  non  so- 
lum  non  proflcil,  scd  eliain  delicit,  et  iliud  ipsum 
B  pcnitus  obliviscilur  quod  aicepit  ! 

c  Non  laudans  quod  nou  iu  mclius,  sed  in  deie- 
rius  ronveniiis.  >  Subauditur,  vilupero  quod  in 
deteiius  proficilis. 

c  Primum  quidcm  convciiieutibus  voLis  in  Eecie- 
6iam.  «  Incipit  de  sacramenlis. 

c  Audio  scissuras  esse  inter  vos,  el  ex  parte 
credo.  >  Secujidum  qiiudmihi  a  Dotnino  revelatuni 
est :  sive  quia  scio  contentiosos  vos  esse. 

c  Nam  oporlct  et  luercscs  essc,  utet  qui  probaii 
sunt,  manilebli  fiant  iu  vobis.>  Quia  lales  coutentio- 
ncs  babelis,  nec.esse  csi  eliam  vosusque  ad  hxreses 
pervenire.  Sicut  si  dicas  :  ille  qui  tanlum  bibit,  ne- 
ce^sc  liabet  inebriari.  iicra  uou  boc  dicit  Apostolus* 
quia  debcut  esse  hserescs  ;  sed  quia  iuter  se  scis- 
^  snras  habebani,  ideo  dicit,  oportcl  hocesse:  et  ne- 
cesse  cst  hxreses  esse. 

c  Coiivciiientibus  ergo  vobis  iu  unum,  jam  nou 
csl  Dominicam  ccenaiu  manducare.  Unusquisque 
eiiim  suam  coenam  pr»aumit  ad  uiaiiducanduiu.  > 
Jam  nou  e»t  Dominica,  scd  humana  :  quando  unus» 
quisque  tanquam  coenam  propriam  solus  invadit 
et  abi,  qui  non  bbltilerit,  non  iinpcrtil :  ita  ut 
magi*  piopttr  saluritatem  quam  propter  mysterium 
videamiui  convenire.  Geleruiu  Dominica  cocua  oui- 
nibus  debel  esse  coiiuuuuis :  quia  illc  omnibus  di- 
scipulis  suis  qui  alerant,  u-q  'aliier  tradidit  sacra- 
inenta.  Ccena  aulem  ideo  dicitur,  quia  Dominus  in 
ccena  tradidit  sacrametila.  Itein  hoc  idoo  dicii, 
D  quia  in  Ecciesia  convenieiiles,  oblatioues  suas  se- 
paratim  offerebant  ;  cl  post  commuuionem  qu;e- 
cunque  cis  de  satrifieiis  supeifuissenl,  illi  iu 
Eeclesia  communeiu  cfrnam  comedciiles,  paiiter 
cousumcbani. 

c  Et  ulius  quidcm  esurit,  alius  auiem  cbrius  cst.  > 
Quiciinqnc  uon  oblulissel,  non  coiiiniunicabat  : 
quia  omnia  soli,  qui  obtulerant,  iiisumcbaHt.  Qui- 
dam  bunc  locuui  a.l  illos  rcferunl,  qui  cpuliis  iu 
Ecclesia  faciebant.  Aiiter  :  Quidaiu  esurit,  quidam 
cbritisest :  idco  dicit,  quia  stipervenientibus  ntedio* 
cribus,  et  volenlibus  sumere  sacramenta,  deerant ; 
quoniam  ab  iliis,  qui  oblulerant  oblationes,  iu  coui* 
imini  convivio  fuerant  cuiicta  coustiiupia. 

c  NunquiJ  domo*  i\si\\  VvjAn^y»  ^v\  vcwn\\>\^\vv^^ 


783  S.  BIERONYHI  OPERUM  MANTISSA.  781 

cl  bibendum?    »  Si    vuliis  saturari,  tlomi    mandu-  A  habel  frater  tuus  alvfiild  mlversum  le  :  relinque  wm- 


cate.  Sanclittcatio  enim  eiiam  in  parvo  consisiil. 

c  Aul  F.eclesiam  Dei  coiilcmuitis  ?  »  Facieutcs 
cam  iricliuiuiii  epularum. 

c  Elconfnndilis  cds  qui  non  lubent?  »  Confunde- 
banlur,  ab  omnibus  denoiali  :  cum  ita  debcani 
communicarc,  ul  cum  quiobtulcrit  nemocognoscat. 

c  Quid  dicam  vobis?  laudo  vos,  in  lioc  non  lau- 
do.  »  Sictil  iti  aliis  laudavi,  ubi  laudabiliter  egistis, 
in  hoc  omnino   uon  laudo. 

c  Ego  enim  accepi  a  Domino,  qnod  et  tradidi 
vobis.  »  Non  cst  meum  quod  vobis  tradidi,  sed  a 
Domino  illud  accepi,  sicul  ipse  alibi  dicit,  non  se 
ab  honiinibus,  sed  omnia  a  Deo  didicisse. 

c   Quoniam    Domiuus  Jesus. »   Jam   hinc  quasi 


nus  luum  anie  attare,  el  vade  reconciliari  fratri 
tuo  (Matth.  v,  23,  24).  Prius  ergo  perscrutanda 
csl  conscieutia,  si  in  nullo  nos  rcprebendil,  et  sic 
aut  offeirc,  aut  comiiiuuicare  dcbemus.  Quidain 
sanc  dicunl  :  quia  non  iudignum,  sed  indigue  ac- 
cipientein  rcvocet  a  sanclo.  Si  ergo  etiain  cligm.s 
indigne  acccdeus  retrabitur  :  quanto  magis  iudi- 
gnus  qui  non  potest  accipcrc  digne  !  Uude  oportel 
oiiosum  cessare  a  viliis,  utsanctuin  Domini  corpui 
srrncte  pcrcipial. 

c  Reus  erit  corporis  et  sanguinis  Domiui.  » 
Quia  lauli  mystcrii  jacramenluui  pro  vili  despe- 
xerii. 

c  Probet  autem  scipsum  homo  :  et  sic   de  pane 


oblitis  commeraorat,  quam  maguum  sit  bujus  my-  B  m0  ejal>  el  ^  ca|jce  bibat.  >   Si   in  linleum,  vd 


stcrii  sacramenlum. 

i  ln  qua  nocte  tradcbalur.  »  Id  est,  a  Juda. 

i  Accepit  panem,  et  gratias  agens  fregit,  et  di- 
xil :  Accipile,  et  manducate.  »  lloc  est,  bciiedicens, 
eliam  passurus,  ultimam  nobis  commemorationetn, 
&i>e  mcmoriam  dereliquil.  Qiiemadmoduiu  si  quis 
peregre  proficiscens  aliquod  piguus  ei,  quem  dili- 
git,  derelinquat  :  ut  quotiescunque  illud  viderit, 
possit  ejns  beneficia  el  amicitias  memorari  :  quod 
illc  m  perfecte  dilexit,  sine  ingcnti  desiderio  non 
polesl  viderc,  vel  fletu. 

c  Hoc  est  corpus  meum,  quod  pro  vobis  trade- 
tur.  Hoc  facite  iu  meam  commemoraiiopem.  Simi- 
litcr  el  calicem,  poslquam  cceuavil,  diceus  ;  »  Qui 
manducal  corpu*  meum,  et  bibil  meum  sanguinem, 
in  me  manet,  et  ego  in  eo  (Joan.  iv,  57).  c  Unde 
sgnosecrc  se  dcbel,  quisquis  Cbrisli  aul  corpus 
odil,  aul  sanguinem  bibit,  ne  quid  iudignum  ci 
faciat,  cujus  corpus  effeclus  est. 

t  llic  calix  Novum  Testamentum  esl.  »  Quia  Ye- 
tus,  boc  per  sanguinem  auimalium  portendebal. 

c  In  meo  sanguine.  »  El  Yetus  et  Novum  per 
sanguinem  dcdicalur  :  quia  sine  morle  firmuin 
csse  iion  potest  lestamentum. 

c  Hoc  faciie,  qiiolie&cunque  bibelis,  in  meam 
rommcmoralionem.  »  ldeo  boc  Salvator  tradidit 
sacramenium,  ut  per  boc  semper  commeuiore- 
mus,  quia  pro  nobis  est  morluus.  Nam  et  ideo  cum 


vas  sordidurn  ,  non  illud  niiltere  audet,  qiianto 
magis  in  corde  pollnto  1  quam  immunditiam  Deus 
supcr  omuia  exsecratur,  et  quae  sola  jnjtiria  ejns 
est  corpori.  Nam  et  Josepb  ille  justus  propterea 
sindonc  munda  involutum  in  sepulcro  novo  corpui 
Domiiii  sepelivil  (Matlli.  xxvii,  59,  60),  praefigurans 
corpus  Domini  accepturos,  tam  inundam  mentein 
debere  babcre,  qudm  novam. 

c  Qui  enim  manducat  el  bibit  indigne,  judiciura 
sibi  manducat  et  bibit.  »  Dupliciter  reu*  effecms, 
prsesumpiionis  scilicet,  et  peccati. 

a  Non  di'udicans  corpus  Domini.  »  Non  discer- 
nens  a  cibo  communi. 
p  c  Ideo  inter  vos  mulli  inlirmi  et  imbecilles,  et 
A  dormiunl  multi.  Quod  si  nosmetipsos  dijudicare- 
nius  ,  non  utique  dijudicaremur.  »  Erat  pneseos 
correptio ,  et  uunc  est :  sed  quia  multi  ulia  pa- 
tiunlur,  putau.us  consueludinis  esse,  quod  culpa? 
cst.  Tribus  saue  causis  infirmitates  adveniuui  cor- 
porales  :  aul  ex  teniatioue,'  sicul  JoL  et  Tobue;  aut 
ex  peccato,  sicut  Asapb  regi ,  et  bis  qui  in  pn»> 
senti  ab  Aposlolo  arguuntur ;  aut  ex  aliqua  iutem- 
perantia,  ut  Timotbeo  ,  et  bis  qui  jubentur  medi- 
cum  lionorar*.  Huic  laiitum  causae  humana  potesl 
succurrcre  medicina.  Item  significat  Corinthio*, 
propler  supradictum  peccalum  ,  aegrotatione  et 
imbecillitale  et  morie  a  Domino  esse  correptos. 

f  Dum  judicamur  autem,  a  Domino  corripimur  : 


accipimus,  a  sacerdolibus  commonemur,  quia  cor-  D  ul  n0ll   CHin  j,oc   muiu|0  damnemur.  »  Correptn 


pus  ct  sanguis  est  Christi  :  ut  beneficiis  ejus  non 
cxsistamus  ingrali. 

«  Quoticscuuque  enim  manducabilis  panem  huuc, 
ct  calicem  bibelis,  mortem  Douiini  annunliabilis.  » 
Sive  ipsi  mysieho  nuntiaiis,  sive  in  cordibus  vcstris 
agnoscilis. 

«  Donec  vcnial.  »  Taudiu  memoria  opus  est, 
donec  ipse  venire  dignelur. 

«  Ilaque  quicunque  manducaverit  panem  bunc, 
et  biberil  calicem  Domini  iudigne. »  Sicut  scriptum 
esl  :  Omnis  mundus  manducabit  (Levit.  vn,  19). 
El  ilerum  :  Anima  quce  manducaverit  immunda,  ex- 
tcrminabitur  He  populo  suo  (Ibid.  2Q).  El  ipse  Do- 
miiius  ait ;  Si  ante  altare  recordatus  fueris,  quia 


patcrnae  esl  pietatis,  ut  pceuileamus  :  ne  cum  infl- 
delibus  mundi  damuemur  in  aeternum. 

«.  llaque,  fratres  mei,  cum  convenitis  ad  man- 
ducandum  ,  invicem  cxspectate.  Si  qnis  esurit, 
domi  manducet.  »  Quia  nemo  alium  cxspectabat, 
ut  communiter  offerretur. 

a  Ut  non  injudicium  conveuiatis.  »  Non  in  san- 
ctiticationem,  sed  ad  judicium  conveuiebant. 

«  Caetera  autem  cum  venero,  disponaiu.  »  Cxtera 
de  ipsius  mysterii  sacramento. 

CAPUT  XII. 
a  De  spiritualibus  autem.  »  Incipit  de  spirituaii- 
bus  sacrauientis.   Cresceute  fide,  jam  linguarum 


785  EXPOSHKVIN  EPIST.  I  AD  COR.  786 

gratia  (quam  propler  infidelcs  acceperant)  desine-  A  Ad  utiliiatem  ,  et  incredulorum,  ut  credanl  :  et 
bat :  hinc  orgo  pluriin 


conlrislati ,  adhuc  etiam 
lianc  gratiam  babentibus  invidebani,  omnibtis  donis 
lianc  majoreni  esse  putantes. 

c  Nolo  vos  ignorarc,  fraires.  i  Nolo  \os  liujus 
mysterii  nescire  rationem. 

c  Seiiis  auicin  quoniam  ciim  genlcs  essetis,  ad 
hinjiilacra  inuta.i  Hoc  est  irratibnabiles,  secundum 
Pioplirtaui  dicentcm  :  Similes  illis  fianl,  qui  faciunt 
ea%  elomncs  qui  confidunt  in  eis  (Psal.  ciui,    46). 

c  Prout  ducebamini  eunlcs.  >  A  magis,  vel  aru- 
spicibus  idolorum. 

i  Ideo  noium  vobis  facio,  quod  nemo  in  spiritu 
Dci  loquens ,  dicit  analhema  Jcsu.  i  Ulinam  irra- 


credeiaium,  ut  firmentur. 

c  Alii  autem  sermo  scientix,  secundum  eumdein 
spiritum.  i  Ut  sciat  lcgis  mystcria  eiplanare  :  vel, 
ut  praeterita  noverit,  ct  aestimet  de  futuris. 

<  Alleri  fides  in  codem  spirilu.  >  Hic  fides,  ad 
prodigia  facienda,  qtr<e  montes  transferat.  Abusive 
enim  rcm  posuit  pro  effeclu. 

c  Alii  gratia  sanitatum  in  uno  spiritu.  i  Ut  cu- 
ret  ftgrotos. 

c  Alii  operatio  virtutitm.  i  Opus  virtulis  esl , 
daemonia  ejicere,  vel  mortuos  suscitarc. 

i  Alii  proplietia.  >  Iloc  esi,  ut  futura  praedical. 

c  Alii  discrctio  spirituum  :  alii   genera  Iingua- 


tionabilcs   mobilesque  non  sitis  I    cum   religione     rum.  >  Ut  qualis,  vel  qiro  spiritu  veniat,  vel   lo- 
enim  et  mores  mutare  debctis,  et  nossc  vestrsc  (idei      quatur,  intclligal. 

c  Alii  interpretatio  sermonum.  i  Alius  interprc- 
tari  poterat  qtiae  aiius  loqucretur. 

c  Hirc  autcm  omnia  operatur  unus  atquc  idem 
spiritus.  i  Si  omnia  unus  spirilus  operalur,  quare 
conlristaris  ,  qtiod  aliam  gratiam  accepisli  ;  et 
alium,  quasi  majorcm  partcm  invaserit,  a?mularis, 
cum  hoc  non  in  nostra,  sed  in  donautis  sit  positiira 
poteslate.    . 

c  Dividcns  singulis  prout  vult.  i  Sic  quoque  spi- 
rilum  Domini  dicit :  dtim  nou  jussus,  sed  volunla- 
rius  operalur. 

<  Sicut  enim  corpus  unum  esl,  et  membra  lia- 
bet  multa  :  Oinnia  aulcm  membra  coiporis  cum 
siut  iuulia,  unum  lamen  corpus  sunl.  i  Per  com- 
paraCiouem  corporis,  ostcndit  non  naturam  mcm- 
broi  uui ,  scd  oflicia  esse  diversa  :  ci  nemincni  de- 
bere  curarecujus  sit  oflicii,  diim  omncs  uno  eo- 
deiuque  spirilu  animenlur.  Sumii  exemplum  ei 
bumano  corpore  :  ut  doccat  ita  esse  Ecclcsias  in 
Christo  unum  corpus,  sicut  sunt  membra  in  cor- 
pore  bominis  :  ne  advcrsum  aherum  ,  alter  inflc- 
tur. 

c  lta  et  Gbristus.  i  Notandum  quod  Cbristus  pcr 
corptis  suutu  dicatur  Ecclesia. 

c  Eienim  in  uno  spiriiu  omnes  nos  in  uuuui 
corpus  baplizali  stimus,  sive  Judaei,  sive  gentilc*, 
sivc  servi,  sivc  liberi.  i  Ut  unum  corpus  efliciamur 
D  jn  Christo.  Qiioriiin  ergo  spiritualia  ct  c<rlc*iia 
cominunia  sunt,  debent  icrrcna  cl  carualia  i-oit)u:ii- 
niler  possidcre,  sectindiim  seutcnliaiii  piopheia?  : 
Nonne  paier  unus  esl  omnium  (llalach.  n,  10;  ? 
Ilcm  hic  iiiauifcste  osicnditur  :  qiioniaiu  qui  bapii- 
zinturiunomiiiePalris  ct  Filii,  cl  Spirilns  siicti, 
in  una  baplizantur  stibsMintia  :  quoniam  Tiiuiius 
deitatis  non  babct  diversitatein  ,  dicculc  Apu- 
stolo  : 

c  Et  omnes  in  uno  ppirilu  vo<ali  stinus.  •  Quasi 
polionati  spiritu  ,  queui  accipiunt  bapiizali  per 
iiiauiium  imposiiiouem. 

c  Nam  et  corpus.  >  Kcveriiliir  ad  c\empltiui. 
c  Non    csl    iiuiim  iiicmbrtiiii,  scd    mulia.  i  Non 
potest  toiuni  corptis ,  iinum   ofliiium    agcre;   scd 


miionem. 

c  Et  nemo  potest  dicere,  Domiuus  Jesus,  nisi  in 
Spirilu  sancio.  i  Quomodo  crgo  operarios  iniquita- 
lis  Domiuus  cognoscet,  si  etiam  virlutes  siut  ope- 
rati,  et  Deus  maiis  operibus  dencgatur  ?  Sed  nemo 
polesl  in  Spiritu  sancto  Dominum  appellure ,  nisi 
qui  eum  et  verbis  et  opcribus  confitetur.  ltem 
docel  Corinthios,  nisi  in  Spiritu  sancto ,  boc  est 
in  bonis  operibus,  convcrsanics,  Dominum  Jesum 
dicanl,  eis  prodesse  non  possc ,  sicut  et  ipse  Do- 
niiiius  in  Evangelio  dicit  :  Non  omnis  qui  dicil 
mi/it,  Domine%  Domine,  imroibit  in  regnum  ccslo- 
rrnu,  sed  qui  facit  voiunlatem  Patr\smei(Malth.  vn, 

*>)•  c 

c  Divisioncs  vcro  gratiarum  suiil,  idcm  auiem 
spirilus.  Et  divisioncs  ministrationum  sunt ,  idem 
aulein  Dominus.  Et  divisioncs  operaiionum  sunl, 
id  in  veio  Deus,  qui  operalur  otuiia  in  omnibus.  > 
llic  vult  ostendere,  graliac  Spiriius  sancti  divisioncs 
e.«*se,  uon  ipsius.  Et  quamvis  liic  locus  proprie  con- 
Ira  Macedonianos  faciat ,  qui  Spirituni  santltiin 
negaul  esse  Deum  :  dict-ndo  enim ,  sempcr  ideiu, 
omnia  sc  dicere  de  Spiritu  sancto  dcclarat.  Sed  el 
paulo  post  ail  :  c  Haic  auiem  omnia  cooperatur 
unus  atque  idem  Spirilus  :  >  ut  eum  et  Dcum  et 
Doininum  demonsliarct.  Tamcn  couira  Ari.mos  uou 
mediocre  est  arguiucnlum,  qui  de  Iioc  calumniari 
solcnt,  quod  priino  Pater,  sccundo  Filius ,  tcrlio 
Spiritus  saucius  nomiualiir.  Hic  cnim  istum  ordi- 
nem  permtitavil.  Item  manifesta  pr&dicalio  est, 
unius  deilsilis  atque  substantiai  Patrem,  el  Filum, 
ci  Spititum  sanctum  csse,  qui  potcslatcm  ul  Do- 
miuiis  ct  Dcus,  singulis  quibusque,  ut  vuii,  gr.i- 
liartim  doua  iargiltir. 

c  Uuiciiiqtic  atitem  datnr  manifeslaiio  spirilus 
ad  utilitalem.  >  Ut  appareat  illum  Spirilum  san- 
rlum  accepisse. 

c  Alii  quidem  per  cpirilum  dattir  sermo  s>pien- 
lia?.  i  Sapientiae  scrmo  cst,  sapientcr  el  apte  ac 
rat:onabiiiter  loqtii  :  ct  possc  disscrerc,  vcl  docere, 
quod  noril  sane.  Qui  ei  dono  babct  sapieuliac,  sine 
8uo  conatu  loquitur  ct  labore ;  ct  nciuo  ilii  sicul 
beato  Stepbano  pr.iv.il^t  comrairc  (Act.  vi ,  10). 


787  S.  niERONYM!  OPERUM  MANTISSA.  78S 

nnuniouodqtie  membromm   id  agil  ud  quod  apiu*n  \      t   Ut  non  sit  schisma  in  corpore.  >  Ut  pro  invi- 

cem  soiliciti  simus  :  dum  allernlro  indig^mus,  ue 
quls  sequatur  et  gratia  et  honore  privatum. 

c  Sfd  in  iriipsum  pro  invicem  soHicila  sint  mem 
bra.  i  Sicul  oculi  viam  pedibus  pr.Tvident.  et  m* 
nus  pro  lolo  corpore  opcramur  :  et  omnin  alter 
utrum  membra  deservimiL. 

<  Et  si  quid  patilur  unuin  membrum,  compatiun 
tur  omnia  memhra.  >   Si  unuin   meinbrum  dolet, 
toiiuii  corpus  aflfllgitur,  et  ad  sanitatem  cjua  niera- 
l>ra  omuia  collaboranl. 

<  Sivc  glorialur  uniim  membriim  v  congaudeui 
omnia  inembra.  >  Sictit  ait  Sajomon  :  Corde  /<r- 
innte,  tullus  floret  {Prov.  xv,  15).  Nos  aulem  com- 
passionem  et  cougralulaiionem  in  contraria  pcr- 

B  iinitarous. 

<  Vos  autem  cstis  corpus  Cbristi.  >  floc  est , 
Ecclesia  de  carne  ejus  et  de  o&sibus  ejtis  :  sicut  ad 
Ephesios  a:t. 

<  Et  metnbra  de  membro.  >  Toti,  corptia  :  fin- 
guli,  inembra. 

<  Elqnosdam  quidem  po«uit  Deus.  iModoipsum 
▼ult  membroriim  ordinem  demonstra  re4 

<  Iu  Ecclesia  primo  apostolos.  >  Non  ln  sjnago- 
ga,  ne  putemiis  eum  de  antiquis  dixisse  prophetis  : 
sicut  erat  Agabus  :  cacterum  patriarchaa  quoqsa 
debueral  nominare* 

<  Secundo  propbctas,  terlio  doctores.  >  Propbe- 
l;n  sunt,  qui  explanant  obscura   propheiaram  :  et 


est. 

<  Si  dixeril  pes.  >  Pes  Ecclesix  dici  potest,  qui 
ad  interccdendiim  egreditur. 

cQuoniam  non  sum  manus.  >  Manus  est  ille,  qni 
operatur. 

<  Non  sum  de  corpore  :  num  ideo  non  est  de 
corpore  ?  El  si  dixerit  auris  :  quouiam  non  sum 
oculus,  non  sum  (!c  corpore  :  num  ideo  nou  cst  de 
corporc  ?>  Dicebat  enim  non  esse  se  de  corpore  : 
quia  banc  quam  alii  acceperunt  graliam,  non  ha- 
bebnl. 

«  Si  totum  corpus  oculus,  ubi  autliius  ?  >  Si  om- 
i:es  scientes,  ubi  sunt  auditores  ? 

<  Si  toium  atiditus,  ubi  odoratus  ?  >  Si  omnes 
nmlitoref:,  qttis  erit  boni  odoris  malive  discretor  : 
ii l  uiiiiin  corpus  clBoiamur  in  Cbristo. 

<  Nunc  autem  posuit  Deus  membra,  unumquod- 
que  eorum  iu  corpore  sicut  voltiil.  >  Sicut  in  cor- 
pore  apte  el  ordinaic  coiistituta  sunt  memlira  :  ita 
ct  iu  Ecclcsia  tinusqnisqoe  a  Dco,  ail  id  quod  aptus 
061,  ordinaiur. 

<  Quod  si  esscnt  omnia  unum  membrum,  ubi 
corpus?  >  Si  omncs  unam  graliam  hahcrcnt,  re- 
liqnse  ubi  essenl  ?  ncc  corpus  jam  potcrant  esse, 
sed  mcinbra. 

<  Nunc  autcm  multa  quidem  membra,  unum  au- 
(em  corpus.  >  Hoc  est,  bumanum  :  quod  multa 
lncmbra  osleudit. 


<  Non  potcst  autem  oculos  dicere  manui,  opera      qui  homines  exhoriautur ,  sicut  alibi  dicil 
nta   non    indigeo.  >  Ideo    invidem   indigemus  ,  ut 
niagis  ac  mngis  cbarilas  confirmctnr.  Nam  si  unus 
omnia  haberct,  adversus  caeleros  inflaretur. 

<  Aul  itcrum  caput  pedibus.  >  Sacerdos  esi  ca- 
put  :  infirmi,  pedes  Ecclcsi».  Si  dixerit  aurioula, 
qnae  sapiens  audilor  csl  (unm  auris  inter  cseiera 
aufcrri  dicitur  a  Jmlsea  per  Isaiatn  prophetam 
[cap.  vi,  vets.  10]  :  Non  stim  oculus,  non  sum  es 
corporc  :  nmn   idco  non  cst  dc  corpore? 

<  Non  estis  mihi  necessarii.  i  Ocnltis  est,  qi  i 
iiilelligii  ;  os,  ille  qui   docet,  vil  loquitur  linguis. 

«  Sed  mtilto  magis,  quoj  videniur  membra  cor- 
poiis  infirmiora  esse,  necessaiiora  sunt.  >  Membra, 
qoae   spernitis  in   Ecclrsia    majori*  utililatis  csse 

D 

perius  dixerat :  Si  esseut  omnia  ununi  membrum, 
ubi  corpus? 

<  jf£mulamini  autem  charisroata  meliora.  >  Iloc 
cst,  fectamiiii  propbetas. 

<  El  a^btic    cxcelleuiiorcm.  >  In  Gra?co   babet, 

super  modum. 

<  Viam  vobisdcmonsiro.  >  Cbarilatem,  perquam 
pcrvcnitur  ad  Dcum  ;  Vult  nos  magis  ilia  quaercre, 
quae  cx  nobis  sunt,  et  ad  vitain  prosunt,  quara 
signa  quae  uon  sunt  in  nostra  potestate  posita. 

CAPUT  XIII. 

<  Si  linguis  hominum   loqoar,  ct  «ngclorum.  i 


:  Nam 
qtii  prophetat  hominibus,  loqiiitur  ad  aedificitio- 
nem,  exhortationem,  et  cotisolaiiones. 

<  Deinde  virtutes,  exinde  gratias  curalionom.  > 
Hic  vi/iutes,  signa  majora  significai. 

<  Opitulationes.  >  Iloc  est,  adjutoria.  Unde  Pan- 
lo  in  visti  dicitur  a  viro  Macedone  :  Vtiii,  adjut* 
nos  (Act.  xvi,  9). 

<  Gubernaiiones ,  gencra  Itngnarum,  inierpreta- 
tioncs  scrmonum.  >  Qui  sciunt  srngulos  ,  provt 
apii  siinl  gubernar^. 

<  Nunqnid  omncs  apnstolif  Nunqoid  oronw 
prophctae?  Nunquul  omnes  dodores?  Nunqiud 
omnes  virtutes  ?  Numquid  omnes  gratiain  liabvnl 
curalioiium  ?  [Nunqnid  omnes   linguis  loquuntor? 

prolianliir :  sicl  iu  cotpore  sii.e  manibus  et  pedi-  D  Nunqui(J  omnes  illlerprelanlur?>||oc  cgl  q(|0<|  8II. 
I.us  vivitur,  sino  intestinis  omuino  non  vivilur. 

<  El  qttx  putainus  ignobiliora  membra  esse  cor- 
ports.  >  Non  qtio  vere  siut  taiia. 

<  Uis  hcnorem  abuiidaniioreiii  circumdamus.  > 
Cum  cautius  vestimentis,  et  diligeniius  conlegun- 

tnr.  * 

<  Et  qnae  iuV.oueMa  sunt  i>os'r.n,  abundantiortfm 
houestatcm  habent.  lioccsta  au  em  noslra  nullius 
cgcut.>  Quae  pcr  *c  pulihra  «unt ,  nullius  tcgminis 
cgcut  pulchiitudine,  ut  cst  captit  cl  manus. 

<  Sed  Dcus  tcmpcra\il  corpus,  ei  cui  dicral, 
nlniiidantioreiii  ii-ibticndo  bonorem.  >  Minorihus 
inajoia  dona  cnncedens  :  ut  qui  honore  minor  erat, 
$r&t':*  zbundxrcl, 


78!)  EXPOSITIO  IN  EPIST.  I  AD  COR.  700 

Non   solum   omniura   homiuum,  sed  ctiam  si  qure  A  specics  charilaiis.  Parcntcs,  quia  mulium  diVi^unt 


sunt  augelorum. 

c  Charitatem  aulem  nou  habcam  :  faclus  sum 
Telut  as  sonans,  nul  cymbalum  tinniens.  >  Quod 
non  ex  se,  sed  ab  alio  impulsum  soliun  sonilum 
reddit,  el  delectai  audituin.  Charitas  vero  ex  uobis 
cst,  el  omnem  possidel  fruclum. 

c  El  si  habuero  propbetiam,  ct  noverim  mysleria 
omuia.  •  Hic  futura  praedicare,  mysteriorum  co- 
gnilio  est,  et  omnium  sccrctorum.  Scienlia  vero, 
nossc  omnia  qtiae  fuerunt  et  sunt.  Si  ista  omnia 
lain  mngna  sine  charilate  tiilitl  suut  :  quanto  inagis 
sine  abstiueulia,  jejunio,  el  his  similibus,  in  quibus 
sibi  plerique  relicta  charijate  glorianlurl 


filios,  corum  ctiam  libenler  paliuntur  injurias. 

t  Charilas  non  acmiilalur  :  non  agit  perpcratv, 
non  inflalur.  >  Nemo  i'li,  queni  vere  amat,  invidr.', 
cujusvis  curn  esse  couspicial  gloricc,  \el  honoris  : 
sed  omnem  ejus  felicitatem,  quasi  suam  libenter 
ampleclitur. 

t  Non  esl  anibitiosa.  >  Majo?  esse  altis  non  ain- 
bil,  et  super  fralres  uon  cupit  dominari. 

f  Non  quxrit  qiue  sua  sunl.  >  Non  quaerit  quod 
sihi  lanlum  sil  utilc.  seJ  quod  mnllis. 

<  Nou  iriitalur.  >  Non  incitalur  ad  jurgia,  abillo 
qucm  diligit. 

c  Non  cogitat  malum.  >  Non  solum  non  facit,  sed 


.,  r..  i.       •     .•  nef  cogital  quidem. 

i  Et  omnem  scientiam.  >  Et  hic  scienlia  magna  :  n  "       ^  A  ...  ^     .  .  ,  . 

, ... _._  ..  _.. ,..,..    »      t  Non  gaudet  supcr  uuquil.ue.  »  Conlnsiatur  si 

quem  iniquum  aliquid,  vel  fecisse,  vel  passum  e*se 


quia  cum  his  compulatar,  etiam  si  minor  sii  cha 
ritale. 

c  Et  si  habuero  omnem  Gdcm,  ita  ul  montes 
transferam  :  chariiatem  aulem  non  habuero,  nihil 
siiiii.  >  Hic  inleliigiiur  magnu  lides  esse,  quae  in 
Evaugelio  grano  sinapis  comparaiur  :  quje  non 
propter  modicitatera,  sed  proptcr  integritalem,  vel 
vi0orero  apposila  est.  Notaudum  sane  quod  inter 
cclera  eiiam  omnis  (idcs,  quai  moiiles  transferat, 
s:ne  charitale  non  prosit. 

c  Et  si  distribuero  in  cibos  pauperum  omnes  fa- 
cultaes  meas.  >  Apostolus  de  suminocharilalis  bouo 
tr.i'  laiij,  mugis  cam  proculdubio  rebus  prxlulisse 
crcdcn  lus  cst  :  neqtie  euiin  poiucruut  rei  sum  u»aa 


conspcxent. 

i  Congaudel  auleni  veritaii.  >  ld  cst  bonisopc- 
ribus,  vel  fidei  veritaii. 

c  Omnia  suffert,  omn«a  crcdii,  otnnia  «pjra!, 
omnia  suslinet.  >  SuflVri  injurias,  satisf;icicnt! 
credil,  sperat  ejus  cuieadalionem  ;  et  donec  corri- 
gal,  patienier  exspeetat. 

c  Charilas  nuuquam  exdJil.  >  lloc  esl,  ipsa  so!a 
permanel  in  futuro.  Aut  ccrtc,  quai  vcra  esl,  nc:i 
fiuitur. 

«  Sive  prophetiai  evacuabunlur,  sive  liugtix  ces- 
sabunl,  sive  scienlia  deslruetur.  Ex  parte  euim 
cognoscimtis ,   cl  ex   parle   prophetamus.    >    Nmi 


couparari    non   magme  :  quod  ex    ipsis  speciebus  ^  oit.nia  scimus,  nec  otimia    prophctamus.  Ei  ila,  Ul 


agn  )S:itur.  Nam  iinguis  liomiuum  loqui,  et  ang*'lo- 
rum,  el  habere  propheliam,  cl  omnia  mysieria 
no>s<',  omnemque  scientiam  possidcre,  el  habj:re 
otmte  o  liJem,  el  ignibus  sc  crcmanduui  tradcre, 
ntagiia  esse  quis  nesciat?  llis  etiain  mundi  couleni- 
pms  anucctiiur  :  qui  si  inagnus  non  essel,  uec  rei 
suiiiiiuc,  id  esl  cbaritali,  compararclur,  nec  iuter 
iu;<gua  utique  pouerelur.  Quod  iltorum  scnlciitiain 
dtsiruii,  qut  rcnuntiandum  rebus  sacculi  cerlo  le.n- 
pore,  pers  culionc  cogcute,  volunt  cs^e  praicc- 
ptum  ;  ut  et  apo^tolis  gloriam  lollaiit,  quod  uon 
voluntarie  fecerint,  sed  iiivili  :  el  nosiri  aevi  pcr- 
i  cu»>,  vanos  coiisliluanl,  qtii  rcm   allerius  tcmpo- 


in  majus  proficiamus,  destruenlnr;  per  isia  emtii 
ad  perfccta  venimus. 

i  Cum  auiem  veneril  quod  perfcctum  est,  cva- 
cuabitur  quod  ex  partc  esl.  >  Quod  sanctis  promis- 
sum  est  in  fuluro. 

c  Cum  essem  parvuius,  loqucbar  ut  parvulus, 
sapiebam  ut  parvulus,  cngiiai>aiu  ul  paivulus.  > 
Exempio  carnalis  incrementi,  vull  spiritualcm  de- 
inonstrare  profeclum. 

c  Quando  aulem  factus  sum  vir,  evacuavi  quas 
erant  parvuli.  >  Exposuil  quaiiler  evacueulur  qua3 
superius  memoravit. 

c  Videmus  utinc.  >  Quasi  parvuii,  qui  non  po>- 


ris  (iiibtra  uuuc  voluerunt  exercere.  l:e:u    aliter  :  n  sunt  serena  cordis  luce,  pcrfecte  lumen  perspiccre 

Noiaiidiim,  quod  contemplus  mundi,  mariyiio  com-       verilati-. 

paietur  :  conlra  cos   qui   iilud  de  Evangelio  variis 

ar^umeuiis   nituuiur  exsolvcre,  ubi  dicitur  ad   di- 

%'neiu  :  Vade,  vende  omnia  quce  liubes,  ei  da  paupe- 

ribus  (Malih.  m,  21). 

c  Ei  bi  tr.didcro  corpus  meum,  ita,  ut  ardcj«ii  ; 
ch:»r.taiem  autem  uou  babuero,  uihil  mibi  pro- 
d-sl.  >  Non  prnpter  Dcum,  sed  propler  gloriani 
hiiit.anaiu.  Vcl  certc  si  quis  in  ipso  martyrio  ad- 
versum  fratrem  rctineat  iram,  couiemnens  etim 
qui  jussit  nos  maliliam  pioximi  oblivisci,  et  rn  ipsa 
»liam  inorle  pravaricator  exbistens. 

c  Charitai  naiiens  est,  beuigna  est.  >  Sempcr 
heue   volens.  Modo   dcscribit    oinuia   n.embra,  ct 


c  Per  speculurn  in  a?nigmale.  >  Per  spcculum 
legis,  quast  rerum  imaginem  contemplamur. 

c  Tiiiic  aulein  facie  ad  faciem.  >  ld  esl  iu  prx- 
seutia. 

c  Nunc  cognosco  cx  parte  :  tune  aulem  cognos- 
cani,  sicut  ct  coguilus  btitu.  >  Siiut  mc  perfecte 
Deus  novit,  ila  et  cgo,  quai  sunl  divina  coguos- 
cam. 

i  Nunc  aulem  manenl  fidcs,  spes,  cbarilas,  tria 
hu)c  :  major  autcm  hoiuni  est  charitas.  >  Omne 
quod  speramus,  credimr.s,  non  omnc  quoJ  creJt- 
mus,  spcramus.  In  pncscnli  tria  bccc  :  iu  futuro 
sola  Dci  charilas,  et  angelorutu  ct  ^vv^x>\\\\^\\v- 


791  S.  HIERONVMI  OrEIlUM  MANTISSA.  792 

ninm  permanebit.    Majus  er<»o  cst,  quod   scmpcr  A  quod  diciiur?  >  Si  voi  luliae  incerta  fuerit,  nlrum 


erit,  quam  quod  aliquando  cessabit.Miem  in  Palre, 
ei  Filio,  ei  Spiriiu  sanclo,  fidcs  stabilis  csi  :  atfdi- 
tamcnlo  enim  opus  non  hahcl.  Spcm  autcm  eam 
niaiiere  dicil,  qttae  est  nnn  eorum  qtire  videnius. 
Charitas  vero  idco  major  est  omnibus  :  quia  qui 
diligit,  ct  credil  et  spcrat. 

CAPUT  XIV, 

i  Sectamini  charitalem.  >  Omni  conalu  ipsam 
sequamini  :  quia  in  vcstra  est  poteslale. 

c  iEmulamini  spiritualia,  magis  autem  prophe- 
lciis.  >  Et  spiritualia  dona  aemulari  vos  ac  quae- 
rere  non  prohibeo,  scd  ut  magis  proficiatis,  exhor- 
tor. 


solemnitatis  an  belli  sit,  r.emo  pugnabit  :  ila  ergo 
et  vesier  iutclligendiis  cst  senno,  111  possit  ad  spi- 
rituale  praelium  Chrisli  milites  praeparare. 

f  Eritis  enim  in  acra  loquentes.  Tam  multa  nt 
pnta  gencra  linguarum  sunt  in  hoc  munrio.  i  Etiam 
si  tam  multa  loquamini,  ul  genera  sunt  linguarum, 
quid  proderit,  cum  omnia  in  aera  solvaniur,  et 
nnlli  proficiant? 

c  Ei  nihil  sine  voce  est.  i  Nihil  sine  voce  lin- 
guam  habens. 

c  Si  crgo  nesciero  virtulcm  vocis,  ero  ei  cui 
lo.jiior  barbarus.  >  Omuis  sermo,  qui  non  inlelligi- 
tur,  barbarus  judicalur. 

i  Et  qui  loquiliir  mihi  barbarus.  Sic  et  vos, 
i  Qui  enirn  loquilur   Iingna,  non  hominibtts  lo-  B  quoniam  aemulalores  estis  spirituum  ad  aedificatio- 


qtiitur,  scd  Deo.  Nemo  enim  audit.  i  Nemo  per 
auriitum  aurium  de  his  quae  dicuntur  accipil  inlel- 
iectitm,  nisi  Deus,  cl  qui  interpretandi  donum  acci- 
pit,  vel  qui  ejusdem  est  linguae. 

c  Spiritus  autein  loquitur  mysteria.  i  Iterum 
linguam  signiGcat. 

c  Nam  qui  proplietal;  hominibus  loquilur  ad 
.Tiiificationem,  et  exhorlationein,  et  consolationem. 
Qui  loquitur  lingua,  semetipsum  xdificat ;  qui  au- 
tcm  prophelat,  Ecclesiam  Dei  aedilicat.  i  Notandum 
quoniam  prophetiam  doctrinam  dicit  :  exposuit 
quot  modis  intclligenda  sil  prophelia.  Quicunque 
lianc  habet,  propheta  esse  ccnsendusesl. 

c  Volo  aulem  oinnes  vos  loqui  lingui%  magis 
amcui  prophetare.  i  Hoc  quidcm  volo,  sed  illud 
maio  :  hoc  non  prohihco,  illud  exhorior. 

c  Nam  major  est,  qui  prophetat.  i  Quia  cx  hoc 
iuagnum  opus  cst  charitatis,  pcr  quod  mulli  proli- 
ciunl. 

t  Quain  qui  loquilur  linguis.  i  Quod.vos  prxci- 
puum  cxislimatis. 

i  N!si  forte  inlerprctetur,  tit  Ecclesia  acdificaiio- 
ncm  accipiat.  i  Si  inlerpreietur,  aequalis  esse 
poterit  prophelsnti. 

c  Nuuc  auicm,  fratrcs,  si  venero  ad  vos,  linguis 
loquens  :  quid  vohis  proriero,  nisi  vobis  loquar, 
nui  in  rcvclatione,  aut  in  scicntia,  aul  in  prophc- 
lia,  aut  in  doclrina  ?  >  Suuui  illis  propouil  exem- 


neui  Eccb  sia?,  qiiaerite  ut  abtindelis.  i  Quoiiiam 
spirimalia  dona  scctamini,  illa  magis  quairtte,  qu» 
sedificent  auditorcs. 

c  Et  id<o  qui  loquitur  lingua,  orel  ut  inlerprclf- 
lur.  i  Oralio  hoc  loco  oris  elocutio  intellig'lur.  Sic 
ergo  loquatur,  ut  gratise  verba  quac  dicit,  possinl 
iniclligi  :  sive  oret ,  ut  ilii  intcrpretaudi  gratia 
donclur. 

f  Nam  si  orem  lingua,  spirilus  meus  orat.  • 
Ilocdicii,  quoniam  si  quis  incognitis  aliis  linguis 
loquattir,  mcns  cjus,  non  ipsi  cflicitur  sinc  Iruclu, 
sed  audienli :  quidquid  cnim  dicilur  iguorat.  Iteni 
si  liugua  dicam,  non  ego  lo<juor,  sed  spiritus.  qui 
in  inc  esl.  Si  aulem  ad  oraiioncm  requiralur  spiri- 
tus,  scrmo  noq  inteiligendus  est,  qui  noiinunquain, 
meute  alia  cogitantc,  prccatur. 

c  Meus  autcm  mea  sine  fructu  est.  >  Qui  non 
iuielligo  quod  loquor. 

c  Quid  crgo?  Oraho  spirilu,  orabo  ct  menuj. 
Psal  am  spiriiu,  psaliam  et  mente.  i  Qui  enim  iu- 
terprctatur,  necesse  cst  ut  ante  iuteliigat  quod 
aliis  cst  diclurus.  Item  sic  est  loqueudum,  ul  in- 
tclligant  alii. 

i  C&lerum  si  bcnedixeris  spiritu.  >  Benedi- 
cilur  omne  quod  vere  et  secundum  Dcura  dici- 
tur. 

c  Qtiis  supplct  locum  idiotac?  i  Laicuin  signifi- 
cai,  qui  nullo  gradu  ecclcsiastico  fungitur.  Aliter: 


|ilii'ii  :  erit  vobis    sola  admiratio,   non   profectus  :  d  Inanilalcm   scienthe    in    corde    ignari ,    quis    im- 
nisi  vobis  aul  interprctcr,  aul   plana  faciani  legis      plet? 


occnlta,    quae  novi,  aut  prophelias  expouam,   aul 
vos  moralihos  doccam  insiilulis. 

t  Tamcn  qtiae  siue  anima  sunl  \ooem  dantia, 
sivc  tibia,  iive  cilhjra,  nisi  disliiictioitem  souiiiim 
dederint  :  quouiodo  scicinr  id  qtiod  cauilur,  aut 
q;ios  citharizatur?  Cwu  h:vc  inanimantia,  uisi  di- 
siinclionciu  habeanl,  non  possiiut  rcddcre  canliic- 
nan»,  ct  ul  si;peiflua  icspuuutur  :  quanlo  mag  s 
voltis,  qui  spii ilu.ilei  cslis,  suavitas  non  aui<s 
dcbct  inulfCic,  sed  mciitcs! 

•  Eleuim  si  inccilani  vocem  det  luba,  quis  jara 
bit  sc  ad  belltun?  Ita  el  vos  per  linguam  nisi  maui- 
fcstuin    sermoncm   dederills,  quomodo  scietnr  id 


c  Quomodo  dicct  amen  snper  tuam  benedictio- 
ucin?  Qtioniam  quid  dicas,  nescil.  i  Quoinodo 
ttiu)  pcrhibet  bcnedictioni  testimooium,  \e\  con- 
stusum. 

<  Nam  lu  quidcm  benc  gralias  agis,  sed  alier  non 
a^ilificatur.  i  Quod  superius  dixerat,  omni  bcnedi- 
cas,  hicipstim  expouii. 

<  Gralias  ago  Dco  mro,  quod  omiiium  vestrum 
Iingu.i  loquor.  i  Nc  puletis  me  hanc  quoque  gra- 
liam  uon  habcrc,  el  \os  ideo  piohibcie,  cl idcirco 
non  loqui. 

c  Scd  in  Ecclesia  volo  quinque  verba  sensn  meo 
b»qui.i   Scd  malo  perpauca   ad  p  ofcclum  loqui. 


793  EXPOSITIO  IN  EPIST.  I  AD  COR.  794 

quam  muha   quae  nulli  proficiant .   Quidain  sane  A      «  Sive  lingua  quis  loquilur  secundum  duos  :  aul 


quierunt,  qiiaR  sunt  quinque  verba  :  a  quibus  e  con- 
trario,  quae  sint  dccem  millia,  est  qu.-rremlum. 

c  Ui  et  alios  instruam  :  quain  decein  millia  ver- 
b  .runi  in  liugua.  i  Id  est,  proprio  iniellectu  el 
simplici  ralione. 

<  Fralrcs,  noli:c  pueri  eflici  sensibus.  >  Scire 
dcbetis  quandiu  fulurae  sint  lingiue  ,  vel  qu*re 
siut  daUe. 

c  Sed  maliiia  parvuli  eslote  ,  sensibus  autem 
pcrfecti  eslote.  >  Malitia  debelis  parvuli  esse,  non 
sensu  :  siinul  osteudil  neminem  nisi  parvulum 
malitia,  sensu  esse  perfectum.  Quia  in  malevo- 
l«m  animam  non  introibit  spiritus  sapicntiae  (Sap. 
1,4). 


ut  inultum  tres,  et  per  paries,  et  unus  interprete- 
tur.  >  IIoc  est,  vicissim  prophelanles  dicant,  et 
unus  paulalim  inlcrpreletur. 

c  Si  nulem  non  ftierit  interpres,  taceat  in  Ecclesia : 
sibi  autem  loquatur  et  Dco.  >  Sua  conscieulia,  et 
Dei  leneat  eum  gratiam  hanc  habere. 

<  Prophetae  aulem  duo  aut  ires  dicant,  et  cacteri 
dijudicent.  Quod  si  alii  revelalum  fuerit  setlenli, 
prior  laceat.  Polestis  enim  omncs  per  singulos 
prophetare,  ut  omnes  discant,  ei  omnes  exhor- 
temur.  >  Non  staulibtis,  sed  prophetis  sedentibus. 

<  Et  spiritus  prophetarum  propheiis  suljectus 
est.  Non  enim  cst  dissensionis  Deus,  sed  pacis.  > 
Sive  gratia   spiritus  alteri  prophetae   consensii,  ut 


<  In  lege  enim  scriplum  est  :  Quoniam   in  aliis  g  aherulrum  sibi  cedanl  :  sive  spiriium   htimilitaiis, 


linguis,  et  iu  aliis  labiis  ioquar  populo  huic,  et  nec 
sic  eiaudient  me  ,  dicit  Dominus .  >  Etiam  hoc 
signum  d*bo  ,  ut  pcr  sanctos  meo  inusilato 
sermone  loquar  ,  et  nec  sic  eloqueutrm  intelll- 
gent. 

<  Itaque  linguae  in  signnm  sunt,  non  uMelibus.i 
llic  ostenditur,  crescente  iide,  sigua  cessasse,  quan- 
do  infidelium  causa  danda  esse  praedicebatur. 

<  Sed  infidelibus.  >  Ui  cjus  saliem  admiratioue 
moverenlur. 

<  Prophetia  autem  non  infidelibus,  sed  fidelibus.  > 
Major  csl  crgo  et  utilior,  quae  tidelibus  prodest,  et 
seiuper  est  opus- 

<  Si  ergo  conveniat  universa  Ecclesia  in   unum, 


et  charitatis  debent  haberc  prophetae.  Quia  Deus 
qui  in  ipsis  est,  non  est  Deus  dissensionis,  neque 
superbiae.  Item  hoc  ail,  quia  in  quo  est  spiritus 
prophetiae  per  socielatem  gratiae  subjeclus  esl  :  in 
qua  non  aemulatur  alterum  prophetare,  cum  ei 
fuerit  revelalum. 

<  Sicul  el  in  omnibus  Ecclesiissanclorum  doceo.  > 
Sic  est  ubiqne,  ne  novi  aiiquid  me  vobis  imperare 
pulelis. 

<  Mulieres  in  Ecclesiis  taceaut.  Non  enim  per- 
miitiiur  cis  loqui,  sed  subdilas  esse  sicut  et  lex 
dicit.  >  Quia  conlra  ordinem  est  nalurae,  vel  lcgis, 
ut  iu  conventu  virorum  feminae  loquanlur.  Quaerilur 
ergo  quomodo  alibi  dicat,  muiieres  docere  pruiien- 


ei  onmes  linguis  loquantur.  >  Hoc  si  fieri  potesl, ''  liam  et   casiilatem  debere.  Scd  hoc  in  sexu  suo 


ii i  concdderetur  vobis,  qui  omues  hoc  vullis 

<  Intrent  autem  idiotae,  aul  infideles.  >  Ittioiart 
nuper  credentes  dicuntur  hoc  loco. 

<  Nonne  diceni,  quid  insanitis?>  Sicut  Judaei  de 
spostolis  dixerunt  :  Hi  pleni  $unt  musto  (  Act.  u, 
43).  Aliter,  sicul  inilio  apostoli,  quando  acccpe- 
runt  Spiritum  sanctum,  visi  sunl  quasi  cbrii. 

<  Si  autem  omnes  propheteul,  inlret  autem  quis 
infidelis,  vel  idiou  :  convincilur  ab  omnibus, 
dijudicalur  ab  omnibus.  Occulta  enim  cordis  ejus 
manifesta  fiunt.  >  Quando  cjus  pulsatur  conscientia 
per  doctrinam. 

<  Et  ita  cadens  in  faciem,  adoravit  Dcum,  pro- 
nunlians  quod  vcre  Deus  in  vobis  sit.  >  Sicul  p 
^abuchodonosor  adoravil  Daniclem  :  Vere  Dens 
vester  ip$e  eit  Deus  [Dan.  n9  47),  postquam  som- 
nium  quod  oblitus  fuerat,  et  inlcrpretalioncm  ejus 
audisset. 

<  Quid  ergo  csl,  fratres?  >  Quid  crgo  esl  facien- 
dum,  vel  quid  defiuieinuscsse  tenendum  ? 

c  Cum  convenitisunusquisque  vestrum  psalmum 
habet,  doctrinam  habet.  >  lloc  est,  inielligit  psal- 
nium. 

<  Apocalypsim  habet,  linguam  habel,  inierpreta- 
lionem  habet.  >  Reveiationem  aliquam  mysleriorum, 
quod  intelligitor  revelalio. 

<  Omuia  ad  xdificalionem  fianl.  >  Nihil  sit  in 
vobitf  4uod  non  vos  alterulrum  aedificet. 


Sed  et  hic  dcsignat  loctim,  ubi  taceant  :  alibi  eis 
loqui  permisil,  sicut  el  lex  dicit. 

<  Si  quid  auiem  volunt  discere.  >  Quia  el  vir 
prius  factus  esl,  et  Sara  dominuiu  vocabal  Abra- 
liam  (Gen.  xvm,  12). 

<  Domi  viros  suos  iuterrogent.  Turpe  esl  enim 
mulieri  loqui  in  Ecclesia.i  Ne  videretur  easetiain 
discere  vctuisse,  domi  illas  hoc  quod  publice  non 
dcccbal,  facere  debere  pra:cepit. 

<  An  a  vobis  verhum  Dei  processil  :  aut  in  vos 
solos  pervenit?  >  Nunquid  doctrina  Christi,  aulNex 
vobis  est,  aut  apud  vos  rcmausit?  De  scicntia 
simililcr  est  dicendum. 

<  Si  quis  videlur  prophcta  esse,  aul  spiritualis, 
cognoscat  quae  scribo  vobis,  quia  Domini  sunt 
mandata.  Si  quis  autem  iguoret,  ignorabitur.  > 
Uoc  probalis  verum  prophctaiu,  si  isla  cognovcrit 
Domini  mandala  esse  quuj  dico.  Si  quis  autem 
ignorat  haec,  ignorabilur  et  a  nobis,  et  a  Domino 
dicente  eis,  qui  se  in  ejus  nomine  propheiasse  di- 
cebant,  nescio  vos. 

<  Itaqtie,  fralres,  acmulamini  prophelare,  etloqui 
linguis  nolile  prohibere.  >  Iilud  sectamini,  boc 
proliibere  uolite. 

<  Omnia  autem  honeste,  et  secundum  ordtnem 
liant  in  vobis.  >  Nihil  pcrverso  ordiue,  autper 
coniciuioneni,  vcl  inanem  gloriam  facialis. 


795 


S.  HIERONYMI  OFEHUM  MANTISSA.  196 

CAPCT  XV.  A  siillici?  oiii  ad  fidem.  Jlic  autcm,  quoniam  ile  npo- 


t  Notum  aufcm  vobis  facio,  fratros,  Evangelium, 
q:t()d  pnvdica^i  tohis.  >  Incipil  ousa  resurrcclio- 
uis.  Inier  crcteia,  quidunt  Corihlhiorum  cliani 
rcsiirrc» -ronc  n  «nrnis  au.  i  fucranl  ex  vetens 
scienlbn  prxsuuiptiouc  uegare ;  qiii  hic  ab  Aposiolo 
arguu  ttur. 

«  Q:iod  ci  acccpistis.  i  Ne  illi  hoc  non  crediJissc 
vick rcutiir,  vel  omncs  creililtt.n  rcspuissc. 

c  I ii  qno  .-latis,  \cv  qm.d  et  salvan.iui.  >  In  cujus 
d.icliina  staiis,  el  per  quod  salulcm  speratis,  el  in 
pr.rscnti  de  divcrsis  infnmil.tlibus  sa»pe  salvainiui. 
Qua  raiionc  prasdicavciim  vobis.  >  Tola  ratio 
prsRdicaliouis  noslras  h:ec  cst,  ut  rcsiirrcclioncm 
credati-*,  hoc  csl  cniiii  primuin  oniniu.n,  »;i;i  Clnislo 


stolis  dixerai,  ciiam  hoc  addidit;  ne  apostoli  tan- 
quam  inliini  cjus,  puiarcntur  csse  menlili.  El  ul 
m.ijor  liilcs  inulliiu  iini  tcsliuin  habeielur,  ctiam 
multi  viverc  ilicuntur,  qui  possint  i  terrogali 
diccre  qu:c  vidcrunt. 

«  Deitide  visus  esl  Jacobo.»  Jacoboseorsum  appa- 
ruil. 

i  Deimle  apostolis  omnibtis.  >  Sivc  iierum, 
sivc  apostolis,  quos  exiraduodeciiu  adprxdicandum 
misit. 

«  Novissimc  aulem  omnium.  >  Ne  putarent  euro 
audiia  potius  uuam  visa  uarrarc. 

«  Tanquam  abortivo.  >  l)c  cujus  vila  dcspcratutu 
cst. 


desetviunl    ;    alioquiu    supeifluus   omnis  labor  csl  B      « Visus  csl  cl  uiilii.  >  ln  viasciltcet,  vel  in  lemplo. 


oratiouuni  jejuuiorumque,  queui  in  hac  vila  pati- 
iniiii,  cum  vobis  hic  prospcra  vel  adversa  cum 
infidclibus  esse  coininunia  videautur  ;  skul  el  ipsi 
soleui  paguui  proponcre,  quid  ab  iHis  amplius 
habemiis,  et  vcrum  esl  ;  si  horuut  laboruni  prav 
ininm  iu  vita  alia  nou  habeuus,  pejorcs  iilis 
sumus  :  quia  illi,  vel  iu  praseuli  voliiplalutn  ei 
luxurise  coasolaiionein  habere  videntur. 

«  Si  leneiis  ;  nisi  fruslra  creddislis.  >  Si  ii  lei 
vcstrit  c;  laboris  prsemiuin  non  speratis,  supcrflua 
h.cc  credidislis. 

«  Tradi.ii  euim  vobis  in  prituis.  >  lu  primordio, 
sive  iiiaxinie. 

«  Quod  et  acccpi.  >  Vd  a  lege,  vel  a  prioribus 
sive  per  revelaliouem  Christi. 

<  Quoniam  Chiislus  morluus  est  pro  peccatis 
noslris,  secunduin  Scripturas,  et  quia  sepultusest.  > 
Tossel  (piideiii  apostolis  prse.iicautibiis,  el  mulla 
virlutum  signa  lacientibus  haberi  fides,  cs.se 
i|>sum  Chi  istum,  quem  cvangclizanl :  scd  ul  majore 
liealus  Aposlolus.  aucloritate  firmarel,  hunc  essc 
Chrisium  Saivalorem  miiudi,  quem  Moyses  cl  pro- 
phcLe  aununiiavcrunl :  idco  secundum  Scripturas 
p.Aulictum  cssc  commeniorat  :  sicut  inler  caHera 
Isa.as  prophcla  dieil  :  Sii  ut  ovis  ad  occmonem  du- 
aur9  et  quusi  agnus  coram  tondente  se  obmutescil 
(ha.  liii,  7).  liem  infra  idem  p  opiiula  :  Et  dubit 
im.iius   pro  se^ultura,    et    divitem   pro   morte  sua 


«  Ego  cniiii  sum  minimus  aposloloruui.  >  Miui- 
iiuis  lcmpore,  non  labore. 

«  Qui  non  suin  nignus  vocari  apostolus,  qtioniam 
persccutus  sum  Eecle&iam  Dei.  >  F//i,  peccntti,  ue 
adjicias  ilerum  :  sed  et  de  prMnis  clcprecare 
(EccU.  xxi,  1).  Uiitic  cl  pcr  Isaiam  Dou»imis  dicil  : 
Ego  htim  qui  dcleo  iniquiiates  tuas,  et  non  memo- 
rubor,  tu  autem  memorarc  (Isa.  xlih,  25;.  Melius 
cst  fiiim  dimissa  recordari  peccata,  quatn  delenla 
oblixisci. 

«  Gralia  autcm  Dei  sum,  id  quod  tuiii,  et  gratia 
ejus  in  inc  vacua  non  fuil.  >  Non  fuit  siue  fruclu, 
Stcul  ille,  qui   laientum  Domini  defodil  iu  leriam. 

«  S^d  abiii.dantius  iiiis  onmibus  iahoravi.  i  Quia 
u  illis  diulius. 

<  Nou  cgo  autem,  sed  gralia  Dei  mecuin.  >  Non 
ex  me,  scd  giatia  Dei  ;  nec  se  sine  gratia  dicil  in 
Hvangclio  labor^sse,  ue,  contra  illud  quod  superius 
dixeiat,  sibi  aliquid  dari  viderctur  :  nec  graiiaiu 
sine  sc,  ul  iiberum  servarel  arbilrium. 

c  Sive  eitim  cge,  sive  illi,  sic  piaiJicaviinus.  el 
sic  credidiatis.  >  Unde  igitur,  ci  nos  sic  pnedica- 
viiuus,  ct  vos  siiuiliicr  eicdidisiis,  quia  Cbiibius 
idcirco  surrexil  priums,  ut  viam  resuirectioms 
a^erirel ;  hoc  iilis  commemorai,  ul  iiii  quod  cou- 
scquens  est  ncgare  uon  possint. 

«  Si  aulem  Chiistus  prajJicatur,  quod  resurrexit 
a  mortuis.  >  Qu:e  consequeutia  ralionis.  Jaui  euim 


(lbid.  9).  Siiiiihler  Osce  piopheta,  tertia  die  resur-  j>  hoc  ipsum  resurreclio  est,  quod  Christus  a  niorluis 
rcttionem  Chri^ti  luiuraiu  annuniiai,  ditens  :  Vivi-      resurrcxiu 


fictbit  nos  post  duvs  diest  in  die  leriia  suscitabit 
nos,  et  vivemus  in  conspeclu  ejus  (Osee    vi,  3/. 

«  tt  quia  rcsurrexil  leilia  die,  seciindiuu  Scri- 
pjuras.  >  Sicut  Osccdicit  :  Vivificabit  nos  in  biduo, 
tt  die  terlbt  rcsurgemns. 

t  El  quia  visus  esl  Cej  h:c.  >  Q;od  in  E\angeIio 
ditiiur  :  Ap;aruit  Simoni  (Luc.  xxiv,  31). 

«  Et  posl  hoc  uiitiecitn.  >  Iterum  Petro,  el  reliquis 
dccem. 

<  Deiinte  vi:.us  cst  plc.6  quam  quingeiilis  fratribus 
simul  :  ex  quinus  mulLi  maueiil  usque  adhuc  : 
quidam  aulem  dormicruiii.  >  Vides  quia  in  Evan- 
gclio  non  oiuncs   scripUe  sunl  visiones,    nibi    qu:c 


<  Qiioiiiodoquidaindicuut  in  nobis,  quouiaui  re- 
smrectio  inorluorum  non  cst?  Si  auteni  rcntirrcctif) 
inoricoriMii  :ion  csl.  >  Alleium  ex  ahero  pt-nd.t  : 
aul  ulrumque  iicg^te,  aut  utrumqtie  nccci>i:k  tst 
coufitcri, 

<  Ncquc  Cbristus  re&uirexit.  >  Cwlcrun*  rci  uoii 
fulura3  excmpiuin  darc  non  debuii. 

i  Si  autem  Chrislus  non  resurrexit,  inanis  cst 
piaidicatio  noslra,  inanis  esl  ei  fides  vestra.  » 
Ergo  ct  uos  siuc  causa  bac  pisedicaviiuu»,  si  vere 
iion  rcsuiiexit,  ct  vos  in  illum  fruslra  credit!is»is. 
Quidam  h&tetta  anim;e  rcsuneclioMcni  voluiu 
assignarc,  nou  caniis;  scd  rcsurgeic  non  dicilur, 


707  EXPOSITIO  1N  EPIST.  I  AD  COR.  798 

nisi  quod  cecidit,  el  resurgit.  Ergo  neque  anima  a  cenles,   rilinoreiu    esse    Filium.    Si  euim   tradet, 


inorte  cecidil,   nequc  semper  jacuil  corpus  :  alio- 
quin  surgpre  magis  quam  resurgere  dicerelur. 

c  Invenimur  auiem  et  falsi  tesles  Dei  :  quoniam 
teslimoniuin  riiximus  adversus  Deum,  quod  suscita- 
verit  Chtislum  :  quem  non  suscilavil,  si  mortui 
non  rcsurguiit.  i  Non  solum  vani,  sed  etiam  falsi 
contra  Dcum  invenimiir  exstilisse  :  si  quidem 
niorlui  non  resurguut. 

Nam  si  morlui  non  resurgnnt,  neque  ChristuH 
resurrcxit.  >  Sed  quoniam  de  illo  nemo  dubitai,  et 
de  nobis  neino  dubiiei. 

c  Quod  si  Chrisius  uon  resurrcxit,  vana  cst  fides 
veslra.  Adliuc  cnim  estis  in  peccatis  vcstris.  »  Si 
mentiiusest  se  post  iriduum  resinreclurum,  iiicii- 
liius  esl  cliam  sc  pccc.ua  dimittere.  Aul  ita  :  B 
omties  in  rcsurrectioue  ejus  baptizamur,  ul  uostra 
peccala  diluautur.  Si  ergo  uon  resurrexit,  uec 
uohis  remibsa  suut  peccata. 

c  Ergo  elqui  dormierunt  in  Cbristo,  perierunt.i 
Maxime  de  his  dicit,  qui  pro  Curisto  sunl  nioriui; 
sine  causa  eiiim  Iianc  vitam  pcrdiderunl,  si  aliain 
non  habebuut. 

c  Si  in  hac  viia  tanlum  in  Christo  spcrantes 
sumus  :  miserabiliores  sumus  omnibus  homini- 
bus.  »  llli  enim  vel  in  praesenti  glqriantur  :  uos 
autem   hic  tribulaliones  quotidie  sustinemus. 

c  Nunc  autcm  Christus  resurrexit  a  moituis.  » 
Quod  apud  omnes  est  ccrlum  :  quia  in  prjmi» 
probalum  est. 

c  Primilix  dormientiuin.  »  Quia  primus  in  incor- 
ruptione  surrexii.  Siergo  caput  rcsurrexit,necesse 
est  eliam  ul  cselera  mcmbra  sequautur. 

f  Quoniam  quidem  .per  hominein  inors,  et  per 
hoininem  resurrectio  morluorum.»  Sicut  per  Adam 
mors  intravil,  quia  priinus  ipse  est  niortuus  :  ita 
pcr  Christum  resurrcclio,  quia  priinus  resuirexit. 
Et  sicut  iile  morienlium  forma  est,  ita  et  isle 
resurgentium.  Aliter  :  spem  resurrecliouis  volens 
t»»ieudere,  hoc  dicit  :  Sicut  in  Adam  morlales  su- 
iuus,  sic  et  in  Christo  immorlalcs  erimus. 

c  Et  sicut  in  Adain  omncs  inoriunlur  :  ita  et  in 
Curisto  omues  vivificabuiitur.  »  Omnes  quidem 
rcsurgeul,  sed  stdi  bi  vivificabunlur  in  Chnslo.qui 


inquiunt,  Palri  regnnm  :  ipsc  utique  jim  regnare 
desinet.  Quibusprimo  dicenritim  csl  ;  quia  hic  nou 
de  Trinilalis  substantia,  sod  rie  restirrcctione  con- 
firmal.  Eigo  secundum  snbstautiam  ejus  loquilur, 
qui  a  mortuis  resuriesit.  Si  tamcn  irieo  Ciirislus 
non  regnabit,  quia  rcgnum  traditurus  est  Patri ; 
ergo  itec  Palcr  rcgnaral,  antequain  ci  tradatur  a> 
Filio.  Si  auiem  Patcr  non  luuc  primum  regnavif, 
qnamvis  lunc  suscipial  regnum  ;  uec  Filins  iHuri, 
quamvis  tunc  trariere  videatur,  amitlit.  Alitcr  :  In 
hoc  Deo  Patri  Christus  rcgnum  trariil,  quoniam 
nemo  potest  ad  Patrem  venire,  nisi  credideril  iu 
Chrislo,  sicut  ipse  Xn  Evangelio  dicil  :  Nemo  venit 
ad  Patrcm,  uisi  pcr  me. 

c  Cum  evacuaveiit  omnetn  principaluin,  et  po* 
tcstatcm,  et  virtuieni.»  Evacualis  peccuis,  eva- 
cuabuntur  a  nobisomnes  conlrarhe  polestales  :  ab 
co,  quod  nobis  sesequenlibus  priucipaniur  poie- 
statc,  qua  nos  viccraut.  Virlusenim  eorum,  noslra 
peccata  sunt. 

c  Oportet  autem  illum  regnare,  donec  ponat.  » 
Cum  oinnibiis  scilicet  suis.  Donec,  non  sempcr  fi- 
nem  Mgnifical  :  sicul  esl  jllud  :  Ego  Dcus  vesler, 
donec  senescatis,  et  caetera  talia.  Alitcr  ;  Oporlet, 
inquit,  rcgnare  omnibiis  Cbristum,  donec  inimicos, 
et  in  se  incredulos,  subjiciat  sibi  ei  Patri.  Non  est 
aulem  una  subjeclio  ;  nain  juslos,  ad  se  fide  ct 
creriulitate  venieiites,  subjicil.  lufideles  attlcm,  et 
„  impios  dcstruens  ,  subjugabit  aelerno  supplicio. 
dcputandos. 

c  Omnes  inimicos  sub  pedibus  ejus.  »  Quando  alit 
volunlaie,  alii  erunt  nccessilate  subjccli. 

t  Novissime  autem  inimica  deslruelur  mors. 
Omnia  cnim  subjecit  sub  pedibus  ejus.  Cum  autem 
dicat,  omnia  subjecla  sunt  ei.  »  Diabolus,  qui  in 
Apocalypsi  peccalum  el  mors  appellaiur  :  quia 
ancior  cst  pcccati  et  mortis. 

c  Prseler  eum,  qui  subjecit  ei  omnia. »  Cauie 
Apostolus  dicil  Filio,  qui  Deo  Patri  subjecit  omnia, 
cuiicta  e*se  subjecla  :  ne  et  ipsuin  sin.ul,  cuui 
o.irtiibus,  qua?  suhjecta  sunt,  credamus  esse  &ub- 
joctum,  quoiiiam  a  dextris  Palris  seriet  :  aiquali 
potestate  cum  Palre  judicaturus. 


Christi  merebuutur  copulari  corpori.  llem    el  de  j)      c  Cum  auiem  subjecta  fueriut    illi    omnia,  tuuc 


coiiimuni  ir.orte,  et  de  resurrectione  dicit. 

c  Uniisqui.sque  aulem  iu  suo  ordine.  »  Tcmporis 
vel  houoris. 

c  Primiliae  Christus  :  deinde  hi  qui  sunt  Christi, 
qui  in  advenluejus  creriiderunt.  Deiude  finis.»  Tunc 
erit  tinis  omnium,  eliam  mortis,  cuui  universi 
lesurgent. 

c  Cum  trariideril  rcgnum  Deoel  Patri.»  Reguuin 
scilicet  humani  geueris,  sccuudum  Pclri  epistolam, 
el  Apocalypsim  Joannis,  Palri  iradcnrium  asserit 
esse  per  Filium  :  ut  ibi  legnei  Dous  pcr  gloriam, 
nhi  per  vitia  riiabolus  anle  regtiabat.  Dco  ci  Pairi. 
Den,  secundiim  humanitalem  :  Patii,  secundum 
deilitem.  lloc   loco  calumniari    solcut  Ariani,  di- 


et  ipse  Filius  subjectus  erit  illi,  qui  stibjecit  sibt 
omuia.  »  llic  quoque  Ariani  ila  calumniaotur,  ut 
dicant,  quia  posl  resurrcctiouem  on.nium  et  fi- 
nem,  eril  Filius  Palri  subjeclus,  ut  minor  sciiicet 
majori.  Quibus  responilendum  est  :  Subjcciioncni 
uon  semper  ad  diiuiiiulionem  houoris  periinere, 
sed  eliam  ad  charitatis  ofiicium  ;  maxime  cum  e% 
spirilus  prophetarum  prophetis  dicalur  csse  sub- 
jectiH,  nt  non  sil  Deus  ibi  dissensionis,  scd  pacis. 
Et  ipse  Doininus  Joseph  ac  Marix  scribilnr  fuisse 
suhjeclus.  Mulii  sanc  de  hoc  capilulo  diversa  scn- 
seruut.  Nam  quidam  dicunl,  sicut  in  suis  esurien- 
tibus  esitriil,  vel  cibalur  :  ita  et  in  Ecclesia  (ijusr 
esl    corpus  cjns)  ipsc  bubjicilur.  A!ii   aiunt,  quod 


799  S.  HIERONYMI  OPERUM  MANTISSA.  810 

ipsa  humana  natura,  quam   inriuit,  in    graliarnro  A  Romamvinctttsdeductusesl.  Dicens  vero,  quiri  mthi 


actionem  scmpcr  sit  suhjecta  tliviniiali  :  cui  secum 
iiiium  Tacienrio,  omnia  subjccerit.  Multi  ctiam  alia, 
el  diversa  dicuul,  quaj  inscrere  ct  enumerarc  pro- 
lixum  csl. 

c  Ui  sil  Deus  omnia  in  omnibus.  i  Tunc  Deus 
omiiia  in  omnibus  eril,  cuin  evacuala  morte,  et 
omni  iiialitia,  vcl  errore  rieslrucio,  solus  regnabit 
in  cunctis 

c  Alioqiiin  qiiiri  facient ,  qui  bapiiznutur  pro 
moriuis?»  Quicunque  baplizali  sumus  in  Cliri- 
sto  iu  morte  ipsius  baptizali  sumus *,  iri  esl, 
jam  quasi  commortui  cuiu  illo  suinus.  Quid  ergo 
pro.le.sl  uos  huic  munrio  mori,  si  hunc  coiitcmplum 
voluptaium   vila   non   sequitur   .vterna?  Iiem  hoc 


proriest,  si  inoriui  non  resurguni?  illoriiiudogina  de- 
sti  tiii  qui  dicunt,  ante  eorpora  aninias  in  ccelofacias, 
aeium  que  m.iam  propriaecoitversalionishabuisse.Ali- 
tei  :MuIta  dicuuttir  in  Epislolis,  quae  in  Actibus  non 
continenlur,  el  mulia  in  Actihus,  quae  in  Epistolis  non 
scribuntnr.  Per  allegoriam  autem  bestise  possunt 
intelligi  advcrsarlac  potestales,  sicut  ait  in  Psalino: 
Ne  tiadas  bestiis  animas  confidentes  tibi  (PsaL 
lxxiii,  19);  ad  quas  hic  dicilse  pugnasse. 

c  Manriucemus,  el  bibamus  :  cras  cnhti  morie- 
mur.  i  Increpat  excmplo  prophetae  gulae  rieriito», 
despcratione  fulurorum  ;  cujus  rei  crimen  neg.it ur 
eis  remitti  quoariusque  moriantur. 

«  Noliieseriuci.  »  Ab  his,  qui  talia  loquuntiir. 


est,  quori  dicit,  quia  non   solum  propter  remissio-  B      i  Corrumpuut  mores  bonos  colloquia  mala.  i  Ne 


ncm  peccaloiiim  baptizanlur,  seri  cl  propicr  resttr- 
rectionem  carnis  noblrae.  Carnem  autem  noslrara 
mottuam  appellat,  quouiam  hac  morte  anima  non 
motiitir.  Unric  incrcpaurio  aii :  Aut  quiri  facient, 
qui  baptizintur  pro  mortuis,  si  omnino  mortui 
nou  rtsurgunt?ld  est,  quiri  baptizari  opus  cst 
carncin,  si  nnn  resurgat  ? 

c  Si  omnino  tnortui  non  rcsurgiint,  utquiri  et 
baptizantur  pro  illis  ?  Utquiri  et  nos  periclitamur 
omni  hora?  >  Si  nihil  essel  iu  futuro,  non  cramus 
t-im  siulki,  ut  tanlas  iribulaiioucs  pro  illis  paicre- 
miir. 

t  Quotidie  morior.  >  Semper  paralus  ari  moriem, 


dicerent,  ergo  talcs  nos  juriicas,  qui  farile  serinca- 
mur?  non  inqtiit,  ric  vobis  limeo  :  seri  rie  illorutu 
conveisaiioue  formiJo.  Scri  quomorio  tnala  collo- 
quia  bouos  mores  corrumputit :  ita  econtrario  bona 
colloquia  malos  mo^es  rcdihcanl. 

c  Ev.gilatc,  jitsti,  ct  noliie  pcccare.  i  Ille  juslos 
esi,  qui  tion  peccai. 

c  Iguorautiam  enim  Dei  qtiiriam  habent.  i  lgno- 
rant  virtutein  Dei,  qui  eum  putant  suscttare  non 
posse  ;  potetHiam  ejus  ei  sua  imbeciliilate  ceusen- 
tes. 

« A'l  reverentiain  vobis  loquor.  i  Ut  erubesc*lia 
vos  liis  sertnonibus,  tanquam  adhuc  parvulos  eru- 


et  qnotiriie  exspccto  me  pro  veslra  gloria  moritu^  riiri 


rum. 

c  Pcr  vcstram  gloriam,  fratres.  »  Per,  non  scm- 
pcr  siguilic.nio  juramenti  esi.  Nam  si  riicam,  per 
puerum  misi  :  non  statiiu  per  puerum  jurasse, 
recte  puiahor. 

c  Qnaui  habeo  in  Christo  Jcsu  Domiuo  noslro.  i 
Ego  b;ibeo  merccdetn  laborttm  in  vohis  :  eiiaui  &i 
vos  proficere  nolucritis. 

c  Si  seeunriurn  homincm  ari  bestias  pugnavi 
Ephvsi,  quiri  iuihi  proriest,  si  mortui  uon  resur- 
ginit  ?  i  Si  nihil  rcmuneralionis  a  Deo  pro  hoc 
ccriamine  spero,  quare  pugnavi,  ut  hominibus 
foiie  placerem  ?  Aliter  :  Ilic  bcslias  cos  comme- 
morat,  qui  Ephesi  seriitioncm  ari\etsus  ctim  move- 
rant  poptilarcm ,  propter  Dianai  iriolum  ,  cujus  D 
ctiliurani  prxriicatione  apostolica  ricstruebat.Quori 
auiem  manifesie  constct,  bcstias,  cuin  quibus  pu- 
gnavit  Apostolus,  ariversarios  hominesriebere  iniel- 
ligi :  iriem  itt  alia  Kpislola  mcniorat,  riicens :  Et  libe- 
ratus  sum  de  orc  leonis  (//  Tim.  iv,  17).  lu  quo  oslen- 
ditse  saevitiain  Nerouisevabisse,  quanrio  prima  vice 


c  Scri  riicet  aliquis.  i  Ipse  sibi  ex  contradicen- 
tium  pcrsona  proponit.  Miler  :  Prxclarum  hoc 
loco  Aposiolus  rie  resurrectione  camit,  fruinento- 
rum  suniit  eicmphnn,  quornm  semen,  cum  nurium 
seratur,  non  ila  nt  terrae  manrialur,  renasciliir  ■: 
seri  sicul  in  principio  secnnrium  orriinem  tmicui(4ue 
scminum,  quale  corpus  Dcus  esse  praecepil,  el 
quemarimorium  jussit  lerram  proriucere  ordinatione 
sua,  riurat  el  permanel.  Itaet  uniciiqtte  hominnra 
carnem,  quam  unicuique  iniiio  nascendi  specialiler 
tribuit,  in  resurrectione  reslituet.  Dicendo  autem, 
dat  illi  corpus  sicul  voluil,  et  non,  sicut  vuli  : 
oslcndit,  a  principioconslilutionem  Dei  immuUbi- 
lcm  permancrc. 

c  Quomodo  resurgeut  mortui?  Quali  aulem  cor- 
porc  venieiu?  i  Mulli  solcnt  proponere  utrum  rie- 
bilia  corpora,  ut  sunt  defuncta,  resurgant.  Quibut 
respondendum  est,  in  resurrectione  non  dcbitiiatit 
vitiuin,  seri  integritatem  reparari  naturx.  Nuttquaiu 
enim  tam  debile  est  corpus,  qtiam  cuni  foerii  in 
pulverem    resoiutum.    Qui    ergo  credilur    loiutn 


1  Vicarii  pro  morluis  baptismi  morcm  rcspici 
bisce  al)  Aposlolo  verbis,  scribil  Epipliaiiius,  ha> 
res.  28.  Pi«e  ctijus  sciiteiilia  haec  esi  vero  propior 
auiloris  nostri,  qui  iu  Clirisli  moi te  bapiizari  ex- 
piicat.  ConSer  ipsius  Aposlolt  aliam  Epiguriam  ad 
KoMianos,  vi,  5.  Patilo  altler  C.osmas  l.iriopleustcs, 
>ui,  p.  280  ;  Ba^xiJ^jisOa  piujiixtuxspov  bnlp  xwv 
$;ji±:d'ju)v   vsxpwv   Jto/xirojv   xaiaouvovt:;   iv   tcJ) 


4y((|)  uSaxt,  xa\  dva5uvovT£;a^'  ivxeOOsv,  u.t;Aouu,c* 
vox  Oavaxov  y.a\  dvdaxaaiv.  Isiriorus  quoqoe  1'cht- 
siota,  I.  i,  epist.  22i  :  Bimi&izOi  \j-xlp  xwv 
vcxpwv  cpuffgt  atojjidxwv  fii;  dtpOjpiiav  auxi  fts- 
xaax-uaaOfjVat  Tziaxeuovxe^.  Paria  babenl  Teitul* 
lianus,  vf  10  contra  Marcionem,  Chrysostomus, 
Thcophylactus,  aliique. 


801  EXPOSITIO  1N  EPIST.  I  AD  COR. 

iciMcn»,  cur  ex  parte  rcparare  dubitetur?  lioc  esl,  A  semper  manebit  iu  saisctis  ' 


lum  seminaiur  oor- 


verbi  gr.itia,  cur  nou  reddal  oculost  qui  totum 
restiiuet  corpus? 

c  lusipiciis»  tu  quod  seminas  non  vivificauir, 
nisi  prius  moriatur.  >  Qui  eliam  naltiratibiis  exem- 
plis  edoceri  debueras,  adliuc  divinis  proniis&ioni- 
bus  inUdelis  exsisiis. 

t  Et  quid  semiuas  ?  Nou  corpus,  quod  futurum 
esl  scminas  :  sed  nudum  grannm,  ul  puta,  triliii, 
aut  alicuju»  caeterorum.  >  Sicut  de  grano  resurgit 
fecuniiior,  cum  granis  arisla  ;  ilu  et  corruplibile 
corpus  in  gloria  resurgit  cum  augmenlo. 

i  Deus  aulcm  dat  illi  corpus  sicul  vult.  >  Sicut 
ab  initio  disposuil,  ul  omnia  scmina  cuin  pulrue- 
rint  in  amplius  refurmenlur. 

t  Et  unicuique  semiuum  proprium  corpus.  > 
Atteudc  quia  proprium  corpus  dixeril,  nou  alienum* 

t  Non  omnis  caro,  cadcm  caro,  sed  alia  bomi- 
utira,  alia  pecorum.  >  Cujus  jussu  in  principio  lerra 
taitta  et  tam  diversa  corpora  animaia,  quuj  uod 
acceperal,  dedil  :  quid  niiium  si  ejusjussubo- 
niinein  rcstituat,  quem  accepit? 

c  Alia  volucrum,  alia  auiem  piscium.  >  Simililer 
et  de  aquis  intellige,  qu«  tantam  diversitatein 
volucrum  et  piscium  ediderunt. 

c  Et  corpora  coelestia,  et  corpora  terrestria.  > 
Qui  talia  fecit  corpora  elementorum,  cur  non  pos* 
Ml  cxiguum  corpus  bumanum  relicere? 

t  Sed  alia  quidciti  coelestium  gloria  :  alia  aulcra 


pus  animalc,  snrgit  corpus  spirituale.  Aliter  :  Ani- 
male  corjms  dicii,  quod  couditum  teirai  corrtim- 
pilur.  Sjdrituale  vero,  quod  incorruplum  rcsnrgit, 
ut  possit  acra  pcuctrare,  feblinaiis  ad  ecelos.  Primus 
Adaui  ad  lioc  faclus  est  tatitum,  ul  viveret.  Novis- 
simus  Adam,  id  est  Cbristtis,  ideo  suscepit  boini- 
nem,  ut  vivilicaret. 

t  Factus  est  primus  bomo  Adam  in  animam  vi- 
ventem  :  novissimtts  Adam  in  spiriitim  vivilicau- 
lem.  >  Nolandtim,  quod  cum  Dcus  Adam  dicit, 
ejusdem  nattirx  ulrosque  demonstrat.  Quod  contra 
Mauii  bacos  el  Apollinaristas  facit,  qtii  u«*ganl  a 
Dci  Vorbo  perfcclum  bominem  esse  susceptum. 

t  Sed  non  prius,  quod  spiriiuale  esl,  sed  quod 
animalc  csl :  deinde  quod  spiriluale.  Primus  bomo, 
de  tcrra  lerrcnus:  secuudus  bomo,  de  coelo  coele- 
siis.  Qtialis  terrenus,  tales  et  terreui.  >  Conle>ti<j 
dicilur,  quiu  non  buinanae  ffagitilatis  rilu,  sed  di- 
vinae  majcslatis  uutu  et  conceptus  est,  et  cnixus  : 
nam  usque  adeo  nattirain  nosiram  babuit,  ui  se- 
cundus  Adam  dicatur,  el  homo.  Aliler:  Ilic  priinum 
el  sccundum  bominem,  juxta  opera  lerrcstrem  el 
coeleslcm  dicil :  Nam  et  Cbrislus  sccundum  canitm, 
ex  nostra  massa  (uit. 

t  Et  qualis  ccelestis,  taleset  coelestcs.  >  Si  ideo, 
ul  bacretici  voluni,  noslii  gencris  assumplus  bomo 
non  fuit,  quia  coeleslis  dicilur  :  ergo  nec  isti  naturae 
nostnc  sunt,  qni  cceiestcs  appellaulur.  Si    vero  de 


terrestrium.  Atia  claritas  solis  :  aliaclaritas  lim<e  ;  q  uis  nemo  dubiua,  nec  de  illis  est  ambigenduui. 
el  aiia  ciaritas  siellarum.  >  Tota  comparalionis  bu- 
jus  diversitas  ad  hoc  facit,  ut  credas  unum  geuus 
reparare  facile  posse,  qui  tanta  fecit  ex  uibilo. 

c  Stella  cuiin  a  slella  differl  in  claritate :  sic  et 
resurrectio  mortuorum.  >  Stellarum  diversitati, 
justoruin  differeutiam  comparal :  quos  gradus  vir- 
lulum  in  gloria,  non  peccata,  facient  esse  diversos. 
Nani  peccatorum  diversitas  in  ccelo  non  erit,  sed 
io  postia. 

t  Seminaturin  corruplione  :  surgct  in  incorru- 
ptione.  >  Ut  ncc  febres  jam,  nec  carlera  corruptibi- 
liutis  genera  patiantur.  Aliter :  Sanctis  ct  pecca- 
toribus  resurrcctio  caruis  communis  esl :  sed 
sanctorutn  corpora  aeterna  gloria  vcstienlur,  cum 
incorruplione  et  immortalitate. 

t  Semiuatur  in  ignobililale.  >  Quid  tam  ignobile 
quam  cadaver  ? 

t  Surget  in  gloria.  >  ln  gloiia  splendoris,  ut  sol. 

t  Semiuatur  in  infiruiitale.  >  Imbecillilatis  bu- 
manx. 

t  Surget  in  virtute.  >  In  virlute  xteruitatis. 

Semiuatur  corpus  animaie,  surget  corpus  spiri- 
luale.  Si  est  eorpus  animale,  est  et  spirituale  : 
sicut  scriptum  est.  >  Uic  animale  cst  corpus,  quia 
non  seinper  babet  Spiritum   sanctum.    Tunc  vero 


t  Igilur  sicut  portavimus  imaginem  tericui,  por- 
lcmus  el  imaginem  coelestis.  <  Peccator,  Adae  ima* 
ginem  porlal :  juslus  vero,  imaginera  Clirisii.  Ergo 
sicut  portavinius  vetcrem  bominem  ante  bt»pt;- 
smum,  ita  ct  post  baptismum  portemus  no« 
vum. 

<  Iloc  autem  dico,  fratres,  quia  caro  et  san-uis 
regnum  Dei  possidere  non  possuut :  neque  corru- 
plio  incorruptelam  possidebit.  >  Frrqueiiler  Scri- 
ptura  carucm,  pro  operibus  nominat  camis,  til  ibi : 
Vos  aulem  in  carne  non  eslis,  sed  in  spiritu  (Rom. 
viu,  9).  Aliter :  Caro  (sicul  est)  regnum  Dei  non 
possidebit,  uisi  immorlalitaie  vestita. 

<  Ecce  mysterium  vobis  di<-o.  >  Obscurilatem 
significat,  nominando  mysterium. 

t  Oinnes  quidem  resurgetnus,  sed  non  omnes 
immulabimur.>  Omiics  bomines  resurgenf,  s<  d  soli 
qul  regnaturi  sunt  iu  gloria,  mutabuniur.  Sive  ita. 
resurgemus  omnes,  qui  in  adveniu  Cbristi  niortui 
inveniemur.  Non  omncs  immutabuntur,  qui  in  cor- 
porc  sintreperti  :.quia  sancti  soli  beatitudinis  glo- 
riam  consequeniur.  Aliter  in  quibusdam  Gr£cis 
codicibus  babctur,  t  Omnes  e.nim  dormieni  is :  iioq 
omnes  immulabimur.  >  lu  aliis  autem,  «  Omnes 
enim  nou  dorm  emus,  omues  autem  iininutabimur  » 


1  Quae  hinc  subsequunlttr  omnia  ad  fincm  usqtie 
bujus,  et  initium  aherius  iu  scqueiitem  Episloiam 
comtuenlarii  ad  vers.  v,  babebantur  oiiiu   toiidem 


plane  verbis  in  anliquis  editionibus  S.  Ambrosii, 
aniequaui  suam  Benedictini  Pariaieuses  adorna- 
rent. 


8(3  S,  HIERONYMI  OPERUM  MANTISSA.  »0* 

quod  qiiadrat  magis  ad  sensum  Apostoli :  quia  liic  A  t""C  collcctrc  fiani.  i  Ui  paulalim  reservantes,  non 
scrmo  non  dc  omuibus  generaliter  dicilur,  sed  de      una  hora  gravari    sc  putent : 


solis  sanctis. 

c  In  momento,  in  ictu  ocnli.  i  Per  ictum  oculi, 
nimiam  brevilatem  vull  signiltcare  moinenii.  ul 
quanta  sit  Dci  potentia,  cx  resurrectionis  celeritate 
cognoscas. 

c  In  novissima  tuha.  Canet  enim  tuha,  et  morlui 
rcsurgent  incorrupti,  et  nos  immuiabimur.  i  No- 
vissima  luha,  novissimus  advcnlus  intelligitur 
Christi  :  morlui  auiem,  vel  peccatores  imeligendi 
sunt,  qui  eiiam  viventes  inortui  esse  dicuntar,  ut 
ad  popnnm  aut  immortales,  aut  ubsquc  nliqua  mem- 
brorum  diminulione  resurgani  :  vcl  cerle  simplici- 
ter  omnes  moriuos    resurgcre   dicil,  et   solos  san~ 


ut  hilares   datores 
diiiganmr  a  Deo  (//  Cor.  ix,  7). 

c  Gum  autem  praesens  fuero,  quo9  probaverilit 
per  Epislolas,  hos  miuain  perferre  gratiain  vesiram 
in  Jerusalem.  Quod  si  dignum  fuerit,  nl  ego  eam: 
mecum  ihunt.  Veniam  autem  ad  vos,  ctiiu  M  •cedo- 
niam  pertransiero.  Nam  Macedoniam  pertransib*. 
Apud  vos  aulem  forsitan  manebo,  vel  etiam  hi«- 
maho  :  ut  vos  me  deducaiis  quocunque  iero.  Nolo 
ciiim  vos  modo  in  transitu  videre.  Spero  euim  me 
uliquaniulum  temporis  manere  apu  J  vos  :  si  Domi- 
uus  pcrmiseril.  i  Quia  ila  se  aguut  Macedones,  ul 
non  sit  necesse  mihi  apud  eos  diuiius  demorari ; 
aptid  vos  autem  uecesse  est,  ut  maueain,   vel  hie- 


cios,  cum  his   qui  vivi  jusli    inveuli  fuerint,   in  B  mcm.  Mulla  enim  sunl  quae  corrigantur   in  vobis ; 


gloriam  iinmuiari, 

c  Oponct  enim  corruptibilo  hoc.  i  Necesse  est 
iieri  quod  promissum  est. 

•  t  IntJuere  incorruplionem,  et  mortale  hoc  induerc 
iinmorlalitatem.  i  Esl  quod  induil,  cl  csi  simililer 
iudumcntum. 

c  Gum  autem  mortale  hoc  imluerit  immortalita- 
tem,  tunc  fiel  serino,  qui  scriptus  est  :  Ab>orpla 
cst  mors  in  vicloria.  i  Ui,  evacuatis  causis  moitis, 
per  divinam  victoriam,  sibi  absorpia  non  appa- 
rcat. 

c  Ubi  cst,  mors,  victoria  tua  ?  Ubi  cst,  mors, 
stimulus  tuus?  i  Propheta  ex  persona  justorum 
toqtiitur  insultaiuiuin  morli 


s<cul  medicus  ibi  inoraui  habet,  ubi  plures  aegro- 
tanl. 

c  Permaneho  aulein  Ephesi  usque  ad  Peutcco- 
slen.  Osiium  cuiin  mibi  apenum  est  niagumn  et 
evidens,  ct  advcrsarii  niulli.  i  Ideo  ibi  peruianebo, 
quia  cum  mihi  evideus  daius  sit  aditus  pradicandi, 
sunl  pluiimi,  qui  resistant. 

c  Si  aulem  venerit  Timotbeus,  videte  ut  sine 
timore  sit  apud  vos.  Opus  enim  Domipi  operatur, 
sicul  et  ego.  Ne  quis  ergo  illum  spernat»  i  Sipe 
tribulationis  formidiue,  vci  eliam  vestri  contem- 
ptu. 

c  Dcduciic  autcm  ilium  in  pace,  ui  veniai  ad  me. 
Exspecto  cuiin  illum  cum  fralribus.  i   Nibil  aduil- 


t  Stimulus  aulem  mortis,   peccalum  est.  i    Sa-  ^  lentes,  quod  ad  animas  ejusfaciat  Isesionero. 


fciilaeinoilis  peccatum,  per  quod  animae   jugulan- 
lur. 

c  Virlus  vero  peccali  lex.  i  Duin  fortius  et 
inajus  fit  pcr  scienliam  pec<atum. 

c  Deo  aulem  graiias,  qui  dedil  nobis  victoriam, 
p<r  Dominum  noslrum  Jcsum  Christum.  i  Vicio- 
ri:uii  iilius  peccali,  in  quo  lex  per  carnalem  no- 
sitain  voluntalem  fucral  iufirmata,  quam  Christus 
<*i  tice  et  exemplo  destruxit. 

c  haque,  fratres  mei  dilccti.  i  Reddita  resurre- 
«tionis  ratioue,  de  qua  haesilabant,  boilalur  eos  in 
Dei  opere  permanere,  jam  certos  de  relhbuiione 
futura. 

c  Stuhilcs  cstoie  et    immobiles,   abundautcs  in  o 
f)inii  opcre  Domiui,  sempcr  scicuies,    quod  lab<r 
xc.strr  uon  csl  inanU   in  Domino.  i    Nemo  vos  de 
gradu  spei  fulurx*  ulira  pennoveal. 

CAPUT  XVI. 

t  De  colleclis  autem,  qua»  fiunl  in  sanctos,  sicnl 
ordiuavi  iu  Eeclcsiis  G  ilalise,  iia  el  vos  facile.  >  De 
sumpiibus  dicit,  qui  per  singulas  Ecclcsias  collecti, 
tlicrosolymam  sauctis  pauperihus  millebaulur. 

c  Per  unain  Sahbali.  i  Uua  Sahhali  Dominica 
dies  cst:  sicul  in  Evangelio  dicitur,  Dominum  una 
Sabbati  surrcxissc  (Luc.  xxiv,  1). 

c  Unusquisque  vcslrum  apud  sc  rcponat,  nvon- 
dcns,  quod  ci  beuc  placuerii,  ut  nuii  cum  vcuero, 


c  De  Apolio  auiem  fratre  vobis  iiotuni  (acia , 
quoniatu  mulium  rogavi  eum,  ut  veniret  ad  vos9 
cum  fratribus,  ei  uiique  non  iuit  Yoluntas  ejus,  iit 
nunr.  veuirel.  Veniet  auicm  cuin  ei  vacuum  fuerit, 
Vigilaie,  state  iu  fide.  »  Vjgilate  meniis  oculis  ad 
diaboli  astutias  precavendas,  State,  quia  stauliKn» 
dillicile  somnus  obrepit. 

c  Viriiilcr  agite.  i  Mulicbris  eniin  oranis  incon- 
stantia  cl  varietas  judicatur. 

c  Ct  conroriauiini:  omnij  enim  vestra  iu  cbari- 
tale  fianl.  >  Ut  sit  in  vestra  vfrlute  profeciut, 
omnia  non  inanis  gloriqe  causa,  sed  tluritatis  gratia 
facerc  feslinaie. 

c  Obsecro  auiem  vos,  fratres,  nosiis  doiuum 
Siephanae  et  Fortunati,  et  Achaici,  quoniaio  smii 
primiliae  Achaia»,  et  in  luiiiistehuin  sanciorum 
ordinavcrunt  scipsos,  ul  el  vos  subdili  sitis  ejus- 
moiii,  tl  omni  cooperami  et  laboranii.  Gaudeo 
aulem  in  prasenlia  Siephana?  elForiunati  el  Achaici, 
quoniam  id  quod  vobis  deeral,  ipsi  suppieverirnt.  i 
Quia  prse&enles  sunt  apud  vos,  et  in  iihs  magnum 
potcsiis  hahere  profectuin.  Sivequia  inihi  venerunt 
pro  vohis  ministrare  oflicium  charilat». 

<  Rercceruuleniin  el  meuin  spiritum  el  vestrum.  • 
M«um  spihtum  charitate,  pro  vohis :  vestnini  pro 
mea  Ia3titia,  refecerunt. 

c  Cognoscite  ergo  quae  ejusmodi  snnt.  i  Unde, 
et  alibi  ail  :  Cogno&cile  cott  qui   Ua  awbuUni,  •( 


805  KXPOSITIO  IN  EPIST.  Ii  AD  COU.  8f6 

habetis  formam  nostram  (Pliilipp.  ui,  17).  Hoc  co-  A      «    Maranv.ha.  i    Magis.  Syrum    est,   quam    Ile- 


gnoscite,  honurale  cognosrcntes  eoruiii  sludium  vel 
laborem. 

<  Silutant  vos  Ecefcsia?  A*i:c.  Saluinit  vos  in 
Domino  multuin  Aquila  ct  Prisca,  cum  domestica 
sua  Ecclcsia,  apud  quos  ct  hospitor.  Sulutaut  vos 
omnes  fralres.  Silutate  inviccm  in  osculo  sancto.  i 
Domestiram  coiigregalioiicui  fiaierniiaiis,  Eccle- 
siam  nominavil. 

«  Saluiaiio  mea,  manu  Pauli.  Si  quis  non  amat 
Dominum  nostrum  JesumChristum,  sii  anaihema.  i 
Sicut  illis,  qui  cum  amant,  redemplio  veuturus 
esl  Chrislus  :  ila  et  qui  eum  non  amenl,  anaihema 
sit,  id  csf,  ut  iilos  abominelur,  el  perdat. 


bracnu  :  tameisi  ex  confinio  utraniM.que  lingnaruui 
aliquid  llcbiacum  soucl.  Et  inicrprclalur,  Dominus 
nosler  vcnii. 

<  Gralia  Domiui  nostii  Jesn  Christi  vobiscum.  i 
Proprhe  mauus  cousuela  subscriptio. 

c  Charitas  mea  cum  oinnibus  vobis.  i  Ul  qno- 
modo  vo*  ego  diligo,  ita  et  in  Chrsio  invicem 
diligaiis. 

«  lii  Cliri.tto  J.su.  i  Non  secundum  saeculi  chari- 
talcm . 

t.Vmeu.i  Coufirmalio  csl  benedictiuiiis  hicsermo, 
dicut  supcrius  ipse  demonsiral ;  quoinodo,  iuquiens, 
dicil  amcu  super  luain  bcncdiciioneiu  ? 


IN  SECUNDAM  EPISTOLAM  AD  CORINTfHOS. 


CAPUT  PMMUM. 

c  Pauiiis  apostolus  Jesu  Clnisii,  per  voluniatem 
Dei.  i  Quaeritur  cur  iu  omnibus  Epistolis  conlra 
tisuni  epistolaium,  primuin  suum  nomen  ponat, 
quam  eorum  ad  quos  litlerx  destinantur.  Sed  hoc 
ex  auctoriiale  aposiolici  ordiuis,  quia  minoribus 
scripsit :  ut  eliam  saeculi  judiccs  solenl  ad  eos,  quos 
rcgtiut,  scripta  dirigere.  Per  voluniaicm  Dci,  id 
est,  non  hominum  voluulate.  Simul  vuh  ostcndcre 
non  sine  voluntate  Palris  sc  missum  a  Chrislo. 

c  El  Tiinotheus  fratcr  Ecclesiae  Dei,  qiuc  cst 
Corinthi.  i  Non  dixil,  Paulus  el  Timotlieus,  quia 
non  arobo  apostoli.  Ad  Philipp^nscs  vcro,  ubi  uon 
erat  lanta  aiictoiitas  ncccssaria,  t-ervi  ambo  po- 
ntintur  (Pliilipp.  i,  1). 

«  Cum  omnibiis  sanclis,  qui  sunt  in  univcrsa 
Achaia.  i  Ilic  sancli  possunt  accipi  sacerdotes,  qui 
in  prima  ponuntur  invocantcs  Dominom,  et  ad  Phi- 
Hppenses  cum  episcopis  el  diaconibus.  Meo  autem 
postea  noiiiinantur,  ne  parum  inlelligcnles,  cos 
prxtermissos  esse  pularenl.  Cum  siul  in  Ecclesia 
comprehensi  Achaiae,  cujus  est  metropolis  Coriu- 
Ihus. 

<  Gralia  tobisetpax  a  Deo  Palre  nostro,  et  Do- 
mino  Jesu  Chrislo.  i  Haec  esl  solida  salutatio.  Hic 
gratias  agil  Deo,  gaudens  sc  ideo  consolari,  ut  ipse 
alios  consoietur. 

«  Benedictus  Deus  et  Pater  Domini  noslri  Jesu 
Chrisii,  patcr  misericordiarum.  i  Quia  ex  ipso  esi 
oimiis  misericordia. 

<  F.t  Deus  totius  coiisoiationis  :  qui  consolalur 
nos.  i  ld  est,  perfect»  coitsolationis,  quia  nou  esi 
miuus  tribulatione  solatimn. 

«  In  omni  tribulatione  nostra.  i  Id  est,  non  iu 
aliquibus,  sed  in  omuibus. 

c  Utpossimus,  et  ipsi  consolari  eos  qui  in  omnt 
prcssura  sunt,  per  exhorlationem,  qua  cxhortaiuur 
ct  ipsi  a  Deo.  i    ld  csi,  propterea  liberainur,  ul  et 


B  nos  alios  consolari,  et  de  tristitia  iiberare  possi* 
mus.  Aut  ita  formam  dal  nohis  nlios  consolandi,  ul 
per  cxhortaiionem,  qua  ipsi  a  Deo  consolamur, 
agnoscamus,  quod  Dcus  timciilium  se  neminem 
dereltnquat,  et  multo  magis  in  futuro  remunerel, 
quos  etiam  in  praeseuti  non  deserit. 

<  Quoniam  sicut  abundant  passiones  Christi  iu 
nobis.  i  Id  csl,  pro  nomine  Christi. 

« Ita  et  per  Chrislum  abundal  cousolatio  noslra.  i 
Ut  Pctrus  est  de  carcere  liberattis  (Act.  xn,  9),et 
P.nilus  visione  Domini  et  voce  conflnnalus  in  leiu- 
plo  (Act.  xvi,  9). 

<  Sive  autem  tribulamur  pro  vestra  exbortatione 
ct  salutc :  sive  consoiainur,  pro  vestra  consoia* 
tioue :  sive  cxhortamur,  pro  veslra  exhortatione  vt 

c  salute.  i  Quia  vos  ad  salutcm  hortamur  ;  vel  ut 
vobis  exemplum  toleraniiae  praebeamus. 

<  Quae  operatur  toleraiitiam  earumdem  passio- 
num  quas  el  nos  palimur :  ul  spcs  noslra  firui* 
sit  pro  vobis.  i  Id  est,  idco  libcramur,  ut  ipsa  re 
conftrmetnini  non  pertimesccre  passioucs,  vel  u* 
vos  hortemur  patienter  ferre  illa,  quae  ad  praesen- 
leni  consolationem  pertinent  el  fuiuram. 

«  Scientes  quoniam  sicut  socii  passionum  eslisr 
sic  eritis  et  consolationis.  i  Id  cst,  haec  esl  spes  no- 
sira  firina  pro  vobis. 

«  Non  enim  Tolumus  ignorare  vos,  fratres,  do 
tribulationc  nostra,  quae  facu  csl  iti  Asia.  >  Narrat 
suas  passiones,  ul  iilisc  ad  Hlarum  comparaiioiieiiv 
D  parva  pali  cognoscanl,  inaxime  cum  illitaliapa- 
tianlur,  qui  vice  Christi  fuerant  destinatL  Sicul  si 
quis  discipulus  doleat  super  injuria  sua  :  cum  au- 
dieril  magislrum  majora  pcrpessum,  consolationo 
accepta,  doicre  desiuii. 

«  Quouiam  super  modum  gravati  sumus  supra> 
viriuiem.  <  Supra  virttitcm  gravati  pondere  passto* 
iiuiii. 


8V7  S.  HIERONTMl  OIEUUM  MANTISSA.  f      ,      808 

t  It-»  nt  uslorct  nos  etiam  vivcre.  >  Ita  ut  mori  A  venircm  ad  vos,  et  a  vobis  deduci   iu    Judaeam.  > 


omni   desidcrio   cuperemiis. 

t  Sed  ipsi  in  nobismeiipsis  responsnm  moriis 
habuimus,  ul  iion  simws  fi Jentes  in  nobis.  >  IIoc 
est  in  nosfra  prudenti»  vel  catitela. 

c  Sed  iu  Deo,  qui  siiscitat  inorluos.  >  Ipsa  mors 
docuit  nos  omne  bmnanuin  auxilium  defecisse  :  ct 
aii  illo  solo  sper.imliitii  esse  remediuin,  cui  eliam 
possibile  csl  moriuos  suscitare. 

c  Qni  de  taiilis  periculis  nos  cripuil  et  eruh,in 
quemsperamus:  qtioniam  et  adhuceripiet.  >  Scit  se 
adhuc  mulia  passurum,  qui  sperat  sc  adbuc  libe- 
randum. 

c  Adjuvantibus  cl  vobis.  >  Nisi  laborans  non  di- 
cilur  ub  alio  juvari. 


Qnia  primam  in  primo  habuistis  tdventu  :  vel  ot 
gratiam  secundam  praesentiae  meae  post  liiteras  ba- 
bcretis. 

c  Cum  ergo  hoc  voluissem  :  nunquid  levitate 
usus  sum?  >Quia  promissum  non  iropleverat,  ncle- 
vitatis  accusaretur  se  excusat. 

c  Aut  qua;  cogito,  secundmn  carnem  cogilo.  > 
Id  est,  secundum  carualem  voiuotatem  :  carnule 
euitn  est  alljuem  nulla  majore  causa  exsistente  noo 
facere  quae  promisit. 

c  Ut  sit  npud  me  est,  et  non  est?  >  Ideo  non  co- 
gito  seonliim  carnem,  ut  non  mendax  vcl  duplex 
iuveniar. 

c   Fidelis  autem     Deus.  >   ha  et  nos,  per  quoi 


c  In  oraiionepro  nobis.  >  MuHum  valet  oralio  to-  B  *,pse  loquiiur:  duin  eum  imitamur,  non  sumus  infi- 
lius   Ecclesiae,    qu.c   Pelrum    de    carcere    libera-      deles. 

c  Quia  senno  noster  qui  fuit  apud  vos,  non  est  io 
illo,  est  et  uon  :  sed  esl  in  illo,  esl.  >  Nulla  in  eo 
ambiguitas,  nec  nos  vobis  sumus  aliquando  iiieiitili. 

c  Dei  enim  Filius  Jesus  Chrislus,  qui  in  vobis 
per  nos  praedicatus  est :  per  meet  Sylvauuro,  et 
Timoiheum,  non  fuil  in  illo,  est  et  non,  sed  estin 
illo  fuit.  >  Quare  cum  promisisset  ire  se  ad  Centu- 
riouis  puerum,  non  perrexit.  Sed  affuit  spiriluaii 
graiia,  qui  non  affuil  pr;esentia  corporali.  Sed  est, 
iii  illo  fuil :  id  est,  immutabiiis  veritas,  ut  ad  Moy* 
sen  dicit  :  Qui  estf  misil  me  (Exod.  in,  14j.  Ilte 
eiiiin  vere  est,  qui  semper  ideui  est, 

c  Quotquol  eniui  proinissiones  Dei  sunt,  in  illo 
cst.  Ideo  et  pcr  ipsum  dicimus,  amen  Deo,  ad  glo- 
riam  nostram.  >  Onmis  vcriias  promissionis  in 
Cbri&to  est,  quae  per  nos  ad  Dei  gloriam  pnediea* 
tur. 

c  Qui  autein  confirmat  nos  vobiscum  io  Christo  > 
Gralia  ct  docirina.  Et  quia  dixeratper  nos,  modo 
ostendit  Deum  totum  facere,  qui  in  eis  ista  omnia 
opcratus    est. 

c  Et  qui  unxit  nos  Deus.  >  Spiritu  sancto,  vel 
cbrismate. 

c  Et  qni  signavit  nos.  >  lllud  signatur,  qaod 
aliquid  inirinsecus  coniinet  preiiosum. 

c  Dedit  pignus  spirilus  in  cordibus  noslrs.  •  Id 
est,    pro  arrba,  spiritus   gratiam  ;   omnis  aute  n 


vit. 

c  Ut  ex  multarum  persouis  facierum  ejus,  qu.-e 
in  nobis  est  donationis,  per  mulios  graliae  agantur 
pro  nobis.  >  Id  est,  ul  ex  muhorum  conveutu  pro 
eo  quod  vobis  donamur,  Domino  gratiae  referaiitur: 
vel  quia  multis  donati  sumus,  plures  converteutcs, 
per  nos  gratiam  agunt. 

t  Nam  gloria  nostra  haec  est.>  Meo  iu  ipsis  p?s- 
siouibus  gloriamur,  quoniam  conscienlia  non  mi- 
nime  repreheudit,  co  quod  gloriae  vtl  iucri  causa 
doccre  videainur. 

c  Tesiimonium  conscienl<ae  noslrae.  >  M  est, 
beati    mundo   cordc,  quoniam  ipsi  Deum  vidt*bunt. 

c  Quod  in  simplicitale  cordis  et  sinceritaie  Dei.  > 
Quomodo  Dens  simplex  est  et  siuceriis. 

c  El  nou  in  sapientia  carnali,  sed  in  gratia  Dei 
conversati  sumus  in  boc  mundo.  >  Hoc  non  subdolc 
vel  astute  docentcs :  ut  s»pienlia  carnalis,  quac  mer- 
cede  dislrabilur,  sed  gratis ;  sicut  a  Deo  acccpinius, 
vel  Dei  solius  causa  docemus. 

c  Abundantius  autem  ad  vos  .  >  A  quibus  nec 
victum,  qui  nobis  jure  debctur,  accepiinus. 

c  Non  euim  alia  scribimus  vobis.  >  Nou  confun- 
dor,  quia  vos  nostis  certum  esse  quod  dico. 

c  Quam  quae  legislis  et  cognovistis.  >  Id  est,  qtiae 
legistis  in  Epistola,  cognovislis  in  conscieutia. 

cSpero  atilemquod  usque  in  finem  cognoscelis.  > 


Id  est,   certus  sum  meum    proposiium    non  mti-  D  arrba,  pro  magnitudine  prelii  dari  soleL  Quautum 


tan. 

c  Sictit  et  cognovistis  nos  cx  parte.  >  Quia  non- 
duin  fiuis  esl  :  ctun  auleiu  veuerit,  cx  iniegroco- 
gnoscelis. 

c  Quia  gloria  vestia  sumus,  sicut  et  vos  noslra.  > 
Sic  gloriantiir  discipuli  de  bono  doctore,  quomodo 
ct  magister  in  bonis  discipulis    gloriatur. 

c  In  die  Doiuini  nostri  Jesu  Gbrisli.  >  Quando 
el  veri  magistri  et  boni  discipuli  probabunlur. 

c  Et  bac  coiifidenlia  volui  prius  venire  ad  vos.  > 
ld  est,  quod  nihil  aiiud  vcstrum  quaesivi  quam  saiu- 
tem. 

c  Ut  secuudam  gratiam  baberetis,  ct  per  vos 
iransirem  in  Macedoniam,  et  iterain  a  Macedonia 


ergo  preliuui  est,  cujus  tanta  est  arrha. 

cEgoatilem  lcstein  Detim  iuvoco.  f  Reddil  causam 
non  impleti  promissi ;  boc  non  suae  leviuti,  sed 
illorum  inlirmitati  asserit  dcpulandum. 

c  In  animain  meam.  >  Gujus  secreta  solus  agno- 
scil. 

c  Quod  parcens  vobis,  non  veni  ullra  Corintbum.  > 
Ne    in  vobis  acrius  vindicaiem. 

c  Nou  quia  tlominauiur  fidei  vestrae,  sed  adjoto- 
res  sumus  gaudii  vestri.  >  Noo  quod  ideo  credide- 
rilis,  ul  vobis  dominemur,  sicul  in  iege  sacerdotet, 
et  idco  vos  terrcmus  ;  scd  omnia  ad  vestram  faeiniua 
emendatioucin,  ut  bic  in  conscientia,  et  inperpduo 
gaudeatisuc  ipsa  iibcrtale  usi  fueritis  in  pejus. 


809  EXP031HO  1N  EPI-t    II  AD  COR.  810 

i  Nani  lide  slatis.  >  F*iile,  non    lege,  id  esl,  cre-  A  quus  quacunque  die  (ucrit  conversui,  non   memoia- 


dendo  Christo  stare  coepislis. 

CAPLT  II. 

*  Statuiautem  lioc  ipsom  apud  me,  ne  iterum  in 
tristitiam  venirem  al  vos.  i  Cogitavi,  vel  disposui, 
ne  in  iristilia  secundo  venirem.  Qui  cum  primum 
credidistis,  apud  vos  in  gaudio  fui. 

i  Si  enim  ego  conlrislo  vos,  et  quis  cst  qui  me  lav 
tificet?  i  Proptcrea  id  facio,  ut  possiin  gaudere  de 
tobis. 

i  Nisi  qui  contrislatur  ex  me.  i  Qui  enini  con- 
tristatur,  inlelligit  se  peccasse  :  sicut  a-ger,  qui 
dolorem  sentit,  potcst  percipere  sanitatem,  ct  ad 
oiedici  hctitiain  perlinere. 

c  Et  hoc  ipsum  scripsi  vohis.  >  Modo  enim  ideo 
scribo,  vel  anle  scripsi,  ut  litleris  emeodali  prae- 
scnlem  nie  gaudere  faeiatis. 

c  Ut  non  cuin  \enero  irisiiliain  super  trisiiliam 
habeam.  i  Trisliliam  habeo,  quia  peccastis  ;  quac 
oiagis  augebitur,  si  vos  uon  perfecte  videro  eiiien- 
dasse. 

c  De  quihus  opanueral  me  gaudere.  i  Dc  quibus 
seinper  gaudere  «lebueram,  vcl  de  emendaiione  gra- 
tuiari. 

i  Confidens  in  omnibus  Vobis,  quia  meiim  gau- 
ditim  omiiium  veslrum  cst.  N  im  e\  muiia  tribula- 
iidneet  angustia  cordis.  i  ld  est,  confido  vos  intel- 


buntur  peccata  ejus  (Ibid.  1*2,  10). 

c  Ne  forle  abundanliori  tristitia.absorbeatur,  qui 
ejusmodi  est.  >  Ne  forte  per  desperaiionem  indul- 
genti*  absoiheatur  gurgite  vitiorum,  et  a  diabolo 
persuasus,  ad  infidclitaiis  el  blasphciuiae  majora  pi  j; 
cipilia  dcducalur. 

c  Propier  quod  obsecro  vos,  ut  confirmeiis  in  ii- 
lum  charitatem.  i  Qua  perfecle  rccoftiioscat  se  vc- 
uiainconseciitum. 

c  Ideo  etiim  ci  scripsi  vobis,  tit  cognoscam  expe- 
rimcutuin  vestruman  in  omnibus  obedientessitis.  i 
Ut  videam  si  quomodo  obaudislis  in  viudicanlo, 
ita  obaudiatis  iu  indulgendo.  Obedieniia  enim  i  11.4 
vcra  et  perfccla  esi,  quae  in  nullo  coniemnit. 
B  c  Cui  autem  aliquid  donatis,  et  ego.  i  Sicul  vo- 
biscum  vindicavi,    ita  et  dono  vohiscum. 

c  Nam  et  ego  quod  donavi.  i  Non  ui  mea  pcr- 
sonaf  sed  in  Chfisti,  qui  dixil  :  Quwcnnque  bolte- 
riii*  in  terrat  eruhl  et  in  ceclo  svluta  (Malth.  ivm, 
48). 

c  Si  quid  donavi,  propler  vos.*>  Ne  vos  grave- 
iiiini,  vel  conlri&temini. 

•  In  persona  Chrisii.  >  Quia  vice  fungiiuur 
Christi. 

c  Ut  uon  circumveiiiamur  a  Salaua.  Non  eniin 
ignoramus  cogilationes  ejus.  i  Necenim  ejus  igno- 
ramus  versutias.  ldcm  siniililer  circuiiivcuit  pvr 
uimiara  duriiiam  peccaiores,  ut  pereaul  dcspciau- 


ligere,  quia  tuncsit  vcruin  gaudium  vcsirum  si  ego  q  do  :  quomodo  nimia  remissi  »ne  nnuime  coirigemlo. 

Uude  Salomon  ail  :  Non  declines  in  dexteram  ue- 
que  sinistram  (Prov.  iv,  27).  Quamvis  ergo  lota 
Epislola  conira  Novalum  sit,  lamcn  hic  cvideiilis- 
siiue  ostenditur  a  diabolo  circuinventos  pobiiilen- 
liani  denegarc  :  cujus  istavcrsuliaest,  ul  sub  speae 
juslitiac  failat  iucautos. 

<  Cum  venissem  auiem  Troadcm,  propter  Evan- 
gelium  Christi,  et  osliuin  tnilii  apcrtum  essct  m 
Domiuo  :  non  habui  requiem  spiriiui  meo,  eo  quo.i 
non  invenerim  Titiiin  fralrem  meum.  i  Modo  illis 
vult  probare  quanlo  amplius  cos  diligat  ,  quorum 
causa  lantum  sollicitus  esl  :  ut  cuuv  essent  illi 
omnia  prosperala,  niillam  requiem  habucrit ;  quia 
Titum  quem  ad  eos  videndos  misetat,  nou  invenii, 

*  timens  jam,  ne   miiiiine  eos  corrcxisset,  quia  nou- 
dum  ei  quidqoaiii  renuiiiiaverat  Titus. 

<  Sid  valefaeiens  e.is,  prolcctus  suin.  i  Cilo  iudc 
egressus  sum,  qiiamvis  occasioneni  habucriui  pr;c- 
dicandi. 

<  In  Macedoniam.  >  Per  quam  a  vobis  Titus  erat 
utiijue  rcdilurus.  Yiciuior  est  enim  Macedouia 
Acbaia?,  quam  Troadas  :  deuique  cum  ibi  essct, 
dicit  Tituin  poslea  adveuisse. 

c  Deo  aiitem  gratias,  qui  semper  triumphal  nos 
in  Cliristo  Jesu.  >  Triumphare  facit  nos  per  Cbri- 
stum,  ve!  in  uobis  ipse  tiiiimpbat. 

<  Ei  odorein  nolilia?  suas  iuai)ife»tal  per  uos  iii 
oiuni  loco.  >  OJor  notiiias  Dci  pcr  doctiinam  ma* 
nifcstatur  ct  Hgna.   Odor  autcm  ideo  dicitur,  quia 

2S 


g&ude.un.  Sive  ronfido  quod  me  laliler  diligatis,  ul 
meum  gaiidmm  vcstriun  esse  dicatis. 

c  Scripsi  vobis  per  multas  lacrymas.  >  Primain 
Epistolam,  qua  vos  corripui  ;  et  hinc  intelligendum, 
quam  fuerit  de  omniuui  salutc  sollicitus. 

c  Non  ul  coutristcmini,  scd  ut  sciatis  quam  cha- 
ritulem  babeam.  i  Non  ideo  commemoro,  ut  iterum 
contristemiui,  sed  ut  scialis  me  oinnia  in  chariiate 
fecisse. 

c  Abundantius  in  vobis.  i  Ex  majori  sollicitudi- 
ne,  abundanliorem  cognoscile  chaiilalcm. 

c  Si  quis  autem  conlristavit  me,  iujii  me  contri- 
slavit.  i  Quia  pcr  illius  peccaium  vos  etiam  corre- 
pti,  ampiius  profecisiis.  Sive,  qui  me  enien  Javil,  noii 
me  penitus  contristavit. 

c  Sed  ez  parte.  i  Id  est,  ex  ea  solum  parte,  tjua 
uocuit  sibi  :  duni  ilii  necesse  est  poeuitere. 

<  Ltnon  onerem  omnes  vos.  >  Ideo  scribo  eum 
recipi,  utnon  oueremini,  si  per  vesiram  duritiam 
desperaverit  de  salule. 

c  Sufficit  illi,  qui  ejusmodi  est,  objurgalio  haec 
quaefita  pluribus.  >  Non  de  ilio  soluiu  dicit,  qui 
paternum  polluit  thorum,  sed  de  omui  peccautc: 
nam  multos  iilic  peccasse  Epistola  prima  deuion- 
slrai. 

c  Ita  ut  econtrario  magis  douetis.  >  Ut  coufraob- 
jurgalionem  donetis  veniam. 

c  Et  consoiemini.  >  Yeibis   prophetse   diceulis  : 
iVo/o  mortem  peccutoris  (Eitcli.  xvxiu,  II).  Et,  /«i- 
Patrol.  X\X. 


gli  S.  HIERONYMl  OPERUM  MANTISSA.  812 

sentitiir  potius  quam  videtur,  el  quia  primo  cre-  A  tiae  portendebat  \Exod.  x*xiv,  35).  Not  fero  quim- 


dentes  aiiquid     tanquain    per    modicum  odorem 
scnlire  valebaul. 

c  Quia  Cbrisii  bonus  odorsnmus  Deo,  in  liisqui 
salvi  fiuut,  el  in  his  qui  pereunt.  Aliis  quidem 
odor  niertis  in  merlem,  aliis  aulein  odor  viiae  iu 
vitam.  »  Quidam  ila  dicunl,  noster  labor  Deo  sem- 
per  esl  gratus  :  quia  in  omuibus  praedicamus-  seu 
veliul  credere,  seu  nolint  ;  sed  bic  proprie  de  illis 
«licilur,  qui  vel  sanabanlur  per  ipsos,  vel  in  quibus 
viudicta  fiebat.  Bonns  ergoodor  in  utrisque,  quia 
jiistus- 

i  Et  ad  haec  quis  tam  idoueus  ?  »  Ad  baec  fa- 
cieiula  quis  potesl  tam  idotieus  esse,  quam  nos, 
qui  ad  boc  suinus  elecli  ? 

<  Non  euim  sumus  sicut  plurimi,  adukerantes  B 
verbum  Dei.  »  Pseudoapostolos  Ungit,  bunianum 
sensuiii  divinae  praedicationi  miscenles.  Unde 
Isaias  ait :  Caupone$  tui  miscenl  vino  aquam  (l$a. 
l,  22),  id  eat,  merae  doctrinae  adnlationis  mollia 
verba  :  quibus  bomines  non  tam  inebriali  ferveant, 
quain  delectati  tabescant. 

4  Sed  ex  sinceritate,  sicut  ex  Deo,  coram  Deo 
in  Cbrislo  loquimur.  >  Ex  Deo  processit  doctrina, 
quain  sciintis,  ipso  praeseote,  iu  persona  dicere 
Chrisli  :  id  est,  sicut  ipse  praedicavit. 

CAPUT  IIL 

t  tncipiinus  iterum  nosmetipsos  commendare  ?  > 


vis  legem  Christi  scriptam  in  Evangeliis  babeamus, 
tamen  in  prin  is  non  quasi  abseutes  tabulis  scri- 
ptis,  sed  praesenle*  per  tuditum  Doiuini  verba 
corde  suseepimus.  Evangelia  vero  pogtinodum 
scripta  sunt,  ad  memoriam  posteroruui ;  ti  ergo 
inexcosabiles  tuut,  qui  legeni  in  lapidibus  acce- 
perunt,  quaulo  magis  uos,  qui  verba  Cbrisli  susce- 
pimus,  si  pecremus  ;  ul  ad  Hebraeos  scribilur  : 
Si  enim  illi  non  effugerunt  $uner  terram  loqueme  illi$t 
el  reliqua  (Hebr.  xn,  25). 

f  Fiduciam  autem  talem  habemus  per  ChristtHif 
ad  Deum.  >  Quia  uovimus  vo§  per  nos  credidisse  : 
vel  quod  nos  non  buinana  Epistola,  sed  gralia  dh 
vina  commendat. 

i  Non  quod  sumiicnies  sirnu» cogitare  aliquid  • 
nobis,  quasi  ex  nobis.  >  Yult  ostendere  se  uihil 
sua  prudemia  facere,  >el  virtute  :  quia  pauei  ho* 
mines  rustici,  nunquam  sine  Dei  gratit  totutu 
inundum  salvare  potuissent. 

t  Sed  sufficicmia  nostra  ex  Deo  est.  >  Ideo  hec 
praeiuisil,  quia  dicturus  erat  tauto  majus  se,  quam 
Moysen,  ininisteriuiii  suscepisse,  quanlo  raajus  esl 
novuiu  Testamentum  Lege,  ut  eos  a  falsis  apo- 
sloiis  sibi  detrabentibus  revocarel. 

♦  Qui  et  idoueos  nos  fecit  ministros  novi  Testa- 
memi.  »  Dum  ad  hoc  idonei  adiiiiplendum  non 
essemus. 

t  Nou  litiera,  sed  spiritu.  »   Non  litler«e   legis, 


Non   ut  couimendemus  nos    vobis    ista  dicendo,  ^  sed  spiritui  gratiae  miuistranies, 

1_*  ■* -J  -k  _*_».         »_.*%.-*      ■•«vlllkbkltA  __|A._I      ItMA       «»_*  aL  mI!!a  •__«      !,__,  _i  E      SllnMA        --•%£•_'-      _•_._».  _*  1  -J  _  *      _       -__._____ 


iaudare  nos  volumus,   sed  baec  ue  ab   aliis  sedu» 
camini,  cogimur  commemorare. 

f  Aut  nunqiiid  egemiis  sicut  quidam  commenda- 
titiis  epistolis  ad  vos,  aut  ex  vobis  ?  »  Quos  non 
commendat  gralia  virtutiim,  iilos  digne  coiunieu- 
dant  epistolae  amicorum. 

t  Episiola  nostra  vos  estis.  »  Per  vestram  (idem 
oronibus  coinmendamur,  sicut  alihi  dicit  :  Signa- 
eulum  apo$tolalu$  mei  vo$  e$ti$(l  Cor.  u,2). 

t  Scripta  in  cordibus  uostris,  quae  scitur  ct  legi- 
tur  ab  omnibus  homiiiibus,  manifestuti.  »  In  con- 
scicutiis  uosiris,  et  vos  nobis  pradicaniiuus  cre- 
didis&e  ;  vel,  in  corde  noslro  est  prsrdicatio,  per 
qtiam  Epistola  nostra  estis  facii,  quse  cognoscitur, 
et  qu%  legilur  ab  omnibus  hominibus,  vi  raani- 
festatur. 

t  Quoniam  Epislola  estis  Chrisli.  »  Omnibiis  n»a- 
nifestum  est,  Chrislo  vos  per  uostram  credidisse 
doctriiiam,  conQrmanle  virluteui  Spiritu  s.ncto. 
Sive,  vere  binc  cognosciiiiiui  Chrisli  esse,  quod 
ejus  spiiiium  accepislis. 

t  Biinistrata  a  nobis.  »  Hoc  est  Spirltu  sancto 
praeparata. 

t  Et  scripta,  non  atramento,  sed  spiritu  Dei 
vi\i  :  uon  in  labulis  lapideis,  sed  iu  labulis  cordis 
carnalibus.  >  llicdiflercntiam  inducil  legis  et  gra- 
tias  :  Judaei  in  dura  materia  legem  acceperant,  si- 
gnitkante  duritiam  menli*  eorura  ;  sicut  et  veU- 
uieji  fjiciei  Moysi    coidis  eoruin  velamen  ignorau- 


f  Littera  enim  occidit :  spiriius  auteui  vivificau  > 
Qiiomodo  alibi  dicit  legem  esse  spiriiua.em  spiri- 
lualibus.  Caeterum  pcccatores  ocridit  ;  gratia 
autem  viviflcat  impium  eonverteiiieui.  Quidam  di- 
cunt,  quod  bisioricus  iutellectus  occidat  :  nescien- 
les  quo  nec  ubique  bistoria,  nec  ubique  possit 
allegorin  servari.  Nam  sicut  quifdain  iu  flgura 
dicta  sunt  :  uisi  praecepta  velis  allcgorice  iuletli- 
gere,  oinnem  viriutem  eorum  evacuans,  omnibus 
aperuisti  viain  dclinquendi.  Sed  ille  verus  spiri- 
tualis  intellectus  esl,  qui  nou  verisimilibus  colo- 
ribus  pulcbrum  mendaciuui  pingii,  sed  virtute 
rerum  ipsam  reni  exprimit  veritalis. 

i  Quod  si  ininisiratio  mortis,  lilleris  deformaia 
D  in  lapidibus,  fuil  in  gloria.  »  Quae  inoitificai  pec 
catores :  caeterum  ipse  eaiu  sauciam  el  jiisiam,  tt 
bouam  alihi  dicit. 

t  Iia  ut  non  possent  intendere  filii  hraei  iu  fa- 
ciem  Moysi.  »  Id  esl,  conlra  Manichaeos.  Nunqua^ 
enini  Apostolus  posset  conirarie  comparare  :  id 
esl,  majortm  uiinistroruiu  novi  Testameuti,  qua^ 
Moysi  gtoriam  dicere,  si  iuter  eos  uou  videretur 
esse  communio. 

t  Propler  gloriam  vultus  ejus,  quas  evtcuutur.  > 
Gloria  Legis,  per  gloriam  Evaogelii  evacuatur.  sed 
iia  evacuatur  ut  proOciat  :  sicut  infauiem  ipse 
dicit  evacuari  iu  viri  perfecti  aetatem.  Semen  quo- 
que  evacuatur  in  Iructuni :.  uielior  fructus  seutiiie, 
sed  sine  eo  esse  non  potest.  Fiuctus  000  perit, 


W3  fcXPOSlTlO  IN  _<MST.  II  AD  COft.  g»' 

aed  inultiplicalur  semen  in  fruclu,  et  iu  evacuauir,  A.Libere&i  spiriius,  ei  idcirco  non  potest  velamen 

•  ■<•■■!        nrAnliAliA       *t       aAtAitlt»      Ja*!......!.,.       ft      ^*__  _.__!____       _.___ __•_    •_, •        i i..  •  .- 


ticut    propbetia  et  icicmia  destruenlur  (/  Cor 
xui,  8). 

i  Quomodo  non  magis  ministratio  spiritus  erit 
in  gloria  ?  i  In  gloria  tioslra,  quaa  ut  perfecia  non 
poiest  evacuari. 

c  Nain  si  rainistratio  damnationis  in  gloria  est.  > 
Exposuit  quod  superius  dixerat,  litteram  occidere : 
ministratiouem  esse  mortis,  jam  damnando  pec* 
canles. 

c  Multo  magis  abundal  ministerium  jtistitiae  in 
gloria.  >  Quod  miitistrat  justitiain,  adniiucndo 
peccata. 

c  Nam  nec  glorificatum  esl,  quod  claruit  in  hac 
parte  propter  excellentem  gloriam.i  Iu  comparatio- 
ne  gloriae  evangelic*  obumbratur  gloria  legis  : 
ut,  orto  soIe9  lumen  obtunditur  lunae,  cum  tainen 
suo  lempore  magoum  hibeat  fulgorem.  Hoc  osten- 
dit  etiam  Dominus,  cum  ascendeus  montem  solus 
splendore  solis  visus  est  radiasse  :  curo  tamen 
Moyses  et  Eiias  visi  in  gloria  referantur  :  et  idco 
▼ox  desuper  Patris  ipsum  solutn  praecepit  audiri 
(Mattk.  xvil,  1-6). 

i  Si  enim  quod  evacuatur,  p*r  gloriam  est  i 
uiiilto  magis  quod  manet,  in  gloru  est.  »  Si  eva- 
caandum  per  gloriam  datuui  est  Testanieiitum, 
qnanto  roagis  erlt,  quod  pennanet  gloriosum  ? 

c  Habeuies  igitur  lalem  spem.  >  Talem  spem 
gloriae,  quia  spe  salvi  facti  sumu*. 

c  Mulla  fliucia  ulimur.  i  Iu    Deo,  qui   fecit  nos  £ 
idoneos. 

c  Et  non  sidit  Moyses  ponebat  velamen  super 
Diciein  suam.  >  Non  ita  facimus,  quia  jam  oumes 
Christiani  vident  gloriam  Domini,  sancto  Spiriu 
revclante. 

c  Ut  non  intenderent  Olii  Israel  in  feciera  cjus.  • 
Usque  in  finem  ejus,  id  esi,  usque  iu  finem  vitaj 
ejus,  ila  et  lex  non  intelligitur  usque  duin  in  flnem 
cjus.  id  est.  dnmGhristo  credatur. 

c  Quod  evacuatur.  >  Velamen  nunc  evacuatiir 
in  Cbristo. 

c  Sed  obtusi  sunt  sensus  eorum.  Usque  in  ho- 
dieruum  diem.  >  Nisi  enim  erediderint,  iuiellige  re 
aecundum  prophetaiu  oinnino  non  possunt. 

c  Idipsum  velamen  in  leciione  vetcris  Testameu-  D 
ti  manet  nou  reveiatum.  >  Cujus  ligurain  ille  gesia- 
bat  in  facie. 

i  Quod  in  Christo  evacuatur.  >  Qui  finis  est 
Legis. 

c  Sed  usque  in  hodiernum  diein,  cum  legitur 
Mojses,  velamen  positum  est  super  cor  eoruui.  > 
Igooraniia,  super  cor  eoruut,  quibus  legitur  Moy- 
•cs  :  id  est,  Judaeorum. 

c  Cuin  aatein  convertus  luerit  ad  Deum,  aufere- 
lur  velameu.  >  Cum  couversus  fuerit  Judaeus,  si,  ut 
Moyses  converlebatur  ad  Doniiuiiui  audiendum. 

«  Domiiius  autem  .piriius  est.  >  Ntliil  in  ill.> 
obscurum  vel  veiaium. 

«  Ubi  autem  spiritus  Doiuiui,    ibi  libertas 


accipere,  cum  magis  ipse  omuia  revelet :  quia  qui 
spiritum  Dei  habet,  omuia  ilii  nuda  sunt  et  aperta  : 
quia  spiritus  omnia  scruiatur  (/  Cor.  xi,  iO). 

c  Nos  vero  oranes  revelala  facie  gloriam  Domiui 
speculantes.  >  Evidenter  et  clare  Domini  gloriam 
ci>nteroplamur. 

c  Iu  eaihdem  imaginem  transformainur.  >  Quan. 
Doininus  oslendil  in  iuonie  (Mailh.  xvn,  2),  sicu 
alihi  dicit  :  Qui  transfiguravit  corpus  humititatis 
noitra*,  eonforme  corpori  ctarilatis  sum  (PhHipp. 
iii,  21).  Sive  transformamur  quoiidie,  et  nitiinur 
I  r.n>formaii. 

t  A  claritate    in  claritatem,  lanqliain  a  Domh.i 
spiritu.  >  Id  est,  ab  hac  gloria  in  fuluram  profici- 
B  mus,    spirilu  Domini  operaule. 
CAPUT  ilV. 
c  Ideo   habentes    hanc  administrationem,  juxn 
quod  niisericordiam   conseculi  sumus.  >  Quia   pi*r 
nos  idouei  tanto  officio  non  eramus. 

c  Nou  deficimus.  •  Iu  omnibus  Iribulationibiii 
nostris. 

t  Sed  abdicamus  occulta  dedecori*.  >  II  est, 
occuita  vitioruro.  Dedecus  est  enim  deiiuquere 
Christianum  [Mart.  Christum]. 

c  Non  ambulantes  in  astutia.  >  Non  turpis  lucri 
gr-tia  praedicames. 

c  Neque  aduherantes  verhum  Dei.  >  I»er  adula- 
tionem  excusando  peccata,  ut  aliqui  causa  laelifl- 
candi  corhominis,  verbo  Dei  sernioneui  vilem  ad+ 
misceni,  et  per  terram   repunt. 

c  Sedf  in  mauifestatioiie  veritatis,  colnmendaniet 
nosmelipsos  ad  omnein  conscieutiara  hominum.  i 
Sed  ita  manifestum  est  npud  hoinines  veruin  tssr, 
qnod  dicimns,  ut  eoruin  conscientia  testiinonium 
perhibeat  nobis,  qui  resistunt. 

c  Coram  Deo.  >  Non  homiuibus,  id  est,  non 
propter  ipsos  eis  nos  coroineiidamus. 

•  Quod  si  etiam  opertiun  est  Evangelium  no- 
stium,  in  his,  qui  peieunl,  est  opertum.  >  Quasi 
aliquis  illi  objecissel,  quod  hanc  uou  omnes  inul- 
ligant  veritatem  ;  sed  noii  credentes  (iuquit)  vel 
sobduli,  iion  ddeies  :  etiam  plurimi  /udaeoruni  igoo- 
rabant. 

<  ln  quibus  Deus  hujus  saeculi  excaecavit  mentrs 
infidelium,  ut  non  fulgeat  illuminatio  Evaogclii 
gloriae  Cliristi.  •  Deus  saeculi  potest  ita  accipi  quo 
modo  princeps  m.iiidj,  quia  ipse  sibi  in  infidelibut 
vindic.it  priiicipatum ;  seu  propter  calumujam 
lureticorum  iia  inielligeiidiim  est,  ul  dicaiuus 
Deura  meiites  iiifidclium  bujus  saeculi  meriio  iufi- 
deluatis  cxcajcassc  :  ncut  ait  Salvator  :  /«  judi- 
eium  veni  m  huue  mundum,  ut  qui  non  vident,  tu- 
deant:  et  qui  vident,  cmei  fiant  [Joan.  n,  59).  Ll 
ipse  Apostolas  alibi  ait :  Quia  non  erediderunt  ve- 
ritatit  ud  contenseru*t  iniquilati,  mhit  illit  Deu* 
•Hritum  erroris  (//  Thest.  x,  U) ;  |JOc  est.  dari 
perimtut,  quia  credcre  noluerunt  ;  quasi  si  medi- 
cus  iiiobedieuiem  argrum  dcserat,  ipse  a2gri;ud«- 
neiu  dicitur  prolongassc  ;  cum  tota  iilius  culpa  aii# 


815  S.  HIERONYMI  OPERUM  MANTISSA.  816 

qnia  audire  contempsil.  Tamen  si  rtirsus  roget  et  a      <  Ergo   mors  in    uobis  operalur,  vita  autem  in 


obtemperet,  polesl  recipere  sjnilatem. 

c  Qui  esl  imago  Dei.  >  lmago  expressa  substan- 
tia  Dei,  sicut  scriptum  esl  ad  Uebraeos. 

f  Non  enim  nosmetipsos  praedicamus  ,  sed  Je- 
suin  Cbrislum  Dominuin  uostriiin.  i  Qui  enim 
commoda  propria  quaerit ,  non  Christum  ,  sed 
semetipsum  praedicat :  sicui  qui  suo  feulri  ser- 
viunl. 

c  Nos  autem  servos  vestros  per  Jesum.  i  Quia 
vestrae  ulilitali  omnia  procurauius,  exemploChristi, 
qni  formam  servi  accepil,  nou  glorix,  uec  avariii» 
causa  docemus. 

c  Quoniam  Deus  qui  dixit  de  lcnebria  lucem 
splendesccre.  i  lloc  conira  oiunes  inimicos  veteris 
Tcslamenti  :  quia  a  Patre  Cbristi  est  datum. 

c  Ipse  illuxit  in  cordibus  nostris  ad  illuiuiua- 
tionein  scientiae  claritalis  Dei.  i  Illuxit  primus  iu 
cordibus  noslris  per  Jesum  Cbristum,  ut  nos  alios 
illuminaie  possiinus. 

c  ln  facie  Cbristi  Jesu.  i  Quae  cbariias  est  in 
facie  Cbristi  major  quam  Mosi ;  vel  iu  persoua 
Chrisli  nos  boinines  scienlia  illuinitiamtis. 

c  Habemus  autem.  >  Hic  incipil  ostrndere  quare 
(anla  el  talia  patiaulur,  quia  de  boc  iilis  pseudoa- 
posloli  detrabebant. 

c  Tbesauruin  istum  in  vasis  (ictilibus,  ut  subii- 
mitas  sit  virimis  Dei,  et  non  ex  nobis.  i  The»au- 
rum  gratia*  spiritualis  in  fragili  corpore  bajulamus, 
iu  quo  tliam  cuin  alios  sanemus,  ipsi  aliquoties 
infinnainur  :  ut  quod  facimus,  nou  nostraj  uriutis, 
sed  Dei  esse  noscatur. 

c  In  omnibus  tribulaiionem  patiuiur,  sed  non 
angustiauiur.  i  Persecutioueui  quidein  patimiir, 
sed  per  solatium  futurae  spei  ;  non  augustiauiur, 
sed  ainpiius  delectamur. 

c  Aporiamur,  sed  non  destiturmur.  Persecntio> 
ueiii  patimur,  sed  non  derelinquimur.  Humilhnuur, 
sed  non  confundiinur.  i  Et  cade,  et  opprobriis, 
sed  divino  non  desolamur  auxilio. 

c  Dcjicimur,  sed  non  peiimus.  i  Lsque  ad  de- 
speralionem  vitae  venimus,  sed  uon  inoriuiur ;  sed 
et  si  morimur,  non  pcritnus. 

c  Scmper  inortificalionem  Jesu  Cbristi  in  cor- 


vobis.  i  Nunquid  in  nobis  semper  eril  mors,  ei  in 
vobis  vita,  ct  futura,  et  praesens  ? 

c  Habenles  auiem  eumdem  spiriium  fldei :  sicnt 
scriptum  est.  i  Increpat  eos,  qui  fafsis  apostolis 
credideruut :  idcirco  Paulum  passionibus  subjacere, 
quia  fidei  minoris  sit.  Si  ergo  per  Ihtein  trihulari 
uon  possil,  e  conlrario  ostendit  se  propter  fidem 
talia  sustinere  :  illos  vero  causas  odii  non  bahere 
per  adulationem  atque  dissidium.  Unde  ad  Galatas 
ait :  Qui  volunl  in  carne  placere  tantum,  ul  cruch 
Chriiti  persecuthnem  minime  paliantur  ( Galat. 
vi,  12). 

c  Credidi,  propter  quod  locutus  sum  :  et  no* 
credimus,  propter  qtiod  et  loquimtir.  i  Hoc  tesii- 
B  monio  credere  se  probai.  Si  eniin  ille  ideo  quia 
credidit ,  loquebalur  :  nemo  euim  sanae  mcntis 
alieri  afllrmat  quod  ipse  iioii  credit  :  ergo  et  no* 
qui  loquiintir,  inquit,  credimus,qui  etiam  proptir 
ea  tribulamur. 

c  Scientes  qiioniam  qui  suscitarvil  Jesum.  »  F.r- 
miler  tenentes  hanc  fidem,  a  qua  nec  morte  divel- 
tiintir. 

c  Et  nos  cum  Jesu  suscitabit,  et  constiiuet  vobis- 
cum.  >  Sicul  illuni  suscitavil,  et  nos,  *i  pro  eo 
morimur. 

c  Oninia  enim  propter  vos.  i  Omnia  ideo  pati- 
mur,  quia  fideliter  vestram  salutem  quaeriuius  et 
opiainus. 

c  Ut  gratia  abundaus  per  multos  in  graliarum 
actione  abundel  in  ^loriam  Dei.  i  Hunc  sensutM 
babel,  per  miiUitudiuem  credentium  propter  gra- 
tiam  abundaulein,  et  gratiarum  actio  abundet  in 
glori.t  Dei. 

c  Propter  quod  non  deficimus.  i  Propter  vo% 
et  propter  gioriam  Dei,  in  oinnibus  Iribulationibus 
et  opprobriis  non  cessamus. 

c  Sed  licel  is  qui  foris  est  noster  home  corrum- 
paiur,  tameu  is  qui  intus  est,  renovatur  de  <iie  iu 
dieiu.  i  Licet  corpus  passionum  injuriis  corrum- 
patur,  anima  tamen  spe  fuluroruin  quolidie  confir- 
matur  ad  orunia  susliiienda. 

c  Id  enitn,  quod  in  prasenti  est  momentaneum, 
et   leve  tribulationis  uostrae.  i    Praesens  tribtilai.o 


pore    nostio   circumferentes   :    ut  et    vila    Jesu  rj  quantolibet  tempore  pcrseverans,   ad  comparatm- 


inanifcsletui  in  cotporibus  nostris.  i  Per  tribula- 
lioiiem,  sicut  alibi  ait  ;  Quotidie  morimur  per  ve- 
slram  gloriam  (1  Cor.  xv,  31) ;  cigo  *i  commori- 
mur,  inquil,  et  couvifeinus.  Illi  autem,  qui  uolunt 
comiuori,  ne«:  conviveut. 

c  Semper  euim  nos  qui  vivimus,  in  morlem  tra- 
dimur.  i  Quandiu  sumus  iu  corpore. 

c  Propter  Jesum,  ut  el  vita  Jesu  maiiifestetur  in 
carne  nostra  mortali.  i  Non  propler  opera  mala, 
sed  propter  corpus  ejus,  id  est,  Ecclesiam,  patimur 
quod  passtis  est  ille  pro  nobis  :  ut  vita  ejus,  boc 
est,  aetema,  maiiilesietur  in  carue  nostia  mortali  : 
ut  possil  (ieri  immortalis.  Nondum  enim  apparuit 
in  uobis,  quid  erimus  [Joan.  iu,  2). 


nem  immensae  gloriae  acternae  brevis  et  faiilis  e»t  : 
sic  Jl  ad  Homauos  ail :  Exi$timo  enim9  quod  uuh 
*unt  cundignx  patiiones  hujut  lemporU  ad  fuiurum 
gloriam  (Rom.  vui,  18). 

i  Supr4  modum  in  sublimitate.  i  Quia  nulU 
cotnpatalio  polest  esse. 

c  i£ieruum  gloriae  pondus  operatur  in  nobis.  i 
Quia  iilud  leve  dixcrat :  ideo  posuit  hic  pondi^, 
servans  metaphoram  stateras  :  vel  quod  tribulalio- 
iiiim  pondus,  quae.supra  modum  sunt  in  praeseuti, 
sublimitatein  gloriaj  aeternae  peificiant. 

c  Non  coiitemplaiitibus  nobis,  quje  videntur,  sed 
quai  non  videniur.  Qu.e  eiiim  videutur,  temporalia 
suut,  quae  aulem  uou  videnlur,  aetertu  sunl.  »  De 


817  EXPOSITIO  1N  EPIST.  II  AD  COR.  818 

visibiiibus,  nec  bonis  movemur,  ntc  malis,  quia  A  sidemus.  Audemus  autem  el  consentimus,  et  pror- 
uiraque  iiniuiiiur.  gus  hoc  audenter  legimus,  sicut  alibi  ail :  Diuolvi, 


CAPUT   V. 

t  Scimus  enim  quonlam  si  terresiris  domus 
iiostra  hujus  babitationis  dissolvatur,  quod  aediti- 
caiionem  ex  Deo  habeinu*.  i  Quasi  aliquis  ei  diiii- 
set,  quando  istud  erit,  cum  sciam  me  esse  morta- 
U»m  :  ideo  resurrectionem  gloriae  induxit.  Doiuus 
nostra,  inquit,  terrenurn  corpus,  in  quo  in  boc 
^ajculo  adtiuc  corporaliter  habitamus  ;  si  ante  ad- 
teutum  Domini,  vel  passionibus,  vel  condilione 
natura»  fueril  dissolutum,  ccelestem  incorruplionem 
ex  Deo,  corpore  reviviscepte,  sumemus. 

i  Domum  non    manufactam  ,  sed    aeiernam   in 


et  cum  Christo  *««*,  mullo   magis  melius  (Philipp. 
i.  25). 

i  Magis  peregrinan  a  corpore.  >  Bene  ait,  perc- 
grinari  a  corpore ,  quia  ad  id  sumus  ilerum  regret- 
suri. 

<  Et  pra?sentes  esse  ad  Dominum.  i  Quanquam 
Creatori  suo  uulla  creatura  sit  absens  :  sed  nos 
qiiodamroodo  tunc  illi  magis  praesentes  erimus,  ut 
etiam  perfecti,  cum  a  carnis  fuerimus  fragilitate 
sejuncii.  Sive  quod  secundum  nos  Deo  praesentes 
erimus :  quia  secundum  illum  absenlcs  esse  nun- 
quam  possumus. 

<  Et  ideo  conlendimus,  sive  abseutes,  sive  pr«- 


iflelis.  i  Quia  animale  corpus,  quod  Dei  quodam-  b  sentes,   placerc  illi.  •   Jum  moiio  tales  esse  actu 

conamur,  quales  futuri  sumus  iu  reguo,  natura 
incormplibili  siue  dubio  et  perfecti.  lloc  dicit : 
quandiu  in  mundo  positi  peregrinatnur  a  Domino, 
conversaiioue  bona  id  agamus ,  ul  ei  in  futurp 
placere  possimus  :  nou  ut  quidam  pulanl,  quia 
postea  quam  excesserimus  e  corpore,  ibi  aliquid 
operantes  Deum  promereamur. 

<  Omues  enim  nos  inanifesiari  oportet  ante 
tribunal  Chrisii.  i  Pro  magiiituiline  poientiae  se- 
dentis,  maguitudo  tribuuulis  et  terror  judicii  aestl- 
inauda  sunt. 

<  Ut  referai  unusquisque  propria  corporis  proul 
ges»it,  sive  boiiutn,  sive  malum.  •  Quia  de  resur- 
rectionis  lempore  feccrat  mentionem,  vult  osten- 


iuodo  inanii  dicilur  esse  plasmalum  ;  boc  ipsum 
spirituale  flet,  perspiritum. 

<  Nam  et  in  boc  ingemiscimus,  habitationem 
itostram,  quae  de  coelo  est,  superindui  cupientes.  i 
Gemitus  liic  pro  iabore  accipilur:  quia  cum  gemitu 
laboramr  ,  sicut  ei  partus  pro  labore  ponitur.  Ad 
boc  ergo  Jaboramus,  ut  ilia  superindui  inereamiir. 

<  Si  tamen  vestiti,  et  uon  nudi  inveniamur.  i 
A  Dde  vel  opere  pietatis. 

<  Nam  et  qui  sumus  in  boc  tabernaculo,  inge- 
miscimus  gravati :   eo  quod   nolumus   exspoliaii, 
sed   supervestiri.  i  Nam  qui  vivi  invenientur,  hoc 
laborabunt,  ut  non  exspolientur  ab  igne  cum  pec 
catoribus,  cum    omnia  coeperim  elementa  consu 


mi  :   sed    ut  cum  juslis  immortalitate   supeiiudui  **  dere  animam   omnia   per   corpus   operatam,   sive 


niereaiilur. 

<  (Jt  absorbeatur  quod  iuortaie  est  a  vila.  i 
Quod  absorbeuir,  non  apparet  cum  sit,  sicut  ferrum 
m  miuaiur  in  ignem,  tuanente  ejus  materia  totiim 
fit  ignis :  nam  et  splendorem  et  calorem  ipsius 
ignis  assumit. 

<  Qui  autem  efficit  nos  in  hoc  ipsum  Deus.  i 
Dum  hoc  dicit  facere,  ne  cui  iuipossibiie  vide- 
reiur. 

<  Qui  dedit  nobls  pignus  spiritus.  i  Qui  nobis 
deditpignus  spiritus,  ut  sciainus,  quia  templum  sui 
spiritus  perire  non  patitur. 

<  Audeutes  igiiur  semper,   et  scientes.  i    Ideo 


bonum  ,  sive  malum.  Venile  ad  me ,  benedicti 
(Matth.  xxv,  34).  Et,  Discedite  a  me  ,  maledicii 
ylbid.   41). 

<  Scientes  ergo  limorem  Domini ,  hominibus 
suademus  :  Deo  autein  manifesti  sumus.  i  Scientes 
quantus  inetus  sii  divini  judicii,  homiuibus  suade* 
mus  ut  caveant  :  Deo  autcm  uiauifesli  sumus,  si 
non  ei  nos  formidamus. 

<  Spero  autein  et  in  conscientiis  vestris  maqi» 
feslos  uos  esse.  i  Quatuvis  male  vobis  siiggestum 
sit  de  nobis  ,  puto  lamen  quod  non  recipiat  con- 
scienlia  vestra  de  nobis  aliud  suspicari,  quaui 
novit :  nec  possit  aliis  magis  lidein  accommodare, 


lioc  audemus  petere  ;   quia  quandiu   in  corpore  rj  qr.am  sibi. 


siimus  in  hac  vita,  incerlis  jactamur  evenlibus, 
fluem  nosiri  exitus  nescicutes.  Cum  autem  eices- 
serimus  e  eorpore,  lunc  scimus  nos  Domino  pro- 
pinquare,  quoniam  adversis  et  incertis  sumus  sa> 
culi  molestiis  liberati. 

<  Quoniam,  dum  sumus  in  hoc  corporc,  peregri- 
namur  a  Domino.  Per  fidem  etiim  ambulamus, 
et  non  per  specicm.  Audemus  aiiteui,  et  bonam 
voluniatem  habeuius.  i  Peregrinamur,  quia  adhuc 
non  sumus  in  hsreditate  paterna.  Ut  peregrini 
ergo  non  debemus  de  hujus  saccuii  rebus  maguopere 
curare :  sed  necessariis  contenii,  desideritiui  omne 
et  studium  perveuiendi  ad  patriam  habeamus  : 
quia  lide  adhuc  speramus,   ct  nondum  specie  pos- 


<  Non  iierum  conimendamus  nos  vobis.  »  Quia 
superius  dixerat :  Incipimus  nosmetipsos  commen- 
dare. 

<  Sed  occasionem  damus  vobis  gloriandi  pro 
nobis.  >  Contra  pseudoapostolos,  qui  primum  per 
detractionem  odium  eis  volebant  inserere  ,  ut  eis 
fides  facilius  haberelur. 

<  Ul  habeatis  ad  eos,  qui  in  faciegloriantur,  ct 
non  in  corde.  i  Ut  habeatis  ad  cos,  qui  in  carnali- 
bus  ei  iu  visihilibus,  et  non  in  conscieutiis  glorian- 
lur,  quid  respondere  poteslis  contra  ea,  quae  de 
noslra  obirectatione  conflngunt,  ul  eliarn  sui  cordis 
tcstimonio  revincantur. 

%  Sive  cniuv  \\\t\\V&  tvt^&YM&s^**  *  ^*  \w*vx* 


8J9  8.  HIERONYMl  OPERUM  MANTISSA.  MO 

tensu  proprio  recta  perverlimus  In  vitia,  ipsi  a  Deo  ^      €  Per  Chrisium.  i  Per  Christi  doctrinam  pariter 
excidimus,  alque  alienamur  ab  eo.Si  autem  iutegre      et  exemplum 


sentimus  et  sobrii,  vobia  sufficit  noslra  praedicatio. 
picebat  enim  de  illis,  si  eorum  essel  memoria  co- 
ram  Deo,  nunquam  talin  paterentiir,  Quidain  aliter 
ilicunl.  Sive  in  eistasi  sumus,  Deo  :  si\e  nostro  sen- 
su  loquimur,  vobis. 

c  Sive  gobrii  sumus,  vobis.  »  Sive  abstinentes, 
propter  vos. 

i  Cbaritas  eniro  Christi  urget  nos.  i  Necesse 
est  nobis,  vel  aliquatenus  vicem  ejus  rependere 
f^arii.ai,  id  est(  ut  pro  ejtis  corpore  paliamur,  qui 
mori  pro  n<>bis  mortc  diguaius  ost. 

i  /Estimanles  hoc,  quoniam  si  unus  pro  omnibus 
mortuus  esl,  ergo  omnes  mortui  sunt.  Et  pro 
Qinoibqs  morliiua  eit  Cbristus.  i  Solus  in^eutus 
est(  qui  ut  immaculala  bostia  pro  omnibus,  qui 
erant  in  peccaiis  mortui,  offerretur. 

c  Ul  et  qui  vivunt,  jain  non  sibi  vivant.  i  £i  de- 
bemus  vitam  nostram,  qui  illam  in  omnibus  sua 
morte  servavit.  Si  qun  ergo  suam  potius  quam 
Dtrj  voluntatem  facit,  sibi  vivil,  nou  illi.  Unde  ipse 
Dorainus  qit  :  Siquis  vult  po$l  me  venirs,  abnegel  te~ 
mttip$um$ibi,  e:c.  (JfafiA.  xvi,  U). 

i  Sed  el  qui  pro  ipsis  mortuus  est  et  resurreiit.  » 
Propter  ca)uiuniam,  semper  morlis  resurrectionem 
a.ijnngit.  De  abolitione  veterum,  et  renovatione 
creHtura?,  ei  reconciliatione  nosira  ad  Deum  per 
pominum  nosirum  Jesura  Christum 


c  Et  dedit  nobis  miuisterium  reconciliationis.  » 
Ut  et  nos  alios  reconciliare  possimos. 

i  Quoniam  quidem  Deus  eral  in  Cbristo,  raun- 
dum  reconcilians  sibi.  i  Tribusmodisinesse  Beum 
legimus  :  secuudura  iufiniutem  ouini  creatarae,  si- 
cut  ipse  dicit  pcr  propbetam  :  Nonne  cmlutn  et  ter- 
ram  egoimpleo  (lerom.  xiiu,  44)?  secundum  sau- 
etificationem,  el  peculiarem  inhabitationem  in  san- 
ctis  :  juxta  illud  :  £<  inhabitabo  in  illis  (Levit.  nvi, 
i%) :  secundum  pleiiiludinem  divinitatis  iu  Cbristo, 
dicente  alibi  Apostolo  :  Quia  in  ipto  habitat  omnis 
pleniludo  divinitatu  corporaliler  (Colo$$.  l,  9)  :  mun- 
diim  reconcilians  sibi. 
R  c  Non  reputans  iliis  deiicta  ipsorum.  t  Hoc  esl, 
per  solam  fidem  cognoscens. 

c  Et  posuit  in  nobis  verburo  reconciliationis.  Pro 
Christo  ergo  legalione  fuugimur.  »  Ut  pro  Cbristo 
nos  reconciliemus  bomines  Dco,  cujus  Chrisli  vice 
legati  sumus  Dei. 

c  Tanquam  Deo  eihortaote  per  nos.  i  lil  esl,  pon 
ex  nobis  loquimur,  sed  ei  Deo. 

c  Obsecramus  pro  Cbrislo,  reconciliamiui  Deo.  i 
Quod  dicit,  hoc  est :  non,  inquit,  nos  pro  Christo 
deprecamur,  aed  propter  id  quod  pro  nobis  paisus 
est ;  ut  credentes  in  ipsum,  reconciliemioi  Deo,  hoe 
est,  vice  Cbristi. 

c  Cum  qui  non  noverat  peccatum,  pro  nobis  peo 


«  Itaque  nosez  boc  neminem  novimus  secundum  Q  catum  fecil.  »  Secundum  illiid  ;  Clnisus  qniabsqoe 


eamem. » Id  est,carnalitercircumcisum,  et  carnales 
i  a»i  emonias  servamem,  et  nullius  veterum  imitamur 
exeniplum, 

c  Et  gi  cognovimus  secuudum  carnem  Cbristum, 
sed  nunc  jam  non  uovimus.  i  Cognovimus,  iuqnit, 
secundum  caruetn  Cbristum  :  quando  maledictum 
factus,  paiibulum  crucis  pro  noslra  salute  suscepit. 
fiunc  autera  non  ita  cognoscimus :  non  euim  est 
jam  passqrus  pro  nobis,  qui  lemel  pro  omnibui  et 
moituus  est  et  resurrexit.  Aliter  ;  Et  si  cognovi- 
uius  Christuiu,  cum  adhuc  essemus  secundum  car- 
nem,  sed  nunc  jam  non  novimus.  Quia  eis  eiempla 
veleruni  propouebat,  ait  Cbristum  carnaliter  cir- 
cumcitum,  cura  Judaeis  omnia  celebrasse.  Sed  nunc 
jam  ista  non  noWiuus,  quia  post  resurrectionein  D 
t-jus,  novum  est  Testainentum.  Aliter  :  Qui  infirmi 
sunt,  carnaliter  credunt  Christo ;  perfecti  vero  in* 
tclligunt,  jam  post  resurrectionen  nibil  iinbecillita* 
tis  in  eo  csse  carnalis. 

«.  Si  qua  ergo  in  Christo  nova  creatura,  velera 
transierunt  :  ecce  facla  sunt  omnia  nova.  »  Si  quis 
trecljt  in  Christo,  nova  est  creatura  ;  inteliigens  ve- 
i«jra  suo  teinpore  fuisse  disjuncta,  et  amodo  novo 
more  vivendum. 

c  Omnia  autem  ex  Dco.  i  Quia  etiflm  praecepia 
innovaia  suut  ;  tamen  et  nova  el  vetera  ab  uno  Deo 
pro  diversitale  temporum  sunt  dispeusala. 

c  Qui  nos  reconciliavit  sibi.  »  Quia  peccanlo 
fueramu»  ab  eo  aveisi. 


peccato  erat,  pro  nobis  dicitur  factus  peccatum, 
quia  pro  peccatis  noslris  mortuus  est ;  Pater  pro 
nobis  Christum,  qui  peccatum  nesciebal,  peccaturo 
fccit,  uoc  est,  sicut  hos.tia  pro  peccato  oblata,  pee- 
caium  vocabatur  in  lcge  (ut  in  Leviiico  scriplum 
est ;  Et  imponel  manum$uper  capnt  ptccati  itci  (Le- 
vit.  u,  2),  ila  et  Christus  pro  peccatis  noitris  obla- 
tus,  peccati  iiomen  accepit. 

c  Ut  nos  efficeremur  jusiitia  Dei  in  ipso,  »  Non 
nostra,  nec  nobis. 

CAPUT  VI. 

c  Adjuvantes  autem  eiboriauiur.  »  Verbo  vos  ad- 
juvantes. 

c  Ne  in  vacuum  gratiam  Dei  recipiatis.  »  ln  va- 
cuum  gratiam  Dei  recipit,  qui  uovo  Testameuto  nou 
novus  est ;  hoc  est,  uihil  in  illo  proficiL 

c  Ait  eniia  :  Tempore  accepto  eiaudivi  le,  et  in 
die  salutis  adjuvi  (e.  »  Acceplum  tempus  ad  eiau- 
diendum,  et  ad  salutem  miscraudaoi,  in  hac  vita 
praesenti  est,  sicut  ait  SaUator :  Ambnlate,  dnm 
iucem  habeli$%  ne  vo$  ttnebrm  eomprehendant  (Joan. 
iii,  55). 

c  Ecce  nuuc  tcmpui  aeceptabile. »  Sicut  alibi : 
Dum  tempue  habemu$t  aitf  operemur  quod  bonum  est 
(Galat.  vi,  10).  Diei  autemjdeo  diciiur  baec  viu, 
quia  ad  operandum  est  apia  :  et  concluditur  nocte 
judicii  :  qu»  dies  tenebrac  eruut  pcccaioribus,  non 
lui,  in  qua  jam  nemo  polerit  opcrari.  JbUiaU  quo- 


«21  EXPOSITIO  IN  EPIST.  II  AD  COR  822 

que  assiuitatur  boc  tempus :  in  cujus  comparaiion*  A  sctentiam  redemites,  non  debemus  aliia  magis  fidem 

*  accommmodare,  quam  nobis. 

«  Sicul  qui  ignoii  et  cogniii.  »  Ignoti  perfidis  et 
ingraiis,  ei  cognili  a  fidelibus  et  jusiis. 

€  Quasi  morientes,  et  ecee  vivimiis.  »  Ilor  est, 
usque  ad  mortem  pervenicntes  :  sictit  qtiaudo  iapi- 
datus  est,  etmortnus  xstimatus.surgeus  dnccliat  in 
Lysiris  (Acl.  xiv,  18-21). 

«  Ul  castigati,  et  non  niortificati.  »  Cast^gnnt 
castigawt  we  Dominus,  el  morli  rion  tradidit  me 
(Psal.  cxvn,  18). 

«  Quasi  tristes,  semper  autem  gsliidentcs.  »  Tri- 
stes  severiiate  vuitus :  corde  vcro  etiam  in  tribula- 
tione  gaudentes. 
<  Sicut  egentes,  multos  autem  locitplcUntes.  » 


formica  dicitur  biemcm  sperare  venturam. 

«  Ecce  nunc  dies  saluti*. »  Alodo  tolam  possnmus 
invenire  salutem  :  quia  juxia  Prophete  testimo- 
uium    in  inferoo  nemo  conUtebitur   (Psat.  vi,  6). 

«  Nemiui  dantes  ullam  ofieiisionein,  ut  non  vitu- 
peretur  uiinisteriuro  nostrum.  »  Nemo  a  nostro  of- 
feudatur  exemplo  :  ne  non  tam  nosirtim  vilitvn 
puteuir  esse,  quaro  legis. 

«  Scd  in  omnibus.  »  Non  ii»  aliquantts. 

«  Exhibeamus  nosmetipsos.  »  Oiunes  autem  hu- 
jo*  causae  in  noslra  sunt   polestate. 

«  SicutDeiministros.  »  Dei  miuislri  Deumdebent 
(prout  possibile  est)  imitari,  ut  ex  actu  cognoscao- 
lurDei  esse  cullores.  (Jndealibi  ait :  Portate  Deum 


in  corpore  vestro  (I  Cor.  vi,  20).    Sicut  ille  se  ab  B  lu  boc  ipso  quo   nobis  egemus,  aliis   abuudaimis 


omnibus  palilur  blasphemari,  et  tamen  in  prsesenti 
vita  ingratis  etiam  sua  beneficia  non  denegat. 

c  In  multa  patientia,  in  tribulationibus.  »  Omitis 
la*sio,  iribulatio  est. 

« ln  necessitatibus.  »  Omne  quod  oecesse  est, 
feratuus,  ut  necesse  est. 

« In  angustiis.  »  Angustia  etlomnis  egentia. 

i  ln  plagis,  in  carceribus,  in  seditionibus,  in  la- 
boribns.  »  Mauuum  vel  discursuuin. 

«  ln  vigiliis.  »  Non  minus  mentis,  quam  corporis. 

«  ln  jejuniis.  »  NoUndum  jejunia  cum  virtutibus 
nuinerari. 

« lu  castitate.  » llla  est  vera  castius,  quae  nec 
mente  polluitur. 

c  In  acientia. » Noiandum  quod  scienlia  lnter  spe-  C 
cies  virtulum. 

«  In  ionganimitate.  »  W  esl,  sustinentia  longa. 

c  In  suavitaie.  »  U(  nulli  verbis  nostris  amarilu- 
dinem  geiiercnius :  et  dicatur  de  nobis  :  Fauces 
ejus  dulcediues,  et  totum  desiderium  (Eccli.  xsxv, 
Sl). 

<  In  Spirilu  sancto.  >  Dum  dignum  ei  nos  babi- 
tncultim  pr«par^mus. 

«  liichariute  non  ficla.  »  Omnia  quai  nobis  volu- 

iuus  facere,  aliis  faciamus  (M atth.  vn,  18);  utnon 

diligamus  verbo,  sed  opeie  et  veritate  (/  Joan.  m, 

18). 

« In  verbo  verilatis.  »  ld  esi,  iu  verbo  Cbristl : 


dum  per  nos  eleemosynae  flunt :  sive  tcrrenis  egen- 
les,  alios  bonis  coclestibus  facimus  locupletes.  Si- 
mul  atlendeudum,  quomedo  omuia  quasi  pati  se  di- 
cit,  non  tamen  pati  :  nt  ostendat  ista  csse  quasi 
imagines  passienum,  sd  comparalionem  prarmii 
sempiterni. 

<  TaiH|uamnibilhabentes,et  omnia  possidenles. » 
Sicut  ait  Salomon  :  Ejus  aui  fidelis  est9  ett  totus 
muadus  diiitiarum  (Prov.  jx,  0).  Nam  cxcepto 
quod  omnia  nostra  Dei  sniil,  neno  plus  babet 
quain  qui  nullius  indiget.  Ilie  vero  nibil  eget,  qui 
praeter  necessaria  nihil  requirii.  De  separatione 
fluelium  ab  infldelibus  :  et  quod  omnes  sancti  tcm- 
plum  sint  Dei. 

«  Os  nostrum  patet  ad  vos,  o  Corinthii,  cor  no- 
strum  dilatatum  est. » Ita  sumus  vestro  profectu 
provocali,  ut  ucere  penitus  non  possimus.  Profe- 
cius.enim  discipuli  aperit  os  magistri.  Et  cor  di- 
laut  atqoe  aropliftcat,  id  est,  facit  sen^ibus  abiin- 
dare.  Sicut  de  Saiomone  scriptum  est :  Quia  dedit 
Uli  Deut  latitudinem  cordis,  sicut  arenam  maris 
(111  Reg.  iv,  *9). 

«  Non  angusiiamiul  in  nobis  :  angustiamini  sn- 
lein  in  visceribus  vestris.  »  Non  ex  nobis  sermonis 
angustia  :  sed  quia  validiorem  vos  non  potestis  au- 
dire  doctrinam,  ideo  ex  vobis  causa  procedit  angu- 
stias. 

«  Eamdem  autem  habentes  remuneratkmem.  »  Si 


si  apte  proferatur  et  vere,  ne  flat  de  veriute  nen-  rj  eumdem  sustinueritis  laborem.  Aut  certe  si  Untnm, 
dicium. 

« ln  virtute  Dei.  Per  arma  justiUe.  »  lo  virtute 
Dei,  sive  legis,  contra  diaboluu»  dimicemus. 

c  A  dextris  et  a  siuistris.  >  Nec  prosperis  eleve- 
mur,  nec  fraugamur  adversis. 

«  Per  gloriam  et  ignohiliuiem.  »  Gloriam  virtu- 
tum,  et  ignobiliutem  carceris. 

«  Per  infamiam  et  bonam  faroam  :  ut  seductores 
et  veraces.  »  Abaliis  ut  veraces  laud«mur  :  ut  se- 
ductores  ab  aliis  infamamur  :  sicul  et  ipse  Salvator 
appellatusest  a  Judaeis  scductor  (Matth.  xxvu,  63). 
Quseomni*  sequaliter  ferimus,  ne  extollant  nos  lau- 
dantes,  nec  dejiciant  deiraheutes  :  qtiiii  neccsse  esl 
utramquc  partciu  aliquaudo  memiri.  Uude  ad  con- 


quantum  dicere  possumus,  capiaiis. 

<  Tanquam  fliiis  dico,  dilaumini  et  fos.  »  Quasi 
fllii  ineo  excmplo  dilatamini,  ui  majora  reeipiatls. 
Sive  sacerdotes  in  doctriaa  exemplo  suo  praecipit 
dilauri. 

<  Nolite  jugum  ducere  cum  infldelibus.  »  Nolite 
illis  conjungi,  vel  sequari :  quia  jugtun  simnl  non 
trahuut,  nisi  pares  ;  kl  est,  noliie  pseudoapostolis 
sociari,  vel  bis  qui  in  idolio  rccumbebaut. 

«  Quas  cuim  parlicipatio  justitiae  cum  iniquiUle. 
aut  quae  socieias  luci  ad  tcnebras  ?  »  Nulla,  sieut 
nec  cum  tcnehris  luci.  Simul  ostendil  neminem 
posse  esse  justum  ct  ii.ju^tiim,  valiie  contrarin 
cxempla  propoucus. 


823  S.  HIEKONYMl  OPF.RUM  MANTISSA.  884 

t  Qu.tb  autem  conventio   Clirisii  ad  Belial  ?  aul  A  obedislts    sive  quia  mullum  rae  s  vobis  diligi    non 
q<»ac  pars  fideli  cum  infileli  ?»  Penitus  illi  non  po-      ignuro. 


tc*l  convenire.  Iu  B<  iial  antein  diabolum  sive  An- 
licbrislum  in  vocabulo  idoli  nominavil. 

c  Qui  autem  ccnsensus  lemplo  Dci  cum  idolis  ? 
Vos  e ni;u  estis  templum  Dei  vivi.  i  Idola  ipsos  bo- 
inines  dicit,  qui  idnla  colunt  :  quia  tcmpla  sunt 
tfuMiioniii»,  sicut  justi  templu  »  Dei  sunt. 

i  Sicul  dicit  Deus  ;  Qtioniain  inhabiUho  in  illis.  i 
Ciuu  ubique  sil  Dous,  tamen  in  illis  piopric  ha- 
l.iiare  s*  dicit  qui  ejus  graiia  perfiuuniur,  qui 
luundura  ei  pr&parantsui  cordis  hnspiliurn. 

<  Et  inamuulabo  iniereos.  •  Ouuics  eorum  sen- 
sus  obiincbo,  vel  pcrcurrani. 

i  Ei  cro  iiloruui  Deus.i  Deus   emm  naiura   om- 
niuai  est,  volunlatepaucoruni  ;  non  euiin  est  Deus  B 
iuorluoruui,  sed  vivorum. 

<  Ei  ipsi  erunl  uiibi  populus.i  Q.ii  voitinlale 
srrvi  sunt,  uon  naliira  tanluni. 

i  Propler  quod  exite  de  niedio  eorum,  et  separa- 
inini,  dicit  Dominu*.i  Aclu,  vcl  conversatione,  vcl 
familiarilate  :  non  loco. 

<  Et  immiiiidum  non  letigerhis.i  Omnis  qui  pec- 
ca«,  immundus  enim  apudDcum  omuis  iuiquus. 

<  El  ego  recipiam  vos.i  Si  vos  illt  ejeceiinl. 
i  El  ero  vobis  in  patrem,  et  vos  erilis    uiihi    iu 

filios  et  filias.  i  Si  vos  pa:entes  abdieaverint  infi- 
chles,  me  patrcin  babebitis  sempilernum. 

i  Dicii  Dominus  oumipqteiis.  i  Addidit,  omnipo- 
fens,  ne  cui  impossibile  vidcretur. 


CAPUT  VII. 

f  Has  crgo  habenies  promissiones,  charissimi.  i 
Tantas  ct  tales  promissiones  babentibus,  quanlo 
studio  mmidanda  esl  domus  talem  bospitem  rece- 
piura  ?elDei  filii,  quoniodo  debent  patrcin  iiicm- 
uibusjusiiti»  operibus  imitari. 

i  Mundemus  nos  ab  omni  inquinamenlo  caruis 
dt  spiritus.  i  Inquinamcntiim  carnis  esi,  quod  per 
jarnem  admitlilur.  Spiritus  vero,  quod  M)la  cogi- 
tatione  peccaiur. 

<  Perfiqenles  saoclificationem.  i  Tuuc  erit  pt  r- 
fecta  sanciificatio,  si  ulraque  munda  servenlur. 

«  In  limore  Dei.  i  Mou  in  laude  hoininum,  vel 
limore. 

<  Capitenos.  Ngmiuem  laesimus.  lAccipile  quod 
dicimus  ;  sivc  quod  vivimus,  ut  exemplum  nostrum 
leneatis . 

«  Nemiuein  cprriipimus.  i  ftlala  doctiiua. 

<  ftemiuein  circumveuimus.  i  Lt  ejus  aiiquiu 
lolleremus. 

<  Non  ad  condeinnaiionem  veslram  dico.  Praedi- 
ximus  euiui,  quod  iu  cordibus  uosiiis  eslis  ad  com- 
inorieiiduui  el  ad  coiivivcudtim  >  Non  tue  excu- 
S4iido,  vos  lales  expono  ;  uou  enim  possum  de  vu- 
bis  boc  senlire  quos  diligo,  ut  supcrius  cou  uie- 
moravi. 

c  Mtilta  mibi  fiducia  cst  apud  vos.  »  Multam 
li.ilii    iiduciam  dedisiio  ioqueudi ;  quta  ij|  oiuiiibus 


<  Multa  mihi  gloriatio  pro  vobis.  i  Apud  alias 
Ecclesias,  de  veslra  emendatioue  mihi  applau- 
do. 

<  Repletus  sum  consolatione.  i  Post  multam  iri- 
stitiam.Sive  scrmo  jnihi  suppeditat  consolationem, 
veslro  provocatus  exemplo  et  profecta. 

<  Superabundo  gaudio,  inomni  tribulatione  ve- 
stra.  i  Inomni  tribulatione  vestra  tantum  gaudeo, 
ui  obliviscar  omnium  pressurarum. 

<  Nam  el  cuin  venissemus  in  Macedoniam,  noU 
lam  recjuiem  habuit  caro  uostra.  i  Ostendere  illis 
vull  quanlam  prcssuram  magnitudo  gaudii  supera- 
rit. 

f  Sed  omnem  tribuiatiouem  passi  sumus.  i  Nul- 
lum  genus  trihulationis  experti   uon   sumus. 

i  Foris  pugnae,  intus  timores.  i  Pugnre  coutra 
infideles,  et  timor  de  fratribus  faisis  :  sive,  time- 
bamus  nescandalizarentur  infirmi. 

<  Sed  qui  consolatur  humiles,  consolalus  e&t  nos 
Deus.  i  Hoc  est  humiliatos  passionibus  el  afljictos. 

<  ln  adventu  Titi.  Non  solum  autem  in  adventu 
ejus,  sed  ctiam  iu  consoluiione.  i  Non  solum  quia 
dcsideratusadvenit,  sed  eiiam  quia  illa  uuntiavil, 
propter  quaB  ejus  maxime  exspectabamus  adven- 
tuiu. 

<  In  qua  consolatus  est  in  vobis.  i  Posl  iuctuni 
quem  pro  vobis  nobiscum  habebat. 

C  i  Referens  nobis  desiderium  vestrum,  vestrum 
fletum.  i  Pro  nostra  contristatione  ei  quorunidam 
peccalis. 

<  Vestram  aemulationem  pro  me.  i  Quia  vice 
mea  aemulati  estis  Dei  aemulatioiie  peccantes.  Sive 
triplex  est  aBinulatio  :  aut  imitationis,  aut  iuvidic, 
aul  de  qua  agittir  in  praesenti. 

<  Ita  ut  magis  gauderem.  i  Quia  non  inodo  cor- 
rexisiis   vos*  sed  etiam  amplius  prcfecisiis. 

f  Quoiriain  ei  si  conlribtavi  vos  iu  Epistola,  non 
me  puiniiet.  Et  si  poeniteret,  videns  quod  EptstoU 
illa,  etsi  ad  horam,  vosconslrislavii,  miuc  gaudeo: 
iioii  quia  coniristaii  estis,  sed  quia  constristati 
estis  ad  pcenitentiam.  i  Eisi  me  po^nituisset.  eo 
jj  qtiod  vos  durius  corripuerim  :  lamen  vester  f«cii 
prolecttts  ut  non  me  poenileat;  quasi  si  dicat  me- 
dicus,  etiam  si  doluissei  mihi  tam  ardenti  me  usum 
esse  cauterio:  sed  nunc  gaudeo,  non  quia  dolui- 
stis,  sed  quiadolor  ilte  vobis  profuil  ad  saluiem. 

<  Contristati  enim  estis  secundum  Deuiu.  •  Non 
secuudum  sseculum. 

<  Ut  in  nullo  detrimentum  patiamini  ex  nobis.i 
Aul  nostra  negligentia  :  aul,  ul  venicntes  aliquem 
vestruin  damnaremus. 

<  Quap  euim  secundum  Deum  ttistitia  est,  pceni- 
teniiam  in  saiutein  slabilem  operatur.  <  E*l  euim 
poeuiteutia  diabolica,  adversa  saluti :  si  quis  do 
bouo  ( pere  pceuilcal.  S>abiletn  opcratur  :  stabilem 
salutcm,  sivc  pcrmaucnlein  pceuileuiiaui.  De    pro- 


825  EXPOSITIO  IN  EPIST.  II  AD  COR.  P2*> 

piti&tu  enim   pecratorum   no»  debemus   esse  sine  A  r!ia*  facta  est.  •  De  rebus  justis,  non  vnnitatissed 


metu  (Eccli.  v,  5). 

c  Sa?ctili  auiem  iristitia  mortem  operalur.  i  Sae- 
ruli  tristilia  est,  aut  de  amissis  rebus  propriis,  aut 
de  alienis  uon  invasis  dolere,  vel  de  alterius  felici- 
late  torqueri.  Sccundum  Deum  vero  tristiiia  est,  si- 
ve  sua  sive  aliena  lugere  commissa. 

i  Ecceenim  boc  ipsum  serundum  Deuin  con- 
tristari  vos,  qnanlam  in  vobis  opcralur  sollicitudi- 
nem.  i  IIoc  ipsum  quod  modo  faclinn  cst,  potest 
vos  docere,  quidsit  inter  ulramque  tristiliam. 

i  Scd  defcnsionem.  i  Quidam  babenl,  sed  excu- 
sationem  :  in  Grsecoautem  i^oXoytav  :  id  est,  sa- 
tisfaclionem  pracepti  scilicct  dicit.  Quidam  dicunt, 
hoc  loco  $ed  pra?pos'uionem  in  Lati.no  esse  super- 
fluam,  npud  Grauos  vero  consequentiam  stnjctura 
esse  sermonis. 

c  Sed  indignationem.  i  Contra  peccantes,  non 
negligentiam. 

c  Sed  limorem.  i  Timorem  Domini,  non  securi- 
Ulem. 

c  Sed  desiderium.  i  Non  fastidium,  sed  deside- 
riuin  nostrum. 

c  Sed  lemulationem.  i  Contra  peecantes,  neullra 
peccarent :  nou  remissionem. 

c  Sed  vindictam.  •  Non  veniam  nocivam,  sed 
viudictaui  salutarem. 

c  ln  omnibug  exhibuislis  vos  incontamiuatos  es- 


vcritalis  esl  gloriatio. 

<  El  viscera  ejns  abundanlius  in  vobis  suni  :  re- 
minisccntis  omnium  veslrum  obedientiam.  •  Omnia 
vos  affectuum  ejus  roenibra  desideraut  :  ul  oculi 
praRseniiani,  aures  sermonem,   os  collojuium     ex- 

pectet. 

i  Quomodo  cum  limore  el  tremore  excepistis  il- 
lum.  i  Obedienliam  Hdelem  descripsil :  qui  enim 
ex  cbarilatc  obedil,  timet  constrislare   quem  dili- 

1  Gaudeo,  quod  in  omnibus  confido  in  vobis.  i 
Feci>tis  me  gaudere  :  quia  de  obedieniia  vestra 
nunquam  polui  baesilare,  el  de   ministerio  in   san- 

clos. 
B  CAPUT  VIII. 

c  Noiam  aulem  faciamus  vobis,  fratres,  gratiam 
Dei,  qnae  data  est  in  Ecclesiis  Macedoniae.  >  Cau- 
sam  incboal  de  collectis,  et  exemplo  Ecclesiarum 
illarum  eos  ad  poRiiitenliam  et  eleeinosynain  pro- 
vocat,  ui  non  pularent  sibi  grave,  quod  pauperio- 
res  vuleant  jani  fecisse. 

<  Ei  quod  in  mulio  cxperimento  tribufalionis  abun- 
danlin  gaudii  ipsorum  fuil.  i  Tuuc  maxime  gaiuleni, 
quaudo  fuerint  tribulati,  scientcs  apostolos  contu- 
meliam  in  consilio  passos  pro  nomine  Cbristi,  pu- 
blica  I.Tiitia  fuisse  gavisos    (\ct.  v,  41). 

<  Et  ahissima  paupertas  eorum  abundavil  in  di- 
viiias  simplicitaiiseorum.  i  Muliuni  quiilem  iu  terre- 


•e  ncgotio.  i  Probastis  vos  iiumuuesaculpa:  con-  ~  na  facultale  sunt  pauperes  :  sed  in  magna  simpli- 

rilate  sunt  diviies ;  pius  cupieutes  dare  quam  ba- 


taminatus  enim  aucloritatem  non  babet  viudicandi 
c  Igilur  etsi  scripsi  vobis,  non  propler  eum  qui 
fecit  injuriam,  nec  propter  eum  qui  passus  est.  i 
Mon  propter  eum  qui  patri  fecit  injuriam  tantum, 
nec  propter  ipsum  solummodo  patrem  scripsi. 
Potest  et  ita  dici :  Non  propter  euui  qui  ejectus 
est,  scripsi :  neque  enim  per  me  baec  sola  eineuda- 
ta  vel  correpta  est  causa. 

c  Sed  ad  manifestandam  solli<  itudinem  nostram, 
quam  liabemus  pro  vobis  coram  Deo.  i  Ne  pulclis 
nos  aliquid  posse  latere,  cum  pro  vobis  sumiis  ni- 
mia  cura  solliciti. 

c  Ideo  quoque  consolati  sumus.  i  Quia  vos  caslos 
probatls  esse  in  negotio. 


bent.  Ac  propterea  Deus  animum  magis  probat, 
quain  quod  dextera  porrigit ;  qui  enim  quantum 
potesl  facil.totum  fecit.  Similiter  dives  ct  paupcr, 
quannjs  dives  amplius  dare  videalur. 

c  Quia  secuuduin  virtutein  testiinonimn  illis 
reddo,  et  supra  virtulem  voluntarii  fueruut.  i  Ver- 
bis  pra?posleris  hoc  dicil  :  Teslimonium  illis  reriifo, 
quod  seciindum  vires  facienies,  supra  virtutem  vo- 
lumarii  fuerunt. 

<  (Jum  inulia  exhorlatione  obsecrantes  nosgraiiam 
et  coiuiiiuuicationem  minislerii,  quod  (it  in  sauclos.i 
Mullum  suadentes  nos,  rogavcruut,  ut  gratanici, 
quacofferebant,  suscipereinus  iu   miuisleriuin  san- 


c  In  consolatione  autem  nostra  abundautius  ma-  (j  ctorum. 


gisgavisi  sumus  super  gaudio  Tili  :  quia  refectus 
cst  spirilus  ejus  ab  omnibus  vobis.  i  ln  lioc  aiitem 
amplius  gratulati  sumus  :  quod  ita  a  vobi»  Titispi- 
ritus  esirefeclus,  ui  nunquam  deejus  inente  pos- 
sitis  rccedere.  Profeclus  quippe  discipulorum  spi- 
ritualia  gaudia  sunt  magisirorum. 

c  Etsiquidapud  Ulum  de  vobis  glorialus  sum.i 
Quasi  peritus  medicus  agil  qui  vulnus  jam  prope 
sauatum  blandis  uuclionibus  fovet,  ui  facilius  c.tu- 
tcrii  ustura  sauetur. 

c  Non  coufusus  siiiu,  sed  sicul  onmia  vobis 
in  vcritale  locuii  sumu^.Coiifusionem  non  habetglo- 
ria  de  profectu. 

<  Ita  cl  gloriatio  nostra,  quas  fuit  ad  Tituin,   vc- 


«  Et  uon  sicut  speraviinus:  sed  semelipsos  dede- 
ruut  primum  Doiuino,  deiude  nobis.  i  Amplius 
quam  sperabainus  fecerunt,  non  comeiiii  sua  darc, 
sed  seipsos  primo  Domino  tradideruut,  deinde  no- 
bis :  boc  cst,  Dcus  videl  voluiita-teni  eorum,  nos 
cffeclum. 

<  Per  voluiiiatem  Dei.  i  Non  ul  nobis  placereui 
sine  Domini  volunlale. 

<  lia  ul  rogaremus  Tilum  :  ut  quemadiuoduiii 
ccepit,  et  perfuiat  iu  vobis  eiiain  graliam  islam.  * 
Illoruui  devotioue  accensi  suiniis  mittere  etiin  ail 
vo>  *.  ot  doclrina  et  disposilioue  sua,  etiaiu  boc  in  vo- 
bispcrficiat,  ne  quid  ininus  c«eleris  babcalis.  I)e  roi- 
luudatiouc  Coiiulboiuin  cl  cc»pialitaie,  prout  quih- 


85V  S.  HIERONYMI  OPERUM  MANTISSA.  828 

que  habuil,  et   de  ministerio  quod  fil  in   sanctos,  a  cors,  cum  non  habet,  cui  dare,  vel  qooraotlo  dtrt 
agil. 


c  Sed  aicul  in  omnibus  abundatis  fide,  et  ser- 
utone,  et  scienlia ;  et  in  omni  bollicitudine,  insuper 
«t  cliaritale  vestra  in  nos.  iNota  cum  fide  scien- 
•tiam  esselaudabilem. 

<  Ulel  in  hacgralia  abundelis.  *  Necumin  aliis 
vincatls,  in  hoc  ab  aliissnpereiniiii. 

<  Non  quasi  imperans  dieo  :  sed  peraiiorum  sol- 
liciludinetn,  etiam  vestrae  charitalis  iiigenium  bo- 
niim  comprobans.  i  Non  impero,  nec  exigo,  sed 
consilium  do :  ut  sicut  in  muliis  formain  aiiis  prae- 
Inlis,  ita  et  iu  isto  opere  faciatis.  Est  enim  sic 
ingeiiita  pietas,  ut  ab  aliis  eam  discere  uiiuime 
«gvatis. 


doceatur. 

<  Qui  muttum  habuit,  nou  abnndavit :  et  qui 
modicum,  non  mfinoravit.  i  De  manna  hoc  dicitiir, 
quod  accepit  popuius  in  deserto,  cujns  exemplo 
docemur  quod  omnis  superabnndantia  genern 
vermes.  Simul  et  ostenditur,  qiiae  Deus  dat,  omni- 
bus  sequalia  esse  debere.  Et  propter  bujns  te-ii- 
monii  auclorilaiem,  vult  nobis  Apostolus  praesentia 
omnia  esse  communia,  ut  et  perfecti  doctrinam 
non  abscondant,  et  habenles  suhstantiam  muridi 
non  denegent  eis  victum.  LHgnus  est  enim  opers» 
rius  cibo  suo. 

<  Gratias  autem  ago  Deo,  qui  dedit  eamdea 
sollicitudinem  pro  vobis  in  corde  Titi  :  qnonian 


<  Scitis  enim  gratiam  Domini  nostriJesu  Christi:  ^  exbortationem  quidem  suscepit :  sedcum  sollicitior 


esset,  sua  voluntate  profectus  est  ad  vos.  i  Gratia 
quidera  exhortatiouis,  et  voluntate  propria  festina- 
vit,  ul  mercedem  haberet,  non  invitus,  quasi  ei  sk 
credita  dispensatio. 

<  Misiratis  autem  cum  illo  fratrem  nostnMt, 
cojus  laus  est  in  Evangelio  per  omues  Eeclesias.  i 
Hoc  de  Luca  intelligitur  :  quia  laudeni  in  Evaa- 
gelio  conscribendo  videtur  habere  prae  caHeris}: 
qui  etiam  Actus  apostolorum  prsster  Evangelia 
scripsit. 

<  Nou  solum  autem ,  sed  et  ordinatus  est  ab 
Ecr.Iesiis  comes  peregi  inationis  nostrse,  in  haoe 
graliam,  quae   iuinislratur  a  nobis.  i   Testimonio 


i|uoniam  propter  vosegenus  factus  est,  cum  esaet 
ilives  :  ut  illius  inopia  vos  divites  essetis,  et  consi- 
Jimn  in  hoc  do.  Hoc  enim  vobis  utile  est.  i  Non 
ignoratis  Dei  Filiuin  propter  vos  pauperem  facium, 
qui  ouiversorum  erat  conditor  et  Dominus,  ut  ejus 
exemplo  bonis  ccalestibus  ditaremini.  Si  ergo  ille 
ptopter  vos  temporalia  universa  contempsit,  qnan- 
to  niagis  vos  darc  debelis  parva,  non  vestra,  imo 
sua  ei  reddere.  Ipsi  enim  datur,  quidquid  ejus 
causa  porrigitur.  Siuiiil  etcontra  Phounum  facil, 
quod  priusqtiam  pauper  fieret  Christus,  dives  erai, 
quia  habitabatin  Patre, 

<  Qui  non  solum  facere,  sed  et  velle  coepistis  ab 
anno  priore.  i  Ostendit  quosdam  posse  facere  non  g  Ecclesiarum  idoneum  eum  et  probatum  fuisse 
volcnies,  cum  aut  importunitas  peientis  aut  aucto-      tnonsirat. 
ritas  praecipientis  exigeret. 

<  Nonc  v«roel  faclo  perfiaite,  ut  quemadmodiirn 
proniplus  est  auimiis  voluntatis,  ita  sit  et  peificien- 
.<li,  ex  eo  quod  habetis.  i  Quod  voluutarie  incepi- 
«tis ,  implete.  Omnis  eiiim  boni  operis  fiuis  est 
jp xpetendus.  Quia  sicut  factum  iuviti  acceptum  non 
est  :  ita  voluntas  infructuosa  est  habentibus  eam 
sine  facto. 

<  Si  enira  voluotas  prompta  est,  secundum  id 
quod  habet,  accepta  esi,  non  secundum  id  quod 
nou  habet,  i  Ne  putetis  me  aliquero  supra  vires 
cogere,  aut  tanium  in  bac  causa  a  paupcre  quantuin 
a  divite  expetere.  Omnesaequaliier  dabnnt,  si  unus- 


<  Ad  Domini  gloriam,  et  destinaum  voluntatea 
nostrani.  i  Propositam  sive  paratam. 

<  Devitaiites  lioc,  ne  qiris  nos  vituperel  in  bae 
plenitudine,  quae  ministratur  a  nobis  in  Dontini 
gloriam.  i  Ne  quis  dicat,  quomodo  Christus  legeai 
implevit :  cum  videamus  Cbristianoa,  non  taotan 
eleemosynain  facere,  qnantam  fieri  in  Iege  prcce- 
ptum  est  ? 

<  Providemus  enim  bona,  non  solum  coram  Det, 
sed  etiam  coram  hominibus.  i  Nibil  enim  propter 
humanam  gloriam  facimus,  sed  tameu  nolumus,  it 
per  nos  aliquis  scandalum  merito  patiatur  :  sed  ol 
omnes  videntes  opera  nostra   bona,   inagnifieeot 


qiisque  tantum  dederit   quantum  potest,   non  se-  D  Patrera  nostrum  (Ualth.  v,  16). 


<  unduin  quod  non  habet.  Iloc  et  Tobias  dicebat  ad 
Jiltum  ;  Proul  habueris,  fili,  (ac  eleemosynam  (Tob. 

1".  *)• 

<  Non  enim  ut  aliis  sit  remissio,  vobis  autem 
jribulatio  :  secjex  aequaiitate  inpraesenli  tempore.i 
ISom  dico  ut  yoIjis  nifril  servelis,  &ed  quod  quidem 
pirj<|uc  stitticjat. 

<  Veslra  abundantia  illorum  inopiam  suppleat,  ut 
jllorum  abundantia  vestrae  inopiae  sit  supplemen- 
tuui,  ut  fiat  aequalitas ;  sicut  scriptnm  est.  •  Date 
iiliS  carualia,  utet  illi  vacautes,  possint  vobis  red- 
ilere  spiriiualia.  Isti  cnim  duo  gradus  sine  alleru- 
tro  esse  noii  possunt  :  jam  eniin  ille  perfectus 
nou  erit  de  carnalibus  cogitando,   quamvis  miseri- 


<  Misimus  autem  cum  illis  et  fratrem  noslrum.i 
Quidam  hoc  de  Apollo  asserunt  dictoro/ 

<  Queui  probavimus  in  multis  saepe  snlliritsni 
esse.  i  Testimonium  ilti  dat,  ut  facilius   audtalor. 

<  Nunc  autem  multo  sollicitiorem  contideiiua 
multa  in  vos.  i  Multo  nunc  soliicitiorem  cowpro- 
bamus  eum,  propter  vos  :  quia  vestra  obedieotia 
provocalur,  sive  quia  adjuti  a  Tito,  sive  quia  per 
seipsum  comprobavit. 

<  Sive  pro  Tito,  qui  est  socius  roeu9,  et  io  vobis 
adjutor,  sive  fratres  nostri,  apostoli  Eeclesiarum 
gloria  Christi.  i  Quod  dicit,  hoc  est  :  Tam  Titi 
causa,  qui  corum  obedientiam  collauda verat,  qoai» 
eorum  qui    ad  ipsum  fuerant   pariter   destinati: 


829  EXPOSITIO  IN  EPIST.  II  ADCOR.  «0 

iia  se  exhiberent,  ut  et  cfaaritatis  sinceritatetn  el  A  nialedietione  seminani,  inde  et  metet :  sicut  scri- 


aposlolicse  pro  ipsis  glorije  veritatem,  tn  couspeclu 
omnium  comprobarenf. 

c  Ostensionem  ergo,  qua  esi  cbariiatis  vestrse  el 
nostre  gloria?,  provohis  iu  illos  ostendite  in  faciein 
Ecciesiarum.  ♦  Ut  videant  verum  esse,quod  dicitur 
in  ouinibus  Ccclesiis  de  vestro  profectu.  Sivealiter, 
ostendite  charitaiem  vestraro  de  qua  coraro  oiuni-  ' 
lius  Ecclesiis  gloriarour. 

CAPUT  IX. 

c  Nam  de  ministerio,  quod  fit  in  sanctos,  ex 
abundanti  est  mibi  scribere  vobis.  Scio  enim 
proinptum  animum  vestrum,  pro  quo  de  vobis  glo- 
rior  apud  Macedones.  »  Mutare  videtur,  sanctos, 


ptum  est :  Non  $emln$$  mala  in  sulcit  Injuria,  ei 
itoit  mefes  ta  $eptuplum  (Eccli.  vn,  5).  Utiusquisqtte 
prout  destinavit  in  corde  suo,  id  esl,  voluniarius, 
non  coactns  ;  non  ei  tristitia,  aut  ex  necessitate  : 
hilarem  enira  daiorem  diligit  Deus,  secundum  Sa- 
pientiam  Salomonis  :  Et  in  omni  dato  hiiarem 
fac  vullum  tuum  (EcclL  xxxv,  {!).  Si  autem  de 
acienlia  iutelligitor,  hilarem  in  labore  suo  vultesse 
doctorem  :  sicut  de  se  alibi  dicit :  Si  enim  votens 
koc  ago%  mereedem  habeo,  et  reliqna  (Cor.  ix,  17). 

c  Potens  est  autem  Dcus.  » Sive  ne  inopiaro 
rormidarent,  sive  gratuitum  donum  snpientiae. 

c  Omnem  gratiaro  abundare  facere  in  vobis.  » 
Gratiam  nascentise,  quia  exinde  per  opera  vestra 


bic  sensum  :  et  ideo  quidaro  dicunt  enm  superius  B  Deo  gratise  rereruntur.  A  fructu  enim  frumenti,  vini 

de  laicis  dixisse,  hic  vero  de  sacerdoiibus  sanctis. 

Atii  vero  aiunt  euro  de  eleeinosynis  hucusque   tra- 

ctasse,modo  autem  de  ministerio  verbi  commonere : 

quod  sanclificaiis  per  baptisiuum  exbibetur.   Hie 

vero  duo  sensus  usque  ad  linem  c*u»s  diligenter 

«trique  sunt  colligeudi. 

c  Quoniam  et  Acliaia  parata  est  ab  anno  pra> 
teiito. >  Toia  provincia,  cujus  caput  estis,vper  nos 
id  boc  ministeiium  provocata  est. 

c  Et  vestra  aemulatio  provocavit  plurinios. »  Hic 
annulatio  pro  imitatione  ponitur. 

s  Misirous  aotem,  fralres,  ut  ns  quod  gioriamur 
de  vobis  evacuetur  in  hac  parie.  »  Superius  me- 
mortior  :  Qui  vos  conimoneant  ne  aliter  inveqiaot 
in  parle  docu  jnse,  sive  niinislerii,  quam  putabam. 

c  Ut  quemadmodum  dixi,  parati  sitis  :  ne  cum 
Tenerint  liacedones  inecum,et  invenerint  vosim- 
paratos,  erubescamus  nos,  utuon  dicamusvos,  iti 
Juc  aubstaotia.  »  Si  uos  erubueriinus,  quasi  raUo 
gloriaules  ;  quguto  magis  vos  et  pro  veslra  negli- 
tftulig,  et  pro  nostro  rubore  ?  Ilulta  enim  confusio 
csl,  si  quis  pro  eo,  qui  eum  diligii,  erubescai. 

s  Necessariuroergoexistimavi  rogare  rratres»  ot 
praeveniant  sd  vos,  et  praeparent  repromissam  be- 
siedtctionem  hanc  psratam  esse.  »  Sive  a  benedi- 
crndo,  sive  quia  per  humanitateui  eorum  benedi- 
ctio  nasciiur  Dei. 

c  Sic  qoasi  benedictionem,  non  quasi  «avaritiam. 


ei  olei  $uit  multipticati  $unt  (P$al.  iv,8). 

c  Ut  in  omnibus  semper  omnem  sufflcienliam 
htbentes,  abundetis  in  oinne  opus  bonum,  sicut 
seriptum  est.  »  lta  ut  lam  carnaliom  misericor* 
diam,  qnara  spiritualinm,  id  est,  doetrinarum  opus 
bonum  possitis  iroplere,  sicoi  scriplum  est : 

c  Dispersit,  dedil  pauperibus.  »  Sive  sensus 
pauperibus,  sive  substantia;  sicut  superius  ail 
(//  Cor.  viu,  14) :  lllorum  abundanlia  vestrae  iuo- 
pi«  sit  snpplementum. 

listitia  ejus  manet  in  «ternuro.  »  ttehns  teuw 
poralibusseterua  Justitia  comparatur. 

c  Qui  autem  adminlstrat  semen  seaninantl,  et  pa- 
,  nem  ad  manduciudum  praestabit.  »  Hoc  ait  q*Jod 
Dms  qui  vello  eis  pnestitit,  etiam  facere  perticiat 
in  vobis.  Hoc  est,  Dcus  qui  tibi  dedit  unde  dispen- 
ses,  esurlentem  ininime  patietnr.  Si  autem  ad  se- 
men  verbi  referas  :  Qui  dcdit  officium  docendi, 
praeslabii  etescatu  |ibi  :  modoad  lioc  soluiu  vacare 
velis. 

c  Et  muliipiicabit  aeinen  vestrum.»  Iluitillltatit 
vel  serinoiiis. 

c  Et  tugebit  incrementa  frngum  justiiia  ve- 
strae.  »  Fruges  justiiiae  sunt  raculiales,  cuni  de  eis 
lit  justitia.  Cum  vero  aut  inique  congregautur,  au( 
•d  avaritiam  vel  snperbiain  possideutur,  rruge* 
•uiquitatis  llunt,  Pretio  eoim  gravans  trilicmn,  iq 
populo  maledicitur  :  sive  fruges  jusiilix  seruioue^ 


Uoc  autem  dieo  :  Qui  parce  seminat,  parce  et  ine-  p  sunt  Dei.  De  fruciu  eniiu  labiorum  suoruui  saiia- 
l*»l.  £t  quiseminat  in  benediciionibus,  de    benedi-      biiur  sapieus  (Prov.  xni,  2). 


ciiokibus  et  roeiet.  Uuusqnisque  prout  destinavit 
iu  corde  suo,  non  ex  tristitia  aui  necessiute.  » 
fienedictio  erit  si  gralo  animo  tribuaiur. 

c  Hilarem  enim  datorem  diligit  Deus.  »  Avarus 
anlem  bilariler  dare  non  novit.  |n  scientia  autem 
nvarus  est,  qui  seusum  non  vult  iniplere,  quem 
cospit.  Unde  Dominus  neiuinem  in  via  saluutre 
prsacepit  (Luc.  x,  4)  :  boc  est,  nulii  trausitorie 
verbrnn  anuuniiare  saluiis.  H  >c  est  auteiu,  qui 
parce  semiusi,  parce  et  meteu  Couira  Jovinianum 
eiiam  hic  locus  facit,  ubi  meritorum  gradus  esse 
monstraulur.  Et  qni  scminat  iu  benedictioiiibus, 
dc  bcnedictionibus  el   niclct.  b  coiitrario  crgo  in 


c  Ut  in  omnibus  iocupletati  abundetis  iu  omneiu 
simpliciutem,  qus  operatur  per  nos  griiiiarmi| 
actioueiu  Deo. »  UtsioediKretioneotnuibus  simpli- 
citer  indigeutibus  tribuatis,  Nou  qu2creutts,  cui, 
sed  quare  detis.    . 

c  Quoniam  ministerium  bujus  officii  nou  sutmii 
supplel  ea  qus  desunt  sanctis,  sed  eiiainabundat, 
per  uiuitas  gratiarum  actioues  in  Domiuo.  »  Du- 
plkeui  poteslis  babere  mercedeiu  :  el  perfectio- 
uem  sanctorum,  ei  gratiarum  in  Domino  actioues. 
Attier :  Non  solum  docet  sanctos,  sed  lkimiuo 
j,r  tias  sgit,  qui  iios  tauia  sapieula  erudiviL 

i  l^i  probatioueiu  uiiuisterii  bujus9  glonltcautes 


831 


S.  HIEKONYMI  OPERUM  MAtfTlSSA. 


832 


Deum  in  obedientia  coufcssionis  vestra?,  in  Evan-  A  spiritnalis :  sicut  illiim  magnum  vias  Domini  per- 

gelio  Christi.  i   Per  boc   niinisleriuin  esse  proba- 

niini  Cliristiani,  magnificantcs   Deurn    per  operuin 

loufessionem,   sicut  e  conlrario  alii  faciis  negare 

dicuiiiiir,   Ahter  :  Perfe<  Le  docetis,    et  oslenditis 

divinum  esse,  in  quo  Deum  per  obedientiain   nia- 

guiflcatis. 

i  Et  siinplicitatecommunicationisvestrae  inillos, 
ei  in  nmiies,  el  in  ipsorum  obsecraiione  pro  vo- 
bis.  i  In  omncs  simpliciicr  tribuenles,  sive  docen- 
tes  bona,  quse  communicaiis  potius  quam  douatis, 
rerti  vos  cuui  multiplici  ea  fenore  recepturos.  Ilaec 
nmnia  opcratur  admiuisiralio  bujus  oflicii  quae 
eiiam  in  lioc  abuudat. 

4  Oe&iiieramiiuii  vos  ,  propter  eminenlein  gra- 
tiain  Dei  in  vobis.  i  Quis  auieni  uon  desideret  ta-  & 
lem  prop'er  ^r.itiam,  sive  scienlia»,  sive  inisericor- 
diae,  c;eieris  eminciitem  ? 

i  Gratiasago  Deo  super  ineuarrabili  dooo  ejus.  > 
Qui  taiitaiu  nohis  graijam  pietate  sua  conferre 
dign.uus  est.  De  armis  carnalibus  el  spiritualibus, 
ct  de.  Apostoii  polestate,  et  de  l\\*  qui  seipsos  coin- 
meudare  conaulur. 


CAPUT  X. 

i  Ipse  nutem  epo  Paulus,  obsecro  vos  pcr  man- 
suciudiiiem  cl  modestiain  Chrisii.  i  Ea  vos  man- 
snetuline  rogo  quu  Christus,  cum  se  posset  de 
jujuriosis  ulcisci,  noluil,  ut  vel  seio  se  corrige- 
lent. 


versi*  disputationibtis  subverlentem  Paulus  vero 
caecavit  (Acl.  xiii,  11),  itein  cogniliones  adversa- 
rias,  qusc  advcrsusChristum  suggerunt,  dcstruendas 
dicil. 

c  Et  omnem  altitudinem  exlollentem  se  adversw 
scienliam  Del.  i  Quid  tam  supcrbum,  quatn  divinis 
coutraire  doctrinis  ? 

i  Et  iu  captivitatem  redigentes  omnem  inielle» 
clum,  in  obsequium  Chrisli.  i  Jllos  destruimus  qui, 
sub  iiomine  obsequii  Cliristi,  omnem  iutelleclam 
scnlenthe  cupiiiui  captivarc. 

c  Et  in  promptu  babenies  ulcisci  omnein  inobe- 
dieiiti;nn,  cum  iiupleta  fuerit  vestra  obedienlia.  i 
Parali  ad  ulciscendum  omnein  inobedientiam,  cum 
implela  fueiit  obedientia.  Iloc  dicit  Apostohis, 
modo  paratum  se  essc  nlcisci  omnem  ioobcdien- 
tiam,  cum  ea  qu;e  praecipiuolur,  imple\erint.  Iiera 
cutn  jiuii  vestra  per  nos  obedientia  fnerit  implcta, 
illi  non  audiuniur,  potesiatcin  se  vinJicandi  acce- 
pisse  a  Domino,  quia  meiitiuntur. 

i  Quae  secundum  f.iciem  suul,  videle.  i  lloc  est 
ab  illis  qui  in  facie  gloriantur,  cavele.  Tam  mani* 
festa  est  rci  probatio,  ul  facilliina  sil  inlcllectu. 
Sive  ab  liis  hypocrilis  vobis  cavete,  qui  in  praesen- 
tia  glorianlur. 

c  Si  quis  confldil  Christi  se  esse,  boc  cogittt 
iteruui  apud  se  ,  quia  sicut  et  ipse  Christi  esi,  iia 
et  uos.  i  Neiuo  lam  siuhus  est,  quain  qui  sei 


c  Qui  in  facie  quidem  humilis  suin  inter  vos  ; 
nbsens  autem  conlido  in  vobis.  i  Semper  suicto- 
iuiii  praeseiitia,  per  nimiam  humilitatem,  minus 
intclligeiitibiis  potest  esse  contemptui,  Absenies 
vcro  8i  necesse  fucrit,  coufldenler  snain  indicanl 
potestalem.  Qui  praesentes  sic  sunt,  quasi  nihil 
possint  habere  viriuiuin  :  si  tameu  nihij  delicli 
repcreriut  iu  subjcctis. 

i  llogo  antera  vos,  ne  praesens  andeam.  i  Ita 
;«gite,  nc  iuiiii  necesse  sil  manifesiare  virlutem. 

i  Per  eam  couflMenliam,  qua  exislimor  audere 
iu  quosdam.  •  Nam  omnis  existimatio  facta  est, 
hicut  est.  Puio  antein  quod  et  ego  spiritum  Oei  ha- 
bam. 


,  C  Christi  esse  gloriatur. 


c  Nam  etsi  ainplins  Miquid  gloriatus  fuero  d* 
potestate  nostra,  quam  dedit  uobis  Doiniuns  iii 
asdiflcationem.  i  Nam  etsi  nie  magis  poteslaiem  a 
Christo  aecepkse  dixero,  quam  caeteros,  ut  Apo- 
slolus,  non  cruliescain  :  quia  verum  dico,  et  nra 
gloria?,  sed  anliflcaiionis  caosa  cotiipulsus  liaee  fa« 
cio. 

c  Et  ntn  destructionem  vestram  :  non  erube» 
scain.  i  Namjlli  et  usurpalam  et  iu  destructionem 
exercere  cupiunt  potestaiem. 
•  c  Ut  autein  non  ciistimer  tanquam  lerrere  vos 
pcr  epistolas  :  quoniam  quidem  epistolae,  inquiunt, 
graves  sunt  et  fortes :  pra»senlia  autem  corporis 
c  Qui  arbitrantur  nos  tanquam  sccundum   car-  D  inflrma  et  scrmo  rontemplibilis.  i  Iloc  ideo  dico, 


iiem  anibulcmus.  i  Qui  piitant  nos  nihil  amplius 
c.eteris  hominibus  habere  virtutis. 

c  In  carneeniin  ambuianies,iion  lamen  secundum 
carncin  militamus.  Nam  arma  mililise  noslrae  non 
rarnaiia  suni,sed  potentia  Deo.  i  ln  corpore  videmur 
incedere,sed  ut  Dci  minislri  spiritualiler  militainus. 
Arma  quippe  miliihe  nostraenon  snnt  facta  de  ferro, 
nec  manu  homiiiis  fabricata  sunt,sedpotenua  Dei  : 
qua  pius  vel  veibo  agas,  quam  alii  homiues  cir- 
nalibusarmis. 

c  Ad  dcstrifciionem  munilionum  consilia  de- 
ptiuculcs.  i  Muniimt  enim  el  circumdant  doctriuam 
suam  falsi  doctores  astutiae  argumcnlis,  qutis  ae- 
reas  pptcsutes  Apostolus  destruil  viptate  grati<e 


ue  quis  me  putet  illa  commiuari,  qux*  implere  non 
possuin,  ut  de  me  jactant  decepi.ores. 

c  lloc  cogitet,  qui  ejusmodi  est  :  quia  quales 
sumus  verbo  per  epislolas  ahsentes,  lales  el  prav 
senles  in  fac  to.  i  Qui  putat  hoc,  sciat  oiiinia  me 
posse  facere,  si  necesse  sit,  qn»  promitlo.  Nam 
obedienlihus  per  humiliiatctn  infirmus  :  ei  pcccan- 
libus  per  severitatem  fortis  cxsisto. 

c  Non  eniin  audemiis  ins<rere,  aut  compmre 
nos  quibiisdam  qui  seipsos  commeiidani.  i  ld  esl9 
non  dcbeinus  ila  Deiim  contcmnere,  ut  roaequemur 
aliquibus,  qui  suis  laiidibus  maliint  qiiam  Dei  gra- 
ti;i  cominciid:iri,  nec  de  nobis  possumtis  niajora 
jactare  quam  sumus. 


831  EXPOSITIO  IN  EPIST.  II  AD  COP.  8  4 

c  Sed  et  ipsi  in  nobis  nosmelipsos  melienles.  i  ^  jani  illaturu  u  (Gen.  iii,  A,  5).  lta  et  pseudoapostoli 

asserebant  idco   Evangelii  praeccpta    adJita,  ut  vel 


Non  excedimus  niensiirse  nostrae  tenninos. 

c  Ei  comparantes  nosmetipsos  nobis.  i  Non  mi« 
noribus  :  sicul  cum  illi  nihil  sint,  apostolis  se  non 
inodo  aequales  faciunt,  sed  etiam  anleponunt. 

c  Nos  autem  non  in  imineusum  gloriabimur : 
sed  secundum  mensuram  regulae,  qua  meiisus  est 
nobis  Deus  mensuram  periingendi  usque  ad  vos. 
Non  enim  quasi  non  pertingentes  ad  vos  superex- 
tendimus  nos.  i  Nihil  supra  mcnsuram  humanara 
facimus,  sed  in  aposlolatusgratiam,  quantum  nobis 
Domiims  donare  dignalus  est,  per  quam  vobis,  Co- 
rinlhii,  pra*dicamus,  nec  enim  hoc  usurpalione  fe- 
eiinus,  sed  praec  cpto. 

c  Usque  ad  vos  eniin   pervenimus  in  Evangelio 


sic  lex  antiqua  servaretur  :  et  cam  solam  sufticcre 
cusloditam  perquirunl  xmulalores.  Jam  uuuc  ser- 
pens  similiter  quosdam  seducit,  gehennam  propter 
solum  terrorem  asserenles  noiuiuari  :  quam  aut 
penitus  non  esse,  aut  aeteruam  n<>n  esse  affirmant, 
contra  auctoritalem  omnium  Scriplurerum. 

c  Et  excidant  a  simplicitate.  •  Quia  Dei  verbum 
simpliciler  credere  non  est  hominum  perverso- 
rum. 

c  Quae  est  in  Christo  Jesu.  i  Castus  sensus,  qui 
uni  viro  conjungitur  Chrislo  :  et  solius  illi  semel 
promissa  sufficiunt. 

c  Nam  si  is  qui  venil,  alium  Christum  praedicat. 


Christi.  i  Non   nostro,  ut  ilii  qui  prxdicando  se  B  quem  non  praedicavimos  :  aut  alium  spirilum  acci- 
suum  Evangelium  faciunt. 

c  Non  in  immensum  gloriantes  in  alienis  labori- 
bus.  i  Imineosum  est  in  alienis  laboribus  gloriari. 
Illi  autem  semper  ad  lideles  ibant,  qui  signa  mi- 
nime  quaerebant. 

c  Spem  auteiu  habentes,  cresccmis  fidei  vestrae 
in  vobis  magniticari  secunduin  regulain  nostram.  i 
Qui  non  munera  a  vobis,  sed  mercedem  a  Deo  ve- 
strae  fidei  exspectamus. 

c  In  abundantia  :  eiiam  in  illa  quae  ultra  vos 
sunl,  evangelizare.  i  Id  est,  non  enim  usque  ad 
vos  sufficit  pervenire  :  sed  cum  vesira  fides  creve- 
rit,  alio  transiemus. 


pitis,  quein  non  accepistis  ;  aut  aliud  Evangelium, 
quod  non  recepislis  ;  recte  patereinini.  i  Si  vobis 
amplius  aliquid  graliae  praedicaretur,  quam  per  nos 
accepistis,  recte  eos  nobis  praeponi  forsilan  patere- 
mini. 

c  Existimo  jenim,  uibil  me  ininus  fecissc.  i  Me 
minus  fecisse  i»tis,  qui  non  nihii  sunt,  ne  pule- 
tis. 

c  A  maguis  apostolis.  i  Quanto  magis  Petrus  et 
caeteri  prsedicaut  minus  aliquid  accepisse. 

c  Nain  et  si  in.peritus  sermone,  sed  non  scien- 
lia.  i  Nam  sicut  sti,  qui  cum  sintscieniia  imperi.i, 
in  sermone  tumido  glorianlur. 


Non  in    aliena  regula  in   his,  quae  prarparata  r      c  ln   omnibus   autem    mauifestus  sum  vobis.  » 


sunt,  gloriari.i  Sicut  illi  de  praeparatis  jain  abaliis 
imprudenter  gloriantur. 

c  Qui  autem  gloriatur,  iu  Domino  glorielur.  • 
Jam  gloriari  in  Domino  exhorlatur,  cujus  virtutes 
in  eo  operatae  sunl. 

c  Non  enim  qui  seipsum  commendat,  ille  proba- 

tus  est :  sed  quein  Deus  coinmeudat.  i   Seipsum 

commendat,  qui  ipse  laudat  se  :  illum  veio  Domi- 

nus  coinineiidai,  qui  signorum  vlrtutibus  commeu- 

cialur. 

CAPUT  XI. 

c  lUinam  sustineretis  modicum  quid  insipicntiae 
meae  :  sed  et  suppoitate  ine.  •  Sustmele  me,  qui 
oiultum  sustinereconsuevistis  impnidentiam  uieani. 


Oslendil  iniegriialem  suam,  qua  per  Deum  orouia 
feceril :  cuin  nec  avaritiam,  nec  gulam,  nec  gloriam 
ab  eis  aliquando  quaereret. 

c  Aut  nunquid  peccatum  fcci  meipsum  bumi- 
iians,  ut  vos  exaltemini  ?  >  Si  forte  hoc  solum  pec- 
cavi,  qui  propter  vos  etiam  licila  et  concessa  cou- 
tempsi. 

c  Quoniam  gratis  Evangelium  Dei  evangelizavi 
vobis.  i  Qui  neque  pauem  quolidianum,-quem'or« 
dinatil  Dominus,  accepimus. 

c  Alias  Kcclesias  exspoliavi,  ar.cipiens  stipcu 
dium  ad  uiinisterium  vesirum.  •  Cum  vobis  piae- 
dicarem,  milii  Maccdones  mini.»lrabaut. 

c  Et  cum  essem  apud  vos,  et  egerem,  uulli  one- 


Ideo  iiisipientem   se  dicii,  quia   illi   necesse  eiat  d  rosus  fui.  i  lloc  fuii  ex  veritalc,  infinuitatem  por- 


aliqua  de  se  dicere,  liccl  vera  :  ut  ostendai,  quaiu 
vere  insipienles  suut,  qui  falso  se  laudant.  Sed  et 
supporiale  me. 

iEinulor  euim  vos  Dei  semulalione.  Despoudi 
enim  vos  uni  viro  virgiuem  castam  exhibere  Cliri- 
sto.  i  ld  esl,  uon  stimulo  iivoiis  inflammor,  sed 
tos  tanquam  paicr  divina  aemulatione  custodio,  ut 
possim  vos  iiniuaculatos  Christo  conjungere,|laiilo 
majore  studio  couversatos  quauto  meliori  cstis 
sponso  juugendi. 

c  Timeo  autem  ne  sicut  scrpeiiS  Evam  seduxit 
asiutia  sua,  ila  corrumpaniur  seusus  vestri.  >  Sur- 
pcns  Evam,  de  Dco  ineiiliendo,  seduxit,  nffirmaus 
sulani   Deuui  comminatum  esse  morteio,  nec  esse 


tare  parviiiorum,  ut  nec  lunc  quidem  vcllet  tuci- 
pere  cuui  egeret. 

c  Nam  quod  n-ilii  deerat,  siippleverunl  frairts, 
qui  venerunl  de  Macedonia.  i  Q.ii  non  occunvb.n  , 
manibus  adorando  fratres,  quo*  novcrnnt  falsos  m*o 
pseudoapostolos  suscep<rautv  quin  imo  vicco- 
bant. 

c  Ia  iu  omnibus  sinc  onerc  me  vobis  servavi, 
et  servaho.  i  Qiiaudo  ii.fii-inos  vos  iiabucritis. 

c  Kst  veritas  Clnisti  in  me.  i  Sicut  Cliristus  s^- 
mel  statuit,  n<e  ucgavit,  uccesse  est  ul  aliquando 
nou  mentitus  ila  faciam. 

c  Quoniam  \\\vc  gloriatio  non  infringftiir  in  uic 
iu     regionibus   Achaix.    i    Gloriationem    proptcr 


g35  S.  HlERONYUi  OPERUM  MANTISSA.  836 

Deum  concessara  conleronil,  prajcipue  si  inopiani  a  Denrn  gloriari  :  quid  de  illis  sentiendum  cst,  qui 


palialur. 

c  Quare?  Quia  non  diligo  vos  :  Deus  scil.  »  Ipse 
novit  ulruin  vos  diligam,  antion.  Iino  idro  a  vobia 
iion  accipio,  quia  iiiulium  vos  diligo. 

i  Quod  autem  facio,  el  faciam,  ul  ampulem  oc- 
casionem  eorum,  qui  voluut  occasionem  :  ul  iu  quo 
glorianlur,  iiiveiiiamur  sicul  et  nos.  i  Hic  reddil 
causam,  qua  ipse  nou  acceperil,  et  adversarii  cur 
docerent  gulatn,  avariliamque  sectarentur,  quae- 
rentes  perpaucum  adiium  invenire  lucrandi,  ut  hic 
vel  panem  acciperet,  illl  aurum  licentius  exigereni. 
Ueo  tollit  occasionein  Aposlolus,  ut  in  hoc  appa- 
reant,  qui  propter  Deuiu  docerent,  si  a  discipulis 
nihil  expelerent. 


aola  jacuutia  gloriantur  substaiitia.'  glorue  ?  Eit  enim 
alia  vera  substantia  gloriandi. 

<  Quoniammultiglorianiursecundum  carnem  :  ei 
ego  gioriabor.  i  Quoniam  in  nobiliiate  lerreuigeaeris 
gloriari  caruale  est. 

<  Libentereniinsufferiis  insipientes,  cum  silis  i|*i 
sapicutes.  i  Videoenim  vos,  cumjedocti  silis,  nullius 
rnomenti  insipientibus  fa<  ile  consensisse. 

<  Sustiuelis  euim  si  quis  vosin  servitulcm  redigil. » 
Legis  vel  Pharisaeorum,  quidomiiiatum  iu  populutn 
exercebant. 

<  Siquis  devorat,si  quis  accipit.  »  Convivia  vel 
munera.  Si  quis  accipil  pecuniam. 

<  Si  quis  extollitur.  »  Judaica   superbia,  vel  de 


<  Nam  ejusmodi  pseudoapostoli  sunt.  i  Dicentes :  B  scieniia,  vel  de  generis  qualilatc. 


Ha2C  dicil  Doroinus,  cum  ipae  non  uiiserit  eos  :  el 
visiones  a  corde  suo  loquuntur. 

<  Operarii  subdoli,  transflgurantes  se  in  aposto- 
los  Christi.  »  Subdolus  esl,  qui  aliud  fingit,  cuin 
aliud  agil :  ut  sub  cpnlemplatione  evangelics  prae- 
tficalionis  contegat  rapacilatem.  Tales  enim  prae- 
dicatores,  ut  bominibus  placeant,  necesse  est  adu- 
lari  :  ut  adulanJo  placeani,  el  placendo  acciuiant. 
Et  quae  commendantur  dicuut,  non  ea  qu*  aedificenl 
oudienlein.  Plerique  eorum  non  lam  pecuniam  de- 
8iderant,  quam  bonorem  :  arbitrantes  se  suminis 
opibus  esse  dilatos,  si  ab  omnibus  collaudeuiur : 
sed  nec  pecunias  ideo  spernunt,  quia  non  babeni. 


<  Si  quis  in  faciem  vos  cardit.  »  Si  quis  diani 
presentes  objurgai. 

<  Secuodum  ignobilitatem  dico.  >  Ignobilitas  enim 
maiima  est,  si  quts  filius  Dei  de  terrena  nobiliUle 
se  jactet. 

<  Quasi  nos  infirmi  fuerimus  in  bac  parte. »  Ab 
illis  miuus  aliquid  babeamus. 

i  lu  quo  quis  audet  :  in  iusipientia  dico.  »  Hksc 
apostolisioroparat,Uboriinisuorum  contempUiioiie. 
Uem  uotandum  quod  quasi  teiuerarium  dixerit, 
audere. 

<  Audeo  ct  ego.  »  Possutn  audere  si  volo. 

<  Hebriei  suut,  et  ego.  Israelitae  sunt,  ei  ego.Se- 


sed  quia  in  reconditis  babenl.  \eri  auicm  ei  sim-  c  meu  Abrahae  sunt,  el  ego.  »  Si  in  boc  gloriantur,  el 
piices  magistri  apostolos  iinitantur,  dicentes :  Ne-      ego  hujus  suui  gentis. 


que  enim  (uimus  in  $ermone  adulationi$  aliquando, 
nec  in  occasione  avarilia,  neque  qucerente$  ab  omni- 
bu$  gloriam,  nec  a  vobi$  (i  The$$.  u,  5). 

<  Et  non  inirum.  Ipse  enim  Satanas  Iransfigurat 
se  in  angeluui  iucis.  »  Non  lam  facile  soraniis,  atit 
aiiquibns  quasi  augelis  lucis,  fides  babenda,  ne 
forte  transfiguret  se  Satanas  in  angelum  lucis,  et 
decipial  ac  lallat  iucaulos. 

<  Non  ergo  cst  magnum,  si  miuistri  ejus  tr.  ns- 
figurenlur,  velul  minislri  justitix.  »  ISon  uiiruin, 
st  iiiiuislri  Satauae,  avariiije,  id  cst  gloriac,  causa 
lingaui  se  jusiitiam  prxdicare. 

«  Qtiorum  finis  erit  seciiudum  opera  eorum.  » 
Mala  opcra  maius  fiuis  exspectat. 

<  Uerum  dico,  nc  quis  putel  me  iusipientcro  e*se. 
Altoquin  vciut  insipiciileiu  accipile  mc  :  ut  el  cgo 
iiiodirum  quid  giorier.  »  Jam  superius  dixil :  Sus- 
tinete  modicum  quid  insipiemia»  ineae  ;  cl  reddide- 
at  ral,une,h»  Mui  re,°  **<*i  eo»  zelarel :  non  gloria: 

tlesiderio  esset  de  se  atiquid  dicturns  ;  ne  ejus  in 
oJium  versi,  falsos  apostolos  sequereutur.  Si  crgo 
iusipicntia  ejus  tam  sapieus  cst,  quam  sapieus  erii 
ipsa  sapientia  ?  Siuiul  nolaudum,quia  mirum  e*se 
noii  debel,  si  ad  tempus  faUa  doctriua  praevaleat, 
cujus  auetoribus  in  fiue  viudicta  proiniitiltir. 

<  Quod  ioquor,  tiou  loquor  secuudum  Dctiro,  sed 
quasi  in  iusipieutia  :  iu  tiac  subsiauii»  ^ioii;n.  »  Si 
hic  nt  cessitaic  jiojiuli  compuisus,  uegai  se  2»ccuuUum 


<  Ministri  Cbristi  sum,  etego.  •  Notandum  quod 
si  quis  de  Cbristi  bolum  ininisterio  glorietur,  nou 
sapienter  boc  facit. 

<  Ul  ininus  sapiens  dico,  pius  ego.  In  laboribus 
plurimis :  in  carceribus  abundantius  :  in  plagis  supra 
moduin  :inmortibusfrequeiiler.Ajudxis  quinquies 
quadrageuas  una  iniuiis  accepi.  Ter  virgis  cxsus 
sum  :  semel  lapidatus  sum.  »  Quinque  vicibus  Iri- 
cenas,  el  uoveuas  quasi  transgressor  legis  accepit. 
Haic  aotem  io  Actibus  apostolorum  non  omuia  re- 
periunlur  :  quia  nec  iu  Epislolis  omuia  quae  ibi 
scripta  suul  conlinenlur. 

<  Ter  naufragiuni  feci  :  nocte  ac  die  in  profundo 
D  maris  lui.  »  In  ultiino  periculo,  cum  navim  in  pro- 

fuuda  leropestate  deduclaiu,  in  boras  fluctu  operiri 
putaremus. 

<  ln  itineribus  saepe  ;  periculis  fluniinuro,  perini- 
lis  latronuui,  peiiculis  ex  genere,  pertculis  exgeiiti- 
bus,  periculis  in  civitate,  periculisiu  soliludine,  |»e- 
riculis4ii  maii,  periculis  in  falgis  fralribus.»  Quics- 
plorare  subinroieruut  uoslraro  libertaiem. 

<  Inlabore  etxrumna,  in  vigiliis  iiiullis,  in  fanie 
et  sili,ctiu]ejuiiiis  inuili«,  in  frigore  el  nuditaie. » 
Faines  ncccssiiatis  csl,  jejunium  volunutis. 

.  <  Pr*tcr  illa  quae  extriusecus  sunl  iiisiantianiea, 
quoiidiana  sollicitudo  omnium  Ecclesiaruin.  » 
PiKler  ilta  quac  per  mansuetudineiu  leviora  t»st 
videntur. 


S37  EXPOSITIO  IN  EPIST.  II  AD  COR.  m 

c  Quis  iiifiriuatur,  et   ego  uon  infirmor?  tyiis  A  gloriabor  iu  roea  virlnte.qoia  nonest  revelalio  niea, 

scandalizatur,  et  ego  non  uror  ?  i  Non  diiit,  ecan-      sed  Dei. 

cfclizor  :  quia  in  fide  scandalizalur.  Cuui  infirinan- 

tibus  infirinor  :  cum  pereuutibus  perire  mecredo: 

sic  eiiim  uror  irisiiiia,  ui  aoimo  ardere  ine  sen- 

liam. 
€  Si  gloriari  oportet.  i  Nam  si  gloriari  necesse 

esl,  non  in  liis  quae  ad  laeiitiain,  sed  quae  ad  mcero-» 

rem  pcriineot,  gloriabor. 

c  Quae  infirmitatis  uieaesuntgloriabor.  i  Manifeste 

iuirmitales  suas  Apostolus  leniatioues  quas  susiiue- 

bat,  perseculionesque  sigiiifical.  heui    omiies  su- 

periorcs   necessilates  uno  iofirmilolis  nouiine  de- 

buivit,  eo  quod  humanas  imbeciiliiaies  istae  praeva- 

leatit. 


c  Deus  et  Pater  Domini  uoslri  Jesu  Chrisli  scii9  B  auslinuisse  significal. 


c  Nisi  in  infirmiutibus  meis.  Nam  el  si  voluero 
g'oriari9  non  ero  insipiens  :  veriutem  eniui  dicant!  • 
Hic  videtur  ostendere,  cum  de  alio  dicat,  eiiamsi 
dicai,  causam  gloriandi  babere  uolle. 

c  Parco  autem,  ne  quis  me  existiinei  snpra  icl 
quod  videt  in  me,  aui  audii  aliquid  ex  me.  i  Sufii- 
cioni  maniresla,  etiamsi  celenlur  occulu. 

c  £i  ne  iuagniludo  revelatiouom  eitollat  nie,  date* 
esl  mibi  siimulus  camis  oieae,  angelus  Satanae.  » 
Qnanu  pulatis  esse,  quae  celo,  ul  merilo  mibi  esset 
siimulus  necessarius,  qui  me  bominem  t$se  semper 
mibi  demonslrarel.  Stimulum  caruis,  angelum  Sj- 
tanae,    leniatioiies    per*ecuiionuint    Aposlolus   **e 


qui  esl  benediclus  in  saecula,  quod  non  meinior.  i 
Rein  quasi  difficiiera  dicturus,  quod  Judaei  coiilia 
eum  eiiam  priucipes  geiiliuiu  conciUtseiit,  anta 
iiuploral  lestimoeium  Dei  :  ne  verae  boc  jacumia? 
iwpuiareiur,  qood  adversus  eum  eiiaui  regna  sur- 
rexeriut,  el  oibil  polueriol  praevalere.  llaec  autem 
idrirco  euuroerat,  ul  osteudai  quid  iuiersii  iuier 
veros  ei  falsos  aposiolos. 

c  Damasci  praepositus  gentis  Aretae  regis  ctisto- 
diebat  civitatem  Damascenoruni,  ul  me  comprehen- 
tleiel.  Ct  per  feoeslram  in  sporu  dimissos  soin  p«r 
HHirum,  el  sic  effugi  roanus  ejus.  i  Praeposiius 
genii*  illiu*  erai,  cui  imperabai  Areia  rex. 

CAPUT    XII.  ( 

s  Si  gloriarl  oportet,  non  expedii  quideiu.  i  Noo 
mibi  expedil,  qui  necessitale  compellor. 

c  Veniam  aulem  ad  visiones  el  revelatioues  Do- 
mlni.  i  Sibi  iofirmiutes,  Domiuo  visiones  ascri- 
bit. 

c  Scio  boiuinem  in  Cbrisio.  i  Sive  huniilitatis 
eausa  dc  se  in  alterius  persona  loquitur ,  sive  de 
alio  :  veruiti  potesl  otrumque  constare. 

c  Aiiteaiinosquatuordecim  :  sive  in  corpore,  sive 
exira  corpus,  neseio,  Deusscit,  rapium  hujusceiuodi 
usque  ad  lertium  toeluui.  i  Quia  iterum  repelil, 
o»ieudit  aliam  fuisse  visionem.  Vide  quanta  ueces- 


c  Qui  me  colaphizet.  i  Aui  iribulationes  susci- 
Uudo,  aul  dolores.  Quidam  enim  dicoui  eom  fre- 
queuier  doiore  capiiis  laborasse. 

c  Propier  quod  ler  Dominum  rogavi,  ut  discederet 
a  me.  Et  dixil  mihi  :  Suflicit  tibi  gratia  mea :  nam 
virlus  in  infirmilale  perficitur.  i  Ilic  iolelligiroo» 
etiam  tanctos  ignoranter  nonnunquam  aliqua  inim- 
peirabilia  postulasse  :  siinul  etiaiu  discimus,  quod 
importuna  petitio  vel  responsum  mcreatur,  si  nou 
meretur  eoeclum. 

c  Libenter  igiiur  gloriabor  in  Iiifirmiuiibos  meis  ; 
oiiubabiiet  iu  me  viriusChristi.  i  Poiiqusm  cognovl 
prodesse,  quod  nocere  pulabam. 

c  Propler  quod  placeo  milii  in  iofinniuiibus  meis, 
in  conlunieliis.  i  Non  in  honoribus. 

i  Iu  oecessitatibos.  i  Noo  iu  otio»  noo  io  divi- 
liis. 

c  In  persecutionibus9  in  angiistiis  pro  Chrislo.  » 
Non  pro  criuiine  :  unde  Salvator  docuit,  ut  sola 
causa  justitiae  patiamur  (Maiih.  v,  10),  Pelro  simi- 
liter  id  atiestante  {1  Ptlr.  111, 14). 

c  Cum  enim  infirmor,  tuuc  potens  sum.  i  Maxinie 
potentia  esl  iufirmari  pro  Christo,  el  magnae  divi- 
liae,  indigere. 

c  Faclus  sum  insipiens.  i  lnsipientem  t$$e 
dicit  aliqucm  se  in  laboribus  jaclare,  vel  virtuli- 

bfe. 

•    Vos  me  coegistis.  Cgo  enlm  a  vobis  debui 


sitas  fuit,  ut  quod   annis  quatuordecim  celaveral  D  commendari.  Nibil  euim  niinus  feci  ab  hisqui  suut 


|irodere  cogeretur. 

c  Ct  scio  hujuscemodi  boroinein,  sive  in  corpore 
sive  exlra  corpus,  uescio  :  Deus  scil  :  quouiam 
raptus  est  in  paradisum.  i  lierando  Aposlolus  huuc 
Ulem  hoininem,  Ostendit  saundo  esse  rapium  : 
seiuei  usque  ad  lertium  coelum,  ubi  vidit  vUiones  : 
et  semel  in  paradisuiu9  ubi  rcvetata  suut  ei  inelfa- 
biiia  verba. 

c  Cl  audivit  arcana  verba,  quse  non  licet  bomioi 
loqui.  i  Sive  quae  nuili  dicere  fas  est,  sive  quae 
iuipossibile  est  buiuanam  enarrare  uaiuraui.  Roc 
cotitra  Arianos. 

f  Pro  bujuscemodi  gloriabor  :  pro  me  autem 
niiiil.  i  Visioue,  vel-bomiue  :  pro  me  autem  uou 


snpra  modiim  aposloli.  •  Sed  boc  vos  coegistis,  qui 
cum  aliis  de  me  satisfacere  debcretis,  qiiod  niliil 
minus  fucriin  »  uiagnis  apostolis  :  ilerum  opus 
habetis,  ul  vos  denuo  commendemus. 

c  Tauietsi  nibil  sum  :  sigua  lameii  apostolatu» 
mei  facta  suulsuper  vos  in  otnni  |>alieiiiia9iii  siguis, 
et  prodigiis,  ct  virtotibus.  i  Cgo  quidem  uihil  smn 
ui  bomo  :  sed  spostoiatus  sua  in  vobis  signa  mon- 
stravit  :  hoc  esl,  palienliam  in  moribus,  el  prodigta- 
iu  signis. 

c  Quid  i»sl  enim,  quod  minus  babuislis  prae  caetc- 
ris  Ccclesiis,  oisi  quod  ego  ipse  noii  gruvavi  vos? 
Donaie  mibi  hanc  injuriam.  i  Quibus  alii  apostoli 
piffdicaveruot.  De  iuiegritate  apostoli  et  severitaie 


839  S.  HIERONYMI  OPERUM  MANTISSA. 

accepiae  polestatis  a  Domino,  iu  eos    qui  poeniten-  A  CAPUT  Xllf. 

tiam  negarunl,  agit.  «  Ecce  terlio  boc  venio  ad  vos 


8W 


i  Eccc  leriio  lioc  paratus  sum  venire  ad  vos  :  et 
non  ero  gravis  vobis.  Non  enim  qusero  quae  ve>lra 
siiut,  se<i  vos.  i  Salulera  veslram  desidero,  non 
inuncra. 

«  Nec  enim  debeni  fiiii  pareniibus  thesaurizare, 
sed  pareuies  filiis.  i  E^o  magis  si  haberem,  vobis 
dare  debcrem. 

c  Ego  autem  libcnlissime  impendam,  eUuperiro- 
pendarcgo  ipse  pro  auimabus  vestris  abundantius  : 
Jicet  plus  vosdiligens,  minusdiligar.  i  Quod  habeo 
labore  nimio,  impcndo,et  plus  quam  possum  impcn- 
dam.  Perfecta  enim  dileclio  nou  soluro  totutn  quod 
babet,  gralis  impendit,  sed  eliam  ipsa  libenler 
stiperimpendilur  si  necesse  est. 

c  Sed  esio.  Ego  vos  non  gravavi,  sed  cum  essein 
astutus,  dolo  vos  cepi.Nunquid  per  aliquem  eorum 
quos  misi  ad  vos,  circumveni  vos?  i  Per  omnia  se 
purgal,  ipsoruin  semper  couscientiam  testem  invo- 
cans  :  siinul  et  quomodo  se  ab  illis  possint  cavere 
demonslrans. 

c  Rogavi  Tilum,  et  misi  cum  illo  frairein.  Nun- 
quid  Tilus  voscircumvenil?  i  Nunquid  aliquid  vobis 
abaulil  ad  me  perfcrendum? 

c  Nonne  eodem  spiritu  ambulavimus?  Noune 
cisdem  vestigiis?  i  Noune  uno  spiritu  omnia  geri- 
nius? 

i  Oliin  putatis,  quod  excusemus  nos  apud  vos.  i 
Non  sicul  superius  dixi,  placemus  nobis  :  sed  ne  C 
ncbis  cum   veuerimus  necesse  sit   acrius    vindi- 
care. 

c  Coram  Deo  in  Cbristo  loquimur.  Omuia  atilem, 
charis*imi,  propler  xdificaiionem  vestram.  i  Qucm 
fallere  impossibile  cst. 

«  Timeo  cniin  ne  forte  cum  venero,  non  quales 
volo  iiiveuiain  vos  :  et  ego  inveniar  a  vobisquulem 
nou  vultis.  i  Timeo  si  vos  non  invenero  jusios,  ct 
ego  vobis  severus  inveniar.  Bianduuentis  minas 
junDil. 

c  Neforte  coutcniiones,  aemulaiioues,  animosila- 
les,  dissensiones,  delracliones,  susurraliones,  iulla- 
tiones,  seditiones  sint  intcr  vos.  Ne  iterum  cum 
f  enero  bnmiliet  me  Deus  apud  vos.  i  Propter  hajc  D 
se  dicebat  severissime  viudicare.  Quid  faceret  si 
nostris  temporibusadinvenirel,  quibus  ad  compara- 
lionem  aliorum  criminum,  Uta  ne  puiamur  quidcin 
e>se  peccata? 

i  Et  lugeam  multos  ex  his,  qui  ante  peccaverunt, 
et  iioii  egerunt  poeuitentiain.  i  iluc  est  conlra   No- 
vatiauos  pOBuitcntiae  negatorcs  :  si  eniiu  luget  poe 
nilculiam  nou  agentes,  utique  de  agenlibus  gau- 
det. 

t  Super  immunditia,  et  foruicaiione,etimpudici- 
iia,  quam  ge»seruuL  i  Impudicitia  gravior  eat  fur- 
i'icauone,  quasi  moustruosa  turpitudo  :  sicut  ille 
fecil  qut  uioiem  putris  acccpil. 


in  ore  dtiorum 
vel  trium  tesiium  stabitomnc  verbum.  i  Secundutn 
legem,  contra  Manichaeos. 

c  Pracdixi  enim  et  praedico,  ut  prasens  vnbis,  et 
nunc  absens  his,  qui  anie  peccaverunt,  et  csEterig 
omnibus  :  quoniaro  si  veneio,  iterum  non  parcam.  i 
Qui  post  documenta  priorum  peccaverint,  non  ipsis 
parcam  :  quia  antecedentium  ruina  sequentes  debet 
facerc  cautiores. 

c  An  cxperimeulum  quseritis  ejusf  qui  in  me  lo* 
quiturClnistus?!  An  in  meChristum  tenlatis,  utruin 
in  vobis  valeal  vimlicare? 

c  Qui  in  vobis  non  iufirmMur.i  Quem  non  infir- 
mum,  scd  polentem  esse  nec  ipsi  nescitis. 
B      c  Sed  potens  est  in  vobis.  i  Quanio  magis  in  vo- 
bis  carploribus  sui. 

c  Nam  et  si  crucifixus  esl  ex  infirmitate  :  scdvi- 
vit  cx  virtute  Dci.  i  Quod  crucifixus  esl,  noslrae  esi 
infirmitatis  :  quod  vivit,  suae  virtutis. 

c  Nam  et  nos  inlirmi  sumus  in  illo,  sed  vivemos 
cum  eo  ex  virtute  Dei  in  vobis.  i  Sive,  qui  nos 
cruas!  infirmos  provocatis,  iuvenietis  nos  viverc 
cum  Cbristo  in  virttile  Dei,  cum  in  vos  vindicare 
coeperimus.  Sive  nos  in  prajsenti  quidem  iuflrma- 
mur,  sed  in  futuro  cuni  illo,  non  in  nostra,  sed 
Dei  virtute  viveraus. 

c  Yosmelipsos  lentate,  si  estis  in  fide  :  ipsi  tos 
probate.  i  Si  in  fide  estis,  et  in  nobit  vos  cogno- 
scite  :  date  senleutiam  in  peccanle,  et  videte  si 
non  statim    cum  vestro  verbo  vindicta  procedat. 

c  Aunon  cognoscitis  vosmetipsos,  quia  Christus 
Jesus  in  vobis  est  ?  Nisi  forte  reprobi  estis.  i  Dei 
virlus,  si  tainen  vos  minime  rcprobavit. 

c  Spera  autem  quod  cognoscilis  :  quia  nos  noa 
sumus  reprobi.  i  Spero  vos  sensuros  quumodo  nos 
conversemur. 

«  Oramus  auiem  Deum,  ut  nihil  mali  faciaiis  ; 
nou  ut  nos  prubui  pareamus,  sed  ut  vus  quod 
bouuui  est  faciatis.  Nos  auiem  ut  reprobi  siuius.i 
Si  enim  mali  aliquid  fecerilis,  nos  viudicando 
parebiiutis  prubati  :  sed  inaluiinus  nos  reprobo* 
videri/tantum  ut   vos  quod  bonum  est  faciatis. 

c  Non  possumus eniiu  aliquid  ad versus  veritateoi . 
sed  pro  veritate.  i  Iuiiocemi<e  euini  uoslrae  s«jh- 
teutia  obCdSe  non  poterit,  uisi  ei  qui  pro  cerio 
peccaverit. 

c  Gaudeiuus  euiin  quoniam  nos  infirmi  sumus, 
vos  potentes  estis.  i  Gaudemus  si  nou  sit  necesse 
ut  nostra  virius  appareat,  sicut  Petri  apparuit  in 
Sapphira  et   Anania. 

*  Uoc  et  oramus  vestrara  cousuiuinaiiouein.  i 
Ut  vus  perfecli  sitis  poteules. 

c  Ideo  enim  baec  absens  scribo,  ul  non  prasens 
Jurius  agam,  secundum  potestatem,  quam  Domiuus 
dedit  mihi.  i  Si  non  correxerilis  vos,  durms 
adhuc  acturus  suin,  quani  scribendo  denuntio. 

«  In  a.dilicalioiiem.  i  Ut  et  vos  de  caetero  eiuca- 
detis,    et  alii  peccarc  formidcut. 


v. 


841  KXPOSITIO  IN  EPIST.  AD  GALAT.  842 

«Et   non   in  deilruciionem.  i    Ad  quam    sibi  £     « .Salutaieinviccminosculosanclo.  Salutant  vos 


pseodo-apostoli  potesUtem  usurpant. 

c  De  caetero,  fraires,  gaudete,  perfecli  esiote, 
exbortaniini.  »  Notandum  quod  toii  Ecclcsiae  scri- 
bens,  dicii  eos  orones  debere  esse  perfecios  :  et 
quud  Jaicos  jubet  se  iuvicein  exhorlari. 

c  Idipsum  sapite.  Pacem  habete  :  el  Deus  pacis 
el  dileclionis  eril  vohiscum.  >  Aiioquin  auclor 
dissensionis  el  odii  contrarius  eril  vobis,  el  vus 
cuin  ilio  permanebiiis  in  xternum,  si  ille  hic 
vobiscum  manseril  semper. 


omncs  sancli.  »  Non  honorati,  aut  diviies. 

i  Gratia  Domini  nostri  Jesu  Christi,  et  charitas 
Dei,  el  communicalio  sancti  Spirilus.  »  Contra 
Arianos,  qui  ideo  Patrem  majorein  esse  coiilen* 
dunl :  quia  plerumque  primus  nominatur  in  ordine. 

«  Sil  cum  omnibus  vobis.  Amen.  »  Non  ali- 
quantis  :  sive  quod  omnes  in  bis  donis  velit  esse 
perfectos. 


IN   EPISTOLrVM  AD  GALATAS. 


CAPIT  PIUMUM. 

«  Paulus  apostolus  non  ab  bominibus,  neque  per 
bominem.  >  Sicul  sacrarum  Scripiurarum  teslalur 
auctorilas,  neminem  venire  ad  Patrem  nisi  pcr 
Filium  et  Spiritum  saucium  :  itcm  neminem  venire 
ad  Filium,  nisi  quem  vocaveril  Patcr  et  Spiritns 
sauclus  :  ila  el  hoc  loco  manifeste  oslenditur, 
Paulmn  apostolum  in  Evaugelii  pnedicalionem, 
per  JesumChrisium  el  Dcum  Palrem  vocatuin  esse 
a  sancto  Spirilu.  Qucmadmodum  liber  apostolico- 
ruin  Actuum  docet,  diccns  :  Mmistratuibus  autem 
illis  Domino,  etjejunantibus,  dixit  Spiritus  ianctus : 
Segregate  mihi  Uarnabam,  et  Saulum  vi  oput  ad 
quod  assumpsi  eos  (Act.  iii,  2).  Item  et  infra  tn 
eodem  loco  :  Et  ipsi  quidem  missi  a  Spiritu  sancto 
abierunt  Scleuciam  (Ibid.  4).  Quod  autem  hic 
Jesum  Christum  primo  loco  ponil,  ct  ita  dcmuin 
Patrem,  et  alibi  iiidifieretiter  Deum  Patrem  anle- 
ponit,  frequenter  etiain  Spiritum  sauctum  :  hoc 
ostendii,  quouiam  iu  Paire  et  Fiiio  el  Spirilu 
sancto,  non  ordo,  non  major  aut  minor,  sed  una 
e»t  gloria,  eademquesubslanlia.  Quod  vero  dicit, 
neque  per  homiiiem,  sed  pcr  Jesum  Chrislum, 
hic  personam  deilalis  ostendit.  Quod  aulein  ail  : 
Qui  suscitavit  eum  a  uioriuis,  assumpii  hominis 
significat  incarualionem.  Aliter  ;  Non  humana 
pne&umplioue,  ut  illi  dicunt,  neque  pcr  apostolos 
alios,  ut  Aaron  pcr  Moysen  :  scd  per  ipsum  Domi- 
uum,  ut  Moyseset  otnnes  apostoli,  vcl  prophelae; 
sed  plciique  ab  bominibus  ordinantur,  cum  indi- 
gne  favore  populi  palientiam  Domiui  coutemnentes, 
divino  sacerdotio  contra  meritum  ordinanlur. 

«  Sed  per  Jesum  Christum.  »  Qui  Petrutn  et 
caeteros  Apostolos  iu  miuisteriuro  apostolatus  ele- 
git. 

«  Ct  Deum  Palrem. »  Ostendit  unam  esse  Patris 
el  Filii  operationem. 

« Qui  suscitavit  eura  a  mortuis.  »  Secundum 
quod  mori  poluii,  secundum  carnem  scilicet. 

c  Et  qui   mecuin  sunl  omnes  fralres,  Ecclesiis 
Galatia?. »  Ne  solus  indigne  ferre4  pularetur,  suam 
PllROL.  XXX. 


B  couculcari  doclrinam,  Aposlotus  objurgaturus  Ga- 
latas  propter  conversationem  suam  ;  non  tantuin 
cx  sua  persona  scribit  ad  eos,  sed  ex  omniuni 
fralrurn,  qui  in  consortio  secum  eranl  ;  quos  in 
Epislola  ad  Corinthios  apostoios  vocal,  dicens  ; 
Sive  fratres  nostri  apostoli  (t  Cor.  ix,  2),  Ccclesiaiu 
gloriac  Christi. 

t  Grulia  vobis.  »  Quia  sola  estis  tide  salvati. 

c  Ei  pax  a  Dco  Patre  nostro,  et  Domiuo  Jesu 
Christo.  »  Qua  remissis  dcliclis  omuibus,  recon- 
ciliati  fucrant  Deo. 

«  Qui  dedit    semetipsum    pro  peccatis  noslris.  > 
Ostendit  beneQcia  Clirisli,  quibus  existebant  ingrati, 
in  lege,  quae  peccaioribus  data  esl,  vivere  cupien- 
tibus,  cum  illis  oinuia  csscnt  pcccata  dimissa. 
c      «  Ut  cripcret  uoi  de  praescnli  saiculo  nequam.  » 
Non  quod  sceculum  nequam  sit,   sed  quod  mala " 
sinl  quae  agunlur  in  saecuio  :  sicut  et  Domiuus  in  * 
Evangelio    dicii  :   Sufficil  diei  malitia  sua  (Matth. 
vi,  54).   Non  quia  dies  mala  sit,  sed  propter  illa, 
quie  in  ejus  tempore  aguulur,  vel  bona,  vel   mala 
dicilur.  llem    maia    sxcuii  opera  dictintur;  quae 
coiiiiniltuutur  in  ipso. 

«  Secuudum  voluntalem  Dei  et  Patris  nostri.  » 
Non  secuudum  mcrita  nostra. 

«  Cui  est  gloria  in  saccula  sxculorum.  Amen.  » 
Infiuitis  beneficiis  iufinita  gloria  debetur. 

«  Miror  quod  sic  tam  cilo  iransferiinini  ab  eo, 

qui  vos  vocavit  in  gratiam  Curisli,  iu  aliud  Evan- 

D  gelium  :  quod  non  est  aliud.  »   Manifcstatis  bene- 

ficiis,  mirari  se  dicit    quod  ab  illo  polucrinl  sepa» 

rari. 

« Nisi  sunt  aliqui ,  qui  vos  conturbanl.  »  Nani 
Evangelium  verum  aliud  csse  nou  potesl,  uisi 
Clirisii. 

«  Et  volunt  converiere  Evangelium  Chrisli.  » 
Dum  Lex  ad  Evangclium  profecerit :  illi,  perverso 
ordine,  Evangeiiuin  ad  legem  provocare  nituntur. 

« Sed  licet  nos,  aut  angelus  de  ccalo  evangelizet 
vobis  prauerquam  quod  evangelizainus  vobis.  » 
Breviter  omui  voluit  prajudicare  personae,  quando 

27 


8C5  S.  HIERONYMl  OPERUM  MANTISSA.  »41 

nec  Apostolus  conlra  id  quod  primum  prsedicave-  A  cxercuerit,  neque  tune  carnis  et  sanguinis  Tocera 
rai,  nec  vocem  de  coelo  loquentis  angeli  permisil      audi\it,  sed  Dei. 


audire.  Facit  autem  sententia  conira  omnes  haere- 
ticos,  qui  tradiliones  apostolicas  mutare  conantur. 

i  Anatbema  sit.  >  Hocesl,  abominabiUsvobissit. 

i  Sicut  prflcdiximus,  et  nunc  ilerum  dlco  :  Si 
quis  vobisevangelizaverit  praeter  id  quod  accepistis, 
anathema  sit.  i  Kepelilum  forlius  commendatur. 

c  Modo  eiiim  hominibus  sundeo»  an  Deo?  i 
Numquid  propter  bomines  vobis  suadeo,  sicut 
proplcr  Judaeorum  tradiliones  ante  faciebam? 
Ostcndere  vuli  odia  hominum  se  non  timentem, 
libere  defendere  veritatem. 

i  An  quaero  hominibus  placere?  i  Ubicumque 
eine  addilamento  aliquo  homines  nominantur,  in 
malam  partem  accipitur  in  Scripturis.  Ul  est  B 
illud  :  Omnis  homo  mendax  (P$al.  cxv,  1 1).  Et  : 
Quem  dicunt  homines  esse  (Matih.  xvi,  13)?  Et' 
JSonnehomines  e$ti$t  et  $ecundum  hominem  ambulati$ 
(I  Cor.  iii,  3)  ?  Igitur  quicunque  taiibus  piacere 
voluerit,  necesse  est  ut  eorum  faciat  voluntaiem. 
Sancti  aulem  Deo  tantum,  et  Deum  amantibus 
placent  ;  qui   plus  quam  boroines  esse  meruerunt. 

c  Si  adhuc  hominibus  placercm ,  Christi  servus 
non  essem.  i  Nam  ideo  me  oderunt,  quia  servus 
sum  Christi. 

i  Notum  enim  vobis  facio,  fratres,  Evangelium, 
quod  evangelizatura  est  a  me.  i  Vult  purgare 
usurpationis  el  humanae  tradilionis  iufamiam. 

c  Quia  non  est  secundum  hoininem.  Neque  enitu 


c  Nequc  veni  J  rosolymam  ad  antecessores  meos 
apo-iolos,  sed  abii  in  Arabinm,  etiterum  rtversus 
sum  Damascum.  i  Non  quod  mihi  necesse  fuit,  ut 
ab  illis  aliquid  edocerer  :  sed  de  Damasco  in  Ara- 
biara  protinus  ibain,  ut  docerem  quod  mihi  a  Dco 
revelatum  fuerat. 

c  Deinde  post  annos  tres.  >  Ostendit  se  non  indi- 
guisse  doceri,qui  tribus  jam  annis  aliis  praedicant. 

c  Yeni  Hierosolymam.  i  Quando  se  discipulis 
jungere  atlentabut. 

c  Videre  Petrum.  >  Et  susceptum  se  ab  illo  in 
charitate  demonstrat :  et  iu  lam  brevi  tempore 
nihil  discere  potuisse. 

c  Elmansi  apudeumdiebusquindecim.  >  Videndi 
gratia,  non  discendi. 

c  Alium  autem  apostolorum  vidi  neminem.  >  Ne 
vel  ab  illis  didicisse  viderelur. 

c  Nisi  Jacobum  fratrem  Domiui.  Quae  aulen 
scribo  vobis,  ecce  coram  Deo,  quia  non  nienlior.  > 
Quatuor  modis  fralres  appeilari,  quis  dubital? 
Primo,  nalura  ;  sccundo,  cognatione ;  tertio,  geute; 
quarto,  affectu.  Unde  Jacobus  secundum  cognatio- 
nem  frater  Domini  dicitur  :  quoniam  de  Maria 
Clcophae,  sorore  matris  Domiui,  natus  esse  mon- 
stratur. 

c  Deinde  veui  in  partes  Syriae  et  Ciliciae.  Eram 
autem  ignotus  facie  Ecclesiis  Judaeae.  >  Notandum 
quia  per  trienniuin  Ecclesiis  Judaeac  erat  ignoiu*. 


ego  ab  bomine  accepi  illud,  neque  didici,  sed  per  C      <  Qu«  eranl  in  Cbrislo.   Tantum  aulem  auditom 


revelationcm  Jesu  Cbristi.  >  Neque  a  iue  conflnxi, 
ncque  ab  alio  houiine  accepi,  neque  a  quoquaiu 
didici,  quod  genles  sola  fide  salvarenlur. 

c  Audistis  enim  conversationem  meam  aliquando 
in  Juduismo.  >  Nec  vos  credo  lalere  quod  dico. 
Cstendcre  \ull  quam  firmiter  tenueril  Judaismum, 
ci  quiuu  fideliter  pro  traditionibus  patrum  expu- 
gnarit  Ecclesiam,  ut  iuteiligamus  euin  non  poluisse 
iude  bumano  consilio,  nisi  reveiatione  separari 
diviua. 

c  Quoniam  supra  modum  persequebar  Ecclesiam 
Dci,  ct  expugiiabam  illain,  et  proficiebam  in  Ju- 
daismo  supra  mullos  coaetaneos  meos  in  genere 
itico,  abuudaniius  aemulator  oxistens  paternarum  «v 
mearum  tradilionum.  >  Non  supra  omnes,  ne  ja- 
ciabundus  putaretur. 

i  Cum  autem  placuit  ei  qui  mesegregavit  ex  utero 
mairis  mese.  >  Hic  prascientiam  Dei,  ad  dilectio- 
uem  Apobtoli  anlcquatii  nascerelur,  ostendit.  ltem 
qui  ine  in  prutscientia  ab  uiero  segregavit,  quando 
voiuit,  fecitquod  sciebat  esse  fuluruin. 

cEl  vocavit  pergraliautsuam.tNon  meritis  meis. 

c  Ut  revclarei  Filium  suum  in  me,  ut  evangeli- 
larem  illum  in  gentibus.  >  Ut  Fiiium  suum  per 
ine  genlibus  revelaret. 

c  Coutinuo  non  acquicvi  carni  el  sanguini.  > 
Iloc  dicit,  quouiam  tecundum  mysteriuin  revela- 
lionis,   commiisam  sibi  praedicationem  Evangclii 


habebant  :  quoniam  qui  persequebatur  nos  ali- 
quando,  nunc  evangelizat  fidem ,  quam  aliquando 
expugnabat.  >  Seorsum,  qui  ex  Judaeis  erant,  Ec- 
clesiae  habebanlur,  nec  his  qui  erant  ei  gentibus 
uiiscebaniur. 

c  Et  in  me  clarificabant  Deum.  >  De  re  difficili 
maxima  nascitur  admiratio,  et  iaudabatur  Deus 
qui  hoc  solus  posset  efficere.  De  falsis  fratribus,  el 
de  Petro  iu  circumcisione,  Paulo  vero   in  geutihus 

ordiuaiis. 

CAPUT   II. 

c  Deinde  post  anuos  quatuordecim.  >  Quandode 
oneribus  legis  quacstio  uiovebatur. 

c  Iterum  ascendi  Jerosolymam  cum  Barnaba, 
assumpto  el  Tito.  >  Non  voluntate  mea,  sed  imperii 
divini,  necessitate. 

c  Ascendi  autem  secundum  revelationem.  >  Huc 
ait  Apostolus.  Cum  veuircm,  inquit,  llierosolymajo 
secundum  revelationem  Dei,  congregatioui  fratrun 
per  aedificationem  meam  reddidi  rationem,  seorsuiu 
et  apostolis  :  non  ul  ab  illis  in  aliquo  instruerer, 
qui  plenam  fuerain  giatiam  consecutus;  sed  ut 
mauifestarem  eis  recto  ordine  me  Christi  Evange- 
liuin  praedicare. 

c  Et  contulj  cum  illis  Evangeliura,  quod  praedice 
in  geutibus.  >  Non  didicj,  sed  contuii  Evangeiium, 
pcr  quod  genlcs  sola  fide  salvantur. 

c  Seorsum  auicm   bis  qui  videbanlur    aliquid 


"845  EXPOSITIO  IN  EPIST.  AD  GALAT.  846 

ess*.  i  Nc   illos  discipuli   de  Evangelio   dubitare  A  verilalem  Evangelii  non  libere  defendenii  :  sicut 


pwtarcnt. 

c  Ne  foric  in  vacuum  currerem ,  aut  cucur- 
rissero.  i  Hoc  non  est  dubitantis,  sed  potius  con- 
firiuanlis. 

c  Sed  ncque  Titus,  qui  mecum  erat,  cum  esset 
gentilis,  compulsus  est  circumcidi.  »  Ia  vacuum. 
cucurril. 

c  Sed  propler  subinlroductos  falsos  fratres.  • 
Reddit  causas  cur  circumcidit  Titum  :  non  quia 
illi  circumcisio  prodesset,  sed  ul  scandalum  iinmi- 
uens  viiaretur. 

c  Qui  subintroierunt  cxplorare  libertatein  no- 
stram,  quam  habciuus  in  Christo  Jcsu  :  ut  nos  in 
servitutcm  rcdigerent.  >  Qua  absoluli  sumus  a 
jugo  lcgis. 

«  Quibus  nequc  ad  lioram  ccssimus  siiwjeclioni, 
ul  v  ritas  Evangelii  perinancat  apud  vos.  »  Ut 
periculum  viiaremus  ;  el  essent  in  nobis  qui  veriia- 
Cem  Evangelii  confinnarent. 

c  Ab  his  aulem  qui  videbantur  cssc  aliquid.  » 
Hic  eos  significal,  qui  Galatas  judaizare  compule- 
ranl;  qui  aliquaodo  iusignes  inter  discipulos  apo- 
stoloruru  fuerant;  quique  praeienli  tempore  a  fide 
Christiana   ad  observationem  Judaicam  converte- 

baOt. 

c  Quales  aliquando  fuerint,  nihil  mea  interest. 
Deus  enim  pcrsonam  homiuis  non  accipil.  i  Non 
niihi  cura  esl,  quia  cum  Domino  ambulaverunt  : 
quia  iiec  tempus  praejudicat  fidei,  nec  persona  la- 
bori. 

c  Mihi  aulem  qui  videbantur  esse  aliquiri,  nibil 
coutulennt  :  sed  econlra  cum  vidissent,  quod  irc- 
dhuin  est  mihi  Evangelium  praeputii.  >  Ut  prxdi- 
cem  in  gentibus,  sicut  illis  Judctis. 

c  Sicut  el  Petro  circumcisionis.  Qui  enim  opera- 
tus  est  Pelro  in  apostoialuin  circumcUionis,  opcra- 
tus  estet  mihi  iuler  gentes.  Et  cum  cognovissent 
gratiam,  quae  data  est  mihi.  »  In  nullo  sum  illo 
iiiferior  ;  quia  ab  uno  Deo  suiuus  in  ministciio 
Ordinali. 

c  Jacobus,  el  Cephas,  et  Joannes,  qui  vidcban- 
tor  coluiuux  csse.  i  Super  quas  crat  Ecclesia  con- 
fJrm..la. 

*  Dextras  dederunt.  i  Ita  nos  docerc  debere. 

c  Mitu  ei  Baniabae,.societatis  :  ut  nos  in  gentes, 
ipsi  auteiu  in  circumcisionem.  i  Ambo  euiui  missi 
eraut  simul   ut  geniibus  praulicarent. 

c  Tantum  ut  pauperum  memores  essemus.  >  Qui 
omnia  sua  disiribuentes ,  ad  aposloloruin  pedes 
preua  deponebant  (Act.  iv,  35).  Yel  qiiormn  boua 
fueram  a  Judaeis  invasa,  sicut  legimus  ad  ile- 
braeos  (lmo  /  Thess.  u,  14). 

«  Quod  etiain  sollicitus  fui  hoc  ipsum  facere.  i 
Hoc  eat,  quod  in  ouiui  pene  scribit  Epislola. 

c  Cu;n  autein  veoissct  Cephas  Antiochiam,  in 
fauem  ei  reslvti  ;  quia  nprehensiWlis  er..t.  » 
Galaiarum  iiihriuilas  compellit  eum  uarrare,  quod 
nec  ipsi  apostolorum   principi  Petro  pepercerit. 


etiam  ad  profectum  Corintbiorum  manifcstat  visio- 
nem,  quam  annis  quatiiordecim  celaverai.  Hoc  au- 
tem  totum  ait,  ut  ostendat  nunquam  circumcisio- 
nis  fuisse  factorem,  quod  de  illo  falsi  apostoli  con- 
fingebant.  Unde  el  alibi  dicit  :  Ego  autcn,  fratres, 
si  circumcisionem  prwdico,  quid  adhuc  persecutio- 
nem  paiior  (Galat.  v,  M)? 

c  Prius  cnim  quam  vcnirenl  quidam  a  Jacobo, 
cum  gcniibus  edebat.  i  Sciens  sibi  oslensum,  ut 
nullius  generis  hominero  vocarel  immiiudum. 

c  Cum  autem  vcnissent,  subtrahebat  el  segrega- 

bat  se,  timens  cos  qui  ex  circumcisione  eraut ;  ct 

siumlationi  ejus  conseuserunt  caeteri  Judaei.  »  Non 

idt-o  reprebensibilis  erat,  quia  cmn  iliis  edebat : 

B  sed  quia  postea  propter  homines  sc  subtrahebat. 

<  Ita  ut  et  Barnabas  duccretur  ab  eis  in  illaiu 
simulatioiKMU.  »  Qui  mccum  ad  genlcs  missus,  uiiiil 
intcr  e<>s  docueral  essc  discriuiinis. 

«  Sed  cuni  vidissem,  quod  non  rccle  ambulaient 
ad  veritalcm  Evangelii.  >  Quamvis  hoc  propter 
scandaltim  foccrct  Judawum  :  tamen  publice  illum 
convcni,  ul  Judjcis  superbia,  et  gentibus  despera. 
tio  tollerctur. 

c  Dixi  Cephac  coram  omnibus.  >  Publicum  scan- 
daluui  uon  poterat  privale  ctirari. 

«  Si  lu  cum  Judxus  sis.  »  Si  tu  non  tctVs,  quod 
natns  es  :  quomodo  illos  facis  tencre  quod  uati  non 
sunl?  Rationein  rcddit,  non  injuriam  facit. 

c  Geutiliter  vivis,  el  nou  Judaice.  >  Nun  ex  ope- 
c  ribus  legis,  sed  sola  fide  sicut  gentes,  vitam  in 
Chrisio  invcnisse  te  nosti. 

«  Quomodo  gentes  cogis  jutiaizare.  >  Cur  sub- 
trabis  le,  lanquam  a  peccatoribus? 

c  Nos  nalura  Jud.ei,  et  non  cx  gentibus  pecca- 
tores.  >  Peccatores  tamen  eramus  :  quia  conclusit 
Scripiura  omnia  sub  peccato  (Galat.  m,  22). 

c  Scieutes  aulem  quod  non  justificatur  liomo  es 
opcribus  legis,  nU  per  fidem  Jesu  Christi,  el  uos 
in  Christo  Jesu  credimus,  ut  justificemur  ex  fide 
Cbristi,  et  non  ei  operibus  legis.  Propter  quod  ex 
operibus  legis  non  justilicabiiur  onniis  caro.  t 
Opera  legis  :  circumcisio  et  sabbatum,  dies  festi, 
et  ra?(era,  quse  non  propter  justiiiam,  sed  ad  edo- 
D  mandain  populi  duritiam  sunl  mandala. 

i  Quod  si  quaerentes  jtistificari  in  Christo,  in- 
venti  sumiis  et  ipsi  pecatores  :  nunquid  Cbristus 
peccati  minister  est?  Ab>it!  >  Si  eiiim  gcntes  fides 
sola  non  salvat,  nec  nos  :  quia  ex  operibus  nemo 
juslificatur.  Ergo  adhuc  peccatores  sumus,  et  Chri- 
stus  peccatorum  minister  esl,  tauquam  non  valens 
peccala  indulgere. 

c  Si  cnim  quae  deslruxi,  iterum  baec  reaedifico, 
prxvaricatorem  mc  conslituo.  >  Si  destruxi  Judaco», 
et  nunc  (ut  ilii  dicuiit)  ipsos  reaedifico,  me«  seu- 
teiitia2  piicvaricalor  inveuior. 

c  Ego  eitim  per  legem  iegi  inorluiis  sum.  i  Hoc 
est,  quod  dicit,  per  iegem  Christi,  legi  Moysi  mor- 
tuus  sum.  Aut  certe  pcr  ipsam  Mojsi  legem,  legit 


841  S.  HIERONYMI  OPERUM  MANTISSA.  8(8 

ejusdem  sum  observationibus  liberatus  :  quoniam  a  cundum  illud  ;  Si    lamen  juslam  esl  apud  Deum 


scriptuin  esl  in  eadem  lege,  quia  Abraham  ei  fide 
{ustificatus  estt  et  non  ei  operibus  legis  (Gcii.  xy, 
6;  Rom.  iv,  3).  Item  per  legem  Christi,  legi  littera?, 
et  Moysi  legi  veteri  suin  mortuus  :  quia  ipsa  se 
cessalurani  esse  praedixit. 

i  Ut  Deo  vivain.  i  Quia  legem  suam  innovavit. 

c  Ciiristo  cruciflxus  sum  cruci.  i  Omnibus  pec- 
catis,  quibus  lex  est  data,  suin  mortuus  :  ergo  lex 
minime  est  necessaria. 

c  Yivo  autem  non  ego.  i  Velus  homo. 

€  Vivit  vero  in  me  Christus.  >  In  illo  vivit  Cliri- 
stus,  in  quo  Cbristus  vegetat  actus  et  vitam. 

c  Quod  aulem  uunc  vivo  in  carne,  in  flde  vivo 
Filii  Dei.  »  In  soia  fide  :  quia  nibil  debeo  legi 
aiiliquae. 

€  Qui  dilexit  me,  et  tradidit  seipsum  pro  me.  > 
Non  pecuniam,  non  aliquod  aliud  preliuin,  sed  se. 

c  Non  ahjicio  gratiam  Dei.  >  INon  debeo  esse  illi 
ingiatus  :  qui  me  tanlum  dilexil,  ut  pro  me  etiam 
morcrelur.  Ahjecla  enim  est  gralia,  si  niihi  sola  non 
suflicil. 

f  Si  cnim  per  legem  justilia,  crgo  gratis  Christus 
morluus  est.  >  Si  lex  poteral  juslificarc,  superfluc 
inortuus  esl  Christus. 

CAPUT  III. 

f  0  insensati  Galalae.  >  Non  esl  contrariuin  Sal- 
vatoris  verbo,  quo  fratrcm  faiuum  vocari  prohi- 
buii:  non  eniiu  hic  dicitur  siuc  cauaa. 


retribuere,  qui  nos  tribulant  tribulationem. 

f  Qui  ergo  tribuit  vobis  spirilum,  el  operatur 
virtutes  in  vobis  :  ei  operibus  legis,  an  ex  audito 
fidei,  sicut  scriptum  est.  >  Spirituin  sanclum  aola 
fide  accepistis,  qui  non  nisi  a  just»  accipilur  : 
justos  autem  sine  legis  oneribus  ease  voa 
constat.  - 

f  Abraham  credidit  Deo,  et  reputatum  est  ilti  ad 
justitiam.  >  Ita  et  vobis  ad  justitiam  aola  auflictt 
fides. 

f  Cognoscite  ergo,  quia  qui  ex  fide  snnt,  hi  sunt 
filii  Abrabae.  >  Sive  Judai,  sive  Graeci,  non  carna* 
liter  circumcisi. 

f  Providens  aulem  Scriptura,  quia  ex  fide  jtisti- 
B  ficat  gentes  Deus,  praennntiavil  Abrahae  :  quia  bene- 
diceutur  in  le  omues  gentes.  >  Non  una  gens  Ju- 
daica,  sed  omnes  quae  ex  operibus  legis  sunt. 

t  Igitur  qui  ex  flde  sunt,  benedicentur  cuni  fideli 
Abraham.  >  Non  enim  circumcis*  sunt  gentes,  ol 
possinl  ex  operibus  benedici. 

f  Quicunque  enim  ex  operibus  legis  sunl,  sob 
maledicto  sunt.  Scrfplum  est  cniin.  >  Quia  ita 
pr&valuit  consuetudo  peccandi,  ut  nemo  jam  per- 
ficial  legem. 

f  Maiediclus  omnis,  qui  non  permanseril  in 
omuibus  quas  scripta  sunt  in  libro  legis,  ut  faciaC 
ea.  >  Uoc  est,  qui  non  oinuia  usque  ad  ftdem  legts 
mandaia  servaveril.  Quaerilur  sane  hoc  loco,  sl 
fides  sola   sulDciat  Chiisliano  :  et  utrum  non  ait 


f  Quis  vos  fascinavit.  >  Pcr  vulgi  verhum,  invi-      maledictus,  qui   evangelica   praccepta  contemnet. 


diaui  sigmlicavil ;  sicut  ail  Salomon  :  Fasciuatio 
nugacitaiis  ohscurat  bona. 

f  Non  ohedire  veritati?  Ante  quorum  oculos 
Christus  Jesus  proscriptus  esl.  >  Quibus  per  meam 
prxilicaliouem  ita  maiiifestata  cst  passio  ejus,  ut 
ipsum  antc  vos  pendcre  pularetis.  Proscriplus  cst, 
seiitenliaiii  dainnationis  accepii. 

f  Et  iu  vobis  crucilixus.  >  Quasi  apud  vos  omnia 
facta  »int.  Sive  sic,  quem  vere  pro  dauinato,  et 
luortuo  cliain  nuuc  vilem  habctis,  duui  pulatis  euui 
vobis  uon  sufiicere  ad  saluleni. 

f  IIoc  solum  a  vobis  volo  discere.  >  Hoc  unum 
vos  iulerrogo. 


Sed  fides  ad  hoc  prolicit,  ul  in  priuiitiis  creduuia- 
lis  uccedeutes  ad  Deum  justificei,  si  deiuccps  il 
justificatiotie  permaneant :  caeleruui  sine  operibu 
fidei,  non  legis,  mortua  esl  fiJes.  Qui  enim  non 
eredit  mandatis,  et  eos  qui  Evangeiii  praecepta  coa- 
lemnuni ,  malcdictos  esse ,  et  Salvator  edocuit, 
dicens  :  Discedite  a  me,  maledicli,  in  ignem  rHr- 
num  (Malili.  xxv,  41).  Et  Jacobus  apostoius  iiuiaa 
maudati  transgressorem  on>nium  reum  esse  de- 
monslravil  (Jac.  u,  10). 

f  Quoniain  autem  iu  lege  nemo  justificatur  aptd 
Deum  niauifestuui  est.  >  Quia  nemo  illum  servaf : 
ideo  dictum  est,  quod  sola  fide  juslificandi  esseat 


f  Ex  operibus  legis  spirilum  accepislis,  an  ex  D  credenles.  Item  vult  ostendere,  quia  ex  operibos 

legis  Moysi  justificari  hon.o  nou  possit,  nisi  ba* 
bueiil  et  iidem  :  quae  veniatn  dat  credenti  in  Deo. 
Non  cuiin  qui  crcdunt  iu  Christo,  sine  lege  vivere 
possuut. 

f  Quia  justus  cx  fide  vivit.  >  Perfecla  fidesest» 
non  soium  Christu.n,  sed  et  Christo  credere. 

c  Lex  autein  non  est  ex  (ide.  >  Non  justilicat  sala 
lidcs. 

Sed  qui  fecerit  ea,  vivet  in  illis.  >  Suo  labora 
conquirat  justitiam,  et  vivet  in  aeternum. 

f  Chrisius  nos  redemit  de  maleduio  icgis,  factas 
pro  nubis  maiediclum.  >  Qui  suh  maledicto  ttOtt 
crat :  quia  per  oamia  legem  iinplevil.  Et  ideoin<fe» 


auditu  lidei?  >  Si  ex  merito  fidei  spiritum  acce- 
pislis,  quid  nobis  lex  anipiius  poterit  dare? 

f  Sic  stulli  cslis,  ut  cum  spiritu  coeperilis,  nunc 
carue  consummemini?  >  Ciiin  ncc  Juda»i  aiiier 
spititum  accipiant,  quam  per  fideui  Christi,  vos 
ccontrario  putatis  vobis  spirilum  nou  suflicere  sine 
lige. 

f  Tanla  passi  estis  sine  causa,  si  tainen  sine 
causa.  >  Ostendit,  quia  in  Galalia  consliluti,  pro 
Chiisti  fidc  passi  suut  persecutiouem.  Iiem  tanta 
sine  causa  pio  Christo  tolerastis,  si  uon  ilerum  prj 
Chriato  corrigatis.  Sive  quod  hic,  si  lainen,  nou 
duliiaulis  seruio  sit,  sed  potius  coufinnauiis;  sc~ 


849  EXPOSITIO  IN  EPIST.  AD  GALAT  850 

biio  maledicto  cjus  nostrum  debilum  compensatum  A     «  Ordinata   per  angelos.  >  Hoc  loco  Mosen,  Dei 
esl,  ul  liberet  iranseuntes  ad  fidem 


c  Quin  scriptum  esl :  Maledictus  omnis  qui  pen- 
det  in  ligno.  >  Sic  est  scriplum  :  Si  cui  fuerii  judi- 
cium  mortit,  tuspendetit  eum  in  ligno  (Deul.  xxi, 
22).  Non  ideo  maledictus,  quia  pendet;  sed  ideo 
p.;ndet,  quia  maledictus.  Christus  ergo,  cui  non 
erat  judicium  morti9,  nec  causa  sobeundae  crucis,  et 
maledicti  reatus,  pro  nobis  maledictum  suscepit  : 
quia  omnes  maledicti  eramus,  et  debili  ligno,  et 
idro  maledicti ;  quia  non  perroansimus  in  oronibus 
quae  scripta  crant  in  lege. 

€  Ut  in  gcntibus    henedictio   Abrahae    fleret  in 
.  CbristoJesu.  »  Ut  sola  tide  gentes   benedicerentur 
in  Cbrisio,  sicut  promissum  fueral  Abrahae. 

€  Ulpollicilationem  spirilus  accipiatnus  per  fidem.» 
Quae  per  Joelem  prophetam  omni  carni  promissa 
est,  id  est,  universo  generi  hominum. 

iFralres,  secundum  hominem  dico  :  tamen  ho- 
minis  confirmatum  lcstamcnturo.  >  Humano  utor 
exemplo  :  comparari  cnim  humana  divinis,  pro- 
pter  evidentiorcm  inlellectum  possunt,  aequa«i 
non  possunt. 

c  Nemo  spernit,  aut  superordinnt.  Abrahx  dictae 
sunt  promissiones  ,  et  semini  ejns.  Non  dicit  ct 
seminibus,  quasi  in  mullis  :  sed  quasi  in  uno,  et 
semini  tuo,  qui  esl  Cbrislus.  »  Quia  post  tautum 
amporis  data  lex  est. 

c  Hoc  atitem  dico  testamentum  conflrroatum  a 
Deo.  »  In  Cbristo  Jcsu. 


ct  Hebnrorum  roediatorem  ,  significat  legem  per 
angeium  Domini  accepisse  ;  sicut  in  libro  Actuum  • 
apostolorum  Stcphanus  dicit :  Hic  ett  Motes  qui 
fuit  tn  Eccletia  in  tolitudine  cum  augelo,  qui  loque- 
batur  ei  in  monte  Sina  (Act.  vn,  38).  liem  Jegimus 
angelos  per  legem  saepc  populo  affuisse. 

i  In  manu  mediatoris.  >  Sive  Mosi  ^ut  quidam 
putant),  sive  Christi.  Nam  et  Moses,  aiunt,  inter 
Deum  et  populum  medius  fuit. 

c  Mediator  autem  unius  non  cst.  »  Id  est,  unius 
partis. 

c  Detts  aulcm  unius  est.  »  Hoc  idco  addit,  ne 
qtiis  putaret  Christum  ab  unilate  divinae  naturae 
penilus  esse  divisum  :  quia  mediatoris  suscepisset 
officium. 

c  Lex  ergo  adversus  promissa  Dei  ?  Absit !  Si 
enim  data  csset  lex,  quae  possel  viviticare,  vere  cx 
lege  essel  justitia.  >  Sicut  ad  Romanos  ait  :  Quod 
impotsibile  erat  legi,  in  quo  infirmabatur  (Rom.  vm9 
3),  scilicet,  quac  a  nemine  servabatur. 

«  Scd  conclusit  Scriptura  omnia  sub  peccato  ;  ut 
promissio  exfide  JesuChrisli  darelur  credcntibus. » 
Adveniente  Christo,  qtti  sub  lege  Mosi  erani,  con- 
clusi  sunt  peccato,  si  ultra  in  legis  observatione 
pernmncre  voluerint.  Quia  maledicii  qui  umbrse  le- 
gis  des.ervieriint,  veritale  praesente.  Item  osiendil, 
qiiouiain  non  poluil  inveniri,  qui  daretur  creden- 
tibus :  ul  necessc  esset  sola  fide  salvari  credentes. 


q      i  Prius  aulcm,  quam  veniret  fides.  »  Priusquam 
c  Qnae  postquadringentoset  triginta  annos,  facta      vcniret,  cui  crederemus. 


est  lex :  non  irritum  facit  ad  evacuandam  pro- 
nissionem.  »  Ne  quis  pulct  esse  contrarium,  quo- 
niam  in  libro  Geneseos  ad  Abraham  a  Deo  diciiur : 
Sciio  pramotcens,  quod  peregrinum  futurum  sit  se- 
mrn  luum  in  terra  non  sua  :  et  subjicient  eos  scrvi- 
tutiy  et  affligent  quadringentos  annos  (Gen.  xv,  13)  ; 
et  hic  Aposlolus  Iriginla  annos  amplius  ponat. 
Quod  autem  dicit,  hoc  est,  septuagcsimo  quinto 
aetatis  suae  anno,  Abrahain  accepit  a  Deo  repro- 
missionem,  a  quo  tempore  usque  ad  initium  legis 
llosaicae,  quadriogenti  el  triginta  anni,  hac  ratione 
complentur.  Ex  tempore  repromissiohis,  usque  ad 
ceniesiiiinm  annum   Abrahae  :  quando  haac  filiut 


ci  natus   fuit,  viginti  quinque  anni  numerantur.  r>  Cbristo. 


c  Sub  lege  custoaiebamur,  conclusi  in  eam  fulca, 
quai  rcvelanda  erat .  »  Servabarour  a  lege  huic 
fldei,  quae  erat  suo  tempore  rcvelanda. 

c  Itaque  lex  paedagogus  noster  fuit  in  Chrislo  ut 
ex  fide  jtislificcmur.  » Ad  disciplinam  nos  arctius 
retcntaus  :  perfectaro  doclrinam  vero  roagistro 
servabat. 

c  At  ubi  venit  fides,  jam  non  sumus  sub  paeda* 
gogo. »  Perfectae  aetatis  discipuli  non  indigent  pae- 
dagogo. 

cOmncsenim  filii  Dei  estis  per  fldem,  quae  est 
in  Christo  Jesu.  »  iEqualiter  et  Judaei  et  gentes 
per   solam    fldem   filii  Dei  estis,  qua  eredidistis 


Postea  quinto  aetatis  anno,  Isaac  parvulus  ab  b- 
maele  coepil  afDigi :  sicut  idem  Apostolus  iu  hac 
ipsa  Epistola  scribit.  Evidenter  ergo  monslratur, 
secuudum  sermonem  Dei  ad  Abrabam  factum, 
posl  centum  triginU  annos  repromissionis,  semen 
ejus  persecutionibus  laborare  ccepisse. 

c  Nam  si  ex  lege  haereditas,  jam  non  ex  pro- 
■tistione.  Abrahae  autem  per  repromissionem  do- 
oavit  Deus.  »  Non  per  lcgcm,  quae  necdum  erat. 

c  Quid  igitur  lex  ?  >  Quare  ergo  dala  est  lex  ? 

c  Propler  transgressionem  posita  esl,  donec 
veniret  semen  cui  promiseral.  »  Propterea  data  csl, 
it  uos  non  transgredi,  vei  cogcret,  vcl  docerct, 
ttsquc  dum  Cliriblus  vcnirct. 


i  Quicunque  enim  in  Christo  Jesu  baptizati  esiis* 
Chrislum  induistis.  »  Filium  Dei  indutit  et  toti 
membra  ejus  effecti,  filii  Dei  sitis,  necesse  est :  ut 
quid  ergo  vobis  lex,  quae  servis  et  peccaloribus 
data  est,  quibus  per  baptismum  peccata  remissa 
sunt  ? 

c  Non  cst  Judaeus,  neque  Graecus  :  non  esl  ser- 
vus,  neque  liber  :  non  est  masctilus,  neque  femina. 
Omnes  enitn  vos;unum  e^lis  in  Cbrislo  Jesu.  »  Ante 
enim  nsn  solum  inter  Judxum  et  Graecum,  sed 
etiam  intcr  tribum  ct  tribum  erat  magna  diversi- 
tas. 

c  Si  autem  vos  Christi,  ergo  semen  Abrahac  cslis, 
sccundum    promissioncm    haeredcs.  »    Si   cmncv 


847  S.  HIERONYMI  OPERUM  MANTISSA.  818 

ejusdem  sum  obiervationibus  iiberatus  :  quoniam  A  cundum  illud  :  Si    tamen  juslam  est  apud  Deom 


scriptum  esi  in  eadem  iege,  quia  Abrahain  ei  fide 
justificatus  est,  et  non  ex  opcribus  legis  (Gen.  xv, 
6;  liom.  iv,  3).  Item  per  legem  Cbristi,  legi  litterae, 
et  Moysi  legi  veteri  suin  mortuus  :  quia  ipsa  se 
cessaluram  esse  prxdixit. 

c  Ut  Deo  vivain.  i  Quia  legem  suam  innovavit. 

c  Cbristo  cruciflxus  sum  cruci.  i  Omnibus  pec- 
catis,  quibus  lex  esl  data,  sum  mortuus  :  ergo  lcx 
minime  est  necessaria. 

c  Yivo  autem  non  ego.  i  Vetus  bomo. 

c  Yivit  vero  iu  me  Cliristus.  i  In  ilio  vivit  Chri- 
stus,  in  quo  Cbristus  vegetat  actus  et  vitam. 

c  Qtiod  autem  uunc  vivo  in  carne,  in  fide  vivo 
Filii  Dei.  i  In  sola  fide  :  quia  nibil  debeo  legi 
aniiquae. 

c  Qui  dilexit  me,  et  tradidit  seipsum  pro  me.  i 
Non  pecuniam,  non  aliquod  aliud  pretiuin,  sed  se. 

«  Non  abjicio  gratiam  Dei.  i  Non  debeo  esse  illi 
ingralus  :  qui  me  tanlum  dilcxit,  ut  pro  me  etiam 
inorcrelur.  Abjecla  euim  est  gralia,  si  mibi  sola  non 
sufliciL 

c  Si  enim  per  legem  justiiia,  crgo  gralis  Cbristus 
morluus  est.  >  Si  iex  polcral  juslificarc,  supcrfluc 
iiiortuus  est  Cbristus. 

CAPUT  III. 

«  0  insensati  Galalae.  i  Non  esl  contrarimn  Sal- 
vatoris  verho,  quo  fralrem  fatuuin  vocari  prohi- 
buii:  nou  enim  liic  dicilur  sino  causa. 

<  Quis  vos  fasciuavit.  >  Pcr  vulgi  verbum,  invi- 
diaui  sigmticavit ;  sicut  ail  Salouion  :  Fascinatio 
nugacitaiis  obscurat  boua. 

c  Non  obedire  veritali?  Ante  quorum  oculos 
ChrUlus  Jcsus  proscriptus  est.  i  Quibus  per  meain 
prxilicaliouem  ila  uiauifestaia  ebt  passio  ejus,  ut 
ipsuin  aute  vos  pendere  putareiis.  Proscriplus  cst, 
seiiienliaiu  dainnaliotiis  accepii. 

c  Et  iu  vobis  crucifixus.  i  Quasi  apud  vos  omnia 
facta  »int.  Sive  sic,  quem  vere  pro  damnalo,  et 
nionuo  cliani  nuuc  vilem  babctis,  duui  putatis  eum 
vobis  no n  sufiiccre  ad  salulem. 

c  Uoc  solum  a  vobis  volo  discere.  i  IIoc  unum 
vos  iulerrogo. 


retribuere,  qui  nos  tribulant  tribulationem. 

c  Qui  ergo  tribuit  vobis  spirilum,  et  operatur 
virtutes  in  vobis  :  ex  operibus  legis,  tn  ex  tuditu 
fidei,  sicut  scripium  est.  i  Spirituin  sanclum  solt 
fide  accepistis,  qui  non  nisi  a  justfe  accipilur  : 
Justos  autem  sine  legis  oneribus  esse  vos 
constat.  « 

«  Abraham  credidit  Deo,  et  reputatum  esl  illi  ad 
justitiam.  i  Ita  et  vobis  ad  justiliam  sola  suflicit 
fides. 

•  «  Cognoscile  ergo,  quia  qui  ex  fide  sunt,  bi  sunt 
filii  Abrabae.  i  Sive  Judaei,  sive  Graeci,  non  carua- 
liter  circumcisi. 

«  Providens  aulem  Scriptura,  quia  ex  fide  justi- 
B  ficat  gentes  Deus,  praenuntiavit  Abrabae  :  quia  bene- 
dicentur  in  te  omnes  gentes.  >  Non  una  gens  Ju- 
daica,  sed  omnes  quae  ex  operibus  legis  sunt. 

<  Igitur  qui  ex  fide  sunl,  benedicenlur  cum  fidcli 
Abrabam.  >  Non  euim  circumcisa?  sunt  gentes,  ut 
possinl  ex  operibus  benedici. 

c  Qtiicunque  cnim  ex  operibus  legis  sunt,  sub 
maiedicto  sunt.  Scnptum  est  eniin.  >  Quia  ila 
pr&valuit  consuetudo  peccandi,  ut  nemo  jam  per- 
fieial  legem. 

«  Maledictus  omnis,  qui  non  permanserit  in 
omnibus  quie  scripta  sunt  in  libro  legis,  ul  faciat 
ea.  >  lloc  esl,  qui  nou  omuia  usquc  ad  fidein  legis 
mandata  servaveril.  Qnseritur  sane  boc  loco ,  si 
fides  sola  sullicial  Chiisliano  :  et  utrum  non  sit 
c  nialcdictus ,  qui  evangelica  prxcepia  couteranet. 
Sed  fides  ad  boc  prolicit,  ut  in  primitiis  credulita- 
lis  accedenies  ad  Deum  justificei,  si  deinccps  ia 
justifieatioue  permaneant :  cxferum  sine  operibus 
fidci,  nou  legis,  mortua  est  fides.  Qui  cnim  non 
eredit  mandalis,  et  eos  qui  Evangelii  praecepla  cou- 
leiunuiil ,  malcdictos  esse ,  et  Salvalor  edocuit, 
dicsns  :  Discedite  a  me,  maledicli,  in  ijnem  arter- 
num  (Matih.  xxv,  41).  Ct  Jacobus  aposioius  liiriof 
mandali  trausgrcssorem  oumiuiii  reum  esse  de- 
monslravit  (Jac.  u,  10). 

c  Quoniain  aulem  iu  lege  nemo  justificatur  apud 
Deum  niauifestuin  est.  i  Quia  nemo  illum  serval : 
idco  diclum  est,  quod  soia  fide  juslificandi  esseot 
c  Ex  operibus  legis  spiritum  accepislis,  an  ex  D  credentes.  ltein  vult  oslendere,  quia  ex  operibus 


auditu  lidei?  i  Si  ex  merilo  fidei  spirilum  acce- 
pistis,  quid  nobis  lex  aniplius  poterit  dare? 

c  Sic  stulli  cstis,  ut  cum  spiritu  coeperitis,  nunc 
carne  consummemini?  >  Cum  ncc  Judaei  aliier 
spiiilum  accipiant,  quam  per  fidem  Christi,  vos 
ccontrariopulalis  vobis  spirilum  nou  suflicere  sine 
b  ge. 

c  Tanta  passi  estis  sine  causa,  si  tamcn  sine 
causa.  i  Ostendit,  quia  in  Galalia  cousliluli,  pro 
Cbiisii  Ude  passi  suut  persecuiionem,  Ilem  Canla 
sine  causa  pro  Cbristo  tolerastis,  si  uon  ilcruui  prj 
ChrUlo  coirigatis.  Sive  quod  bic,  si  lainen,  non 
duUiamis  germo  mt9  sed  potius  conftvmautw;  ac- 


legis  Moysi  justiticari  homo  nou  possit,  nisi  ba- 
bueiil  et  lidem  :  quas  veniam  dal  credenti  in  Deo. 
Non  euiui  qui  crcdunt  in  Christo,  siue  lege  vivere 
possunt. 

«  Quia  justus  cx  fide  vivit.  >  Perfeclt  fides  est, 
non  solum  Cbristu.n,  scd  et  Cbristo  credere. 

c  Lex  autem  non  est  ex  tide.  i  Non  justiiicat  solt 
lidcs. 

Scd  qui  feccrit  ea,  vivct  in  illis.  i  Suo  Itbore 
conquirai  justitiam,  et  vivel  in  aeternum. 

«  Clnisius  nos  redemil  de  maledi  :io  legis,  factus 
pro  nobis  malcdictum.  i  Qui  sub  malcdicto  non 
crai :  quia  per  oaiuiu  legem  implcvit.  Et  ideo  iutle- 


819                                       EXPOSITIO  IN  EPIST.  AD  GALAT  850 
bito  maledicto  cjus  nostrum  debitum  compensatum  A     «  Ordinata   per  angelos.  >  Hoc  loco  Mosen,  Dei 

esl,  ut  liberet  iranseunles  ad  fidem  ct  Hebnrorum  roedialorein  ,  significat  legem  per 

c  Quin  scriptum  est ;  Maledictus  omnis  qui  pen-  angelum  Domini  accepisse  ;  sicut  in  libro  Aciuum 

det  in  ligno.  >  Sic  est  scriplum  :  Si  cui  fuerit  judi-  apostolorum  Sleidianus   dicit :  Uic   est    Bloses  qui 

cium  mortis,  suspendelis  eum  in  tigno  (Deut.  xxi,  fuitin  Ecclesia  in  solitudine  cum  augelo,  gui  loque- 

23).  Non  ideo  malediclus,  quia   pendet;  sed   ideo  batur  ei  in  monte  Sina  (Act.  vn,  38).  Item  legimus 

pjndet,  quia   maledictus.  Christus  ergo,  cui   non  angelos  pcr  lcgem  saepc  populo  affuisse. 

erat  judicium  morli9,  nec  causa  subeundae  crucis,  et  i  In  manu  mediatoris.  >  Sive  Mosi   (ul  quidam 

maledicti  reatus,  pro  nobis  maledictum  suscepit  :  putani),  sive  Ghristi.  Nam  et  Moses,  aiunt,  inter 

quta  omues  maledicti  eramus,  et  debiti  Iigno,  et  Deum  et  populum  medius  fuit. 

idro  m3ledicli ;  quia  non  perroansimus  in  omnibus  c  Mediator  autem  unius  non  est.  >  Id   est,  unius 

quae  scripta  crant  in  lege.  partis. 

c  Ut  in  gentibus    benedictio   Abrahae    fleret  in  c  Deus  aulcm    uniusest.  >  Hoc    idco   addit,  ne 

.  ChristoJesu.  >  Ulsola  fide  gentes   benedicercntur  quis  putaret  Christum    ab  unilate    divinae   naturae 

ln  Christo,  sicut  promissum  fuerat  Abrahae.  penitus  esse  divisum  :  quia  mediatoris   suscepisset 

c  Ut  pollicilalioneni  spiritus  accipiamus  per  fidem. >  "  officinni. 

Quae  pcr  Joelem  prophetam    omni  carni    promissa  c  Lex    ergo  adversus  promissa  Dei?Absil!Si 

est,  id  esl,  universo  generi  hominum.  enim  data  csset  lex,  quae  posset  vivificare,  vere  cx 

cFratres,  secundum  homincm  dico  :  tamen  ho-  lege  essel  justitia.  >  Sicut  ad  Romanos  ait  :  Quod 

minis  confirniatum  tcstamcntum.  >  Humano  utor  impossibile  erat  legi,  in  quo  infirmabatur  (Rom*  vm, 

exemplo  :  comparari    cnim  humana   divinis,  pro-  3),  scilicet,  quac  a  nemine  servabatur. 

pter    evidentiorcm    inlellcctum    possunt,    aequan  <  Sed  conclusit  Scriptura  omnia  sub  peccato  ;  ut 

non  possunt.  promissio  cx  fide  JesuChristi  darelur  credenlibus.  > 

c  Nemo  spernit,  aul  superordinat.  Abrahac  diclae  Adveniente  Christo,  qui  sub  lege  Mosi  erani,  con- 

•unl  promissiones  ,  et  semini    ejus.  Non  dicit  ct  ciusi  sunl  peccalo,  si    ullra  in  legis   observatione 

seminibus,  quasi  in  mullis  :  sed    quasi  in  uno,  et  permancre  voluerint.  Quia  maledicti  qui  umbrae  le- 

semini  tuo,  qui  est  Cbristus.  >  Quia   post  tanlum  gis  descrvicnint,  veritate  praesente.  ltem    ostendil, 

amporis  data  lex  est.  quoniam  non  potuit  iuveniri,  qui  daretur    creden- 

c  Hoc  auiem  dico  teslamentum  confirmalum  a  tibus :  ul  necessc  cssel  sola  fidc  salvari  credenles. 
Deo.  t  In  Christo  Jesu.                                            q      t  Prius  aulcm,  quam  venirct  fides.  >  Priusquam 

c  Quae  postquadringentosettriginta  annos,  facta  vcniret,  cui  crederemus. 


est  lex  :  non  irritum  facil  ad  evacuandam  pro- 
Biissionem.  >  Ne  quis  putct  esse  contrarium,  quo- 
xiiam  in  libro  Geneseos  ad  Ahraham  a  Deo  diciiur : 
Scito  prmnoscens,  quod  peregrinum  futurum  sit  se- 
mfn  tuum  in  terra  non  sua  :  el  subjicient  eos  scrvi- 
fMii,  et  afftigent  quadringentos  annos  (Gen.  xv,  13)  ; 
et  hic  Apostolus  Iriginta  annos  amplius  ponat. 
Quod  autem  dicit,  hoc  est,  septuagcsimo  quinto 
aetatis  suae  anno,  Abrabam  accepit  a  Deo  repro- 
missionem,  a  quo  tempore  usque  ad  initium  legis 
Ifosaicae,  quadriogenti  et  triginta  anni,  hac  ratione 
complentur.  Ex  tcmpore  repromissiohis,  usque  ad 
ceniesiinum  anuum  Abrahae  :  quando  Isaac  fiiius 
ei  natus  fuit,  viginli  quinque  anni  numerantur. 
Postea  quinto  aetaiis  anno,  Isaac  parvulus  ab  b- 
snaele  coepil  affligi :  sicut  idem  Apostolus  in  hac 
ipsa  Episioia  scribit.  Evidenter  ergo  monslratur, 
secuudum  sermonem  Dei  ad  Abrabam  factum, 
post  centum  iriginta  annos  repromissionis,  semen 
ejus  persecutionibus  laborare  ccepisse. 

c  Nam  si  ex  lege  haeredltas,  jam  non  ex  pro- 
missione.  Abrahae  autem  per  repromissioncm  do- 
Davit  Deus.  >  Non  per  legcm,  quae  necdum  erat. 

c  Quid  igitur  iex  ?  >  Quare  ergo  dala  est  lex  ? 

c  Propter  transgressiouem  posila  est,  donec 
▼eniret  semeu  cui  promiserat.  >  Propterea  data  csl, 
ui  nos  non  transgredi,  vel  cogerel,  \v\  doceret, 
usquc  duro  Gliri&lus  vcnircl. 


c  Sub  legc  custodiebamur,  conclusi  in  eam  fidcm, 
quu3  rcvclauda  erat .  >  Servabamur  a  lege  huic 
fidci,  quae  erat  suo  lempore  rcvelanda. 

c  Iiaque  lex  paedagogns  noster  fuit  in  Christo  ut 
ex  fide  juslificemur.  >  Ad  disciplinam  nos  arclius 
retcnians  :  perfectam  doctrinam  vero  magistro 
servabat. 

c  At  ubi  venit  fides,  jam  non  sumus  sub  paeda- 
gogo.  >  Pcrfectae  aetatis  discipuli  non  indigent  pae- 
dagogo. 

c  Omncs  enim  filii  Dei  estis  per  fldem,  quae  est 
in  Christo  Jesu.  »  iEqualiter  et  Judaei  et  genles 
per  solam  fidem  filii  Dei  estis,  qua  eredidistis 
D  Chrislo. 

c  Quicunque  enim  in  Christo  Jesu  baptizati  estis* 
Cbristum  induistis.  >  Filium  Dei  induli,  et  toti 
membra  ejus  effecti,  filii  Dei  sitis,  necesse  est :  ut 
quid  ergo  vobis  lex,  quae  servis  et  peccatoribus 
data  est,  quibus  per  baplismum  peccata  remissa 
sunt  ? 

c  Non  cst  Judaeus,  neque  Graecus  :  non  est  ser- 
vus,  neque  liber  :  nou  est  masculus,  neque  femina. 
Omnes  enim  vos',unum  estis  in  Christo  Jesu.  >  Anie 
enim  nsn  solum  inter  Judaeum  et  Graecum,  sed 
etiam  inter  tribum  ct  tribum  erat  magna  diversi- 
tas. 

c  Si  autem  vos  Christi,  ergo  scmen  Abrahac  cslis» 
secundum    promissioneui    haeredcs«  i   S\  wa\^* 


851  S.  HIERONYMI  OPERUM  MANTISSA.  852 

unum  corpus  eslis  Clirisii,  Abrahae  semen  estis,  et  A  natura  non  suntdii,  serviebatis.  »  Convertit  se  ad 


▼eri  haeredes :  11011  ex  caruali  semine,  sed    ex   di- 
Ti:.a  promissionc  generati. 

CAPUT  IV. 

c  Dico  autem  :  Quanlo  lempore  haercs  parvulus 
esl,  uihil  differl  a  servo,  cum  sit  doroinusomnium  | 
sed  suh  tutoribus  et  actorihus  est,  usque  ad  prse- 
finitum  tempus  a  patre.  »  Quia  dominatum  quon- 
dam  sacerdotes,  et  principes  cxercebant  :  quos 
tulorcs  et  aciorcs  appellat.  Modo  autem  non  domi- 
nari,  scd  formam  praebere  jubentur ;  quia  sacer- 
dolale  genus  sumus,  et  omnia  communiter  habe- 
iiiiis  :  quamvis  per  illos   percipi;uuus   sacramenta. 

c  Ita  et  nos  cum  essemus  parvuli,  sub  elementis 
mundi   eramus    servientes.  »  Pierum   videlicet  et  jj 
leinporum,  quae  fuerant  eorum  iuQrmilati  necessa- 
ria,  pro  temporis  qualitate. 

i  At  ubi  venit  plenitudo  temporis,  misit  Deus 
Filiiini  suum. »  Impletum  jam  erat  teinpus,  quando 
Irgem  per  malam  consuetudinem  nemo  poterat  cu- 
biodirc. 

€  Factum  ex  muliere.  »  Dicens  facluin  ex  mii- 
iiere  :  sexuin  significat,  non  corruptioncin.  Caele- 
ruin  ut  manifcsle  ostenderel  nalum  ex  virgine,  ait, 
ex  muliere  :  uon  per  mulierem.  In  eo  autem  quod 
tiicit,  ex  inuliere,  monslrat  non  more  solito  cx 
conventu  viri  et  femiuse,  sed  perSpiriium  saucium, 
cx  malre  tantum  Christuui  incarnationcm  hoininis 
suscepisse.  Nam  idem  Apostolus  ad  Corinihios 
scribens  ail :  Sicut  mulier  ex  viro,  iia  et  vir  per  C 
mulierem  (I  Cor,  xi,  12).  Unde  sicut  in  principio 
generationis,  mulier  ex  viro  sumpta  est  :  ita  ct 
Christus  secundum  carnenn  ex  malre  tantum  est. 
Oinnisautem  residua  humana  generatio  non  cst 
ex  muliere ;  secundum  Aposloli  dictum,  sed  per 
muliercm,  ul  clareat  generatio  bouiinum  ex  viro 
per  miilierem  creari. 

i  Factum  sub  lcge,  ul  eos  qui  sub  lege  eranl, 
redimeret.  »  Chrislus  sub  leye  faclus  esl,  ut  pecca- 
tum  in  carne  viucens,  credentes  in  se  a  legis  vin- 
culis  liberaret.  Ipse  aulem  sub  lege  tandiu  fuil, 
donec  bapiizatus,  novi  Testameuii  inciperet  Evan- 
gclium  praedicare.  Item  si  sub  lege  factus  non  esset, 


illos 


quiex  gentibus  crediderant,  et  arguit  illos, 
quia  dies  feslos,  et  tempora  Jadseorum  obser- 
vare  vellent,  sicut  antea  idolis  fecerant.  Nam 
Judaeis  isti  dies  idcirco  concessi  sunt9  ne  eos  amore 
festivitatis,  idolis  exhiberent. 

c  Nunc  autem  cum  cognoveritis  Deum,  inio 
cognili  sitis  a  Deo.  »  Anle  ignorabamini  ab  illo, 
quia  non  novit  iniquos  :  et  non  vos  ilium  quaesistjs, 
scd  ille  vos  perditos  requisivit. 

c  Quomodo  convcrtimini  ilerum  ad  infirma  et 
cgcna  elementa,  quibus  denuo  servire  vulii*  ?  » 
Evidenter  ostendit  Apostolus  Golalas,  post  acce- 
ptam  fidem  Christi,  ad  idolorum  iterum  redisse  cul- 
turam.' 

c  Dies  observatis,  et  menses,  et  tempora,  et 
annos.  »  Nos  non  similiter  observamus  :  non  cnim 
Kalendas  colimus,  nec  dies  festos,  sicut  in  luxuria 
et  epulis,  sed  in  sincerilate  azyma  epulamur. 

c  Timeo  ne  forte  sine  causa  laboraverim  in  vobii. » 
Nihil  eniin  prodest  Cbristianos  vos  factos,  si  ista 
iterum  observetis. 

c  Estote  sicut  ego,  quia  el  cgo  sicut  vos.  »  floc 
est,  quod  dicit,  me  imitamini  genliliter  viventem: 
quia  el  ego  genliliter  vivo,  Judaica  observaliooe 
deposila,  sicut  Apostolus  in  bac  eadem  Epistola 
Petro  aposlolo  dicit  :  Si  tu  cum  m  Judceus,  gen- 
tiliter  vivis,  quomodo  cogit  gentet  judaizare  (Galtt. 

H.i4)T 

c  Fratres,  obsecro  [vos,  nihil  me  laesistis.  »  Ui 
merito  putetts  ine  iuimiciliarum,  et  non  salulia 
veslrae  causa  moveri. 

c  Scitis  autcm  quia  per  infirmitatem  carnis 
evangelizavi  vobis  jampridem.  »  Yel  per  pa&sio- 
nem,  vel  eliam  per  naluralein  infirmitatem  :  quia 
thesaurum  gralia3  in  vasis  ficliiibus  bajulabat  (// 
Cor.  iv,  7). 

c  Et  tentationem  vestram  in  carnemea  non  spre- 
vistis,  neque  respuistis.  »  lncrepando  hoc  Apo- 
stolus  dicit,  quia  cum  fidem  Christi  apud  GaUtas 
praedicaret,  persecutionem  ab  incredulis  civibus 
corum  passus  esl  :  el  nibilominus  ipsi  tentationiet 
variis  injuriis  permiserunt  AposloIumsubjacere.ltem 
grandis  tentatio  est,  si  vir  sanctus  aut  infirmetur, 


Judaeos  salvare  non   poterat :  gentes  vero  polerat  -.  aul  impunc  ladatur.  Sed  ideo  isU  pati  permittitur 


positus  sub  lege  redimerc 

c  Ut  adoptionem  filiorum  reciperemus.  »  Non 
enim  omncs  recepissemus  adoptionem,  si  factus 
sub  lege  non  esset. 

c  Quoniam  autem  estis  filii  Dei,  misit  Deus  spi- 
rittim  Fiiii  sui  in  corda  veslra  clamaniem,  Abba, 
pater.  »  Ex  hoc  nos  probat  filios  esse  Dci,  quo- 
niam  spiritum  Cbristi  accepimus. 

c  Itaque  jam  non  esl  servus,  sed  filius  :  quod  si 
filius,  ct  hxres  per  Deum.  »  Quid  vis  iterum  servus 
esse,  qui  jam  (ilius  ct  linercs  es  ?  llem  hic  inani- 
feste  ostcndit,  quia  totus  populus  unus  filius  voca- 
tur. 

f  Scd  tunc  quidern    ignorantes    Deum  his  qui 


a  Deo,  ut  viriutem  per  infirmitatem  perficiat :  et 
ut  corruptionem  hanc  sentientem,  incorruptain  vi- 
lam,  majori  studio  et  amore  perquirant. 

c  Sed  sicut  angelum  Dei  excepistis  roe.  »  Cum 
se  angelis  comparatum  gaudet,  probal  angelos  ho- 
minibus  esse  majores. 

c  Sicut  Christum  Jesum.  »  Nou  solum  ut  ange- 
lum.  ^ 

c  Ubi  est  ergo  beatitudo  vestra  ?  »  Quaro  nuoc 
taliter  suscepistis. 

c  Teslimonium  enim  perhibeo  vobis  :quia  si 
fieri  potuisset,  oculos  vestros  eruissetis,  et  dedis- 
selis  mihi.  »  Ostcndil  quanta  eum  chariute  dilexe- 
rint,  et  quomodo  se  totos  ejus  doctriuae  tradiderint. 


853  EXPOSITIO  IN  EPIST.  AD  GALAT.  854 

Uiiquc  charissima  corporis  sui  iuembra  eidem  tra-  A  demnet,  sed  ei  postea  reprehendendo  atque  vindi- 


dere  cupierant,  hanc  solam  Evangclico  lumini  di- 
gnam  esse  vicissiludinera  arbilrantes,  si  sua  lu- 
mina  ei  reddidissenl. 

c  Ergo  iuiinicus  vobis  faclus  sum,  verum  dicens 
vobis  ?  »  Ilaec  est  conditio  veritatis,  uteam  senipcr 
inimiciliae  sequantur:  sicut  per  adulationem  per- 
niciosam  amicitise  cunqoiruntur.  Libenter  enim 
quod  delectat,  auditur  :  el  oficndit  omne  quod  no* 
lumus.  Ita  enim  et  hi  diligere  coeperant  Sabbali 
otia,  et  dierum  festoruin  epuhs  praedicantes  contra 
Apostolum  ,  qui  omnem  contineutiam  suo  ilJis 
exemplo  monstrabat. 

€  jEmulantur  vos  non  bene  :  sed  excludere  vos 
▼olunt,  ut  illos  aemulemini.  i  iEinuIus,  et  imiialor 
polest  et  inimicus  intelligi.  Sic  non  bene  aemulatur, 
qui  ut  aiium  dcjtciat,non  ul  ipse  proficiai,  aeinulatur. 
JEmulamini  autem  meUora  charismata  (i  Cor.xu,3i). 

c  Bonum  autem  aemulamini  in  bono  semper,  et 
Don  tantum  cum  prseseus  sum  apud  vos.  >  Nolite 
illos  aemulari,  sed  bouum  semper  aemulamini,  non 
in  praesentia  mea  tantuin. 

c  Filioli  mei,  quos  iterum  parturio,  donec  for- 
melur  Cbristus  in  vobis.  »  Evidenter  boc  adversus 
baercticos  valet :  qui  post  baptisma  peccantibus, 
poenitentiam  non  dant.  Item  in  illo  vere  Cbristus 
formatur,  qui  virlutem  fidei  ejus  intelligil,  et  in 
quo  omnis  convcrsatio  ejus  exprimitur  aique  de- 
pingilur. 


B 


cando  osiendat,  hla  non  propter  sua  mysteria  lieri 
voluisse  :  praecepta  vero  difficile  inveniet  Apostoli, 
talilerexponeniis,  ne  eorum  vitam  videretur  ener- 
vare. 

c  Haec  enim  sunt  duo  Testamenta ;  >  Vetus  et 
novum,  singulos  populos  generantia. 

c  Unuin  quidem  in  monte  Sina,  in  serviiutem 
generans.  >  Judaei  melu  praesentium  cogebantur, 
ut  ferae  :  nos  vero  praemiis  invitamur  ut  liberi,  et 
illi  quasi  servi  praeter  moralia  praecepia,  etiam 
diversis  operibus  preinebantur  :  nobis  autem  quasi 
filiis,  moraiibus  monitis  adiraplelis,  servilia  onert 
auferuntur.  Sed  illi  sacerdolibus  suis  ex  debilo 
servientes ,  tributa  etiam  reddere  cogebantur  : 
nos  praeter  charitafem  nihil  debenles,  anlistiles 
nostros  voluntarie  honoramus. 

c  Quae  est  Agar.  >  Cujus  typum  babuit  synagogar. 

c  Sina  enim  mons  esl  in  Arabia,  qui  conjunclus 
esi  ei  quae  nunc  est  Jerusaiem.  >  Ex  qualitatibus 
locorum  vuit  intelligi  diversitatem  Testamentorum. 

c  Et  servit  cum  filiis  suis.  >  Cum  filiis  Jerusalem, 
gentibus  servit. 

c  Illa  autem  quae  sursum  est  Jerusalem,  libera 
esl  :  quae  est  matcr  nostra.  >  Hecte  dicil  Aposto- 
lus,  Jerusalem  coelestem  stcriiem  esse  generationo 
fitiorum,  quia  non  illic  generat  filios  :  sed  hic  per 
fidem  renatos  in  Christo,  postea  snscipil,  et  eorum 
quos  susceperit,  mater  efficitur.  Hoc    autem  valet 


cVellemautem  esseapud  vosmoilo.  >  Quia  quanta  q  contra  dogma  eorum  qui  dicuut,  animas  de  coclo 


vos  audire  meremini,  scribere  lanta  non  possum 
c  Et  mutare  vocem  meam.  >  Vocem  blandientis 
patiis,  in  rigorem  magiitri  veteris  mutare. 

c  Quoniam  confundor  in  vobis.  >  Delriiuenlum  di- 
scipulorum  confusio  est  magistri :  sicul  profectus 
eoium  est  gloria  praeceptoris.  Coiifunditur  autem9 
quia  jam  fiiii  facti,  rursum  servi  esse  cupiebaut. 

c  Dicite  mibi,  qui  sub  lege  vultis  esse.  Legem  non 
legistis  ?  Si-riptum  est  enim,  quoniam  Abraham 
duos  filios  habuit,  unum  de  ancilla,  et  unum  de  li- 
bera.  Sed  qui  de  ancilla,  secundum  carnem  natus 
*est :  qui  autem  de  libera,  per  repromissionem.  > 
Ismael,  carnis;  Isaac,  filius  fidei.  lllumenim  Abra- 
bam  secundum  carnalem  usum  genuit :  istum  con- 
Ira  naturam  promissionc  suscepit. 

c  Quae  sunt  per  allegoriam  dicta.  >  Quae  quidera 
suul  per  allegoriam  dicta  :  hoc  esl,  alia  ex  aiiis 
figurata.  Dedit  autem  regulam  hoc  loco  Apostolus 
intelligendi  allegoricas  rationes,  scilicct  ut,  manente 
historiae  vcritate,  figuras  Veleris  Testaincnti  ex- 
ponamus.  Nam  cum  dixisset,  Abrabam  duas  uxo- 
res  verissime  habuisse,  postea  quid  praGguraveriiit, 
demonsiravit  :  et  hoc  ipsum  ibi  fecit,  ubi  aliqua 
sanctorum  honesta  gesta  rcf:runlur ;  non  ubi  pec- 
cata  notantur.  Cxierum  delicia  diccre  per  myste- 
ria,  aut  impossibiliialis,  aut  ignoramiae  Deum  est 
criminari.  Qui  aulem  alitcr  sua  inonstrare  non 
poterit  sacramenla  ;  aut  cerie  putans  sibi  quorum- 
dani  pcccata  ncccssaiia,  prius  illa  gencralilcr  con- 


prople.r  peccalum,  in  terras  demitti,  et  nascentibus 
corporibus  infundi.  Quod  autem  ait  :  Muiti  filii 
desertae  magis,  quam  quae  habet  viruui.  Filios  de- 
sertae  signiflcat  Ecclesiae  popuios  ex  genlibus  con- 
gregatos.  Habentem  autem  virum,  synagogam  Ju- 
daeorum  lestatur,  sicut  Osee  propheta  mon^trat  ; 
Judicate  matrem  ve$tramt  judicate,  quia  ipsa  non 
uxor  mea,  et  ego  non  vir  eju$  (O&ee,  u,  2).  Item  Eccle* 
sia  mater  est  tam  genlilium  credentium,  quam 
etiam  Judaeorum,  cujus  fiiii  servi  esse  nou  possunU 
Et  ideo  et  mediator  uovi  Testamenti  de  coeio  ad- 
venit  Pontifex  :  et  Evangelium  non  in  uuo  loco, 
sed  in  toto  .mundo  est  praedicatum. 

c  Sicutscriptum  cst  :    Lxlare,  sterilis,  quae  nou 
D  paris.   >   Prophetico  testimonio  probat  meliorem 
nos,  quam  Judaeos,  inatrem  babere. 

c  Erumpe  et  clama,  quae  non  psrturis.  >  Clamor, 
pro  prophetia  poniiur  in  hoc  ioco. 

c  Quia  inulti  descrlae  magis.  >  Hoc  praefigurabat 
Anna,  quae  dixit  :  Steriti$  quce  peperil  $eptem%  et 
fetosa  in  (MU  infirmala  e$t  (/  Req.  u,  5). 

c  Quam  ejus,  quae  habet  viium.  >  Quae  virum  ha- 
bcre  putans,  de  fecunditate  gloriatur.  Aut  quia 
habebat  virum,  antequam  ejiceretur  cum  filio 
suo. 

cNosautem,  fratres,  secundum  Isaacpromissionis 
filii  sumus.  •  Quomodo  de  Istac,  ita  el  de  nobis 
est  Abrahae  repromissum,  quod  scilicet  In  eo  bene- 
diccndje  esscnt  omncs  gcnles. 


851  S.  HIERONYMI  OPERUM  MANTISSA.  8S2 

umioi  corpus  estis  Chrisii,  Abrahse  semen  estis,  et  A  naiura  non  suntdii,  senriebatis.  >  Convertit  se  ad 


veri  haeredes :  nou  e*  carnali  semine,  sed    ex 
▼n.a  promissione  generali. 


di- 


CAPUT  IV. 

c  Dico  autem  :  Quaulo  lempore  haercs  parvulus 
est,  nihil  diCTert  a  servo,  cum  sit  dominusomnium  \ 
sed  sub  tutoribus  et  actoribus  est,  usque  ad  prae- 
fiiiitum  tempus  a  patre.  >  Quia  dominalum  quon- 
dam  sacerdoies,  el  principes  exercebant  :  quos 
tulores  et  actores  appeilat.  Alodo  autem  non  domi- 
fiari,  sed  formam  praebere  jubentur ;  quia  sacer- 
dotale  genus  sumus,  el  omuia  communiler  habe- 
mus:qtiamvis  per  illos   percipiainus   sacramenta. 

c  Ita  el  nos  cuin  essemus  parvuli,  sub  elementis 
mundi   eramus    servientes.  >  Dierum   videlicet  et  jj 
temporum,  quae  fucrant  eoruiu  iufirmilati  nccessa- 
ria,  pro  temporis  qualitate. 

c  At  ubi  venit  plenitudo  temporis,  misit  Deus 
Filiuni  suum.  >  Impletum  jam  erat  leinpus,  quando 
legem  per  malam  consuetudinem  neiuo  poterat  cu- 
siodirc. 

c  Factum  ex  muliere.  >  Dicens  faclum  ex  mu- 
liere  :  sextim  significat,  non  corruptionein.  Caete- 
rum  ui  maniftsie ostenderei  nalum  cx  virgine,  ait, 
ex  muliere  :  non  per  mulierem.  In  eo  autem  quod 
tlicit,  ex  muliere,  monstrat  non  more  soliio  cx 
convenlu  viri  el  femiuse,  sed  perSpiriium  sauclum, 
ex  matre  lanlum  Ciiristum  incarn.itioncm  hominis 
suscepisse.  Nam   idem    Apostolus    ad    Corimhios 


illos  quiex  genlibus  crediderant,  et  arguit  illos, 
qnia  dies  festos,  et  tempora  Judaeorurn  obser- 
vare  vellent,  sicut  antea  idoiis  fecerant.  Nam 
Judaeis  isti  dies  idcirco  concessi  sunt,  ne  eos  amore 
festivitaiis,  idolis  exhiberent. 

c  Nunc  autem  cum  cognoveritis  Deum,  imo 
cognili  siiis  a  Deo.  >  Anle  ignorabamini  ab  illo, 
quia  non  novit  iniquos  :  et  non  vos  iltuoi  quaesisus, 
scd  ille  vos  perditos  requisivit. 

c  Quomodo  converlimini  iterum  ad  infirma  et 
cgena  elementa,  quibus  denuo  servire  vultis  ?  > 
Evidenter  ostendit  Apostolus  Galalas,  post  acce- 
ptam  fidem  Christi,  ad  idolorum  iterum  redisse  cul- 
turam.' 

c  Dies  observatis,  et  roenses,  et  tempora,  et 
annos.  >  Nos  non  similiter  observamus  :  non  enim 
Kalendas  colimus,  nec  dies  festos,  sicut  in  luxuria 
et  epulis,  sed  in  sincerilate  azyma  epulamur. 

c  Timco  ne  forte  sinecausa  laboraverim  in  vobis.  > 
Nibil  enim  prodest  Christianos  vos  factos,  si  isU 
ilerum  observelis. 

c  Estote  sicut  ego,  quia  et  cgo  sicut  vos.  >  Uoc 
esl,  quod  dicit,  me  imitamini  geiililiter  viventem: 
quia  ct  ego  gentiiiler  vivo,  Judaica  observatione 
deposita,  sicut  Aposlolus  in  hac  eadem  Epistola 
Peiro  apostolo  dicil  :  Si  tu  cum  $i$  Judceus,  gen- 
tiliter  vivis,  quomodo  cogis  gentet  judaizare  (Galat. 

il,  U)T 

c  Fralrcs,  obsecro  [vos,  nihii  me   laesistis.  >  Ut 


scribens  ail :  Sicut  mulier  ex  viro,  iia  et  vir  per  C  nierito  pulclis  nie  inimicitiarum,   et  non   salutit 
mulierem  (1  Cor.  xi,  42).  Unde  sicut   in    prineipio      veslrae  causa  moveri 


generationis,  mulier  ex  viro  sumpia  est  :  ila  et 
Christus  sccundum  carnemc  ex  malre  lantum  est. 
Omnisautcm  residua  huiuana  gencralio  non  cst 
ex  muliere ;  sccundum  Apostoii  dictiim,  sed  per 
niulierein,  ul  clareat  geueratio  bominum  ex  viro 
per  mulierem  creari. 

c  Faeium  sub  lege,  ut  eos  qui  sub  lege  erant, 
redimeret. »  Christus  sub  lege  faclus  est,  ut  pecca- 
tum  in  carue  vincens,  credentes  in  se  a  legis  vin- 
culis  liberaret.  Ipse  aulem  sub  lege  landiu  fuit, 
ilonec  baptizatus,  novi  Teslameiili  inciperet  Evan- 
gelium  praedicare.  llem  si  sub  lege  factus  non  esset, 


c  Scitis  atitem  quia  per  infirmitatem  carnis 
evangelizavi  vobis  jampridem.  >  Yei  per  passio* 
nem,  vel  etiam  per  naturalem  infirmitatem  :  qoia 
tbesaurum  gralia?  in  vasis  fictiiibus  bajulabat  (// 
Cor.  iv,  7). 

c  Et  tentationem  vestram  in  carnemea  non  spre- 
vistis,  neque  respuistis.  >  lncrepando  hoc  Apo- 
slolus  dicit,  quia  cum  fidem  Christi  apod  Galatas 
praedicarel,  persccutionem  ab  incredulis  civibus 
corum  passus  esl  :  et  nibilominus  ipsi  tentationiet 
vaiiis  injuriis  permiserunt  Aposiolumsubjacere.ltem 
grandis  tentatio  est,  si  vir  sanctus  aul  infirmetur, 


Judaeos  salvare  non   poterat :  gentes  vero  poterat  ^  a„i  jmpune  ladatur.  Sed  ideo  isU  pali  permittitur 

a  Deo,  ul  virtutem  per  infirmitalem  perficiat :  H 
ut  corruptionetn  hanc  senlientem,  incorruptam  vi- 
lam,  majori  studio  et  amore  perquirant. 

c  Sed  sicut  angelum  Dei  excepistis  rae.  >  Cum 
se  angelis  comparatum  gaudet,  probat  angelos  ho- 
minibus  esse  majores. 

c  Sicut  Christuni  Jesum.  >  Nou  sotum  ut  ange- 
lum.  ^ 

c  Ubi  est  ergo  beatitudo  vestra  ?  >  Quam  nunc 
tuliter  suscepislis. 

c  Testimouiuin  enim  perbibeo  vobis  :quia  si 
fieri  potuisset,  oculos  vestros  eruissetis,  et  dedis- 
selis  mihi.  >  Ostendit  quanta  eum  chariute  dilexe- 
rint,  et  quomodo  se  totos  ejus  doclriuae  tradiderint. 


positussub  lege  redimere 

c  Ut  adoptionem  fiiiorum  reciperemus.  >  Non 
enim  omncs  recepissemus  adoptionem,  si  factus 
sub  iegc  non  esset. 

c  Quoniam  autem  eslis  filii  -Dei,  misit  Deus  spi- 
rittim  Filii  sui  in  corda  veslra  clamaniem,  Abba, 
pater.  >  Ex  hoc  nos  probat  filios  esse  Dei,  quo- 
niatn  spiriium  Christi  accepimus. 

c  Itaque  jain  non  esl  servus,  sed  filius  :  quod  si 
fiiius,  cl  haeres  per  Deum.  >  Quid  vis  iterum  servus 
esse,  qui  jam  filius  ct  lineres  es  ?  ltem  hic  mani- 
feste  ostendit,  quia  lotus  populus  unus  filius  voca- 
lur. 

«  Scd  lunc  quideiu    ignorantcs    Deum  his  qui 


853  EXPOSITIO  IN  EPIST.  AD  GALAT.  854 

Utique  charissima  corporis  sui  niembra  eidem  tra-  A  demnet,  sed  ei  postea  reprehendendo  atqne  vindi- 


dere  cupierant,  hanc  solam  Evangclico  lumini  di- 
gnani  esse  vicissitudineni  arbilrantes,  si  sua  lu- 
mina  ei  reddidissent. 

c  Ergo  inimicus  vobis  factus  sum,  verum  dicens 
Tobis  ?  >  Ilsec  est  conditio  veritatis,  ut  eam  seniper 
inimiciliae  sequantur:  sicut  per  adulationein  per- 
niciosam  amicitiae  conquiruntur .  Libenter  enim 
quod  delectat,  auditur  :  et  ofiendit  omne  quod  no- 
lumus.  Ita  enim  el  hi  diligere  coeperant  Sabbati 
otia,  et  dieruin  festonun  cpulas  praedicantes  contra 
Apostolum  ,  qui  omnem  continentiam  suo  illis 
exemplo  monstrabat. 

c  jEmulantur  vos  non  bene  :  sed  excludere  vos 
volunl,  ut  illos  aemulemini.  i  ^Eraulus,  et  imitalor 


cando  osiendat,  illa  non  propter  tua  mysteria  fieri 
voluisse  :  praecepta  vero  difficile  inveniet  Apostoli, 
taliterexponentis,  ne  eorum  vita<n  videretur  ener- 
vare. 

c  Haec  enim  sunt  duo  Testamenta :  >  Vetus  et 
novum,  singulos  populos  generantia. 

c  Untim  quidem  in  monte  Sina,  in  serviiutem 
generans.  >  Judaei  metu  praesentium  cogebantur, 
ut  ferae  :  nos  vero  praemiis  invitamur  ut  liberi,  et 
illi  qjiasi  servi  praeler  moralia  praccepta,  etiam 
diversis  operibus  preinebantur  :  nobis  autem  quasi 
filiis,  moralibus  monitis  adirapletis,  servilia  onera 
auferuntur.  Sed  illi  sacerdolibus  suis  ex  debilo 
servienies ,    tributa   etiam    reddere  cogebantur 


'  » »    — • 

potest  et  inimicus  inlelligi.  Sic  non  bene  aemuialurt  °  nos   praeter  charitalem    niliil  debentes,  antistile* 


qui  ut  alium  dejiciat,non  ut  ipse  proliciat,  aemulattir. 
jEmulamini  aulem  meliora  charUmala  (i  Cor.xn,3i). 

c  Bonum  autem  aemulamini  in  bono  semper,  et 
Don  tautum  cuin  praeseus  sum  apud  vos.  >  Noiite 
ilios  aemulari,  sed  bouum  semper  aemulamini,  non 
in  praeseutia  mea  tantum. 

c  Filioli  inei,  quos  ilcrum  parlurio,  donec  for- 
nielur  Christus  in  vobis.  >  Evidenter  hoc  adversus 
haercticos  valel :  qui  post  baplisma  pcccanlibus, 
poenitentiara  non  dant.  Item  in  iilo  vere  Cbristus 
forraalur,  qui  virtutem  fidei  ejus  intelligit,  et  in 
quo  omnis  conversatio  ejus  exprimitur  atque  de- 
pingilur. 


nostros  voluntarie  honoramus. 

c  Quae  est  Agar.  >  Cujus  typum  habuit  synagoga. 

c  Sina  enim  mons  est  in  Arabia,  qui  conjunclus 
esi  ei  quae  nunc  est  Jerusaiem.  >  Ex  qualitatibus 
locorum  vult  intelligi  diversitatem  Testamentorum. 

c  Et  servit  cum  filiis  suis.  >  Cum  fiiiis  Jerusalem, 
gentibus  servit. 

c  Illa  autem  quae  sursum  est  Jerusalem,  libera 
est  :  qnae  est  maler  nostra.  >  Hecte  dicit  Aposto- 
lus,  Jerusalem  ccelestem  sterilem  esse  generatione 
fiiiorum,  quia  non  illic  general  filios  :  sed  hic  per 
fidem  renatos  in  Cbristo,  postea  tuscipit,  et  eorum 
quos  susceperit,  mater  efficitur.  Hoc    autem  valet 


cVellem  aulem  esseapud  vosmodo.  >  Quia  quanta  q  contra  dogma  eoruin  qui  dicunt,  aniaias  de  ccclo 

,■*        itll.liaA        *¥»_#%___._**_»_■*■*%■  _n  _•*__■__!  tv  _*t  ____  _#«.        •  __»»«____*       mam       n  __»._*  «•__•  __-i_i-__  ___.___•_  ______     .__.  _*._____  _  . .  __«____  ___»_       A_m.____i_____m._m       _Ia_miHi  aI      m  ft  »  __%__*_  M  _  ■  I-  •■  ____[ 


vos  audire  meremini,  scribere  tanta  non  possum. 
c  Et  mutare  vocem  meam.  >  Yocera  blandienlis 
patiis,  in  rigorem  magiitri  veteris  mutare. 

c  Quoniam  coni undor  in  vobis.  >  Delriiuenlum  di- 
scipulorum  confusio  est  magistri :  sicut  profectus 
eoium  est  gloria  praeceptoris.  Coufuuditur  autem, 
quia  jam  filii  facti,  rursum  servi  esse  cupiebam. 

c  Dicile  mihi,  qui  sub  lege  vultis  esse.  Legem  non 
legistis  ?  Scripluui  est  euim,  quoniam  Abraham 
duos  fiiios  habuit,  unum  de  aucilla,  ct  unum  de  li- 
bcra.  Sed  qui  de  ancilla,  secundum  caruem  uatus 
*est :  qui  autein  de  libera,  per  repromissionem.  > 
Ismael,  carnis;  Isaac,  filius  fidci.  lllumenhn  Abra- 
ham  secundum  carnalem  usum  geuuil :  istum  con- 
tra  naiuram  promissione  suscepit. 

c  Quae  sunt  per  allegoriam  dicta.  >  Quae  quidem 
suut  per  aliegoriam  dicta  :  hoc  est,  alia  ex  aliis 
figurata.  Dedit  autem  regulam  hoc  loco  Aposlolus 
inteliigendi  aliegoricas  rationes,  scilicct  ut,  manente 
historiae  vcritate,  figuras  Veteris  Testamcnti  ex- 
ponamus.  Nain  cum  dixisset,  Abrabam  duas  uxo- 
res  verissime  habuissc,  postea  quid  praeGguraverint, 
demonstravit  :  et  hoc  ipsum  ibi  fecil,  ubi  aliqua 
sanctorura  honesta  gesta  rcf^runlur ;  non  ubi  pec- 
cata  notanlur.  Cacterum  delicta  diccre  per  mysle- 
ria,  aut  impossiluli.alis,  aut  ignorantiae  Deum  est 
criminari.  Qui  autem  aliter  sua  moustrare  non 
poterit  sacramenla  ;  aut  ccrte  putans  sibi  quorum- 
dani  pcccata  ncccssuri»,  prius  illa  gencraliter  con- 


propte.r  peccatum,  in  terras  demitti,  et  nascentibus 
corporibus  infundi.  Quod  autem  ait  :  Mulii  filii 
desertae  magis,  quam  quae  habet  virum.  Filios  de- 
sertae  signiflcat  Ecclesiae  populos  ex  gentibus  con- 
gregatos.  Habentem  autein  virum,  synagogam  Ju- 
daeorum  lestatur,  sicut  Osee  propheta  mon*tral  ; 
Judicale  matrem  vestram,  judicaie,  quia  ip$a  non 
uxor  mea9  et  ego  non  vir  eju$  (0$eef  n,  _).  Item  Eccle» 
sia  mater  est  tam  genlilium  credentium,  quam 
etiam  Judaeorum,  cujus  fiiii  servi  esse  non  possunU 
El  ideo  et  mediator  uovi  Testamenti  de  coelo  ad- 
venit  Pontifex  :  et  Evangelium  non  in  uuo  ioco> 
sed  in  toto  .mundo  est  praedicatum. 

c  Sicutscriptum  est  :    Laclare,  slerilis,  quae  nou 
D  paris.   >   Prophetico  testimonio  probat  meliorem 
nos,  quam  Judaeos,  inatrem  habere. 

c  Erumpe  et  clama,  quae  uon  parturis.  >  Clamor, 
pro  prophetia  ponitur  in  hoc  loco. 

c  Quia  multi  descrlae  magis.  >  Hoc  praefigurabat 
Anna,  quae  dixit  :  Sterili$  quce  peperil  $eptem%  tt 
fetota  in  filiU  infirmata  e$l  (/  Req.  n,  5). 

c  Quam  ejus,  quae  habet  virum.  >  Quae  virum  ha- 
bcre  putans,  de  fecundilate  gloriatur.  Aut  quia 
habebat  virum,  antequam  ejiceretur  cum  fiiio 
suo. 

iNosautem,  fratrcs,  secundum  Isaacpromissionis 
filii  sumus.  •  Quomodo  de  Isaac,  ita  et  de  nobi» 
est  Abrahae  repromissum,  quod  scilicet  In  eo  beue- 
diccndx  csscnt  omncs  gcntes. 


855  S.  HIERONYMI  OPERUM  MANTISSA;  856 

c  Sed  quomodo  tunc  is,  qui  seciindum  carnem  j^  et    fides  operatnr.  per  charilatem,  non    per  timo- 
naios  fucrat.  i  Semper  carnales  homines  eos   qui      rcm  ;   qui  enim  credit  Deo,  atlendit    mandatis   : 
spiritualiter  sunt  persequuniur.  Unde  roirnm  non 
est,  si  modo  carnei  et  saeculares  homines  sancios 
tribulenl,  et  affligant ;   imo  inde  cognoscendi  sunt 
justi  esse,  si  a  talibus  opprimantur. 

c  Persequebatureum,  qui  secundum  spiritum.  > 
ln  Genesi  quidem  boc  scriptum  esl  :  Qui*  illuserat 
haac  hmael  (Gen.  xxi,  9) ;  sed  Apostolus  ostendil 
non  simplicem  lusum  fuisse,  quem  persecutionem 
appellat.  Quia  scurrilem  eum,  et  levem,  sicut  ipse 
erai,  facere  cupiebal  ;  ne  illi  possil  in  haereditate 
praiferri.  Idco  Abraham  dejiciendo  eum,  vocem 
Sarae  jubel  audire  (lb\d.  12). 

i  Ita  et  nunc.  >  Jia  el  isti  servossuos  sibi  similes 
facere  niiuntur. 

c  Sedqniddicit  Scriptura?  Ejiceancillam  el  filium 
ejoa  :  non  enim  haeres  eril  filius  ancillae,  cum  filio 
liberse.  >  Quantumvis  se  exollnt  iniquitas,  ancilla 
esi,  et  subjicicnda  sanctis  sicut  el  Judaei  :  quam- 
vis  Abrahse  filios  se  jactanl  (Joan.  vni,  35  ««77.)» 
quandiu  fi  ii  ancil  33  fuerinl,  nobiscuin  haeredila- 
tem  habcre  uon  possunt. 

c  Itaque,  fratres,  non  sumus  ancilhe  filii,  sed 
libcrav.  qua  lihenatc  nos  Ghrislus  libcravit.  >  Non 
dcbeir.us  aucillam  sequi,  malre  relicta,  quia,  licet 
ejusdem  viri  fuerit  uxor,  tamen  ad  tempus,  qtiia 
Sara  tempus  nondum  venerat  gencrandi. 


CAPUT    V. 

t  Slate.et  noliteilerum  jngoscrviliilisronliueri.> 
Slale  in  fi«»c  Evahgelii,  jamcnim  lempus  legis  cf- 
flnxit  :  noiiie  jugum  cum  Judacis  trahere,  quod  nec 
ipsi  ferrc  possnnt. 

c  Ecce  ego  Paulus  dico  vobis.  >  Ego  vobis  au- 
denter   dico,  nemincm  pcrtimescens. 

t  Quoniam  si  circumcidamini,  Chrislus  vobis 
nihil  prodcril.  >  Quia  soluin  illum  ad  salulem  vobis 
sufficere  non  pulatis. 

c  Testificor  autem  rurstis  omni  bomini  circum- 
cidenii  se,  quoniam  debitor  est  universac  legis  fa- 
ciendae.  >  Qui  caput  operum  legis  suscepit,  necesse 
est  ut  caelera  membra  sustineat,  ne  malediclo  sub- 
jaceat. 

c  Evacuati  estis  a.Christo ;  qui  in  legc  Justifica- 
mini,  a  gratia  excidistis.  >  Si  in  lege  spem  ponilis, 
et  jtistificare  posse  vos  crediiis,  infirmam  Chrisli 
gratiam  judicalis  ;  et  quod  jam  gralis  consecuti 
estis,  tanquam  non  habentes,  propriis  vuhis  labo- 
ribus  adipisci. 

c  Nos  cnim  spiritu  ex  fide  spem  jnstitias  eispe- 
ctanius,>  Spirituali  conversatione  perfectae  fidei  spo 
ramus  uos  justitiae  iinmortalem  accepturos  esse 
mercedem. 

c  Nam  in  Christo  Jesu,  neque  circumcisio  ali- 
quid  valet,  neque  praeputium.  >  Neque  circumcisio 
prodest.nec  praeputium  uocet  temporibus  Chri- 
stianis. 

1  Sedfides,  quapercharilateinoperatur.  >  Ergo 


rcm 

nam  qui  credit  fuluris,   amplius    operatur  quam 

qui  praesentem   metuil  pcenain. 

c  Currebatis  bene.  >  Fidei  gressibus,  et  moralibus 
disciplinis. 

c  Quis  vos  impedivit  veritati  obedire  ?  >  Quis 
ille  fuitqui  vos  legis  operibns  implicavit,  ut  cursum 
vestrae  fidei  iropedirel  ? 

c  Nemiui  consenseritis.  Persuasio  haec  non  est 
ex  eo  qui  vocat  vos.  >  Nec  illis,  nec  rnihi,  sine 
verbis  Dei  conscntire  dehetis  :  qui  vos  itcrum  ad 
poeuitentiam  vocal. 

c  Modicum  fermeutiim  lotam  niassam  corrumpil.i 

Ne   quis  diccrel  :   Cur  omnes  corripis,  dnm  non 

B  omnes  erraverunl  ?  Oslendit   quod  modicum  n*a- 

litiac  fermcntum,  totam  possil  Ecclesiam  et  iuas?:ici 

suam  a  veritale  corrtimpere. 

c  Ego  ronfido  iu  vobis,  in  Domino,  quod  niuil 
aliud  sapietis.  >  Quam  hahei  verilas  Clirisli. 

c  Qui  autcm  conturbat  vos  portahil  judiciuin,  qui- 
ctinque  esl  ille.  >  Ab  Evaugelii  verit.ite. 

f  Ego  autem,  fratres,  si  circumcisioncm  adhuc 
prsedico,  quid  adhuc  persectUionein  pMior?  >  Quod 
de  me  vobis  mcniili  sunt  deceptorcs,  ila  me  aliis 
praedicarc.  Qnid  persecutioiiem  pntior,  si  ipsius 
ciccumcisionis  non  inimieus  sum,  ut  afBrmatur? 

«  Ergo  evactiatum  cst  scandaltim  crucia  ?  >  Ideo 
scamhlum  piliuniur  :  quia  iu  sola  fidc  crucis  dico 
p  esse  salntem. 

<  Uiinam  abscindantur  qui  vos  conltirhatit.  >  Si 
ptil-.iut  sibi  hoc  prodesse,  non  solum  circiiiiculantur, 
s<  d  etinm  abscimfnnlur  :  si  enim  exspnliatiti  membri 
proficii,  multo  magis  abolitio.  Quidaui  tlicuui:  Uti- 
namrrrorc  ahscissi    veritatis  radicihus  inscrantur. 

t  Yos  enim  in  l.berlatcm  vocali  estis,  fialres ; 
tantiim  ne  liberiaicm  in  occasioncm  detis  caruis.i 
Tantum  ne  pcr  occasioncm  circumcisionis  ad  iegii 
servititnn  redeatis. 

c  Sed  per  charitatem  spiritus  servite  inviceoo.  > 
Non  supcrbiam  per  speciem  libertatis  insinuo,  ted 
spontaneuin   esse  volo  servilium,  non  coaclum. 

c   Omnis  enim  lex  in   uno  sermone  impletur.  > 
Legis  ctiam  ipsa   mnralia,  quaecunque  sunt,  ono 
D  possunt  sermonc  concludi,  el  in  uuo  hoc  praeccpio 
compleri. 

c  Diliges  proximum  tutiin.  >  Dileclio,  vel  cbaritas, 
in  qualuorinodis  cousistit ;  hoc  e>t,  in  Dei  diiociione, 
quae  priroa  est ;  secunda,  si  nosmeiipsos  sccuiidoffl 
Deum  amemus  ;  lertia,  proximos  ;  quarta,  etiao 
inimicos.  Deum  ergo  plusquam  nos  diligere  debe» 
mus ;  proximum,  sicul  nos ;  inimicum,  ul  proiimuB* 
Proximus  diiigebatur  in  lege ;  et  nisi  Deum  primo 
dilexerimus,  nos  miuime  possumus  non  peccando 
diligere ;  et  nos  diligamus  ad  quam  lormam  proii- 
mos  diligimus;  quod  si  proximos  non  amamos, 
quando  inimicum  amare  poterimus?  Si  ergo  toIi- 
.  mus  dilectionem  habere,  primo  Deum  plusquaa 
nostras  aniinas  diligamus  ;  quod  inde  probatur,  li 


857  BXPOSmO  IN  EPIST.  VD  GALAT.  858 

propler  Deura  eliam  salutem  nostram,  et  ipsas  ani-  A      <  Mansueludo.  >  Nulli  injtiriam  irrogaro. 

c  Fides.  >  Vel  debes   credere,  vel  oumihus  pro- 


mas  coniemnamus. 

f  Siciti  teipsum.  i  Qni  secum  proximum  diligil, 
ulraque  complet  genera  'mandHorum  :  id  est,  nec 
nialum  facil  ulli,   sed  bonum  facit. 

c  Quod  si  invicem  mordetis,  et  comedetis.  i  Per 
conlcntiones  singuli  vos  meliores  alterius  judi- 
cnmlo. 

<  Videle  ne  ab  invicrm  consumamini.  >  Dnm 
altcr  alteri  occasio  perditiouis  exslat. 

<  Dieo  autem  in  Chrisio  :  Spirilu  ambuhte.  > 
Spirhualihusactihus,  quos  infra  dcscribit. 

c  El  dcsideria  carnis  non  pei  licielis.  >  Non  quo 
caro  siuc  anima  conciipiscal ;  sed  quando  ipsa 
anima  carnalia  cogitat,  caro  dicilur ;   quando   vero 


missa  complere. 

<  Modestia.  >  Nec  hrsns  irasci. 

c  Conlinenlia.   >   lu  conjugiis.  «piriiualibus. 
c  Castilas.  >  ln  virginiiws  inlclligltur. 

<  Adversus  hnjuecemodi  non  est  lex.  >  Non  eni:n 
ista  prohibuit;  sed  ct  qui  novum  implct,  non  cst 
sub  vcteri  Testamenlo. 

c  Qui  aulem  sunt  Chrisii,  camcm  sunm  cruci- 
fixerunl  cum  vitiis  et  concupisccntiis.  >  Si  omnia 
simnl  vilia  crucifixa  sunl,  ct  caro  quasi  pendens 
in  ligno,  non  concupiscit  :  ut  quid  nohis  lcx,  quae 
data  est  ad  vilia  cncrecnda?  Sinuil  illtid  uolandum, 
q iiod  cos  dixeritChristi  esse,  qui  carnem  cum  viiiis 


spirimalia,  uniis  cum  Deofilfplritus.  Qnandiu  ergo  •  crucifixerunt.    Hoc  conlra   illos,   qui  solam  fidcm 
duplex  in  nobis  esl  desiderium,   vcl  voluntas,  non      sufficere  arbitrantur. 


perficiinos  quiecunqiie  volumus,  uno  iedilicanle  in 
nobts,  et  alio  deslrucnte. 

c  Caro  eniin  coneupiseil  adversus  spirilum,  spi- 
rius  autem  adversns  carnem.  >  Carnalis  cousue- 
tndo  advcrsus  spiriiualc  desiderium. 

c  Hsec  enim  sibi  iuvicem  adversantur,  ut  non 
qnstctinque  vuliis,  illa  faciatis.  >  lloc  faeit  ratio, 
ut  non  voluntatem  seqtiatur  effeclus. 

c  Qnod  si  spiritu  diicimini,  non  estis  sub  lege.  > 
Si  vos  spiritualibus  per  omnia  actihus  orcupetis, 
non  esl  vobis  lex  necessaria,  quae  carualibtis  dala 
M. 


CAPUT  VI. 

c  Si  spirilu  vivimus,  spirilu  et  amhulemiis.  >  Si 
per  spiritum  vitam  hahemus,  spiriltnliter  conver- 
scmur,  et  non  cantallter  legi  serviamus. 

c  Non  efliciamur  inanis  gloriae  cupidi.  >  Iuanis 
gloriae  est  cupidiis,  qui  alteriqs  quamvis  veram 
dof-lrinam  evachare  conalur  ,  ul  plures  videatur 
hahere  discipulos;  hujiismodi  lameu  sc  altcrutrum 
ad  iracundiant  provocarc  consuevcrunt,  qunulia 
sihi  invicem  invidere  non  desiuunt.  Inanis  aliicr 
gloria  esl,  si  ex  his  quae  non  pracipiuntur  iu  lcge, 


omnes    cogamor   facere  ,  quanlum  non   facimus  : 
c   Manifesta  sunt  auicm  opera  can.is.  >  Non  est  C  e(  cum  ipsi  non  polcrinsu8t  hxc  supcrflua   dica- 


difficile  discernere  inter  utraqueopera. 

c  Quae  sunl  foruicatio,  iminunditia,  impudicilia, 
luxuria,  idolorum  servitus,  vcneficia,  inimiciti.r, 
contentiones,  a?mtilationes,  irre,  rixac,  dissensiones, 
sectse,  invidia\  homicidia,  ehriciates,  comessatio- 
nes,  et  his  similia.  >  Inimicitias  et  csrlera  sequentia, 
carnalia  dicit,  quae  aniime  sunt,  uon  carnis  :  ne 
Manichsei  eum  subslantiam  carnis  accusare  pula- 
rent  :sed  omne  malum,  carnale  defiuiunt :  omne 
bonniii,  spirituale,  quia  cceleste. 

c  Quse  praedico  vobis,  sicut  pradixi.i  Ex  his  cne- 
lcra  colligerc  poieram  quae  compendii  gralia  prae- 
tennisi. 


mus. 

f  1'ivicem  provocanlcs,  iuvicem  iiividcnte-'.  >  Si 
irridendo  seductos  ad  iracundiam  provocclis,  cl  illi 
vobis  invideant. 

c  Fralres ,  ct  si  prajoccupatus.  fuerit  homo  in 
ali.juo  dclicto  :  vos  qui  spiritualcs  cslis  ,  hujuscc- 
modi  instruite  in  spiriiu  lcnUalis.  >  lloc  illis  dicit, 
qui  non  fueninl  peisuasi,  ut  pr.cvontus  corri^ant 
mansuete.  Sanein  his  praevcnitur  bumana  fragili- 
las,  quae  leviora  sunt,  et  cx  inspcrato  couiingiint. 
Cxtcrum  non  est  praeveulio,  ubi  aliquid  cum  con- 
fcilio  diu  meditato  committitur. 

c  Considerans  teipsum,  ne  et  tu  tonleris.  >  Qma 


c  Quoniam  qui  lalia  agunt,  regnum  Dei  non  cou-  rj  ct  lu  ipse  homo  cum  sis,  potesin  aiiqno  pnevoniri, 


sequeiitur.  >  Nntandiiui  aique  plangcndum,  quod 
coniei.tiosos  atque  dissidentes,  ve!  incundos,  cuin 
idololalris,  et  veneficis,  et  homicidis,  penitus  ex- 
dusit  a  rcgno. 

c  Fruclus  autem  spiritus,  esi  charitas.  >  Om- 
ftium  virluium  prima  est  charitas,  quam  in  quaiuor 
partes  divisibilein  annotavimus. 

<  Gaudium.  >  Spiriluale. 

<  Pa\ ,  paticuiia.  >  Etiam  cum  odientibus  pa« 
cem. 

i  BenigniUs,  bonitas.  >  Semper  bene  vclle  fa- 
ccre. 

<  Longanimitas.  >  Illatas  injurias  sustiuere  pa- 
tientcr, 


et  adjutorio  indigere,  sicut  sani  inflrmus  susiinent, 
et  morluos  sepeliuni  vivi  :  quia  et  ipsi  infinnari 
et  mori  se  posse  credunt. 

c  Ailer  allerius  onera  portaie,  et  sic  adimplebitis 
legem  Chrisli.  >  Lex  Chrisli,  charitas  esl :  sicut 
ipse  dicit  :  Mandatum  novum  do  tobh%  ul  vos  in- 
vtcem  diligalii  :  ticut  el  ego  dilexi  vo$  (Joan.  xin, 
54).  Notandum  quod  gratia  lex  dicalur. 

<  Nam  si  quis  existiniat  se  aliquid  esse  ,  cum 
nihil  sit,  ipse  se  seducit.  >  Qui  se  putat  non  posse 
tentari  :  sive  qui  plus  de  se  laudanli,  quam  sua3 
conscientia;  credit. 

<  Opus  autem  sunm  probet  unttsquisque.  >  Tc- 
stimonio  conscicutia?. 


859  S.  HlERONYMl  OPERUM  MANTISSA.  860 

c  Et  sic  in  scmetipso  lantuin  gloriam  habebit,  et  A  nti.  i   Iiilelligile  quod  non   tiroeam  ,   qui  litteras 

non  iii  altero.  i  ln  sua  conscientia,  et  non  in  alte-      maini  mea  nuper  scripsi. 


rlus  adtil.itioue  :  sive  iu  sua  jusiitia,  non  alie.no 
peccato.  Neino  enim  profiVit  ad  alterius  dctrimen- 
tnm  :  ncc  ex  illius  dcliclo  juslior  quam  fueril,  ap- 
parehit. 

c  Unusquisque  enim  onus  suum  portabit.  i  Non 
enim  ontis  ejus  auferi  latis  sertanlis. 

c  C  >inmunicct  auiem  is,  qui  catecliizatur  vcrbo, 
ei  qui  se  catcchiz;it  in  oniiiibus  honif.  i  Sive  obe- 
dicntiam  verbo,  et  actibus  imitalioiiem,  sive  sub- 
stantiam  viclus. 

f  Nolite  errare,  Dcus  non  irridetur.  i  Homo 
potest  a  serpcnle,  Dei  vindictam  negante,  irrideri, 
sicut  Eva  (Gen.  ui,  1).   Nam   Deus  eslubet,  quod 


c  Qnicunque  enim  placcre  in  carne,  bi  cogunt 
vos  cinumcidi  :  tanlum  ut  cruci*  Cbristi  persecu- 
tionem  non  patiajilur.  i  Qui  JudaMS  carnnlihtis  pla- 
cere  desidcrant,  crucis  ChrUti  perseculionem  sus- 
linere  timenles. 

c  Neque  enim  qui  <ircume5diinltir,  legera  cuslo- 
diunl.  i  Si  circumcisio  iegem  faceret  cuslodire, 
aliqutd  viderelur  haberc  rationis  ista  persuasio. 

c  Sed  volunl  vos  circumcidi,  ul  in  carne  vestrt 
glorientur.  i  Ul  de  carne  vestra  apud  Jodaeos  lau- 
d«  m  bab<  anl  :  sive  quod  discipulos  ad  se  iraxe- 
riut,  glorientur. 

c  Milii  autetn  absii  gloriari,  nisi  in  cruce  Domini 


promitlil  :  nam  ul  omncin  ejus  astutiam  exclude-  B  noslri  Je  u  C|||isli  .  per  quem  |U|lli  milln\w  cru 


ret,  amplins  primo  peocantibus  reddidit ,  quam 
proniisii  (Ibid.  13  seqq.),  et  uxori  Lot  etiam  quod 
non  dixerat,  fecit  (Gen.  xix,   26). 

c  Quae  ciiim  seminaverit  honio,  h.vc  el  melet ; 
quoniam  qui  seujinat  in  carue  sua,  de  carncelinelel 
eorruploiiem.  >  Qui  spem  babct  in  circunicisione 
camali,  vel  qui  vilia  seminat,  metel  pcenani. 

c  Qui  autem  seminat  in  spiritu,  de  spirilu  metet 
viiam  ajternain.  >  Quia  iu  spiriluali  couveisalione, 
vel  fide. 

c  Bonnui  aute  ii  facient«»s  uou  deficiamus  »  Sic- 
ut  Ei  rlesiasiicus  ail  :  Non  impediuris  orare  sem- 
per%  el  non  vereuris  u$que  ad  moilem  jn&tifican  : 
quoniam  merces  Domini  mnnet  in  lulenmm  (Eccli.  Q 
xvui,  22).  Iiiilcticienteiu  cniiu  justiliim  indeliciens 
pr&miinu  snbsequiliir,  quiu  qui  peitevnaierit  usque 
in  fineni,  sulvus  erit  (hlatth.  x,  22). 

€  Teinpore  encm  suo  iiiele:nus  non  dcficientes.i 
Nunc  leinpus  seminandi  esi,  uon  inctendi. 

c  Ergo  dum  lempus  habemus.  »  Ultimum  semen- 
tis  boc  leinpus  est.  Festinemus  ergo  campos  om- 
nes  sercre  ;  scd  magis  eos,  qni  suiit  ui  errimi,  re- 
pleamus  :  ne  incipiamus  tempore  messis,  aliisabun- 
damibus,  esurirc. 

c  Operemiir  bonmn  ad  omucs,  maximeatiiem  ad 
domesticos  fidei.  i  Indigenlihus  Judjjeis,  ct  paganis, 
et  omuibus  Chrisiianis.  bonis  malisque  misericor- 


cifixus  esl,  et  cgo  mundo.  i  Non  in  propria  justi- 
tia,  vel  doctriua,  sed  iu  Gne  crueis  :  per  quam 
mibi  omnia  pcccata  dimissa  sunt,  ut  ego  mundo 
niorerer,  el  ille  mihi. 

c  In  Christo  eniin  Jesu  ,  neque  circumcisio  ali- 
quid  valel,  neque  praeputitim,  sed  nova  creatura. » 
Hoc  lempore  solum  hoc  prodest ,  si  quis  renatui 
in  Chrislo,  nova  conversatione  utalur,  ul  Propbeta 
ail  :  Innovate  vobis  novam  messem,  el  ne  seminave- 
ritis  inter  spinas.  Circumcidite  vos  Deo  vestro  •  cl 
circumcidiieprccputium  cordis  vestri  (Jerem.  iv%  3,  4). 
c  Et  quictinque  banc  regulani  sccuti  fueriut, 
pa\  sup.r  illos  el  miserieordia.  i  Quia  in  sola  fide 
spes  collocatur  aniiuarum. 

c  Kt  sup«-r  Isracl  Dci.  i  Dei  est  ergo  Israel  : 
Non  enim  omnes  qui  sunt  ex  hracU  hi  sunt  Urat- 
litw  (Rom.  ix,  G). 

c  Dc  cxlero  nemo  milii  molestus  sit.  Ego  eniiu 
sligiuata  Domiui  Jesu  in  corpore  uieo  porto.  i  iNc- 
nio  me  araplius  inlerroget,  qnasi  dubitaus,  quia 
omnem  exposui  veritatem.  Ego  euim  signa  et 
characicres  ,  non  iueircumcisionis ,  sed  crticis  el 
pasbiouis  in  corpore  meo  circumfero. 

c  Gratia  Domiui  no&tri  Jesu  Christi  cum  spiriia 

vestro,  fralres.  Amen.  i  Subscriptio  ulis  est  Apo- 

stoli.  Oplal  aulem  ut  gratia  eos  Domini,  uon  legis 

opera   coiniientur.  Simul    et   aiiende  ,  quia  cnm 

diam  faciamtis ;  uec  alicui  quod  Dominus  commu-  d  spirilu  vcstro   dixerit,  non  ctun  carue  :  in  cujm 

niter  tribuit,  denegemus  ;  maxime  lamen  his,  qui      circumcisione  gloriantur  carnales  ;  vos  autem  spi- 

peculiarem  fldei  exhibent  faiuulalum.  ritualiter  conversainiui  ,  ut  spiritualiter  circuffl- 

c  Videte  qualibus  litteris  scripsi  vobis  mea  ma-      cisi. 


IN  EPISTOLAM  AD  EPHESIOS. 


CAPUT  PBIMUM. 

c  Paultis  aposio'us  Jesu  Chrisli,  per  volunlatem 
Dei.  i  Noii  meis  merilis. 

c  Omnibus  sanciis  •  Omncs  sancti  ,  GJcles  : 
non  omucs  fulclcs.  satul*.  Quia  posbunt  ctiam  ca- 


techumeni  ex  eo  qtiod  Cbristo    credunt,   Odelei 
dici  :  non  tamen  saucti  sunt,  quia  non  per  bapti* 
smum   sanclificali.   Sive  sic  iiitelligeuduin  ,  quod 
scribat  fidelUer  servaniibus  gratiam  sanclitalis. 
c  Qui  sunl  Ephcsi,  ct  fidclibus  in  Christo  Jciu.  > 


861  EXPOSITIO  IN  EPIST.iAD  EPHES.  W» 

Non  omnibus  Ephesiis,    sed  his  qoi  credunt  in  A  satio  lemporum ,  legis  et  natura  prophetarumque 
Cbristo. 


c  Gratia  \obis  el  pax.  >  Tune  vobis  valebit  gra- 
lia,  si  ei  non  sitis  iugrati,  salutem  vestram  veslris 
meritis  deputantes.  Pacein  vero  reconciliationis 
ob^ervabimus:  si  nihil  ejus  bonilati,  veljustitiae 
de  nc«  ps  faciamus  conlrariuin. 

«  A  Deo  Patre  nosiro,  ei  Domino  Jesu  Christo.  » 
Uiium  esse  Patrem  et  Filium  demonsirat ,  utique 
p.inu*r  0,-traiHes. 

t  Biiicdictii!»  Deus  et  Paier  Domini  nostri  Jesu 
CImmu.  i  Laudat  Deum,  eo  quod  donaverit  infra 
s< ripia. 

c  Qui  benedixit  nos  in   omni  benedictione  spi- 
riuiiili.  >  Non  aliquantis,  sed  omnibus  spiritualibus  f} 
graiiae  benedictiouibus  :  ut  quomodo  in  nobis  nibil 
deest  ex  illo,  ita  voluulati  ejus  nibil  desit  ex  no- 
bis. 

i  Iii  ccelestibus.  >  Non  in  carnali  prosperiiate, 
oec  in  lerreua  abuudanlia. 

i  I ii  Cbristo.  >  lu  capite  omnia  meinbra  bene- 
dixil.  Sicut  elegit  nos  in  ipso  avte  mundi  constitu- 
iionem,  ut  etsemus  sancli  ct  immaculati.  Quta  niliil 
novuiii  esi  ei,  apud  quem  omnia  erant,  antequam 
Geieut :  n<>n  ut  quidam  haMeiici  souiniant,  animas 
antra  in  i  celo  fuisse  segregatas. 

i  In  conspeciu  eju*.  >  Nou  bominum. 

c  1 11  chaiiiale.  >  Hoc  fccil,  sive  immaculatos 
diligit  Deus. 

c  Qui  pr.edeslinavil  nos  in  adoptionem  filioruin.> 
lloc  prwdeslinavii,  ul  haberent  poieslatem  Glii  Dei 
fieri  liuiniues,  qtn  credere  voiuisseul  :  sicut  scri- 
pluni  est  :  Loquebantur  verbum  cum  fiducia  omni 
voloiiti  credere  (Act.  iv  ,  51). 

c  Pcr  Jesiim  Clirisium  in  ipsum.  >  Ut  membra 
eju*  sinuis. 

i  Secundum  proposilum  volunlalis  suae.  >  Non 
secuiiiium  meriia  nostra. 

c  lu  laudem  gloriae  gratiae  suae.  >  Ut  laudeinus 
gloriam  giatie  ejus. 

c  In  qua  gratificavit  nos  in  dilecto  Filio  suo.  >  In 
qua  graiia  gralos  fecil  nos  sibi  in  Christo. 


transacta  est. 

c  Instaurare  omnia  in  Christo,  qu«  in  ooelis,  ct 
quae  in  terra  sunt  in  ipso.  >  Muhi  super  bac  re  di- 
vcrsa  dixeront.  Nain  qnidam  aiunt  ccelos,  animas, 
terram,  corpora  accipienda.  Alii  ca-los,  Judaeos 
qui  ccelestia  prserepta  babuerant  :  terram  esse 
gentiles  aifirmant.  Alii  vero  asserunt,  non  angelos 
per  coelos  significari,  sed  eoriun  scientiam  :  ex 
Christi  enim  tempore  profecissc ,  qui  tanquam 
ignari  interrogabant  :  Quis  est  iste  rex  gloria:  (Psat. 
xxiii,  8)  ?Et  doceutur  Dominum  eum  cs^e  virtntuni 
{Ibid.  10;.  Sed  quoniam  instaurari  non  dicitur  uisi 
lapsum,  melius  est ,  si  corum  gaudium  iu  salute 
hominum  instauratum  esse  dicamus :  quod  bahue- 
rant  antcquam  bomines  a  jus  itia  peuitus  decli- 
narent.  In  terra  vero  inslauraluin  genus  liominuin 
per  Cliristum,  nulius  ignorat. 

c  In  qno  etiam  nos  sorte  vocali  sumus.  >  Nos 
qui  ex  Judaeis  credimus. 

c  Pra?destinati.  >  Per  filem,  sive  praecogniti. 

c  Secundum  propositum  ejus.>  Proposuil  omnia 
restaurare,  sed  primo  oves  perditas  domus  Israei 
(Matlh.  x?,  2i). 

c  Qui  operatur  omuia.  >  Omnitim  horum  causa, 
voluntas  Dei  est :  quam  ralionabilem  esse  non  du- 
bium  est. 

c  Secundum   consilium  voiuntatis  suae.  >   Non 
secundum  merita  nostra. 
q      c  Ul  siuius  in  laudem  glorije  ejus.  >  Utper  con- 
ver^aiionem  nostram,  et  signa  quse  facinius,  detur 
gloria  Dco. 

c  Nos  qni  ante  *peravimus  in  Chrislo.  >  No9 
apostoli,  vcl  Judaei,  qui  priores  credidiniusChrislo, 
sive  ex  lege  exspectavimus. 

c  In  quoel  vos  cum  audissetis  verbuin  verilatis, 
Evangeiium  salulis  vcstrae.  >  ln  quo  etiain  vobis 
gentibus  annuiitiaia  estsalus. 

c  Io  quo  credeutes.  >  lu  quo  Eyangclio,  sive 
Christo. 

c  Signali  estis  spiritu  promissionis  sancto,  qui 
cst  piguus  baereditalis  nostrae.  >  Hinc  cognoscioiini 
unuin    esse,    quia  eumdem    spirituiu  accepisiis: 


.          .    .              i       ..  cuius  signa,  arrha  sunt  haeiediialis  futurae.  Si  ergo 

In  quo  habemus  redemptionem,  per  sanguinem  ■_  .  .     . 

...    _     ._. ._  __     j.     _,_.    D  morluos  suscitare  arrba  esl,  quanla  ent   isla  pos- 

sessio !  Pignus  vero  promissis  Gdem  operatur  spi- 

ritu  promissionis,  qui  non  carni  promissus  est. 

c  Io  redemptionem  acquisitionis ,  in  laudem 
gloriae  ipsius.  >  Quos  redimendo  suo  sanguine  ac- 
quisivit,  ut  etiam  iu  hoc  iaudemus  gloriam  ejus. 

c  Proplerea  et  ego  audiens  Jtidem  vcstram,  quae 
est  in  Christo  Jesu.  >  Quam  Gnuiter  teneatis  Gdein 
Jesu. 

c  Et  dileclionem  in  omues  sanctos.  >  Hoc  est, 
fidem  operibus  comprobatis  :  et  omnes  bonos  sine 
exceplioue  personae  vel  notitia.  diligitis.  Caverc 
autem  a  pseudoprophetis,  et  non  omni  spiritui 
credere  (Joan.  ir,  i),  cl  non  aute  probaiiouem 
nobis  judicare  prascipitur. 


c 

ejns  iu    remissioiiem  peccatoruin,  secundum  divi 
iias  graiiae  ejus.  >  Non  solum  redeinil,  sed  etiam 
pfi  c.iia  remisit :  sine  labore  noslro  justos  nos  facil, 
>e»  iinduin  divilias  gloriae  ejus. 

.  ^ude  superabundavit  io  nobis,  in  omni  sapien- 
tia,  et  prudeutia  :  ut  notum  faceret  nobis  sacra- 
nien'.iim  voluntatis  suae ,  secundum  beneplacitum 
ejus,  quod  proposuit  in  co.  >  Plusquam  abuudavil, 
ut  noi)  solum  a  mortc  redeuiptis  gratis  peccata 
dimilleret,  sed  etiaiu  nobis  taiilam  sapienliam 
donaret,  ut  voluntatis  ejus  occulta  mysleria  nosce- 
remus. 

c  In  dispensatione  plenitudinis  temporum.  >  In 
novissimis  temporibus,  quando  jam  omiiis  dispen- 


863  S.  IIIEKONYMl  OPERUM  MANTISSA.  8*4 

c  Non  cesso  graiias  agens  pro  vobis,  inemoruin  A      c  Qui  omnia  in  oiiiiiibus  adiuiplelur.  >  Qu;uida 


vestri  ficicn*  iu  orationibus  nieis.  >  Non  ul 
quidam  iu  jucuuliiate  convivii  :  mihi  autcm  ribil 
oratinue  jiiruriclin^. 

«  Li  Deus  Domini  noshi  Je  u  Uirisli,  Palcr 
glori.r,  det  vobisspirilum  sppientixetrevelaliouis.i 
Notaudiim  quia  fidem  et  cliaritdlcin  habentibus, 
sapirniia  %  Domino  pracdicatur:  noferal  enim  adju- 
lri<  em  esse  virtuliim. 

c  ln  auMiilionem  ejus.  i  Qnomodo  optat  ut  agno- 
scant  I) -um,  quem  usque  aileo  noverant  :  ut  e\ 
crede;  t  s.  omnes  propler  ipsuin  diligercnl  sanctos? 
Sed  liO"  pelit,  ut  pcrfecte  agnoscanl  mnguitu.li- 
iieiu  ejus  alque.  viriulcm,  qua  poiest  promis<a 
pr_e:i;ia.  vcl  pcrnns  iniplere  magiiiiiidiuein  :  qui 
cum  ubiquc  s  t,  u  hil  ciim  poicst  oiiiuino  la'ere  :  D 
qui  cuim  procerio  cognoveril,  nullo  polerit  in  loo 
picejrc;  nim  qui  liuinnuum  icstimoiiium  eru- 
bescil,  miilio  m.igis  diviuum  po:erit  reveteri.  Unde 
lilii  Eli  cu-r  saterdoles  cssei.t,  Deum  ncscissedi- 
cuntur  (/  llcg.  n,  12)  :  quja  |  r_rscnian>  el  polen- 
tiain  cjus  iuinimu  liinueruul.  Ei  Joannes  Apostolus 
oiuucm  qui  pcc<al,  Deuninon  cognovi>se  coufirmal 
(2  Joan.  iii,  0). 

i  Illuiuiii.ilos  oculos  cordis  vesri.  i  £p>rilua!ia 
proinissa  nou  nisi  spnittialihiis  oculis  pervideitlur. 

t  Cl  sciatis,  quae  sit  spe*  vocalionis  ejns,  ct  qu_e 
diviliie  gloriai  Iiarcditatis  cjns  in  sanctis.  i  Si 
scirelis  ad  quaiilaui  spem  vocati  eslis,  omncin 
Spcm  Sfeculi  facile  conlemneiciis,  cl  si  diviiias  hie- 


omnes  credent,  lunc  erit  corpus  ejus  cflocms  ii 
oniiiibiis  mcmbris.'  Tolus  cuim  in  memhrh,  non  i* 
singiilis  impletur  :  ne  ulla  sit  diversita*  men- 
lorum. 

c\ruT  ii. 

i  El  vos  convivificavit  cum  cssetis  morlui  de- 
lictis  el  peccatis  vestris.  >  lucipit  collata  beneOcia 
replicare,  ut  juxta  officium  maudatorum,  ex  coii- 
teinplaiione  donatae  indu1gen«i.e  avidius  conciien- 
tur.  Mortui  enim  erant  pcccatis  facienlibus,  sicut 
Adam  el  Eva  in  deliciis  viventes. 

f  In  quibus  al:quando  ambulaslis.  i  NoUndum 
quol  in  peccatis  ainbulasse  illos,  non  amhuljre 
dixerit. 

f  S .'cund-im  STcuIiim  munli  hu_u*.  »  Sreculi 
bominibns  similcs  sequentes  diaboli  voluptatem. 

c  Secundiim  principem  potestaiis  acris  htijns 
spiiiuis.  >  Secunduin  principem  illius  po'estuis, 
qtii  bujus  ncrissatellilibus  suis  ad  dccipien  los  di- 
versis  peccalis  bomines,  dives  crat  poiestate. 

f  Qui  uunc  opcratur  in  filios  diflid.  nti.T.  i  Ope- 
r.ilur  suasione,  nou  vi,  in  cos  qui  crcdiint.  Illi  au« 
tein  qul  desperanl  alquc  difiidunt  d^  promissioue 
D  i,  dieuiilur  filii  dimdenii«e,  sicut  Glii  ira?,  et 
gcb  nnae  et  moriis. 

f  In  quibus  et  nos  omncs  aliquando  conversali 
s.iiuiis.  i  Non  solum  vos  genles  non  crcdondo,  scd 
cl  nos  Julxi  pccando. 

i  lu  desideriis  ( arnis  noslra?,  facienies  volunti- 


.  ,  -  _______ 

redilatisDei  videreiis,  oiuuis  lcrrena  vobis  borrcbit  **  tem  carnis  ct  eogilalionum.  i   Quando  mcns  nostra 


bxredilas.  Nemo  cniin  icguum  cum  operibus  suis 
sperans  curator  csse,  el  mcdiocrem  substanliam 
pos>iIere  diguutur. 

f  lit  qurc  sit  supercminens  maguiludo  virtutis 
ejus  in  nrs,  qui  c.redimus  scciuidum  opcrniioiiem 
poientiaj  virtuiis  ejns,  qu;im  operaius  esl  in  Cbri- 
mo  Jesu,  suscilans  illum  a  morluis.  i  0  nnis  ma- 
I n.iuclo  \iriuiuin  Dei,  in  nalura,  vel  lege  supcrcmi- 
iici,  quia  pixsiiiil  Cbrisiiauis ,  ul  Filio  suo 
ii  >n  parcerct  :  ul  cum  c.iput  noslium  factum,  ad 
suam  dcxteram  in  coelestibiis  collocarct. 

i  El  consttuens  ad  dcxteram  suam  in  coelesli- 
bus.  i  Hic  dextera  pro   bonore  ponitur  :  ne  Deus 

corporetis   csse   crcdatur.  Nam  et  Patcr  a  dextris  q  est  diligere  peceatorcs 
csse   scribitur   Chrisli  :  Dominus,   a  dextris  luis, 
cun',rcgit  in  die  irce  $uw  regts  (Psal.  cu,  1,  5).  Ambo 
cr-o  :i  dcxtris   sunt :  quia  nibil  esl  in  divinitate  si- 
nistrum. 

f  S.ip.r  omnem  principatum,  et  poteslatem,  ei 
viitiitein,  et  dominaiionem.  i  Quia  uuumesljam 
cu  ii  Deo  assumptus  homo,  qui  suscitatusest. 

f  Et  oiniie  uomen  quod  nominatur  :  non  solum 
in  hoc  sasculo,  sed  eliain  in  futuro.  >  Si  quod  est 
atiud. 

f  Ei  omuia  subjec.it  sub  pedibus  ejus.  Et  ipsum 
dedit  capul  supcr  oranein  Ecclesiam,  quac  cst  cor- 
pus  ipsius,  ct  picnitudo  cjus.  i  Ecdcsia  oninium 
/Jcnitudo  nvaibioruui  c_»l. 


rebus  lei  renis  ei  camalibus  inluvrebat  :  nori  solum 
desiler.ib nit,  sed  cl  faciebanl  quxcuiuque  maU 
cogitaiio  su^gessissel. 

f  Ei  cramus  nalura  fllii  irrr,  sicut  ct  c.r.teri.  i 
lla  uos  paterna?  traditionis  consucludo  posscderai, 
ui  omnes  ad  dainnaiionem  nasci  vidercmur. 

<  Deus  autem,  qui  dives  csl  iu  misoricordia.  i 
Mi^cri.ors  bominibus :  quia  omnia  diligis,  qtue 
crcasti :  nec  euim  odiens  ali<;uid  constiluisti. 

f  Propler  nimiam  cbaril.ilem  suam,  qua  dilexit 
iios.  i  Niniia  charitas  cst,  rebelles  servos  quasi 
filios  dillgere.  Unde  consideraudum  cst  quantnm 
diligit  sanctos  et  perfeclos,  qui  tantum  dignatoi 


c  Etcum  essemiis  morlui  peccatis,  contitifica- 
vit  nos  in  Cbristo.  >  Sine  peccaio,  sicul  Christos, 
per  baptismum  faciendo. 

f  Cujus  gratia  estis  salvati.  >  Propter  usum,  sive 
qui  pro  vobis  gratia,  nullo  vestro  jusiiiise  merito 
intcrcedente,  iuorlitus  cst,  cum  ipse  reus  noo 
esset. 

f  Et  conresusciiavit,  et  consedere  fecit  in  rce- 
lestibus,  in  Christo  Jesu.  >  Non  possurnus  de_pe- 
rare,  (|iiod  nostra  jam  possidet  natura,  quia  ubi 
caput  est,  ibi  crit  el  coipus;  sicul  ipsc  aii,  Yeb 
ul>i  cgo  itim,  ct  hli  tint  tnecum  (Joan.  xyii,  21). 

i  l't  ostcndcict  iu   S-cculis  supcivcnientibuf.  * 


865  EXPOSITIOIN  EPIST.  AD  EPHES.  866 

Ants  praedesiinavit,  quod  eral  bis  teinporibus  coni-  A     f  ln  uuo  novo  liomine  f.iriens  pacem.  >  In  ununi 
plclurus. 

c  At  undantes  difitias  gratiae  suae.  >  Vere  abun- 
dtfit  est  gratia,  quae  non  solum  peccaia  donavii, 


led  eliam  cum  Christo  resuscitans  in  dexiera  Dei, 
in  coeleatibus  coliocavit. 

c  In  bouitaie  super  nos  in  CbrUto  Jesu.>  Exem- 
plo,  vel  corpore  Ciirisii. 

f  Gralia  eniin  estis  salvati,  per  fidem,  el  hoc 
non  ex  vobis.  >  Non  meriiis  prioris  viiae,  sed  sola 
flde  :  scd  lameu  non  sine  fide. 

t  Dei  eniin  donum  esi,  non  ex  operibus,  ui  ne 
quis  glorieiur.  >  Quasi  suis  meriiis  aliquid  in 
baptismo  accepisset. 

c  Ipsius  eniui  sumus  factura  :  creati  in  Chrislo 


populum  Cbristianum  ex  duobus  effectnm. 

f  (Jt  reconciliet  ambos  in  uuo  corpore  Deo.  t 
Quia  ambo  per  peccaium  fueraut  iniinici. 

i  Per  crucem  inierficiens  iuimicilias  in  setuet* 
ipso.  >  Per  solam  fidem  cuicis,  qua?  niillum  deter- 
rel :  uon  euim  gravis  aut  diflicili*  e*l,  qu.in-lijjers 
eiiam  liilro  potuit  crucifixus. 

i  El  veniens  evangelizavit  pacem  vobis,  qui 
longe  fuistis  :  et  j  acem  bis  qui  prope.  >  Ad  boc 
veuit,  ul  dissideus  humanum  genus  in  scineiipso, 
et  in  Deo,  ad   reconciliaiionis   graliam  revocaret. 

f  Quouiam  per  ipsum  babemus  accessum  ambo 
in  uno  spiritu  ad  Pairem.  •  Nemo  venit  ad  Pattem, 
nisi  per    me  (Joan.   v,    <>).   Jn  uno  spii  iui,  uuuui 


Jesu,  in  operibus  bonis  :  quae  pneparavit  Deus,  ut  B  corpus,  unuin  spirilum  h  bel  et  siguum  pacis. 


in  illis  ambulemus.  >  Quia  uuper  siimiis  in  Christo 
reuati,  ut  quae  in  Evangeliis  sunt  defcnsa. 

f  Propter  quod  memores  cstole,  quod  aliqiiando 
vos  qui  genles  eratis  in  carue.  >  Couimemoral  illa, 
ue  de  tania  ignobilitate,  qua  ad  summam  regni 
perducti  sunt  diguilatein,  sinl  iugrati  bcneiiciis 
iargitoiis. 

f  Qui  dicebamini  praeputium  ab  ca  quae  dicitur 
circumcisio.  >  Genles  prxputiuin,  Judad  circum- 
cisio. 

f  In  carne  manufacta.  >  iu  mauu  humana  :  iu 
carue,  non  iu  spiritu  Dei,  aul  corde. 

f  Quis  eralis  iilo  in  lemporesine  Chrislo.  >  Nc- 
ScieulesChristum,  idola  inscnsibilia  colebatis. 

c  Alienati  a  couvers.itionc  lsrael.  >  Qui  tunc 
eratpopulus  Dei.. 

f  Et  hospites  testameniorum.  >  Eliam  si  credi- 
deratis  :  el  proselyii,  hoc  est,  advenae  habebamini. 

f  Proinissionis  spem  non  habeiitcs.  >  Qua>n 
Deus  promisii  Abralue,  illi  soii  spcrarc  videban- 
tur. 

f  Et  sine  Deo  in  boc  mundo.  >  Mulios  euiui 
falsos  deos  sequenles,  unum  aiuiseraui  verum. 

f  Nuuc  autem  in  Christo  Jcsu,  vos  qui  aliquando 
eratis  longe,  facii  estis  prope.  >  lla  ut  Judatos  se- 
quereutiui,  qui  cum  Dco  erant. 

f  In  sauguine  Chrisii.  >  Credeudo  vos  esse  san- 
guiue  ejus,  et  passioue  iiberatos. 


«  Erjjojam  non  es.is  hospites  el  adveuae,  scd 
eslis  cives  sanciorum,  ct  doint:stici  Dci.  >  Jam  noti 
exiranei  el  proselyii  :  nec  enim  separavii  nos  Deus 
a  populo  suo;  sicul  dixii  Igaias  (Cap.  lvi,  vers.  3), 
sed  cives,  qui  sunl  ejusdcm  origiuis,  vel  hospilii, 
cl  habiiationis. 

«  Superaedificati  super  fundaineulum  apostulo- 
rum,  et  propheiarum,  ipso  suiuioo  augulari  hipide 
Christo  Jesu  :  in  quo  ouiuis  aedilicatio  conslmcta.> 
Prophelarum  uovi  Test.uiieuli  (in  quibus  Agahus 
fuii)  Clin$!uj  etiain  fundaiueuluin  :  qui  eliani  hipi* 
diiilur  angularis,  duos  cuujuiigeiis,  et  conlinens 
parietes.  Ideo  autem  fundaiiiemuui,  el  suinn  us 
est;  quia  in  ipso  fundatur,  et  cow>uinmaiur  Ec- 
clesia. 

f  Crescit  in  teiiiplum  sa;u  uin  in  Domino.  >  ln 
templo  sauclo  non  possuui  iapidcs  nisi  sancii  poui : 
ad  comparalionetu  leinpli  Jcrusalcm,  dixit  exstrui 
corpus  Chrisli  :  id  esl,  Kcclesiam  :  et  muiio  m  jo- 
rem  mundiliam  ct  saiiclitatem  habet  veritas,  quaiii 
imago. 

f  In  quo  et  vos  coaudificnmini  iu  laberuaculuui 
Dci,  iu  Spirilu  saiicto.  >  Ut  cum  apostolis  et  pro- 
phctis  sitis  habitaculum  Dei  spiriluale,  uon  mauu 
facluui. 

CAPUT  111. 

f  Cujus  rei  gratia.  >  Quam  superius  memoravit, 
quod  Filius  Dei,  et  geutcs  salvaverit,  el  Judaeos,  et 


.  .    .  n  uirosque  fecenl  unura. 

t  lpse  enim  est  pax    noslra,    qui  fecil  utraque  u        J1     ~     ,  „.   .  ..  .  a. 

r  r  »    i  i  f  Ego  Paulus  vinctusChristi  Jesu.  >  Sive  caienis, 


unum.  >  Ipse  est  reconciiiatio  ulriusque  poputi 
ad  iuvicem  ad  Deuin. 

f  Et  inedium  parielem  maccrix.  >  Medius  paries 
et  sepis,  el  maceries,  ouera  legis  erant,  duos  po- 
pulos  dividenles  :  el  ideo  ipse  paries  inimicilhe 
noiuiuanlur. 

f  Solvens  iuimicitias  in  carne  sua.  i  Circumci- 
siouis  et  caelerorum,  quae  uon  tam  Dei  voluntas, 
quam  temporis  ratio,  aut  populi  durilia  cxegcrat. 

f  Legem  maiidatoruin  decretis  evacuans.  >  Per 
solain  fidem  justilicans,  tuoralia  aola  decernens. 

c  Ut  duos  coudat  in  semeiipso.  >  Jmkeum,  et 
gentiiem  in  suo  corpore  aequaliter  conjungcus. 


sive  Chrisli  amore  ligatus,  iioii  possum  meaiu,  uisi 
Domini  facere  volunialeui.  Saue  quoiuodo  vinctum 
se  noininat,confirmai  Cvaugelium  Chrisii.  Ostendit 
quanta  sit  spes,  pro  quo  talia  pati  liheuter  ampte- 
clitur  :  cum  possel  apud  Juda;os  (ut  legis  docloi) 
et  magnis  divitiis  abuudare,  ct  suinmo  bonore  gau- 
dere. 

f  Pro  vobis  gcnlibus.  >  Sccumlum  Evangdium, 
iuimici  proptcr  vos  :  quia  vos  siiniles  csse  diciinus 
Jud.eoruin. 

i  Si  laii.cn  nudislis  dispcnsatiouem  graiiae  Dei, 
quae  dala  ebt  milii  in  vohis.  >  S>  tamen  (irmiler  nti- 
iicli»  me  in  vobis  dispt  nsalioncm  arccpissc  djctnox. 


861  S.  IIIERONYMI  OIEHUM  MANTISSA;  868 

Qu  tenim    fidelis  servus  et  prudens,  qutm  comli*  \      c  In  quohabemns  fiduciam  et  accessum  in  coufl 
tml  Dominus  super  familiam  suam  :  ut  dei  Ulis  escam 
in  lempore  (Matth.  xxiv,  45)? 


c  Quoniam  secunduin  revelationem.  i  Non  secun- 
dum  humanam  docirinam. 

c  Notum  factum  mihi  est  sacramenlum,  sicul  su- 
pra  scripsi.  >  Judaeos  eigemes  unum  csse  iu  Chri- 
slo. 

c  In  brevi :  proul  poiesiis  legentes  inlelligere 
prudentiam  meam.  >  Non  quanium  poleram  ego 
scribere,  sed  quanlum  vosasscqui  valchatis. 

c  In  miuisterio  Chrisli.  i  Non  cloquio  sa-culari. 

c  Quod  aliis  generalionibus  non  est  agnilum  filiis 
hominnm  :  siculi  nunc  revelalum  csl  s.uiclis  apo- 
stolis  ejMS  el  prophetis.  >  Sciebanl  quidem  prophe- 
ta?,  priores  genles  esse  vocandas  ;  non  lamcn  scie- 
banl,  nullam  inlcr  ipsas  el  Judxos  discreliouem  fu- 
luram. 

c  ln  spiriiu  essc  gcntes  cohaeredes.  >  Per  spiri- 
lum  milii  revelalura,  sive  in  spiriiu  illos  sociatos 
esse,  non  carnis  circumcuione. 

c  Et  coucorporaUs,  et  comparticipes  promissio- 
nis  in  Christo  Jesu.  >  Id  esl,  unius  corporis  :  non 
soliim  coha*redes,  quod  potuit  diversi  geueris  esse  : 
nec  solum  corporales,  quia  possunt  ejusdem  generis 
iilii,  non  ejusdem  in  haereditate  esse  subslamiae. 

c  Per  Evaugelium  :  cujus  factus  suiii  ego  mini- 
stcr.  >  Per  nicam  praedicationeni  omnihus  iunote- 
sccl,  quia  hoc  mibi  peculiariler  revelatum. 

c  Sccundum  donum  gratiae  Dei,quae  data  estiui- 
bi.  >  Non  secunduiu  meritum  meum. 

c  Secundum  operationem  vinulis  ejus.  >  Cujus 
virtus  me  confirmavit  :  sive  cujus  virtutes  meum 
conlirmant  Evangclium. 

c  Milii  enim  omniutn  sanclorum  minimo  dala  est 
gratia  haec.  >  Minimo  tempore,  non  labore.  Noian- 
dum  quod  iuter  sanclos  se  bumiliando  fecerit  gra- 
tum. 

c  In  gemibus  evangelizare  ininvestigabiles  divi- 
tias  Christi.  >  Annuntiare  futuras  baereditates ;  di- 
viiias  promissas  :  quas  sensus  humanus  apprehen- 
dere  non  valel,  nisi  per  revelatiouem. 

c  Et  illuminure  omnes,  quas  sit  dispensatio  sacra- 
menti.  >  Judaeis  ct  genlibus  bujus  sacramenti  pan- 
dcre  ratiooem. 

c  Absconditi  a  soeculis  in  Deo.  >  Hoc  esl,  quod  in 
primis  teiuporibus,  soli  Dco  confirmatum  erat. 

c  Qui  omitia  creavit.  >  Et  Judaeos  etgentes  :  sive 
«imiiem  creaiuram,  ut  seusus  contra  «Marcioneui 
prouciat,  ei  omues  haerclicos. 

c  Ut  innole^cal  principaiibus  et  potestatibus  in 
coeUslibus  per  Eccle*iam  multiformis  sapientia  Dei.i 
Lt  per  nie  his  qui  rehus  tcelesiibus  per  oinuein  Ec- 
ciesiam  principautur,  inuiliformis  sapicntia  innote- 
stat. 

c  Secundum  praefiiiiiionein  saeculorum,  quatn  fe- 
cil  iu  Chnslo  Jcsu  Domino  nostro.  >  Quain  praeti- 
niunt  cl  hoc  tcmpore,  quando  jam  homiues  aliier 
saiv.iri  non  poterunt,  uisi  Cbiiati  fide  salventur. 


'dentia  per  fidcm  ejus.  >  Non  per  nostram  justitiam, 
scd  per  eum  cujus  fides  peccata  dimisit. 

c  Propter  quod  peto  ne  deficialis  in  tribnlaiioni- 
bus  meis  pro  vohis,  quae  est  gloria  vestra.  >  Me  me 
audientes  impune  laedi,  ad  Deum  non  pcrtinere  ptc- 
tetis,  in  quo  magis  gloriari  debetis  :  inielligenies 
me  tanta  absque  certa  spei  fiducia  sustinere  non 
posse. 

c  llujus  rei  gratia  fleclo  genua  mea  ad  Patreoi 
Doiuini  nostriJesu  Christi :  ei  quo  omnis  paterui- 
las  in  ccclis  et  in  lerra  nomiuatur.  >  E\  qtio  miiiiiis 
palernilas  nonieii  accepit.  Sive  cx  quo  omnis  res 
paler  iioiuiiialur. . 

c  1'ldet  vobis  secundum  divilias  gloriae  suat  vir- 
B  (ulem  corroborari   per  spinlum  cjus.  >  Ut  vo»  per 
illiimiuatioiiem  scii  nli<e  et  divitiarum  fructum  con- 
fuiuet. 

c  In  inleriori  homine  Christum  habitare  per  fi- 
dem  in  cordihus  ve»tiis.  >  Ubi  inlerior  hoiuo  per 
fidem  robusius  esl,  ihi  habitat  Christiis,  nou  uui 
exlerior  saginuiur. 

c  In  charitaie  radicali  et  fundati.  >  Ut  in  ejas 
amore  firmiter  slarenl,  heneficiorum  ejus  recorda- 
lur  ulcumcognitis  ejus  bmeficiis  dili^ereut. 

c  Ut  possitis  coinpreheiidere.  >  Ul  ex  omui  parte 
maguiludinem  scieuliae  adipisci  vaieatis. 

c  Cum  omnibus  sanctis.  >  Qucere  sapientiam  apui 
matos,  et  nos  invenies  (Eccli,  x\i,  21  ;  Prov.  xxiv, 
15).  El  althi  :  In  corde  aulem  boni  requiescil  *ap'un» 
C  lia  (Proi».xiv,  53). 

c  Qua»  sit  lalitudo,  et  longitudo,  et  sublimitas,  et 
profundum.  >'Quidam  dicunt  quod  l;»u  udo,  spatio- 
savia  intelligatur  :  lougitudo,  viia  aeierna  ;  allilu- 
do,  coeluni  ;  profundum,  infernum  ;  ut  scilicet  ho- 
rum  omuium  notiiiam  liabeutes,  noverint  quid  dili- 
ganl,  vel  quid  rtfuient. 

c  Scire  etiam  supereminentem  scientiae  charilt- 
tem  Christi.  >  Supereminet  fructus. 

c  Ut  iinpleamini  in  omnem  pienitudinem  Dei.  > 
Utefliciamini  pleni  omnibus  virlutibus. 

c  Ei  aulem  qui  polens  est  oiitnia    lacere  super- 

abundanter  quam  pelimus,  aut  inteiligimus,  secon- 

dum  virtulem   quae  opc ratur  in  nobis.  >  Frequeuter 

])  majora  tribuit,  nou  solum   quam  petiinus,  sed  etiam 

quam  petere  inlelligimus,  quae   operalur  in  nobis. 

c  Ipsi  gloria  iu  Ecclesia  et  in  Christo  Jesu.  > 
Quia  veniens  Cbristus  sibimet  ad  Dei  gloriam  Ec- 
clesiam  congregavit. 

c  In  omnes  generalioues  sxculi  saeculorum. 
Amen.  >  Iinmensa  beueficia  immeusis  laudibus  ce- 
lebranda,  non  solum  de  bis  quae  Christi  tempohbus 
conlulit,  sed  etiam  quae  aute  fecit  faciet.  Amen. 

CAPUT   IV. 

c  Obsecro  ilaque  vos  ego  vinctus  in  Domino,  ut 
digne  ambuletis  vocaiione,  qua  vocati  estU.  >  Ego 
vos  rogo,  qui  vestri  causa  suni  vinctus,  ut  vo»  Dei 
Filium   agnoscentcs,  dignc  tauto  honoic  couverse- 


SC3  EXPOSITIO  IN  EriST.  AD  EPHES.  870 

loiai  :  quia  una  dignitas  est,  qua  aguoscuntur  pro-  A  sive  quse  scripia  suni,  sive  dum  jam  humnnilas  cuin 


pia  instiiuia. 

c  Cuin  omni  huniilitate,  el  mansuetudiue,  cuin 
paiientia.  i  El  uienlis  ei  corporis.  Huuiilitas  vera 
iituil  sibi  vindicat,  inansuelus  nulli  nocet,  patiens 
uulli  vicem  rcddil  iiijuiiae. 

t  Supportdiiles  iuvicein  iu  charitale.  >  Suffcruut 
et  pbilosophi,  sed  iiou  in  chariiale.  Nos  vero  non  ut 
laudari,sed  ut  ill«,  qtiem  suslinemus  proficint,  dili- 
genies  sustincre  debcmus. 

f  Sulliciti  servare  uniiatem  spirilus  in  vinculo 
pacis.  i  Per  vinciilum  pacis  in  vobis  uniias  spiriuis 
coiiiitielur.  MultHuUinit  enim  credentium  eral  cor 
uuum,  et  anima  un:i  (Acl.  iv,  32). 

c  Unum  corpus,  et  umis  spirilus  :  sicut  vucaii 
esiis  in  una  spe  vocaiionis   vestrae.  Unus  Doiiiinus,  B 


difinitate  unuro  effeclum  est. 

c  Et  ipse  dedit  quosdain  quidem  apostolos,  quos- 
dam  autem  propheiaa.  >  Gonira  Arianos,  ut  Filii  e 
Patris  una  sit  operalio.  Nam  ad  Corintliios.  Deum 
Patrem  dicit  in  Ecclesia  ordiuasse  (/  Cor.  xn,  -28); 
hic  veru  Chrislum  hoc  dixiss«\  coinineuiorat. 

c   Alios  vero    evangelist:>s.    i   O.nnis  aposiolus 
evangelista  :tnon  oiMiis  evangelista,  aposiolu*  :  >ic- 
ut   Philippus,  qui  erat  unus  ex  sepiem  [Act.  vi,  5  ; 
xxi,  8). 

i  Alios  autem  paslores  ct  doctorcs.  i  Pasiores  vc- 
ro  onines,  qui  sunt  idonei  ad  alios  iutlriieiidos. 
Omnis  ergo  pastor,  doclor  :  non  omnis  qui  docior 
est,  et  pastor. 

c  Ad    consummationcm    sanctorum  iu  opus  n»i- 


una  lides,  uuuin  baplisma.  >  Uuuni  coiiscnsum  debct 
babere  in  uno  corpore  omnium  compago  ineiubro- 
runi,  quae  ad  unam  speni  sunl  vocaia  salulis.  Unde 
diligenlius  legere  debenl  hunc  locuui  hi  qui,  iu  sae- 
culi  occopatioiiibus  ligati,  pulaut  sibi  licere  pecca- 
re,  et  aliis  non  licere  ;  cuui  omnes  in  unum  corpus 
bapiizali,  euuidem  spirilum  acccperint,  et  in  una 
tpe  vocati  sint  Dei.  Sive  sic  :  si  unum  spirilum  ha- 
betis,  et  ex  uno  Paire  Deo  nati  estis,  nolite  vobis 
de  terreua  nobitiiaie  aliquid  arrogare,  ne  veslrain 
gloriam  amittaiis. 

c  Unus  Deus  et  Pater  oronium.  >  Etiaui  eoruua, 
qui  ex  geuiibus  crediderunt. 

c  Qui  supcr  omnes,  et  per  omuia  et  in  omnibus 
nobis.  >  Super  oinncs  virlutes,  ut  potens,  per  omtiia 
opera  sua  :  qui  immensus  omnibus  Christianis,  se- 
cuudum  quero  habitare  dignatur. 

c  Uuicuique  autem  nostrum  data  est  gratia.  i 
Nou  multa  suut  corpora  per  varietaiein  gratiarum, 
sed  merabra   diversa. 

c  Secundum  meiisuram.  i  Non  tam  nostrae  capa- 
citatis,  quam  illius  largienlis. 

t  Donationis  Christi.  >  Ad  quam  gratiam,  qui  se 
aptaveiit,  ipsain  consequilur  :  utputa,qui  studiosus 
legis  est,  sapientiam  mullam  :  oranli  et  jejunauti 
concoditur  spiritus  potestas. 

c  Propter  quod  dicit  :  Ascendens  in  altum,  ca- 
plivam  duxii  capliviiatem  :  dedil  dona  hominibus.» 
Quos  diabolus  captivos  tenebat  ad  moriem,  Cliri- 
tus  capiivavit  ad  vitara  :  ad  caput  noslrum  in  coe- 
lestibus  collocandum. 

c  Quod  autein  ascendil,  quid  esl  nisi  quia  el  dc- 
scendii.  >  Exponit  cur  dicamr  asccndisse,  quem 
nusquaui  non  essc,  non  dubium  est,  secundum  for- 
inam  scilicet  servi :  ad  quam  non  localiler,  sed  di- 
gnanter  descenderal. 

c  Priiuum  in  inferiores  partes  terrae.  >  Inlernum 
sub  terra  es^e  nemo  jaui  ambigat. 

c  Qui  descendit,  ipse  est  et  qui  ascendit  super 
onmcs  coelos.  >  Qui  descendit  cmii  aniina  iu  inler- 
iiuiii,  ipse  cuui  ariima  ct  corpore  asccndit  in  coeluin. 

<  Ut  adimpleret   oninia.  >  Gloria    triuinplianlcs, 


nisterii,  in  acdificatioitein  corporis  Uni*ii.  >  Ut  per- 
ficianlur  sancli,  sive  eorum  nutnerus  iiuplealur, 
omnes  sunt  conslituti  ad  <cdiuVandaui  Eiclebiam, 
quae  corpus  Christi  csi,  ut  omnes  ad  perfediuiieui 
fidei  perducant. 

<  Donec  occurramus  omnes  in  unitate  fickei.  > 
Hoc  votum  etiam  falsis  doctoribus  inest,  idest,  volo 
omnes  esse  sicut  me. 

c  Ei  aguilionis  Fiiii  Dei.  >  lile  agnovit  gratiam 
Filii  Dei,  qui  uou  peccal  :  quia  onmis  qui  peccat, 
non  videt  eutn,  nec  cogitovit  eum. 

c  In  virum  perfecium,  in  lueiisuiam  a*taiis  ple.ii- 

ludiuis  .Cliristi.  >  Qui   enim    $e    iiicii   tn    Chritto 

n  manere9     debet  quomodo  ille   ambulavit,  au.bnlure 

(l  Joan.  ii,  ti)  :  ct  non  aui.oiuin  ejus   aetatem,  scd 

pleiiiiudiuem  imitari. 

c  Ut  jam  non  sinius  parvuli  flucluanlcs,  et  cir- 
cumferamur  omui  vcnto  doctrinae.  >  Ut  nou  siiiius 
ignorantes,  uec  dubii,  ac  vacillautes,  et  inore  im- 
periti  gubernatoris,  omnis  docirinaj  vento  uostra? 
fidei  vela  appendentes,  ue  facilc  naufragemus,  :<ut  aJ 
portum  perfectionis  nunquam  pervcnire  pussuuus. 

c  Innequilia  hominum,  inastutia.  >  Nequitia  lio- 
oiinum,  astutis  disputationibus  a  recto  fidei  cursu 
detorquet  incaulos. 

c  Ad  circuinveuiionem  erroris.  >  Sive  cum  inulii 

quoddam  erroris  sui  remediuui  putent,  si  niuliosse- 

cum  traxerint  ad  errorein  :  sive   crrantibus   reme- 

D  dium  sine  labore  promittentes,  penuaiiere   faciunt 

in  errore. 

c  Verilatem  autem  facientcs  in  charitate.  >   Om- 
nia  in  verilafc  propter  cbarilalem  Christi,  cl  niinl. 
in  hypocrisi  facientes. 

c  Crcscamus  in  illo  per  omnia.  >  In  illius  pcr- 
fectioneex  omni  partc  crescamus. 

c  Qui  esl  caput  Christus  ;  ex  quo  lotuin  corpn* 
compaclum,  et  connexom  pcr  oiiinem  juncturam 
subministrationis  secuudum  operationem.  >  Ex  c.«- 
pite  connexuin  corpus^per  omiiem  suhjuinliuuen: 
operalionis  crescit,  duui  se  alierutruin  me.nbiaaUi- 
ficanl  diligendo ;  ila  ut  unuinquodque  niemliruui 
in  suamensura  aitgeatur  ;  lioc  esi,  ut  qui  est  per 
sapieuliam  oculus,  in  eoiuia  uumerum  crescat%  aui 


871  S.  HIERONYMI  OPERUM  MAXTISSA.  872 

oculi  offlcium  gesturi  sunt  :  et  bingula   quxque  .      i  Et  induite  novum  bomiBem.  »  Ex  teteri  iotelii- 


membra  proficiaul 

c  In  mensura  uniuscufusque  membri  augmen- 
luin  corporis  facit  in  ttditicationera  sui  in  charita- 
te.  >  Duui  siugula  membra  creacunt,  majus  efflcitur 
corpus. 

c  Hoc  igitur  dico,  el  testiflcor  in  Doinino.  >  Quos 
supeiius  obsecraveral,  hic  in  Domino  obtestatione 
coiisiiin^it. 

c  Ui  jani  non  ambulelis,  sicut  et  gentes  ainbii- 
luui.  *  Nolo,  ait,  solo  vos  nomine  esse  Christianos'; 
el  Deum  ore  confuentes,  operibus  denegare:  sed 
qiiauium  iuler  diaboluni  distat,el  Deum,  lanla  dif- 
ferenlia  debeni  Giii  Dei  a  filiis  diaboli  in  opcribus 
disciepare.  Mc  Dcuin  labiis  houoranies,  cordis  li- 
more  longius  assistamus,  et  dicaiur  de  nobis :  Sine 
cauia  couint  me  (Matth.,  xv,  9),  hoc  est  ex  mea 
tuitiua    ijuIIos  accipieul  fruclus. 

c  In  vauiiaie  sdnsus  sui.  >  Vani  $unt  enim 
omncs  Iwmines  quibus  non  est  tapieniia  Dei  (Sap. 
XIII,. 1). 

i  Tcnebiis  obscuralum  babentes  iiilcllcctiim.  > 
S<  ilicel  ignorantia,  el  muiidauannn  renim  solliei- 
tudinuiu  caligine  ac  tenebris  obscuraium. 

c  Alicnali  a  vita  Dei.  >  llli  ideo  a  viia  alieuali 
suui  Dei,  quia  iguoranl  :  uos  autem  quia  coguovi- 
siis  Deuiii,  scqm  debetis. 

c  Pcr  igiioraiiiiam,  quas  est  in  illis.  >  Nolaudum 
quia  cousciuplus  ignoranliain  geneiavii, 


ge  novum. 

i  Qui  secuodum  Deum  creatus  est  in  juttitia, 
etsanctUateveritaiis.  »  Exposuitquid  sit  homiiiem 
ad  imaginem  Dei  creatnm  :  ol  scilicet  jusius,  et 
sauctus  ei  verax,  sicut  Deus;  ut  sauctitate  veritatis, 
non  vanitatis  sit  prseditus,  hoc  cst,  qnae  vanain  ho- 
miiium  gloriam  aucupatur,  cuin  scriptum  sit :  /«- 
$ie  quod  juttum  e$t  penequeri$    (Deut.  xvi,  20). 

i  Propler  -quod  deponentcs  meiidacium.  >  llic 
describumur  ipsas  species  castitatis,  quibus  novus 
homo  coguoscitur. 

c  Loquimini  veritatem  unusquisque  cum  proxi- 
mo  suo  :  quoniam  sumus  invicem  mcmbra.  >  Neiuo 
suum  circuinvenial  fratrem  :  quia  unum  corpns  su- 
jj  iniis,  et  non  possunt  alterutrum  membra  se  lallere; 
nec  enim  manus  illudit  oculo,  aut  dcntes  lacerant 
membra,  nisi  lortc  ubi  spirilusimmundus  inbabi- 
tat. 

c  Irascimini,  et  nolite  pcccare.  >  Ira  non  ine- 
briet  iueiitem,sed  vcritasdispensei:  ncc  tuam  iu- 
juriain,  sed  fratris  animadverie  peccatum. 

c  So!  nou  occiilal  super  iracundiam  veslram.  t 
Nc  scientiai  luir.cn  in  lua  iudignalionc  deficial. 

c  Nolite  locuin  dare  diabolo.  >  Irascendo,  vel 
quolibel  alio  deliclo.  Porla  euini  diaboli  est  pecea- 
luui  :  sicut  liomo  justus   Spirilus  sancli   porta  est. 

c  Qui  luiabalur,  jaui  iioii  furetur  :  magis  auieui 
laborct.  >  Alieuos  labores  aliquaudo  direpios,  nunc 
suo  iabore  compeiiset  :  el   operaudo    tiibuai  iudi- 


c  Pioplerca^cilateui  cordis  ipsoruui.  >  Diccntium,  C  gentibus,  qui  mulios  furando  fecit  egeutes. 


nonest  Deus  (Psa/.  xut,  1). 

c  Qui  de>perautes  seiuelipsos  tradidcruul  impu- 
dieiuoj.  >  i>esperanles  paMiaui  iinpiorum,  ei  prae- 
lniuiu  ju^loruiu,  iiece*se  esl  ul  prajsenlibus  voiu- 
piatihus  adhasreaiit,  qui  fulura  dcsperant  :  Venitef 
et  fruamur  bonis ,  quce  sunt ,  el  c&lcra  (Sap. 
li.  b). 

c  lu  opcraiione  immuuditiieomiiisin  avaritiam.  > 
Omiiia  ciimiua  iiniuundiliaj  cl  avariti»  nouiiiie 
coinprehciiUii. 

c  Yos  autem  non  iia  didicistis  Chrisium  :  si  ta- 
nicii  illum  audistis,  et  in  ipso  edocti  eslis.  >  £t 
sicui  iile  noii  gentiii  riiu   vivaiis.   Illc  eiiim  vere 


c  Operando  mauibus  suis,  quod  bonum  est :  ut 
habeai  umle  tribual  necessitatem  paiienti.  >  Non 
quod  n.aluin:  sunt  euim  uiuluc,  vel  inhonestx,  vel 
lnalae  arlcs,  ut  malelicia,  et  onuiia,  qnae  non  ad 
naiura  uecessiiaieiii,  scd  ad  concupisceuliaruu» 
proiiciuni  volupialeiu. 

c  Oiuuis  senno  malus  ex  ore  vestro  non  procedaL» 
Nou  uuus,  nec  duo,  sed  oinnes  niaii  sermoiiea  :  iu 
hoc  Christiani  debent  esse  crut  ilixi. 

c  Sed  »i  quis  bouus  est  ad  ajdificationem  fidei.  i 
Nou  sileutiuui  imposuii,  sed  qualilalem  loquendi 
iuonsiravil,  ul  oiiinis  senuo  (idem  aedificet  Cbri- 
stianam;  et  os  nostrum    solum   appellat  verbuiu 


Cbrisuiiii  audivit,  et  ab  ipso  didicil,    qui  nullo  si-  ^  Dei.  Simul  nolandum,  quia  hoc  universje  Ecclesiae 

prascipilur. 

c  Ul  det  gratiam  audientibus.  >  Hoc  est  quod 
aiibi  Uicil:  Setmo  vesicr  in  gratia  sii  sale  conJiins, 
(Coloss.,  iv,  6)  ;  el  in  sermonc  uosiro  graiiam  acci- 
piantaudientes. 

c  Ci  nolite  contristare  Spiriium  sauctum  Dei.  • 
llomiiiibus  loquens,  comparalionem  inducil  buma- 
nam,  ut  ex  nobis  inlelli^amus  quantam  Spirilu 
sancto  injuriain  faciinus,  cum  donum  ejus  iu  aliquj 
peccaiisorde  polluimus.  Et  quia  de  hospitio  suo 
nobis  condoiei,  ideo  sibi  dolens  tristis  abbcediu 
Cajterum  tristitia  et  ira  et  caetera  bujosmodi  in  uobis 
passiones  suni,  quia  passibiles  suiiius  :  fu  Deo  vero 
dispensatioues.  Nos  iila  iuviti  patimur,   liic  vuluii 


linlis  viiio  geuiibus  iiivenilur. 

c  Sicul  esl  veiitas  in  Jc&u.  >  Sicut  ille  vcre 
inortuus  e*l  ct  surrexit,  ut  uos  vcre  in  novilaie 
'aiuiiuleuius. 

c  Depouiie  vos  secunduui  piistinam  convcrsatio- 
neiu  vcierem  liuiuiucni.  >  lixposuit  quid  sil  velus 
homo,  et  quoinodo  depouatur  :  scilicet  ut  pristinos 
erroies  abjiciat  liujus  mundi,  ct  nou  membris  coi- 
poris,  sed  ineme  el  conversatioue   muletur. 

c  Quicorruiupiiur  secundtun  desideria  erroris.  • 
Facieus  voluutatem  carnaliuui  cogiuiiouuui. 

c  Ucnovaminiaulem  spirilu  nieuiis  vestru.*.  >  Sic- 
iit  Jercmias  ail :  Facite  vobis  cor  novum,  et  spiri* 
tumnocum  (11110,  EzecU.  xvi  ,  51). 


873  EXPOSITIOUN  EPIST.  AD  EPHES.  874 

Ute  ad  nostram  emiudatioriem  assumit.    Et  haec  \     c  Hoc  enim  scitole,   intelligentes,   quod  omnls 


est,  quae  assumit  Dcum  et  hominem,  harum  condi- 
tiouum  diversilas  et  nalura. 

c  In  quo  signali  estis  in  die  redemplionis.  >  Si- 
gnaculum  sancli  Spirilus  in  die  baptismi  accepi- 
atis  :  novum  signaculuin  habere  coepislis. 

c  Ouinis  amariludo.  >  Iu  qua  contrisiaiur  Spiritus 
sanctus.  Re.cie  aulem  posuit  amaritudineui,  quia 
ipsa  esl  provocatio. 

i  Et  ira.  >  Omnem  aufert  irara. 

c  El  indignatio.  >  Indignatio  ex  superbia  est, 
cum  aliquemjudicamus  indignum:  ideo  eum  noiu- 
Dius  sustinere. 

c  Et  clamor.i  Qui  ex   lurore  descendit,  quem 
doii  habeant  Cbristiani.  Caelerum  Isaias    bene  cla- 
Diarejubelur.  Sed  ct  ipse  Jesus  clamabatin  templo:  B 
Qui  sitit9  vtniat  et   bibat  (Joan.  vn,  57). 

c  fii  blaspbemia  toilatur  a  vobis  cum  omni  mali- 
tia.  i  Quae  vel  inimico  polest  vicem  reddere. 

c  Estoteautem  invicem  benigni.  >  Servat  ordi- 
nem  legis,  ut  non  solum  malitia  tollatur,  sed  etiam 
beniguitas  inseratur. 

c  Misericordes.  >  Idest,  condolenles. 

t  Donantes  invicem  sicut  ei  Deus  in  Christo  do- 
Davit  vobis.  >  Remiuentes  peccata,  ne  vobis  dica- 
tur  :Serve  nequam,omne  debitum  dimiti  tibi;  oportuit 
et  te  dimitlere  conservo  tuo   (Matth.  xvai,  32,  33). 

CAPUT  V. 

c  Esiole  ergo  imitatorei  Dei,  sicul  filii  charissi- 
mi.  >  Imitatione  eniin,  nou  uatura  iilii  Deisumus,  ^ 
sicui  ait  Salvalor :  Ul   sitis  filii  Pattis   mei  qui  in 
cotlis  est,  elc.  (Mailh.  v,  45). 

c  Ei  ambulale  in  dileclione,  sicut  ct  Chrislus  di- 
iexii  nos.  >  Unde  et  Joanues  aposlolus  ail  :  In 
hoc  cognovimus  charitatem  ,  quia  ille  animam  suam 
pro  nobb  posuit.  Debemus  ergo  et  nos  pro  (ratribus 
animas  punere   (  /  Joan.f  iu,  16). 

c  Et  tradidit  seiuelipsum.>  Yolunlaric  ipse  se 
liadidil,  non  ab  alio  inviius  tradiius  esl. 

c  Pro  uobis.  >  Pro  pcccaioribus,  ut  fierent 
juati. 

c  Obialionem  et  hostiam  Deo  iu  odorem  suaviia- 
tis.  >  Suavissimus  Deo  odor  est  charitas.. 

c  Fornicaiio  auieiu,  et  oiunis  iiuinundilia,    aut  <*% 
avarilia.  >  Ouinia  crimina  breviter  comprebendil, 
duorum  criniiuum  designando  radices. 

c  Nec  nominelur  in  vobis,  sicut  decet  sanctos.  > 
Considerauduiii  scilicet  noa^  liceie  Qeri,  quod  nou 
licet  iiominare. 

c  Aut  turpiiudo,  aut  stultiloquium.  >  Hoc  eliam 
iu  filiU  hominum  reprehendilur  honestorum. 

c  Aut  scuriililas,  qua?  ad  rem  non  pertinet.  > 
Risuiu  inovens,  qui  gravilaii  non  convenitChrisiia,- 
ux;  quia  ad  reui  non  pertinet  coelestem  et  divi- 
uam. 

c  Sed  magis  gratiarum  actio.  >  Hoc  magis  sem- 
per  tractaie  debctis,  quoroodo  D^o  etactu  et  cogi- 
Uiione  pUceatis. 
Patrol.  XXX 


fornicalor,  aut  avarus,  quod  est  idolorum  servitus, 
non  liabethaereditatemin  regno  Chrisli  et  Dei.  >  Con- 
tra  illos  agit  qui  solam  fidem  dicunl  sufiicere  :  quia 
hujusmodi  actus  non  Deo,  sed  daemoni  exhibentur. 
Haerediias  autem  regni  coelorum  Dei  liliis,  non  dia- 
bolo  praparalur.  . 

c  Nemovosseducal.  >  Dicendo    hoc  solummodo 
opusest,  ut  fides  sit,  et    horao   Christi  baptisma  ' 
cousequatur   :  quamvis  peccet,  perire  uon  pote*t. 

c  Inanibus  verbis.  >  Quae  hominem  liberare  non 
possum. 

c  Propler  hasc  enini  veuit  ira  Dei.  >  Ex  praeleri- 
tis  fulura  coguoscitc  :  si  Sodomitis  nou  pepercit, 
et  his  qui  in  diluvio  perierunt,  parcet  vobis? 

c  lu  filios  diffidentiae.  >  Qui  noncredideruutiram 
comminantis  se  superventuram. 

c  Nolite  ergo  effici  participes  eorum.  >  Si  iu  pec- 
catis,  judiciodesperantium  participes  fueritis,  eritia 
in  poena  consortes. 

.  c  Eratis  enim  aiiquando  tenebrae,  nunc  autem 
lux  in  Doiniuo.  Ut  lilii  lucis  ambulatc.  >  Quaudo 
nesciebatis  Domini  voluntatem  :  nunc  vero  omnia 
cognovistis.  Quantum  ergo  inter  lucem  distat  et  te- 
nebras,  tantum  a  prhUina  conversatione  discre. 
pare  debetis. 

c  Fruclus  enim  iucis  est  in  omui  bonitaie,  et 
juslitia,  ct  veritate.  >  Taiem  habet  scientia  fru- 
ctum. 

c  Probantes  quid  sit  beneplacituro  Deo.  >  Ex 
iege  probate  quid  beneplaceat  Deo,  non  quod  ho- 
uiiues  asserunt. 

c  Et  nolite  communicare  operibus  infructuosis 
lenebrarum.  >  Non  prodest  quidquid  Ut  sine  scien- 
tia  veritatis;  quia  neclux  poiesl  coinniuuicarecuin 
tenebris   (J/  Cor.  vi,  14). 

c  Magisautem  redarguite.  >  Non  solum  coramu- 
nicare  nolite,  sed  eiiain  redarguite. 

c  Qu%  eiiim  iu  occuito  fiuut  ab  ipsis.  >  l<i  secrc- 
tislocisdomoruui  vei  teuipli. 

c  Turpe  est  et  dicere.  >  Nobis  dicere  turpe  est, 
quae  iili  vel  in  tenebris  facere  nou  erubescunt. 

c  Omnia  autem,  qu*  arguuntur,  a  lumine  mani* 

feslantur.  >  Sicui  ad  Corimhios  ait  :  Occulta  etiam 

1  cordis  ejus  manifista  fiunt  (/  Cor.  xiv,  25).  Et  tunc 

cadens  in  faciem  adorabis  Deum,  pronunlians  quod 

Deus  verc  csl  in  nobis. 

c  Oinne  euim  quod  manifesiatur,  lumen  est.  >  In- 
cipit  iumen  csse  cuin  credideril,  ct  vobis  adjuu* 
gilur. 

c  Propler  quod  dicit :  Surge  qtii  dorniis.  >  Voce 
alicujus  sapienlis,  conscientiam  increduli  pnlsare 
cupieniis,  de  somno  ignorantia*  excitat. 

c  Et  exsurge  a  mortuis.  >  A  peccatis  vel  idolis. 

c  Et  illuminabit  te  Cbristus.  >  Cum  ei  credideris, 
efficieris  ct  ipse  !ux. 

c  Yideteitaque,  fratres,  quomodo  caute  ambu~ 
lelis :  uon  quasi  insipientes,  sed  ut  sapieutes.»  Quasi 

28 


875  S.  HIERONYMI  OPERUM  MANTISSA.  876 

ftlii  Ktpicniia*  ct  lucis,  ne  alicui  offcndiculum  de-  A  "i  antiqua  crimina  ablueret :  et    notat  miculas 

quomodo 


lis,  et  incipiatis  ei  cauaa  perditionis  exsisiere 

i  Redimentes  tempus.  >  Yestra  sapieulia  vel 
caulela. 

c  Quoniam  dies  roali  sunt.  i  Non  .dics  roali  sunt 
per  se,  sed  per  homines  :  sicul  locus  malus  diciiur, 
in  quo  aiiquid  couimitlitur  mali. 

c  Propterea  nolite  fieri  iniprudentesv  sed  intelli- 
gfliites  quae  sit  voluntas  Dei.  t  Scruiamiui  iegem, 
iii    qua  voluntas  aguoscilur. 

i  Ei  noiiie  inebriaii  vino,  in  quo  est  luxuria  : 
scd  iiupleamini  Spiritu  sancto.  >  Exponit  conti- 
nenliae  utilhatcm.  Quia  luxurhe  materiain  expe- 
leie  nou  convenit  crucifixis,  sed  Spirilu  saucto 
repleri 


incurriinus,  et  verbo  ostenderet  et 
exemplo. 

c  Sed  ut  *it  sancta  et  immaculata.  >  Si  omnibu 
imniaculata  esl,  maculaii  ab  ea  alieni  esse  cen- 
sentur,  njsi  rursum  per  pcenitentiaoi  fuerinl  ex» 
purgali. 

c  lt*  et  viri  debent  diligere  uxores  suas  ut  cor- 
pora  sua.  >  Item  quales  uxorcs  cupiunt  invenire, 
laies  exhibeaut  se  uxoribus. 

c  Qui  suam  uxorem  diligit,  seipsum  diligiu  t 
Quia  duo  sunt  in  carne  una  (Gen.  u,  24). 

c  Netuo  enim  unquam  curiiem  auam  odio  ho- 
buif,  sed  nulrii  et  fovet  eam.  >  Non  ut  ei  labores 
et  dolores  infligat,  sed  ut  secoram  faciat  et  quie- 


c  Loijuenles  vobismetipsis  in  psalmis,  et  hymnis,  B  lara»  Non  nuptias  damnat,  sed   ad  conlfnentiaa 
m  camicis  ^piiilualibus.  >  Nou  in  aciibus  sxculi,      cohoitalur. 


hjcul  ait  Proplieia  :  Vt  non  io^ualur  os  meum 
opera  hominum  (Psat.  xvi9  4). 

c  C.uitaiiies  et  psulientes  in  cordibus  vestris.  > 
Ne  ore  tantuin  verba  Dei  resonemus, 

c  Douiino  gratias  ageutes  semper  pro  omnibus 
in  nomne  Domini  iiObtri  JesuCbribti.  >  Sive  bonis, 
sive  malis,  sicut  ait  Job  :  Sit  nomen  Domini  bene- 
dtctum  (Job  i,21). 

c  Deo  el  Patri.  Subjecii  invicem  in  liinore 
Cbristi.  >  Non  huinano  liuiore,  vei  avaritix  studio: 
sicut   qnidain  suis  patronis  adulari  consueverunt. 

c  Mulieres  viris  suis  subdiue  sint.  >  Non  eos 
sicut  Corinthios  lacte  alebat,  sed  perfecto  cibo 
coiiiineuliai  nutriebat.  Timeteuim  ne  cessHiite  in 
plerisque  carnis  otlicio,  aut  mulicribus  subjectio, 
aut  iii  viris  cessaret  charitalis  affectus  :  et  ue  lan- 
quaiu  divortium  docuisse  credereiur.  Cjeterum  tale 
fsLuinovtt  viiae  pradicator,  nuiia  exsistente  causa, 
b>c  doccret,   quod   naluraiiter  possidebant. 

•  Sicut  Domiiio.  >  Quomodo  Sura  subdita  erat 
AbiahiH,  douiinuin  eum  vocaus  (/  Petr.  iu,  G). 

c  Quoiiiam  vir  capul  est  uiulieris,  sicut  CurUtus 
capui  esl  Eccle»i»,  ipse  S.dvator  corp:>ris  ejus. 
Sed  sicui  Ecclesia  subjecU  est  Christo,  iia  et 
mulieres  viris  suis  in  omnibus.  >  lleddit  justam 
causam  subjectionis  :  quia  et  prior  est  vir,  et  utrius- 
que  corporis  debet  esse  Salvator. 


c  Sicut  et  Cbristus  Eccleaiam  :  quta  membfi 
suiuus  corporis  ejus.  >  Membra  ejus  eum  debeat 
iu  omnibus  imitari. 

c  De  carne  ejus  et  de  ossibus  ejus.  Propier  hoc 
reliuquet  bomo  patrcm  et  matreiu  suam.  >  Aino- 
rc,  si  non  bono. 

c  Et  adbaerebil  uxori  suat,  et  ernnt  duo  in  carnc 
uua.  >  Objeclio  ex  per&ona  carnalium,  volentiuia 
se  amare  carnaliter,  ut  quibusdam  videlur. 

c  Sacramentum  hoc.  magnuin  esu  Ego  autem 
tlico  in  Christo  et  in  Ecciesia.  >  Ego  boc,  inquit, 
in  Christo  intelligendum  dico,  et  in  Ecclesia  :  uude 
vos  majore  affectu  debeiis  uxores  veslras  sanctat 
diiigere  spirituales,  qui  ante  dilexisiis  peccatrices 
ct  in  genlilitale  carnales. 

c  Yerumtamen  et  vos  sihguli  unosquisque  uxo» 
retu  suani  sicut  scipsum  diligat  :  uxor  autem  li- 
meat  virum  suuin.  >  Subjecta  sit  ei  taiiquam  iuEr- 
inior,   ut  regnetur. 

CAPUT  n. 

c  Filii,  ibcdite  parenlibus  vestrls  in  Domino.  > 
Parat  illos  discipliux»,  qua  illos  a  parentibus  se- 
cunduin   Deum   prascepit  erudiri. 

c  Iloc  euim  justum  est.  >  Ut  inuluain  inviceoi 
dilectionem  exhibeaiis. 

c  Honora  patrcm  tuum  et  inatrem  tuam.  >  JmVt 


c  Yiri,  diiigile  uxores  vestras,  sicut  et  Chrisius  D  honorare  parenles,    sed  bonos.   Cauerum  coaira 


dilexit  Ecclesiaui.  i  Tam  sancta  el  veuerabili  cha- 
rilate. 

c  Et  seipsum  tradidil  pro  ea.  i  lla  cl  vos  pro 
sanctiiate  uxoruui  uec  mori ,  si  neccssc  fuerit,  re- 
cuseiis. 

c  Ut  illam  sanclificaret,  mundans  eam  lavacro 
aquae  iu  verbo  vitar.  >  Aqua  lavil  corpus,  aniniam 
doctrina  mundavit,  sicut  ail  ad  ilcbraos  :  Aspersi 
eorda  a  conscientia  rnala,  et  abluti  corpus  aqua 
tnunda  (Hebr.  x,  22) ;  ita  et  vos  corpora  uxorum, 
conscieniiae  animas,  mundate  doctrinis. 

t  Ut  exhiberet  ipse  tibi  gloriosam  Ecclesiam, 
nou  habentein  maculain  aut  rugam,  aut  aliquid 
bujuMinuUL  9  Uj  sibi  lihristus  inuiidavit  Ecclesiaiu, 


Deum  viventes  ipse  etiam  Aloyses  prohibait 
aguosci. 

c  Quod  est  mandatum  primuin.  >  lu  secauda 
tabula  priinum,  quae  td  huinanitaiem  pertineutia 
praccepta  sex  numero  continebat.  Prima  euim  ta- 
bula  proprie  officia  exigebat. 

c  In  proraissione,  ut  bene  sit  tibi,  et  sis  longav 
vus  super  terram.  >  Non  in  hac  terra,  in  qua  impii 
nonnunqiiani,  et  in  parentes  sce)e»ti  ,  senescuol : 
sed  super  lerram  illam  quam  Dominus  mitihos  |ro- 
miiiii,  in  qua  justi  habilabunt,  et  cujua  boua  li- 
suros  esse  se  creduut. 

c  Et  vos,  patres,  nolite  ad  iracundiam  provocare 
filios  vestros,  scd  educate  illos   in  diicipfiua  tt 


877  EXPOSITIOIN 

correptione   Domini.  »  Sive  in  moderatione ,  el  A 
nou  irrationabiliter   verberando  :  sive  ne  eos  a«i 
saccularia  sludia  provocantes,   iracundiam    discere 
faciatis  :  sed  divinae  legis  eos  instituite  disciplinis. 
Talibus  ergo  parentibos  praecepit  obedire. 

c  Servl,  obediledominis  carnalibus.  >  Non  enim 
venit  Cbristus  conditiones  mutare.  Nam  servitium 
non  natura  dedit,  sed  captifilas  fecit  :  neque  ex 
maledicto  Cham  (Gen.  ix,  25),  ut  qtiidam  putant, 
cum  ex  eo  reges  legamus  esse  generatos.  Maledi- 
ctuui  illud  in  Aliis  Cbam  iinpletum  est,  qui  Israel 
sont  subjugati.  Providet  sane  bic  Apostolus,  ne 
doctrina  Dei  in  aliquo  blaspliemetur,  si  credenles 
servi  suis  dominis  inutiles  flant.  Ei  qui  forte  per- 
wissurus  erat,  alios  servos  fieri  Chrisiianos,  de 
ipsie  jam  faclis  incipiat  poenitere.  Si  vero  viderit  B 
•os  in  melius  profecisse,  et  ex  infidelibus  fldeles 
effeclos,  nen  solum  alios  optabit  credere  famulos 
soei,   sed  etiam  ipse  fortasse  salvabitur. 

c  Gum  timore  el  tremore,  in  simpiicitate  cordis 
vestri.  >  Cuin  omni  obedienlia  et  festinatione  hu- 
nilitalis,  priori  superbia  et  simulatione  deposila. 

c  Sicut  Christo.  >  lloc  in  Christo  fii,  quidquid 
ejus  contemplatioiie  hominibus  exhibetur. 

c  Non  ad  oculum  serv ieutes,  quasi  hominibus 
placenles.  >  Non  timeiitcs  douiinos  tantum,  quasi 
ipsi  non  Deo  placere  volenies. 

c  Sed  ut  servi  Christi,  facieutes  voluntalem  Dei 
ex  aniino.  >  lu  bisquae  Dei  non  sunt  conlraria  vo- 
iuntali.  lo  multis  enim  concordat  cum  lege  natu- 
rali  animus  dominorum,  quia  servos,  et  fideles,[et  C 
sobrios,  et  castos,  et  humiles  haberedesiderant. 

c  Cum  bona  voluntate  servienles,  sicut  Domino, 
et  non  hominibus.  >  Non  cum  murmuraiione,  ne 
apud  homines  gratia,  apud  Deum  mercede  pri- 
vemini. 

c  Scientes  quoniam  unu&quisque  quodcunque 
fecerit  bonuin,  bocrecipiet  a  Domino,  sive  servus, 
siveliber.  >  Quidquid  propter  Dominum  feceris, 
babebis  ab  ipso  mercedem,  nec  te  desperare  faciat 
tonditio  servitutis. 

c  Et  vos,   domini,  eadem   faciie  illis.  >  Ne  si 
fugerint,  tuae  malilia  iucipias  deputare,  non  lepi. 
lioe  etiam  paganus  fecisset,  si  aliter  tractaretur 
prasceptum  :  et  tu  audire  de  illo  noo  vis,  qood  p 
justum  est  T 

c  Remiuenles  minas,  scientes  quia  et  illorum  et 
vester  Dominus  est  in  coelis,  et  persouarum  acceptio 
non  est  apud  Deum.  >  Miramini  propter  discipli- 
uam  ;  sed  remittiie  propter  misericordkim,  et  ut 
Tobis  a  vestro  Domiuo  remitutur,  apud  quero  uli- 
que  unum  estis,  ul  Iwereditas  qu»  promissa  est 
una  ait  in  vobis. 

c  Decaetero,  fraires.»  Generaliter  epistolam  ex- 
hortatione  concludit. 

c  Conforumini  in  Domino,  et  in  potentia  virtu- 
tis  ejns.  >  Exemplo  Domini  et  virtnte. 

c  Jnduite  vos  armaturam  Dei,  ut  possiti*  sure 
adversus  iusidias    diaboli.  >  Contra    spirituales 


EPIST.  AD  BPHKS.  8T& 

hostes  spiritualia  arina  sumeuda  sunt,  ut  a  dissr 
militudine  naturae  diaboli  armorum  fortitudine  pro- 
tegatur. 

c  Quoniam  non  est  nobis  colluctatio  adversus 
carnem  et  sanguinero.  >  Caro  et  sanguis  homo 
dicilur. 

c  Sed  adversus  principes  et  potestates.  >  Qui 
aibi  principatum  in  hujus  mundi  homiues  usurpa* 
runt,  et  qui  ignorantes  animas  per  peccata  se- 
ducunt. 

c  Adversus  muudi  rectores  tenebrarum  barum.  > 
Contra  d;emonum  potestatem,  qui  sibi  in  homines 
mundi  bujus  potestaiem  capientes,  ignorantiac 
erroribus  praesuinunt  :  qui  tenebris  comparantur, 
sicut  ipse  ail  :  Fuistii  enim  aliquando  tenebrx, 
nunc  autem  lux  in  Domino  ( Ephet.  v,  8). 

c  Contra  spiritualia  nequitiae  in  coelestihus.  > 
Sunlautem  spirituales  bonitates  in  coelestibus,  in 
tere,  ubi  volucres  cceli  appellantur. 

c  Propterea  accipite  armaturam  Dei.  >  Quia  lales 
babetis  inimicos. 

c  Ut  possitis  resistere  in  die  malo.  >  Non  sil>i 
malus  est  dies,  sed  nobis,  quaudo  impugnamur  a 
malo. 

c  Et  in  omnibus  perfccti  stare.  i  Non  in  aliquan- 
lis  perfecturo  vult  hominem;  sed  et  hoc  notandum, 
quod  omnes  ad  perfectiouem  hortatur. 

c  State  ergo  succincli  luntbos  vestros.  >  Perfc- 
cle  state,  lumbis  mentis  succincti,  hoc  est,  i  i 
'omni  pradio  pneparati,  et  ab  omuibus  curis  sasculi 
expediti. 

i  In  veritat£  >  Non  hypocrisi  :  Nemo  enim  co- 
ronatur,  nisi  qui  legitim*   certaverit  (II  Tim.  n,  5). 

c  Et  induti  loricamjusiiti*.  >  Sicut  lorica  mullis 
eirculis  vel  armillis  inteiitur,  ita  et  justitia  diver- 
sis  virtutum  conneciitur  specicbus.  Uonet  autetn 
non  solum  peccatoris  coiiscientiam,  sed  et  vcniris 
eontiuentiam  :  necnon  et  ad  femorum  usque  per- 
tingit  libidinem  coercendam. 

c  Et  calciati  pedes  in  pra?paratione  Evangelii 
pacis.  >  Cum  fiducia  incedeutes,  intrepide  prx- 
dicate. 

c  ln  omuibus  sumentes  sculum  fidei,  in  quo  pos- 
sitis  omnia  teia  nequissimi  ignea  exstinguere.  > 
In  omnibus  certaminibus  fide  muniatnur.  Quia 
sicut  scutum  ipsorum  quoque  armorum  defeosio 
est,  et  sine  hoc  omnis  armatus  inermis  est,  ita  et 
hae  vinules  siue  fide  salvare  non  possunt.  Naio 
sicut  scutum  omnia  injecta  repellit  et  recutit,  ita 
et  fides  omnes  diaboli  persuasiones  exstinguit, 
quamvis  quasi  iumen  ralionis   babcre  videautur. 

i  Et  galeam  salutis  assumite.  >  Qua  omnes  ca- 
pitis   sensus  a  pravis  officiis  pcotegat  etihscoiiddt. 

c  £t  gladium  spiritus,  quod  est  verbum  Dei.  > 
Nemo  militum  audet  ad  bellum  sine  gladio  profici- 
sci :  se  enim  utcunque  tueri  potest,  sed  hosteoi 
non  valet  occidere.  Nonnunquam  eii^m  ab  audact 
inimico  perimitur,  et  armis  omnibus  exspoliatur ; 
ita  sine  Dei  verbo,  justitia  omnis  intuta  esu 


879  &  HIERONYMl  OPERUM  MANTISSA.  880 

«  Per  omncm  oraiionem   ct  obsecrationem.  i  A  n»  9) ;  tanc  cnim  major  fiducia  crit  si  raliouati- 


Scmper  liuuc  gladium  postulale. 

c  Orantesomui  tempore  in  spirilu.  >  Non  itnpe* 
diaris  orare  seiuper,  et  pro  rebus  spiritualibus  de- 
precari. 

i  Et  in  ipso  vigilantes  in  omni  iustantia  et  obse- 
cialione.  >  Nihil  enim  prodest  dormiemis  morc 
laiore  corpore ,  et  animo  pragravari  ;  dum  in 
bac  vauilate  ucc  ab  bomine  possit  aliquid  im- 
peirnri. 

«  Pro  omnibus  sanctis.  »  Sancii  eslole,  ut  possi- 
tis  orare  pro  sanctis. 

c  Et  pro  ine,  ut  delur  mibi  serino  in  apertione 
oris  mei  cum  fiducia  nolum  facere  mysterium  Evan- 
gelii.  i    Ut   abuudanter   et   siue   meiu  exponam 


liier  dicatur,  et  si  abundanter  exprimaiur  ra- 
liune. 

«  Ut  autcin  ct  vos  sciatis  quas  circa  me  stini, 
quid  agam,  omaia  vobis  nota  faciet  Tycbicus  cha- 
rissimus  frater,  et  fidelisniiuisier  ia  Domino,  qucm 
misi  ad  vos  in  boc  ipsum  ul  cognoacatis  qu«  circa 
nos  sunt,  et  contoletur  corda  ve&tra.  »  Sollicite 
agil,  iion  solum  ut  proficianl,  sed  et  ne  in  tribub- 
tionibus  deficianl,  vei  ue  in  aliquo  contristenlur. 

c  Vj\  fratribus  et  cbarius  cum  fide  a  Deo  ratre 
nostro,  et  Domiuo  Jesu  Christo.»  Pax,  et  charitas, 
et  fides,  perfectum  facium  Cbristianum.  Tamea 
sine  fide  iufructuosa  est  cbaritas,  sicut  fldes  sine 
chariute   vel  pace.  Charitas  major  est  pace.  Po- 


per.^ecutiones  vel  odia  Judaeorum,  muiiiti  iu  Christi  R  test  eniiu  odio  uon   haberi  quis,  uou   lamen  cl 


populi  ratione. 

c  Pro  quo  lcgatione  fungor  in  catena  ista,  ita 
ut  iu  ipso  audeam  proui  oportel  me  loqui.  » 
Ouuiis  eniui  verbi  legator  talia  necesse  est  ul  sus- 
lineat  ;  sed.verbum  Dci  non  potest  alligari  (U  Tim. 


amari. 

<  Graiia  cum  omnibus  qui  diiigun  Douiinuai 
nostrumJesura  Cbristum  iu  incorruptione.  Amea.i 
In  quorum  cordc,  adulterino  more,  per  aaecularia 
Christi  dilectio  uon  vioiatur. 


1N  EPISTOLAM    AD  PHILIPPENSES. 


CAPUT  PRiMUftf . 

i  Paulus  et    Tiuiotheus    servi    Jesu  Christi.  > 
Ambo    servi,  iton   ambo   apostoli.    Oinuis    enim  C 
apostolus,  servus:  non  omuis  autem  servus,   apo- 
siolus. 

c  Oumibus  sanctis  in  Chi  islo  Jesu ,  qui  suut 
PhiUppis.  >  Quia  nemo  sine  Cbristo  sanctus  est : 
ei  sanctis,  uon  oumibus  Philippensibus,  id  esi,  non 
etiain  paganis. 

c  Cuin  episcopis  et  diarouibus.  Gratia  vobis,  et 

pax  a  Deo  Patrc  nostro,  et  Doinino  Jesu  Christo.  » 

Uic  episcopos  presbyteros  intelligiinus  :  non  enim 

iu  una  urbe  plures  episcopi  esse  poiuisscnt,  sed 

.  etiam  hoc  iu  aposloloruin  Actibus  habctur  (Act. 

cGratias  ago  Dco  meo  in  omni  memoria  veslru» 
Bmoruin  inemoriain  cuin  gratiarum  actione  cele- 
brat.  D 

<  Seinper  in  cunclis  orationibus  mcis.  >  Ostendit 
circa  eos  dileciionem  suam ,  pro  quibus  semper 
orat. 

c  Pro  omnibns  vobis.  >  Quia  omnes  ules  esti$. 

c  Cura  gaudio  deprecationein  faciens.  >  Non  in 
peccati  alicujus  tristilia  vel  moorore. 

c  Super  communicaiione  vestra  iu  Evangelio 
Clirisii.  >  Quia  mihi  couuutinicaslis  in  Evangelio 
pnedicando. 

c  A  prima  die  usque  cunc.  >  Ab  initio  fidei  ve- 
strx,  dcprecor,  ut  perseveretis ;  sive  quod  coinmu- 
nicatis  ab  iuitio  praedicando. 

c  Coufideiis  iu  boc  ipsum.  •  Confido  mc  impe- 
i/a/v. 


c  Quia  qui  coepil  in  vobis  opus  bonum. »  Coepit 
doctrinam,  sive  gratiain  scientiae  largiendo. 

i  Perliciet. »  Perficiendo  quod  docti  fuerint,  •• 
doceaut. 

c  Usque  in  diem  Christi  Jesu.  »  Usque  ad  diem, 
quo  de  corpore  recedebant.  Ex  quo  jam  ad  Domii  i 
unusqiiisque  scrvatur  adventum. 

c  Sicut  est  mihi  justum  hoc  seniire  pro  omuibti 
vohis.i  Chaiitaseuim  oinuia  sperat(i  Cor.  xin,7). 

c  Eo  quod  habcam  vos  in  corde  et  in  vinculis 
ineis.  >  Tantum  vos  diligo,  ut  mibi  memoriaai 
vesiri,  nec  haec  tribulatio,  nec  sollicitudo  dcfensio- 
nis  auferal. 

c  Et  indefcnsione  et  confinnationc  Evangelii.i 
Confirmatio  Evangelii  esl  constana  lolcranlia  prav 
dicanlis. 

.  c  Socios  gaudii  mei  omnes  vos  esse.  •  Hoc  iea- 
tio  de  vouis  et  credo  :  quia  sicut  meae  Iribulaticwb 
socii  estis,  ita  critis  et  gaudii  sempiterui.  Sive  sic: 
scio  vos  ila  Evangelio  credidisse,  ut  etiaro  in  triba- 
latioaibus  mcis  pro  ejus  defensione  mecuui  pariier 
gaudealis. 

<  Testis  enim  mihi  est  Deus,  quomodo  cupiim 
omues  vos  csse  in  visceribtfs  Jesu  Christi.  »  Site 
esse  ejus  in  visceribus»  sive  ita  vos  desidero  lan- 
quam  viscera  Christi. 

c  Et  hoc  oro,  ut  charitas  vestra  magis  ac  magii 
abuudet.  »  Ut  vos  in  eo  quod  habetis,  ainplius 
abuiidetis. 

c  In  scicntia,  et  in  omni  sensu,  ut  probetis  potio- 
ra. »  Notandum,  quia  scicutibus   adbuc  •cicntUo 


8S1  EXPOSITIO  IN  EPIST/AD  PHILIPP.  882 

rieprecatur,  ul  sincercs  in  omnibus  esse  valeant.  A  per  vestram  oraiionem.  >  Quod  mibi  nocere  puiant, 


Nemo  enim  aeger,  an  sanari  possit,  agnoscit. 

c  Ut  sitis  sinceres  et  sine  offensa  in  diem  Chri* 
sti.  i  Sincerts  materia  est,quae  naturam  sunm  ser- 
▼al,  nulla  extrinsecus  corruptione  fueala  :  tale  vi- 
uum  semper  in  melius  proficit,  noti  in  pejns. 

c  Repleli  fruciu  justilire  per  Jesum  Christum.  » 
Nimi  solum  sinceres  ab  omni  corruptione  sitis,  sed 
c»tiam  frtictu  justiti»,  abuudetis  excmplo  Clirisli  : 
qui  non  inodo  malitiam  non  habet,  sed  etiaui  bono 
redmidat. 

c  Ingloriam  et  laudem  Dei.  >  Ul  glorietur  Dcus 
in  aciibus  veslris. 

cScire  auteni  volo  vos,  fratres,quta  qua»  circa  me 
funt.  i  llic  consofotur  eos  de  sua  tribulalione  :  qui 
audierant,  eum  vinctmn  in  urbc  Roma  cnstodiri. 

c  Ifagis  ad  profectum  venerunt  Evangelii,  iia  ut 
vincula  mea  manifesta  flerent  in  Christo,  in  omni 
praeiorio,  el  in  caeteris  omnibus.  i  Non  solum  non 
obstint,  sed  etiam  profuerunt,  dum  manifcslatur, 
me  non  pro  aliquo  crimine,  sed  pro  Cbristo  omnia 
anstinere. 

c  Ut  ptures  e  fratrihus  in  Domino  confidentes.  > 
Plures  mea  tribulatione  constantes  cffecli  sunl, 
quam  doctrina. 

c  In  vinculis  meis  abundantius  auderent  sinc  ti- 
more  verbum  Dei  loqui.  i  Vinculorum  meornm 
exemplo  sunt  incitali,  dum  me  viderunt  proChristo 
tibcntissime  suslinere. 


B 


in  salulem  proveniet :  quia  11011  solum  per  verbum 
et  paxsionem  menm,  sed  etiam  per  odium  Christi 
Ecclesia  augmentatur. 

c  Et  subministrationcm  spiriiusJosu  Chrisli.  i 
Quia  ad  menm  peromnia  saiulem  guhernati. 

c  Seciindum  exspectatiooem  et  spem  meam.  > 
Quia  de  omnihus  his  exspccto  ct  spero  merced«*m. 

i  Quia  in  nullo  confundar.  •  Neqnc  in  vita.  ne- 
qne  in  mortc,  ncque  in  conlumehis,  neque  in  op- 
prohriis,  deniquein  nullo  Aposlolus  coiifundebatur. 
Nos  in  omnibus  eriibescimus :  et  in  quo  vitnpera- 
mur,  ultrsi  non  facimtm,  quanwis  scctmdnm  Deum 
cceperimus  :  unde  ostendimns,  non  laudibus,  non 
Christo  servire.  Apostolus  non  confundebatur  in 
catenis,  nos  confundimur  in  ooprobriis. 

i  Sed  in  omni  fiducia,  sicut  semper.  i  Nulla  res 
poterit  deterrere. 

c  Et  nunc  magnificabilur  Christtw  In  corpore 
mco.  •  Inimicis  suis  insuliat,  quod  ei  nocere  non 
valeant.  Si  enim  eum  occiderini,  martyrio  corona- 
biliir.  Si  servnvcrinl  ad  Christum  annumiandum, 
plurimum  facient  frucium. 

i  Sive  per  vitam,  sive  pcr  mortem.  i  El  yita  no- 
straet  mors  ad  magnilicentiam  pcrliiielChristi. 

c  Mihi  enim  vivere  Christns  est.  •  Non  alia  causa 
volni  vivere  nisi  Christi,  ut  ejus  corpus  aidificem. 

c  Et  mori  lucrum.  •  Corona. 
Quod  sivivere  incarne,  hic  milii  fructus  opcris 


c  Quidam  qnidem  rt  propter  invidiam  et  conten-  g  cst.  >  Si  vivere  in  carne  me  voluerint,  habebo  leui  • 
tionem.  •  Dum  mihi  apud  credentes  gtoriam  auferre      pus  operandi. 


•e  ptitant,  ne  solns  mihi  vindicare  videar  scientiam 
praetficandi. 

c  Quidam  autem  et  propter  bonam  voluntalem 
Christum  praedicanl.  •  Aiii  etiam  alios  salvare 
volentes,  fideliter  Christum  annuntiant. 

«  Quidam  ex  charitate.  i  Quidam  vero  ex  mea 
chariiate  adjuvant  me,  Evangelitim  dcfensando. 

«  Scientes  quoniam  in  defensione  Evangelii  posi- 
lus   snm.  i  Nou  liumano»  dilcctionis  nfleclu,    sed 
1  qnia  sciunt,  me  a  Domino  ad  defendendum  Evan- 
gelium  ordinatum. 

«  Quidam  autem  ex  contentione  Christum  an- 
niiiiiiant  non  sincere,  existimantcs,  pressuram  se 
snsniare  vinculis  meis.  •  Alii  dolore  prsedicant  ad 
in e  gravaudum,  quasi  plures  discipulos  facicntem, 
rt  doctrina  mea  totum  orbem  itnplere  conantem  : 
tit  ex  hoc  saltem  major  uiihi  cumulctur  injuria 
vel  pressura 

c  Quid  enim  ?  Dum  omni  modo,  sivc  per  occa- 
aioncm.  >  Odii   vel  invidia*. 

c  Sive  per  veritatcm.  i  Simplicis  vcl  pur*  prai- 
dicaiionis. 

«  Christus  annuniietur  :  et  in  hoc  gnudeo,  sed 
ct  gaudcbo.  •  Non  mihi  currc  cst,  qua  pradiccot 
mente,  dummodo  (quod  cupio)  Christi  nomen  omni- 
I»us  innotescal,  et  amultis  crcdatur.  Quaproptcr  et 
idchIo  gaudeo,  el  in  futuro  gaudebo. 

c  Sciocuiin  quia  hoc  mihi  provcnict  ad  salutcm, 


c  Et  quid  eligam,  ignoro  :  coarctor  aulem  e 
dnobus.i  1n  tantiim  mihi  utraque  conveniunl,  ut 
quid  eligam  scire  uon  possim. 

i  Desiderium  habens  dissolvi  et  esse  cum  Chri- 
sto,  mullo  magis  meiius :  permanerc  atitem  in  car- 
ne,  necessarium  propter  vos.  •  Illud  meiius  mihi, 
istud  necessarium  vobis.  Et  mortem  illos  non  ti- 
mere,  sed  diligere  dcberc  eosf  suo  demonslrat 
excmplo;  et  ut  non  conlrislenlur,  mansurum  se  in 
carne  spiriiu  propbelico  promittit. 

f  Ei  hoc  confidens  scio,  quia  mancbo.  •  Non 
solum  credo,  sed  etiam  certissime  novi. 

c  El  permanebo  omnibus  vobis.  •  Non  niihi,  id 
est^  non  mei  causa. 

f  Ad  profecium  vcstrum,  et  ^audium  fidei.  i  L't 
profectum  de  fructu  fidei  vestrre,  et  gaudium  ha- 
beaiis,  sive  ut  gaudeatis  :  quia  vestra  ine  (idcs  ct 
oratio  conscrvavit. 

f  Ut  gratulatio  vestra  abundet  in  Christo  Jesu  in 
me,permeum  adventum  iicrum  ad  vos.»  Ui  postquam 
viseriiu  vos,  itcrum  abundanlius  gralulcmini. 

fTanlttm  digne  Evangelio  Chrisli  convcrsemiiii.i 
Omnia  ejus  pra?cepta  scrvantes,  sive  digne  Evan- 
gclii  praBdicatoribus  conscrvare  debelis. 

f  Ut  sive  cum  venero  ct  videro  vos,  sive  abscn» 
audiam  de  vobis  :  quia  statis  in  uno  spirilu.  i  Si- 
cut  legituus  ;  Qwia  crat  e\*  cv.^  uwwwx  c  f\xC\vA^  wa\ 


883  S.  IHERONYHI  OPERUM  HANTISSA.  884 

nec  quitquam  tuum  dicebat,  ted  erant  illis  omnia  A  quae  aliorum.  >  Non  quae  nobii  solis  eipediunt,  tad 


communia  (Act.  iv,  32) 

c  Unanimes,  collaborantes  Oilei  Evangelii.  >  Om- 
nis  pngna  onanimiter  aggressa  victoriam  parit. 

c  Et  in  nollo  terreamini  ab  adversarifo,  qtiae  est 
iliis  causa  perditionis,  vobis  autem  salutis.  >  Ne- 
que  versulis  disputatiouibus,  nec  passionibus  op- 
probriisque  turbemini.  Quia  vobis  magis  ad  mer- 
<  edem  possunt  prodesse,  sicut  apottoli  ibant  gau- 
dentet,  quia  pro  nominer  Donlini  digni  habiti  tunt 
contumeliam  pati  (Act.  v,  41): 

c  Et  hoc  a  Deo,  quia  vobis  donaium  est  pro 
Christo.  >  Quia  vull  vos  corouari  probatos  :  sicut 
Job  penuittitur  lentari  (Job  n,  6).  Quia  nec  vinci 
habebat,  et  ejus  gloria  amplianda  erat,  adversario 
superato  atque  confuso. 

c  Non  solom  ut  in  eum  credatis,  sed  ut  etiam 
pro  illo  patiamini.>  Occasio  fidei  a  Deo  donata  est : 
quia  si  nonvenisset  Ghristus  et  docuissei,  non 
utique  crederemns  :  caterum  et  fldem  volontariam 
iii  acfbu*  legis  iegimua.  Non  solum  ergo  vult  ut 
fidei  merilum,  sed  etiam  ut  mariyrii  pracm  um  ha- 
beatis,  dum  vos  tenlari  Deus  palittir,  ut  vincalis. 

c  Idem  certamen  nabenles,  quale  el  vidistis  in 
me  et  nunc  audiais  de  me.  >  Nihil  novum  paiimi- 
ni :  sed  hoc  quod  praeseutes  vidistis  in  me,  et  nunc 
absentes  de  nte  audistis.  Non  sit  ergo  illud  vobis 
indignum,  in  quo  nos  conspeii&tis  gloriari. 

CAPUT  II. 

c  Si  qua  ergo  consolaiio  in  Christo.  >  Si  in  omni 
tribulatione  ab  ip.<o  solo  consolamini,  non  sit  ve- 
sira  consolatio,  patrimoniuin  terrennm. 

c  Si  o/iod  solatium  charitatis.  >  Charitas  Chri- 
sti,  non  amicorum. 

t  Si  qua  societas  spiritus.  >  Splritunlicm,  non 
tarnaHitm. 

c  Si  qna  viscera  miseralionis.  >  Vestri  misere- 
nini  pctius,  quam  pareutum. 

c  Implete  goudium  meum.  >  Quod  jam  habeo  ex 
parte  :  in  talibus  enim  doctor  exsuliat.  Aliler  :  Si 
qua  mihi  a  vobis  consolatio  exhibetur  iu  Christo, 
ct  si  quod  solatium  charilatis  :  si  qua  vos  societaa 


quae  aliis  prosunt. 

c  FIoc  enim  sentite  in  vobis  quod  et  in  Cbristo 
Jesu.  >  Vult  ostendere  Christum,  non  pro  *«,  sed 
pro  aliis  passum :  sive,  tam  bumilis  sensus  sit  ia 
vobis,  quam  fuit  in  Cbristo.  Multi  prasterea  haac 
locum  ita  intelligtint,  quod  secundum  dmnhaleni 
se  humiliaverit  Gbristus,  secundum  formam  vide» 
iicet,  secufidum  quam  aequam  cqualitalr.m  Dei, 
non  rapinam  usurpaverit,  quara  naturaliter  poasi- 
debat.  Et  ciinanivfr  se,  non  substantiam  evacuaaa, 
sed  honorem  declinans :  formam  servi,  boc  estv 
*  naturant  hominis  iudueendo  :  et  per  omnia  boaso 
tantummodo  atqne  bumilitatis  suse  obedieotia?,  nec 
crucis  mortem  recusando.  Quod  in  Cbrisio  Jesa, 
g  secundum  quod  unctus  est,  Christus  C6t  :  Jesis 
nomen  accepit :  hoc  est,  secunduni  hominem. 

c  Qui  cum  in  forma  Dei  esset.  >  In  qua  eral, 
sive  quia  absque  peccato  eral  :  ad  iiaagineni  W 
scilicet. 

c  Non  rapinam  arbitratus  est  esse  «qualetu  Det: 
sed  semetipsum  exinanivil.  >  Quod  erat,  hitmiliUlt 
celavit :  dans  nobis  exemplum,  ne  in  his  gloriamar, 
quae  forsitan  non  habemus. 

c  Formam  servi  accipiens.  >  Ita  ut  etiam  pedtf 
lavarel  discipulorum  (Joan.  xm,  5). 

c  In  similitudinem  hominum  factus.  >  loterduai 
simititudo  recipit  veritatem;  nam  genuit  Adaa 
filium  secundum  imaginem  el  similiiudinem  suaat, 
et  vocavit  nomen  ejus  Seth  (Gen.  v,  3).  In  siorilita- 
6  dine  huinana,  bumilitate  serviendo,  cum  omniaai 
Domiuus  esset. 

c  Et  habiiu  inventus  ut  homo.  >  Hoc  ut  veroai 
sit,  sicut  quati  unigeniii  a  Patre  (Joan.  i,  ii),  ita 
intelligeuduin. 

c  Humiliavit  semetipsum  factus  ohediens  usque 
ad  inortem.  >  (Jt  nobis  perfectas  obedientie  mon- 
straret  eiemplum 

c  Mortem  autem  crucis.  >  Qua  nulla  mors  potest 
esse  deterior. 

c  Propter  quod  el  Deus  exaltavit  illum,  et  don» 
vit  illi  nomen.  >  Quia  se  assiimplus  bomo  bumr 
liare  dignalus  est,  divinilas  quae  hurniliari  non  po- 


^piritus  connecttl,  etsi  qua  sint  apud  vos  viscera  D  test,  etim  qtii  humiliatus  fuerat,  exaltavit.  Sed  et 


pictaiis :  hoc  mihi  prastate,  quod  rogo,  ut  gaudiutn 
nostrum  unitatis  et  electionis  impleatis. 

c  Ui  idem  sapiatis,  eamdem  charitatcm  habentes, 
itnanimes  idipsom  seniienies.  >  Nolite  chatitatent 
fcindere,  semiendo  diversa. 

c  Nihil  ner  contentionem,  neque  per  inanem  g!o- 
riam.  >  Ne  aliquid  non  Dei  aemulalione  faciatis, 
s«»d  ut  quisque  alius  videatur. 

c  Sed  in  omni  humilitale  superiores  sibi  invicem 
arbitrante*.  >  Si  omnes,  a  quibus  tnjuriam  pati- 
mur,  superiores  esse  arbiirarcmur,  facile  paiien- 
tiatn  servaremus.  Neinoenim  a  paire,  vel  a  Doraino 
a  gre  feri  se  iujuriam  cousecutum. 

c  Pion  qux  soa  sunt  singnli  consfderantes,  scd  ea 


illi  donatutu  est  nomen,  quia  anie  non  habnil : 
unde  rectins  locus  bic  secundum  bumanain  nitr> 
ram  intelligemlus  est,  quam  divinam.  Si  ergo  mn 
ex  allo  resiiicimus,  exemplo  Cbristi  fratribus  sef- 
viamus.  Si  enim  ille  Dominus  ct  magister,  servis 
et  discipulis  tninisiravit  :  quanto  niagis  nos  *qaa- 
lihus  et  majoribus  scrvite  debemus,  et  Deo  et  lau- 
ctis  ejus  usque  ad  mnriem  etiam  obediret  ue 
inagtstrttrn  humilem  superbi  discipuii  non  se- 
qtiamur,  et  Dominum  iuitem  servj  contemnanius 
ingrait. 

c  Quod  est  stiper  omne  notneu.  >  Cui  enim  anqt- 
torum  dixit,  Fitiut  meut  et  tu  {Bebr.  i,  5)? 

c  Ut  in  nominc  Jesu  omnc  g<*nu  flectitur  coeli- 


8S5  EXPOSITIO  IN 

•liiini,  terrcsirium.  i  Ut  omnes  simul  hominem  A 
ndorent  cum  Verbo  assumptum. 

<  Et  infernorum.  >  Hic  infernorum  custodes 
inducit 

c  Ct  omnis  lingua  conflteatur.  >  Omnium  gen- 
tiimi  scilice.'. 

i  Qnia  Dominus  Jeaua  Christus  in  gloria  est  Dei 
Patrif.  >  Hoc  esl,  in  nafura  et  gloria  deitatis,  dt»m 
ejusdem  est  gloriae  cujus  Pater. 

c  Ilaque,  charissimi  mei,  sictit  semper  obe- 
diftis.  >  Exempto  ejus,  qui  usque  ad  moriero  obe- 
«Jivit. 

c  Non  in  prae?entia  mei  tantmn.  >  Quasi  servi 
ad  octilum  servientes  (Ephet.  vi,  6). 

c  Sed  multo  magis  nuncrin  absenlia  uiea.  >  Quia 
ti  quid,  me  pratsente,  liberius  agehatis,  corrigere  B 
polcram. 

c  Cum  metu  et  tremore  vestram  salutem  opera- 
mini.  >  Non  cum  negligentia,  sed  sicut  ait  Job  : 
Verebar  omnia  opera  mea  propter  Deum,  scient 
quod  non  parceret  delinquenti  (Job.  u,  28).  Et  su- 
pcr  bumilem,  et  quietum,  et  trementem  verba  Dei 
Spiritus  sanctus  requiescil  (Ita.  lxvi,  2). 

c  Deus  est  enim  qui  operatur  in  vobis  et  velle, 
et  perficere.  >  Velle  operatur  suadendo,  et  praemia 
profnitlendo  :  Qui  perteveraverit  utque  in  finem,  hic 
ealvut  erit  (Maith.  x,  22).  Caeterum  perficere  no- 
•irum  omnino..  nec  vclle  quidqiiam  est  :  quia 
tjirumque  ejusdem  loci  definilione  tenetur. 

f  Pro  bona  voluntate.  >  Si  in  ea  maneaiis.         g 

c  Omnia  autem  facile  sine  murmurationibus.  > 
Ingraius  est  servus,  qui  gravia  domioi  sui  queritur 
esse  prceccpta.  Qui  enim  murmurat  de  praeceptis, 
duhitat  de  praemiis.  Hic  eiiam  si  operatur,  non  est 
sine  querela.  Unde  alibi  ait  :  Nec  murmuraveritit, 
-*t  caetera  (/  Cor.  x,  10). 

4  Et  l»aesiUl:onibns.  >  De  mercede  futiira. 

c  Ut  siiis  sine  querela,  et  simplices  filii  Dei  sine 
reprchensione.  >  Sicot  Deus  vos  fecit.  Conside- 
raie  cujus  filii  sitis  :  qui  cum  in  omnibus 
aanctu*  ae  purus  sit,  filios  non  potesl  babere  de- 
generes. 

t  In  medio  nalioois  pravae  atque  perversa?.  > 
Quae  omnem  rationabilis  naturae  pervertit  ordinem 
et  pcrdidit.  D 

c  Inier  qnos  lucetis  sicut  lumiuaria  in  mundo.  > 
Sic  luceat  Dei  genus  in  genere  humano,  sicut  sol  et 
lmia  illumiunnt  mundum. 

«  Verbum  vitae  coutiuentes.  i  Ut  pcr  vos  illuini- 
ueirur,  et  exemplo  confiriuentur. 

•  Ad  gloriam  ineam.  >  Gloria  patris  filioruin  o»f, 
utaitSalomon   (Prov.  xvn,  (5). 

c  In  die  Chrisli.  >  lu  die  judirii. 

c  Quia  non  in  vacuuin  cucurri,  neque  in  vaciium 
fohoravi.  >  Qui  lalcm  Dco  populum  acquisivi. 

<  Sed  etsi  immolor  supia  sacriflcium  et  obse- 
quiuiii  fidei  vestra?,  gnudco  et  congratulor  omnibus 
vobis.  >  Eliam  si  occidat  :  quia  sacrificiuni  ol  ob- 
sequium  fidci  vestrx  obtulit  Dco  :  vincit  profectus 


EPIST.  AD  PHILIPP.  886 

vestri  gaudium  tristitiam  poenae  vel  mortis.  Sive  : 
Jam  non  timeo  mori  sacrificio  txdei  vestrae  cousuui- 
roato  :  sive  quia  fidei  vestrae  minislravi. 

c  Idipsuro  aulem  et  vos  gaudele,  et  congratula- 
mini  mibi.  >  Quia  mibi  graude  pra?mium  esl  uro 
vobis  occidi  :  s\\e  quia  mihi  expedit  solvi. 

i  Spero  autem  in  Domino  Jesu  Timothetim  me 
cito  mittere  ad  vos.  >  Dat  exemplum  non  tiiuere 
quid  definiendi,  sed  omuia  spe  lomini  proinit- 
tendi. 

<  Ut  el  ego  bono  animo  sim,  cognitis  qiue  eirca 
vos  suiit.  >  Ut  scialis,  quia  vos  meae  passioncs  mi- 
uime  terrueruol. 

i  Neminem  enim  habeo  tam  unanimem,  qui 
sincera  affectione  pro  vobis  sollicitus  sit,  >  Qui 
ita  mecum  pro  omniuin  vestrum  salute  solii- 
citus  sit. 

<  Omnes  enim  quae  sua  suni,  quserunt.  >  Com- 
modum  9  vel  quietem ,  noleules  pro  anima  tri- 
bulari. 

«  Non  quae  Jesu  Christi.  >  Non  curanles  de  cor- 
pore,  vel  exemplo  Cbrisli,  qui  ppo  omnium  saluto 
mori  minime  recusavit. 

«  Experimentum  autem  eius  cognoscite.  >  Ut 
qualis  sit,  noveritis. 

<  Quoniam  sicut  patri  filius,  mecum  servivit  in 
Evangelio.  >  Secundum  hominem,  propler  liomine« 
factus  obediens  usque  ad  morteiu. 

f  Hunc  igitur  spero  me  ruitlere  ad  vos  tuox  ut 
videro,  quae  circa  me  sunt.  >  Modo  enim  incertus 
sum. 

<  Confido  autera  in  Domino,  quoniam  et  ipse  ve- 
niam  ad  vos  cito.  >  Nou  solum  illutn  mitlo,  quem 
unicum  habeo  solatiuin. 

«  Nccessarium  auteiu  exislimavi  Epaphroditum 
fratrem,  et  cooperatorem.  >  Necessarium  vobis  et 
cooperatorem  propter  Evangelii  opus. 

«  Ct  commilitonem  meum,  vesirum  autcni  apo- 
stolum.  >  Commililo  propter  bonorem  :  quia  et 
ipse  acceperat  in  illis  aposlolatus  offkium. 

«  Et  ministrum  necessita^is  meae  mittere  ad 
vos.  >  Quia  veuit  meae  uecessilati  miuistrare  pro 
vobis. 

<  Quoniam  quidem  onjpes  vos  desiderabat.  > 
Cbaritatem  cjus  circa  ilios  sollicitam  commendat, 
ut  et  ipse  ab  eis  amplius  diligatur. 

<  Et  mceslus  eral,  propterea  quod  audieratis 
illum  infirmatuin.  >  Tristitiae  veslrae  causa  moestus 
erat,  eo  quod  vos  per  iufirmilatis  siuc  uuntium  pa- 
vcret  uiiuiuin  contristalos. 

«  Naui  et  infirmatus  est  usque  ad  morlcm,  sed 
Deus  miserlus  est  ejus.  >  Ut  iuajorein  docendo 
coiligat  fructum. 

«  Non  soluin  autem  ejus,  verum  etiain  ct  mei, 
ne  tristitiam  super  trisiitiam  baberem.  >  Ne  tristi- 
tiam  carceris  tristitia  desolationis  augercl. 

«Fcstinantius  crgo  misi  iiiuin,  i:i,  viso  ilio,  ilc- 
rum  gaudcalis.  >  Pro  cujus  abscuti.i  uovi  voa  con* 
triblari. 


887  S.  HIERONYMI  OPERUM  MANTISSA.  888 

«  Et  ego  sinc  tristilia  sim.  >  Qtiam  milii  vestra  A  quia  hoc  tempore  illa  non  valere  cognovf,  idro  ifla 


tristitia  generat.  y 

€  Eicipite  itaque  iilom  cum  omni  gaudio  in  Do- 
mino.  >  Solventes,  si  quem  scrupulum  de  ejus  tar- 
ditate  aninms  forte  susceperat. 

«  Et  ejusmodi  cum  honore  babetote.  >  Non  bo- 
lum  bunct  qui  vester  est  doctor,  sed  et  ouines,  qui 
lalis  gratia*  stint,  honorate. 

«  Quoniam  propter  opus  Cliristi  usqiie  ad  mortem 
accessit.  >  Qui  mihi  non  timuit  in  carcere  mini- 
strare. 

«  Tradens  animam  suam.  >  In  mantis  inimico- 
rum  :  hoc  est  paratus  ad  roortem. 

«  Ut  impleret  id  quod  ex  vobis  deerat  erga  meum 
obseqnium.  >  Ut  reliquum  vestrum  erga  me  solus 
impleret  obsequium. 

CAPUT  III. 

«  De  caetero,  fratres  mei,  gaudete  in  Domino.  > 
Non  in  rebus  htiuianis,  vel  in  aliquo  praeterquam 
in  Domino  gaudealis. 

«  Eadein  vobis  scribere  mibi  qtiidem  non  pi- 
grum.  >  Eadem  repetere,  quae  praesens  dixeram. 

«  Vobis  atitem  iiecessarium.  >  Sicut  borto  cre- 
brius  irrigari. 

«  Videte  canes.  >  Hic  contra  pseudoapostolos  ait 
Cbristi  Evangelitim  lacerantes. 

«  Videte  malos  operarios.  >  Qtii  quod  uos  bene 
conslrnxiintis,  destruere  conantur. 


nulliiis  duco  momenti,  et  tanqnam  impedimenla 
projicio,  ouibus  me  vitam  acquirere  posse  puta- 
bam. 

«  Conversatus  s?ne  querela.  >  Oinninm  jtisiifica- 
tionum,  el  caercmoniarum  purificaiionem,  ct  inan- 
data  complebam  :  sed  baec  nulla  pulavi,  dnm  cre- 
derem  Cbrislo,  qtise  lex  ipsa  promiscrat. 

«  Sed  quae  m'«bi  fuerunt  lucra  t  bnec  arbitra!us 
stim  propler  Cbrislum  detrimenta.  >  Ad  compara- 
tionein  inventi  auri,  contemnitur  acramentum, 
quamvis  ab  uno  s:l  conditum,  et  pro  temporis  qua- 
litate  necessarium. 

«  Vcriimtamen  cxistimo  omnia  detrimentnm 
esse,  propter  eminentem  scientiam  Jesn  Clirist: 
Domini  mei,  propter  quem  omnia  detrimentnm  feci, 
et  arbilror  ut  stercora.  >  Siercora  ciborum  sunt 
reliquia?,  et  quondam  rertim  utllium  purgameuta. 

«  Ut  Chrislum  lucrifaciam,  ut  et  inveniar  in  itlo.  > 
Ut  Christum  babeam  caput,  et  ejus  inveniar  mera- 
brum.  «  Non  hnbens  meam  justiliam,  quae  ex  lege 
est.  >  Hoc  est,  cx  meo  labore  quacsitam. 

«  Sed  illam  quae  ex  fldc  estChristi  Jesn,  quaeex 
Deoest  jusiiiia  in  fide.  >  Sed  illam  quae  a  Beo 
proprie,  et  sola  fiile  collata  est  Cbristianis. 

«  Ad  cognoscendum  illum.  >  Ut  beneficium  ejus 
perfecte  cognoscam. 

«  Et  virtuiem  resurrectionis  ejus.  >  Quia  Meo 
surrcxit,  ut  nos  similiter  resurgamus.  Qui  autem 


«  Videte  concisionem.  >  Concisio  enim  potius,  C  noc    vere    cognoscit,  satis    agit,  si  omnino 


qunm  circumcisio  sunt  dicendi 

c  Nos  enim  sumus  circtnncisio,  qui  spiritu  servi- 
iuus  Deo.  >  Nos  sumus  viri  Judaei,  qui  non  unius 
meinbri  pellem,  sed  tolius  carnis  vitia  amputamus, 
spiritualiier  scilicet  circumcisi. 

«  Et  gloriamur  in  Cbristo  Jesu  :  et  non  in  carne 
fidiiciam  babentes.  >  In  sola  flde  Cbrisii,  non  in 
circtimcisione  carnali. 

«  Quanquam  et  cgo  habeam  confldentiam  in 
cnrue.  >  Ne  quis  putet  me  hoc  ideo  dicere,  qula 
<;go  gloriaudi  catisam  non  babeatn,  et  idcirco  iioii 
glorier. 

«  Si  qtiis  alius  vidclur  confidere  in  carne,  ego 
magis  circuiucisus  octavo  die,  et  ex  genere  Israel.  > 
Quia  ex  illis  forte  aliqui  erant  proselyti  :  ego  se-  D 
cundum  gcnus,  non  post  annos,  ut   aliqui  pere- 
giini. 

«  De  tiibti  Benjamin.  >  Qux  semper  cum  Juda 
coujtiiicta  fuit. 

«  Hebraeus  ex  Hebraeis.  >  Non  ex  gentibtis  prose- 
lyius. 

«  Secundum  legem  pbarisaeus.  >  Legis  perilus, 
vcl  divisus  a  turba,  qui  non  possem  posse  quod  pro- 
barem. 

«  Secundum  aemulationein  persequens  Ecciesiam 
Dei.  >  Tantam  habui  apinulationem ,  ut  nescius 
ctiaiu  Ecclesiam  insectarer. 

«  Sccundum  justitiaui,  quae  in  lege  est.  >  Primus 
iui  in  onmibus,  in  quibus  illi  falso  glomnlur  ;  scd 


peccct. 

«  El  societalem  passionis  illius;  confignratns 
morti  ejos.  >  Si  enim  compalimur,  et  convivemw 
(Rom,  vni,  17.) 

«  Si  quomodo  occurram  ad  resurrectionem,  quat 
est  ex  moriuis.  >  Ad  illam  quae  perfectoram  est 
proprie,  non  ad  illam,  quam  eiiam  invitos  habere 
necesse  est. 

«  Non  quod  jam  accepcrim.  >  Quia  mtindi  noiuVam 
flnis  advenit  :  sed  in  spe  est,  quod  credimus,  noa 
in  re. 

«  Aut  jam  perfectus  sim.  >  Adbuc  ait  se  de  per- 
fectione  hact  ct  de  tali  resurreclione   suspensum. 

«  Seqtioratilem  si  quo  modo  comprehemlam,  ia 
quo  et  comprehensus  sum  a  Cbristo  Jesn.  >  Si 
comprehendnm  meritum  apostolatus,  io  quo  apo- 
stolatti  a  Cliristo  sum  reprebensus. 

«  Fraires,  cgo  menon  arbitrorcomprebendisse. » 
Sebtimiliandu,  onmibus  gloriam  lollil,  ct  universos 
provocat  ad  perfcctionem. 

«  Unum  autem,  qune  quidem  retro  stiut  ohbvi- 
scens  :  ad  ea  vero  quae  suiil  propria  cxieiidens 
meipsuin.  >  Iloc  solum  srfo,  quia  quotidie  profi- 
cio ;  ct  praeterittim  laborem  compotans,  ail  priora 
festino;  sive  Iegis  obliviscens,  ad  perfecta  Evangelii 
pnrc^pJa  me  tcnco. 

«  Ad  dcstinaium  pcrscquor  bravimn  supenu, 
vocationis  Dci  iu  Chiislo  Jcsu.  >  Qtiod  pcrleciu 


m  expositio  in 

l>ens  pronrsii  in  Christo  in  roelis  :  quod  non   nisi  A 
vincentesacdpieni. 

•  Quirunqiie  ergo  perfecli  stnnns,  hoc  senlia- 
mus.  i  Quomodo  ncgat  se  esse  perfeclum,  si  a'ii 
sunt,  nisi  humililaiis  gratia  hoc  dictum  accipias? 
Quicunqne  pcrfectus  est,  lioc  sentiat,  vctera  scilicet 
obliviscendo,  nova  sectando.  Quia  perfecti  debenl 
esse  discipuli  Christi ;  licet  superius  de  perfeclioue 
pramiii,    hic  vero  de  scienlia  sit  locntus. 

«  fct  8i  quid  aliter  sapttis,  ei  hoc  vobis  revetabit 
Deus.i  Si  quidalii  Deus  revelavil.  Aliter,  inquil,non 
aliud  :  hoc  esl,  aiia  asserlione,  non  ftde. 

c  Yerumtamen  ad  quod  pervenimus.  >  Ad  per- 
fectionem  novi  Testamenti. 

c  Ut  idem  sapiamus.  i  Idem  sit :  aliter  scilicel 
alter  non  astruat.  0 

c  El  in  eadem  permaneamus  regula.  i  Non  eniin 
scire  sufficil  sine  facto. 

c  Imitatores  roei  estole,  fratres»  >  Me  sequimini, 
non  falsos  apostolos. 

c  Et  observate  eos  quia  ita  amhulant,  sicut  ha- 
betis  formam  nostram.  i  Dupliciler  dicitur  obser- 
vare,  vel  adimilandum,  ut  hic  :  vel  ad  cavendum, 
sicut  ad  Romanos  ait  :  Obtervate  eot  qui  ditten- 
tiones  et  offendicula  faciunl  (Rom.  xvi,  17). 

c  Multi  enim  ambulant,  quos  saepc  dicebam  vo- 
bis.  i  De  bis  dicit,  qui  spem  passioois  Cliristi,  per 
quam  peccata  dimissa  sunt,  auferentes,  in  lege 
caeremonias  collocabant.  Potest  et  de  Joviniani  siu- 
diis  accipi,  qui  jejuniorum  afflictiones  et  oinuem 
corporis  cruciatum,  in  luxuriam  et  epulas  conver-  ^ 
lcrit. 

c  Nunc  aulem  et  flens  dico,  inimicos  crucis 
Christi.  i  Notandum  quod  vero  affectu,  omnium 
salntem  optaverit,  qui  etiam  inimicos  crucis  Clirisli 
deflebat,  ultro  in  iuteritum  properantes. 

c  Quorum  flnis  interitus.  i  Quia  in  corruptione 
seminant  carnis. 

c  Quortim  Deus  venler  est.  >  Qui  se  in  hoc  pu- 
tanl  Deo  servire,  si  c6iuedant,non  audientes  propbe- 
tam  diceuiem  :  Si  manducaveritit  et  biberitit,  nonne 
tros  mnnducatit  et  bibitit  (Zach.  vn,  6)? 

c  Et  gloria  in  confusione  ipsorum,  qui  terrena 
sapiunt.  >  In  cirtuincisioue  verecundi  membri. 

i  Noslra  autem   conversatio  in  coelis  est.  >  Hoc  r> 
non  potrst  dicrre  terrenis  vitiis  niancipatus. 

c  Uude  etiam  Salvaiorem  exspeclamus,  Domi- 
niiui  iioslrum  Jcsuiu  Cbristum.  >  Qui  caput  est 
noslrum. 

c  Qui  reformabit  corpus  humililatis  nostra?,  con- 
figiiralum  corpori  claritatis  sune.  >  Sicut  monslravit 
iu  monie,  cuin  unum  ex  viventibus,  et  unum  ex 
mortuis,  claritatis  sune  corpori  configural :  excm- 
plum  resurrectionis  ostendens,  et  in  mortui-,  et 
in  viveniihus. 

c  Secundum   operationem   virtutis   suae   :   qua 

1  Hwd  igitur  hene  seiiliunt,  qtti  Syntyctten  vi- 
ruin  fuisse  contendiinl  :  r|tios  inlor  et  Martiaimis 
pslt  Oplime  in    noslii  douie&lki    Musxoli   iiiscri- 


EPIST,  AD  PJIHJPP.  890 

etiam  possil  subjicere  sibi  omnia.  >  Quia  non 
sotum  conformnvit  nos,  sed  etiam  corpori  suo 
omnia  fecit  esse  snbjecta  :  sive  secuuduin  senten- 
tinm.  qua  sibi  onncla  subjccit  (/  Cor.  xv,  28), 
eliam  hoc  illi  possibile  esl. 

CAPUT  IV. 

c  [taque,  fralres  mei  charissimi  ct  deaideratis- 
sfmi.  >  Qnia  perfectiores. 

c  G  nidiuiu  meum,  el  corona  mea.  >  Per  vos  in 
pr&senli  laelificor,  et  in  futuro  coronabor. 

c  Sic  state  in  Domino,  charissimi.  >  In  Fola 
Christi  flde,  ut  superius  coniprehendi,  spein  pouen- 
les,  et  in  conversalione  coelesti. 

c  Evodiam  rogo,  el  Syntychen  *  deprecor  idipsuni 
sapere  in  Domino.  >  Quod  dicit,  id  est  :  Una  me- 
cum  hae  mulieres  scientes  erant  legis  :  quia  siini- 
liier  ut  istas  eadem  sentirc  coinmemoral  et  hor- 
tatur 

c  Etiam  rogo  et  tc,  Germane  compar.  >  Ger- 
mauus  diclus  est  nomiue,  qui  erat  compar  offlcii. 

c  Adjuva  illas,  quae  mecum  laboraverunt  in 
Evangelio.  >  Non  viros,  sed  feminas,  quae  erant 
docentes  :  non  in  ecclesia,  sed  in  domo. 

c  Cum  Clemente  et  ca?teris  adjntoribus  meis.  > 
Clemens  ex  philosopbo  niagnae  doctrinae  vir,  qui 
Romae  episcopus  fuit. 

c  Quoruin  nomina  sunl  in  libro  vitne.  >  Ne  mo- 
leste  ferrenl  sua  nomina  in  hac  Epistola  compre- 
hensa,  scripta  essedicil  in  ccdlis.Hujus  libri  etiam 
lioyses  et  David  meminit,  et  Doininus  iu  Evan- 
gelio. 

c  Gaudete  in  Domino  semper.  >  Quae  saeculi 
gaudium  non  babelis. 

c  •  Iterum  dico  gaudete.  >  Repetil,  ul  magis  ac 
magis  gaudium  conflrmetur. 

c  Modestia  vestra  nota  sit  omnibus  hominibus.  > 
Judaeis  et  genlibus  omnibus,  qui  vos  tribulant  et 
persequuntur. 

c  Doiuinus  enim  propc  est.  >  Scit  quid  opus  sit 
•nlequam  petatis  ab  eo  :  sive  de  cougruenlibus 
cogitaiionibus  soiliciiudiueni  gerite  :  quani  euiiti 
Dominus  uobis  prope  sit,  oplime  novistis  secim- 
duin  illud  :  Juxta  est  Dominut  his  qui  tribulato 
tunt  corde   (P$al.   xxxm,  19). 

c  Nibil  sollicili  ailis.  >  Nolite  cogilare%  qnid 
manduceiit,  aut  quid  induomini,  Hac  omnia  gentet 
iuquirunt    (Matih.  vi,  $5,  52). 

c  Sed  in  omni  oratione  et  obsecralione  cnin  gra- 
tiarum  actione,  pelitiones  vestrae  iunolescani  apnd 
Deum.  >  Non  cum  murmuratione  aut  tristiiia  : 
tunc  polcst  oratio  vestra  digna  esse  auribus  Sal- 
vatoris,  si  pro  omnibus,  quse  paiimini,  grattas  re- 
feratis,  sicut  aposloli  faciebant. 

c  Et  pax  Dei,  quae  exbiiperal  oniucm  sensuin, 
custodiat  corda  vestra,  ct  intelligeulias  vcstras  in 

ptioue  anliqua,  navi  salvia;.  et.  hatri.  dev.  di>. 

CLAVDIA   SYNTICIIE. 


891  S.  HlERONYMl  OPERUM  MANTISSA.  802 

Chrisio  Jesu.  i  Qua   malos  su*tinet    ei   ingratos.  ^  cedonia ,   nufla    mihi    Ecclesia     comrounicavit.  > 

Quando  profectus  sum,  scitis  :  quia  vos  solos, a 
qnihifr  siimpms  accepimus,  elegimus,  fideliores 
voa  omnibus  judicantes. 

c  In  ratione  dati  el  accepti,  uisi  vos  toli.i  Dan- 


Chrisli  pax,  qua  pro  snis  persecutorihtis  exoralm, 
si  recogileimis,  omnem  mentem  superat  et  incli- 
naf.  H.vc  ergo  pax  conla  et  intelligentias  vestras 
excmplo  Christi  cusiodiat. 

t  D<>  caetero  fraires.  >  Ad  exlremum,  ul  omuia 
breviter  comprehendain. 

c  Qiixcunque  snni  vera.  >  Permanenda. 

c  Qusecunque  pudica,  quaeriinque  justa,  qnae- 
riinque  sancla,  qunecunque  amahilia,  quaecunqne 
bona?  famae.  »  Quia  omnis  nalura  humana  novit 
diligent^r  amare  quod  honum  est. 

c  Si  qua  virtns,  si  qua  laus  disciplinae  :  ha?c  co- 
gifate,  quae  ct  didicistis,  et  accepistis,  et  atidistis, 
et  vidistis   in    me.  >  Virlus    toleranlia?,  sive   laus 


tes  carnalia,  spiritttalia  sccepistis. 

c  Quia  ei  Thessalonicam  semel,  et  bis  in  tisum 
mihi  misistis  :  non  quia  quaero  datnm,  sed  requiro 
rriiclum  abundanlem  in  ratione  vesira.  >  Abundans 
frticius  orationis  est,  eum  sanctis  etiam  absentibus 
ministralur. 

c  Haheo  antem  omuia,  et  abtindo.  Repletus  sum 
cxceptis  ab  Epapbrodito,  qttae  roisistis.  >  Provocat 
eos  landando  et  gralias  rrfercndo. 

c  In  odorem  snayiiatis.  >  Odor  suavitatis,  non  io 


ronversationis,  et  reliqua  bona,  quae  el  didicisiis  B  re  oblala,  sed  in  mentis  devotione  consistit  :  skut 


verho.  et  accepislis  exemplo,  et  audistis  auribus, 
ei  vidistis  oculis  :  haec  lautiimmodo  cogitate. 

c  Ha°c  agite.  >  Non  enim  sola  sine  actu  suflicit 
foiiiiatio.  Haec  postcriora,  illa  explannnt  stipe- 
riora. 

c  Ei  Deus  pacis  eril  vnbiscnm.  >  Si  haec  non 
mo<lo  cogileiis,  sed  etiam  faciatis. 

c  Gavisus  stim  autem  in  Domino  vehemenier : 
qnoniam  landem  aliqnando  refloruistis  p  o  me 
sentire,  sicut  et  seniiebatis.  Occupati  autem  era- 
tis.  >  Itcrum  florem  boni  operis  recepistis,  qni  mei 
imroemores,  occupaiione,  non  voluntale  arefacti 
fueratis  effecti. 

c  Non  quasi  propler  penuriam  dico.  >  Non  pro- 
pler  meam  inopiam,  sed  propter  vesirum  frticturo 
dico,  me  esse  gavisum. 

c  Ego  eniiii  didici  in  quihiis  sum  sufficicns  esse.> 
A  Christo  omnia    aequanimiter  ferre  stun  edoctus. 

t  Scio  et  humiliari :  scio  et  ahundare.  Ubique 
et  in  oinnibusinstituius  sum  :  et  satiari,  et  esualre, 
et  ahiindare,  et  penuriam  pati.  i  Uunec  abundantia 
extollar,  nec  frangar  inopia. 

c  Omnia  po*sum  in  eo  qui  me  confortat.  >  Dans 
inielligentiam,  vcl  suadoctrina  conflrmat. 

\  Verumtatiien  beue  fecislis,  communicantes 
tribulaiioni  meae.  >  Non  enini  debuit  mea  inopia 
vestram  iropedire  mercedem. 

c  Scitis  auiein  et  vos,  Philippcnses,  quod  in 
primipio  Evangelii,   quando  profectus  sum  a  Bla- 


sacrilicium  Noe  Deus  describitur  odoratos  (Gcm. 
viii,  21),  cum  ipse  dicat,  neccarnibus,  neeanima- 
lium  sanguine  se  delectari. 

c  Hostiam  acceptam,  placenlem  Dco.>  Xolandunt 
quod  eleemosyna  boslia  appelUtUf  :  q*»a  sicnt  a 
sanciis  oblata,  accepia  est :  ila  eorum  qui  in  pec- 
catis  duraverint,  reprobatur. 

c  Deus  autem  meus  impleat  omne  desiderium 
vesirum,  secundum  divitias  suas  in  gloria  in  Chri- 
sio  Jesu.  Deo  autero  et  Patri  nostro  gloria  in  «• 
cula  saaculoruro  :  Amen.  >  Qnia  ut  perfecti  atia 
d<»siderare  non  poterant,  nisi  quae  sunt  secundun 
diviiias  Dei,  uon  saecuti,  et  quas  ad  gloriam  pcrtt- 
nenl  Chi  isti. 

c  Saluute  omnem  sancium  in  Cbri&to  Jesu. 
Salutant  vos  qui  mecum  sunt  fiatres.  >  Erant  enim 
omnea  sancli,  quos  salvere  juhet,  et  omncs  praece- 
pit  salutari  :  sicul  et  in  omnibus  Epistolis  facit : 
et  procul  dubio  verum  dixisse  credeudus  est.  Si 
vere  6ancti  erant,  peccatores  ulique  non  erant;  et 
quia  non  peccatores,  sed  sancti  erant,  tani  pote- 
rant  esse,  quod  erant,  qtiam  poterant  non  esse 
quod  non  eranl.  Igilur  sauctos  bomiues  liac  ratione 
esse  possibile  est. 

<  Salutant  vos  omnes  sancii,  maxime  autem  qui 
de  Cxsaris  domo  suut.  >  Qui  sunt  nuper  de  Cassa- 
ris  domo  conversl. 

c  Gratia  Doroini  <nostri  Jesu  Cbrtsti  cum  spirito 
vestro.  Amen.  > 


IN  EPISTOLAM  AD  COLOSSENSES. 


CAPUT  PRIMUM. 


D  Jcsu  Christi,  semper  pro  vobis  orantcs,  audienies 


c  Paulns  apostolus  Jesu  Christi,  per  voltinlalem      fidcm  vestram    in  Christo  Jesu,   et  dilectionem 


Dci,  et  Timolheus  frater,  his  qui  sunt  Colossis 
sanctis  et  fiJelibus  fralribus  in  Christo  Jesu  : 
gratia  vohis,  pax  a  Deo  Patre  nostro.  >  Et  Christo 
Jesu  Domii  o  nostro. 

cGratias  agimus  Dco,  cl  Patri  Domini  nostri 


quam  habetis  in  sanctos  omnes.  >  Sine  f  iceptione 
pcrsouarum,  vel  notitiae,  solam  diligitis  iu  omnibas 
sanctitatem. 

c  Proptcr  spero,  quse  reposita  est  nobis  in  ccdis: 
quam  audistis  io  verbo  vcritatis  Evangelii,  quoi 


893  %  EXPOSITIO  1N 

pervenit  ad  vos.  i  Non  propter  hominum  laudem,  A 
sed  propter  vitam  acternam,  quae  in  Christo  cst. 

c  Sicut  et  in  universo  rntindo  esl,  et  fructificat.i 
Alinci  tricesimum,  aliud  sexagesimum,  aliud  cen- 
tesimum,  secundum  parabolam  seminantis. 

i  Et  crescit.  i  In  nuroero   vel  virlute. 

c  Sicut  in  vobis  ex  ea  die  qtia  audistis  et  cogno- 
visiis  gratiam  Dei  in  verilate.  >  Qui  ejus  beneficia 
malis  aclibus  non  evacuant. 

c  Sicnt  didicistis  ab  Epaplira  charissimo  con- 
servo  Dosiro,  qui  est  fidelis  pro  vobis  njinister 
Cbrisli  Jesu.  i  Fideliler  pro  vobis  in  oratione 
incirmhens,  minisierium  Christi  exhihet  vohintate. 

c  Qui  etiam  manifestavit  nobis  dilectionem  ve- 
stram  in  spiritu.  i   Quam  habeiis  in  spirittialibus  R 
cbaritalcm. 

c  Ideo  et  nos  ex  qua  die  audivimus,  non  cessa- 
mus  pro  vobis  orantes  et  postulanles,  iit  impleamini 
agnitione  voluntatis  ejus  in  oinni  sapiemia  et 
intellectu  spirituali.  i  Quia  eam  aliter  facere  nori 
potestis  :  quod  Prophcta  intelligens  dicebat  ad 
Deum  :  Doce  me  (acere  volunlatem  luam,  quia  Deu$ 
m*«s  e$  tu  (Pta.1.  cxlii,  10). 

c  Ut  ambuletis  «Jigne  Deo  per  omnia  placentes, 
in  omiii  oprre  bouo  fructificantes  ;  et  rrescentes  in 
scientia  Dei.  i  Bene  ille  Dei  ambulal,  qui  ei  per 
,  oinnia  placet ;  hoc  est,  ut  in  opere  bouo  cum 
scicnlia  Dei  fructificet.  Siinul  exposuit  quod  fre- 
quenier  obscure  dicebal ;  boc  csl,  quomodo  Deus 
del  velle,  vel  adjuvet,  el  rnnOrmel  :  dorendo  scili-  C 
cel  sapientiam,el  intellectum  graiiarum  tribuendo, 
non  libertatem  arbitrii  aufcrendo,  sicut  etiam  in 
pneaeuti  orat,  ut  iropleantur  agnitione  voluntaiis 
ejns,  in  omni  sapientia  el  intellectu  spiriltnili  : 
quo  possint  digne  Deo  p^r  nmnia  amhulare. 

c  In  nmni  virtule  confortali.  i  Virtus  mngna 
e*t  inveleratnm  vincere  vitiorum  :  vol  in  pa«sio- 
nibns  carnis  fnfrrmitatem  siiperare. 

c  Secumliim  polenliam  chritatis  ejus.  i  Ut  et 
vos  sicnt  el  ille  patienter  omnia  sutTeratis. 

c  In  ocnni  patientia  et  louganimitate  cum  gaudio.i 
Ibi  est  vera  longmimitas  et  patientia,  ubi  aliquis 
fratidet  etiara  sustinere  quod  patitur. 

c  Gratias  agentes  Deo  et  Pairi,  qui  dignos  nos 
tVcil  in  partem  sortis  sauctorum  in  lumine.  i  Plus  D 
▼ocaiio  hclificet,  quam  aflligat  tristilia  passionum. 
Cognominat  sortem  sanctoniro,  sortem  hxredita- 
tis,  sicut  etiam  Scriptura  commemorat  :  quia 
Jestis  terram  divisil  iu  sorte  (Josue  t,  6). 

c  Qui  cripuit  nos  de  potestate  teuebrarum.  i  Ab 
ignorantia  vel  errore. 

c  Et  transtulit  in  regnum  filii  dilectionis  suae.  i 
De  r<»gno  erroris  et  mortis,  quo  et  dilecti  et  Glii 
fleremus. 

c  Iti  quo  habemus  redemptionem  et  remissionem 
peccalorum.  i  Redcroptis  fide,  per  baptismum  pec- 
cata  dimisit. 

c  Qui  est  imr.go  Dei  invisibilis.i  Sccuudum 
Ei-istnlam  ad  ilebrxos. 


EPIST.  AD  COLOSS.  894 

c  PrimogeniitiB  oninis  crealura.  i  Primpgeniiui 
sectindum  assumpti  hominis  formam,  non  tempore, 
sed  honore,  juxla  illud  :  Filius  meu$  primogenUug 
hrael  (Exod.  iv,  2i). 

c  Quoniam  in  ipso  condita  sunl  universa  in  coelis 
et  in  terra,  visibilia  el  invisibilia  :  sive  throiii, 
sivedominationes,  siveprincipatus,  sive  potestates.  • 
Id  contra  Manichceos  facit. 

c  Omnia  per  ipsum  et  in  ipso  creata  sunt.  i  ln 
ipsius  creata  sunt  potesiale. 

c  El  ipse  esl  ante  omues,  et  omni&  in  ipso  con- 
stant.  i  Dmn  per  ipsum  suhsistuut. 

c  Et  ipse  est  caput  corporis  Ecclesiae.  i  Quia 
omnes  credcntes  cjus  membra  sunt. 

c  Qui  est  principium  primogenitus  ex  mortuis.  i 
Incorruptibilis  'gloriae. 

c  Ut  sit  in  omnibus  ipse  primatum  tenens.  i  Tam 
in  visibilibus,  quam  in  invisibilibus  creaturis. 

c  Quia  in  ipso  complacuit  omnem  plenitudinem 
divinitatis  inhabilare.  i  In  aliis,  hoe  est,  in  aposto- 
lis,  patriarchis,  vel  prophetis,  graiia  fuit  ex  parte. 
In  Christo  autem  tota  divinitas  babitavit  corporali* 
ter,  quasi  si  dicas  siimmaliter. 

c  Et  per  eum  reconciliari  omnia  in  ipsum,  paci- 
ficans  per  sanguinem  crncis  ejus.  >  Per  quem  suut 
homines  emundati. 

c  Sive  qufein  ccelis,  sive  nua»  in  tcrris  suwi.  » 
Terrena  coelestibns,  qua?  ab  eis  per  conuarietalem. 
viiae  fuerunt  separata.  Unde  orare  docemur,  tit 
vuluntas  Dei  qnemadmodum  celebratur  in  ooelu», 
ila  fiat  et  in  terris. 

c  Et  vos  cum  essetisaliquando  alienali,  et  inimici 
seusti  operibtis  malis  :  nunc  autem  reconciliavii  in 
rorpore  carws  ejus  per  mortem.  i  Qu»  fuerint 
inimicitiae,  evideniisiiroe  declaravit. 

c  Exbibere  vos  saoctos.  i  Ne  ejas  beneGciura 
irritum  facientes.  sitis  iterum  inimici. 

cEt  iromacutatos,  et  irreprehensibiles  coram  ipso.i 
Vide  si  sciebat  se  impossihilia  pwcepisse. 

c  Si  lamen  permanelis  infide  fundati,  etstabiles, 
et  immohiles.  i  Tunc  poterilis  immaculati  esse,  si 
homimim  vos  ex»ropla  minime  decipiant,  sed  fir- 
mitcr  ftitura  credatis. 

c  A  spe  Evangelii  quod  audistis.  i  Spem  Evange- 
lii  contra  Evangeliuro  viventes  sperare  non  pos- 
sunt. 

c  Quod  pradicalum  est  in  univcrsa  crealura , 
qua»  sub  coelo  est.  >  Ratiouabili  scilicet.  Notandtim 
sane  quomodo  omnera  creaiuram,  homiues  solos 
nominaviu 

c  Cujus  factus  sum  ego  Paulus  rainister,  qui 
nunc  gaudeo  in  passionibus  pro  vobis.  i  Pro  aliis 
patilur,    quia  pro  ipso  ante  passus  est  Christus. 

c  Et  adimpleo  ea  qu»  desunt  passiouum  Christi 
in  carne  mea  pro  corporc  ejus,  quod  es*  Ecclesia. 
Cujus  factus  suni  ego  minister.  •  Usque  adeo  pras- 
scntibus  non  terrcor  persecutionibus,  nt  mihi 
parvum  esse  videatur  quod  patior,  quoadusque  iu 
nic  passio  iinplcalur,  sicut  ad  ilebneos  dicit  :  Vt 


8  5  S.  niERONYMf  OPERUM  HANTISSA.  •  896 

non  futigemini  animis  vestris  de/icientes  :  nondnm  A  iu  vobis  stiflicit  ad  vitam,  etiamsi  aliquid  intcrim 
enirA  usque  ad  sanguinem  retlitistfo  (Hebr.  xn,  34).      minns  scientijc  habetis. 


«  Seciiiidnm  dispeusationem  Dei,  quae  d.ua  est 
mihi  in  vobis  :  ul  implcam  verburn  Pci,  mysieriuut 
quod  absconditum  fuit  a  sieculisetgetierationibus.  > 
Doctrinae  evangelicae,  quam  vobis  gentibns  jussus 
8ii m  erognre. 

<  Nunc  atiteui  manifcstatum  est  sanctis'  ejus, 
quibus  voluit  Deus.  >  TYmpore  quo  voltiit  gentes 
votare,  quibus  voluit  sanctis  apentit  sacramen- 
lutu. 

<  Notas  facere  divitias  glorise  sacramenti  hujus 
in  gentibus.  >  Quia  idem  Dominus  omnium,  dives 
in  omnes  qui  imocant  illum  (Rom.  x,  42). 

«  Quod  csl  Christus  in  vobis  spes  gloriae,  qtiem 
nos  annumiamus,  corripientes  omnem  hominem,  el 
docentes  in  omni  sapientia.  i  Judaritm  et  Gra»cum, 
servmn  et  hberum.  Siiuul  atter.de»  quod  omncs 
sipieniiam  doceat. 

<  Ut  exhibeamus  omnem  hominem  perfecium  in 
Chrislo  Jesu  :  in  quo  et  laboro,  certando  seciinilum 
operationem  ejus,  quam  operatur  in  me  virtule.  > 
Nolandum  quod  omnes  conctur  exhibere  perrectos. 

CAPUT    II. 

<  Volo  enim  vos  scire  qualem  sollicitudinem 
habeam  pro  vobis,  et  pro  his  qui  sunt  Laodteex  : 
et  quicunque  non  videmnt  faciem  roeam  in  carne  : 
ut  consolentur  corda  ipsorum,  instructi  in  chari- 


<  Radicaii  ct  superadificali  in  ipso.  •  Sccundum 
robur  fiindamenli,  validum  supercrescit  aedificium. 

«  Ei  oonfirmati  in  flde  :  sicul  et  didicistis,  abmv 
dantes  in  illo  in  gratiarum  actione.  >  Sempercre- 
sccntcs  in  illo  :  el  pro  omnibus  beneficiis  ejus 
gralias  referentes. 

<  Videte  ne  quis  vos  decipiat  pcr  phtlosophiam, 
et  inancm  fallaciam  secundum  tradilionem  homi- 
num  :  secundum  elemcnta  mundi,elnon  secundum 
Chrislum.  >  Contra  philosophos  ait,  qtiorum  omnis 
pcne  disputatio  de  elemenlis  est,  et  de  visihiHhii.? 
creaturis,  et  ex  rebus  naturalihus  virtutem  exisli- 
mnnt  Dei  :  dicentes,  ex  nihilo  fieri  nihil  posse  :  et 
aninam, aut initium  non habere, autessemortalent; 
et  virgincm  parcre  omnino  non  posse,  sed  et  Deum 
ex  homine  nasci,  mori,  alque  resurgere,  sluliuni 
esse. 

<  Quia  in  ipso  inhabilat  omnis  plenitudo  divini- 
tatis  corporaiiler.  >  Omnis  plenitudo  divinx  naturae 
in  corpore  ejus  inhabitat. 

<  Et  cstis  in  il'o  rcpleti,  qui  est  caput  omnis 
principatus  ct  potestatis.  >  Si  illius  scientia  doce- 
mini,  qui  prodidil  inilium  invisihili  crcalurae : 
quid  vobis  conferent,  qui  nihil  plus  intelligunt, 
quam  quod  vident  ? 

«  In  quo  et  circnmcisi  estis  circumcisione  non 
mannfacta  in  cxspolialione  corporis  carnis*  »   Hic 


tale,  et  in  omnes    divitias  plenitudinis  intellectus  Q  jnm  pseudoapostolos  taxat,  ue  ab  ipsis  quidam  se- 
in  agnitione  mysterii  Dei  Patris  et  Christi  Jesu.  > 
Qtii  si  me  vidissent,  et  charilalem  meam  erga  se, 
el  divitias  mystcrii  plenius  cognovisseut,  majorcm 


praestilissent  affectum,  et  abundantiam  ratiouis  a 
me,  quam  ab  ipso  Christo  didici,  docerentur  :  et 
per  haec  consolationem  fuisscnt  consecuti. 

<  lu  qm  sunt  omnes  thesauri  sapientise  et  scien- 
ti*.  >  Qui  lalebanl  in  lilteris  Legis,  sicut  lsaias 
ait  :  In  thesauris  salus  nostra  venit  (Isa.  xxxm,  2). 

«  Abscondili.  >  QuiMoysi  erant  vetamine  conlecti 
(Exod.  xxxu,  35). 

«  H<>c  autem  dico,  ut  nemo  vos  decipiat  in  sti- 
Mimitate  scrmonum.  >  Idcirco  melius  fuissct,  ut 
ego  pnesens  iustruerem  :  sed  tamen  hreviter  oni- 
nem  sapienliam  in  ipso  esse  complexam,  ut  sensum  D 
vcl  sermonem  philosnphia?,  qtiae  conlra  iltum  est, 
non  soluni  non  timealis,  sed  etiam  stullitiae  depn- 
tetis. 

<  Nam  et  si  corpore  absens  sum,  sed  spirilu 
vobiscum  sum  gaudeus  et  videns  ordinem  vestrum, 
et  firinamentum  ejus,  quae  in  Christo  est,  fidei 
vestrae.  >  Habebant  hanc  graliam  apostoli,  ut  alibi 
posili,  quid  alibi  ageretur,  agnoscercnt  :  sicut 
Elisftfi  spiriius  cum  Giezi  fuit  in  via  (IV  Reg.  v, 
25  teqq).  Supplens  id  quod  est  de  utilitate  vestrae 
fidei  :  vcl  iuipleo,  quod  praesentia  implcre  non 
possum.  ' 

<  Sicutergo  accepistis  JesumCJiristum  Dominum 
nostrum,  in   ipso  ambulatc.  >    Excmpluin  Christi 


ducantur. 

<  Sed  in  circumcisione  Jesu  Christi,  consepultiei 
iii  baptismo.  >  Perquam  totum  hominem  exapolia- 
stis. 

<  In  quo  ct  resurrexistis  per  fidem  operaiionis 
Dci,  qui  suscilavit  illum  a  morluis.  >  Surrexistis 
:u  uovam  viiam,  credentes  eum  eti&rn  propter  boc 
gurrexisse. 

<  Et  vos  cum  mortui  essetis  in  delictis,  et  pra- 
putio  carnis  vestre.  >  Quia  non  solum  peccanies, 
sed  etiam  non  circumcisi  in  lege  pariter  damna- 
bunlur.  Ciiin  ergo  dupliciter  indigni  essetis,  filio- 
rum  consortes  effecti  estis. 

<  Convivificavit  cum  illo,  donans  vobis  omnia 
delicta.  >  Aufcrendo  causas  morlis,  id  est,  peccata. 

<  Delens  quod  adversus  nos  erat  chirographnm 
decreti,  quod  erat  contrarium  nobis.  El  ipsum  tulit 
de  medio,  affigens  illud  cruci.  >  Chirographum, 
maledictum  Legis  est.  Unde  alihi  ait  :  Christus  nos 
redemit  de  maledicto  legis  (Calat.  tn,  15),  quia  iti 
eo  conlinetur  :  Blaledictus  omnis  qui  non  perman- 
serit  in  libro  legis,  ut  (acial  ea  (Ibid.  10).  Quidam 
vero  chrirographum  dicuut  esse,  quasi  scripfam 
quamdun  apud  D«  uni  memorimi  peccalortim. 
Unde  ipse  in  canticis  dicit  :  Wonne  hcse  congregau 
sunt  apud  met  et  stgnata  in  thesauris  meis  (Deut. 
xxxn,  34)?  Et  Jeremias  ait  :  Peccatum  Juda?  in 
unguc   adamantino  (Jacm.   xvti,    1).   Etiam  hxc 


897  EXrOSITlO  !N  EPIST.  AD  C0L0S6.  898 

delela  est  in  cruce,  dum,  dimissis  peccatis,  eliam  A  solvendus  :  ei  ideo  Dcum,  qoem  solum  aelernum 


roemoria  oblita  est  deliciorum. 

c  Et  eispolians  principatus  el  polestates.  i  Ut 
per  monem  deatruerel  tum,  qui  habebal  mortis 
imperium  (llebr.  n,  U),  se  oflereudo  pro  eis. 

c  Traduxit  confideuter  palam  triumpliaus  illos 
in  seipso.  >  Devicit  palam  crucifixus,  coufusione 
conieinpta,  triumphavit  :  noo  occidendo,  sed  mo- 
rkndo  :  ul  uobis,  confracta  omni  superbia,  mou- 
strarcl  eiemplum. 

c  Nemo  ergo  vos  judicet  in  cibo,  aut  in  potu, 
aul  in  parte  diei  festi,  aut  neomeniae,  aut  Sabba- 
torum. »  Nulltnn  ergo  in  hoc  judicium  est,  quod  esl 
umbra,  et  cessavit,  corpore  veniente :  quia  ima- 
giite  opus  non  est,  veritate  praesente. 


inteilexerunt,  licet  superstitiose,  tamen  bumiliter 
venerati  sunt :  et  nou  parcendum  duxerunl  cor- 
pori,  nec  carnem  in  saturitate  bonorandam,  utpote 
inorituram.  Aliter  :  Non  vos  seducat  pbilosophia 
ad  bumanam  doctrinam,  qua  sapienliae  et  absti- 
,t)eniiae  specie  suboruaiur.  In  qua  tam  vana  est 
corporis  afllictio,  tam  stulia  mediiatiouis  intentio : 
cujus  bonum  ad  capicndas  ei  infinnandas  mcules 
quasi  quidain  laqueus  diabolo  aucupaute,  praetendi- 
tur  :  quo  facilius  malum  suuni  sequens  inducat. 

CAPUT   III. 

c  Igitur    si    consurrexislis   cuin  Christo ,  quae 
sursum  sunt  quaerite  :  ubi  Christus  est  in  deucra 


c  Qn;e  sinit   uiubra    futurorum,   corpus   autem  B  j)ej    se(]e,l8a  ,  Consequenter  primo    commortuos. 


Chiisti.  i  Tunc  enim  futura  erant,  quaj  modo 
aunt. 

c  Nemo  vos  seducat,  volens,  iti  bumilitate  et  re- 
ligione  angedorum,  quae  non  vidit,  ambulans  fru- 
alra,  iuflttus  seusu  suae  carnis.  >  Nemo  ficta  buini- 
litaie  auperbus,  et  angelos  se  videre  mcntiens, 
frustra  se  super  homines  jaclet,  qui  visiones  a  suo 
corde  loquitur :  sive  nemo  tam  humilis  sibi  et  re- 
lgiosus  viJeatur,  ut  angelos,  qui  Deum  vidcnt,  se 
videre  mentiatur. 

c  Et  uon  tenens  caput.  >  Christo  non  credcns, 
QUi  omnium  sanctorum  capul  esl. 

c  E\  quo  totum  corpus  per  nexus  et  conjuuctio- 
nes  subministratum  et  constructum  crcscit.  >  Quia 
niembris  per  totum  corpus  tnembra  juiigiiniiir. 
Quicunque  igitur  extra  boc  corpus  cst,  quanium- 
I  bct  se  jactet,  ille  caput  non  habet,  quod  est  Cbri- 
sius  qui  est  viia. 

c  Iu  augmentuin  Dei.  i  Augmentuin  illius  cor- 
poris,  quod  ujiitum  est  Deo. 

c  Si  ergo  inortui  estis  cum  Chrislo  ab  clementis 
hujus  mundi.  i  Possuut  intelligi  etiam  avarilia, 
luiuria,  et  caelera  his  similia. 

c  Qnid  adhuc  tanquain  viventes  muudo  decer- 
nitis?  i  Ne  siinilitudinem  quidem  ullam  viventium 
in  niumlo  voluit  uos  babere  :  boc  est,  illoium,  qui 
fulura  non  credunt. 

c  Ne  tctigeritis,  ueque  gustaveritis,  neque  con- 


deinde  cousurreiUse  nos  dicit;  nec  soium  tenae 
mori,  sed  etiam  coelo  nos  vivere  bortatur ;  uihil, 
inquit,  terrenum  amuiaiis,  uibil  moriale  quae- 
ratis. 

c  Quae  sursuin  iunt  sapite,  iion  quae  soper  ter- 
ram.  Mortui  enim  eslis.  >  Coelestein  sectamini  *&• 
pientiam.  Sed  nos  laboriosius  humanae  sapienli» 
studium  impendimus,  et  srtibus  vilissimis  ingc- 
uium  occupamus. 

c  Et  vita  veitra  abscondita  est  cum  Cbris*o  in 
Deo.  Cum  autem  Christus  apparueril  vita  ve*4ra, 
tunc  el  vos  apparebitis  in  gloria.  i  Quia  ftiii  Dei 
cuin  simus,  uondum  apparuit.  Scimu$  quoniam  cum 
C  apparuerit,  timiles  ei  erimus  (I  Joan.  m,  2).  Mon 
ergo  dcbemus  bic  nostram  quaerere  g!oriam,  in 
prasenii,  ne  de  nobis  quoque  dicatur  :  Percepe- 
runi  mercedem  $uam  (Matth.  vi,  2). 

c  Motificate  ergo.  i  Quod  profesai  cslis,  im- 
plete. 

c  Membra  vestra  quae  sunt  super  terrain.  i  Mem- 
bra  vitioruin  vcstrorum  ;  sive  iiialum  meuibroruiu, 
nominat  vestra  membra. 

c  Foruicationem  ,  immunditiam  ,  libidinem.  i 
Oinnein  impudicitiain,  et  immuudiliam,  et  libidi- 
nem  nominavit. 

c  Concupiscentiam  malam.  i  Est  cnim  concu- 
piscentia  bona.  Unde  Daniel  vir  concupiscentiamm 


irectaveritis.  i  Illo   lactu,  et  gustu,  et  conirecta-  d  appellalur  (Dan.  ix,  23).  Et  David  inquit  :  Concu- 


lioue,  quo  bi,  qui  concupiscciiliis  abutuntur,  el 
tcrrcna  diliguul  pro  aeteruis. 

c  Quae  sunt  omnia  in  iuteritu  ipso  usu.  >  Ex  par- 
libus  niiiiidi,  couditionem  ipsius  advertimus  :  cui 
enim  luembra  coiiiponuutur  at.jiie  solvunlur,  ne- 
cease  est  ut  totus  aliquaudo  compositus  fuerit,  et 
quandoque  solvatur  :  non  ergo  morlalia  pro  iin- 
morialibus  debeut  diligi  et  aclernis. 

c  Seciindum  praecepta  et  doctrinas  hominum, 
quae  sunl  rationeui  qtiidem  babentia  sapieutiae,  iu 
fciipersiiiioue  et  humiliute  :  et  non  ad  parcenduiu 
coipori,  uoii  iu  honore  aliquo  ad  saturitatem  car- 
uia.  i  Secondum  quod  multi  homines,  natura  do- 
<*■»'.»•,  tradiderunt,  quod  mundua  easet  aliquaudo 


pistit  et  deficil  anima  mea  in  alria  Domini  (Psat. 

LXXXIil,  5). 

c  Et  avaritiam,  quc  est  simulacrorum  servitus.i 
Niliil  prodebl  Deo  nomiue,  et  idolis  operibus  ser- 
vire. 

f  Propter  quae  venit  ira  Dei  super  Ulios  incredu- 
litatis.  i  Super  Sodouiam,  et  eos  qui  in  diluvio 
pericrunt,  Ex  praeteritis  ergo  eiempiis,  futura  li- 
nienda  suut 

c  In  quibus  et  vos  ambulastis  aliquando,  cura 
vivcrelis  in  illis.  Nuuc  aulem  deponite  et  vos  om- 
nia.  i  Nolite  itaque  uuuc  ambulare,  ne  frustra  vi- 
deamini  crcdidisse. 

c  lram,  indiguatiouem»  malitiam,  blasphetuiain.i 


8  9  S.  HIEBONYMI  OPERUM  MANTISSA.  900 

Ipss  est,  quae  inebriat  meniem,   per  maliiiara  in-  A  est,  nolite  legi  assimilari,  quae  vicem  reddit,  scd 


fcrre  aiieri  quod  pati  nolis. 

t  Turpem  sermonem  <le  ore  veslro.  i  Quia  hic  in 
disciplinis  filiis  liominum  non  convenit,  educatis  : 
quaiiio  magis  Dei,  quibus  non  minus  est  turpis 
sermo,  quam  actus  ! 

c  Noliie  nientiri   invicem.  >  Non  decet  mentiri 


invicem  filios  veriialis,   cuin  de   veritaie  non  sit 
omne  mendacium. 

c  Exspoliantes  vos  veterem  bominem  eum  acti- 
biis  suis.  >  Cum  actibus  voluptatum. 

c  Et  indueules   novum,  eum    qui    renovatur   in 
agnitione  Dei.  >  Gum  cognoverit,  cujus  imago  est: 
et  iu  quantum  debet  et  potesl,  nitiiur  timulare. 
.  c  Sccundum  imaginem   ejus  qui  creavil  eum.  i 
Exposuit  imaginem  in  actu  consistere.  B 

c  Ubi  non  est  masculus  et  femina,  geniilis  et 
Judaeus,  circumcisio  et  praeputiuin,  barbarus  et 
Scyllia,  servus  et  liber.  >  Apud  Deuiu  non  pra»ju- 
dicai  sexus,  vei  genus,  vel  conditio,  sed  conversa- 
tio.sola. 

c  Sed  omnia  et  in  omnibus  Ghristus.  i  Omnes 
qtiicunque  baplizati  sumus,  Cbristum  induimus 
(Calat.  iii,  27). 

i  luduiie  vos  ergo  sicut  electi  Dei,  sancti  et  di- 
lecti.  >  llla  depoiientes,  induite  :  quia  ad  hoc  facli 
estis. 

c  Viscera  miscricordiae,  benignitatem,  humilita- 
lem,  modestiam,  patieutiam.  >  Quia  illa  membra 
dixeral,  baec  viscera  nominavit. 

c  Supportantes  invicem.  >  Exemplo  Christi, 
qui  iiilirmitatcs  nostras  portavit. 

:  Et  donantes  vobismetipsis.  >  Iudulgcntes  invi- 
t/tn,  sicut  Chrisius  omnibus  indulsit;  etiam  pro 
persecuioribus  orans,  ut  et  nobis  a  Patre  coelesti 
debita  remittantur  (llatlh.  v,  44)  :  ue  impleatur  in 
vobis  illa  seutentia  :  Uomo  bouiiii  reseival  iram, 
et  a  Domino  quaerii  medelam,  etc. 

c  Si  quis  adversus  aliquem  habel  querelam.  i 
Unusquisque  tnaliiiae  proximi  sui  non  meminerit  : 
n«  forte  exigentcs  a  conservis,  etiam  propria  in- 
dulta  reddere  cigainur. 

c  Sicut  el  Dominus  donavit  vobis,  ita  et  voa.  > 
Si  ille  indulsil  qui  potuit :  vindicla,  aut  nulla,  aut 
sati»  parva  esl 

i  Super  omnia  autem  haec  charitatem  habete.  i 
Super  baec  omnia  est  charitas  (/  Cor.  xiu,  13) : 
quia  oinnein  quem  diliginius,  sustineuius  *  et  non 
oiunem  quem  suflTerimus,  diiigimus. 

c  Quod  est  vinculum  perfeciiouis.  >  Charitas 
eniin  multa  membra  in  unum  colligit  corpus. 

c  Et  pax  Chrisli.  i  Non  saeculi,  quam  nobis  re- 
liquil  :  qui  pro  omnibus  inoriutis  est,  et  nos  iniini- 
cos  dilexit. 

c  Exsultet  in  cordibus  vestris,  in  qua  et  vocali 
estis  in  uno  corpore.  >  Non  in  facie  fallaciter  arri- 
dente,  vel  sennone  doloso. 

c  Ei  grati  estote.  >  Beoeficiis  scilicet  Christi.  In 
uonnullis  exemplaribus  habet,  Cratia  e*u>te;  hoe 


graiiae;  quae  ignoscil  ctiam  inimicis,  et  proeisDo- 
miiium  deprecatur. 

c  Verbum  Christi  habitei  in  vobis  abundanter.i 
Hic  ostenditur  verbum  Christi  non  Mifficienter,  sed 
abuudanter  etiam  laicos  babere  debere  :  et  doeere 
se  invicem,  vel  monere. 

c  In  omni  sapientia  docentes  et  commonentea 
vosmetipsos.  >  Ut  sapienter  et  rationabiliter  pro- 
feratur. 

c  In  psalmis,  el  hyinnis,  et  canticis  spirilualibus 
in  graiia.  >  Psaimis,  ut  David  :  Iiyinuis,  ut  trinm 
pueroruin;  canticis,  ut  Moysi,  et  caeleiorum,  qus 
sunt  spiriiualia ;  et  non  carnalibus  vel  turpitas 
cantilenis. 

c  Cantantes  in  cordibus  vestris  Domino.  i  Nus- 
qtiam  legimus  aliquem  sine  voce  canusse.  Unde 
necesse  est  hic,  in  corde,  ex  corde  inteiJigi,  scilU 
cet  non  solum  ore,  sed  ctiam  corde  caniemos : 
Confitebor,  inquii,  tibi,  Domine,  in  toto  corde  meo 
(Ptal.  cx,  1). 

c  Omne  quodcunque  facitis  in  veibo  aut  ia 
opere,  orania  in  nomiue  Domini  noslri  Jesu  Chrisli: 
gratias  agentes  Deo  et  Patri  per  ipsum.  >  Sivedo- 
ceiis,  sive  operamini,  nihil  ad  vestram,  sed  omuia 
ad  Domini  gloriam  faciatis  ;  Deo  graiias  referentes, 
qui  Filitun  suum  ad  haec  docenda  desliuare  digna- 
tus  est  :  sive ,  per  actus  vesiros  Deo  graiiae  rtfe- 
rautur. 

C  c  Mulieres,  subdiiac  estole  viris  vestris,  sicol 
oportet,  in  Domiuo.  >  Secundum  legem,  io  bis  qws 
couveniunt  Domino. 

c  Yiri,  diiigite  uxores  vestras,  et  noliic  amari 
esse  ad  illas.  Filii,  obedite  parentibus  per  omi»ia ; 
boc  enim  placitum  est  in  Domino.  »  Nunqoam  ren 
naturalem  hortaretur,  nisi  continentes  esfce  ccepis- 
seni,  sicut  ad  Ephesios  plenius  noiatum  est. 

c  Patres,  nolite  ad  iiidignaiioneni  provocare  f  lios 
vestros,  ut  non  pusiilo  auimo  flant.  i  Ne  exaspe» 
rati  iracundi  flani,  qui  txemplo  vcalro,  paiieiiliaia 
discere  debuissent. 

c  Servi,  obedite  per  omnia  dominis  carnabbas.u 
Qui  carnis  solam  dominationem  exercent. 
j.      c  Non  ad  oculum  servientes,  quasi  faomiaibas 
placentos.  >  Non  ad  hoc  tantum,  ut  homiuibvs  vi- 
deamini  carualibus  laborantes. 

c  Sed  in  simpiiciiate  cordis  timentes  Doniinom.» 
Qui  ubique  semper  videl,  et  custodii  ouiue  quoJ 
factum  est. 


c  Quodcunque  facitis,  ex  animo  operatnini  sicut 
Domino,  ct  non  hominibus.  >  Non  necessilate  con- 
diiionis,  sed  religionis  facite  voluntate  :  «t  per 
opera  vestra  Domiuo  gratiae  referanlur,  cuin  a 
tempore  credulitalis  talia  viderint  proficisci. 

c  Sciemes,  quod  a  Domino  accipietis  retribetio- 
nem  haereditatis.i  Nolile  putare  vesirum  infruviuo- 
sum  esse  semiium  :  quod  propter  Deum  eihibi« 
lum,  coelesti  renttjacratloue  peusabitur. 


901  EXPUSITIO  1N 

c  Doiuiuo    Curisto   servite.  >  Ipse   eniiu    servii  A 
Deo,  qui  propier  ipsum  homini  servit. 

c  Qui  euiin  injuriam  facit,  recipiet  id  quod 
inique  gcsMt.  £t  non  esi  personarum  acceptio 
apud  Deum.  >  Sive  servus,  qui  dominum  contem- 
pseril :  sive  dominus,  qui  servum  inique  tractaverit. 
Ueo  hoc  dicit,  ui  cousolalionem  habeant,  scienies 
auam  iuullam  non  esse  injuriam  apud  Deum. 

CAPUT  IV. 

c  Domini,  quod  juslum  est  et  iequum,  servis 
praeslate.  >  Patres  magis  vos  seutire  debenl,  quain 
dominos.  Unde  et  patresfaniilias  appellantur. 

c  Scientes  quoniain  et  vos  Domiuum  habetis  in 
coelo.  >  Qualem  circa  vos  Dominum  vultis  esse, 
Ules  et  vos  estote  cum  servis.  B 

c  Orationi  instate,  vigilautes  in  ea.  >  Negligen- 
tis  eniin  et  dormienlis  oraiio,  nec  ab  hoiuine  pras- 
valet  impetrare. 

c  ln  gratiaruiu  actione.  i  Pro  omuibus  ,  quae 
concessa  sunt  vobis. 

c  Orantes  simul  et  pro  nobis,  ut  Deus  aperiai 
nobis  osiium  senuonis  ad  loquendum  myiteriuin 
Christi  :  propter  quod  etiam  vinctus  sum.  >  Yobis 
enim  orautihus,  si  de  tribulatione  liberemur ,  vo- 
bis  proficiet  in  doctrina. 

t  Ut  inanifestem  illud,  ita  ut  oportet  me  loqui.i 
Ul  ip*e  deslinet  quid  agendum,  quaudo ,  vel  cui 
cicheat  praedicare,  sicut  Isaias  ait  :  Ut  sciam  quan- 
do  oporleat  me  dicere  seriiiouem.  ~ 

c  In  sapienlia  amhulate  ad  eos  qui  foris  sutit.  > 
Nolite  eos  uitra  ad  iracuudiam  provocare. 

c  Tempus  rediineiites.  i  De  maio  teinpore,  bo- 
num  teuipus  vestra  prudentia  facieutes. 

c  Seriuo  vesier  semper  in  gratia.  i  In  novo  sci- 
licet  Testamento  :  vel  certe  gratuiu  proferatis  ser- 
nionem. 

c  Sale  sit  conditus.  i  Sapientiae  et  rationis ,  ne 
slultj  nostra  religio  a  pliilosopliis  et  gentihus  exi- 
Atimelur. 

c  Ut  sciatis  quouiodo  oporteat  vos  uuicuique 
respondere.  >  Aliter  paganis ,  altter  Judaeis,  aliter 
luereiicis  contradicentibus  veritali.  Unde  ei  Pelrus 
ait  :  Parati  semper  ad  iuthfactionem,  etc.  (/  Peir. 
iii»  45).  D 

c  Quai  circa  me  suut,  omuia  vobis  nota  faciet 


EPIST.  AD  THESS.  902 

Tychicus  charissimus  frater,  et  fidelis  minister,  ci 
conservus  in  Domino  :  quem  roisi  ad  vos  ad  hoc 
ipsum,  ul  cognoscat,  qu*  chca  vos  sunt,  cl  con- 
solclur  corda  vestra,  cuiu  Onesimo  charissimo  ct 
fideli  fratre,  qui  ei  vobis  osl,  qui  omnia  qu«  liic 
aguntur,  nota  facicul  \obis.  >  Securos  illos  vult 
esse  de  sua  iiicolumitate,  ne  hac  csseU  tiisiiiia 
occtipali. 

c  Salutat  vos  Arisiarchus  concaplivus  meus.  i 
Siinul  vinctus  erat,  sive  compaticbaiur  charitatis 
effeclu 

c  £t  Marchus  consobrinus  Barnaba?,  de  quo  ac- 
cepistis  mandala.  Si  veueril  ad  vos,  suscpite  iiluuu 
Et  Jesus  qui  dicitur  justus,  qui  sunt  ei  circuiu- 
cisione.  Ili  soli  sunt  adjutores  mei  in  reguo  Dci, 
qui  mihi  fueruut  solutio.  i  In  novo  Testainenlo, 
per  quod  intratur  rrgnum  :  sicut  Satanas  mors 
dicitur,  quia  ipse  causa  moriis. 

Saluial  vos  Epaphras,  qui  ex  vobis  est  servus 
ChrUti  Jesu,  sempcr  bolliciius  pro  vobis  in  orano- 
nibus,  ut  sletis  perfecti  et  pieui  in  omni  voluutate 
Dei.  i  Tam  eraut  perfecti,  qui  perseverare  moncn- 
tur.  Laborem  ergo  corum  ^suis  oialiouibus  adju- 
vabat. 

c  Testitiiouium  enim  illi  perhibeo  ,  quod  habet 
uiultum  laborem  pro  vobis,  et  pro  his  qui  sunt 
Laodice:r,  el  qui  liierapoli.  i  Taies  erant  primi 
temporis  Uiscipuli  apostolorum  ,  ut  imilarentur 
magistros,   el  pro  omniutn  esseut  salule  solliciti. 

c  Saiutat  vos  Lucas  inedicu*  charissimus,  et  De- 
mas.  Salutate  fratres,  qui  sunt  Laodicex,  «iNym- 
pham,  et  quaj  in  domo  ejus  est  Ecclesiam.  El  cuin 
lecta  fuerit  apud  vos  Epistola  baec,  facite  ut  et  iu 
Laodiceusiuin  Ecclesia  legatur  :  el  ea  qux  Laodi- 
censium  esl  vobis  legatur.  i  LvangelUta  ex  medico 
erat ,  sicut  lAatih&us  jaui  apostolus  adhuc  dicilur 
puhlicauus  (Matih.  x,  3). 

c  Et  dicite  Aichippo  :  Vide  iniiiisteriuin ,  quod 
accepisti  iu  Domino,  ut  iiiud  impleas.  >  Uic  diato- 
nus  fuisse  perhibetur. 

c  Salutatio  mea  manu  Pauii.  Memores  ettoie 
vinculoruin  meoruiu.  i  Sive  orate,  ut  reddar  vo- 
his  :  sive  niemeutote,  quia  veslri  haec  patior  cau*a, 
et  imitamiui  luleranliain   passionum. 

c  Gralia  Domini  noslri  Jesu  Cbrisli  vohiscum. 
Ameu.  i 


IN  PRIMAM  EPISTOLAM  AD  THESSALOMCENSES. 


CAPUT  PRIMUM. 

c  Paulus,  et  Sylvanus,  el  Timotheus,  Eccieslae 
Tbessalonicensiuiu.  >  Quia  per  ipsos  filiis  verbum 
fuerat  nuntiatum  ,  sicut  et  Corinthiis  ;  quod  ad 
eosdem  in  secunda  commemorat. 

c  ln  Deo  Patre  nostro,  et  Doraino  Jesu  Christo.  i 
Quia  per  fidem  Filii,  tam  in  Palrc,  quam  iu  Filio 


eranl.  Quia  quicunque  confitetur  Filium,  et  Pairem 
habei  (I  Joan.  n,  23). 

c  Gratia  vobis  et  p»x.  i  A  Deo  Patre  scilicet ,  el 
Domino  nostro  Jesu  Christo. 

c  Graiias  agimus  Deo  seinper  pro  oinnihus  vo- 
bis.  >  Quia  omnium  nobis  grata  memoria  esl. 

c  Memoriam  vestri  facientes  in  orationibus  no- 


903  S.  HIERONYMI  OPERUM  MANTISSA.  904 

stris  sine  intcrmissione.  >  In  indestncnti  oratioue,  A  citavit  ex  morluis ,  Josu  n.  >    Talt*  esl,  ut  udu- 


meooriai  quaniitas  et  dilectionis  oslenditur,  quaua 
eorum  merila  poslulabanl. 

c  Memores  operis  fidei  veUrae  et  laboris.  >  Nou 
imroerilo  illius  fnlci  memores  sunt,  quam  et  justi- 
liae  lauor,  et  charitatis  affectus,  et  passionum  lole- 
rai.tia  comprobant. 

c  Ci  cliarilalis,el  suslinenliae  spei  Doniinijioslri 
J  su  Cbristi  ante  Deum  cl  Palrem  nostrum.  >  Ad 
Doum  Patrctn  noslriim.  Qni  perfectaj  cliaritalis  esi, 
bustiuel  omuia  palienler  propter  spem  fuluraui 
(/  Cor.  xin,  7). 

c  Scientes  ,  fratres ,  dilecli  a  Deo ,  electionem 
vesiram.  >  Helinenies  tempus  electionis  veslra?, 
qualiter  nos   praedicaverimus,   et  vos  crcditierilis. 

i  Quia  Evangclium   nosirum  nou  fuit  ad  vos  iu  B 
serinone  tantum.  >  Notaudum  quod  ilia  eflkax  pos- 
sit  esse  doctriua,  quae  jnstitia?  commendatur  exem- 
plo. 

«  Scd  iu  virlute.  >  In  virtute ,  sive  signorum  , 
sive  toleranlia  passionum. 

c  Et  in  Spiritu  sancto.  >  Quem  devcte  accepi- 
stis  :  vel  cujus   virtutem  per    signa  inonstravi- 

IIIIIS. 

c  Et  in  plenituline  multa.  >  Perfectiouis,  justi- 
lioe,  conversalionis,  et  vita*. 

c  Sicut  scitis  quales  fuerimus  in  vobis  propter 
vos.  >  Ad  profectuui  vestruin  etiain  ab  illicitis  abs- 
tiiientes,  ut  iufcriui  continetur. 

c  Li  vos  imitatores  nostri  facti  eslis  etDomiui.> 
ln  p  is^ionibus  verbuin  suscipientes  :  sicut  et  uos 
iiocuimus,  et  Dominus  praedicavit. 

«  Lxcipientes  verbum  iu  tribulalione  mulla,  cum 
gandio  Spiritus  sancti.  >  Hoc  est,  vere  in  Spiritu 
saucto  gamlete  :  sicut  et  apoololos  fecisse  le^imus 
(.Ui.  *f4i). 

c  Ita  ut  facti  silis  forma  omnlbus  credenlibus  in 
Macedonia  et  in  Acbaia.  >  Perft  ctoruiu  cxcmpla, 
forma  omuibus  credentibus  cxbibetur.  Veslro  ergo 
exemplo  etiam  proviuciae  profeccruut. 

c  A  vobis  euiiu  diffamalus  csi  sermo  Domini , 
non  solmn  iu  Macedonia  et  iu  Acbaia,  sed  in  omui 
loco.  >  Natura  fainx  liaec  est,  ul  sive  bonum,  sive 
itialmu  nuutias ,  ubique  ouiui  celentaie  dUcur- 
lal. 

<  Fides  vesira  quae  est  ad  Deuin,  profecla  est.> 
A  vobis  ad  Deum  couversa. 

c  Ita  ul  non  sil  nobis  necesse  quidquam  loqui.» 
M  ut  nobis  incipientibus,  aliquid  de  veslro  exein- 
plo,  ipsi  opiime  scire  se  dicaut. 

c  Ipsi  cnim  de  uobis  auuuntiant ,  qualem  in- 
troitum  babuerimus  ad  vos  :  et  quomodo  conversi 
eatis  ad  Deum.  >  El  nostra?  constanlix,  et  vestrae 
conversalionis  omnibus  noia  est  qualilas. 

c  A  simulacris,  servire  Deo  vivo  et  vero.  >  Si- 
mulacium  a  siinulaiido  dicilur.  Pulcbre  ad  Deum 
verum  et  vivum,  a  falsis  domiuis  couversi  esse 
dicuntur. 

4  Et  exspectare  Filium  cjus  dc  cujlis,  quein  sus- 


cialiter  et  cuin  gaudio  adventum  Domini  exspe- 
ctetis. 

c  Qui  eripuit  nos  ab  ira  ventura.  >  Diuaittendo 
peccaia  :  et  doctrina  sua,  et  exemplo  ab  ira  not 
liberavit.  Jam  ergo  in  spe  libertaiem  habeiuus. 

CAPUT  II. 

c  Nain  el  ipsi  scilis  ,  fratres,  inlroilum  nosirum 
ad  vos.  >  Cominemorat  illos,  ut  agnoscant  verum 
quod  dicunt ,  et  eoruin  magis  proficianl  exeui- 
plo. 

c  Quia  non  inanis  fuit  :  sed  anlc  pas»i  muita,  et 
contunicliis  affecti.  >  Non  est  inauis  seruio,  qui 
completur  constantia  passionis. 

c  Sicut  scitis  in  Pbilippis.  >  Quia  aliquaulU 
vestrum  videtur  nos  Philippis  patsos ,  nec  expa- 
visse  persecutiones,  nec  praedicare  cessasse. 

c  Fiduciam  babuimus  in  Deo  nostro.  >  Qui  nos 
liberare  in  pr&senli  vel  in  futuro  potest,  et  labo- 
ris  uostri  mercedem  omnibus  recompensare. 

c  Loqui  ad  vos  Evangelium  Dei  in  multa  sollici- 
ludine.  >  Non  uegligeuter,  nec  transitorie ,  sed  ia 
sollicitudine  non  parva,  sed  muita. 

c  Exbortatio  euim  nostra  non  de  errore.  »  Idro 
non  erramus  :  errat  enim  quicunque  putat,  vel 
docet  uiultos  posse  regnare  cum  Cbristo  ,  sicot 
aiibi  dicit  :  Nolite  errare  :  quia  Deus  non  irrideiur 
(Galat.  vi,  7). 

c  Neque  de  immuiidilia.  >  Sicul  Joviuiani  du- 
ctriua  fuit. 

c  Neque  in  dolo.  >  Non  contra  constanliam  do- 
centes    atque  suadentes. 

c  Sed  sicut  probali  sumus  a  Deo,  ut  crederetnr 
a  nobis  Evangelium,  ita  loquiiuur  :  nou  quasi  bo- 
minibus  placenles.  >  Qui  faiti  possunt. 

c  Sed  Deo ,  qui  probat  corda  nostra.  >  Iuiegri 
quasi  a  Dco  probati  ,  et  ab  ipso  in  hoc  officiuiu 
destinati  ;  qui  cordis  occulla  rimatur  (1  Cor.  u, 
10J. 

c  Neque  enim  aliquando  fuimus  in  seroione 
adiilationis ,  sicul  scitis.  >  Sicut  qui  bominibui 
placent,  tauquam  aegris  desiderala  omnia  conce- 
deutes  ,  et  mortem  eorum  uegligentes. 
p  c  Neque  iu  occasione  avaritia;,  Deus  testis  esl : 
iieque  quxreutes  ab  bomuiibus  gioriain  :  neque  a 
vobis,  ueque  ab  aliis.  >  Omuis  qui  adulatur,  aat 
propter  avariliam  ,  aut  propter  vauaui  gloriaiu 
aduiatur  ;  iiie  vero  propter  Deum  docere  probatur, 
qui  ista  uou  quaerit. 

c  Cum  possemus  vobis  oneri  essc ,  ut  CurUli 
aposloli.  >  Yel  in  hoc,  quod  Deus  oidiuavit ;  id  &t, 
ut  de  Evaugelio  viveremus. 

«  Sed  facti  sutuus  parvuli  in  uiedio  vestruui.  > 
Uumilianks  uos,  et  nec  bouoreui  debuuui  requi- 
reules. 

c  Tanquam  si  uutrix  foveat  Glios  suos.  >  Huroi- 
lians  sc  iu  omnibus,  parvulo  se  coaequaus  :  ut  iilot 
ad  majora  sua  imitatioue  pcrducal.  Naui  et  balbu- 


905  EXPOSiriO  1N  EPIST.  I  AD  THESSAL.  906 

tit  interdum  lingua  ,  ei  manducare  fingit ,  el  cum  A  tas  :  et  nos  persecuti  sunt,  cl  Deo  non  placcnt.  » 

Quid  mirum  si  nos  mali  persequuntur,  qui  nec  ipsi 


eis  lente  ainbulare  consuescit. 

c  Ita  desiderantes  vos  cupide,  volebamus  trade- 
re  vobis,  non  solum  Evangelium  Dei,  sed  etiam 
animas  nostras.  >  Sicut  nutrix  non  solum  verbiun, 
sed  etiani  omnem  sensum  perfectionis  su  e  iu  par- 
vulum  traiisfundcre  cupit,  ut  ci  ciio  possil  aequari  : 
ita  nos  omuia  fecimus  pcr  quae  proficere  potera- 
tis. 

c  Quoniam  charissimi  nobis  facti  esiis.  i  Pro- 
ptcr  lidem  et  conversatiouein  vestram,  quam  supe- 
lius  meiiioiavimus. 

c  Memores  enim  facti  esiis,  fraires,  laboris  no- 
siri  et  fatigationis,  uocle  et  die  oppranles.  >  La- 
boretii  mauuum  nocte,  et  fatigationem  verl/i  die ; 
caclerum  semper  operabatur,  quando  docebat. 

c  Nc  quemquam  vestrum  gravaremus.  >  Apud 
istos  et  Corinthios,  et  Epbesios  laboravit,  quibus 
occasionem  auferre  cupiebat,  vel  docendi,  vel  de 
se  aiiquid  suspicandi. 

c  Praedicavimus  in  vobis  Evangelium  Dei.  Vos 
lestes  estis,  et  Deus.  >  Sicut  Samuel  populum  con- 
lesiatur  (/  Iieg.  vui,  1  seqq.). 

c  Quamsancte  et  jusie,  et  sine  querela,  vobis, 
qui  credidistis,  affuimus.  >  Ne  vobis  ullam  offen- 
sioneni  dare  videremiir. 

c  Sicul  scitis,  qualiter  unumquemque  vestrum, 
tanquam  pater  tilios  suos,  deprecantes  vos.  >  Par- 
vulos  nutrix  fovel :  proGcienles  vcro  jam  pater 
instttuit. 

c  Et  consolintes  testiflcati  sumus.»  Iu  tribulalio- 
iribus ,  promissionibus  Chrisli  vos  sumus  conso- 
lati. 

c  Ut  ainbularetis  digne  Deo.  >  Digne  Deo  ambu- 
lat,  qni  uibil  Deo  agit  indigiium, 

c  Qui  vocavit  vos  iu  suiiiu  regiium  et  gloriam.  > 
Quod  non  nisi  ejus  siiniles  possidebuni ,  justitiae 
sciiiret  et  sanctilatis  exemplo. 

c  Ideo  et  nos  gralias  agimus  Deo  siue  intermU- 
sione  :  quoniam  cum  accepissetis  a  nobis  verbtim 
audilus  Dei.  >  Quod  primum  de  Deo  audistis ,  sive 
quasi  audierilis  Deum, 

c  Accepistis  iilud  non  ut  verbum  hojuinum,  sed 
sicul  csl  vere  verbum  Dei.  >  Ut  verbum  bominuin 


Domino  peperccrunt. 

c  Et  omiiibus  hominibus  adversantur  :  prohi- 
beutes  n^s  gentibus  lo<|tii,  ut  salvi  fiaul:  ut  im- 
pleanl  peccaia  sua  seinper.  >  Non  solum  Judaeos 
impcdiunt,  sed  eliam  gentibus  invideiir,  ad  suo- 
rum  cuinulum  peccaiorum. 

c  Pervenit  eniin  ira  Dei  super  illos  usque  in 
flnem.  >  Sive  quia  praedico  qua  posna  captivi  sunt : 
sive  quia  ablaius  est  non  crelenlihus  iiitellectus. 

c  Nos  aulem,  fratres,  desolati  a  vobis  ad  tcm- 
pus  borse,  a^pectn,  non  corde.  >  Sieut  alibi  ait :  El 
corpus  absens,  sed  Sfnritu  prwsens  (I  Cor.  v,  3). 

c  Abundantius  festinavimus  faciem  vcsiram  vi- 

B  dere  cum  multo  desiderio.  Quoniam  voluimus  vc- 

nire  ad  vos  :  ego  quidem  Paulus  et  semel  et  Ue- 

rum,  sed  impedivit  nos  Satanas.  >  Tribulationibut 

perscquentium. 

c  Quse  est  enim  nostra  spes,  aut  gaudiuro,  aut 
corona  gloriae?  Nonue  vos,  ante  Dominum  nostrum 
Jesum  Clirisium  in  adventu  ejus  ?  >  Non  immerito 
vos  desideramus,  per  quos  laetkia?  gaudium  spera- 
mus,  et  gloriae  coronam. 

c  Vos  enim  estls  gloria  nostra  et  gaudium.  > 
Booi  inagistri  omnem  spem,  el  gaudium,  et  glo- 
riam  soleut  eollocare  in  profectu  discipulorum. 


•c 


CAPUT  III. 

c  Propter^quod  non  sustineutes  ainplius.  >  Ad 
vos  neinincm  nostrum  venire. 

c  Placuil  uobis  remanere  Albenis  soli.  >  fift  ilui- 
mus  soii  remauere,  quam  nescire  quid  ageretis. 

c  Et  niisiinus  Timotbetim  fratrem  nostruui.  > 
Quaeriiur  quomodo  Timotbeus  missus  cst :  sed  prius 
id  dictum  esl. 

c  Et  ministrum  Dei  in  Evangelio  Cbristi.  >  Ailju- 
tores  pro  disripulis  etiam  vulgo  dicunlur. 

c  Ad  confirinanilos  vos  et  exbortaudos  pro  fide 
vestra.  >  Pro  bac  causa  duntaxat  :  quia  perfecte 
credidistis. 

c  Ut  nemo  movcatur  in  tribtilationibus  istis.  > 
Non  dico,  ne  omnes,  sed  ne  vel  aliquis  inoveatur. 

c  Ipsi  enim  sciiis,  quod  in  boc  positi  sumus.  t 


accipit,  qui  couiemnit  :  vos  auieni  ita  credidistis,  D  Non  ergo  miruri  debeiis,  scientes  nos  aliier  trans- 


ut  ab  ipso  Deo  audiie  putarelis. 

c  Qui  operalur  in  vobis,  uui  credidislis.  >  Yerbo, 
vel  signis  :  sive  virttiies  exercet.  Credentes  enim, 
ail  Marcus,  baec  signa  sequentur  (blarc.  xvi,  17). 

c  Vos  cnim  imitatores  laeli  esiis,  fratres,  Ectle- 
siarum  Dei,  qu«e  sunl  in  Juda?a  in  Cbristo  Jesu.  > 
Qnibtis  dicifur  :  Naiu  el  viuclis  coiupassi  esiis,  et 
lapinam  bonoruiu  vestroruui  cum  gaudio  suscc- 
pislis. 

c  Quia  eadem  passi  eslis  el  vos  a  contribulibus 
vesliis,  sicut  et  ipsi  a  Judaeis.  >  De  vobis  plus  mi- 
ror,  qui  nec  legis,  ncc  propbeiarum  babuislis 
exempla. 

c  Qui  et  Dominuin  occiderunl  Jesum,  el  prophe* 
Patiuil.  XXX. 


ire  non  posse,  dicente  Domino  :  Ecce  ego  miilo  vos 
sicut  oves  in  medio  luporum  (Luc.  x,  3).  Et  iterum  : 
Ecce  dixi  vobis  ut  in  me  pacem  habeatis  :  in  lioc 
autem  scvculo  pressuram  (Joan.  xvi,  33). 

i  Nam  el  cum  apud  vos  essemus,  piaediccbainus 
vobis  passtiros  nos  tribulationes  :  sicut  ct  faclum 
cst,  ct  seitis.  >  Ne  vos  ipsa  uovitas  deterrcret,  sed 
in:i^is  prophelia  nosira  conflrmaret  :  sicut  et  Do- 
lniuus  passurum  se  antc  praedixit. 

c  Ptopterea  et  ego  amplius  non  sustinens,  misi 
ad  cognoscendum  fidem  vestram,  ne  forte  tcutave- 
rit  vos.  >  Dicens  :  Ecce  iu  quibus  putatis  Deuin 
esse,  qualia  patianiur,  el  fidem  vcstram  forsitan 
coininoverel. 


907  S.  HIERONYMI  OPERUM  MANTISSA.  908 

1  ls  qni  icnlal.  i  Sicut  Job  a  Doinino  probaiur  A  fides  augeri  debet  el  mores;  stcot  entn  aetate  car- 


(iob  n,  6). 

c  'Nunc  autem  venieme  Timotueo  ad  nos  a  vobis, 
el  aniitiiitianie  nobis  fidem  et  cbaritatem  vestram  : 
et  qnia  memoriain  nostri  babciis  bonam,  semper 
desidenntes  nos  vidcre,  sicnt  et  nos  quoque  et 
vos.  >  Quia  finniterCliristo  credeutes,  lenetis  fldem  : 
et  nos  solita  dilectione  diligitis. 

c  Ideo  consolali  sumus,  fratrcs ,  in  vobis  in 
oinni  necessitate  et  iribuLuioue  nostra  per  fidem 
vestram.  >  Omnem  necessilatem  et  tribulalionem 
nou  scnlimus ,  prae  magnitudiite  gaudii  status 
vestri. 

c  Quoniam  ntmc  vivimus,  si  vos  stalis  in  Do- 
miuo.  >  Etiam  si  occidainur,  vivimus  :  quia  vita 
nostra  in  vestra  Grtnitalo  consislit. 

i  Quam  enim  graiiariim  aCtionem  possumus  Dco 
rulribuere  pro  vobis,  iu  omni  gatidio,  quo  gaude- 
mus  pronter  vos  aute  Doinimiiii  Deum  nostrum.  » 
Triplicem  laetiliae  causam  nobis  vesira  conversatio 
piaeslat :  quia  cl  vos  profichis,  et  Doiuiuus  per  vos 
benedicilur,  et  aliis  pr.fbeiis  exemplum. 

c  Nocie  ac  ,die  abuudauiius  orantcs,  ut  videa- 
mus  faciem  vestram.  >  Oslendil  quantuiii  aliis 
desiderandi  sim  frairibns,  quos  tanlum  ip«e  deside- 
rat.  Quis  enim  cum  famam  peperit,  videre  non 
cupiat? 

i  ELt  compleamus  ea  quae  desunt  fidei  vestrae.  > 
Si  quid  fides  vcslra  ininus  babet  doctrinx. 


nis,  et  cibus  crescet  et  studium. 

c  Scitis  euim  qu»  praecepia  dederim  vobis  per 
Dominum  Jesuro.  Haec  esl  eniui  voluntas  Dei,  wn- 
clificalio  vestra,  ut  abslineatis  vos  a  fomicalione.  » 
SanctiGcatio  ab  omni  incontinentia  revocal  Chii- 
giianuin,  cui  incontinenti  non  expedit  sanctum 
Cbristi  corpus  altingere  :  maiiine  cum  Hoyses  Ju- 
dxos  s*uctificare  volens,  popuium  totum  ab  femina 
se  coniitiere  praecepit,  ut  Dei  potiri  praesentia  mer*- 
rentur. 

c  lr  sciat  unusquisque  vestrum  vas  suum  pos- 
sidere  in  sanclificatione  et  bonore.  >  Suiitn  corptn 
nnusquisque  castum  servando  sanctificetet  uonorrt. 
Simul  considerandum,  quia  eis  tanqtiam  perfectis» 
non  sicul  Corintbiis  scribit  inlirmis. 

c  Non  in  passione  desiderii,  sicut  et  gonles,  qw* 
i^norant  Deiim.  >  Ne  niniiai  et  immodtratae  bbidiQi 
servientes,  similes  gentibus  fiatis,  quae  Deum*au»a- 
torem  castilalis  ignorant. 

c  El  ne  qtiis  supergrediatur,  neqne  circumvenial 
in  negotio  fralrem  suum.  >  Ne  qtiis  post  devolatn 
continenliam  et  consensum»  fralri  suo  aliquam 
circumventionem  vi  citcumferre  nitatur  :  sive  ia 
quolibet  negotio,  ne  quis  altcrum  fraudel. 

c  Quoniam  vindex  cst  Dominus  de  bis  omnibtis: 
sicut  pradiximus  vobis,  et  testificati  suinus.  t  Noo 
soluiii  de  fomicatione  et  publica  turpiiud.ne,  sed 
etiani  de  transgressione   prupositi.  Quisquis  enini 


c  ipse  autem  Deus  el  Pater  noster,  et  Doininus  ~  <>oniinenliaiii  Deo  voveril,  fecit  sihi  iilicitutn,  quod 


Jesus  Christus  dirig;it  viam  nostram  ad  vos.  >  R  - 
iuolis  diaboli  scandulis,  quibua  noster  impedilur 
ad  vos  adventus. 

c  Yos  autein  Dominus  mulliplicet,  et  abundare 
faciat  charitalem  vestram.  >  Quia  jam  plena  et 
opere  comprobata  est. 

t  ln  iuvicein  et  iu  oniues.  >  Ut  non  solum  Cbri- 
stianos,  std  etiain  omnis  scctaj  bomiues,  non  erro- 
ris,  sed  naiurae  gratia  diligatis  :  et  eis  in  quo  iu- 
iTiguerint,  inisericordiam  quam  illis  in  praesenii 
Deus  exbibet,  non  negetis. 

c  Quemaduiodum  et  nos  in  vobis  ad  confirmanda 
corda  vestra.  >  Ftcit  abuudare,  ut  et  vos  aliorutn 
corda  firmetis. 


liceltat. 

c  Non  enim  vocavic  nos  Deus  in  immunditia.  > 
Qu*  corpus  Christi  audeuter  non  permittii  ac- 
cipi. 

c  Sed  in  sanctiGcationem.  >  Ui  eiemplo  CbriOi 
vivatis.  Qui  enim  habet  tpcm  hunc  in  eum,  taitcti- 
ficat  n,  ticut  iile  tanctut  ett  (Joan.  m,  3). 

c  haque  qui  ba?c  spernii,  non  homiueiii  spernii» 
sed  Deum  :  qui  etiam  dedit  Spiriluin  suuin  san- 
ctum  in  nobis.  >  Non  me,  s<:d  eiim  qui  iu  ine  lo- 
quilur  Christus  (//  Cor.  xiu,  3)  :  cujus  spiritui 
injuriam  facit  omnis  qui  non  saucte  versatur. 
4  c  De  cbaritate  autem  fraternitatis  non  necesM 
babuimus  scribere  vobis.  >  Yidete  quam   perlecii 


c  Sine  querela  in  sanctitate  ante  Deum  et  Pa-  D  erant,  de  tanto  et  taun  necessario  prarcepto  uoo 
tiem  nostrum  iu  adveutu  Domini  nostri  Jeso  Christi      indigebant  adinoneri. 


cum  omnibus  sanctis  ejus.  Amen.  >  Non  ante  homi- 
nes,  sicul  de  Zacharia  et  Elizabeth  (Luc.  i,  6).  Et 
fer  Isaiam  :  Et  vo$  eritis  mihi  justi,  dicit  Dotni- 
nu$  (l$a.  lx,  21). 

CAPUT  IV. 

c  De  caeuro  ergo,  fratres.  >  Post  laudein  et  con* 
soiationem,  incipit  exhortatio. 

c  Rogamus  vos,  et  obsecramus  in  Domino  Jesu  : 
ut  queinadmodum  accepistis  a  nobis,  quoiuodo 
oporleat  vos  ambulare  et  placere  Deo;  sic  et  am- 
tuletis,  ut  abundclis  magis.  i  Quibus  via  Cbristus 
t^t,  dignis  eo  gressibus  ainbulate  :  quia  cum  xtate 


c  ipsi  enim  vos  a  Deo  didicisiis,  nt  diligatis 
invicem.  Eteuim  illud  facitis  in  oiiiucs  fratres 
in  umversa  Macedonia.  >  A  Clirislo,  qui  dixit: 
Mantiatum  novum  do  vobit  (Joau.  xiu,  31).  Uoc 
noviim  est,  ut  pro  alterutro  moriamur  :  quia  boc 
vetus,  non  suuui  erat  Tebtanieutuai. 

c  Rogamus  aulein  vos,  fralres,  ul  abuiidetis 
magis  et  operain  detis.  >  Hoc  est,  ut  jain  ignotos 
quosque  diiigatis. 

c  Ut  quieti  sitis,  et  ut  vestrum  negotium  agatii, 
et  operemini  mauibus  vestris,  sicul  praecepiinu* 
vobis.  >  Quidam  inquiete  per  diversorum  discurre- 
baut  domtis  :  aliqua   etiam   ad   religionis  oppro- 


909  KXPOSITIO  IN  EPIST.  I  AD  THESSAL.  810 

brium  postujantcs  ah  iufidelibus;  qtianquam   ad  A      c  Qtiia  diesDomini  sicwt  fur  in  nocte,  ita  venieL» 


eos  in  secunda  plenius  exsequiuir.  Undc  magis  vull 
eos,  vel  proprii  negotii  cura,  vel  labore  mannum 
occupari,  quain  otiositatis  delrimentum,  et  inquie- 
tudinig  habere  peccalum. 

«  Ut  ct  houeste  amliiiletis  ad  eos,  qui  foris  sunl, 
et  nulliiis  aliquld  dcsideretis.  >  No  vos  ipsi  deuo- 
tenl,  qui  prsestare  videntur. 

c  Nolumus  auteni  vos  iguorare,  fratres,  de  dor- 
mieutibus.  i  Dormil  enim,  quem  ceriuui  est  sur- 
recturum,  sictit  dictum  est  in  Evangelio  de  Lazaro 
(Joan.  xi,  42). 

c  Ul  non  coniristemini,  sicut  et  cjeleri,  qui  spem 
non  habent.  >  Alilcr  dcbet  fieri  qui  peregre  pergit, 
alitcr  ille  qui  moritur. 


Quando  omues  sciet  dormire  securos. 

c  Cum  enim  diierint,  pax  et  securiias,  lunc  re- 
pemintis  eis  suparveniet  inieritus.  >  Tunc  maiime 
timenda  cst  paena,  quam  nunc  non  eispcctant. 

<  Sicut  dolor  in  utero  habentis,  et  non  effu- 
gient.>  Sicut  mulier,  veniente  partu,  dolorcs  non  ef- 
firgit. 

c  Vos  autem,  fratres,  non  esiis  in  tenebris  :  ut 
vos  dics  liletanquam  fur  oraprchendat.  >  Non  esiis 
adeo  iguoraiites,  ut  nesciatis  vos  semper  paralos 
esso'  dehevc. 

c  Omncs  euim  vos  fllii  lucis  estis,  ei  filii  diei.  > 
Scient:8i  veritatis. 

c  Non  stiinus  noctis,  ncque  lenebrarum.  >  Qma 


c  Si  euim  credimus,  qnod  Jesus  mortuus  esi,  ct  B  sicut  tenebrse,  ita  et  iguoranlia  dat  Gduciam  deliu- 
re»urrcxit.  >  Si  ca  crcdimus,  qua»  non  videmus  :  et     quendi. 


per  cjus  resurrcctionetn  certi  sntntis  uon  veniam 
ronsecutos;  cur  illud  similiier  non  credamus,  qtiodl 
gcnies  qui  videnti  Deo  non  credunt? 

c  lta  et  Dcus  eos  qui  dormienuit,  per  Jestim 
adducet  cnm  eo.  >  Qui  caput  suscitavit,  etiam  cae- 
tcra  membra  suKcitaturom  se  promiitit. 

c  lloc  enim  vobis  dicimus  in  verbo  Domini.  >  Ei 
Evanqelii  senteutia. 

c  Quia  nos,  qui  vivimus,  qui  residui  sumus  in 
adventu  Domini.  >  Semper  Apostolus  diom  Douiini 
fecit  habere  suspecluin,  quasi  eos  in  corpore  in- 
venireu 

<  Non  praevenicmus  eos,  qui  dormierunt.  >  Tam 
velox  eril  eorum  resurrectio ,  quam  nostra  as- 
sumpiio. 

c  Quouiam  ipse  Dominus  iti  jussu,  et  in  voce 
archangeli.  >  'ierroretn  illius  diei  monsirat,  quo 
ouuiis  poiestas  coeli,  et  elementa  movenda  sunt  : 
ut  nos  sciarous,  quali  couscientia  diem  Domini  ex- 
•pectemus. 

c  Et  in  tuba  Dei  descendet  de  coelo.  >  Si  ad  ho- 
minis  luham  terra  videtur  permovcri,  quaulo  tna- 
gis  ad  Dei  1  sicut  Elias  quoque  terribilem  in  monie 
Domini  vidit  advenium  (IV  Reg.  i,  12;. 

<  Et  morlui  qui  in  Christo  sunt,  rcsurgent  pritui. 
Deinde  nos  qui  vivimu*,  qui  reiinquiniur,  simul 
rapiemur  cum  illis  in  nubibus  obviam  Christo  iu 


c  Igiitir  non  dormiamu*,  sicttt  et  caeleri.  >  Qni  sic 
dorniicriim,  eiiam  ohliti  sunt  soi. 

c  Sed  vigilemus  et  sobrii  simus.  >  Attendiie 
vobii  ne  graveutur  eorda  vestra  in  crapula,  et  in 
ebrietate,  et  curis  hujut  viia  (Luc.  m,  54)  ;  ergo  et 
cune  inebriant  mentem. 

c  Qui  enim  dormiuut,  nocte  dormitint ;  ci  qui 
ebni  sunt,  nocie  ebrii  sunt.  >  Lleo  oiiosi  et  ebrii 
sunt,  quia  in  tcnebris  stinl. 

c  Nos  autem  qui  diei  sumns,  sobri  simus.  >  Nos 

qui  dicm  Chrisiuin  habemus,  nec  oiiosi,  nec  ehrii 

esse  debemus. 

,      c   Imluii  loricam  uMei  el  charitatis,  et  galeam 

'  spein  salutisc  >  Fide,  et  charitate,  et  justitia  om- 

nia  constant,  quas  et  loric»  alibi  comparavit. 

c  Quonium  non  posuit  nos  Deus  in  Iram,  sed  in 
acquisitiouem  salulis  ,  per  Dominum  tiostrum  Je- 
siimChrislum.>  In  ira  suntpositi;  quia  jam  judicaii 
sunt. 

c  Qui  mortuus  esl  pro  nobis.  >  Ut  nos  non  mo- 
rereinur. 

c  Ut  sive  tigilemus,  sive  dormiamus,  simui  cum 
illo  vivamus.  >  Ut  sive  iu  corpore,  sive  cxira 
corpus  iuveniamur  ,  semper    cum  ipso  vivamus. 

c  Propter  quod  cousolamini  invicem,  el  aediQ- 
cate  alterutruin,  sicut  et  facilis.  >  Notan.ium,  quia 
boc  laicis  praccipit :  quos  etiam  monei,  ut  studeant 


acra.  >  Qui  in  Christo  mortui  fuerint,  resurgeut  D  exhibere  oflicia  charitatis. 
primo ;  et  qui  vivi  inventi  fuerint  sancti,  cum  ipsis 
pariier  rapientur :  qui  non  judicabuutur,  sed  potius 
judicabuut. 

c  Et  aic  semper  cum  Domino  erimus.  >  In  eadem 
gloria  aeterniutis. 

<  ltaque  consolamini  invicem  in  verbis  istis.  » 
Notandum  quod  Ixtis  hoc  prascipit,  ut  aJlerulrum 
ae  docirinis  insiruani. 


CAPUT  Y. 

c  De  temporihus  autem  el  raomcniis,  fratres, 
non  indigelis,  ut  scribaiuus  vohis.  Ipsi  enim  dili- 
genier  sciti*.  >  Evideniissima  Evangelii  lectione 
edocti. 


c  Rogamus  autem  vos ,  fratres  ,  ut  novcriiis 
eos,  qui  laborant  inter  vos.  >  Ut  intelligalis  iaboreui 
eorum. 

<  Et  presunt  vobis  in  Domino,  et  moueir:  vos.  > 
Exemplo  justiliae,  non  potestate  terrena,  sicut  ail 
Petrus  (/  Petr.  iu,  14). 

c  Ut  habeatis  illos  abundantius  in  charitate, 
propter  opus  illoruin,  et  pacem  habete  cum  eis.  > 
Presbyteri  qui  laborant  in  verbo,  dupiciter  hoiio- 
randi  suiil,  id  est,  charitatis  obsequio  et  ordinis> 
dignitate. 

c  llogamus  atitem  vos,  fralres,  corripite  inquie- 
los,  consolamini  pusiilanimes.  >  Pro  divrrsit&te 
moiboruui ,   divertitas    adhibeuda  est  medicin». 


911 

Illi  corripicndi,  ne  pereant 

ne  deflciant. 

c  Suscipite  infirmos.  i  Siislineie  nuper  credentes, 
qui  nondum  sunl  confirmali. 

c  Paiientes  estote  ad  ontnes.  >  Eiiam  ad  corre- 
ptos,  quia  impatiens  non  corrigltur,  sed  irrita- 
tur. 

c  Videte  ne  quis  malum  pro  malo  alicui  reddnt.  i 
Omni  diligenlia  cave,  ne  cui  inflrmiori  (  ut  igna- 
rus  )  vel  vicem  mali  reddas  :  quia  ultro  aliquern 
id  facere,  nou  credo.  Omnis  eniin  qui  injuriam 
f«cit,  male  facit  :  et  qui  vicem  injuriae  reddil, 
injuriain  farif,  et  mnle  facit  :  quia9  ui  superius 
diclum  est,  ouinis  qui  facit  injuriam,  male  fa- 
cit. 

c  Scd  semper  quod  bonum  esl  sectamini  in  invi- 
ccm,  et  in  omiies.  »  Non  solum  in  vos  Ghristianos, 
sed  eiiam  iu  homines. 

c  Seinper  gatidcte.i  In  conscientia?  puritate. 

c  Sine  intermissione  orate.  >  Si  jngiier  non  po- 
les  iingua,  saltem  corde,  sicut  Moysi  tacenti  di- 
citur  :  Quid  clamat  ad  me  ( Exod.  xiv,  15  )  ?  Sive 
omnis  actus  vester  talis  sii,  ut  pro  vobis  semper 
Dcum  oret. 

c  ln  omuibus  gratias  agite.  i  In  omnibus,  quse 
accidertui,  sicut  Job  :  sive  iu  omui  convcrsatione 
vestra  Domino  gratix  referaniur. 

c  Ilaec  est  eniin  volunlas  Dei  in  Cbrislo  Jesu,  in 
omuibus  voLis.i  Sicut  in  Ghristo  per  orania  impleta 
esl,  ila  et  in  vobis  omnibus  impleatur. 


S.  HIERONYMI  OPERUM  MANTISSA.  912 

isli  consolandi  suiit,  A  oravero  lingua,  spiritut  meus  orat  (1  Cor.  xiv,  14). 

Quomodo  etiam  ad  Gorinlhios  dicit  :  Et  loqui  /»«- 

guis  nolile  prohibere  ( Ibid.   59)  ,  ita  et  hic  spiri- 

tum  non  ex6ii»guetiditm  esse  lesialur.  • 

c  Prophetias  noliie  spernere.  Oinnia  antem  pro- 
bate,  quod  bnnum  est  tenete  :  ab  omni  spe  ie  mala 
abstinete  vos.  >  Sive  fulura  predicantes,  *ive  pra- 
terita  disserentes  :  tanlum,  ut  probetis,  *i  legi  non 
sunt  contraria,  quae  dicuntur  :  si  quid  tale  fuerii, 
rcfutaie. 

c  lpse  aulem  Deus  pacis.  i  Qui  omnia  suslinet, 
etiam  blasphemantes. 

c  Sancl.ficct  vos  per  omnia.  i  Sive  graiia,  sive 
doctrina. 


B  <Ut  integer  spiritns  vester,  et  aniina,  et  corpus.* 
Gratia  spirilus  quamvis  in  se  sempcr  integra  sii, 
non  tamen  in  nobis  iniegra,  nisi  ab  iutegris  babea- 
tur. 

c  Sine  querela  in  adventu  Domini  nostri  Jesn 
Ghristi  servetur.  i  Usque  in  diero  judicii :  quia  non 
suut  tantuin  initia  laudanda,  sed  finis. 

c  Fidelis  est  qui  vocavit  vos.  >  Qui  dixil  :  Veui- 
le  ad  me,  omnes  qui  laboratis  et  onerati  tstts,  et 
ego  vos  requiescere  faciam  (Matih.  xi,  29). 

c  Qui  eiiain  facict  .  Fratres,  orate  pro  nobis. 
Saluuie  fiatres  omnes  in  osculo  sanclo.  i  Quod 
promisit. 

c  Adjuro  per  Dominum,  ut  legatur  Epistola  hsec 
omnibus  sanctis  fratribus.  i  Adjurare  permitiitur, 
G  non  jtirare. 


.    c  Spiritum  nolite  exstinguere.  i  Spiritum  exhor-         c  Gratia  Domini  nostri  Jesu  Gliristi  vobiscon 
tationis  qusestionibus  nolite  exstinguere.  Sive  spi-      Amen.  >  Gratia  cuin  omnibus  perseveret. 
ritum  pro  gratia  Ihguaruni  posuii,  sicut  ail  :  Si 


IN  SECUNDAM   EPISTOLAM  AD  THESSALONICENSES. 


CAPUT  PRIMUM. 

c  Paulus,  et  Silvanus,  el  Tiinotheus,  Ecclesi» 
Thessaloniccnsiuni  in  Deo  Patre  nostro,  et  Doini- 
no  Jesu  Ghrislo.  Gratia  vobis  et  pax  a  Deo  Patre  et 
Domino  Jesu  Ghristo.  Graiias  agere  debemus  sein- 
per  Deo  pro  vobis,  fratres,  ita  ut  diguum  est.i  Qui 
sibi  talein  Ecclesiam  conquisivil. 

c  Qiioniam  supercrcscit  fidcs  vestra.  i  Ideo  laus 
augetur. 

c  Et  abundat  charilas  uniuscujusque  vestrum 
in  invi  em  ;  ita  ut  et  nos  ipsi  in  vobis  gloriemur 
in  Ecclesiis  Dei.i  In  lantum  proficilis,  ut  non  solura 
alii  vos  inferiores  quique  collaudem,  sed  ctiam  nos 
ipsi  vos  praeferamiis  omnibus  iniiiandos. 

c  Pro  patienlia  vestra  et  Gde,  el  in  onmibus 
persccutionibus  vestiis  et  tribulationibus.  i  Nisi 
futura  crederelis,  ista  miniine  aufferre  velletis. 

c  Quas  sustiuetis  in  exemplum  jusli  judicii  Dei. 
Ut  exempium  detis,  jusium  Dei  judicium  exspectan- 
di  ;  queiu  ita  creditis  esse  venturum. 


c  Ut  digni  habearoini  in  regno  Doi,  pro  qtio  el 
patiinini.  i  ili  digui  suiit  reguo  Dei,  qui  gloriam  ei 
tribueruut  ;  scienles  iiuilaui  passiouem  esae  condi- 
giiatn. 

c  Si  tamen  justurn  est  apud  Deum  retiihuere 
D  tribulationeiu  his  qui  vos  tribulant.i  Hic  si  taiufli 
confirinantis  seruio  esl,  non  dubitantis,  quasi  di- 
cat  :  si  lanien  foris  potest  judtcare  juslitia,  quwl 
juslum  est .  Nam  sicut  indubitanter  pro  noiuiue 
Doiuini  paiientibus  icquiem  ;  ita  iDcuncUiiter 
tribulationetn  his  qui  cos  tribulaut,  reproiiiisil. 

c  Et  vobis  qui  tribulamini,  requieiu  nobi»ciiiii. » 
Quia  nobis  con  paiiniini. 

c  In  revclalionem  Douiiui  Jesu  de  coelo  cum  atn 
gelis  virlutis  e,us.  i 

c  In  flamma  ignis,  dantis  vindicttfm.  i  Si  poiuit 
flanima  Dei  imperio  tres  pueros  omu.no  non  lan- 
gerc  :  quare  non  eadem  potentia  abis  ssevior, 
aiiis  mitior  esse  credalur?  Iloc  contra  eospr-plcr- 


913  EXPOSITIO  1N  EPIST.  II  AD  TIIESSAL.  914 

«a,  quod    poenam  conscicnliae  somiiiarunt;  quia  \  ullo  modo.>  Dicentcs,  Hic  Chruius,  ecceiltic  (Ibid. 


hoc  illis  iinpossibile  viJcbalur. 

c  His  qui  non  noverunt  Dcum  :  et  qui  non  obc- 
diunt  Evangelio  Domini  uoslri  Jesu  Christi.  >  Non 
solum  qui  non  noverunt,  seJ  eliam  qui  uou  obau- 
diuut  Evangelii  Jisciplinis. 

i  Qui  poeuas  Jabunt  in  interiiu  aeternas.  >  Pcenas 
in  eo  qui  patitur,  non  polest  Jici. 

c  A  facie  Domini,  el  a  gloria  virtulis  ejus.  > 
A  Justi  conspectu,  senteutiam  Jamnaiioiiis  acci- 
piaul. 

c  Gum  venerit  gloriflcari  in  sanciis  stiis.  >  Ipse  in 
filiis  gioriGcanJus  est  luembris,  quae  solis  splenJore 
fulgebunt. 

cEt  aJmirabilis  fieri  in  omnibus  qui  creJiJerunt.> 
Mirabunlur  impii,  et  irrisores  hurailitatis,  in  jubi- 
l.itione  saluiis  insperatae  juslorum. 

c  Quia  creJitum  est  testiinonium  nostrum  super 
vos  iu  Jie  illo.  i  Quia  multi  iu  Jie  illo  noslrt  lesii- 
moniocreJiJisiis. 

c  ln  quo  etiam  oramus  semper  pro  vobis  ,  ut  di- 
gnetur  vos  sua  vocalione  Deus  noster.  >  Ut  Jigni 
iuveiiiaraini  aJ  iJ  quoJ  vocaii  estis  :  quia  pritres 
invitali,  non  eranl  Jigui. 

c  Et  implcat  ouineiii  voluntalem  bouitatis  suac, 
et  opus  liJei  in  virtuie.  >  AJjulono  gratiae,  et 
consolatione  scieutia:  virtutum,  quae  opus  sunt  fi- 
dei. 

c  Ut  clarilicelur  tioinen  Domini  noslri  Jesu  Cbri- 


23). 

i  Quouiam  nisi  venerit  Jiscessio  primum.  >  Nisi 
Atuichristus  venerit,  non  veniet  Christus.  Quod 
autem  Jiscessionem  hic  Jicit,  alibi  refugium  op- 
peliavit.  In  Latinis  exempiaribus  utrumque  ila  in- 
telligcnJum  esl,  quoJ  nisi  venerit  refuga  veritatis, 
siie  sui  principatus  Jesertor,  sive  discessio  geu- 
tiliuai  n  reguo  Romano ,  sicut  in  Daniele  per 
bestiae  imaginem  dicit. 

c  Et  revelalus  fuerit  homo  peccati.  >  Diabolus 
scilicet. 

c  Filius  perditionis.  >  Qui  euui  quasi  sibi  na- 
tum,  servitio  possiJebit  :  qui  secunJum  Isaia»u 
conturbare  dicitur  gentes  (  Isn.  lxiv,  2). 
B  <  Qui  aJversatur  et  exlollitur  supra  omne,  quoJ 
dicitur  Deus,  aut  quoJ  colilur  :  ita  in  teuiplo  Dei 
seJeat,  ostenJens  se  tanquam  sit  Deus.  >  Supra 
oiunem  potentiam  et  aeterniiaieui  se  jaclabit  :  ut 
sacraiueiiia  culturae  corrigere  vel  augere  se  Jicat, 
el  templum  Jerusalem  relicere  tenlabit,  oniuesqtie 
lcgis  caereiiiouias  rcstaurare;  tanliim  ut  verilatis 
Cbristi  Evangelium  solvat ;  quae  res  JuJaeis  etiui 
pio  Christo  suscipere  suaJebit,  in  suo,  non  Dei 
uoiiiine  veiiieniein. 

i  Noo  reiinetis,  quod  cum  aJhuc  esseiu  apud 
vos,  hac  Jicebain  vobis.  Et  nunc  qtiid  Jciineat, 
scitis  .  >  II oc  est ,  quse  iuora  esl ,  ut  non  ve- 
uiat. 


,    .    .  c  Ut  revelelur  in  suo  tempore.  >  QuoJ  tempus 

sti  in  vobis.et  vos  in  illo.  >  Et  ut  Chnsli  uomeu  m  Q        a         a 

.         ,  ....  nonJiim  advenit. 

vestns  acnbus  cUruiu  sit,  ei  vos  m  ejus  siguis   et 

virtuiibus  gloriosi. 

c    SecunJum  graliam  Dei  noslri,  ct  Domini  Jesu 

Christi.  *  Expetit  a  nobis,  quoJ  possumus  :  utquod 

non  possumus,  iargiatur. 


CAPUT  II. 

c  Rogamus  autem  vos,  fratres  ,  pcr  aJventum 
Domiui  nostri  Jesu  Christi.t  Quo  vobis  charius  ui- 
Lil  esse  su:n  cerlus. 

c  Et  uoslrae  congregalionis  in  ipstun.  >  QuanJo  a 
quatuor  Ycniis  cceii  congregabuntur  electi  (Matih. 
xiv,  31)  :  ut  ubi  fuerit  corpus,  illic  concurram  et 
aquihe  [Ibid.  28). 

c  Ut  nou  ciio  moveamiui  a  ve^tro  sensu ,  ne- 
que  terreamini.  >  Perfacilis  esl ,  qui  de  Domiiii 
aJventu  coutra  evangelicam  sententiam  connnove- 
tur. 

c  Neque  per  spiriunn,  neque  per  sermonem.>  Ne 
signa  vos  terrcant,  quasi  per  spiritum  facta ;  quia 
ct  hoc  Salvalor  aute  prscmonuit :  neque  sermo  Jia- 
lecticse  vos  seJucat. 

%  Neque  per  epistolam  tanquam  per  nos  mis- 
sam.  >  Poteranl  et  hoc  diabolica  excogitare  versu- 
tia,  sicut  in  multis  apocryphis  apparet,  quae  ad 
fiJem  perfiJiae  faciendam,  apostoiorum  noiniue  inti- 
lulantur. 

c  Quasi  instet  Jies  Domini.  Ne  quis  vos  seJucat 


c  Nam  mysteriuin  jam  opcrotur  iniquitatis .  > 
In  his  qui  falsis  doctriuis  ejus  praeviuin  faciunt 
iter  :  quos  beatus  Joaones  iu  muuJuiu  dicit  ex- 
isse. 

c  Tantum  ut  qui  lenct  nunc,  teneat  :  donec  de 
ihedio  fiat.  Et  lunc  revelabilur  ille  iniquus.>  Donec 
regnuin,  quoJ  nunc  teuel,  Je  medio  auferaturft 
prius  quam  Anlichristus  reveletur. 

c  Queui  Dominus  Jesus  iuterfieiet  spiritu  orig 
sui.  >  Cceiesli  impcrio,  vel  soio. 

c  Et  Jestruet  illustratioue  aJvenlns  sui.  >  Quisr, 
sicul  fulgur,  ubique  coruscabit  in  munJo,  solulis 
commoiisque  elementis  per  ignem. 
p  c  Eum,  cujus  est  aJventus  secunJum  operntionenr 
Satanae  in  omni  virtute,  et  siguis  et  proJigiis  meu- 
dacibus ,  et  in  omni  seJuctione  iniqnitaiis,  his  qui 
pereunt.  >  Sicuf  ante  praeJixil ,  Dabunl  signa ,  ul 
teducant,  si  fieri  potest,  etiam  electos  (Matth.  xxiv, 
24) ,  per  phautasiam  simulationemque  virlutttm ; 
sicut  Jamnes  ct  Mambre  coram  Pharaone  feccmiit 
{Exod.  vi,  II). 

c  Eo  quoJ  veritatis  charitatem  non  recepcrunt, 
ut  salvi  fierent.  Ideo  miltet  illis  Deus  operationem 
erroris,  ut  creJant  menJacio.  >  P^rmittit  venire; 
nam  si  Deus  mitlit,  non  est  operatio  Satanse. 

c  Uljudicentur  omnes  qui  non  creJiJerunt  veri- 
tati,  sed  consenserunl  iniquiiati.  >  Non  se  proQtcr 
incaruattonis  CtvtV&W  ci^w^v^Ni^^^w^-i^8^* 


9' 5 

non   crediilisse  vjrlutihus  : 

rint,  diabolica  arlo  fallente 

c  Nos  autem  debemus  gratias  agere  Deo  semper 
pro  vobis ,  fratres  dilecti  a  Deo.  >  Quia  charita- 
tero  rccepimus  veritatis ,  et  propler  hoc  nos  dili- 
gii. 

f  Quod  elegeril  nos  Deus  primitias  in  salutem 
In  sanclificaiioue  spiritus ,  et  in  fide  verilatis.  > 
Vidcns  paraios  ad  credendum,  sicut  et  alibi,  re- 
eumbenti  a  viro  Macedone  revelatum  est. 

i  In  qua  et  vocavit  vos  per  Evangelium  noslrum 
in  acquisitionem  gloriae  Domini  Jesu  Ghrisli.  >  Ad 
hoc  vocati  sumus,  ut  Christi  gloriam  acquiramus : 
Scimus  enim  quoniam  cum  apparuerit,  timilet  ei 
erimut  (I  J&an.  m,  2) 


S.  HIERONYMI  OPERUM  MANTISSA.  —    916 

ctim  homiui  credide-  \  riumlradiiionem,  qtiam  acceperunta  nobis.  »  Quia 
in  prima  lenius  commonuimus ,  et  emendare  se 
noluerunt.  Vel  hoc  modo,  quod  sancti  se  ab  eis 
separant,  crubescant.  Hujus  plane  loci  auctoritate 
sublrahendtim  est  ab  omni  Christiano ,  qui  noo 
secundum  Apostoli  incedit  praecepta. 

c  lpsi  enim  scitis  quemadmodum  oporleat  Imita- 
ri  nos ,  quoniam  non  inquieii  fuimus  inter  vos : 
neque  gratis  panem  manducavimua  ah  aliquo,  sed 
in  labore  el  fatigatione  ,  nocte  ac  die  operahtes  : 
ne  qucm  vestrum  gravaremus.  >  Qui  sumus  forma 
credenlium. 

c  Non  quasi  non  hnbnertinus  poteslatem.  >  Quia 
dignus  est  operarius  mercede  sua  (Luc.  x,  7). 

i  Sed  ut   nosmelipsos  formam   darcmus  vobis 


i  Itaque,  fratres,  state.  >  In  fide  veritatis  immo-  B  ad  imitandum  nos.  >  Ne  cui  occasionem  avaritiae , 

qu*  fous  esl  inquietudinis,  praeberemus. 

c  Nam  et  cum  essemus  apud  vos,  haec  denniitia- 
bamus  vobis.  >  Quia  praevidebainus  aliquos  tales 
esse  futuros. 

c  Quoniam  si  quis  non  vult  operari.  >  A  "t  se- 
deaut  quieii  ,  aut  si  veri  suul  apostoli,  nos  se- 
quantur  :  si  non  avariliae,  scd  Dei  cauta  ambulare 
se  dicuut. 

c  Nec  mainlncct.  >  Ha?c  sit  inquietudiuis  non 
solum  poen:»,  sed  etiam  emendatio. 

c  Audivimus  enim  inter  vos  quosdam  ambubre 
inquietc,  iiil.il  operautcs.  >  Keduit  6tiprrioris  sen- 
tenii&  causas,  ad  quos  lcgitimc  debcat  pertinere  : 
scilicei  ad  inquiete  ambulantes,  nou  ad  quiete  se«* 


biles. 

c  Et  tenete  traditiones  quas  didicistis  ,  sive  per 
sermoocm,  sive  per  Epistolam  nostram.  >  Quando 
sua  vult  leueri,  non  vuli  extranea  superaddu  Apo- 
stolica  autem  traditio  est,  qux  in  toto  mundo  prae- 
«Jicatur,  ut  baptismi  sacrameuta. 

c  lpse  autem  Doininus  noster  iesus  Christns,  et 
Deus,  etPaler  noster,  qui  dilexit  nos.>  Etiamsi  non 
merili  fuimiis.  Contra  Arium  facit,  qui  Deo  uiajo- 
rem  Pdtrein  putat,  quia  prior  soleat  nomiiiari. 

c  Et  dedit  consolationem  aclernam,  et  spem  bo- 
naiu  ingratia.i  Promissionem,  sive  Spirituin  con- 
snlatorem,  qui  Grxce  I1apdx).i}xo;  appeilalur.  Po- 
test  esse  el  spes  mala  in  gralia. 


c  Exhortetur  vorda  vestra,  el  confirmel.  >  Viriu-  C  denle*. 


tibus  ct  revelatione. 

c  In  omni  opere  et  sermone  bono.  >  Prius  operc, 
et  posiea  sernione. 

CAPUT  111. 

€  De  caeiero,  fratres,  orale  pro  nobis.  >  Dat  hu- 
Niilitatis  exemplum ,  et  occasionem  charitatis,  ut 
pro  alterutro  audacius  exoremus.  Simul  noutnduni, 
in  quibus  causis  orare  poscat  Apostoiiis. 

c  Ut  seruio  Dei  currat  et  clarificeiur ,  sicut  et 
apud  vos.  >  Curral,  affluentia  :  magnificetur,  audi- 
torum  profectu. 

c  Ei  ul  liberemur  ab  iinporlunis  et  malis  homi- 
nihus.  Non  enim  omnium  est  fidcs.  >  Non  omncs  ^ 
iredunt,  ideo  coiilradicunt. 

c  Fidelis  autem  Deus  esl.  >  Quia  nou  reliuquit, 
uisi  reliuqueutes  se. 

c  Qui  coiifirmabil  vos,  et  custodiet  a  malo.  >  In 
flJe,  per  doclrhiam  et  gratiam. 

c  Coniidimus  autem  de  vobis ,  fralres,  in  Domi- 
no  :  uiioiiiam  qua?cunque  pr&cipimus,  et  facitis  et 
facietis.  Doininus  autem  dirigat  corda  veslra  in 
charitate  Dei ,  et  patientia  Christi.  >  Revelando 
quauta  sinl  ,  quas  aiuoris  sui  causa  conluuielias 
paiieutibus  promisit. 

c  Demintiaiuus  aulem   vobis,  fralres,  iu  nomine 

Domiui  nostri  Jesu  Chrisli,  ut  subtrahaiis  vos  ab 

ouini  frsilre  ambuUulo  inordinate,  et  uon  secun- 


c  Sed  curiose  ageutes.  >  Inquirentes,  quid  in 
unaquaquc  civitate,  Vil  proviucia  geratur,  et  doitio. 

c  His  aulem  qui  ejusinodi  siinl,  deiiuntiainus  et 
obsecramus  in  Dontino  Je*u  Christo.  >  Non  ipsos 
post  alteram  corrcciionem  desiuit  eouiiuonere. 

c  l)t  cum  silenlio  opcrantes,  suuin  paneiu  mau- 
ducent.  >  Non  cum  iHquietudinealienum. 

c  Vos  aulem,  fraires,  nolile  delicere  bencfacien- 
tes.  >  Non  omnibus,  sed  taiibus  dari  prohibeo  :  ue 
puteris  ine    boni  operis  cousuttudineiu  ampuiare. 

c  Quod  si  quis  non  obedicrii  verbo  nostro ,  pcr 
epi^iolam  huuc  notate,  et  non  comuiisceamiui  cum 
illo.  >  Si  quis  terlio  noluerit  emendari. 

c  Ut  confundatur.>  Non  ut  penitus  abscinda- 
tur. 

i  Et  nolile  quasi  inimicuui  existimare,  sed  cor- 
ripile,  ut  fralrem.  Corrigite,  ut  etneudetur,  et  no- 
lite  abscindere ,  ut  desperet.  iEger  curandus  est, 
uon  necandus :  ue  in  apostasiaui  inquietudo  ver- 
tatur. 

«  Ipse  autem  Deus  pacis  det  vobis  pacetn  seai- 
piternam  iu  omiii  loco.  Dominus  sil  cum  omnibus 
vobis.  Salulatio  mea  mauu  Pauli,  quod  esi  siguuoi 
in  omni  Epistola,  iia  scribo  :  Gratia  Douiini  nostri 
Jesu  Cbristi,  cum  omnibus  vobis  :  Aineu.  >  llis 
verbis  omnes  EpistoUs  subscribebat,  eicepta  Ga- 
lataruin,  quain  ex  inlegro  manu  propria  perscri- 
p.sit ;  ut  post  cain  nec  sibi,  nec  ajigelo  credcretur. 


917 


EXPOSITIO  m  EPIST.  1  AD  TIMOTn. 


018 


IN  PRIMAM  EPISTOLAM  AD  TIMOTHEUM. 


CAPUT  PRIMUM. 

c  Paulus  aposiolus  Jesu  Ckristi.  i  Auctoritas  el 
nominis  ei  officii  pranotatur ,  propler  eos  quibus 
«rat  responsurus. 

c  Secundum  imperium  Dei,  Salvatoris  nostri,  et 
Cbristi  Jesu,  spei  nostrae.  >  Non  secundum  ineam 
fraesumptionem  :  siiuui  et  Patris  et  Filii  unuin  im- 
peruuii  demonstratur. 

c  Timotheo  dilecto  Glio  in  Ude.  >  In  fide  filio, 
doii  in  carne. 

c  Graija  et  misericordia,  ei  pax  a  Deo  Patre  et 
Chrisio  Jesu  Domiiio  nostro.  >  Graiis  misericor- 
diam  consecuti,  reconciliati  sumus  Deo. 

<  Sicut  rogavi  te,  ut  renianeres  Ephesi,  cum 
irein  in  Macedoniam  .  ut  detiuntiares  quibusdam, 


A  «  Sed  iujustis  et  non  snbditis,  iinpiis  etpecca- 
toribus,  sceleratis  el  contaminatis,  patricidis,  ma- 
tricidis,  et  homicidis,  fornicariis,  masculorum  con- 
cubitoribus,  plagiariis,  mendacibus  et  perjuris.  > 
IUis  omiiibus  data  est,  quos  abjectis  criuiitibus 
nilitur  revocare. 

i  Et  si  quid  aliud  sanae  doctrmar  adversAlur, 
qttae  est  sccundttm  Evangelium.  >  Sunt  ergo  do- 
ctrinae  non  sariae  :  coutra  qtias  eliam  data  lex  est, 
quae  contrariae  sunt  coelcstibus  insiiiutis.  Quid  ergo 
ibi  quacrunt,  quod  hic  iioii  habent?  siiiiul  et  Legem 
Evaugeliis  concordare  dciittinstrat. 

c  Gloriae  beati  Dei.  >  Per  quam  gloriflcatur 
Deus. 

c  Quod  credituin  est  uiibi.  »  Ne  dicerent  adver- 


ne  aliter  docerent.  >  Quibus  in  actibus  pradixerai  ®  sarii  :  Quis  erat  ille,  cui  EvangeUum  creoVeretur, 
intraturos  lupos,  qui  gregi  non  parcerenl  (Act.  xx,      ait  : 

c  Gratias  ago  ei,  qui  me  conforiavit  in  Christo 
Jesu  Domiiio  nostro.  >  Cum  esbem/inutilis  cl  in- 
ttrmus. 

c  Quia  fidclem  me  existimayit  ponens  in  miiii- 
sterio.  Qui  prius  blasphemus  ^ui,  et  persecutor,  et 
couluiiielio<us.  >  Justus  in  rfrimordio  accusator  $ui 
est  (Prov.  xviu,  47)  ;  ut  staYnn  cmi»  cccperit,  ad- 
versarius  confundatur.  \ 

c  Sed  mi*ericordiam  Doi  eonsecutus  sum  :  quia 
ignorans  feci.  >  Levius  esse  pet£atuu>  iguorantj&, 
demonstralur. 

c  ln  incredulitate.  >  Qtiia  uou  cfe^ens,  iuleUi- 


29). 

c  Neque  inlenderent  faJjulis.  >  Quas  Deuteroseis 
appeilant.  Umie  in  Evangelio  docehtes  doctrinas 
hoiuinum  coitdemnanlur  (Matth.  xv,  9). 

c  Et  gencaiogiis  interminatis.  >  Generationibus 
aiiti<|uo>utn  :  in  quibus  sibi  sdmmam  scientiam 
viiidicam,  si  omnes  ab  initio  generationcs  enuine- 
rtmt. 

c  Quae  quaestiones  praeslam  magis,  quam  aedifi- 
catiouem  Dei,  qtiae  esl  iu  lide.  >  Tam  veteres  con- 
trarietales,  quam  generationutn  sollicitudiues  su- 
|)erflu^s. 


c  Finis   aulem    pracepti   est  <  haiitas  de  corde  C  8ere  D0I>  va^^am 


puro.  >  Charitas  Dei  et  proximi,  in  qua  tota  lex 
pendet  et  prophetae  (Matih.  xxu,  40) ;  haec.si  de 
corde  ptiro  sil,  diflicile  delinquere  poleriinus. 

c  Et  coiisciemia  bona.  >  Ul  conscieutia  lua  te- 
siimonium  perhibeat  veritati. 

c  Et  fide  non  ficta.  >  Fides  cnim  ficta  est ,  quae 
sulo  ore  promitlitur,  et  actu  negatur. 

t  A  quibus  quidam  aberranles  conversi  suut  in 
vauiloquiiiiu ,  volenles  esse  legis  doctores  :  non 
iutelligciites,  neque  quae  loquuutur,  neque  de  qtii- 
bus  afDrmant.  >  Infinilae  stullitiae  est,  non  intelle- 
cta  de  magis  non  inlelicctis  velle  firmare. 

c  Scimus  auiem  quia  bona  est  lex.  >  Ut  a  Deo 
promuJgata  est,  pro  qualitate  temporis  :  sicut 
alibi  lex  sancta  est  appellata  (Ptal.  xvui,  10). 

c  Si  quis  ea  legiiime  utatur.  >  Si  quis  sciat , 
quibus,  quare,  quandiu   habenda  sit  data. 

c  Scientes  hoc,  quia  lex  justo  non  est  posita.  > 
Ergo  Christiauis  non  opus  esl,  qui  sunt  justificati 
per  Christum  ;  qui  ddicerunt  etiam  occasionea 
f ugere  delictorum ;  nam  ut  quid  dicitur  :  Non  oc- 
cides  (Exod.  xx,  13),  quibus  irasci  non  pcrnjitlitur 
(Matth.  v,  22)  ? 


c  Superabttndavit  autem  gratia  Dontint  nostri 
ciitn  fide  el  dilectioue,  quae  est  in  Christo  Jesti.  > 
Ubi  autem  iuiquitas  abundaverat;  statiin  ut  cre- 
didi,  ampiius  coepi  diligere  Christum  ,  qui  niibi 
niagna  peccata  diuiisit. 

c  Fidelis  sermo  et  oinni  acceptione  dignus.  > 
Quem  oinnes  credant,  et  omiiium  conscientiae  ve- 
rum  esse  cognoscant. 

c  Quia  Christus  Jesus  veuit  in  hunc  iuunduni 
peccatores  saivos  Yacere.  >  Ergo  et  mesalvavil  iis- 
ler  caeteros  peccatores  :  tuuc  enim  tuerito  mibi 
pra»jtidicareltir,  si  soios  justos  vocare  venisset. 

c  Quortiiu  priuius  ego  suui.  >   llc  $um  pro  fui 
ponitur  :  sicut  Matlhaeus  diciiur  publicauus,  cuui 
D  jam  Chribti  essel  apostolus  (Mutth.  x,  3). 

c  Scd  ideo  iirisericordiain  consevuttis  sum.  > 
Ut  David  ait  :  Docebo  iuiquos  vias  tuas,  et  impii 
ad  te  convcrtenlur.  Si  niihi  vlderini  iudulta  peo- 
cata,  tuuc  docebo  nemiucm  desperare  debere. 

c  Ut  in  me  priiuo  oslenderet  Christus  Je&us 
omtiem  patietitiam.>  Qui  etiant  pcrsecutoribus  cou- 
versis  non  soium  iudulget,  scd  etiaui  confertapo- 
stolatus  bouorctit. 


919 


S.  HlERONYMl  OPERUM  MANTISSA. 


m 


«  AI    ii>rrrnationem  eorum,  qui  crcdiluri  sunt  A  Filius   el  Spiritus  sanclus  :  id  cst,   una  in  triLo* 
illi  in  vilam  ftlcrnnm.  >  Ad  exeiuplum,  ut  nc  de-      personis  naiura  esl  doitatis. 


gperent. 

i  Itegi  nulem  saeculoruin  immortali,  invisibili, 
soli  Deo  honor  et  gloria  in  saecula  saeculorum  : 
Amen.  i  Qiii  milii  veniam  Iribuit  non  roercnti. 
Rex  enim  pmi  temporis,  el  mortalis,  ac  visibilis, 
et  capax  consorlis,  bonorem  et  gloriam  lempora- 
lem  iiaberc  potest,  non  tamen  scmpiiernam. 

c  Moc  prxccpmm  commendo  libi,  h'U  Tiinothee.  > 
Hucusque  de  sialu  suo,  quomodo  adversariis  re- 
spondere  ;  hinc  dat  auctoritateinordinandi,  doceudi, 
quae  praecepla  sunt  commendat. 

i  Sccundum  pravcedentes  in  te  prophdias.  i 
Secunduui  quod  etiam  anle  hoc  oQfcium,  habebas 
graiiam  propltctandi. 

i  l)l  xiiiliieb  in  illis  honnm  mililiam.  >  Bo;ia  mi- 
lilia  est,  in  qua  contra  diabolmn  ct  vilia  iuiliiatur. 

f  Habens  fidem.  >  Pro  armis,  tidcm  in  Cbristo 
perfectam. 

«  Et  bonam  conscienliam.  i  Implendo  quoddoces. 

c  Quam  quidam  repellentes  circa  fidem  naufra- 
gavenint.  i  Male  vivendo,  ipsam  quoque  fldem 
perdiderunl,  quam  habere  videbanlur  :  sive  eliam 
jam  viiia  t.efendenles. 

«  Ex  quibus  est  Ilymenasus  et  Alexander.  i  Qui 
aiuore  vitiorum  ad  haeresim  transieruut. 

f  Quos  iradidi  Satanae,  ut  discant  non  blasphe- 
inare.  >  In  imeriium  carnis,  111  ex  presenli  corre- 


i  Umis  et  medialor  Dei  cl  hominum  homo  Chri- 
stus  Jesus.  i  Sicut  uuus  Deus,  ita  tinus  est  media- 
tor  iutcr  Deum  et  homines  universos  :  hoc  est, 
nullus  alins  lalis,  nec  Moyses,  nec  aliquis  propbe- 
ta,  quia  hic  et  homo  erat,  et  Deus.  Sed  quia  de^ 
traditione  erat  diclurus,  ideo  hominein  solutnmcdo 
nominavil^ 

<  Qui  dedit  redemptionem  semetipsum  pro  om- 
nibus.  >  lllescpro  omnibus  dedit,  si  omnea  rcdimt 
vellent. 

«  Cujus  testimonium  temporibus  suis  confirma- 
tnm  est.  i  In  teslimonium  gencri  humano,  sancl.e 
vilae  dedit  exemplum  :  quia  et  prophetae  suis  tcsti- 
monium  fucre  temporibus  :  novissime  autem  niisit 
filium  suum  ad  colonos. 

t  ln  quo  posiius  sum  ego  praedicator  et  Aposto- 
lus.  <  1  ii  Christi  testimonio,  sive  Cbrisio. 

«  Veriia»cni  dico,  non  mentior,  doclor  genlium 
iu  tide  et  veritate.  Volo  crgo  viros  orare  in  omui 
loco.  i  Magisler  gcntium  dal  legem  oraridi,  ul  au- 
rtoritate  Salvatoris,  neque  in  monte,  ncque  in 
Hierosolymis  aliquis  oraudi  eligat  locum,  sed  in 
spiritu  {Joan.  iv,  21,  25) :  qui  ubique  nobiscuiu 
esse  intelligitur.  Sano  de  hoc  loco  cl  bac  cmsa 
a  Judaeis  mota  fuit  qnacstio,  qui  iu  teinplo  solum- 
modo  iu  Hierosolymis  orare  cupiebanl  (Ibid.  20). 

<  Levantes    puras  manus  sine  ira  el  diseepU- 


piione  discant,  fulurum  judicium  non  negare ;  ad  n  tione.  i  A  caede,  el  sanguine,  omnique  opere  malo, 


emendandum  (radiii,  non  ad  perdendum. 
CAPUT  II. 

c  Obsccro  igitur  primuiu  omnium  fieri  ohsccra- 
tiones.  >  Obsecralio,  impensior  cst  oratio. 

«  Oratioues,  poslulaiiones,gritiarum  actioncs.  i 
Pro  co  quod  nos  dignos  fccil,  eliam  pro  his  qui 
vos  persequtimur  et  tribulant. 

«  Pro  omnibus  hominibus,  pro  regibus,  el  oin- 
nibus  qui  in  sublimiiate  coustiluli  sunt.  i  Ul  co« 
gnoscant  Dcum,  sive  utsubjectas  babeant  gentes. 
llloriim  eiiim  in  pace  tranqiiillilas  nostra  cousistii : 
sed  et  si  nobis  Chrisliauis  sil  perseculionis  tuiba- 
lio,  omnis  iuquictudo  cessabit. 

<  Ut  quietam  et  tranquillain  vilain  agamus  in 
umni  pictate  et  castitate.  >  Ad  hoc  nos  vuit  esse 
quicios  ui  pielale  ct  caslitate,  non  disscnsione 
atqueluxuria,  tranquiliilas  noslra  proiiciat. 

f  IIoc  enim  bonutu  cst,  et  acceptum  coram  S  »1- 
vatore  noslro  Deo.  >  Ul  quieli  in  sanctis  operibus 
serviamus. 

f  Qui  omnes  homines  vult  salvos  ficri.  »  Uic  pro- 
batur  ',  ncmini  oporlere  ad  credenduin  vim  ihler- 
re,  uec  tollere  arbitrii  iibertatcm.  Sed  et  illuJ  lioe 
loco  solvitur  de  induratione  Pharaonis,  et  cacterae 
hujusuiodi  objectionis  quaesliones. 

<  Et  ad  agnitionem  veritalis  venire.  >  Si  ipsi 
lamen  vocanti  Dco  consentire  voluerint. 

<  Unus  enim  Deus.  >  Unus  enirn  Deus  Pater  et 


Teslimonium  enim  innoceuliu?  est  manuuni  cleva- 
tio.  Nou  soium  atiletn  manus  ab  opere,  sed  etiam 
mentem  ab  ira  et  disceptalionis  cogitatu,  qut  sibi 
dimiiii  petit,  debel  habere  inuudas.  Nemo  aliquid 
impelrare  potest,  alia  cogilando. 

«  Simililer  et  mulieres.  i  Oinnia  quae  dixi  de 
viris. 

«  In  habiiu  ornato.  >  Ilonesto  ei  convenienti  na- 
lurae. 

« ,Cum  vcrecundia  cl  sobrictate  ornautes  se.  » 
Haec  sunl  ornamcnta  feminse  Christiame. 

«  Et  non  in  tortis  crinibus.  >  Non  debent  occasio- 
nem  dare  concupi3ceniiae. 

«  Aut  auro,  aul  margaritis.  »  Qu;e  lerrae  sunl 
D  partcs  :  cujus  est  homo  dominus  instilutus. 

<  Vel  vcsle  prcliosa.  »  Qua;  prre  uimia  subtili- 
tate  nec  frigus  arceal,  el  de  cujus  pretio  plurimi 
vestiri  cjusdem  naturue  homines  potu''ssent. 

f  Sed  quod  decet  mulieres,  promillentes  pieta- 
tem  per  opera  bona.  #  lsta  ergo  non  sunt  promil- 
temitim,  sed  negantiuin  castitatem. 

<  Mulierin  sileutiodiscalcum  omni  subjectione.  i 
Discal  quidem,  sed  cum  oinui  huniilitate  et  chari- 
tate. 

c  Docere  autem  mulicri  uou  permitlo.  »  Publice 
non  permiilit :  nam  filium  aul  fralrem  debet  docere 
privatim. 


<  Neque  dominari  in  virum,  sed  csse  in  silentio. » 
1  ViJc  Buluzii  uoi*&  ii\  Agobardum,  ^ag.  ol  eV  ^-  trom.  Cl  V%\ 


92'.  EXPOSITIO  1N  EPIST.  I  AD  TIMOTH.  922 

Nfc  magistcr'um  sibi    usurpando  supcrbiat,  sed  tu-  A  casiilaie.  >  Serwim  Dei  nou  oportel  liligare.  Lilcs 

atilem  cl  jurgia  maxinie  ex  cupidilalibus  oriunlur. 


cest  in  Ecelesia. 

€  Adain  enim  primus  formatus  ost,  deimle  Eva. 
El  Adam  non  esi  seduclus;  uiulier  nutem  sedu- 
ctn.  »  Reddil  causam  quare  eas  velii  csse  sulje- 
ca^  :  scilicet,  quia  et  postcriores  in  factura  suut, 
et  priores  in  culpa. 

i  In  pravaricatione  fuil.  S.ilvabilur  autem  per 
filiorum  generaiioneui.  »  Iu  prxvaricationc  fuit 
iiiandali.  Sed  non  idco  desperet  mulier,  quia  per 
taplismuin,  quod  est  liliorum  generalio,  ipsa  salva- 
bilur  :  tion  Eva,  sed  credens  inulier.  Quia  Eva  ad 
exemplum  adducta  est  creationis  :  uon  de  ipsus 
salute  proprie  tractabaiur.  Cielcru  n,  quomodo  ju- 
siitia  jusii  super  ipsum  erii,  ei  quoinodo  Noe,  Job, 
*t  Dauiei  (ilios  snos  iiberabuul  :  sic  per  lilios  Eva 
bilvabitur, 

c  Si  permanserinl.  »  Sicut  superius  de  plnr.tli 
ntiuicro  mulicruni,  ad  singularcm  dicens,  Mulicr 
in  silentio  discal ,  ila  cl  bic  rediil  a  I  pliiralem. 

i  In  fide  el  dileciione.  »  Christi,  ct  dileetione 
proximorum. 

c  Ei  sam  tificatione  cum  sobrietate.  »  Nplandum, 
quod  sola  lides  ad  salutem  ei,  qui  posi  baptismuiu 
supervixcrit,  non  sufficiat,  nisi  san<  tilateui  iiieuiit 
et  corporis  babeal  :  quae  sine  sobri»  t;.le  dillicile 
custoditur. 

CAPUT  III. 

«  Fidelis  sermo  :  Si   quis   episcopalum   dcside 


<  Si  quis  atitcm  domtii  suac  bene  praeesse  nescit, 
quomodo  Ect  I<  si;e  Dei  diligentiam  babebil?  »  Ipse 
in  scqueiitihiis  exposuil,  si  fllios  in  castilaie  et 
hiiniil.tate  nulrivii  :  hinc  ejus  diligenlia  comproba* 
ttir  :  si  cuim  fllios  suos  erudire  nescivit,  quomodo 
tanios  Dci  filios  gubernabit,  quoriuii  morcs  secun- 
dum  liumeriim  suul  diversi?  vel  qua  fidueia,  qui 
indis<  iplinatos  babel  filios,  audebit  exigere  disci- 
pliiiam? 

<  Non  neopliylum,  ne  in  superbiam  eialus,  in 
judicitim  incidat  diaboii.  »  Ne  nuper  renattis  ciio 
possit  per  ignoranliam  exallari  :  et  putet  se  non 
tam  minisleriiim  humililalis,  quam  admiuisiraiio- 
nem  saeeularis  potestalis  adeptum,  el  condcmnatio- 
nem  superbiae  mereatur  :  sicul  diabolus,  qui  per 
jactantiam  judicatus  atque  dejecius  est. 

f  Oportct  aulem  el  iiluin  tesliinonium  babere 
bonum  ab  his,  qui  foris  sunt.  >  Ut  sine  offensione 
Jud^is,  intidelibtis,  atque  Graecis,  prepsit  Ecclrsia» 
Dei.  Oinnes  enim  naturaliter  noverunt  culpare  vi- 
tia,  el  laudare  virtutcs. 

i  Ut  uon  in  opprobrium  iiicid.il,  et  in  laquenm 
diuboli.  »  Vt  non  viiuperelur  minislerium  nostrum 
(II  Cor.  vit  3),  et  pcr  ilium  diabolus  muitos  io 
laqueum  teneal,  qui  poicrant  fleri  Cliristiatii. 

<  Diaconos  similitcr.  »  Irreprchcnsibiles,  utepi- 
scopi  eligantur.  Qiutrilur  cur  de  presbyleris  nul- 


rat.  »    Primum    laicos  inslituil,  de   qtiibus  opliini  p  lani  fecetil  mentioiiem,  sed  eosepiscoporum  nomi 


quique  iu  sacerdotiuui  eliguulur  :  et  sic  dicit  qua< 
les  debeant  ordiuari. 

<  Bontim  opus  desiderai.  #  Ad  boni  opeiis  dcsi- 
derium  euui  provocat,  non  aJ  liouorein. 

<  Oporlet  enim  episcopum  irreprehensibilem 
cs»e.  »  Aut  Kcclesije  prioceps  nou  cril  :  quam  ideo 
Apostolus  sine  mactila  alibi  dcfliiivil. 

<  Uuius  uxoris  virum.  »  Yiris  nec  hoc  liccl,  quod 
velati  incedanl  :  multo  magis  illa,  quae  ctiain  laico 
prohibentur. 

c  Sobrium.  »  Et  mente,  et  corpore. 

<  Ornatuni,  prudentem,  pudicum.  »  His  omni- 
Lus  spiritualibus  ornamenlis. 

<  Ilospitalem.  »  Ad  bumaniiatis  opus  cuncla 
plebs  rectoris  forma  provocetur. 

<  Doctorem.  »  Tam  verbo,  quam  exempio.  Si 
enini  omnium  vota  scire  voluerii,  vel  doberet, 
qnomodo  omnes  valeant  respondere  :  quanto  magis 
gacerdos  legem  exquiret!  quia  augelus  Dei  omni- 
poteniis  est  (Malach.  n,  7). 

<  Non  vinolentum.  »  Ut  fiducialiter  possil  corri- 
pere  ebriosos. 

<  Nori  pcrcussorem.  »  Sive  ne  sit  petulans  ad 
ca?dei:dum  :  sive  ne  malo  exemplo  conscienlias  fe- 
ri.  I  intiriuoruin. 

<  Sed  modeslum.  »  Qui  omnia  faoial  cuin  mcn- 
•ura. 

<  Non  litigiosum,  ctipidum,  sed  suae  doroui  bene 
prapositum,  filios  habentem   sulditos  cum  omnt 


ne  compreheuderit;  qtiia  secunius,  imo  pene  uuus 
est  gradus  :  sicut  ad  Phiiippeuses  cpiscopis  ac  dia- 
couis  scribit  (Philipp.  i,  1),  cum  una  civilas  piures 
cpiscopos  babere  non  possit,  el  in  Aclibus  aposto- 
lorum  presbyteros  Ecclesiaj,  ilurns  Hierosolymas, 
congrcgans,  ait  :  Inter  cwiera  videte  gregem,  tn 
quo  vo$  Spirilus  sanclus  episcopos  ordinavil  (Acl. 
xx,  28). 

<  Pudicos.  »  Continentes  scilicet. 

<  Non  biliugues.  »  Susurro  el  bilin^tiis  muhos 
lurbat,  paceui   babentes. 

<  Non  mulio  viuo  deditos. »  Concessit  necessitati 
parum,  qtii  voluptati  airplius  deuegavit. 

c  Nec  turpe  lucrum  seelantes,  »  Turpe  Iticruui 
D  est  de  coelestibus  mysteriis,  terrena   seclari. 

<  Habenles  mysierium  lidei  in  couscicuiia  pura.  » 
Mysieriuui  t  st,  quod  passio  Christi  redemptio  cst 
salutis  liuman.e  :  si  ergo  inteliigit  pure,  non  con- 
funditur  de  humilitale  Chrisli.  Sivc  si  propter  hoc 
solum  pra-dical  myslerium  fldei,  propler  quod  dc- 
bel  prxdicari  :  nort  uitra  debilum  mysterium  qux- 
stum  esse  cxistimet  pietatem. 

<  El  hi  autem  probentur  primum,  et  sic  mini- 
strent,  nullum  crimeii  habenies.  »  Non  solum  epi- 
scc»pi,  scd  et  isti  antc  ordiuationem  probari  debcni. 

<  Mulieres  similiter  pudicas.  »  Similitcr  eas, 
ut  diaconos  cligi  jubet.  Unde  inlelligitur,  quod  de 
his  dicat,  quas  adhuc  hodie  in  Oriente  diaconissas 
aimeilant. 


?23 

«  Non  detrahentes. 


S.  IIIERONYMI  OPERUM  MANTISSA.  924 

i  Quod  illis  vitium  praecipue  A  amore  castiiatis  ct  abstinentiae,  sed  ad  obumbran- 


doniinatur. 

c  Sobrias,  fideles  in  omnibus.  i  In  nulJo  dubi- 
tanles. 

«  Diacones  sint  unlus  uioris  viri,  qui  filiis  suit 
bene  praesint,  et  suis  doraibus.  >  Non  ul,  si  non 
habnerint,  ducant ;  sed  ne  dnas  haheant.  Si  enim 
(ligniorem  fncit  uxor,  cur  non  magis  et  digami  et 
trigami  ordinantur  ? 

«  Qui  enim  bene  ministraverint.  i  Ostendil  non 
minisierium  tantum,  sed  qualitatem  ministerii 
praemium  promereri. 

«  Gradum  bonum  sibi  acquirent.  i  Bonum  bic 
pro  gradu  majori  posuit  :  sunt  euim  minores. 


dum  ejus  jnslitiam  faciebant  :  sanctiores  videri 
volenies,  quam  ille  qui  more  castitatis  etiam  nu- 
ptias  concedcbat :  scilicet  ne  fornicationis  crimea 
incurrereul.  Omnis  enim  qui  nuplias  dainnat,  uon 
amator,  sed  inimicus  est  castitatis  :  dura  et  con- 
lineniibiis  laudem  tollil,  et  inconlinenlibus,  sublato 
nuptiarum  reinedio,  fornicationis  facit  inire  dis- 
crimen. 

«  Probibentium  nubere,  abstinere  a  cibis,  qnos 
Deus  creavit  ad  percipiendum  cum  graiiarom 
aciioue  fidelibus  et  bis  qui  coguoverunt  verilaiem. 
Quia  omnis  crealura  Dei  bona  est,  et  nibil  reji- 
cicndum,  quod  cum  gratiarum  artionc  percipitor. 
Sanrtificaiur  enim  perverbum  Dei  et  oratiooem.  i 


«  Ei  multam  fiduciam  in  fide,  qnaj  est  in  Cbristo  _  Sai 
Jesu.  i  Apnd  Doniimim  pelmdi,  et  apud    homines      Si  ad  proprietatem  sermonis  aitendas,  monstruosa 


docendi,  vel  eliam  arguendi. 

«  Harc  tihi  scribo,  fili  Timothee,  sperans  me  ve- 
nire  ad  te  cito.  Si  aulem  tardavcro,  ut  scias  quo- 
modo  oporleal  le  in  domo  Dei  conversari,  quae  est 
Ecc'esia  Dei  vivi.  i  Ul  aucloritalem  babeas  pro  me 
omnia  ordinandi,  bujus  epistoke  sententia  confirw 
matus. 

c  Columna  et  firmamenlum  veritatis.  i  lu  qna 
nnnc  sola  veriias  stat  firmata  :  quae  anle  in  lege 
eral  posila  vel  nalnra»,  quae  sola  suslinet  apdificium. 

c  Et  manifcste  magnum  est  pietalis  sacramen- 
tum.  i  Quod  scire  te  cupio  sacramentum  incarna- 
tionis  Cbristi,per  quam  generi  humano  pietas  col- 
lata  est.  < 

«  Quod  manifestatum  est  in  carne.  i  Quod  nunc 
in  carne  ejus  deciaratum  est. 

«  Et  justificatum  est  in  spiritu.  i  Demonslratum 
cst. 

«Apparuil  angelis.  i  Quando  dicebant  :  Gloriain 
excelsis  Deo  (Luc.  n,  U) :  quando  illi  in  eremo 
ministrabant  (Mallh.  iv,  Jl). 

«  Praedicaium  est  genlibus.  i  In  gentibus  omne 
genus  hominum  comprehendit. 

«  Cieditum  est  in  mundo,  assumplum  est  in 
gloria.  i  Yidentibus  apostolis,  ascendit  in  coelum 
i-Ui.  i,  9). 

CAPUT  IV. 

«  Spiritus  autem  manifeste  dicit,  quia  in  novis- 


nescio  quaa  praedicalio  praedicatur  :  quae  tam  na- 
bcre,  quam  abstinere  prohibeat  diceutium  haet 
omnia  quse  sequuntur. 

«  Haec  praeponens  fralribus,  bonus  eris  minister 
Cliristi  Jesu.  i  Libram  in  omnibus  lenens,  et  om- 
nia  ralionabiliter  et  moderate  dispensans. 

«  Enulritns  verbis  fidei  et  bonae  doctrinse,  qnm 
assecuius  e«.  i  Quia  sacris  Icgis  Liiteris  ab  ia- 
fantia  erudims  fuerat.  Verba  propria»  fidei,  snat 
traditio  Symboli ;  bona  vcro  docirina,  qua  vita 
instituitur  Chrisliana. 

«  Incptas  autem  et  aniles  fabulas  devita.  i  Fidei 
vel  religioni  non  aplas. 

«  Excrce  autem  teipsum  a«l  pietatem.  >  Pielas 
esi,  etiam  cum  tua  tribulatione,  aliis  subvenire, 
sicul  Sareptana  viduafecit  (///  Rsg.  xvi,  10  seqq.)* 

t  Nam  corporalis  exercitatio  ad  modicnm  utilts 
esi.i  Sanctaruin  balnearum,  venationum  et  hujasmo- 
dvin«eadbreve  tempnsiiicamali  proficiuul  sanitate. 

«  Piclas  autem  ad  omuia  utilis  cst :  promissio- 
uem  habens  vilae,  quae  nunc  est,  el  futurae.  i  Et 
ad  prxsens  tcmpus,  el  in  fuiurum :  nain  el  ipsa 
vidua,  et  in  piaesenti  casia  esi,  et  merces  cjos 
maiiul  iu  ea  (Ibid.  {$  seqq.). 

«  Fidelis  scrmo,  et  omni  acceptione  dignos.  i 
Vcrus  scrmo  apud  omnium  conscientiam,  et  coi 
nemo  rcsistit. 

«  In  hoc  enim  laboramus  et    maledicimnr,  qoia 


*imis  lemporibus  discedent  quidam  a  Ode.  »  Pro-  D "speramus  in  Deum  vivum.  i  Cum  certum  sit,  apad 


idieialem  inducit  affectum,  quod  anliqui  dicebant : 
tiwcdicit  Spiritussanctus.dsa.   lxiij,  tO-U). 

«  Attendemes  spiritibus  erroris  et  docirinis  dae- 
moniornin.  i  Omnis  haeretica  doclrina  daemonum 
arte  composita  esi. 

«  In  hypocrisi,  loquentium  menlacium,  et  cau- 
teriatam  bahcntium  snam  conscientiam.  i  In  by- 
pocrisi  Inquuntur,  qui  cum  non  contineant,  tam 
casti  volunt  videri,  uteliam  nuptias  damnent ;  lara 
abstinentes,  ut  creaiuras  Dei,  parce  utentes,  judi- 
cent,  cum  ipsi  comessationibtis  vacent.  Hic  vero 
i(a  caslitatem  et  absiinentiam  praedicat,  ut  nec 
naturam,  nec  creaturas  damnet.  Ad  illud  forliores 
bortotur :  islud  concedil  infirmis.  Illi  autem  hoc 


homiiies  uihil  nos  diguum  odio  perpetrasse  :  qoid 
aliud  soquilur,  quam  quod  propter  vitam  dissi- 
rnilcin  blaspbemamur  ? 

«  Qui  est  Salvator  omnium  bcminum,  maxirae 
fidelium.  i  Omnium,  in  pnrsenti  :  fidclium,  in  fo- 
turo.  Sive,  quia  omnes  de  periculis  liberat,  et 
maxime  fidelcs. 

«  Praecipe  hacc,  et  doce.  i  Praecipe,  ut  fiant : 
doee  quomodo  fiant,  vel  quali  prannio  remuneraoch 

Siilt. 

c  Nemo  adolescc ntiam  tuam  contemnaU  i  Sfe 
age,  ut  adnirationi  sis,  priusquam  contemptoi 
hahearis.  Hoc  enim  illi  praecipit,  quod  in  illivi 
potestate  constabat. 


925  Exrosnio  1N 

c  Sed  excmplum  esto  fidelium.  i  Parvum  est 
infidelium  esse  formam  :  apud  quos  qui  graviora 
crimina  non  habet,  magnus  habelur.  Hoc  mulium 
e*t,  ut  talem  se  exhibeal,  per  quem  etiam  sancli 
proVianl. 

c  Iu  verbo,  in  couversalione.  >  Nihil  aliud 
nngis  loquaris,  quam  Domiui  verbum.  Nolandum 
quia  fi  Jelibus  eiiam  verbi  prebere  cupii  exemplum. 

i  In  charitate.  i  Ut  exemplum  illis  dilectionis 
i  ostendat. 

c  In  fide.  >  Catholica,  vel  perfecta. 

c  In  castitate.  >  Mentis  et  corporis  :  cujus  insi- 
gnia  etiam  gravitate  babilus  praferunlur. 

c  Dum  venio,  altende  lectioui,  exhortationi  et 
doctrinae.  >  Fac,  lege,  exhortare  ut  fiant  :  doce, 
quumodo  ititeUiganlur  obscura  :  ut  possint  fieri 
quae  leguntur. 

i  Noli  negligere  gratiam,  qu»  est  in  le.  >  Ne- 
gligit  graliam,  qui  acceplum  talenlum  nou  exeicei. 

c  Quae  data  est  tibi  per  prophetiam,  cum  impo- 
sitione  manuum  presbyterii.  >  Propheliae  gratiain 
babebat,  cum  ordinaiione  episcopatus. 

c  Haec  medilare.  >  Omnis  enim  profectus  ei  me« 
ditatione  descendit. 

c  In  bis  esto.  >  Non  eiiim  omnis,  qui  in  bis 
es»,  meditatur. 

c  Ut  profectus  tuus  manifestus  sit  omnibus.  > 
Tunc  manifestus  erit,  si  in  meditalione  sis  semper : 
el  cum  manifestus  fueris,  poterunt  exemplo  tuo  ad 
meliora  proficere. 

c  Attendc  enim  libi,  et  doctrinse  insla   in  illis. 

Hocenim  Taciens,  et  teipsum  salvum  facies,  et  eos 

qui  te  audiunt.  >  Primo  tibi,  deintle   doctrinrc  :  ut 

ubique  et  actu   salvesillos,  et  doctrina    pariieret 

exemplo. 

CAPUT  V. 

c  Seniorem  ne  increpaveris,  sed  obsecra  ul  pa- 
ireni.  >  Ne  indigne  ferens  se  a  juniore  correptum, 
esasperetur,  et  non  proficiat ;  sed  obsecra,  ut  suo 
qoasi  paler  exemplo  ii^lituat  juniores. 

c  Juvenes  ut  fratres.  >  Quia  hac  via  liberius 
eomroonentur,  similiter  et  sorotes. 

c  Anus  ul  matres.  >  Gum  omni  reverentia. 

c  Juvenculas  ut  sorores,  in  omni  castitate.  >  El 
mcntis,  et  corporis. 

c  Viduas  honora.  i  Necessaria  praebendo,  vel 
solalio  confovendo. 

c  Quaevere  viduae  sunt.  >  lllas  veras  vi  duas  esse 
«lcfioivit,  quae  universis  curis  exutae  suut,  et  ab 
omnibus  desolatae. 

c  Si  qua?  autem  vidua  filios  aut  nepoies  babet : 
discat  priimim  domum  suam  regere,  et  mutuam 
vicero  reddere  pareutibus.  Koc  enim  acceptuin  est 
coram  Deo.  >  Tandiu  regit  domum,  quandiu  docel 
filios  parvulos,  aut  nepotes,  ul  quod  a  parentibus 
pietatisaccepit,  filiis  reddat  :  ita  tamen,  ul  non  hac 
excusatione  avariliae  studeal,  sed  sufficientem  tan- 
tuiu  sibi  rescrvel,  et  ne  libcris  ejus  ipsa  occasio- 
len  det  saeculo  serviendi. 


EPIST.  I  AD  TIMOTH.  926 

A      cQuae  autem  vere  vidua  est,  et  desolata,  speret  in 

Deum,  et  insiet  obsecrationihus  et  orationibus  nocte 

ac  dic.  >  Qualis  erat  Anna  filia   Phanuel    (/  Reg. 

i,  2),  lales  prxcipithonorari 

c  Nam  qnae  in  deliciis  est  vivens,  mortua  est.  > 
Quidquid  moduin  naturae  excedit,  deliciis  deputatur. 
Hic  roaxime  nostri  temporis  viduas  langit,  quae 
cum  hominem  suae  naturae  qualicunque  p;inno  uon 
vestiant,  parietes  pretiosis  marmorum  crustis  exor- 
nanli. 

c  Et  hoc  praecipe,  ut  irrepreheusibiles  sint.  > 
Notandum  irrepreheiibibiles  eas  tam  posse,  qtiaut 
esse  debere. 

«  Si  quis  autem  suorum,  et  maxime  domesti«-o- 
rmn,  curam  non  habet,  fidem  negavil,  el  est  infi- 
B  deli  deterior.  >  Si  quis  viduas  abjicil,  aut  pupillos, 
vel  maxiine  pareules  et  pauperes,  delerior  est  in- 
fideii  :  quia  el  illi  habcnt  naturaliler  circa  proxi- 
mos  pietatem.  Sive,  si  qua  vidua  filios  orphauos 
negligat,  hujus  senlenli.e  crimen  incurrit.  Siuuil 
uotanduin,  quo*dam  fideles  nomine,  qui  iufidelibus 
couvei  satione  pejores  slut. 

c  Vidua  eligatur  non  miuus  sexaginta  annorum, 
qu«e  fuerit  uuius  viri  uxor.  >  Tales  voluil  eli^i  dia- 
conissas,  quae  oinnibus  esseut    exeinpluin  vivendi. 

c  In  operibus  boi.is.  >  Si  ex  letupore  viduilaii» 
su32  ista  omnia  cuslodivit. 

c  Testimoniuin  habetis.  >  Sicut  Tabilha  (Act.  ix, 

36  *eqq.). 

t  Si  filios  educavit.  >  Subauditur,  Deo. 
C 

t  Si  hospitio  recepil,  si  sanctorum  pedes  lavit.  > 

Si  non  solum  humilitatis  habet   insignia  :  cui  nou 

sitfficil  hospiiio  suscipere,  sed  etiam  manu  propria 

Iavare  hospitum  pedes. 

c  Si  tribulationem  paticntibus  subtninistra\it.  > 
Hoc  cst,  in  carcere  positis,  vel  aegrolis. 

i  Si  omne  opus  bouiun  subsecuta  est.  >  Breviler 
uaiversa  conclusit. 

c  Adolescentiores  autem  vidtias  devita.  >  Deviia 
.  aliis  minisierio  diaconalus  praepouere,  ne  tualum 
pro  bono  detur  exempium. 

c  Cum  enim  luxurialae  fuerint,  in  Christo  nubere 
volunt.  >  Cum  sub  eo  tempore  religiouis  abundau- 
liain  habuerint,  qune  samc  solet  generare  luxuriauu 
D  c  Ilabenles  damnationcm,  quia  primam  fideu» 
irritam  fecerunt.  >  Quae  se  viduas  promiserant 
permansuras.  Haec  regula  iion  solum  in  viduis, 
sed  in  virgiuibus  continentibus,  quae  primaoi  fideiu 
irritaui  feceruul,  intelligenda  est.  > 

c  Simul  autem  et  otiosae  discunt  circumire  do- 
mos.  >  Divino  miuime  tiinore  detentae,  nec  mariti 
potestati  subjcctae,  nullaque  cura  domesticoe  occu- 
pationis  astrictas. 

<  Nou  solum  otiosae,  sed  et  verbosa?,  el  curiosae, 
loquenlcs,  quaa  non  oporlei.  >  Dum  voluniatis  suae 
cupiunt  prabere  exemplum. 

c  Volo  auiem  juniorcs  nubere,  filios  procreare.  > 
Volo  ;  quia  necesse  cst  ut  tales  attle   t^c  tata&u 


927  S.  IHBRONYUI  OrEHUM  MANTISSA.  9$ 

quam  illud  promillanl :  inde  si  transgressae  fueriut,  a  a  mngistro  dicenle,  omnihus  bonum  esse  non  bi- 

bcre   vinum.  Oat  crgo  ei  cousilium,   ul  plus  do- 
clriiia»  causam,  quain  abslinentiae  curel  :  et  siuiul 


d.»innaiioiiem  acquirunt. 

c  M  ircs  familias  esse.  i  Maires  familias  dici 
possuut,  ctiam  quae  duos  habeut  vel  tres  servos  : 
hoc  dicii,  ne  ex  boc  nomine  avarilia  defendatur. 
c  Nullam  occasionem  dare  adversario,  maledicti 
gratia.  •  Si  inconliuentcs  sunl  :  vel  ne  per  illas 
religio  blaspbemetur. 

c  Jamlenim  quicdam  conversae  6unt  retro  post  Sa- 
tuiam.  >  Itetldit  causas  quare  eas  imbere  velleprae- 
dixcrit,  ne  eum  |  utareiiiiis  optare  :  qnia  quaedam 
promissum  propositum  Deo  uon  reddentes,  fuerant 
foriiicat». 

c  Si  quis  fidelis  babet  viduas,  subrainistret  illis, 
ut  non  gravetur  Ecclesia.  » In  domo  propria,  ut 
paremibus. 

c  Ut  bis  q  32  verc  viduae  sunl,  sufficial.  i  Quae 
suul  omnium  auxilio  desolalae. 

c  Qui  bcne  pra,sunt  presbyteri.  i  Qui  implenl 
offi  ium  suum. 

c  Dnplici  honorc  digni  habeantur.  i  Et  officii,  et 
(«uctrinae. 

c  Maximc  qui  laborant  in  verbo  et  doctrina.  » 
Non  dixit  omnium,  qui  babent  verbuin,  sed  qui 
labnrant  in  verbo.  Caeterum  omnes  babenles  prae* 
cipil  ordinarc. 

*  Dicit  eniin  Scriptura  :  Non  infrenabis  eos  bovi 
tiiluraiiii  ;  i  et,  c  Dignus  est  operarius  mercede 
sua.  i  Vult  illi  praestare  carnalia,  a  quibus  alii 
6p  rilualia  conscquuutur  ;  quia  occupati  in  doctr.ua, 
uccessaria  sibi  providere  noo  possunl. 

c  Adversus  preshyieruin  accusationem  noli  reci- 
pcre,  nisi  sub  duobus  aul  tribus  lestibus.  i  lnju- 
siuiii  esl  etiam  adversus  laicum  accusalionem  re- 
cipere,  cum  boc  nec  sxculares  faciant :  quanto 
magis  adversus  Domini   sacerdolem  ! 

c  Peccantes  coram  omuibus  argue.  i  Si  de  illis 
fueiit  coinprobalum. 

c  Ut  caeteri  timorem  habeant.  i  Videntes  te  ne- 
mini  pepercisse. 

c  Teslor  corain  Deo,  et  Cliristo  Jesu,  et  eleclis 
angelis  ejus,  m  bacc  custodias  sine  praejudicio.  • 
Oblestalur  illum  divina  el  ccclesii  lesiilicalione, 
nt  nulla  illi  res  praejudicet  ad  ista  servanda,  nec 
elecli  angeli,  qui   sacris  assistunt  altaribus. 

c  Nihil  faciens  in  alteram  partem  declinaudo.  i 
Ncque  in  dexteram,  neque  in  sinisiram. 

<  Manus  eito  nemini  imposueris.  i  Nisi  talem 
inveneris,  qualem  dixi. 

c  Neque  comiiiunicavcris  p  ccatis  alienis.  i  Com- 
Riunicare  eum  dicit  pcccatis,  qui  non  probatus 
fuerit  ordinatus. 

c  Tcipsum  castum  custodi.  i  Non  alios  cusiodire 
praicipii,  ut  possit  audenier  arguere  delinquen- 
tos. 

c  Noli  adbuc  aqinm  bibcre,  sed  modico  viuo 
utcre,  propter  stomachum  luum,  et  frequentes  tuas 
iufirmitaies.  i  Nc  putaret  etiam  abstinenlioe  se  for- 
wain  iuBrnris  darc  dcbere  :  iU3*.imc  cum  audicril 


o^tendit  quas  iiifirmitales  creaturarura  uiedieii.a 
poswit  sanare. 

c  Quorumdam  bomiiium  peccata  manifesta  suat, 
praecedenlia  ad  judiciuin.  i  Detecti  excoinniuni- 
cantur :  sive  plagis  praesenlibus  damnantur. 

c  Quorumdam  autem  etsubsequuninr.i  ln  futuro 
judicio  :  sive  hic  diu  latere  nou  possnnt.  Nou  ergo 
debent  facile  ordinari. 

c  Similiteret  facta  bona  manifesta  sunt,  et  qn* 

aiiler  se  babent,  abscondi  nou  possuiil.  •  iVcii  enim 

pote$t  ubscondi  citiias  tupra  ntonlem  posita  (Maith. 

v,  14)  :  sed  eliam  quae  ad  tetupus  lateut,  uon  pos- 

B  sunt  diutius  occullari. 

CAPUT    VI. 
c  Quicunque  sunt  sub  jugo  servi,  doroinos  suos 
omni  honore  dignos  arbiirentur.  »  Non  *olum  bo- 
nos,  scd  eliain  infldeies. 

c  Ne  nomen  Domini  et  doctrina  blaspheraelur.  i 
Ne  videantur  per  religionem  iu  deterius  profo- 
cisse. 

c  Qui  autem  fldeles  babent  dominos,  non  con- 
temnant,  quia  fralres  suut.  i  Ne  sibi  aequalem  coa- 
temnant. 

c  Sed  magis  serviant :  quia  fideles  sunt  et  «Jile- 

cti,  quia  benelicii  participes  sunt.  i  Si  serviebaot 

i  inlideiibus   timore   odioso  :  qtianto   magis  debeat 

"*  scrvire  fidelibus,  quorura  cbaritatis  participes  esse 

merenlur ! 

c  llaec  doce,  et  exhortare.  i  Doce,  ita  debere 
fieri  :  exbork%re,pracmium  ostendere  Oeum. 

c  Si  quis  aiiter  docel,  et  non  acquiescit  sanif 
sermonibus  Doinini  tiostri  Jesu  Christi  :  et  ei,  qua 
secunduin  pietatem  est,  doctrinae.  i  Novi  Testa- 
meuti :  veleris  enim  severa  doctrina  esl. 

c  Superbus  est,  niliil  sciens.  •  Super  aliot  sa 
exioiiens,  cum  sit  desursum  veniens,  quam  prxdi- 
cal  sapieutiam. 

c  Sed  languens  circa  quae*lioiies.  i  Nec  eoKi 
recusando  penitus  fidem,  moritur,  nec  adversitatis 
scientia  convalcscit,  sed  diversis  occasiouibus  lacv 
D  guet. 

c  Et  pugnas  verborum.  i  Helicto  sensn  verrtatis, 
ainbiguiiates  verborum  obscrvant  :  sicut  Maniebci 
ex  verbo,  diversitatem  Testamentorum. 

c  Ex  quibus  oriuntur  invidia?,  contentiones,  bla- 
sphcinioc.  i  Qua?  generanl  lites  ac  Llaspbemias  io 
Deum  pugnando  sermonibus. 

c  Suspiciones  malne.  i  Sive  haeresim  de  altero 
suspicantur,  sive  audientes  putant  efflcere  verita- 
tem. 

c  Conflictationes  hominum  mente  corruptonim; 
et  quia  veritate  privati  sunt.  »  Ai)  integriute  Evaa* 
gelii  vel  naturae. 

c  Existimantium  qu^stam  esse  pictatem.  i  Q«i 


929  BXPOSITIO  IN  EPIST.  I  AD  TIMOTH.  8S0 

putaut  quaestus  sui  causa,  novum  venisse  TesU-  A  morlem  certa  pro   justitia  (Eccli.  vi,  53).   Sive  ui 


menium. 

c  Est  atilem  qweslus  magnus,  pielas  cum  suffi- 
eientia.  >  Multum  inquirit,  qui  habet  piet;»tem : 
cum  sufficientia,  non  luxuria»,  sed  naturae  esl.  Sive 
sirul  pietas  csl  cuhura  Dei  (Eccli.  i,  32),  ita  impie- 
las  est  contemptus. 

t  Nihil  enim  inlulimus  in  hunc  miin<1um  :  haud 
dubium,  quia  nec  auferre  quid  possnmus.  >  Niuli 
nali  stimiis,  nudi  eliam  morituri.  Quidquid  hic  in- 
venitur,  hic  reliuquetur  ;  non  est  nostrum,  quod 
non  semper  nostrum  est.  Tanquam  peregrini  ergo 
sufficieuti  usu  conienii  sinius  ;  illas  diviiias  acqui- 
ramns,  quas  nobiscum  ad  ccetcslem  palriam  ferre 
possimus. 

c  ILtbeutes  aulem  alimenla,  et  quibus  tegamur, 
niscontenti  simus.  >  Superiusdixeratsufficieiniam  : 
quidquid  his  amplius  cst,  diviiiis  deptilaiur. 

c  Nain  qui  volunt  divites  fleri.  >  Voluntatcm 
divitiarum  deflnivil :  quae  voluntas,  ct  habenlibus 
est,  ei  quaereulibus. 

c  Incidunl  in  lentationem  et  in  laqueum  dia- 
boli.  >  Occasio  tentationis  est,  ei  laqueus  diaboli, 
velle  habcre  divitias. 

c  El  desideria  mulu,  et  iuulilia,  et  nociva.  > 
Nunquatn  ergo  divitiarutn  desideria  saliaulur. 

c  Quae  mergunt  hominet  in  interitnm  el  perdi- 
lionem.  >  Dum  ambitione  bonorum  lumentes,  ad 
eoelos  elevati,  usque  ad  inferos  demerguntur  :  sive 


illi  student  indiviliis  oiunia  vincere,  iuelluinlidc 

c  Apprehende.  >  Quomodo  ego  cmnprebemli. 

c  Vilam  aeternam,  iu  quam  vocatus  es.  >  tt 
illi  gerere  cupiont  lemporalem. 

c  Et  confcssus  es  bonam  confessiouem.  >  In  ba- 
piismo  abrenuntiaudo  sjcciiIo  el  potnpis  ejus. 

c  Goram  mullis  teslibus.  >  Saceniotibus,  vei 
ministris,  virlutibusque  coelestibus. 

c  Praecipio  tibi  coram  Deo.  >  Praecipit  auclori- 
tate  magistri. 

c  Qui  vivificat  omnia.  >  Omuia  quse  vivuui, 
«tiuinsi  arefiant,  per  ejus  poteniiam  reviviscunl. 

c  Et  Ghristo  Jesu,  qui  lestimonium  reddidil  suli 

Pontio  Pilalo,  bonam  coufessionem.  >  Diceus  ad 

B  Pilalum  :  Ego  ad  hoc  veni  in  hunc  mundum,  ul  te- 

slimonium  perhibeam  veritati  (Joan.  xviii,  37),   sci- 

licet  pro  ea  eliam  moriendo. 

c  Ui  serves  mandatum.  >  Sicni  ille  usque  ad 
mortem. 

c  Sine  macula  irreprehensibili.  >  Maculat  quo- 
dammodo,  et  reprehendi  facit  mandata,  qui  pec- 
cat. 

c  Usque  in  adventum  Domiui  nostri  Jesu  Chri- 
sli.  >  Qui  perteveravcrii  utque  in  finem,  hic  salvuh 
erit  (Matth.  x,  22). 

i  Quem  suis teiuporibu*  ostenlet beams,  et  solus 
poleus,  Rex  regum,  el  Dominus  dominanliuui.  > 
Quando  voluerit,  qui  hoc  soluin  potest  Detts. 

c  Qui  solus  .hahel  iminorialilatem.  >  llle  solus 


,  -_, D .  -  _  _  . 

desiderautes  alienas  opes,  ut  Achab  (lll  Reg.  xxi,  u  proprie  habet,  qui  angelis,  et  qui   hominibus  dedil 


13),  usque  ad  homicidii  perveniunt  factiones. 

c  Radix  eniin  omnium  malorum  est  cupiditas.  > 
Quia  et  fons  est,  et  omnium  criminum  augmenium. 
Radix  excisos  semper  densius  reparalramos  :  evel- 
lerda  esl  ergo  radix,  ne  rami  supeiflue  excidan- 
lur. 

c  Quam  quidam  appetentes  erraverunt  a  fide.  > 
lloc  e*t,  recesserunl  a  flde  promissorum  Dei,  dum 
pnesenlibus  oblectantur. 

c  Et  inseruerunl  se  doloribus.  mullis.  >  Quanto 
nmplius  habuerint,  lantoplurcssolliciludinum  susli- 
neut  cruciatus  :  unde  et  Dominus  divitiarum  aerum- 
nas  circa  reliqua  concnpisceuliae  verba  asscruit 
suffocare  (Marc.  iv,  19). 

c  Tu  aulem,  o  homo  Oei.  >  Non  divitiarum  homo, 
•ed  Dei ;  nec  mammonae  servus,  sed  Chrisii,  cu;us 
sunt  omnia  quae  videnlur. 

c  Hxc  fuge.  i  Quasi  causas  perfidiae,  vel  dolo- 
rum. 

c  Sectare  vero  justitiam,  pieutem,  fidem.  >  In 
kis  te  cupio  divitiis  esse  locupletem. 

c  Charitatem.  >  Dei  el  proximi. 

c  Palieniiain,  niansoenidhiem.c  Palientiam  sus- 
linendi,  mansuetudinem  non  nocendi. 

c  Certa  bonum  certamen  fidei.  >  Bonum  certa- 
meii  est,  non  pro  rebus  saeculi,  sed  usque  ad  raor- 
lem  pro  fidei  veriiate  cerure,  sicut  scriptum-est : 
/»  juttkiia  agonizare  pro  atiirna  (ua,    et   usqne  ad 


habere.  Nos  autem  nec  soli  nec  a  nobis  habcmus 
ul  ille.  Hoc  conira  Manichaeos,  qui  muli  naturani 
puiaut  immortalem  atque  perpetuam. 

c  Et  lucem  hahilat  inaccessibilem.  >  Oinni  crea- 
turre.  Nemo  enim  novit  Patrem  niti  Filiut :  tw.quc 
Filium  niti  Pater  (Matth.  xi,  27),  el  Spirilus  sau- 
ctus ;  uirumque  eliam  scruutur  profunda  Dei 
(/  Cor.  ii,  10), 

c  Quem  nullus  hominum  vidit,  sed  nec  videre 
potest  ;  cui  est  bonor  et  imper.um  sempiteruum. 
Amcn.  >  Nemo  novit,  sed  unusquisque  pro  meriio 
intelligit.  Nam  solem  tanto  amplius  videul  singuli, 
quauto  purior  fueril  acies  oculorum. 
U  c  Divitibus  hujus  sacculi  praecipe.  >  Sunt  el  alie- 
rius  sseculi  divites,  qui  etuuntxsibi  auruiii  iguitiiui 
a  Deo  (Apoc.  m,  18),  el  qui  habent  aurum  iu 
coelo  (Luc.  xvm,  22),  necnon  qui  proferuut  nova  et 
vetera  (Matth.  xtn,  52). 

c  Non  sublimc  sapere.  >  >Jn  priiuis  priucipalem 
eorum  leligil  morbum.  DifCcile  divileui  iuveni«s 
nou  siiperbotn,  qui  pauperes  vel  parentes  agno- 
scat,  et  qui  nou  graviier  fcral  miniuie  sibi  ab  in- 
feriore  honorem  deferri. 

c  Neque  sperare.  >  Non  sperando  vilescunt,  et 
cum  spcrnunlur,  croganlur. 

c  lucerto  divitiarum.  >  De  quibus  incertum  esl 
utrum  illae  libi,  an  tu  illis  cclerius  suUtraharis  ; 
mullis  enim  cum  viia  sublaia*  sunl.  Alii  prophis  cas 


931  S.  HIBRONYMI  OPEllUM  MANTISSA.  9» 

auferrt  oculis  viderunl ;  nonnulli  etiam  inviti    ei-  A  srquere  me  (Matth.  m,  21),  qttod  perfiectiouis  est 


tiaueis  rcliqueiitnt. 

c  Sed  in  Deo  vivo.  >  Cujus  stint  omuia. 

f  Qui  prestat  nobis  omnia  abunde.  i  Qui  ideo 
abunrie  prxstat,  ut  vivamus,  eiiam  aliis  largienles  : 
uon  ut  grandi  labore  destruentes,  majora  borrea 
faciamus. 

f  Ad  fruendum.  i  Non  ad  occullandum  vet  ne- 
gotiaudum. 

c  Bene  agere :  divites  fieri  in  operibus  bonis.  > 
Non  in  auro  el  argento. 

f  Facile  tribuere,  communicare.  i  Qui  facile 
trihiiii,  cito  dives  esse  cessabit.  Tribuere,  donare 
esl ;  coiiimmiicare  vero,  mulium  dare. 


fiindamentum. 

c  Ul  apprehendant  veram  vitam.  »  Haac  enin 
non  cst  vera  vita,  qu®  in  suo  non  permanet  statu. 
Vanitas  cniui  sub  sole,  dicit  Ecclesiastes  (cap.  i, 
ver$.  2). 

c  0  Tiiuolhee,  depositum  custodi.  >  Comroenda- 
tum  a  nobis,  servandum  libi,  fidei  depositum  cn- 
stodi.  _ 

c  Devitans  profanas  vocum  novitates.  >  Quod  t 
me  non  audisii,  nec  ab  angelo  si  dicatur,  libenler 
admitias. 

c  Et  opposillones  falsi  nominis  seienlix,  qitan 
quidam  protiuUeutetvcirca  fiJem  eiciderunt.  >  Ar- 
ics  dialectica?,  |>er  quas  sibi  iiifinilani  rcnim  scicn- 


c  Thcsaurizire  sibi  fundameiilum  bonum  in  fu-  B  liam  h$rctici  promittunl,  ideo  a   fidei   veritate  ea- 
tururo.   >  Vadt) ;  vende   omnia,  qum   habes,  et  da      diinl. 
pauperibus,  el  habebis  tliesaurum  in  calo :  el   rir/t,  c  Gratia  lecum.  Amen.  >  Permane.nt  in  aeteriiua» 


IN  SECUNDAM  EPISTOLAM  AD  TIMOTHEUM. 


CAPXIT  PRIMUM. 

i  Paulus  apostolus  Jesu  Christi  per  volunlatem 
Dei.  >  Non  mcis  merilis  :  sive  a  Cbrislo  missus, 
uon  sine  Dei  voluntate. 

<  Secundum  promissionem  viiac,*quae  est  in  Chri- 
sto  Jesu.  >  Condignum  eihibens  promissione  ser-  C 
vitium. 

f  Timotheo  charissimo  fiiio.  >  Charissimo,  id  esl, 
csleris  chariort. 

f  Gratia  et  misericordia,  et  pai  a  Deo  P.tlre,  el 
Christo  Jesu  Domiuo  nostro.  >  Talis  eslsaluutio 
Pauli,  ut  in  ea  omnia  Patris  et  Chrisli  benefkia 
meroorentur. 

f  Gratias  ago  Deo  meo.  >  Deo  qui  nos  talem  in 
aileruirum  docuit  chariiatem. 

f  Cui  servio  a  progeiiitoribtis  ineis  in  conscientia* 
pura.  >  Omnis  origo  mea  coluit  unuin  Christum  : 
noii  inalevolentia,  sed  legis  aeraulatione  vastabam. 

f  Quod  sine  interuiissione  habeam  tui  memoriam 
iu  orationibus  mcis,  nocte  ac  die  desiderans  le  vi-  p 
dere.  >   Et  charitatem  oslendit,  et  jugitcr  orandi 
prabet  eieniplmn. 

f  Memorlacrymarumtuarum,utgaudioimpIear.> 
Quas  pro  me  abunde  profudisti,  ut  et  me  ad  iriili- 
tiam  provocares  :  quas  tua  adopto  pnesemia  reve- 
lari. 

f  Recordationem  accipiens  ejus  fidei,  quae  est  in 
le  non  ficta,  quae  et  habilavit  piimum  in  avia  lua 
Loida.  >  Quae  vere  te  esse  in  operibus  comprobat, 
sicut  Jacobus  definivit  (Jac.  u,  20)  ;  et  qme  ad  le 
ei  avitae  successionis  institutione,  quasi  haerediiario 
jure  descendit. 

f  Et  matre  tua  Eunice.  >  Quia  prior  credidit. 

t  Certus  suui  auteni  quod  et  in  le.  Proptcr  quam 


causam  admoueo  te.  >  Quia  comprobavi  fidem  luam, 
commoneri  indiges,  non  doceri. 

f  Ut  resuscites  gratiam  Dei.  >  Quasi  tribolatio- 
nibus  dormitantem. 

f  Quae  esl  in  te  per  imposiiionem  manuum  nea- 
ruiii.  >  Ad  episcopatum  scilicet. 

c  Non  enim  dedit  nobis  Deus  spiritum  liroorit, 
sed  virtuiis.  >  Contemncndi  poenas.  Illi  merilo  bi- 
maua  supplicia  videntur  fonnidare  qui  peccam: 
ut,  alibi  dicit :  Si  autem  malefecerit  9  time  (Rem. 
iiilf4). 

f  Et  dileclionis,  et  sobrietalis.  >  §ive  pro  eo 
Domiuo,  sive  pro  alterutro.  Libenter  etiam  mo- 
riainur,  ut  omnia  sobria  mente  faciauius. 

f  Noli  ilaque  eruhescere  lestimoiiium  Domiat 
noslri  :  neque  me  vinclum  ejus.  >  Quia  nihil  eoa- 
fusione  dignum  Cbristus  eiercuil :  sed  nee  efo, 
quem  nosti,  ob  aliquod  crlmen,  sed  propttr  Deaw 
haec  omnia  qua3  palior,  suslineo. 

f  Secr  collabora  Evangelio.  >  Tua  conversatioae 
sive  doctriua. 

f  Secundum  virtutem  Dei.  >  Quae  suacausa  adja- 
vat  laborautes. 

f  Qui  nos  liberavit,  et  vocavit  vocatioue  saa 
sancia.  >  Scilicet  a  peccatis. 

fNon  secundum  opera  nostra,  ned  secondum 
propositum  suum,  et  graiiam,  quae  data  est  nobis 
injCtiristo  Jesu.  >  Quo  proposuit  nos  gratis  sahpre 
per  Christum.  * 

c  Aute  tempora  sxcularia.  >  Qttantum  ad  pnr- 
scientiam  Dei,  anie  saecula  jam  donaviLNam  bo- 
mincs  soleiit  filiis  parare  praedia,  priusquam  na- 
scantur. 

f  Mantfe*iata  est  autem  nunc.  i  Quae  anie  latebat 


933  EXPOSITIO  1N  EPIST.  I  AD  TIMOTIL  m 

«  Per   llluminationem    Salvaioris   nostri   Jcsu  \  deliier  possunt  gratiam  Dei  dispensare  :  hoc  est, 


Christi.  i  Ycrbis  seilicet  et  exemplis. 

c  Qui  destruxit  quidem  niortem  :  illuminavit 
autem  vitam  et  incorruptionem.  i  Doctrina  sua  et 
conversatione  destruxit  peccata,  quae  mortem  ho- 
minis  generabant :  et  ostendil  quotnodo  vita  ct 
incorriiptio  quaeratur. 

«  Per  Evangeliuin.  i  Volentes  docuil,  non  cocgil 
invitos. 

c  lii  quo  positus  suro  ego  praedicator,  et  aposlo- 
lus9  el  magister  gentium.  >  Ad  comparationem 
alioruin  possunt  dici  magistri.  Ad  comparationetn 
nemo  uiagister  verus. 

c  Ob  quam  causam  etiam  lixc  patior.  >  Non  ob 
aliquod  crimen,  sicuti  1109  pati  Petrus  liortatur  di- 


solius  Dei  causa  praedicarc. 

«  Qui  idonei  erunt  et  alios  docere.  >  Non  soluir 
ipsi  facere,  sed  el  alios  erudire. 

c  Labora  sicut  bonus  miles  Gbristi  Jesu.  >  Idec 
milites  dicirour,  quia  bosles  habemus,  contra  quos 
Liboriose  debenuis  din.icare. 

«  Nemo  militans  Deo,  implicat  se  negotiis  sa»cu- 
laribus,  ut  placeat  ei  cui  se  probavit.  >  Compata- 
tione  militantium  ulitur,  ut  ostendat  mullo  magis 
nos  a  negotiis  saecularibus  liberos  esse  debere,  ut 
Chrisio  placeamus  :  cum  etiam  saeculi  milites  a  re- 
liquis  actibus  vacent,  ut  possint  imperatori  suo 
placere  perfecte. 

c  Nani  et  qui  certat  in  agone,  non  coronabilur 


ceus  :  Nemo  vestrum  patiatur  quasi  homicida  :  sic  B  nisi   iegitime   certaverit.  >     AJia  compara.ione    id 


autem  ut  Chrislianusf  non  erubescat  (l  Petr.  iv,  15, 
iti). 

«  Scd  non  confundor.  >  Hic  non  erubescit  in  ca- 
lenis,  cuiu  nos  in  solis  opprobriis  confundamur. 

«  Scio  enim  cui  credidi,  et  certus  sum,  quia  po- 
lens  est.  >  Scio  enim  eum  fidelem  el  poieiicem. 

« Deposiluin  meuni  servare  in  iliuin  rliem.  > 
Apud  me  ipse,  quod  deposuit,  conservabit  :  sivo 
quod  ego  apud  ilium  commetido,  restituet  in  fu- 
liiro. 

« Formam  habe  sanorum  verbonim,  quae  a  me 
audisti  in  fidei,  et  in  dilectione  in  Cbristo  Jesu.  > 
Secundum  iueain  formam  vide  et  doce,  quam  a  me 
brcviter  accepisti,  quomodo  integre  credere  et 
allerutrum  diligere  debeainus. 

« Bonum  dcpositum  custodi,  per  Spiritum  san- 
ctum,  qui  babitat  in  nobis.>  Quod  apud  te  per  Spi* 
rilum  sanctuin  coinmetidavi,  adjutorio  ejus  depo- 
silum  custodi. 

«  Scis  enim  hoc,  quod  aversi  sunt  a  ine  omnes 
qui  in  4sia  sunt  :  ex  quibus  est  Pbygelus  et  Her- 
mogeiies.  >  ldcirco  te  commoneo,  quia  quos  nou 
puubam,  me  dereliquerunt. 

«  Det  inisericordiam  Dominus  Onesiphori  domui: 
quia  aa?pe  iue  refrigeravit,  et  catenam  meam  non 
erubuit.  >  Yituperat  desertores,  et  laudat  perma- 
acntes :  ut  deterreat  ab  imilalione  roala,  et  ad 
exeinplum  provocel  bonum. 


ipsum  dicit.  Mnhi  cnim  certant  :  sed  tlle  solus,  qui 
tola  virtule  vicerit,  coronalur. 
*  «  Laboranlem  agricohm  oportet  primum  dc 
fructibus  accipere.  >  Ne  dicerel,  Unde  ergo  victu- 
rus  sum,  si  me  totum  occupavero  in  docirin»? 
ostendit  eum  primitias  fruciuum  a  populo  dehere 
accipere,  praeler  mercedem,  quam  a  Dominoaccipict 
in  futuro. 

« Inteilige  qtiae  dico.  Dabit  enim  tibi  Dominus  in 
omnibus  iiiteJlectmii.  >  Eorum  quae  propter  quae- 
reutes  occasionetu,  comparatiouis  velamine  fuerat  t 
obumbrata. 

«  Memor  esto  Deminum  J*:sum  Chrislum  resur- 
rexisse  a  moriuis,  ex  semine  David.  >  HoC  contra 
illos  qui  carnis  resurrectionem  negant,  consequen- 
ler  eiiam  Christi  negabaut :  sed  et  adversui  i\U*r 
qui  negatit  Cbristum  in  carne  veni&se  :  quos  Joan- 
nes  Antichristos  appellat  (i  Joan.  11,  22). 

«  Secundum  Evangelium  meum.  >  Secundum 
quod  me  prsedicare  non  nescitis. 

« I11  quo  laboro  usque  ad  viucula  quasi  roale 
operans,  >  Non  tamen  male. 

«  Sed  verbuin  Dei  11011  cst  alligatum.  >  Quia  et 
prsfesente*  flducialitcr  doceo,  et  liueiis  auteiites 
confirmare  uon  cesso. 

«  Ideo  ouinia  siisiineo  propter  electos.  >  Ideo  tri- 
buni  auxilium  pctivi,  ac  postea  Gesarem  appell:i\> 
(Act.  xxiu,  18  ;  xxv,  10),  ut  per   me  coiiflnuentur, 


« Scd  cum  Romam  venisset,  sollicile  me  quaesi-  ©  cum  has  passioncs  potuerim  moricndo  fmire. 


*ii,  et  inveuit.  Det  illi  Dominus  invenire  miseri- 
cordiam  a  Doniino  in  illa  die.  Et  quanla  Ephesi 
niiiiistravit  mihi,  tu  uiclius  uosti.  >  ldcirco  invenit, 
quia  soliicite  qua?sivit :  unde  et  ostemiitur,  quia 
idcirco  non  omnes  quasrenie*  inveniutit,  quia  ne- 
gligenter  inquirunl. 

CAPUTII. 

«  Tu  ergo,  flli  mi,  confortare  in  gralia,  quae  esl 
in  Christo  Jesu  :  et  quae  audisti  a  me  per  muitos 
lestes.  >  Sive  prassentibus  multis,  tibi  dedi  maoda- 
ta,  qualiter  docere  debeas  :  sive  quae  diii,  multis 
prophetarum  exemplis  cl  testimoniis  confirmavi. 

c  Hxc  commenda  fidelibus  boniinibus.  >  Qui  fi- 


«  Ui  et  ipsi  salutem  cousequantur,  quae  est  ii> 
Chri>to  Jesu  cuin  gloria  coelesli.  >  Quje  salus  1 1^ 
Cliristo  est,  non  nuda,  sed  gloria  veslita  :  ucc 
terrena  gloria,  sed  ccelcsti. 

«  Fidelis  serino  :  uam  sl  commortui  sumus,  et 
convivemus.  >  Veritatis  rationesubnixus.Si  enim  a 
vitiis  et  voluptatibus  sumus  coiiunortui  Clirisio, 
vivemus  citm  iilo.  Alioquin  quomodo  sperare  pote- 
rimus  hoc  ? 

«  Si  sustinemus,  et  conregnabimus.  >  Si  susf- 
nuerimus  cum  necesse  fuerit,  quod  ille  sustinuil, 
tunc  demum  regnare  potcriinus  shnul. 

«  Si  negaverimus,  et  ille  negabit  nos ;  si  uon 
credimus,   ille  iidclis  pcriuanet ;  ne^are   seipsuio 


SUlil. 


935  S.  HIERONTMI  OPERUM  MANTISSA. 

non  po'csi.  i  Sive   credamus,  sive  non  credaiuiis  ,  j^  surreciionein  negautes,  in 
uonaliud  poiesl  exhibere  singulis,  quain  promisif. 
Quia  veri.ts coutra  se  non  iaciet,  ue  se  negare  vi- 
dealur. 

i  H^c  coinmone  teslificans  coram  Deo.  i  Sub 
leslilicaiioue  Dei  conslringe. 

f  Noli  coniendere  verbis;ad  nihil  enim  utile  esl, 
nisi  ad  subversionem  audientium.  i"Sine  leslimo- 
niis  Scripturarum  hujusmodi  eliain  conteniio  non 
sedifical,  scd  destruii  audicutes;  putanl  enim  omnia 
acumine  el  subtilitate  subsistere.  Sive  ;  Noli  verbis 
vincere,  sed  faclis. 

c  Sollicite  auiem  cura  te  lpsum  probabilem 
exhibere  Deo.  »  Ante  oinnia  hoc  labora,  uttalem  te 
apud  Deum  exhibeas,  quo  merito  possil  tibi  popu- 
lus  obaudire. 


S36 
Ecclesia  eise   noa  po*> 


c  Non  solum  sunt  vasa  aurea  el  argentea.  »  Pre- 
tiosa  et  forlia. 

f  Sed  et  lignea  et  fictilia.  i  Iufiruia. 

f  El  quaedam  qtiidem  in  honorem,  quaedam  au- 
tem  in  contumeiiam.  Si  quis  ergo  se  eineudaverit 
ab  istis,  erit  vas  in  honorem  sauctificatuni,  et  utile 
Doinino  ad  omne  opus  boiium  p;iratum.  »  Si  quis 
se  a  doctoribus  haerelici»  mundaverit,  et  credidcrit 
in  resiirreclionem  fuluram,  judicium  Dei  pcr  ouioe 
opus  bonum  implere  siudei. 

f  Juveuilia  autem  desideria  fuge.  i  Qnia  hi  ex 
senioribus  esse  non  possunt,  si  haec  agaut  qu« 
graviiati  non  conveniunt  Christiauae,  et  a  juvetii- 
g  bus  vincunlur,  si  habeant  levitatem. 

f  Sectare  vero  justitiam,  fidem,  spem,  cbariu- 
tem.  i  Hic  fidem  integritatem  dicit. 

f  Et  pacem.  i  lilam  pacein,  quae  religioui  debe- 
tur. 

fCum  hisqui  invocant  Dominum  decorde  puro.» 
Beati  mundo  eorde  (Matth.  v,  8);  de  quilma  dicitun 
Quid  me  vocatit  Deum,  ei  non  facitit  quce  dico  (Lmc. 
vi,  46)? 

f  Stultas  autem  et  sine  disciplina  quae  tioncs  de- 
viu,  sciens,  quia  generant  lites.  i  Stulue  oiiiue^et 
siue  disciplina  legis  sunt  quaeslioncs. 

j  Servum  autem  Domini  uon  oportet  litig*re..  > 
Servus  est  Chrisli,  qui  non  claniavit,  neqne  coih 
leinlit,  neque  amiivit  quisquam  voceni  cjus,  secuu- 


«Operarium  inconrusibilem.  i  Ita  vive,  ne  dicia 
factis  deficieniibus  erubescant. 

f  Hecte  tracianlem  verbum  veritatis.  i  llle  recte 
tractal,  qui  exemplis  sua  dicta  confirmat.  Orna- 
mcutum  eniiu  vilac,  doctrina  :  firmaiueutum  verbi, 
opus. 

f  Profana  autem  et  vaniloquia  devila.  Muliuin 
enim  proficiunt  ad  impielaiem.  i  lrreligiosas  haere- 
iicorum  fabulas,  qui  negant  resurrecliouem,  pcr 
quas,  utique  judicis  timore  sublato,  ad  omnem 
iuipietatem  et  ad  cuncia  crimina  pervenitur. 

f  Serino  eorum  ul  cancer  serpit.  i  Cancer  dici- 
tnr  vuluus,  quod  in  mamiliis  nasrilur  feaiiuarum  , 
cui  nisi  cilo  subvenlum  fuerit,  cum    virus  ad  cor 

serpendo  pervenerit,  nuliuin  remeJium  est.  Ita  et  C  dmn  quod  Doeg   [Isaias]  prophela  pracdixit  icap. 
haerelicorum  6unt  vitanda  colloquia,  ne  per  aures      xlii,  vers.  2). 


ineniediabiliier  vulnerent  meuies. 

f  Ex  quibus  est  llymeuaeus  et  Philetus,  qui  a  ve- 
rilate  exciderunt.  i  Nomiua  signal,  ul  uoverit,  quos 
debeat  praecavere. 

c  Diceutes  resurrectionem  jam  factam,  et  sub- 
verterunt  quorumdam  fidetn.  i  In  filiis,  sive  ossa 
vivificala  in  Ezechiele  Israelis,  interpretabaniur 
de  captivitate  coliecta,  quasi  resurrexisse  (Ezech. 
xxxvn,  \  seqq.). 

«  Sed  firmum  fundamentum  Dei  slat,  habens 
siguaculum  hoc.  i  ln  quopum  corde  fides  Christi 
erat  fuudata,  non  suut    seducti,  vel  inoii :  ei   hoc 


f  Sed  inansuetum  esse  ad  omnes.  i  Non  soluin  ad 
amicos. 

i  Docibilem,  patieutem,  cum  iuodestia  corrt- 
pieuieiii  eos  qui  resistunt  vei  itati.  i  Oiniies  seiuper 
doccre  palienter,  non  in  furore,  sed  cum  niode- 
siia. 

*  Ne  quando  det  illis  Deus  pceniientiain  ad  co- 
gnoscendam  veritatem,  et  resipiscant  a  diaholi  la- 
queis,  a  quo  capiivi  tenentur  ad  ipsius  voIunU- 
teiu. »  Non  de  Dei  bonilate  dubilat,  sed  de  acci- 
pientium  praviiate.  Det  illis  Deus  perpetuam,  oiitew, 
blandamque    correptiouem ,    ut     accepta   ralione 


quiaDei   esseut    habenles  judicium,  sicul   Mo ysi  *  resimscanL  Siwul  ei  C0lllra  Novatianos  pcenitei.it. 
tempore  fuil,  in  quo  Dathan   et   Abiron  subve.si      neKalore8'  *"  ■>«**«*  conversos   veuiain   noa 
6unt  :  non  simul  cuiu  iuipiis   perieruni.  Deo  iilos 
esse  optimos  coguoscente,  ut  in  Numcri  scripiuiu 
esl  libro  (iVam.  xvi,  31-33). 

f  Cognovit  Dominus  qui  sunt  ejus  :  el  discedet 
ab  iniquitate  omnis  qui  invocat  nomen  Domini.  » 
(Jt  Sion  siniul  pereat  cum  iuiquis. 

c  In  magua  autcm  domo.  i  Magnam  domum,  non 
Ecclesiam  dicit,  ut  qiiidam  putant,  quae  non  babet 
macuiam  neque  rugam,  sed  roundum.  Uude  ail  Je- 
remias  (imo  Baruch,  iti,  24)  :  0  Itrael,  quam  ma- 
gna  e$t  domut  Dormni !  ci  caetera.  In  quae  sunt  li- 
xania  uiista  cum  tritico  [Matth.  xm,  2i)):  nam  re- 


posse  consequi  pethibent. 

CAPUT  m. 

f  IIoc  autem  scito,  quia  in  novissimis  diebns 
instabunt  tempora  periculosa.  i  Nou  ait  libi  uii- 
rum,  quod  quotidie  pejora  veniunt. 

i  Et  erunt  bomiues  aeipsos  araantes.  »  Non  Dei 
gloriam,  scd  sua  qoaerentes. 

f  Cupicli,  elati.  »  Avari  et  in  avarilia  jacn- 
bundi. 

f  Superbi,  blasphemi.  »  Cura  noliut  diacere, 
doctrinam  usurpanl. 

i  Parcntibus    non  obcdieutrs,   ingrati,  scelesti, 


937  EXPOSITIO  IN  EPiST.  II  AD  TlMOTtt.  933 

sine   affectione.  i    Velcribus   scilicet    doctoribus,  A      <  Mali  aiilein  homines,  et  seductores,  proficient 


qui  eos  per  Evangelium  genuerunt  (J  Cor.  iv,  16). 
c  Sine  pace,  criminatores.  >  Pacis  saitctorum. 
c  lncontinentes,  immites,  sine  benignitate.  >  lu 
omuibus  vitiis. 

t  Proiervi,  tumidi,  et  voluptatum  aniatorcs 
magis  quam  Dei.  i  Sollicitudo  iudiqum  est  abun- 
danliorigamoris  :  quienim  sa3culi  volupiaies,  quam 
Domini  precepta  libeniius  audit,  aut  loquitur, 
lulis  est. 

c  Habentes  speciem  quidem  pietalis.  i  In  habitu, 
Tel  doctrina. 

c  Virtutem  autem  ejus  abneganles.  •  Ipsam  rem 
operibus  abnegantes. 

c  Et  hos  devita.  i  Ne  corrumpant  morcs  bonos 
colloquia  prava  (/  Cor.  xv,  33). 

c  Ex  his  enini  sunt  qui  penetrant  domos,  et 
captivas  ducunt  mulierculas  oneratas  peccatis.  i 
Uias  capiunt,  quae  sunt  oneratx  peccatis  :  impuni- 
uem  illis  ac  veniam  promittentes  :  sive  inflrmas 
tuentes,  quae  feininis  comparanlur. 

c  Qtiae  ducuulur  variis  dcsideriis.  i  Nova  semper 
disccre  cupientes. 

c  Seniper  discenles,  et  nuuquam  ad  scienfiam 
veritalis  pervenientes.  i  Quia  nihil  dcflniuim  te- 
nenl,  quisque  tradilioncs  vult  tencro  diversas,  non 
probatas.  Ab  uno  enim  dlcia,  ab  alio  deslrtiuntur. 
c  Quemadmndum  autem  Jamnes  et  Jambres 
rebtilertinl  Moysi  ,  ita  el  hi  resislunt  veritati.  > 
Sicul  itli  per  magicx  artis  pra»slig'as,  iia  et  isii 
per  argumentorum  fallaciam.  Siuiiilque  osicudit  C 
Moysen  vcritatis  fuisse  doctoreiu,  advcrsus  obire- 
ctalores  Veteris  Testameuti. 

c  Homines  corrupti  meiiic  :  reprohi  circaflJem.  i 
Tain  moribus  corrupti,  quam  circa  fidem  reprobi. 
c  Scd  ultra  non  proiicieut.  >  De  omnibus  h;e  - 
reticis  dicit  :  scd  de  his  quos  tunc  cito  noveral  in 
spiritu  destruendos.  Cxieruui  ipse  inferius  quos- 
dain  in  pejus  profecisse  prxdixit. 

c  lnsipiemia  euiiu  eorum  manifesta  erit  oinni- 
bus  :  sicut  et  illorum  fuit.  i  Confessi  sunt  se  Dei 
tligito  superatos  (Exod.  vm,  19). 

c  Tu  autem  assecutus  es  mcain  doclrinam,  iu« 
stiluiionem,  proposilum,  fidem,  longauimitatem, 
dilectio:.em,  patietiiiain.  i  Plus  libi  crede  de  me,  *\ 
quaiii  illis  :  sive  idcirco  tibi  uou  limeo,  quia  scio 
te  doctrinain  et  vinuteiit  meam  optime  coguovisse. 
c  Pcrsccutiones,  passiones :  qualia  luihi  f.cia 
suut  Antiochiae,  Iconii,  Lystris  :  quales  persecu- 
tiones  sustinui.  i  Ex  his  potitisti  coguoseere,  me 
nihil  propter  homiues  facere,  quia  tauta  sum 
passus. 

c  Et  ex  omnibus  eripuit  me  Domiuus.  i  Ua  et 
te  de  omnibus  eripiet,  si  sequaris. 

c  Et  oinncs  qui  pie  voluut  vivere  in  Curisto 
Jesu,  persecuiioueru  palientur.  >  Non  solum  ego, 
sed  et  oiunes  qui  non  occiduut  aiiimas  in  adulan- 
do.  Timendum  crgo  nobis  est  ne  non  pie  vivamus, 
qui  niliil  patiiuur  propter  Deum. 

r.iTiioL.  xxx. 


in  pejus,  errantes,  el  in  erroreui  mittcnies.  i  H<><: 
de  adulalorihtis  dicii,  qui  dum  a  stultis  lioiuinihus 
dili^umur,  magis  decepli  decipiuut  :  sive  de  haere- 
ticis  accipicndtim. 

c  Tu  vero  permane  in  his  quae  didicisli.  i  Nolo 
ista  te  lerream  vel  seducant. 

c  Et  credita  sunt  tibi.  i  A  Deo  per  nos. 

c  Sciens  a  quo  didiccris,  Et  quia  ab  iufantia  sa- 
rras  litleras  nosti.  i  Sive  a  vero  aposlolo,  sive  per 
legem  a  Deo. 

c  Quaj  tc  possunt  iuslruere  ad  salutem,  per 
fidem,  qtiac  est  in  Christo  Jesu.  i  Sine  fidc  enim 
ChrUii,  jaui  non  sufliciunl  ad  salutCnn 

c  Oninis  enim  Scriplura  divinilus  inspirata,  ulilis 
B  est  ad  docendum,  ad  arguendum,  ad  corripiendum, 
ad  eriidiendum  in  justilia  :  ut  perfectius  sit  homo 
Dei  ad  omne  opus  bonuin  iiistructus.  i  Ideo  data 
est  Iegis  iuslructio,  ut  ejus  consilio  cuncta  facien- 
tes,  jtiste  jubta  faciamus. 

CAPUT  IV, 

c  Testificor  coram  Deo  et  Christo  Jesu,  qui  ju* 
dicaturus  e*t  vivos  et  morluos,  et  per  adventum 
ipsius,  et  n-gnum  ejtis.  i  Contestatur  illum  per 
univcrsa  qua?  credit  religio  Christiaua,  ut  verbum 
Dei  inslauler  annuntiet.  Qui  judicaturus  est  vivos 
et  moi  luos :  quia  vivos  inveuiet,  mortuos  sus- 
citabit. 

c  Prxdica  vcrbum :  instaopportune,  importune.  i 
Opporiuuuin  est,  libentcr  audire.  Importunum  cst, 
itivito  pracdicare. 

i  Argue,  obsccra,  iucrepa  in  omni  palientia  et 
doctrina.  •  Arguepeccanies,  coiitestare  ne  peccent. 
Increpa  reaistentes  :  sed  hsec  omnia  cmn  patfentia 
et  secundum  doctrinam. 

c  Erit  enim  tempus  ctun  sanam  doctrinam  iiol 
sustinebunl.  i  Yeram  et  pcrfectam  ;  sicut  Israei 
audirenoluil  propheias. 

c  5ed  ad  sua  desideria  coacervnbuot  sibi  magi- 
siros.  >  Tales  iiiagUlros  inquireut,  qui  ea  dicunl, 
quai  ipsi  audire  desiderant,  ut   securi   delinqtiant. 

t  Piurieiiles  auribus.  >  Qui  dclectare  de&iderant, 
nou  compungere. 

c  Et  a  vcritale  quidem  audiium  aveneiit :  ad 
fabuias  autem  converleuitir.  i  A  verilale  legis, 
quas  vitia  damnat,  ad  rationes  humanas,  quai 
Dcuni  ut  pium  uon  vindicaturum  esse,  concin- 
nant. 

c  Tu  vcro  vigila  ;  in  omnibus  labora.  i  Qnae  ad 
ulililaieiu  perlinent  audiemiuiii. 

c  Opus  fac  evangelislas.  >  Verbum  luum  opcribus 
coufoniieiur. 

<  Minisieriuni  tutim  iniple  :  sobrius  esio.  i 
Kpiscopatus  scilicet.  Nou  enim  sentper  ero  in  cor- 
pore,  tit  valeam  commonere. 

c  Ego  euim  jam  delibor,  et  tempus  resoluttonl* 
me»  instai.  >  Mortem  suain,  s^erMcium  Deo  futu- 
rum  diiit,  ut  cum  ad  mafiyriuni  provoeet. 


939  B.  HIEftONYMt  OPERUM  MANTISSA.  4li) 

c  Bonum  ceriamen  certavi,  cursum  consumma-  a  reddet  illi   Doniinus  secundum  opera  ejus.  >  Quo- 


vi.  >  Modo  jam  conlidenter  hoc  dicit,  in  extremo 
vitae  limite  constitutus.  Gomparaiione  autem  utitur 
iu  agone  cerianlium. 

i  Fideni  servavi.  >  Fidem  suscepti  oflicii  in  fi- 
nem  usque  servavi. 

«  1n  reliquo  reposita  est  mihi  corona  jusiitix, 
quam  reddet  mihi  Dominus  in  illa  diejusius  judex.  t 
Qui  novit  me  usque  ad  mortem  pro  justilia  di- 
micasse. 

i  Non  solum  autem  mihi.  >  Quia  non  personis  de- 
betur  meritum,  sed  labori. 

f  Sed  et  his  qui  diligunt  sdventum  ejus.  >  Qui 
gaudem  advenisse  Cbrislum,  eljustitiam  docuisse. 
Sive,  qui  sic  agunt,  ut  adventutn  Domini  libenlcr 
exspeclent. 

f  Festina  ad  me  venire  cilo.  Demas  enim  me 
dereliquil,  diligens  hoc  saeculum,  el  abiit  Thessa- 
lonicam.  >  Necessc  erat,  ul  diligeus  saeculuin  non 
amantem  s;cculum  relinqueret.  Omne  e&ini  animal 
ad  sibi   simile  conjungitur  (Eccli.  xiu,  19). 

f  Crescens  in  Galaiiam  ,  Titus  in  D.dmaliaiu  : 
Lucas  est  mecuin  solus.  >  lsti  missi  sunl,  iton  de- 
seruerunt. 

f  Marcum  assume,  el  addnc  tecum  ;  est  cnim 
rnihi  utilis  in  ministerio.  Tychicuin  autem  misi 
Ephesum.  >  Verbi  Dei,  vel  cujuslibet  necessitatis. 

f  Penulam  quam  reliqui  Troade  apud  Carpmu, 
veniens  afler  tecum,  et  libros,   maxitue  autcm    et 


niam   verbis    Dei  restitit,  cum  habebant  rationem. 

f  Quem  ettu  devita.  >  Monelcaveri  latrantes. 

f  Valde  enim  reslitit  verbis  noslris.  >  Si  nostris 
restilit,  quamo  magis  luis  I 

f  ln  prima  mea  defensione  nemo  mihi  Affuit, 
sed  omnes  me  dereliquerunt :  non  iliis  imputeiur.  > 
Quando  primum  ccepi  Evangelium  defendere. 

f  Dominus  autem  mihi  asiitit,  et  confortavit  me.  > 
Cum  dicit  sibi  Doininuin  in  omnibus  affuisse,  ne 
timeal  cohortatur. 

t  Ut  per  me  prxdicatio  impleatur,  et  audiant 
omues  geutes.  >  Non  quod  ego  mori  liraerem. 

f  El    libcratus   suin   de  ore   leonis.  >  Persecn» 
loris. 
B      f  Liheravit  me  Dominus  ab  omni  opere  malo.  i 
Ab  insidiaiitium  maliguitale. 

t  Et  salvuin  faciet  in  regnum  suum  coeleste.  > 
Quoinodo  hic  liberat,  ila  in   reguum  ducit. 

f  Cui  gloria  in  ssecula  saculorum.  Amen.  Saluta 
Priscum  et  Aquilam,  et  Onesiphori  domum.  Era- 
slus  remansit   Corinlhi.  >  Ob  hatc  omnia. 

f  Trophimum  autem  rcliqui  infirmum  Mileti. 
Festina  ante  hiemein  venire.  Salutant  te  Eubulus, 
1 1  Pudens,  ct  Linos,  et  Claudia,et  fratres  omnes.  > 
Hioc  probatur,  quia  non  propter  sanitalem  carna- 
lcui  tanium  aposloli  cur*abant,  sed  ut  etiam  signa 
nionslrarcnl  :  quia  hic  suum  discipulum  non 
curavii. 


membranas.  >  Non  dixil  penulam    n.cam  :  potuii  p      <  Dominus  Jesus  Cbrislus  cum    spirilu    tuo.  > 
ciiim  conversus  aliquis  ad   pedes  ejus,  inter  caete-      Qnia  carne  iuoriiius,  spirilualiler  vivis. 
ra  imposuisse  vendendam.  <  Gratia  vobiscum.  Amen. 

«  Alexandcr  aerarius  multa  mala  mibi  oslendit : 


IN    EPISTOLAM  AD  TITUM* 


CAPUT  PRIMUM. 

<  Paulus  servus  Dci.  >  Non  peccati. 

f  Apostolus  autem  Jesu  Christi.  >  Non  omnis 
servus  apostolus ;  ideo  auieiu  Cbrisii,  quia  ab  ipso 
missus  fuerat  praedicare. 

f  SiCiuulum  fidem  eiecloinm  Dei,  ei  agnilioucm 
veritaiis  :  «jue  secundiim  piclatem  cst  iu  ^pein 
vit£  aeternae.  •  Secnudum  eam  fidem,  qua  creden- 
tos  clecti  sunl,  iuiii  cognoscerent  veritalcm  :  quae 
«gnitio  nou  ex  inerito  est,  sed  ex  Dominica  \e- 
i.l»le. 

f  Quam  promisil,  qui  nou  ineuirtur,  Deus.  >  Si 
non  iiieulitiir,  non  cxhibel  aliud  quaui  quod  pro- 
inisit,  jusiis,  scilicet,  et  injustis  :  quainvis  houiini- 
bus  durum  csse  videaiur. 

f  Antc  tempora  sxcularia.  >  Anteomnia  tempo- 
ra  apud  se  proposuil  per  Filium  salvare  credentes. 

c  Manifeslavit  autem  lemporibus  suis  verbum 
s uum.  >  Tunc  manifestavit  cousilium  suum,  quan- 


do  prsescierat  factum  esse,  omnem  scilicet  mun- 
dum  a  jusiitia  diversum. 

f  In  praedicatione,  quae  credila  est  mihi  secun- 
clntu  praeceptum  Salvaloris  nostri  Dei.  >  Quo  Pau- 
1  ii m  et  Barnabam  segregare  pracccpii,  ut  gentibus 
**  prajdicaient  ( Act.  xin,  2). 

f  Tito  dilecto  filio,  secundmn  communera  fidem ; 
Graiia  et  pax,  a  Dco  Patre  el  Chrislo  Jesu  Salva- 
tore  noslro.  >  Secundum  fidem  filius,  non  natura. 

f  Hujus  rei  gratia  reliqui  te  Cretae,  ut  ea  q«>* 
desunt,  corrigas  :  et  constiluas  per  civilates  pre- 
sbyieros,  sicut  et  ego  disposui  tibi.  >  Quae  desunt, 
recto  leuore  corrige  :  et  luuc  demuin  presbyteros 
poteris  ordinare,  cum  omues  in  Ecclesia  fuerint 
recii. 

f  Si  qnis  sine  crimine  est,  unius  uxoris  vir.  > 
Notandum  quod  in  sacerdote  etiam  aliis  licila  pro- 
hibentur. 

i  Filios  habens  fideles,  non  in  aecusatiooe  lo- 


941  fcXPOSITiO  IN  EPlSf .  Ab  f  If  UM.  942 

xuria?,  aot  non  subditos.  >  Ne  non  possil  audcnter  A  Evangelio  Judseis  loquitur;  secundum  tsaiatn,  Do- 


corripere  delinqueutes  :  sive  ut  experimcntum  ejus 
docirinae,  de  domus  suae  disciplina  noscatur. 

«  Oportet  enim  episcopum  sine  crimine  esse.  » 
Ipsum  dicit  episcopuin,  quem  superiuspreshyterum 
nominavii. 

c  Sicut  Dei  dispensatorem.  >  $i  ergo  humana- 
rum  legum  di^pensatores  presbyteri  quaBruntur  et 
jtisli,  quales  esse  debeut  qui  divina  jura  dispen- 
s;ini  ! 

«  Non  superbum,  uon  iracundum,  non  vinolen- 
lum,  non  percussorem,  non  lurpis  lucri  cupidum.  > 
Non  debet  discipulus  Chrisii  percutere  ;  qui  per- 
cussus  csl,  et  non  repereussit*  Non  lurpe  lucium 
adulando  sectari,  lerrenum  scilicet,  qui  coclestia 
el  divina  promillit. 

c  Sed  hospitalem.  >  Priir.o  vitia  damnavit,  ut 
virtutes  insereret,  secundum  consueiudinem  Scri- 
plurarum. 

c  Beuignum.  >  Ut  hospites  non  cuin  nislUia, 
sed  cum  bcnevolemia  suscipiat. 

«  Sobrium,  jusluin,  sanctum,  coutinentem.  >  In- 
continentiam,  vel  coniinentiam,  nunquam  Apostn- 
lus,  nisi  in  causa  luxtiria»,  dicit  :  justum  judicio, 
coniinentia  sanclum,  ne  quia  unius  nxoris  fecc- 
rai  memionem,  locum  inconlinentie  dcdisse  puia- 
rctur. 

•  Amplectentein  enm,  qui  seciindum  dociriuam 
esi,   fidelem  scrmonem.  >   Diligcntem  doctrinam  , 
cl  semper  inde  loquenteui :  non  fabulas  sxculares  C 
el  vanas. 

«  Ut  potens  sit  exbortari  in  doctrina  saua,  et 
eos  qui  contradicunt  argucre.  >  Talis  cli^eudus 
cst,  qui  exhortari  possit,  cl  conlradicenlcsargucre 
iti  docirina  sana,  quae  sanat  atidienles,  sive  qiue 
nuila  falsitate  corrupta  cst. 

«  Snntenim  multi  etiam  inobedicnies,  vaniloqui 
et  scductores.  >  Apostolicae  doclriuae  non  obterape- 
lanles,  ct  ad  nuilum  profeclum  loqucntes. 

«  Maxime  autem,  qui  de  circumcisione  sunl.  > 
Qui  humanas  polius  tradiliones  observanl,  quam 
tliviua  mandata. 

<  Quos  oporlet   redargui,  qui  univcrsas  domos 


ininuin  non  iu  corde,  scd  in  labiis  honorantes  [ha* 
xxix,  13). 

«  Aversantium  se  a  vcrilale.  >  Novi  scilicet  Te 
stamenii. 

<  Omnia  niunda  mundis.  >  Quia  adhuc  seCun 
dum  legem  immunda  vocabant. 

«  Coinqirtnatls  autem  el  infidelibus.  >   Coinqui 
nati  ct  infldelcs  sunl,  qui    non  credunt  jugiim   le- 
gis  a  collocredentium  Dominum  abslulisse  :  idest, 
otnnia  qnae  temporaliterfueraiil  iuslituta. 

<  Sed  inquinalasunt  corum  et  mcns  et  ronscicn- 
tia.  >  Eiiani  in  hocipso* 

<  Coufltentur  se  nosse  Deuin,  faciis  auiem  no* 
gant.  >  Se  melius  Christum  dicunt  nosse  ut  lege 
promissum  :  sed  faclis,  ejtis  advenlum  ueganl  ; 
cum  se  siue  lcgis  auxilio  puianl  juslifirari  non 
posse. 

<  Cum  sint  abominati  et  incredibiles,  et  ad  omite 
opusboiitim  reprobi.  >  In  sola  coufessione  legis  rc- 
ligiosiores  se  diciint,  cum  illa  non  faciant,  qu;e 
quaerunttir. 

CXPITH. 

<  Tu  autem  loquere  quac  decent  sanain  doctri- 
nam.  >  Qnrc  ad  vitam  pertincnt  Chrlsti. 

<  Scnes,  ut  sobrii  sint,  pudici,  prudentes,  sani 
in  flde.  in  dilectioue,  iu  patiemia.  >  Hicscues  aeiate 
ct  ordine  possunt  intelligi ,  Ecclesiae  pnrcipue 
seniores,  quibus  omnibus  formam  praebere  nccesse 
cst. 

«  Antis  similiter.  >  Qux  ad  aliarum  ciigrbaniur 
cxemplum. 

«  In  habilu  sancto  :  non  criminainces.  >  Habittts 
enim  non  sanctus  est,  de  quo  alibi  tlicit  :  Non  tor- 
ti$  crinibui,  el  reliqua  (/  Tim.  u,  0). 

<  Non  miilto  vino  servientes.  >  Sed  parvo  utert- 
tes. 

«  Bene  docentes,  ut  prudenliam  doceant.  >  Do- 
cere  illis  permisit,  sed  feminns  :  et  hoc  non  in  Ec- 
clesia,  sed  privalim. 

<  Adolcscenlulas,  ul  viro*  suos  amenl,  fllios 
suos  diliganl,  prudcntes.  casia*,  sobrias.  >  Nuii 
alienos  :  sive  ideo  dicil,  ne  aliac,  qiift  comincntes 


subverlunt,  docenles  quai  non  oportct,    turpis  lu-  jv  erant,  non   diiigerent  viros  suos,  el   *rr!>um  Dl»i 


cri  gralia.  >  Qme  jam  superflua  lemporibus  Chri- 
sti,  caerciiiOiiias  aulem  Judaorum  ab  cis  doceri 
diiil. 

<  Dixit  quidam  cx  illis  proprius  ipsorum  pro. 
pbrla.  >  Callimachus  scilicel.  Vide  qtiales  sunl, 
qui  eliam  a  suis  tale  testimonium  |.romerenlur. 

«  Creiensos  semper  meudaces.  >  Amantes  mcn- 
tiri,  noxii  oratores,  pariter  oliosi. 

«  Mahe  bestiae,  ventres  pigri.  >  Ideo  ferias  el  olia 
libenter  admitlunl. 

c  Tcstimonium  hoc  verutn  esl.  Quam  ob  causam, 
increpa  illos  dure,  ut  sani  sinl  in  lide  :  non  iuten- 
dcntes  Judaicis  fabulis  et  mandatis  homiiium.  > 
'Ir.jiiionibus    humanis,  dc    quibus    Doininus   in 


lanquam  dissidium  pr:cdicans,  culparelur. 

<  Domus  curam  habentes.  >  Ne  viros  suos  in 
aliquo  contvistarent. 

<  Benignas,  subditas  virls  suis  :  ui  non  blasph^- 
nicturvcrbum  Dei.  >  Ne  velipsae  hlasphemeni,  si 
genliles  sunl,  ve!  j»!!!  videntcs  eas  pejores  effecla«, 
quam  fuerant  ante  nMem. 

cjuvenes  similitcr  horlare,  ut  sobrii  sint.  >  Anfe- 
rentcs  ab  eiscausam  Iuxaria?. 

«  In  omnibus.  >  Qwnc  jniigtintur,  sive  non  sdhun 
corpore,  sed  et  mente. 

«  Teipsum  prxbe  exemplttm  bonorum  operom.  > 
Ne  excmplo  deslruns  verbnm,  el  ut  audenter  corri- 
pias  dciiuqiicclcs. 


943  S.  HIERONYMI  OPERIJM  MANTISSA.  9(4 

In  doctrina,  in  intcgritate,  in  gravitale. >  Quo  j±  bus  variis,  in  malitia  et  invidia  agentes  :  odibUca, 


solummodo  doceri  potest;'iniegritas  vero  nec  mu- 
iieribos  corrumpitur,  nec  accepiione  peraonae. 

c  Yerbuni  sanum  ,  irreprchcnsibilc.  >  Nullius 
adulaliouis  accensione  languehs. 

i  Ut  is,  qui  ex  advcrso  esl,  vercalur,  nihil  lia- 
bens  maluin  dicerc  de  vobis.  >  Qui  tibi  polest  1011- 
tradicere,  si  quid  in  te  tale  notaveril. 

c  Servos  doniinis  suis  subditoa  esse,  in  omnibus 
placentes.  >  Qua?imperaiit  justa. 

c  Non  cot;tradiceutes.  >  Nc  iiiurmuralionciii  fa- 
cienles,  et  mcrcede  privemini,  el  homines  exsistaiis 
ingrali. 

c  Non  fraudautes,  ted  in  oniuibus  fldein  bouam 
ostendenies.  >  Sivc  in  liis  quae  itlis  conccduntur. 


sive  ut  in  operc  ostendaitt   bonum  esse  quod  cre-  B  vcteri  Tcsiamento. 


odicntes  invicem.  i  Ne  desperenl  correptione  sua, 
oppouit  exemplum  sc,  quia  et  nos  fuimus,  inqoil, 
lales  :  debcmua  igitur  patienler  eoruin  insipien- 
liam  tolerare. 

c  Cum  autem  benignitas,  et  bumanitaa  apparuit 
Salvatoris  nostri  Dei  :  non  ex  operibua  justitix, 
quaj  fecimus  nos,  sed  aecundum  misericordiara 
suam,  salvosnos  fecit.  >  Sive  largitas  niiaericordtae 
Dei,  sivc  sccundum  homincm  Cbristus. 

c  Pcr  lavacrum  regeneratiouis  et  jenovatRmis 
Spiritus  sancli.  >  Quia  uos  Spiritus  sanctus  per 
bapiismuui  renovavit. 

c  Quem  effudit  in  noa  abunde  per  Jesum  Chri- 
atum  Salvatorem  nostrum.  >  Abundaulius  quam  ia 


dunl. 

•  Ut  dnrtiinaiu  Salvaloris  nostri  Dci  omenl  in 
omnibus.  >  Dum  eoruui  opcribus  laudaulur. 

<  Apparuit  enim  gratia  Dci  ei  Salvatoris  nostri 
omuibusliominibus.  >  Nullam  conditioucm  excipit. 

c  Erudicus  nos,  ut  abnegautes  itnpieiatcni  et 
saecularia  ues>ideria.  >  Soiculare  Cbt  oinuc  deside- 
riuin  caruale,  ct  omnis  hahitalio  teinporalis. 

c  Sobric.  Perfccie,  Doiuiuo  dimite  :  Atleudite 
ne  graienlur  corda  testra  in  crupula,  et  cUrieiale, 
et  curis  Uujus  viice  (Luc.  xxi,  34). 

c  Et  jusie  el  pie  vivamus  in  hoc  saeculo.  >  Ju- 
atitianon  lemperatur,  nisi  pietasadjungatur. 

c  Lxspectanies  bealam  speiu.  >  Qui  ejus  mandata 
servaverint. 

c  Et  advcnlum  gloriae  magni  Dei  etSalvaioiis  no- 
6tri  Jesu  Christi.  >  Spiritum  dicit  magiiuui  Dcum, 
quia  ip*iiisexspectainu$  adventum. 

c  Qui  dedil  semetipsum  pro  nobis,  ul  nos  redi- 
meret  ab  omni  iniquitate,  el  mundarel  sibi  popu- 
luui  acccpiabiiem,  sectatorem  bonorum  operum.  > 
Quia  sc  dcdit,  raveamus  ne  beneficium  ejus  inane 
et  irritum  faciamus. 

c  llauc  loquere  et  exbortare.  >  Omnis  sermo  luus 
in  hac  exhoriatioue  con*i»tat.  s 

c  El  arguc  cuui  omni  impeiio.  >  Acrilcr  argueeos 
vqni  ila  non  vivunt. 

c  Nemo   te   conleinnat.  >  Talera  te  exhibe ,  ne 

.coniemni  possis.  Vita  enim  auctorilaiem  tribuit 

vcrbo. 

CAPUT  III. 

*"  c  Admone  illos,  principibus  et  pote&laiibus  sub- 
ditos  essc,  dicto  obcdire,  ad  oinne  opus  bonuin 
paratos  esse.  >  Non  ad  aliquod  malum. 

c  Nemiuem  blaspbemare.  >  Ne  illos  quidem  qui 
incrcntur. 

c  Nou  litigiosos  e**e,  bed  mode^to».  >  Ne  viccui 
reddendo,  provoccm  iitem. 

c  Omneui  osiendentes  uiausueludiueui  ad  omnca 
homines.  >  Non  solum  ad  bonos,  vei  ad  ainicos. 

c  Erainus  enim  aliquando  et  iios  insipieniea,  in- 
crcduli,  enuntes,  scrvicnlcs  deaideriis  ct  voluptati- 


c  Ut,  jusiificati  gratia  ipsius,  haeredes  simus,  se» 
cundum  spem  vilas  aeterme.  >  Non  aecundum  car- 
nalein  haercditatein  vitae  temporalis. 

c  Fidelis  sei  mo  est.  >  Ne  quis  dubitet. 

c  Et  dc  his  volo  le  conflnuare.  >  Confirtnare 
scieniem,  uon  iustruere  ignoraniem. 

c  Ul  curcnt  bonis  opuribus  precsse  ,  qui  crc- 
duut  Deo.  >  Ad  boua  opera  doceuda  prase&se. 

•  Haec  suut  bona  et  utilia  bowinibus.  >  Hxcf 
iion  illa  quae  sequuntur. 

c  Stultas  autcm  quaesticnes ,  et  genealogias,  €t 

couientiones.  >  Non  vult  nos  superfluis  contentio- 

nibus   implicari,  quae,  in   lege,  de  geuerationibus 

c  oriuntur  :  sed  baec  ioqui  semper,  de  quibua  profi- 

cicnt  audicutcs. 

i  Ei  pugnas  legis  dcvita  :  sunt  enim  inutiles  et 
vanae.  >  Quasi  conlrari»  oppo»itione6,qua»  hxretici 
consectaulur. 

c  ILerciicum  bominem  post  iiuam  el  secundam 
coi  replionem  devita,  sciens  quia  subversus  est,  qui 
ejusniodi  esi,  ct  delinquit,  cum  sit  proprio  juditio 
coiidemnalus.  >  Nec  circa  ipsos  nos  occupari  per- 
uiitiit,  si  correpii  ilerum  non  corrigautur,  ue  tem- 
pus  inani  contentione  perdamus;  et  aliquid  proprio 
judicio  conatus  nihil  efficiet,  quia  unicuique  manct 
libertasarbitni,  el  funiculis  peccatorum  unusquisque 
coustringitur. 

•  Cum  miscro  ad  te  Ai  temani  aul  Tychicum,  fe- 
D  stina  ad  ine  vcuire  Nlcopolim  :  ibi  enim  statui  hie- 

mare.  Zeuam  legisperituin  et  Apollo  sollicile  prae- 
milte,  ul  nihil  illis  desil.  >  Ut  nihil  pcrdaut  de 
fructu  docirinae  tardautes. 

c  Discaut  autcin  et  vcslri  bouis  operibus  praeesse 
ad  usus  neccssarios,  ut  non  sinl  infrucluosi.  > 
Idipsum  repetit ,  quod  superiu*  di\erat  ;  Curenl 
bonit  operibus  prceeste  credenles. 

c  Saluiaut  le  qui  mecum  sunt  omues.  Saluta 
eos  qui  uos  amant  iu  fide.  Gratia  Dci  cum  oinui- 
bus  vobis.  Amen.  >  Qui  nos  lideliter  aniant,  sive 
qui  fidci  causa  nos  amant.  Noiaiidum  quod  excipit 
apostolos  quos  sahtat. 


945 


EXrOSlTIO  IN  EPIST.  AD  PHILEMONEM. 


91« 


IN  EPISTOLAM  AD  PHILEMONEM. 


CAPUT  UNICUM. 

i  Paulus  vinctus  Clirisii  Jcsu,  ei  Timoihens  fra- 
ter.  i  In  rarcere,  vel  in  calenis. 

c  Philemoui  dileelo  arijuiori  nostro  el  Apphiae 
torori  cuarissima!.  •  la  Evangelio  arijutrici.  Apphia 
verosoro-,  vel  conjux  crediiur. 

Fi  Archippo  commilitom  noslro.  >  llic  diaco- 
ons  erat,  rie  quo  nd  Colossenses  ait  :  Dictie  Ar- 
ehippo  :  Vuie  minislerium  quod  acccpisti,  ut  illud 
impleas  (Cotos*.   iv9  17). 

c  Et  Ecc  csi:c  qu#  in  riomo  ttia  est  :  Gplia  yoIhs, 
et  pax  a  Deo  Patre  nostro,  et  Doinino  Jesu  Chri- 
sto.  >  Cum  omni  gratiarum  actioue  et  cum  gaudio 
cxorat. 

c  Gratias  ago  Deo  meo,  scmper  memoriam  tui 
faciens  in  orationibus  meis,  auriicus  cliariiaieni 
tuam  et  flriem.  »  Quse  nobis  iu  bonis  operibus  inno- 
lescit. 

c  Qunm  habes  in  Domino  Jesu  et  in  omnes  san- 
ctos.  <  Qui  diligitcaput,  nccesse  esl  euin  omuia  riili- 
gere  membra. 

c  Ut  coinmuniratio  fidei  tua;  eviriens  fiat  in 
agnitione  onuiis  operis  boui  iu  Christo  Jesu.  » 
Oraues  sanctos  diligis,  ininnlnm  ul  omm-s  boui  no- 
siroruiu  in  Cbristo  evidenter  te  fldeleuiesse  cogno- 
scam. 

c  Gaudium  enim  magnumhabuiet  consolationem 
in  charilale  tua  :  quia  viscera  sancloriim  requie- 
veruut  per  te,  fraier.  >  Quos  hospitio  recipiens  re- 
fecisti. 

c  Propter   quod   iuultam   firiuciam    hab^ns    i 
Chrisio  Jesu,  imperandi   tibi.  >  Cum    nobis  causa 
ipsius  dederit  fiduciain  imperandi,  tamen  charitate 
faciendi  obsecrare  maluimus,  quam   jubere. 

c  Quod  ad  reoi  perlinet.  >  Quod  ad  rem  pertinet 
rei  Chrislianae. 

c  Pcopier  cbaritateiu  magis  obsccro,  cum  sis 
lalis  ul  Paulus  senex  :  nunc  autem  el  vinctus  Jesu 
Cbrisli.>  Moribus  talis,  qualis  ilie,qui  in  senectule 
ctiam  pro  Christo  vincuia  non  recusat. 

c  Obsecro  te  pro  meo  filio,  quem  genui  in  vin- 


Aculis,  Ouesimo,  qui  tibi  aljqusndo  inntilis  fuit, 
nunc  autem,  et  inihi  tt  tibi  ulilis  :  quem  remisi 
llhi.  >  Qnando  erat  gentilis,  vel  carnalis. 

c  Tu  autem  illum,  ut  mea  viscera,  suscipe.  > 
Velul  filium  noslrum  charissimum. 

<  Quem  cgo  volueram  merum  detinere,  ut  pro 
te  mihi  ministraret  in  vinculis  Evang<»lii.  >  Ex  hoe 
cognosce  qiialis  sit,  qui  miui  ita  placuit,  ut  tua 
vice  ministraret. 

<  Sinc  consilio  autem  tuo  nihil  volui  facere.  > 
Ii-.i  loquitur,  m  eum  ad  ipsuin  remittat,  sive  ut 
magis  ejus  uiililas  commendetur. 

i  Uti  ne  velut  ex  necessitate  l>onum  tauui  esset, 
sed  vnlunturitim.  >  Notaudum  quod  uemiiieni 
volueril  nccessilate  boni  aliquid  facere,  ne  merce- 
dem  nmiit  rel.. 

c  Foisitan  enim  ideo  dlscesgit  ad  boram  a  le, 
ul  in  asernum  illuiii  reciperes.  >  Forte  lioc  Dei 
provideniia  procuravit. 

c  Jam  non  ut  servuui,  sed  pro  servo  charissi- 
murn  ftatrem.  >  Jam  eniin  non  quasi  ex  necessi- 
tate  *ervus,  sed  quasi  frater  voluntarius. 

c  Maxirae  mihi  :  quanlo  autem  magis  tibi,  et  io 
carne  el  in  Domino  !  >  Cuiet  carnaliler,  et  secun- 
duni  flnein  debet  obsequium. 

c  Si  aulem  aliquid  nocull  tibi,  autdebet,  hoc 
mihi  ini|  uta.  Ego  Paulus  scripsi  mea  inanu  :  ego 
reridam,  ut  non  dicam  tibi,  quori  ct  teipsum  mihi 
debcs.  Ita,  frater,  ego  te  fruar  in  Domino ;  refice 
q  viscera  mea  in  Christo  :  confidens  in  obedientia 
tua  scripsi  tihi  :  scieos  quoniaui  et  super  id  quod 
dico  facies.  Simul  autem  et  para  mihi  hospiiiuin. 
Nam  spero  per  orationes  vestras  donari  mc  vobis.t 
Hic  osteuditur,  quia  prima  vice  sil  ex  Urhe  diinis- 
sus. 

c  Salulal  te  Epaphras  concaplivtis  meus  iu 
Cbrisio  Jesu,  Marcus,  Aristarcbus,  Demas  ct  Lu- 
cas,  adjutorcs  roei.  Gratia  Domini  uoslri  Jesu 
Christi  curn  spirilu  vestro.  Amen.  >  Non  alicuju* 
crimiois  causa,  sed  fidei  societate. 


h*M 


941 


OPERUM  S.  HIERONYMI 


91S 


OMNIUM  OPERUM  S.  HIERONYMI 

'DISTRIBUTIO  IN  DECEM  TOMOS 

COMPARATA  CUM  DISTRIBUTIONE  EDITIONUM  ANTIQUARUM  ET  BENEDICTINA. 


TOMO  ?RIMO. 

Eihibenlur  epistol®  centum  quinquaginla  secunaum  temporum  ordinem  disposilae,  et  in 

quinque  classes  digestce. 

ORDO  ORDO 

HUJUS  EDITIONIS.  Bemdiclmce  edUiouu. 

Epitr. 

17 

5 

1 

2 

4 

6 

7 

8 

9 

10 

IX 

II 

15 

5 

14 

16 

15 

Inter  Cornm.  t.  III. 

Inter  Critie.  t.  IV  ,1. 

Ibid.  2. 

Ibid.  3. 

18 
20 
21 

Inter  Critie.  t.  II,  14. 

lbid.  15. 

25 

Inter  Critic.  t.  II,  16. 

Ibid.  7. 

Ibid.  17. 

2$ 
24 
29 

Inter.  Critie.  I.  II,  1t. 

Ibid.  I. 

Ibid.  2. 

Ibid.  10. 

19 
22 
26 
27 

Inter  Critic.  t.  IV,  6. 
45 
46 
28 
44 
48 
50 
51 
52 
110 
54 
50 
47 

Inter  Critic.  t.  IV.  *. 
65 


ORDO 

Yeterum  editionum. 

Epist. 

EPIST, 

49     * 

I. 

58 

II. 

41 

III. 

5 

IV. 

6 

V. 

57 

VI. 

45 

VII. 

41 

VIII. 

41 

IX. 

21 

X. 

59 

XI. 

45 

XII. 

56 

XIII. 

1 

XIV. 

57 

XV. 

58 

XVI. 

77 

XVII. 

142  cl  145 

XVlll. 

124 

XIX. 

145 

XX. 

146 

XXI. 

22 

XXII. 

24 

XXIII. 

15 

XXIV. 

156 

XXV. 

157 

XXVI. 

102 

XXVII. 

158 

XXVIlt. 

130 

XXIX. 

155 

XXX. 

19 

XXXI. 

74 

XXXII. 

Vaat. 

XXXIII. 

141 

XXXIV. 

124 

XXXV. 

123 

XXXVI. 

133 

XXXVII. 

23 

XXXVIII. 

25 

XXXIX. 

100 

XL. 

54 

XLI. 

149 

XLII. 

18 

XLIK. 

20 

XLIV. 

99 

XLV. 

17 

XLVI. 

154 

XLVII. 

40 

XLVIII. 

52 

XLIX. 

51 

L. 

60 

LI. 

2 

LII. 

103 

Llll. 

10 

LIV. 

U7 

LV. 

86 

LVI. 

Ad  Inaocent.  de  muliere  septies  percussa, 

Ad  Theodosium  el  caiteros  auachorelas, 

Ad  Rufinum  monacbum, 

Ad  Florentium, 

Ad  eumdem, 

Ad  Jtilianum, 

Ad  i  hromatium,  Jovirmm,  et  Eusebium, 

Ad  Nicaeam  hypodlacouum. 

Ad  Chrysognuum, 

Ad  Paulum  Concordlensem, 

Ad  Virgines  jfimonenses, 

Ad  Aniooium  monachum, 

Ad  Casiorinam  Maiertenm, 

Ad  Heliodorum, 

Ad  Damasum  papatn  de  hypostasibus, 

Ad  eumdem, 

Ad  Marcum  presbylerum, 

Ad  Dam.-isum  de  Seraphim, 

Damati  aii  Hieron.  de  Osanna, 

Ad  Damasum  de  Osanna, 

Ad  eumdem  de  duohus  filiis,  frugi,  et  luxur., 

Ad  Eusiochium  de  Virginiiate, 

Aii  Marrellum  de  exilu  La?U?, 

Ad  eara^em  de.  laudibus  Aselhr, 

Ad  eamdem  de  decem  Dei  nominibus, 

Ad  eamdera  de  quibusdam  Hebreis  vocibtis, 

Ad  eamdem  adversus  oblrectatores  suos, 

Ad  eamdem  de  Diapsalma, 

Ad  eamdem  de  Ephod  el  Theraphim, 

Ad  Paulam  de  Alpbabeto, 

Ad  Eustochium  de  muousculis, 

Ad  Marcellam  breiis, 

Ad  Paulain  de  Origene,  Frag., 

Ad  Marcellam  de  psalm.  cxxvi, 

Vamasi  ad  Hierou.  de  quinque  Qua»slioiiibus, 

Ad  Dama«ura  de  quioque  Qua-stionibns, 

Ad  Marcellam  de  Commeotar.  Hhelicii, 

Ad  Marcellam  de  egroial.  Blesilla?, 

Ad  Paulam  de  obilu  Blesill», 

Ad  Marcellam  de  Ona«o, 

Ad  eamdem  couira  Montaoum, 

Ad  eamdem  contra  Novaliaoos, 

Ad  eamdem  de  laudibus  ruris, 

Ad  earodem  de  Munusculis, 

Ad  Asellam, 

Paulce  et  Eustochii  ad  Marcellam, 

Ad  Desideriuin, 

Ad  Pammach.  pro  libris  cootra  Jovin., 

Ad  eumdem  alia, 

Ad  Domnionem, 

Epiphanii  ad  Joaa.  Jerosolvm., 

Ad  Nepotiao.  de  Vit.  Clericor., 

Ad  Paulinom  de  sludio  Scriplurarum, 

Ad  Furiam, 

Ad  Amandum, 

Augutlmi  ad  Hieronyroum, 


*  Dislributio  ha>c  est  inlegre  Vallarsiana  :  cum  autem  Ilalicus  aucior  in  suam  receoaionem  eomplendam  plua 
8.  Doctori  extranea  attuleril,  et  nos  aliuode,  generalius  opos  conlicientes,  cuique  sua  aoclori  adjudicare  statuert-» 
rous :  sciat  leclor  ea  quibus  in  hoc  conspeclu  obelos  praeGximus  coosuilo  omissa  deesse,  et  proprio  loco  restitth 
lum  iri.  Edit, 


9i9 


ORDO 


ftUrwn  ediliomtm. 

Kpist. 

Epist. 

lOt 

Lvir. 

15 

LVlil. 

148 

LIX. 

S 

IX 

75 

LXI. 

76 

LXII. 

68 

LXIII. 

128 

LXIV. 

140 

LXV. 

26 

LXVI. 

87 

LXVIl. 

33 

LXVIII. 

83 

LXIX. 

8i 

LXX. 

28 

LXXI. 

132 

LXXII. 

126 

LXXIII. 

131 

LXXIV. 

29 

LXXV. 

32 

LXXVI. 

50 

LXXVII. 

129 

LXXVIII. 

9 

LXXIX. 

Desideratur. 

LXXX. 

66 

LXXXI. 

62 

LXXXII. 

61 

LXXXIH. 

65 

LXXXIV. 

153 

LXXXV. 

70 

LXXXVI. 

69 

LXXXVII. 

71 

LXXXVIII. 

72 

LXXXIX. 

67 

XC. 

75 

XCI. 

Inedita. 

XCII. 

Inedita. 

XCIII. 

Inedita. 

XCIV. 

Inedita. 

xcv. 

Caret  numero. 

XCVl. 

78 

xcvn. 

'    Caret  mmero. 

XCVIII. 

51 

XCIX. 

€aret  nwnero. 

c. 

90 

CI. 

91 

*  CII. 

98 

CIIl. 

•  88 

CIV. 

92 

cv. 

135 

CVI. 

7 

cvn. 

27 

CVIII. 

53 

CIX. 

93 

cx. 

95 

CXI. 

89 

CXII. 

Caret  numero. 

CXIII. 

Super.juncta  in  unum.    CXIV. 
96                  CXV. 

97 

CXYI. 

47 

CXVII. 

34 

CXVIII. 

132 

cxix. 

150 

cxx. 

151 

cxxi 

46 

CXXII. 

11 

cxxni. 

59 

cxxiv. 

4 

cxxv. 

82 

CXXVI. 

16 

CXXVII. 

12 

txxvm. 

129 

CXXIX. 

• 

CXXX. 

Yaeat. 

CXXXI. 

Vacat. 

CXXXII. 

Caret  numero. 

CXXXIII 

94 

CXXXIV. 

L  CXXXV. 
\  CXXXVI. 
)  CXXXVII. 

Mon  habeutur. 

55 

CXXXVIII, 

56 

cxxxtx. 

ORDO  NOVUS  CUM  VETERI  COLLATUS. 
ordo 

HL'Jl'5  EDITIONIS. 


Ad  Pammachfum  de  Optimo  genere  injerp,, 
Ad  Paulinum  altera, 
Ad  Marcellam  de  quasst.  N.  T., 
A<i  Heliodornm  Epitapbiom  Nepotiani, 
Ad  Vigilanlium, 
Ad  Tranquillinum, 
Ad  Theopbilum  de  Origenfs  causa. 
Ad  Fabiolam  de  vesle  Sacerdol., 
Ad  Principiam  iu  psalm.  xliv, 
Ad  Pammachium  de  raorie  Paulioai, 
Augusiini  ad  Hieronymum, 
Ad  Castruccium, 
Ad  Oceanum» 
Ad  Magnum, 
Ad  Lucioiom, 
Ad  Vitalem, 

Ad  Evaugeliuro  de  Melchisedech, 
Ad  Rutinum  Romanum  presbyterum, 
Ad  Tbeodoram, 
Ad  Ahigaom, 

Ad  Oceanum  de  raorle  Fahiol», 
Ad  Pabiolam  xui  de  Maosionibus,    . 
Ad  Salviam, 

Rufini  pratfalio  in  librosiupl  'Apx<i*v, 
Ad  Ruflnum, 

Ad  Tbeophilum  contra  Joan.  Jerosol., 
Pammachii  et  Oceani  ad  Hierooymam, 
Ad  Paintuschium  et  Oceauum, 
Ad  Paulinuni  de  duabus  (Jussliuoculis, 
Ad  Tbeophi.um, 
TheophiU  ad  Hjeronymom, 
Ad  TheophiSum, 
TheophiU  »d  Hieronymum, 
Theophilini  Kplphaniiim, 
Bpiphanii  ad  Hierooymum,. 
Synodka  Theoph.  ad  episc.  Pal«st.  et  Cyp., 
Syno  lica  Jorosoiymit.  synodi  ad  superior., 
Dionijsii  ad  I  heophilum. 
AnasUmi  pap.-p  ad  Siinplicianum, 
Theophiii    Pasclmlis  I, 
Ad  Pammachium  ct  Marcell.tm, 
Pusclialis  H, 
Ad  Theophslum, 
Paschatis  III, 

Auguslini  ad  Ilieronymum, 
Ad  Augusliuum, 
Ad  eumdem, 

Augustini  ad  Hieronvrauuv 
Ad  Aiiguslinum, 
Ad  Sunniara  el  Frelellam, 
Ad  Lvtaro, 

Ad  Kustochiiim,  Epilaphium  Paula», 
Ad  Kiparium  de  Vigilanlio, 
AuyusHni  ad  Hieronymum, 
Ejusdem  ad  Pnesidium, 
Ad  Auguslinum, 

Theophiti  frjgmenlum  episl.  ad  Hieron., 
Ad  Theophilum, 
Ad  Auguslinum, 
Augustini  ad  Hieronymom, 
Ad  Matrem  et  Filiam, 
Ad  Juliaoum, 

Ad  Minervium  et  Aleiandrtim, 
Ad  Hedibiam  de  xu  Quftstioti.  N.  T., 
Ad  Algasiam  de  xi  Questiouibus  N.  T, 
Ad  Rusticom  de  pamilentia, 
Ad  Aerugchiam    de  MouoKamia, 
Ad  Aviitimde  librisircpl  Apx^v, 
Ad  Ruslicum  monaihom, 
Ad  Marcellioum  et  Anapsychiam, 
Ad  Priocipiam,  Marcell»  vid.  epilaph., 
Ad  GaudenUum  de  Pacatul»  educau 
Ad  Dardanum  de  Terra  Promissionis, 
Ad  Demelriadem  deservanda  Virgio., 
Augustini  ad  Hieroo.  de  origine  auim», 
Ejusdem  ad  eumdem  de  senienl.  Jac.  Ap., 
Ad  Clesiphoolem, 
Ad  Augustinom, 
Innocentii  papce  ad  Aurelium, 
Ejusdem  ad  Hierouymooi, 
Ejusdem  ad  Joannem  Jerosolym., 
Ad  Ripariura, 
Ad  Aprooium, 


«r.o 


ORDO 


Benedictinas  editionis. 

Epist. 

53 

49 

Inter  Critic.  t.  IV,  5. 

55 

56 

56 

58 

Inter  Crilic.  l.  U,  5. 

Ibid.  12. 

54 
67 
100 
82 
•      85 
52 
Inter  Critic.  t.  II,  9. 
Ibid.  5. 
Ibid.  8. 

55 

55 

84 

Inler  Critic.  t.  H,  4. 

85 

Numero  earet. 

42 

49 

40 

41 

51 

59 

60 

6t 

62 

111 

63 

Inedita. 

Inedita. 

Inedita. 

Inedita. 

Carel  numeto. 

87 
Caret  nwnero. 

64 
Caret  numero. 


66 

70 

71 
Inter  Critic.t.  VII,  11. 

57 

86 

57 

72 

75 

74 

88 
Super.  juncta  in  unum. 

75 

76 

89 

92 
Inter  Crith.  t.  IV,  9. 
Inter  Ctitic.  t.  IV,  7. 
Ibid.  8. 

90 

91 

94 

95 

7K 

96 

98 
Inter  Criiic.  t.  II,  6. 

97 
Vacat. 
Vacat. 

43 

74 

\     Non  habentur. 

*  102 

103 


9M 

011 DO 

VeUrum  Edilionum. 

Epist.  • 

159 

80 

81 

79 

Desideratur. 

3H 

r>> 

41 


li 

Itit  Hta. 
Non  habetur. 


Tom.  /,  posl  ep.  49. 

Jbidem. 

Ibidem. 

Deest. 

Daunt. 

Tom.  IX. 

Tom.  II. 

Ibidem. 

lbidem. 

Ibidem. 
Epist.  61 . 

Tom.  II 
T.  IV ,  inter  supposit. 

Ibidem  11. 

Tom.  II. 

Desunt. 

Tom.  I ,  in  fine. 

lulexia  vers.  Gtccca. 

Tom.  IV. 
Tom.  I,  in  fine. 


Tom.  III,  infin. 
Ibdem. 

Ibidem. 

Tom.  VII. 

Tom.  Ill,poit  ep.  ad 

Algasmm. 


Non  habentur. 


Tom.  III. 

Tom.  III,  ex  parte. 

Non  habelur. 

Non  Habetur. 

Tom.  IV. 
Non  Imbetur. 

Tom.  lil. 
Ibid. 
Non  habetur. 
Non  habentur. 


Tom.  Y. 
Ibid. 


Desiderantnr. 


Tom.  V. 
tbtd. 
Dcsidcrantur . 


OPERUM  S.  HIERONYMI 

ORDO 
HUJUS  EDITIONLS. 
Epist. 

CXL.  Ad  Cypriannro  <ie  psalm.  lxxxix, 

CXLI.  Ad  Au^astinum, 

CXLll.  Ad  earoricm, 

CXLIII. .  Ad  Alypiumet  Aognstinom, 

CXLIV.  Auguttini  ad  Opiaiam  dc  Hieronymo, 

CXLV.  Ad  Exuperaniium, 

CXLVI.  Ari  Evangelum, 

CXLVII.  Ad  Sabinianum, 

Falso  ascriplw. 

CXLVIIL      Ad  Cetantiam, 

CXLIX.        De  sotemnitatibus  Paschcc, 

CL.  Procopii  Gr«ce  el  Latiue. 

TOMO  SECUNDO. 

Vila  S.  Paoli  primi  Eremit», 

Vita  S.  Hilarionis  Eremilsn. 

Vita  Mabhi  raooarhi  captivf, 

Regula  S.  Pacbomii,  e  Graeco  Lalioe  reddila, 

Ejusdem,  et  S.  Theodori  epislolie  et  verba  myslica, 

Liber  Didymi  de  Spiritu  S.  ex  Gnec,  Lat.  cou?ersus. 

Altercalio  Luciferiani  et  Orlhodoxi, 

Liber  adversus  Helvidium, 

Libri  duo  adversus  Jovioianum, 

Liber  cootra  Vigilanllum, 

Liber  contra  Joannem  JeroBolymitanom, 

Apologeiici  adversus  RuGnum  libri  tres, 

.*-  Apologia,  qwitn  pro  se  misit  Rufinus ad  Anastashtm  pap., 

4-  Epistola  Anastasii  pap.  ad  Joan.  Jerosolym  super  nomine  Rufitti, 

Dialogi  conlra  Celagianos  libri  tres, 

Theodori  Mopsucstcni  fragtnenta  e  libris  contra  Hieron., 

Liber  de  Vins  Itlusir.  addita  Grceca  versione  Sophronii, 

Appendix  prima  de  Vitis  Apoitolorum, 

Appendix  altera  de  duodecim  Doctoribus  ad  Desiderium, 

+  Gennadius  de  Vir.  Itl.  quos  B.  Uieron.  sequens  commemorat, 

TOMO  TERTIO. 

Liber  de  Nominibns  Hebraicis, 

Liber  de  situ  ct  nomlnibu?  Locorum  Hebraicorurotcum  Graco  Euae- 

bii  textu, 
Liber  Qusstionuro  Hebraicarom  in  Genesim, 
Commeol.iriuH  in  Erclesiasten, 
Honiiliae  dua?  Origenis  in  Canticum  canlicoruu  Latine  abs  Hicrony- 

mo  reddila», 

1N  PIUORI   APPENDJCE  GRjECA. 

IQuinquc  Graca  Fragm.  libri  Nominum  Hebraicorum, 
Lexicon  Grm.  Nomtnum  Ilebraic.  quod  Origetiian.  uudil, 
Ejusdem  libri  aliud  cxemplar. 
Excerpln  ex  Operibus  Phtlotiis  Ju  /«?», 
Excerpta  ex  Opcribus  Flavii  Josephi, 

IN  ArPENDICB  ALTERA    LATINA. 

I.iber  Nominutn  Locorum  ex  Arlis, 
De  Helraico  alphabeto,  et  X  Dei  Nomintbus, 
De  Bemdicthmtbus  Jucob  patriarchcc, 
Ejusdettt  libelli  alterum  exemplar, 
De  deccm  T etttationibus  in  deserto, 
In  Canticum  Dcbbora  Commenlarius, 
Quwsliones  lleaaicw  in  bbros  Regwn, 
Quorstiones  llebraicw  in  libros  Paralipomenon, 
InJob  inierlittearis  Expositio  PkUippi, 
Bxcerptu  ex  Commentario  ms.  in  eumdem  Ubrum, 

TOMO  QUARTO. 

Commentariorum  in  Isaiam  libri  XVIII, 
Commentariorum  in  Jeremiam  librt  VI, 

APPBNDIX. 

I  Homilice  Novem  Origenis  in  Isaiam,  quarum  Lnlina  interpre- 

tatio  Hieronymo  tribuitur, 
}  Parvula  Abbreviatio  in  Isaiam  ex  ms.  Veronensi, 

TOMO  QUINTO. 

Commeniariorum  io  Ezechielem  libri  XVI, 

Explanaiiouis  io  Danielem  liber  unicus, 

Homiliarum  XXVIfl  in  Jeremiam  et  Kzechielera,  quas  de  Gr*co 

Origeois  S.  Ilieronymus  Latfoas  fecit  bber  suigularis,  qui 

nunc  primoaccedil, 


93S 

ORDO 

Bcncdiclmte  Bditumis. 

Epist. 

Inler  Critic.  t.  II,  13. 
80 
77 
81 
Desideratur. 
99 
101 
93 


K9 

Incdita. 

Ultima  alsque  uumero. 


Tom.  ir^posiep.lB. 
Ibtaem. 
Ibidem. 
Detsl. 
Desunl. 
ln  appendice  tom  IV, 
T.  I V.  posl  ep  37. 
Ibid.  posl  epist.  59. 

Ibidem. 
Ib.  post  ep.  57. 
Epist   58. 
Posl  ep.  41 
Tom.  F. 
Ibidetn, 
Posl  ep.  43. 
Destderantur. 
Post  ep.  90  sine  G\QU. 
Desideramr. 
Desideratur. 
Inter  supposit.tom.  F. 


Tom.  lltmit. 

Ibid.  post  aliquanu. 

Ibidem. 
Tom.II.postep.  CriL 

Ibidem. 


Tom.  II. 


Dcsideratur. 

Ex  parte  tantum  I.  F. 

Non  kabetmr. 

Tom.  F. 

InAppend  1.1  UilV 

Ibid. 

Ibid. 

lbid. 

Ibid. 

NonUabentur. 


Tom.  III. 
Ibid. 


Desiderantur 


Tom.  III. 
Ibid. 
Desiderantur,    pr<r;.i- 
tione  excepta  in  vu, 
Epittolurum  clat*. 


153 

ORDO 
feterumeditionum. 

Tomum  VI  covficivnt. 


Tom.  IX. 
Desunt. 


Tom.  IX. 
Ibid. 
Ibid. 
Ibid. 


Desiderantur . 

Tom.  VIII. 
Desideratur. 
Desideratur. 


Omma  desiderantur. 


ORDO  NOVUS  CUM  VETKttl  COLLATUS. 
ORDO 
HUJUS  EDITIONIS. 

TOSIO  SEXTO. 
Iu  Osee  CommenUriorum  libri  Ires, 
In  Joelcm  libcr  unus, 
ln  Amos  libri  tres, 
■n  Abdiam  liber  unus, 
In  Jonam  liber  unus, 
ln  Micbaeam  libri  duo, 
In  Naum  liber  unu*f 
In  Habacuc  libri  duo, 
lii  Sopboniam  liber  unus, 
In  Aggeum  iiber  unus, 
In  Zachariam  libri  tres, 
lii  Malachiaru  hber  uuim, 

TOMO  SRPTIMO. 

]n  Matthapum  Commentariorum  libri  quatuor, 

lu  Lucam  Homilia»  trigiula   novem   Origems,  qua?  ex  Grssco  In 

Laliiium  a  S.  Ilieronymo  conversa»,  uunc  phmum  ejus  Ope- 

rum  Colleclioni  accednnl, 
In  Epislolam  ad  Galalas  ( ommenlarior.  libri  tres, 
In  Kpislolam  ad  Epiiesios  Commenlarior.  libri  Ires, 
In  Epist.  ad  Tilum  Commeularior.  liber  slngularis 
In  Epist.  ad  rbilenioneni  Comment.  liber  unus, 

1N  AFPEflDICE  : 

fommentarii  in  Job, 

Admoniiioni  inseriiur  Specimm  Commentarii  inediti  in  Psalmos, 

Hieronyrao  ascrinti  in  "MtHliolanensi  Ambrosiaiio  ms., 
Breviartum  in  Psalmos  S.  Hier.  ascriptum,  falso  tamen, 
Liber  in  Expositione  Psabnorum  sub  ejusdem  llier.  nomine, 
Prwfatio  de  Libro  Psalmorum, 

TOMO  OCTAVO. 

Cbronlcon.  —  In  hac   norissima  ediiione  (I8f>3)  recensiouem  adbi- 
buimus  card.  Ang.  Maii,  Yallarslana  aucliorem. 


.  9M 

ORDO 
Benedictituv  Editionis 

TomoIII,partealtera 


Tom.  IV. 
Desnnt,  excepta  Prce- 
fationein  vw  Episto- 
larum  classe. 
Tom.  IV. 
Ibid. 
Ibid. 
Ibid. 


Tom.  V. 


In  Append.  lom.  IL 
lbid. 
Ibid. 


Bxeepta  Praf.  ad  Vin 
cent.  to  viu  Episio- 
tarum  ctatte,   ttihit 
hujus  operis  habetur. 


Wuepto  Psalmorum 
libro,  qui  twbetur  in 
AppendicetomiVII, 
ccctera  desideranlur. 


Desideraniur. 


TOMO  NONO. 

DIVIN/E  BIBLIOTHECiG  PARS  PRIMA, 

Conlinens  Bebrcevrum  Canonem. 

Primus  Ordo  Legis  a  Genesi  ad  Josue, 
Secundus  Ordo  Prophclarum  a  Josue  ad  Job, 
Tertius  Ordo  tiagiograpborum  a  Job  ad  Hesier, 

APPENDICULl. 

Duo  psalmi,  lingua  Hebrceorum  vernacula,  eharacteribus  tero  La- 
tinn  expressi.  (Ex  Marlianan  edilione.  Non  habei  Vattarsiana.) 

TOMO  DECIMO. 

DIVIN,E  BIBLIOTHEC/fl  PARS  SECUNDA, 
Continens  libros  S.  Scripturat  extra  canonem  Utbrajorum. 

Liber  Toblaa  ex  Cbaldaico  Originali, 
i  Liber  Judilh  ex  eodein, 
I  Libcr  Jobcum  obelis  eta&teriscis  ex  Gra?co. 

Psailerlum  ex  Grsco  duplex,  alterura  quod  Romanum  dicitur, 
rursim  excusura,  allerum  Galiicamtm  cum  obelis  et  aslcr., 

Praefatio  In  libros  Paralipomenon  juxta  Graecum, 

Praofalio  in  libros  Salomoois  juxta  eumdem  lexlum. 

APPENDIX  EI  VULGATA. 

Liber  Sapienxicp, 
Liber  Ecctesiaslici, 
Duo  libri  Muchabosorum, 

DlVlNiE  BIBLlOTHECiE  PARS  TERTIA, 
Continens  novum  Tettamentum. 

Quatuor  Evangelia,  preflxa  Grace  et  Latlne  ad  Carpianuro 

Epistols,  e>  Cauonibus  Eusebianis, 
Liber  Actuum, 
EpistolaaXIVS.  Pauli, 
Epistol»  VII  Canonic*  cum  Prologo, 
Apocalvpsis  Joanots, 
Singuhs   torois  anuoutiooes  editionis  Benediclioa»,  d«  quld 

decwc  vidcreiur,  subjunctaa  sunl. 


Tomo  I,  parte  prima 
qua  et  dicitur  antea 
tnedita. 


Tomol,  parte  secunda 
et  lertia. 


Non  habentur. 


Bpist.  ad   Carpianum 
desUteratur. 


955 


OPERUM  S.  HIERON.  ORDO  NOVUS  CUM  VETERI  COLLATUS. 


936 


ORDO 
Veterum  Editionum. 


ORDO 
HUJL'3  EDITIONIS. 
APPKNDIX. 


ORDO 
Benedictinas  Editionis. 


Abbrevialio  Chronicce. 

Variantes  Leclionet  codkum  Div.  Bibliothecce.  (Ex  archiviis  pa- 

lceographicis  iltustrissimi  Jos.  Blanchini.  Neque  Bcnediclina, 

neque  Vallarsianat  neque  aliaedilio  habet. 

TOMO  UNDECIMO  VEL  OPERUM  S.  HIERONYMI  MANTISSA. 


Epist. 
1L 

ii  r. 

IV. 

v. 

VI. 

vir. 

VIII. 

IX. 

X. 

XI. 

XII. 

XIII. 

XIV. 

XV. 

XVI. 

XVII. 

XVIII. 

XIX. 

XX. 

XXI. 

XXII. 

XXIII. 

XXIV. 

XXV. 

XXVI. 

XXVII. 

XXVIII. 

XXIX. 

XXX. 

XXXI. 

XXXI I. 

XXXIII. 

XXXIV. 

XXXV. 

XXXVI 

XXXVII. 

XXXVIII. 

XXXIX. 

XL. 

XLf. 

XLII. 

XLIII. 

xuv. 

XLV. 

XLVI. 

XLVII. 

XLVIII. 

XLIX. 

L. 

II. 

LII. 
LIII. 


ISon  Hieronymi  quidem,  sed  qus  illi  attribula  vulgo  sunl,  neque 
alibi  locum  cummorie  hahent,  ScripU  recensentur,  indicatis 
subinde  veris  audoribus.  In  antiqofs  editionibus  IV  lomum 
occupanl,  in  Benedictina  in  V  sive  ullimum  ablegata  oronia 
sunt.  Qua»  asierisco  prsenotanlur  partim  in  illis,  parlim  eliam 
in  Benedictina  edilione,  desiderabanlur. 

PARS  PRIMA.  —   EPISTOLiB. 


Ad  Demetriadem  Virginera, 

Ad  Geruntii  Glias, 

Ad  Marcellam,  ut  adversa  toleret, 

Ad  Virginem  in  exsilium  oiissam, 

Ad  Amicum  segrolum, 

Ad  Amicum  tegrotum  de  Viro  Perfecto, 

Ad  Amicum  de  scientia  divin»  Legis, 

De  tribus  virtutibus  Homelia, 

Ad  Paulam  et  Euslocbium  de  Assumptione  B.  M.  V., 

De  Assumptione  B.  M.  V.  Sermo, 

De  honorandis  Parentibns, 

De  septem  Ordinibus  Ecclesi», 

Vlrginitatis  laus, 

De  bis,  qu»  Deo  in  Scrfpturis  sanclls  atlribuuntur, 

Damasi  Syrobolum, 

Symboli  Exjplanatio  ad  Damasum, 

Ezplanatio  Fidei  adCyrilluro, 

Ad  Prawidium  de  Cereo  Paschalf, 

De  vera  Circumcisione, 

Ad  Susannam  lapsaro, 

ln  Evagrium  objurgatio, 

Ad  Militem  scculi,  ut  Chrislo  militet, 

Explanatio  in  psalm.  xli, 

Explanalio  in  psalm.  cxvu, 

Ad  Dardanum  de  diversis  generibus  muticorura, 

De  Resurrectione  Domini, 

De  Nativitate  JDomioi, 

De  Epipbania  Doraini, 

De  Quadragesima, 

De  esu  Agni, 

De  Resurreclione  Domini, 

Ad  Eustocbium  de  Vlnculls  B.  Petrt, 

De  Observatione  Vigiliarum, 

Ad  Pammachium  et  Oceanum  exhortatoria, 

Ad  quemdam,  qui  in  sssculo  poeuitebat, 

De  diversis  generibus  Leprarum, 

De  duobus  Filiis,  frugi  et  luxurioso, 

Valerius  Ruiino,  ue  dacat  uxorem, 

Dialogus  Hieronymi  et  Auffusliui  de  origiue  animarum, 

De  Corpore  el  Sanguine  Christf, 

Super  Evangelium  Maltharf, 

Ad  Tyrasiura  super  morte  Oli», 

Ad  Oceanum  de  fereudis  opprobriis, 

Ad  Oceanum  de  vila  Clericorum, 

Ad  Damasum  <Ie  Oblationibus  Altaris, 

:  s^rj  stsss  i  *  ■—  **>*-. 

Cbromatii  et  Heliodori  ad  Rieronymum      \  .    N  f    n  M 

Hieronymi  ad  ChromatiumetBeliodorum  }  ae  an'  u'  v% 

llem  de  Nativitate  B.  M.  V. 

Ad  Paulam  et  Eustochium  de  virtule  Psalinorum, 

Ad  Augustinum,  alias  Anonymi, 

Gufgonis  ad  Fralres  Bmbonensesde  Scrfptis  Hieronymi 


V. 


PAHS     SECUNDA. 


SCRIPTA    TARII    GENERIS. 


*  Hieronymus  de  formis  Hebraicar.  lillerar., 
Calalogus  qoorumdam  Operiim  Hieronymo  allribulor., 
S.  Hieronymi  ad  Monacbos, 

Ejusdero  Regula  Monachorum  :  tum  el  Monacharum, 
*€anones  Poenitentiales  secuodum  Hieronymum, 

*  Marlyrologium  Hieronyraianum,  praOxis  Epistolis  Chromatii 
et  Heliodori  ad  Hieronymum,  et  Hieronymi  ad  eosdem, 

Liber  Comttis,  prwfixa  Epislola  ad  Constanliam, 


Epist.  ad  Carpianwm 
desideratur. 


Est  Pelogii. 
Eutropii  presbyteri. 
f.  Philippi  presbyterU 
f.  ejusdem. 
S.Maxhni  Taurinensis, 
Ejusdem  S.  Maximi. 
f.  Fausti  Rliegiensis. 


f.  Fulberti  Carnot. 


(.  P.  Pannomtpresb.] 

f.  Greqorii  Baeiici. 
Pelagxi. 

f.  S.  Hieron.  ex  parte. 
f.  Tertullumi. 
Nicece  Episc.  Bomatiani 
f.  S.  Paulini. 
S.  Ejusdem  Paulini. 

!-  f.  Fausli  Rhegiensis. 
Videntur  unius  ejus- 
demque  auctoris. 


Nicetii  Trevirensis  ep. 


(.  FaustiBhegienm. 
f.  ejusdem. 


957  INDEX  GENERALIS.  958 

ORDO 

HCJUS  BDITITION13. 

PARS  TERTIA.    —  COMMENTARJl   IN    NOVUM  TESTAMENTUM. 

'  Eiposiiio  Evangeliorum  de  brevi  Provcrbio  edita, 

*  In  Malthaeom, 

*  In  Marcum, 
*In  Lncam, 

*  In  Joannem, 

Commentarii  in  Evangelium  secundom  Marcom, 

('rssfatio  Commentarii  in  Evangelium  secuudura  Lucam, 

Commeniarii  in  Episiolam  ad  Komanos, 

Commentarii  in  Epistolam  primam  ad  Corinthio*, 

Commentarii  in  Epistolam  secundam  ad  Coriothios, 

Commenlarii  In  Kpistolara  ad  Galatas, 

Commenlarii  in  Epislolam  ad  Ephesios, 

Commeniarii  in  Epistolaro  ad  Philippenses, 

Comraentarii  in  Epislolara  ad  Colossenses,  )  Sunl  Pelugii. 

Commentarii  iu  primam  Epistolam  ad  Thessalonicenses, 

Commentarii  in  secundam  Eplstolam  ad  Thessalontcenses, 

Commeniarii  in  primam  Kpistolam  ad  Timotheura, 

Commentarii  in  secundam  Epistolara  ad  Tiinotheura, 

Commentarii  in  Epislolam  ad  Titura, 

Ommenlarii  in  Epislolam  ad  Philemonem, 

Conspectus  lotius  Ediliouis  noslra?  in  X  tomos  dislribulae,  et  ad 

Beuediclinam  el  retustiores  Editiones  comparal». 
Index  generalis  in  omnia  Opera  S.  Hierooymi. 
Index  generalis  locorum  S.  Scriptur»,  quae  in  S.  Hierouymi 

Operibus  eiplicautur. 


1NDEX  GENERALIS 

IN  OMNIA  OPERA  S.  HIERONYMI 

ILLIS 

QUI  SINGULIS  TOMIS  SUBJUNCTI  SUNT  MULTO  LOCUPLETIOR. 

(ktavut  autem  tomus  hic  minime  locum  habet,  ut  neque  subsequentes  duo,  quibus  sacrce  Scri~ 
piurat  Latina  interpretatio  continttur.  Numeri  Bomani  indicant  tomum9  Arabici  tero,  qui 
respondent  characteribus  crassioribus  lextui  genuino  insertis,  columnam  designant. 


A  4belSilbim,  1,497. 

AbHa.vini  feriilis,  III,  158. 

A  litteram  sa?pe    per  He  pronuntiaut  Hebrtni,  III,  551 .  Abgarus  rex  Osroenas,  VII,  57. 

Aaron  vestes  spirant  cuelestia   sscramenla,  1, 276.  Sa-  Abimelech  regum  apud  Philistim  nomen,  V,  541. 

erilegium  illius  fraterns?  correxere  preces,  460.  Quod  Abire  a  nobis  Dei  et  angelorum  auxillum  dicitur,  qno- 

Aaron  et  filii  ejus  alque  LevtUe  fueruiit  in  templo,  hoc  ties  humana  fragilitas  su*  relinquilur  imbecillilati,  VI, 

episcopi,  presby  leri,  et  diaconi  vindicent in  Ecclesia,  1083.  806. 

Aaron  poutitex  obiil  in  Berotb,  III,  171.  Abisag  interpretalio,  I,  257.  Sacramentom  Abisag  dor- 

Abacuc  interprelalur  luctator  forliset  rigidus,  1, 278.  mienti  cum  David  exponitur,  ibid.f  255. 

Cbrislumin  cruce  coniemplatur,fDuf.  Histona  ejusdem  ad  Abjuralio  Satanas  cum  poinpiset  nequiliis  suis  in  bapti- 

Dauielera  missi  probalur,  95.  Abacuc  Canticum  quo  titulo  suio,  I,  31. 

inscribitur,  II,  758.  Locutus  audacter  ad  Dominum  sese  Ablactationis  tempus  quinto   anno  slatotnm,  vel  anno 

reprebendit,  et  scripsit  Canlicum  peenitenti»,  739.  Quid  duodecimo,  ex  senlentfa  Hebraeorum,  III,  355. 

deprecalur,  772.Historia  Abacuc  misai  ad  Danielem,  non  Abnegalio  sui,  auid,  VIII,  713. 

fnvenilur  in  Hebraeo,  349.  Abacuc  sepulcrum  monstraba-  Abominatiotiesolalionis,  I,  859,  el  VII,  195. 

lurin  villaCeilla,III,186,207,  etin  Gabatba,225.  Abacnc  Abortum  procuranles,  I  97.  Myslice   abortus  quid  sir, 

ad  Danielem  missi  historia  apud  quosdam  incerta,  VI, 591.  860. 

Abarim  mons,  I,  404.  Abarim  mons,  in  quo  mortuus  est  Abraham  tenlatnr,  et  fldelior  invenitur,  1, 173.  Iu  sum- 

Moses,  III,  142.  mis  divitiis,  amicus  Dei  fuit,  498.  AbrahamChaldaeam  re- 

Abba,  Hebraso  et  Syro  sermone  dicitur,  VII,    451.  Ne-  linqaendo,  querit  quod  uescit,neperdat  queminvenerai, 

acit  Hieronymus,  qua  licentia  hoc  nomen  donetur  in  rao-  453.  Non  arbitralus  est  simul  se  babere  posse  et  patriam 

oasteriis,  ibid.  et  Dominum,  ibid.  Dum  non  est  pneseuli  virtute  conten- 

Abdias  interpretatur  servus  Del,  1, 27K.  De  quibus  tra-  tus,  in  futurum  se  extendit,  ibia.  Mysticum  sortilus  est 

ctat,  ibid.  Reliquise  Abiiias  jacent  Samaria?,  209.  Ibi  fuit  ooinen,  ibid.  Quam  viam  nobis  aperuit?  ibid.  Abraham  iu 

conditus,  703.  Abdiasquis?  VI, 361.  Judael  putant  prophe-  quibus  dives?  401.  Ejus  familia  quanta  ?  ibid.  Post  crebra 

tiam  ejusflericonlraRomam,366.  Magnapars  Abdi»  inJe-  hospUalitalis  offlcia,Deurasusciperemeruit,»6id.Nonser- 

Temiacontinelur,565.InSebaslesepulcrumAhdia?,Elis*»!,  vlset  ancillulis  curara  hospitum  commillebat,  sedsolus 

et  Joannia  Baptista», 363.  Abdias  quid  significet  ?  VII,  688.  cnm  Sara  humanitati  incumbebat,  ibid .Bonum  quod  exer- 

Abeamus  ex  his  sedibut,  \ox  angelorom  in  Templo  Je-  cebat,  non  sinebat  per  alios  minoi,  ibid.  Stetil  ut  servus 

rosolymitano  audita,  1, 53,  202, 831,  et  V,  112.  peregrinis  prandeotibus,t6irf.  Abrabam  unicum  fllium  !**- 

Abel  cur  justus  dicitur,  VII,  190.  A  Caino  io  eampo  lusinlerflcit,t84.Eumdem  volunUlejugulavit,  797.  Quera 

Damajci  juita  Uebrseorum  tradilioncs  interfectus,  V,  316.  bieredem  mundi  luturum  audierat  uoudwperattiiam  uott 


959 


INDEX  GENERALIS. 


9fc0 


m:>r!i'm  ^ssc  \iclnrum,  ibi.Lln  Gomorrha  rnm  angelissu- 
scepit  Donm,8'J).  Abrah.im  ei  I«aac  ptileos  fodiuul,repu* 
gnani  allophyl',  419.  Oppidum,  ubi  viriquatuor  condili 
Ahraham,  Isaac,  eto.,700.  Arrahim  virtos,  fldes,  11,  713. 
xhraham  conscicinia  fratflilalissua?  pronuscecMitin  ter- 
rain,~96.  1'uians  se  cclare  lVo,aperte  ridere  non  audet, 
ibid.  Non  crcdit  quod  Deus  reproniisit.et  causas  incredu- 
litaiis  expmiit,  ibid.  Arguilur  a  i)co  occulla  responsione, 
ibid.  Abraham  asseritur  triiramus,  268.  Adjura  servum  in 
Christo,  252.  Ahraham  et  \Sara  arguunlur  in  risu,  731. 
Idem  px  en  quod  postea  credidcrunt,  justitjae  palmam  ac- 
ccpprunt,  ibid.  Abraham  el  c.-rtcri  nou  sihi  divites  fuerunt, 
ibiil.  Abraham  sccundum  traditiones  Hebraeorum  de  igne 
libcratus  est,  cum  noluisscl  Ch.ddaeorum  idola  colere. 
III,  523i/524.  1'jus  mausolpunt,  et  quercum  Mamre,  quaa 
viipersiiiiose  colebalur,  130  et  195.  Eral  nalione  Syrus, 
r>56  Israe!  cur  dictus,  357.  Abraham  lidei  integritate  ser- 
vatus  esl  de  igne  Ohaldaeorum,  IV,  779.  Nou  ideo  bona 
hahuit.  quiadivps  fuil ;  sed  quia  divitiis  bene  ususe*i,645. 
In  inoiiie  Morja  obtulil  isaac,  1026.  Nullus  anle  Abraham 
senex  appcllalusest,47  et  48.  PeccavilAhraham,  peccave- 
ruiit  Movses  et  Aaron,  523.  Ahraham  lides  commcndalur, 
V,  403.  Hehra*us.  id  est  tramilor  diotus,  65.  Abrahara 
opera,  quie?  VI,  296.  Filii  Abraham,  qui  ?  876.  In  laber- 
naculo  AbraUan  mercatus  exercelur,  885.  Abraham  quid 
significet?  VII,  472.  Fides  ejus  commendatur,  425. 

Abraxa*,  I,  4r,3.  Vid.  Mylhra. 
-•    Abrech.  III,  567. 

Abradaias  occisus,  II,  311. 

Abrotauum  aegro  non  audet  dare,  nisi  qui  didicit,  II, 
472. 

Ab  cissionis  infamia,  VII,  492. 

Abscondcre  mandata  Dei  penes  se  quid  sit,  IV,  12. 

Abscutia,  nou  mullum  perdil  quae  jugibussibi  litleris 
jun^itur,  I,  937. 

Absinliiii  cibus  pro  malorum  magnitudine,  IV,  907. 

Ahstinentia  ennrmis  ciborum  non  probatur,  quare?  I, 
988.  \uteaiuios  robustaeelatis  periculosa  esttenebris  abs- 
tiucntia,  685.Multo  melius  esl  quotidieparum,  quamraro 
salis  sumpre,  289.  Faraa  abslinenliae  in  deliciis  quneritur, 
2».6.Abstineulia9  bonuro,  etmalum  saluritatis,II,546,347. 
Ueatiludoparadisi  absqueabstinentiacibi  non  poluit  dedl- 
cari  546.  Abstincntiae  bonum,  VII,  700.  Vide  Jejuuium, 
Conlineuiia,  Cibus. 

Abundaniius  consul  Pityunie  exsulat,  I,  314. 

Abuti.  Non  habet  \eram  l;eliiiamet  cor  bonumqui  crea- 
lurls  supra  modum  abulilur,  III,  462. 

Ab.vssi  varii  geaeris  sunt,  VI,  410. 
.  Abyssus  in  uiramque  parlem  indifferenter  accipitur. 
ibid.  r      f 

Acacius  fuit  episcopus  Caesariensis  post  Euseblum  Pam- 
fhili,  VII,  191.  Ejusopera  etexpositio  cujusdaui  loci  B. 
rauli.ifttd. 

AcademiaR  gymnasia,  I,  270. 

Academici  novi,  quos  Tullius  seqiulur,  I,  1026.  Qnid 
spmiunt  de  exstirpatione  passionum,  ibitL  Academici,  II. 
558.  li.iem  Academici,  VII.  737. 

Acccnluum  varietas  in  noroinibus  Hebraieis  diversam 
efrtcit  signiliealionerr.,  III,  309. 

Achad  urbs  Babylooiar,  III,  127.  Nuuc  Nisibis  dicilur. 
tbid. 

Aclntes  quid  notet,  III,  363. 

Accipimus  plus  quam  damus,  I,  398.  Nunquam  peten- 
tes,  raro  accipiamus  rogali,  269.  Accipere  et  recipere 
quiddiflerant?  VII,  450. 

Acco  nunc  Ptolomais  dicilur,  1, 696. 

Accusatio  vera  contra  fratrern,displicet,  II,  467.  Accu- 
sare  majorem  suum  nemo  audet,  III,  454. 

Achab  poenttens  exaudilur,  I,  460. 

Achab  et  Jesabel  Eli?e  increpalione  corripiuiitur,  891. 
Pieuilentia  Achabet  obstinatio  Jesabel,t0j</.  Unus  veniam 
meretur,  altera  condemnatur,  ibid. 

Acbaiaa  Ecclesia?  pluribus  haeresibus  vexat:r,  II,  893. 

Aohjz  an  genuerit  xi  anuo,  1, 445  et  seqq.  Ejus  mala  v ila, 
ibtd.  * 

Acheldama  S.vrum   estnomen,  non  Hebraeum,  lll,  80. 

Acbica  filius  Saphan  liberavit  Jeremiara,  II,  1031. 

Achillas  lector,  II,  193. 

Achillis  lumnlusab  Alexandro  visitatus,  II,  13. 

Achor  vallis,  1, 702. 

Actammlittus,  II,  659. 

Acloria  Paula  uxor  M.  Catonis  Censorii,  11,316.  Ejus 
viiia,  ibid. 

Actus  Apostolorurn  nudamvidentursonare  historiara.et 
Ecclexiaa  infaniiam  lexere,I,  28J.  Omniahujus  libri  verba 
suutauimaa  languentis  medicina,  ibid.  Apostolorum  Acta 
et.  Kpislob*  lota  cordis  imbibuutur  voluniale,  688. 

Adad  quartus  regnavit  iu  lerra  Idamca,  111, 118. 


Adadremmon  urbs  juxta  Jezraelem,  nunc  MaximU- 
nopolis  nominala,  VI,  904. 

Adam  in  jelate  perfpcta  conditus  fuit  juxta  Judaeos,  I, 
719.  Expulsus  de  paradiso,  unam  nxorem  liabail,  507. 
Adam  ventri  obedivil,  93.  Adam  et  Eva  tigura  mnl 
Christi  et  Ecclesiae,  968.  Fuerunl  roonogami,  ibid.  tU 
habitavit  et  mortnusest,  193.  Adam  spe  divinitatissup- 
p'antanlus  esl,  II,  43.  Aaam  et  Eva  in  paradiso  virgines, 
consorlio  Domiui  fruebaulur,  211,  263.  fionngamos fuit, 
264.  Omnis  pene  Scriptura  h«»c  idiomale  plem  est,  qao 
universum  genus  honiinum  Adam  filios  vocat,  111,466. 
Adam  srpultus  dicitur  in  civitate  Arbee,  vel  in  loro 
Caivaria?,  130.  Adam,  quare  ejectus  de  Paradiso;IVt 
778.  lu  Adam  peccalnm  originale,  VI,  417.  Adam  pruoss 
▼aies,  VII,  660.  Ubi  sepultus,  233.Tolum  auodde  Adam 
el  Eva  dicilur,  in  Christoel  in  Ecclesia  inierpreUri  potfe, 
diulcile  esi,  660. 

Adama  ct  Seboira  duae  urbes  Penlapoleos,  VI,  19. 
Adama  el  Seboim  usurpantur  de  Israele-.  Sodoma  el  Go- 
morrha  usurpanlur  de  populo  Juda,  ibid. 

Adamanlis  ualura,  IV,  957.  Adamas  lapis   forlissimos, 

VI,  328  et  836. 

Adamanlius  Origenes  cur  dictos?  1, 153.  Ejusdiligeolia, 

VII,  735.   Exemplaria   ejusdem  et  Pierii,  199.  Quid  ooi 
babeturin  Adamanlii  exemplaribus,  418.  rtdiOrigenes, 

Additamenlnm  non  canooicum,  II,  759. 

Adcr  turris,  700. 

Adiabenorum  regina,  quae?  697. 

Admetus  quantum  amatos,  II,  511. 

Adolescons  dives,qul  omnia  se  fecisse  dicebat,  inpriojt 
certamine  divitias  viucere  non  potest,  I,  794. 

Adolescerilia  mulla  corporis  sustinet  beila,  1, 256. 
Prima  arma  daemonum  adversus  adolescentiam,  93.  Lo- 
bricum  est  adolescentia?  iler,  19.  Cogilaiiooum  sagittis 
adolesceutia  percuti  solet,  506.  Crebris  orationibus  re- 
pelluntur,  ibxd.  Adolescenlularum  cavendum  commer- 
cium,  I,  912.  Lasciviens  adolescentularuro  caro,  crebrfs 
etduplicatisjejuniisfrangilur,713.Adoles<-eiituIiaccusiiidD 
illustres  viros,  suo  nomini  famam  quaerebant,  I,  635.  Ado- 
lescentiaBslullitia  est  copulala,  III,  484. 

Adomim,  quid  signiQcal?  I,  701 .  Mullus  in  boc.  loet 
sanguls  fundebatur  latronum  incursibus  ibid.  Ejus  lod 
meminit  Dominos  in  parabola  descendentis  de  Jerusaleai 
in  Jerico,  III,  149. 

Adonis  Veneris  amasius,  I,  320. 

Adonidis  horti,  IV,  774. 

Adonidis  iucus,  I,  322. 

Adorandi  mos,- 1,  1023.  Alius  adoraodi  mos  Vetorum, 
IV,  952.  Adorat  unusquisquequod  diligit,  IV,  955.Adora- 
bant  Jud%i  conlra  fmplum  in  quacunque  regiooe  firis* 
seut,  V,  90.  Adorare  cadens,  quis?  638. V.  Adorare  not 
licet  staluas  et  imagines  regum,  641.  Veri  adoratores 
ubique  adorant  Deum,  I,  520. 

Adorea  sive  Adoria  quid  veteribus?  I,  907. 

Adramelpch,  idolum  Assyriorum  quod  Samaritad  Tene- 
rati  sunl,  III,  162. 

Adrias  uisulae,  I,  638.  Fluctus,  727. 

Adrlalicum  mare,  I,  693.  Ejusaestus,  409. 

Adrianus  pbilosopbiae  artibus  eruditusAnUnoomconse- 
cravit  in  Deum,  elc,  IV,  35. 

Advenios  Cbrisli,  I,  927.  Adrentus  Christi  secondos 
Ingloria  demouslrandus  VII,  193.  Ejus  signum, qood- 
naiu?  194  et  seqg.  De  Uiristi  Adventu  media  nocte,  iradi- 
lio  Judjcorum,  zOi. 

In  adversis,  et  io  prosperis  laudetur  volunlas  Dei,  U 
179.  Quid  potest  dicere,qm  de  Dei  clemeolia  in  adversls 
glorialur,  ibid. 

Adversaria?  potesutes  nalura  fortiores,  nos  vero  Ade, 
IV,  im. 

Adulatio  semper  est  insidiosa,  calliiia,  blanda,  I,  221 
Lbi  itulla  est  adulatio,  501. 

Adnlalor  blandus  est  inimicus,  I,  89.  Adulatoribos  bos- 
Iris  libenter  favemus,  107.  Adnlatores  fugieud»,  524. 
Magis  amalobjurgatorsanans,  quam  a.lulator  nngeosa- 
put,  304.  Naiwa  Adulalorum  et  ignavorum,  240.  Adu- 
lalorquomodo  dcfinitur,  II.  709.  Adulari  proprie  hare- 
licoruui  est,  II,  723.  Quid  dicitur  de  iis  qui  aversaijor 
austerilatem  maglstrorum  et  Adulaloribus  favent,  IY, 
407.  Adulari  malis  propier  polenliam,  et  bwws  desui- 
cerc  propter  inopiam,  vulgalum  esi  vilium,  V,  M.  Nto 
adulandum  impiis,  637.  Adulalores  roKalis  lasligii, ,  VL 
532.  Adulatoribus  noo  credendum,  515.  Non  slmus  fatn 
AdulatoresDci,60t. 

Adulterium  tompore  Hieronyml  capite  poolrl  solitum, 
I,  3.  Etiamapudolhnicosdamiiatur,  459.  Ctvet  aposjo- 
lus  Paulus.  ue  metu  partus  ex  aduUerio  liberi  int^fi- 
ciaulur,  1,901. 


INDRX  GENERAI.IS. 


m 


►er  dititur,  qni  sancta  vlolat,  casta  corrumpit,clc, 

*ali  foreuses  in  alieuaruni  caotarum  aclionemen- 
I.  7€5». 

camus  qnaM  semper  vjcttiri,  I,  965. 
c*lio  l>ei,  V,  756.  iEditicatio  dinboli,  ibid. 
raltoiiis  vcrbum  surailur  iu    parvts  operibus,  VII, 

»s  vendcnlium  rjbiem  coercebant,  I,9U.  Hos&yo- 
;  Grs*ei  appellant,  ivid. 
reprebeudas  quod  sinis  consuescere,  I,  685. 
tanti  quis  drbet  assisiere,  llf,  2SN.  \  lemenlia, 
lilasin  ajgrotanles,  707.  /Egroli  multi  vil»  mor- 
'ferunt.  II,  485.  iEgrotanles  mortem  vilai  prsefe- 
VII,  658. 

>lus  semper  sumilur  nro  hoc  rntindo.  I,  201.  Par- 
Cbrislum  fovit,  et  adullum  fhiei  caloredefpndii, 
jptus  el  Partbus  uoruni  xenodochium,  iu  Poriu 

»U  singulje  civitates  singulas  bestlas  veneranlur, 
Es  iis  nomina  sua  sortiuntur,  ibid.  In  iEgypio  et 
la  vacca  non  comedilur,  551. 
itua,  Mesrabn  appellalur  in  Scriptura  Sacra,  III, 
ipore  Hierooymi  lingua  iEgypticorum  dicebaiur 
16.  /Egyplus  bumiiis  et  jacens  de  jEthinpia  ve- 
is  aquis  trrigatur,  399.  &gvpius  quibus  rebos 
ima  est?  IV,  20~>.  Soliludo  iEgypii  ferlilisvene- 
i  animaiilium,  781 .  Idola  iEgtplioruni,  qn*  ?  165. 
lusita  idoJatri®  fuit  dedita,  quam  iEgyphn,  540. 
i  vocsnl  regionet»  nomus,  165.  Libido  vEgyptio- 
ianla?848.  yEgypiii  vocanlur  musc»,  el  Assyrii 
15.  Societate  IsraHis  jEgyptus  beuedicitur,  500. 
ebraeos,  ifSgyptus,  /Egyptiu*  et  /Egyptii  unovoca- 
ncopaotur  Mesraim,  198.  Deus  ttdibcavil  domos 
riboa  /Egypli,  792. 
iib  ad   Tauri  sacra  semel  maritus  assurailur,  I, 

U  sacerdotes  utebantur  lineis  vestibus,  V,  547. 
leroaolyma,  V,695e/  891. 
Hadrianu*  Judwos  rebellantos  superavit,  V,  695. 
lalio  boua  et  mala,  VII,  l65,461.Vix  illa  caremus, 

,  (De)  quid  dicitur,  I,  401 .  iEue»  et  Dorcadis  re- 

a,696\ 

uata  propria  dialccticorum  el  philosophorum,  I, 

ffl*  ct  Parabola  aliud  prx>ferunt  in  verbis,  aliud  in 
.  y  igQ^ 

natfstes  quid  f,r*cis?  II,  285. 
quiuta  litigua    Graecis,  Iil.  518.  /Eolides  unde, 

slve  Aluv  humaiue  aelalis  tempus,  V,  502.  iEoncs 

Valentini,  VI,  1V7. 

litas  et  similitudo  in  qno  differunt,  V,  551. 

late  pauci  ducumur,  VI,  5t. 

flumdicilur,  IV,  112. 

inleojperies  nibil  aliud  praeter  podenda  velari  pa- 

,44.    Aer  corruptus  et  pastileutia  ex  locustarum 

Dmfetore,VI,  195. 

b»re>is,  II,  416. 

u  moQs,  quem  Pbienices  Sanior,  Amorrhei  Sanbr 

t:  in  cujus  vertice  insigne  templum  idolorum,  III, 

prum  in  quo  Ogur»  porteotosai  sculpls»,  II,  *5. 
naleria  cunctis  metallis  vocalior  est,  V,  465. 
nes  Khodi  exsnlavit,  I,  272.  Quid  tunc  narratur 
ibid  Kjusdcm  uratio,  308. 
aptus,  II,  622.  iEsculapii  vales  inlerrogati,  25. 
ius  Virbium  susciiasse,  poetarumjaclaturfabulis, 
.  jEscuapii  fauum  somniis  fulurorum  cclebralum, 

Pabula,  I,  50(.  Cornix  /Esnpj,  705. 

r  iuter  purpuram  el  gemmas,  superbiam  humili- 

1,1,502. 

t  nostras  momenta  per  singulos  aclus  minuuntur, 

Varii  hujus  aetatis  status  non  senliuiilor,  ibid, 
tata  non  viciniam  morii»,  sed  amorum  nobis  spa- 
setur,  915.  Fragilis  sexus  et  selas  imbeciJis  uon 
IOO  arbilrio,  290.  jElalis  arbilrio,  290.  iEtatis 
H  mitericordia,  e.t  jejuniorum  rigore  restiokuiiur, 
irieara  anatero  mouuisse,  pielatis  est,  504.  Non 
redeudum  qnidquid  dicitur  de  proverta  xtate, 
la  prseterila  dcfendit,  el  bonorat  vocabulum  di- 
916.  Si  pcrfecia  «eias  el  sui  jurib  impulaiur  pa- 

rqnanlo  magis  lactens  et  fraKi  is?68i.  jfiutis 
nmendatur,  II,  ti\).  Q  iid  dicit.ir  de  uiriusque 
ate  diversa,  789.  iEias  tlorcus  cito  cuiicidit,  IV, 
las  scuum    veucrab:lis   etiam  iulerhosles,  551. 


iEtas  malnra    perquirit  prudens  consilium,  V,  78.  jEtas 
maiura  errores  adolescenti»  con<lennial,4->7. 

/£l.is  sacerdotalis  apud  Hebr.f>os,  V,  i.  Ante  aetalem 
Sacerdotalem  qua^narn  veteiis  Tcstam.  parliculte  iegere 
non  permitianlur,  ibid  ,  in  prolngo. 

/Eternitali  omne  lempus  coniftaratum.  hrcve  est,  V, 
559.  vElernttas  swculorum  el  t«*mporum,  VII,  691.  linim 
tempus  Det,  esl  a'terniias,  ibid  Ad  comparationema-ter- 
nitalis,  omne  lempus  breve  est,  758. 

/Eibiopes  Meilis  subjecti,  VI,  710.  /Elhiopesappellan 
tur  in  Scripturis  qui  invilia  sunt  demersi.  tdid.  «Elhiopum 
Dco  placenlium  exempla,  674.  ^ 

^tbiopissa  Moysi  uxor.  I,  480. 

iEthiops  mutans  contra  i.aturam  pellem  suam,  el  par- 
dus  varietates  suas,  1,420.  ^Elhiopes  ironice  vocanturar- 
gentei,  187. 

/Elhiopia  ab  Hebra?is  dicitur  Cbus,  III,  519.  iEtblopia 
vicina  est  iEgyplo,  V,  556. 

/£lu«i  ignes,  I,  287. 

Atrectos  eradicandos  Stotci  docent.l,  1026.  AlTeclus 
animi  ad  bonum  creaii,  III,  508.  In  Allcclu,  qualis  ordo? 
VII,  63. 

Af rhclio  1n  s®cu!o,  roateria  pr»miorum  esl,  I,  711.  Af- 
flictiones  libenter  sostinent  sancti,  IV,  979.  Afflietio  om- 
nis  Deo  jodice  dispensatur,  VI,  181. 

Afri  lacertis  viridibus  vesci  sobnV,  III,  554.  Afri  lin- 
guaiii  Phoenicum  nonnulla  ex  parte  mutaront,  VII,    429. 

Africaous  temporum  scriptor,  VII,  11.  Ejus  exposilio 
LX\   Hebdomadum,  V,  682 

Afro  (De)  grammalico,  quid  refertur,  II,  556. 

Agamemnon  decennali  obsidioneTrojaindelevit,  1,691. 

Againuestor  AthetiieiHum  dux,  I,   46. 

A^ape,  quid,  1, 117.  Agapetarum  peslis,  98. 

Agape  tilpidiurn   capcuin,  caeca  duxit  in  foveam,!,  1052. 

Agar  el  Sara  duo  Teslameula  significant,  1, 910.  Agar 
an  fidum  graoda?vum  portet  in  ^humeris,  1, 166.  Agar  ea- 
dein  qnas  Cetiira.  juxla  opinionem  Hebrararum,  111,542. 
Agar  interpretatio,  VII,  472.  Pcoe  oranium  eadem  est 
exp  anatiode  Agaret  Sara,  ibid.  Alio  de  iindem  datur, 
\bid. 

A  garcnl  Sarraceni  dicli  in  vieinia  orbis  Jerosalem,  I, 
972.  Idem,  IV,    217. 

Agatbo  cpiscopus,  I,  556. 

Agalhoclis,  quem  psaltrias  frairem.Plolemseos  iEgypli 
ducem  constiluerat.  superbia  et  dissolutio,  V,  707. 

Agenorisurbs,  VII,  427. 

Ageniis  el  patienlis  uotiones,  VII,  570. 

Ageruchin  nominis  significatio,  I,  900.  Hanc  nobilis 
propinquarum  turba  circuuislal,  ibid.  Ah  auiha  fmt  euo- 
trita,  ibid.  Ageruchta  non  praestat  mongamiam  generisuo, 
sed  reddil,  ibid.  Postburoom  babuit  filium,  Niuplicium 
nomiue,  ibid.  Vir  ejus  eodem' nomine  vocabatur,  tbid. 
Agerucbia  vitatmuttos  palatit  proceres,  ibid.  Hosceria- 
lim  diabolus  inflammat,  ulejus  castiiateui  probent,  ibid. 
Nobilitas,  forma,  »las>  el  0|>es  illam  (aciuut  appetibilem, 
tbid. 

Ager  irriguus  et  voluptalis,  II,  557.  Nemo  seeurus 
agrum  possidel,  196. 

Aggffus  interpietalur  feslivus  ac  !*lus,I,  278.  De  quo 
r>rophetat,i6id.  Aoangelusfueril  buiuauocorpore  vestitus* 

VI,  751. 

Agnes(B.)elatem  ettyrannum,  1,979.  Titulum  castitatis 
martyrio  coitsccravit,  ibid. 
Agni  roystici  inimolatio,  I,  265. 
Agnitio  in  quo  ditiert  a  uotione,  II,  614.  Agnilio,quid? 

VII,  562. 

Agonotheta  ooster  Cbristus  oon  est  inviduas,  I,  4">2. 

Agro  (In)  terro  bonae  tres  fructus  leguntur,  1, 595 

Agrosiisgenus  berba?,  VI,  108. 

Alia  urbs  imminens  mari  Kubro,  11,21. 

Ain  littera  vocalis  est  apud  Hebreos,  III,  M.  Per  (l 
tegilur  npudLXX,  Inlerpretes,  ibid.,ct  17,  55,  42, 150 
218. 

Akibas  Aquilae  magister,  IV,  122. 

X  m  navium  qoaeuam,  IV.  285. 

Ala  sex  Serapbim  dnorum,I,  49. 

Alanus,  1,  541. 

Albina  uiaier  Marcella?,  I,  950. 

Horlatir  filiam  ad  secunda  inatrimooia,  951.  Dicilur 
coinmums  matcr,  155.  Albiuae  malris  S.  Uarcells  moi« 
iiuulialur  Hierouymo,  VI  1,56*7. 

Aibinum  pro  Albina,  I  677.  Quos  aalotal,  1067. 

Albiuus  succcssor  Festi  io  gubernaiioue  Juda?«,  II, 
t*5l. 

Alca?us,  I,  279. 

Alcestin  fcrunt  pro  Adroeto  sponte  defunclam,  II,  511 . 

Alcibiades,  11,241.  A  quo  occisus  51I.Amor  coucu- 
liinn  >b  illum,  ibid. 


361 


INDEX  ('.ENEItAMS. 


sni 


Alcmenje  adultehum,  II,  397. 

Alematii,  1,  914. 

Alentiusdiaconus,  1,1017. 

Alelhius  presbytcr,  I,  851. 

Alexauder  Judaeorum  rex  et  pontifex,  V,  086.  Ejus 
uxorAlexaodra  post  mortem  niarili,  Judeorum  obtiuuit 
imperium,  et  Oliis  distribuit,  687. 

Alexander  Ma<  edo,  orbis  domitor,  I,  682.  In  moribus 
et  in  inccssu  non  potuit  earere  viiiis  Leonidismagistrl 
sui,  ibid.  Babylonio  periil  veneoo.  689.  Alexandh  clau- 
stra  feras  genles  cobibent,  464.  Alexander  idem  Magnus, 

II,  567.  Alexanderqui.J  dixisse  narratnrad  Achillis  tu- 
inulum,  15.  Alcxaiider,  quare  pardusdictus.  IV,  872. 
Alexander  Magnus  appellaius  Hircus,  212.  Veneno  per- 
lil,  et  ejus  regnum  divi.iitur  in  partes,  ibid.  Alexandri 
Magni  regnum,  cur  asneuro?  V,  634,  Alexandri  Magni 
viciori»  el  mors,  703.  Ejus  suctessores,  ibid.  Velox  Alex 
andri  vicioria,  668.  Alexander  Tyrutn  obsedit  et  cepit, 
305.  Idern  Darlum  vicil  in  Lycia,  ibid. 

Alexandh    Aphrodisiaei  Commenlaria,  I,  237,  el  II,  476 
et  635. 
*       Alexander  monachns,  I,  799. 

Alexander  imperator,  II,  893.  Filius  est  Mamme»,  899. 

Alexauder  Jerosolymorum  episcopus,  II,  879.  Exsiat 
ejus  epislola,  ibid.  Cum  Narcisso  rexil  Ecdesiam,  ibid. 
Dormivit  in  carc^ro  pro  confessione  Cbrisll,  595. 

Alexandh  haeretici  opns.  VII,  369. 

Alexandha  olirn  vocabaiur  No,  I,  704.  Glohabatur  se 
esse  parii«  ipcm  Romanae  fldci,  535.  Ereclum  Alexan- 
dria3  vexillum  crucis,  et  adversus  haeresirn  tropaea  ful- 
gentia,  turba  populorum  prospectat,  tbid.  Alexaudria, 
Diospolis,  sive  Joviscivitas  dicilur,  III,  84.  Alexandria, 
quaB  prius  vocabatur  No,  ab  Alexaudro  Macedone  nomen 
accepit,  VI,  94.  lla?c  meiropo  is  ^Egypli,  ibid. 

Alexandrinum  decreium,  I,   59. 

Alexaudhue  Ecclesiae  cousueludo,  H,  875.  Ejus  mar- 
tyres.  492.  Alexaudria,  el /Egyptusin  LXX  suis  Hesy- 
chium  laud.it  auclorem,  522.  Quid  constitutum  fuit  in 
svnodo  Alexandhna,  195.  Occideus  assensumei  prwbuit, 
ibid. 

Alpbabelum  Hcbraicum,  I,  146  elteqq.  Qusb  ab  ejus 
lilteris  inttrra  Scripi.  per  ordinem  incipiant,  ibid. 

Alphabetum  Hebneorum  se  explicasse  dicit  Hierony- 
mus,  III,  73.  Alphabelum  quomodo  legebatur  apud  (irae- 
cos  et  Hebraeos,  IV,  1019. 

Alieui  ulii  qui  iu  idolorum  errore  generati,  VI,  50 

Aliena  appelere  publicau  leges  vetaot,  1,  1 12. 

Alienis  a  se  parcil  Deus  propler  propriain  mansueludi- 
nem,  V,877. 

Allegoria,  quid  ;  VII,  471.  Pleni  sunl  allegohis  orato- 
rum  et  noeiarum  libri.  ibid.  Dicitur  iuteiligeulia  spiri- 
lualis,  ibid.  Per  ailegori»  incerta  non  debet  extenuah 
manifestissima  prnnhelia  in  Scriplurit,  VI,  95i. 

Alleluia.  Vid.  Epist.  XXVI.  Cani  solitura  in  funerib. 
Cbhslianor.,  I,  466.  Sigoum  ad  collectam,  II,  622. 

Apud  Alliam  exercilus  Romauus  vicius,  1,  914. 

Alroa  (de  verbo)  interpreialio  Judaeorum,  II,  287.Vera 
ex  Hebraeo  assignatur,  288.  Alrna  in  Scriptnra  Hebraica 
semper  siguilioat  vir^inem  abscouditam,  uou  adolescen- 
lulain  nuplam,  lii,  312  et  343. 

Alpes  Julia»,  I,  914.  Alpium  nomina  diversa  pro  loco- 
nim  vahetale,  544.  Quidquid  inter  Alpes  et  Pyreoaeum 
esl,  vastarunl  hostes  diversi,  913. 

Altahs  Chrisli  ministerio  qua  veneratione  dcservien- 
dum,  I,  759.  Ad  Altaria  Chnsii  stabulati  equi,  314.  Altare 
Ecciesiae  unum,  uon  plurinia,  IV,  207.  Uuum  altare,  si- 
cul  uua  fi.ies  et  uua  Ecclesia,  208.  Uuura  ailare  habet 
EccUsia,  VI,  262.  Attaria  basreticorum  plurima,  ibiii. 
Tot  babenla.taria,  quoi  schisiuaia,  ibid.  Hjereiici  uuum 
altare  babere  se  jaclunl,  ibid. 

Altare  templi  erat  in  parlethbus  Bcnjamin,  I,  381.  Al- 
lare  Dei  ex  iuipolilis  lapidibus  conslructum,  IV,  779.  Al- 
lahs  corona  iu  modum  lilii,  V,  530.  Allaria  duo  Domini, 
aureutn  el  a?ueum,  94.  Non  inleiligilur  quoujodo  allare, 
in  quo  iguis  succeudendtis  eral,  nihil  ab  eo  paliatur, 
503.  Juxla  allare  Domiui  lucus  et  arbores  nou  plautantur, 
cur?  VI,  40. 

Altinum  fretum,  I,  337. 

Alypius  videral  Hieronymum,  1,  301.  Salulaturab  Hie- 
ronymo,  631. 

Amabilis  episcopus,  IV,  167. 
|       Aman  iulerpreiatur  iniqmtas,  I,  101. 

Amalec  el  Chanana?us  vocaiur  in  DeutcronomioAmor- 
rheus,  III,  2*2,  Auialeci  pareules,  350. 

Amaudi  lempus  esl  posl  Deum  liberos  et    prnpinquos, 

III,  411.   Aniaulium   c-eca    suul  judicia,  VI,  109.  Aiuare 
aliouid  necesse  esl,  i.  100.  Nihil  aiu;iuhbus  dituai    ett. 


121.  Verba  duloia  amatorum,  quae?  260.  Amare    et  amari 
magicia  arlibussappe  quibusdam  eveuiL  VII,  506. 

Amahiudo  qna?  non  fastidienda,  I,  474.  Amaritodo  et 
furor  speries  ir«,  VII,  635.  Conlraha  est  dulcedini,  636. 
In  amahludinem  Deus  mulatur  nostris  viliis,  qui  natora 
sua  dulcis,  ac  benignus  esl,  V,  30. 

Amathasdiscipuius  Anlouii.II,  2.  Ejus  corpos  sepelivit, 
ibid. 

Amator  sut  ipse  se  seducit,  VII,  522.  ln  Dei  injoria 
benigni  sumus,  in  nostra  exercemus  odit,  (41. 

Amazones,  II,  328. 

Ambiani,  1,914. 

Ambitio  inter  luctos  lacrymasqoe  non  cessant,  II,  14» 

Ambrosius  Origenis  ipyo^iwxTT^,  1, 192.  Teinentatis 
accusatur,  532.  Ejusdem  utpote  divitis  justa  reprebeasio, 
II,  897  et   901. 

Amhrosiusfrater  munuscula  el  litteras  delalit  Hiero- 
nymo,  I,  270. 

S.  Ambrosius,  1,  41 ,  230.  S.  Ambrosii  liber  de  Vidoif» 
225.  Multa  ex  eo  referuntur  226.  Verba  eju«Jem  expeo- 
dil  et  iaudat  Hieronymus,  ibid.  Tres  iibellos  do  Vimal- 
bus  scripsil,  ibid.  Laudaolur,  106.  Ambrosii  librf  de  00- 
ciis,  774.  Compilavil  Hexaemeron  Origenis,  529.  Secalnf 
esl  SeuienliasHppolyti  et  Basiiii,  ibid.  Secotus  est 
Origenem,  753.  Ambrosii  laudes,  II,  647,  648.  AmbrosiJ 
libri  sermonibus  Origenis  pleni,  64*.  Dicitur  colunina 
Eccie^i.e.  ibid.  Ambrosium  laceratum  ab  Hieronymo  vo* 
luit  Rulinus,  6*7.  Interpres  fuit  Origenis,  504. 

Ambrosia  et  neciar  genlilium,  IV,  458. 

Amen,  approbatio  eorum  qu»  dicta  sunt,  IV,  787. 
Amen,  quid  signiGcel:  VII,  55,  580,  555. 

Amicilia  qu«  desinere  potest,  vera  ounquara  fuit,  1. 13. 
Vera  quod  seniit,  dissimulare  nondebet,  511.  fnconslao- 
lia  amicilia?  bumaos3v  761.  De  ifla,  oranissuspicio  tollenda 
est,  658.  Eadem  velle.  el  eadem  nolle,  ea  demum  flma 
arcicilia  esl,  988.  Vera  est  iila,  quam  non  utilitas  rei 
familiaris,  non  prssentia  tantum  cornorum,  sed  Deitimor 
et  Scripturarum  studia  concilianl,  270.  Melius  e*st  iuiin- 
cifas  bomioum  subire  perpetuas,  qoam  Dei  offensaaa, 
amiciiiis  noxiis  provocare,  719.  Sub  occasione  serrnoois, 
potest  quis  amicitias  potectiam  qusrere,  498.  Amiciuc 
Chrisiianse,  quaa?  779.  Falsa)  amicitiad,  195.  Booorum 
araicitia  appeleud^,  456.  Amicilias  ex  quo  flrmas  nascno- 
tur,  11,539.  Nulia  majorinimicitia.quamamicitijLS  oecessi- 
tate  sociare,  753. 

Amici  rari  sunt  boni  el  fideles,  II,  756.  Insidi*  eortn 
cavenda?.  776.  Prudentis  est,  el  amici  post  recoociliataiD 
simullalem,  etiam  leves  suspiciooes  fugere,  459.  Si  ami- 
cus  pro  le  dixeril,  oon  testis  aul  judex,  sed  fautor  pnta- 
bitur,  410.  Numquam  de  amicorum  judicio  glohandUB. 
Amicui  prava  recia  judicat,  40 1.  Araicorum  Odes  exean 
plo  probala,  VII,  142.  Amicus  diuquasriiur,  vix  ioveuimr, 
dilTicile  servatur,  I,  13.  ln  airicis  non  rts  quasritur,  sed 
volunlas,  409.  !Sou  minus  charitas  jungit  amicos,  qoa'J 
natura,  i7.  Diversa  seutire  possunt,  nec  ideo  seipsoshp- 
dere,  6i0.  Amicorum  non  laudanda  sunt  vilia,  52a.  la 
amicis  eliam  tuta  timemus,  537.  Amicut  aliter,  aiiter 
injmicui  percutit,  IV,  1056.  Amicus,  quld?  VI,  516.  Aniu 
diviium  iiiuiti,  uon  pauperum,  ibid.  Diu  quasrtlur.  vii 
inveniiur,  didicile  servalur,  ibid.  Amici  fratres  dicontnr, 
233.  Veraamicitiainquoposita,517.  Eadem  quaodo  deli- 
cala,  ibid. 

Aminadab,  quid  signiGcat;  II,  287. 

Ammana  civilalis  uomeu,  qus  ct  Pbiladeiphia.TI,  571. 

Ammonius  damnatus,  I,  1030. 

Aminou  Beronices  episcopus,  II.  911 . 

Ammon  filii  de  stirpe  Lolh  generati  sunt,  VI,  256.  Ha- 
bitant  in  Arabia,  ubi  nunc  est  Philadelphia,  ibid.  Kabba 
fuit  metropolis  eorum,  ibid. 

Aruoona  et  excelsa  loca  semper  Idolis  dedicatt,lV 
849.  .  . 

Amorordiuem  nescil,  I,  21.  AmorCbristi,  qoid  fadl? 
124.  0*,:e  viucoia  rumpit  amor  Dei,  et  gehenoas  li«aor. 
31.  Sauctus  amor  impalienliam  non  habet,  290.  ImpoaV 
cus,  quid  agit?  l090.FaciiiusneKligeutia  potestemendan, 
qnam  araornasci,  18.  Debetaiuor  iajsus  irasci,29.  Graadii 
iu  suos  pietas  iinpieus  iu  Deum  est,  184.  Amor  tmore 
cxpulsus,  912.  Iilic  li  ainores  in  sene  evelli  non  postQii, 
787.  Amor  sanclus  impaliemiam  noii  habet,  11,401.  Tott 
amoris  iiisccialio  apud  IMatonem  exposila  est,  318.  £jvs 
incoiuiuoda  L.vsias  explicat,  ibid.  Nemo  potest  duubvs 
uuiohbus  po^sideri ;  si  caruis  amalor  es,  amorem  spiriiut 
nun  capis,  111,  503. 

Anior  puruB  rbaritatis,  VII,  750. 

Aino  rliasi  pnst  expieta  p^cata  expulsi,  VI,  215. 

Amos  ruborum  mort  disiriugeos,  repenle  propbett 
efTecius  esl,  i,  35.  De  quibus  propheta  1,277.  Paucitverbu 
oulicari  uun  ootesl,  tbid.  Amos  oruohettB  tepulcrum  iu 


?ro 


IXDKX  GENERALIS. 


666 


Tecua,  III,  206,  283.  Amos  nomen  diversis  ltlteris  apnd 
Hebrapos  scribitar,  etdiversomodo  interpreialur,  IV,  7, 
8.  Amos  paler  Isaiae  noii  est  tertius  duodecira  prophela- 
rum,  8.  Amos  pastur  pecorum  ulltur  in  sua  propheiia 
sermonibus  arlis  suae,  Vf .  225.  Amos  nequaquam  adJeru- 
salem,  sed  ad  Israel  et  in  Samaria  pradicat,  221. 

Amphiaraus  ab  uioresua  proditus,  II,  5(7. 

Amphilochias,  I,  66. 

Ainphimallum,  I,   435. 

Amulius  Latinorum  rex,  1,  46. 

Ana  qmd  invenerit  io  deseno,  aqoas  calidas,an  sta- 
gnum,  an  asinos  velocissimos,  III,  363. 

Anabasii.qui,  II,  533. 

Anathoretarum  conversalio,  I,    120. 

Aaacletus  II,  Roms  episcopus,  II,  853. 

Anagoge,  quid,  I,  851. 

Ansmartelos  idem  quod  sioe  peccato,  I.  1028. 

Aoaniaset  Sapphira,  quare  condemnati?  I,  990.  Pu- 
niuntur  non  crudelilale  sententise,  sed  correplionis 
exemplo,  ibid.  Ananias  et  Sapphira  limide  sua  servave- 
rant,  324. 

Ananiam,  Azariam  et  Misahel  de  caplivitatevenienles, 
aurum  elargentum  in  munera  Templi,  et  coronasponti- 
ficis  ac  ducis  attulisse,  Hebrai  tradunl,  VI,  828. 

Anastasius  Origenem  damnavit,  I,  583.  Hunc  Boma 
diu  babere  non  meruit,  quare  ?  958.  Laudatur,  992. 
Anasiasius  urhis  Bom»  episcopus,  II,  491,  515,  516,  3S0, 
»53,  560,  564.  Pra?dical  Origenem  herelicum,  463. 
Fptslola  pap»  Anastasii,  549.  Una  ad  Joannem  Jerosoly- 
tnitatmra,  505. 

Anaihema,  quid?  I,  839  et  seqq. 

Analhoth,  q.nd  signiflcel?  V,  816.  Quanlom  ab  Jeroso- 
lymis  distet,  IV,  923. 

Aoalolius  sacerdos  Laodicenae  Ecclesis,  I,  429 

Anaxagorae  sententia,  I,  334. 

AnaxHidis  liber  secundus  de  philosophia,  II.  309. 

Anchira  Galaliaemetropolis  quot  scbismaiibus  di'ace 
rali?  VII,  427. 

Ancillas,  qu»  matri  in  obseqnio  sunt,  tihi  scias  esse 
in  insidiw,  I,  936.  Quanlo  vilior  earum  conditio,  tanto 
lariliorest  ruina,  ibid.  Ancilla  virgo  procedens  ornatior 
dominis,  quaredigna  planctu,  802.  AHse  notantur,    ibid. 

Andabalarum  raos  pugnandf,  II,  210.  More  eorum  pu- 
gnarequid  sit?  29 4. 

Andrea?  et  Philippi  apostolorom  benevolentia,  I,  890. 
Corpora  SS.  Andre»,  Loc»  et  Timothei  ConsUralinopo- 
lim  translata,  11,301. 

Andromeda  ad  saium  religata,  1, 966. 
iiiA?k**  VlCUS  in1ao  habilatoresomneserantChristlani, 

Angelos  f inler)  non  est  tnasculus  neqne  femina,  1, 213. 
LJBtitiaangeiorum.siiperpeccalorespteniientiamageutes, 
896.  Angelus  costos,  iu90.  Angeli  custodes  locornm, 
453.  Similes  erimus  angelis  iu  coelo,  ibid.  Simililudo 
angelorum  nobis  promillitur,  sed  non  natura,  817.  Non 
subManliam  uobis  angelorum,  sed  couversationem  el 
beatiludinem  Dorainus  reproraittit,  ibid.  Quando  diciinur 
futurf  sicut  angeii,  non  natura  corporura  tollitur,  sed 
glon»  magnitudo  monstratur,  453.  Per  qu»  in  humano 
corpore,  angelorom  impetraturconversalio?  987.  Angeli, 
fiomen  est  oilicii,  II,  423.  Secundura  naturarn  suamsunl 
iovisibites,  41.S.  Immortales  leguntur  per  graliam,  nou 
pernaluraro,  750.Nusquamauditur  spihtualium  virlutum 
Lfjjj06'0  nuptias  celebrari,  439.  Angelorum  merila  diversa, 
569.  Exercitusangelorum,  vocanlur  cislra  Dei,  790.  Da- 
tur  aubordiualio  inter  illos,  479.  Habenl  diversa  oflicio- 
«£!?  I<ru*ra  el  merila»  ^0.  Possunt  recipere  peccaium, 
529.  Similitudo  angelorum  in  quo  est  posiia?  4."j9.  Auge- 
lus  reluga,  482,  612.  Angelo  Epbesi  desertacbarilasimpu- 
latur,  198.  In  angelo  Pergamen»  |Ecclesi»  idoloibyiorum 
esus,  et  Nicolaitarum  doctrina  reprehendiiur,  198.  An- 
geli  prasidenl  buic  mundo,  III,  487.  Uoicuique  uostrum 
angelus  adhaeret  comes,  quo  ad  Deum  verha  nostra  per- 
rerumur,  428.  Angeli  lerram  circumeunt,  et  sunl  adrai- 
ni  tralorii  spiritus,  qui  inslar  aviuni  uoslra  verba  etcoffi- 
tatiunes  ad  ccelum  perferunt,  479.  Angeli  praepositisuper 
nonilnes,  praevatent  homiuum  potestali,  el  proliibere 
possunt  injurias  a  clie.itibus,  429.  Angeli  ubi  in  orlu  Do- 
minl  ceciuerint,  361.  Augelorum  tutela,  IV,  1055.  Angeli 
eustodes,  673.  Angeli  praesides,  550.  Angeli  pra?sideut 
portis  urbis  Doininirao,  514.  Angeli  singulis  praesuut 
gennbus,  264,  441.  Angeli  humano  prajsunt  generi,  2i6. 
Unusquisque  hahel  augelum  cuslodem.  822.  Ange  islant 
in  conspectu  Dei,  950.  Cuelum  angelorum  babilaculum, 
537,  650.  Angeli  votautur  aves,  547.  Angeli  lapMes 
ignei,638.  Angeli  quo  sensu  alas  habere  dicunlur,  92. 
Angeli  ct  viri  saucti  vebicula  dicuntur,  quibus  bominos 
adducunlurad  iideui,  821.  liniversa  hominum  multiludo 


angolorum  multiludini  comparata,  pro  nihilo  ducvlur, 
488.  Imitamur  ang<»losper  viriutes,  702.  Quod  angeli  fa- 
ciunt  in  crlis,  hoc  in  terra  focien  lum.  586.  Per  spiritum 
Domini,  angelus  intelligendus,  754.  Angeliboni  et  mali 
desjgnali,  256.  Angeli  mali  pnt-sides  provinciarum , 
337.  Angeli  rebus  omnibus  prapsidenl,  V,  818.  An«e- 
lorum  otticia,  (569.  Quatuor  angelis  principaiia  regnacom- 
missa,  663.  Apostropha  ad  angelum  custodem,  fi&9.  An- 
geli  dii  sa?pius  niincupanlnr,  645.  Iniitamur  angelorura 
oftlcia,  617.  Mali  angeli  lormentis  praBposiii  sunt,  362. 
Angeli  rerum  humanarum  procuralores,  VI,  500.  Lau- 
danturet  accusaniur  pro  virtutibus  vel  vitiis  eorura  qui- 
bus  pnesunt,  itid.  Angeli  desi^natl  ad  gubernalionem 
mundi,  662.  Angeli  Chrislo  'minislramnt  in  terra,  785. 
Sensusa  Deo  illuminalus,  angelus  uoster  est,  808.  Ange- 
lorum  tuiela,  17.  Quidam  putanl  Joannem  Rapiistam, 
Maiachiam  et  Aggseum  fuisseangelos,  731.  Aogeli  pessimi 
dicuntor  Dei  exercitns.  190.  Angeli  el  aposioli  nalura 
sua  mutabiles,  VII,  W3.  Angelorum  praesidium  et  tutela, 
21,  140.  Angeli  eustodes»  4i6.  Pr»sunt  quatuor  ele- 
mentis,  447.  Varia  angelorum  minisieria  erca  Christum, 
211.  Virtutes  coelorura,  anxeli,  197, 198.  Deus  loquens 
inangeliset  perangelos.  412,  Angeli  quo  sensu  habent 

gatresincoelis,  601.  Angelusrcfuga,  6l9.AiigeIiapostat», 
76. 

Angulus  pro  regno  poniiur,  IV,  203. 

Angustiis  (m)  et  laboribus,  quid  legendum,  I,  124.  Fu- 
turi  lemporis  gloria  praasentes  angusii;e  mitigantur,620. 
In  angusliis  quid  dicendum  cousolalionis  causa,  IV,  884. 
Contenl  Deus  in  variis  angustiis,  ut  paleas  excutiat,306. 
In  angustiis  posili  quid  solemus  dicere?  VI,  301. 

Annianus  succedit  Marco,   II,    815. 

Anicelus  regens  Ecclesiam,  II,  8o7.  Decimus  episcopus 
Rorna?  fuit  post  Pelrum,   8«>3. 

Anima  immorlalis  est,  el  subsistens  posl  mortem,  I, 
534.  Nonnulli  de  ea  philosopbati  sunt,  ibid.  Nescit  diver- 
sitatem  sexus,  900.  Ecclesiastici  nonnulli  pulanl  animas 
olim  conditas,  haberi  in  thesauro  Dei,  948.  Alii  existi- 
manl  a  Deo  Geri  quotidie,  ibid.  De  origlne  anima?  ubi 
scripsil  Hieronymus,  949.  Senlentia  maximaa  partis 
Occidenlalium  de  ea,  948.  Aliae  variaa  nolantur,  ibid.  De 
nomine  ejus,  quid  sentitur?-598.  Si  sil  sine  mente  et 
sensu,  jumenlis  comparalur,  5S8.  Omnis  anima  trisiis 
separatur  a  corpore,  127. 1  besaurus  animarum  quoraodo 
exbauritur,  617.  Prudenlia  anima3  non  potesl  aniraa  nun- 
cupari,  588.  Nuda?  animae  non  appellantur  vir  el  raulier, 
sed  corpora,  62 4.  Animae  Christunae  pabulum  esl,  si  in 
lege  Domini  mediteiur,  15.  Verum  Chrisli  templum 
anima  credeniis  esi,  324.  Haec  exornetur,  utChristum 
meieatur  suscipere  ,  ibid.  Quid  pulchrius  anima,  qua 
Dei  filia  nuncupatur,  et  nullos  extrinsecus  quaerit  orua- 
tus ;  283.  Quomodo  erudienda  esl,  qu»  fulura  est  tem- 
plum  Domini,  681.  Anima  sacriflciis  Dei  vacans,  Jebet 
esse  ab  omni  adeclu  expedita,  182.  Hosies  ejus  varii,  31. 
Muro  cotiljtieuiia?  vallemus  illam,  605.  l.ibertalem  iliius 
quotidiana  viriulum  exercilalione  tueamur,  ibid.  Totis 
viribus  animas  nostrds  ab  oinui  coulagione  purgemos, 
5M5.  Libcrlas  anim»  vitiis  opprimilur,  et  sauatur  medi- 
talione  virtutum,  608.  Munditia  corporis  atque  vestilus, 
ejus  .mmunditia  esl,  715.  Nohis  non  corporis  cullus,  fced 
ei  animne  vigor  quantur,  elc,  288.  Habelo  coram  nou 
rei  familiaris,  sedaiiima?  lua?,  936.  Quo  culruiue,  edilicalio 
animae  prote^ilur,7i9.  Nulii  parcas,  utsoli  parcas  anima?, 
936.  Nou  pnus  corpusculum  requiescat,  quam  illa  pa- 
scalur,  121.  Media  fluctual  inler  opera  carnis  et  apiritos, 
506.  Aliud  anima  desiderat,  aliud  caro  facere  cogilur, 
896.  Qui  animan  suas  variis  vendidere  de-ideriis,  norum 
quibus  se  tradiderinl,  famuli  nuncupantur,  605.  Leeum 
jussa  conservaus,  a  malorum  contagioue  seceruitur,  614. 
Quo  solet  slerile  animarum  solum  piuguescere?  933. 
Carnis  bona  in  ejus  laudibus  uon  requiremia,  336.  Domi- 
nus  magis  quaril  aiiinus  credenlium,  quara  opes,  453. 
Quomodo  prasceps  fertur  in  profuu<Iu:u  unpietalis,  6G5. 
Nullam  aniniam  recipit  Dens,  quae  eo  nolente  separatur 
a  corpore,  180.  Anima  non  e»t  de  Dei  subslantia,  II,  426. 
Ecdesia^tica  opiniode  origincanimarum,557.  Tresaoim» 
origines  noiantur,  497.  Tres  senientia*  de  eadem,  558. 
Quolidie  Deus  labruulur  auimas  ralionales,  427.  Anima 
nobis  cum  diis,  corpus  cum  beiluis  commune  esl,  339. 
Corpus  puerdicitur,  anima  p»dagogus,  ibid.  Viuculum 
anima»  corpus,  481.  Comparaliooes  auimas  el  corpons, 
S39.  Llriusque  crealor  est  Deus,  428.  E&  auima  et  cor- 
pore  compacli,  ulriusque  substauii»  naturam  consequi- 
inur,  794.  Quomodo  corpus  sanum  dicitur,  si  nuho  lau- 
guore  vexetur:  ita  auima  absque  vitio,  si  uulla  periur- 
batioue  quatiatur,  ibtd.  Non  flagiUlur  nilor  linguas,  sed 
auim.e  quaritur  pietas,  224.  Orandis  exsullaiio  illius 
uude   sii,  311.    Prius    auimc  refectio  quareoda,  quam 


967 


LNDKXGEXEKALIS. 


WA 


corporis,  27.  Cegitationum  ot  perlurbalionum  impelus 
susiinel:qnare?704.  Anima  ingreditur  in  corpora  par- 
vulorum,  III.  482.  Ridendisunt  qni  putant  auimas  cum 
corporibus  seri,  et  non  a  Deo,  sed  a  corporum  parenti- 
hus  generiri,  492.  Anima  ad  imaginem  Dei  creala  est, 
IV,  591.  Ornamenta  anima?,  qune;  782.  Bona  animae  vir- 
tnles;  mala,  vitia,  645.  Sanclorum  auitnae  seinper  iu 
corde  Dci  sunl,  570.  Sanctorum  anims  coiies  et  moutes 
dicunlur  pro  varietate  virtulum,  653.  Amroa  nostravioea 
Dei  et  pornorum  paradisus  dicitur.  quan<(o  ralio  prreesl, 
et  habet  Deum  cuslodem,  18.  Liberlas  anima»  servanda, 
700.  Auimarum,  qu»  de  sanctitale  prislina  corraeruut, 
vaslilas  et  miseria,  16,  17.  Postquielem  noclis  anima 
vegetior  est  ad  audiendum  el  faciendum  quae  dicuntur, 
893.  Perturbatio  aoiroaa  vocalur  ebrielas,  76.  Impudeus 
anima  nunquam  saturalur  suo  errore,  662.  Omniuin 
animarum  affectus  in  fetus  suos  ingenitus,  810.  Quaenam 
aniiuanlia  in  terris  deserlis  habitant,  444.  Anim»  ptirs 
a  Deo  conditse,  V,  257.  Animarum,  quaa  de  sauctilate 
pristina  corrueruut,  vastitas  ei  miseria,  171.  Auimae  fce- 
>  dilas  com  adulterat  in  vitia,  297.  Anima  tripartita,  898. 
Aniina*  pulchritudo,  951 .  Anima  in  medlo  virtulum  etvi- 
tioruin  posita,  VI,  575.  Omues  auimas  Dei  sunt,  175. 
Vera  causa  laetiliae  animffi,  qu«?  728.  Omnis  anima  per 
naiuram  suam  tabe  rnacolum  Dei  esl,  non  darmonis,  597. 
Anima  similis  efticitur  ei  cui  adhaaret,  vel  Deo,  vel 
mundo,  578.  Anima  separata  a  corpore  quo  ducitur? 
518.  Mauum  Dei  evadere  non  polest,  ibid.  Anima  invisi- 
bilis  est,  eliucorporalis,  VII,  62.  Cum  corpore  puuietur, 
ibid.  Priucipaie  anim.e  in  corde,  non  in  cerebro,  114. 
Auima  in  quodam  meditollio  posita  iuter  caroem  et  spi- 
riium,  50.).  Media  eonsislit  inler  jurgium  carniset  spi- 
rilus,  502.  Magna  dignitas  animariiin,  139.  Habet  sensus 
ei  membra  s»a,  sicuicnrpus,  420,  678.  Ad  quid  accepi- 
mus  animaui  ei  tntellertum,  620.  Anim»  corporibus  so- 
lutae  ubi  habi.en».  juxla  quosdam,  676.  Aniina  Christiana 
quomodo  carnem  diligit  el  nulrit,  658.  Majus  lucruin 
uon  est,  quam  si  humanam  animam  lucretur,  705. 

Auimalia  bruta  duclores  sequunlur  suos,  I,  912.  In 
eadem  retia  non  inciduut,  285.  Desertum  bujus  sseculi 
nutrit  talia,  934.  Auimal  uon  potest  vivere,  nisi  crescen- 
dicapax  sit,  II,  540.  Bruta  antmalia,  quamvfs  in  lougo 
ilinere,  noverunt  secundo  diverticula,  48b\  Muta  anima- 
lia  Deum  esse  sentiunt,  12.  Mullitudo  venenatorum  aul- 
nialium  ex  improviso  ebulliens,  32.  Bruta  animalia  cura- 
la,  25.  Venenata  notanlur,  47.  Animanlia  diversa  diver- 
sorum  in  homiuibus  morum  simulacra,  IV,  259. 

Animalia  quatuor  apud  Ezechrelem  quid  signiQceni,  I, 
568.  Animaliaevangelistis  tributa,  VII,  6. 

Animus  hominis  in  tres  nartes  divisus,  I,  505.  Animi 
humani  in  diversum  mulaiio,  II.  737.  Nihil  itaobruil  il- 
lum  ut  plenus  venter,  341.  Animorum  in  uno  homioe 
diversa  facies,  1, 193.  Quidam  couvaiuerunt  corpore,  et 
animo  rgrotare  ccepentiit,  25.  Corpus  pariter  et  animus 
tendatur  ad  Dominum,  959.  Plus  esl  auimum  deposuisse 

Suain  cullum,  458.  Quid  debeiuus  animo  pra?medilari, 
12.  Vincenda  antmi  mollities,  313.  Non  lumeat,  93«. 
Auimorum  charitas  commendatur,  non  corporum,  1V? 
766.  IneliUa  animi  mitigat  dolorem  corporis,  15.  Auimi 
qualuor  perturbatioues,  VI,  171.  Vide  Mens,  Ingeuium, 
Peclus. 

Auicii  illustris  sanguints  genns,  1,977.  In  eo  aut  nul- 
lus,  aut  rarusqui  non  meruerit  cousulalum,  ibid. 

Anna,  interpretatur  grutia,  I,  292.  Quid  meluit?  ibid. 
Sterilitatemalvi  fecunditate  mutavit,  ibiil.  Prius  sterills, 
Feuennae  ubertale  fecuudior  est,  6*0.  Samueletn  non  si- 
bi,  sed  tabernaculo  geuuit.  508.  Anna  Oiium  quem  Deo 
voveral,  postquam  oblulil,  nunquam  rerepil,  937,  699. 
Postquain  concepit,  non  eslausa  ad  Templuui  accedere, 
msi  pnus  redderefquod  debebat,  ibid.  0uare  plurimos 
filios  habere  meruit,  6J*9.  Anna  riduis  imitanda,  508. 
Salvatonm  mundi  pnma  suscepit,  sacrameutorum  conscia 
fulurorum,  ivicl.  Kjus  ardorfil  in  admiratiouem,  978. 

Anna  verbuin  rlebraicum  quid  signiticet,  VII,  766. 

Anui  veterum  Palrum  ante  diluvium,  1,  255.  Anni  re- 
volulio,  368.  Seplimus  annus  iucipit  erubescere,  eic, 
964.  Anni  prwseutis  temporis  futura  tempora  signiOcant, 
IV,  276.  Annus  tricesimus  iu  hominibus  robuslissimus, 
in  pecudibus  etjumentb  lertius,  187.  Annus,  undc  clici- 
tur?  V,  11.  Aniii  sex  niile  uondum  inipleti  tem- 
pore  Hieronymi,  VII,  691.  Stipputatio  auuonim  ab  Abra- 
ham  usque  ad  Moysen  a  inuliis  quosita,  440. 

Aiinus  Jubilaeus  Judawum,  IV,  50.  Aunus  Jubilaeus 
verus,  690.  Auno  remi>sionis,  sive  Jubilaeo  omuis  emptio 
ad  vendiir.rem  reverifbalur,  V,  69. 

Aunianus  pseudo-diacuuus Cclcdensis,  1, 1067.  Nonnulla 
dicuntiir  de  illo,  ibid. 

A  niii*  diclum  oplimuin,  II,  312. 


Annuli  signaculum  aureum,  I,  953. 

Aunulus  inscriptus  liber  Sexti  Pythsgorei,  et  SiilO 
ponliflci  atlributus,  IV,  993. 

Ante,  praepositio,  quid  saepc  ostendii,  II,  207. 

Anthropomorphit*,  II,  418.  Eorumdem    baeresis.  589. 

Anlichristus  Cbristum  menlitur,  I,  123.  Antichrtsli  \e- 
lamen,  286.  Anlichrisli  adventus  creditus,  II,  «89.  Vera 
Antichrisli  praedicalio,  357.  Synagoga  ejusdem,  qua? 
201.  Anlichristum  populus  Israel  pro  Cbristo  susceptu- 
rusest,  111,426. 

Antichristus  multa  operaturus  est  nigna,  IV,  2».  Dia- 
bolus  parens  Antichrisli.  271.  Aotichnstus  in  muote 
Oii\eti  consumendus  juxta  quosdam,  5 11 .  Aoticbnslus, 
Judajorum  Cbrislus,  V,  468.  Sicul  Cbristus  sanctos  ha- 
buit  in  typum,  sic  Anlichristus,  715.  Superbia  Anlkhri- 
sli  in  quo  posita,  ibid.  Multi  ex  ooatris  puuat  Dtnnitiom 
Neronem  fore  Anticbristum,  715.  Autichrlslus  ptigmals- 
rus  est  adversus  sanclos  Domini,  VI,  214. 

Antidotus  amarissima  datur  t  medicis  stomacbo  bm- 
seanti,  IV,  596. 

Anliffonas  Carystias,  II,  821. 

Antilogia  conciliata,  V,  577. 

Ainimus,  falsus  monachus,  I,  112. 

Autinois  urbs,  unde  tppellala,  II,  536,. 

Anlioous  scrvus  Adriaui  Osaris,  II,  863.  Hoicgymni- 
cus  agmi  exerceior,  et  e&tcivitas  exejus  uomine  Antioois 
dicta,  ibil. 

Antiochena  Ecclesia  scissa  in  tres  uartes,  1. 43.  Antio- 
chia  olim  vocabatur  Reblala,  IV,  169.  Antiochia,  Laodicia 
et  Apamia  posl  imperium  Macedooum  aucUB,  192. 

Anliochiaobsidelur,  I,  345.  Antiocbia  melropolU  totios 
Orientis,II,  447.  Urbs  esl  Syriw,  41. 

Antiocbus  regum  apad  Syros  oomen,  V,  511. 

Antiochus  Magnus  Syri*  rex  PtolemaM)  Philopatori 
bellum  infert  et  vtneilur,  V,  707.  AL.  Scipiooe  victus,et 
Inira  Taurum  regnare  jussus,  710.  Ejos  adversum  Pto- 
lema^um  Kpiphaneni  bellum  vario  eventa  gestmn,  709. 
Filtam  Cleopalram  PiolemaBO  Epiphaoi  despondit,  710. 
Adversus  Klymasos  pugnans  cum  omni  exercitu  deletus 
esl,  ibid. 

Antiochus  0e6;  per  uxorem  Laodicem  ?eoeno  ioterfici- 
tur,  V,  705. 

Anliochus  Epiphanes  rex  crudelisstmos,  II,  779.  Antio- 
chusEpiphanes,  qui  et  PMIopator  appeliatus  est,  V,  674. 
Kum  pars  ouaedam  Judeorum  ad  perseeutiooem  popwli 
concitat,  49.  Idem  Roma?  obses  per  dolum  capit  «mpe- 
rium,  67  k  Diaiue  teuiplum  spoliare  cupil,  675  et  712  H 
seq.  Typus,  et  rlgiira  Anlichristi,  673  et  711.  Quam  cal- 
lidus  in  subjuganda  et  vastanda  ^Bgyplo,  713.  Duos  fratres 
Ptolema?os  Alexandriaa  obsidet,  715.  Ad  idolorum  Grs>* 
riaa  cultnm  Jiid^os  ac  Samaritas  compulit,  716  el  719. 
H>mo  in  tanluin  luxuriosos,  ut  scortis  et  mlmis  pablict 
jnngeretur,  719.  Contri  Artaxiam  Arraeni*  regem  disai- 
cat.  667,  663  et  722.  Suum  simulacrum  in  templo  Dei 
poni  juss^rai,  718.  Mors  ejusdem,  676.  Proplef  quid  pe«* 
oilus,  719. 

Antipater  inter  splneta  versatur,  II,  371. 

Anlipatris  oppiddlum,  unde  oomeu  babel?  I.  696. 

Antistbenesquid  fecil?  1,399,  433.  Aotislheoishistofia, 
II,  545. 

M.  Anlonius,  II,  857,  865. 

Autoninus.  Verus,  ibid.  Discipulus  fuit  Prontoois  Ora- 
toris,  865.  Liber  pro  Christiano  dogmale   ei  tradHur, 

Antoninns  Caraeaila,  II,  875. 

Antooinus  Pius  imperator,  I,  428.  II,  857,  865. 

Aotonius  Cleopatr»  junctus,  L  5.  Autooio  aeopalra* 
que  soperatis,  Augustus  tesar  ^Egyptum  subjugavit,  lY, 

Antooli  Oratoris  dictum,  I,  212.  Antonlos  Oralor.U, 
271.  In  Aolonil  Oratoris  laudibus  pertonat  Tuilius,802. 
Disertos  se,  ait,  vidisse  mnltos,  eloquentem  adbueae- 
minem,  ibid. 

Anlonius  illustrator  vitss  Aoarhoretarum,  I,  121.  ffua- 
qnam  vidit  Jerusalem,  521.  Vita  ejusdem  traosposiU, 
310.  Historia  ejus  el  Didymi,  410. 

Aotonius  propositi  monacborum  caput  dicitorjoxta 
vulgus,  II.  2.  Ordo  vit»  Antonii,  quis,  14.  Ad  eumma- 
guus  flt  concursus  populorum,  qnare ;  ibid.  Descrtplio  ba- 
bitaliouis  et  ceUulae  illiu»,  30.  I.abores  et  exercitla,  ibid. 
Objurgat  ona^ros,  el  ci  obedientiam  praebent,  tbid.  Qua- 
re  iguotum  illius  sepulcrum,  ibid.  Praeceperat  ot  occul- 
tarelur,  ibid.  Gaudet  Antomus  de  Chrisli  glorla,  et  iate 
rilu  S:ttana?,  7.  Pauli  tunica  diebus  Pasch»  et  Pentec.w- 
tes  vestittis  est,  li.  Antooii  el  Hilarionis  ratituae  epwto- 
la?,  26.  Humililas  Antonii,  10.  iCtas,  6.  Morsrjus  cogni- 
ta  Hilartoui,  antcqaara  nunliaretur,  29.  Etementa  drcua 


960 


1NDEX  GKNERALIS. 


970 


lur  logere  mortem  Antonii,  51  Gr*co  et  Romano  stylo 
niemori»  tradilur,  5.  Monasterium  Aoionii  a  Sarracenii 
occupatum,  10. 

Anlooius,  VII,  738. 

Anubis.  latrator,  IV,  S4I. 

Anus  multas  outriebat  Ecclesia,     260. 

Aonii  montes,  I,  325. 

Apadno  loci  nornen  juxla  Nicopolin,  V,  723. 

*Ana6etav  tionnulli  asserunt,  I,  1040. 

Apelles  Philumenem  habuit  comitem  doctrin»  su».  I, 
1031.  Apelles,  II,  431.  Quare  irritus?  877.  Idem,  VII,  I, 
743,749.  Apellesel  ejus  virgo  Pbilumene,  220. 

Apelles  episcopus,  Timolhei  successor,  I,  403 

Aper  Erymanlbius,  II,  388. 

Apher,  unusex  posleris  Abrnh»,duxitadversus  Lihyam 
exercitum;  et  ibi  victis  hostibus,  consedit.  Ejus  posleri 
Aphricam  nuncuparunt  ex  nomine  aUvi,  III,  541. 

Aphrodisiades  insul»,  VII,  427. 

Aphroditon,  oppidum,  II,  30. 

Apis  jEgypliorum  sub  figura  boviscullus,  VI,  44.  A 
Cambyse  iuterfectus,  V,  332. 

Apilii  el  Paxami  jura,  11,504. 

Anocalypsis  mullo  post  passfonem  Domini  scripta  est, 
I,  203.  Dimcilis  est  et  ob«cura,  274.  Non  reseratur  nisi  a 
Christo,  ibid.  Apocalypsis  toi  hahet  sacramenta  qoot 
verba,  280.  In  verbis  singulis  multiplices  latent  irriel- 
ligenli».  Pro  merito  bujus  voluminis,  laus  omnis  infe- 
rior  est.  Apocalypsis  infinita  futuromm  mysicria  contl- 
net,  II,  28().  Apocalypsim  quinam  inlerprelati  sunt,  843. 
Apocalypsis  verbum  proprie  Scripturarom  est,  VII /387. 

Apocryphi  libri,  id  est,  absconditi,  1,  379.  Cavendi 
sum,  et  quomodo  leeendi  sunt,  688.  Multa  in  bis  ad- 
m»xU  sunt  vitiosa,  ibid.  Apocrypbi  libriab  Ecclesia  non 
recepti.non  sont  legendi,  II,  39i.  Libri  inter  Apocrvpbas 
Scriplsras  repudiati,   859.  Multi  obignorasrtiam  Apocry- 

Shorum  deliramenta  sectantur,  420.  Libri  Apocrvphi  et 
ct»  revelaliones,  394.  Apocrypba  nescit  Ecclesia,  403. 
Apocryphorum  deliramenla,  2U.Apocryphorum  librorum 
n*ni»  hareticis  relinquend»,  VII,  5.  Non  statim  testi- 
mooia  recitata  ad  Apocrypborum  inepttas  refereoda, 
660. 

Apollinaris  HieropoliUn»  Ecclesi»  sacerdos.I,  428. 
«111,867. 

Apollinaiius  Laodicenus,  1,225,  235,  547.  Qnos  scrfplis 
suis  et  dispensatione  sua  sobvertit.  389.  Pervcrsa  Intel- 
lexil  et  scrip<it  super  anima  Christi,  Ideo  h»retfcus,  ibid. 
Pra?ceplor  fuit  Hieronymi  Auliochi«,523.  Egressus  *<t 
abEcclesia,  740.  Scripstt  in  Epistolam  ad  Galalas,  ititt. 
Mem  scripsit  adversus  Porphyrium,  52V  Quot  volumina, 
427.  Ejus  dogma  impium  de  (  hristo,  523,  526.  Ejusdem 
semeolia  de  anima,  919.  Scripsit  in  Psalmos,  7T«3.  Quo- 
modo  legendns  esi,  552.  Illum,  exiorlo  de  mauibus  e  us 
gladio,  confodit  Theophilus,  583.  In  eum,  et  discipulos 
ejus  qu»  dicunlur,  587.  Eorum  dograala,  ibid.  et  seqq. 
Apollinarium  alicubi  secUtus  ett  Hieronymus,  II,  469. 
Illius  translatioassuiaex  diversis  pannis,  528.  Consequen- 
llam  Scripiurarum  non  ex  regula  verilatis,  sed  ex  suo 
judicio  lexuit,  ibid.  Scripsit  advemus  Porpbyrium,  527. 
Ejusf.ommeoiarioli,  477.  Inter  Apollioarium  et  Didymum 
•lyli  et  dogmatum  magna  est  diversi(as543.  NecJud*is 
placere  potuit.  nec  Christianis,  quia  ab  Hebraeis  procul 
est,  et  sequi  LXX  Interpreies  dedignatur,  III,  491,  492. 
Apollinanus  non  tam  commenlarios,  quam  indices  capi- 
tuiorum  s^ripsit  in  Isaiam,  IV,  5.  More  suo  omnia  pr»- 
tervolat,  ibtd.  Ejus  commenlarioli  in  ebist.  ad  Ephes.. 
VII,  541 .  Non  approbanlur,  195. 

Apollo  Delpbicusoracula  fuditCroeso  et  Pyrrho,  I,  326. 
Virginum  Apollinis  perpetua  virginitas,  906.  Apollo  Del- 
phicus,  Loxias,  Delius,  Clarius,  IV,  503. 

Apollo  episcopus  in  Acbaeis,  I,  405. 

ApoIIo  Pauli  discipnlus.  quisfuii?  VII,  739. 

Apollonius  Gritciis,  t,  211 .  Apollonius  magus.  vel  phi- 
losophus,  quas  regiones  peragravil?  271.  Audivil  larcam 
rioceiitem  de  naiura,  de  moribus,  et  desiderura  cnrsu 
ibid.  Perrexit/Eihiopiam  ul  (.ymnosophi«U3,  et  famosis- 
simam  solis  meusam  videret  in  sabulo,  tbid.  Invenil  uhi- 
que  qood  disceret,  et  semper  proliciens,  melior  factus 
esl,  ibid.  Apollonius  Grapcus,  stans  in  consislorio  auie 
Doraitianum  scrfbftur  repenle  non   comparuisse,  II,  444. 

Apolloufus  Koman»  urhis   senalor  opusrulum  edidit  I 
iW.  Apollooius  a  quo  foit  prodilus?  11,881.  '    ' 

Apostoli  ,ie  piscatione  piscium,  ad  piscationem  homi- 
nom  transierunt,  I,  937.  Porlahaul  quolidie  crucera 
suim,  ibid.  Spiriius  sanctus  apostolis  suggerebat,  quid- 
qoidaliis  exercilatio,  et  quoiidiaoa  in  lege  mediialio  solet 
triboere,  273.  Dicuntur  fteoSioaxxoi,  ibid.  Undecim  Jud» 
prodilione  non  sunl  fracti,  122.  In  fllis  siroplicilalem 
loquendi  excusabal  maguiludo  sanctilatis,  318.  fnusq.-is- 

P\TROL     XXX 


qoe  illorum  loquebalur  serraone  omnium  genlium,  188. 
Virtuies  apostolorum  prius  imiUnda?,  quam.simplicius 
verbonim,  318.  Qui  diversolramile  ab  aposiolorum  regu- 
lis  iiherravii,  quasi  indignus  choro  Chrfsli  ejiciiur,  592. 
Apostoli  vel  fuere  virgiues,  vel  post  nuptias  contiuenies, 
253.  Toio  orbe  peregrini  et  pauperes  quid  dicere  pote- 
rant,  913.  Non  divitiarum  sarcina  pragravali,  poierant 
in^redi  per  angustias  acus,  ibid.  Quantum  ad  divilias 
uihi!,  qiiauiuin  ad  volunlalem,  tolum  muudum  relique- 
runi,  402.  Nemo  aposiolis  pauperior  fuit,  el  nemo  tan- 
tum  pro  Domino  dereiiquit,  1080.  Aposloli  in  quo  glo- 
riantur,  725.  Testimonio  fulnri  judicis  coronanlur,  ioid. 
Se  offerenles,  totum  dimi.ceranl,  quod  habcbant,  ibid. 
Gloriabantur,qnando  pro  Chrislo  passi  sunt  conluraeham, 
709.  Velamen  non  solum  in  facie  Mo.vsi,  sed  et  in  Evan- 
gelisiU  et  in  apostolis  posilom  est,  525.  Septuaginta  Pal- 
m®  apostolorum  dulcoralis  legis  gurgilibus  irrigantur, 
41H.  Apostolorum  pauperus,  423.  Aliter  habeudi,  ac  cae» 
teri  tracUtores,  5(5.  Apostoli  et  Evangelistaa  sensum 
Scriplurs  urotulerunl,  non  verba,  515.  Laudauda  res,  et 
aposlolicorum  lemporum  virlulibuscoaK|uanda,433.  Apo- 
slolorum  verha  dicuniur  igniculi ;  Cbrisli  lampas  clans- 
rissima,  II,  752.  Pidem  illorum  ha?c  non  destruxit,  336. 
Per  os  aposlolorum  Chrislus  nobis  sonat,  421.  Ante  pro- 

BheUs  inter  spiritualia  charismaU  posili  leguotur,  tbid. 
lumilianiur,  ut  exallenlur,  801.  Quo  senso  non  fueruut 
perfecli,  704.  Non  fuerunt  sine  peccato,  tbid.  Aposloll 
carois  fragiliute  superati,  757.  Instaiile  cruce  de  dignita- 
te  coutendunt.  760.  Super  omnes  homioes  peccatores 
erant,  785.  Salvts  amicitiis,  dissensemnt  imer  se,  532. 
Navicula  apostoloram  periclitatur,  191.  Apostoli,  propbelas 
«t  sancti  peccatores  se  esse  ptangunl,  357.  LXX  loler- 
pretibuspra?feruntur.  520.  Apostoli  seqountur  LXX,  ubi 
non  discordantab  Nebneo  :  ubi  dtscrepanl,  id  posueruut 
ta  Graeco.quod  didiceruutapod  Hebrasos,  529.  Apostoli  et 
aposiolici  viri  plerumque  testimonfis  abulunlur,  qu»  iam 
fuerant  in  gentibos  divulgata,  III,  371.  Per  apostolos, 
quasi  pcr  parvulosscypbos,  io  toto  orbe  credeolihus  effu- 
sa  sapieniia  est,  401.  Apostoli  et  evangelist»,  nec  non  et 
Salvaior  ooster  molta  quasi  de  veteri  TesUmeuto  pro- 
ferunt,  qum  non  sunt  in  LXX  luterpreiom  exemplaribos, 
303.  Iu  apostolos  gratia  propheUrum  veuit,  IV,  714. 
Aposloli  numerantur.  194.  Divisi  apostoli  io  diversas  pro- 
vincias,  445.  Pra?cipilur  aposlolis,  ut  elevent  signura  Do- 
minica3  crucis,  235.  Prajdicalionesaposlolorum,  511.  Apo- 
stoli  roborantur  coolra  persecutiones,  517.  Praecipitor 
aposlolis,  ut  persecutoressuos  locofralrum  babeaot,  802. 
Quomodo  vinctos  soivunt  apostolf,  255.  Apostoli  etfivan- 
gelisl»  ex  Hebrso  testimoota  reciubaot,  1064.  Sequun- 
tur  sensum ,  non  verba,  in  testimoniis  Veleris  TesUroenli, 
110.  Absque  damno  sensuura  inlerpreiati  suot  in  Grae- 
cum  ex  Hebraeo,  396.  Chorus  apostolorum  propter  hu- 
militalem  ei  coniemplura,  verrois  appellalas,  500.  Apo- 
sloli  agnco»  dicuntur,  70.  Pilil  apostolorura  qui?  595. 
Qui  ab  aposlolis  e  mari  liberalus  esl.  eum  in  collibus 
habiure  decet,  V,  N57.  Apostoli  et  Martyres  dicunlur 
fundaroeou  terra?,  VI,  501 .  Aposlolorum  nomiua  quotidie 
magoiticata,  753.  Illud  nobis  prodest,  ibid.  Apostolorum 
praedicaliones  et  opera,  785,  786.  Claves  Ecclesi»  aposto- 
lis  commiss*»,  445.  Apostoli  uudis  pedibus  iocedere  ju- 
bentur.  242,  260.  f.ur  apostoli  vesiimeulis  suis  straverunt 
puilum  asin»,  244.  Apostolimemoriter  Scripturas  recila- 
hant,  489.  Apostoli  majora  sigua  feceruut  quain  ipse 
Chhstus,  527.  Apostolorura  fortiludo,  et  iovicU  con- 
stautia,  496,  497.  Apostolus  propne  Hebrworura  voca- 
bulum  esl,  VII,  374.  Aposlolt,  column»  Kcclesi»  dicti, 
roaxime  Pelrus,  elc,  401.  S»c  possunl  nominari  creden- 
les,  el  ipsa  Ecclesia,  ibid.  Majesiasei  taliludo  sapienti» 
ex  apostolis,  487.  Apostolis  ctir  poleslas  tradiu  infir- 
moa  curandi,  elc,  58.  Mittuntur  nudi  ad  prjedicandum, 
ibid.  Palriarch»  iu  apostolorumfuiidaineiitocoiisliieruol, 
sicut  el  nossoper  prophelas  fiindaii  sumus,  446.  Aposto- 
li,  qui  dicunlur?  374.  Quatuor  siiui  genera  aposlolorum, 
ibid.iur,  exceptis  dundecim,  uiuiii  vocaniiir  apostoli, 
396.  Apostoli  el  evangelisl»  sensum  Veteris  Teslaroenti 
Unium  proferunt,  2i8.  Nulla  crn semulatio  iuter  aposlo- 
ios,  749.  Veslis  apostnlica,  161. 

Appio  grammalicus  Alexandrinus  notatus,  IJ428,  el  II, 
847.  SubCaligula  le^atus  inissus  est,  ibid.  Scripsit  coiw 
tra  Pbilonem,  ibid. 

Appii  dictum,  1,  1010. 

Appropiuquare  Deo  quomodo  aliquis  possil,  IV,  594. 
Appropinquare  Deo,  uou  lo<i  esL.  sed  atfectos,  686. 

Aprilis  mensis  tcinpus  verum,  VI,  27t. 

Apsides  Platonis,  I,  IO28. 

Aqua  uatura  fngidissima  est,  I,  288.  Aqu»^qu»  soper 
cocios  sunt,  in  laudes  Dei  separantur.  419.  loter  roanus 
Dei  aquarum  sacramcnta  ver«aniur,  ibid.  Laudes  earuni 

^\ 


971 


1NDEX  OENERALIS 


m 


et  baptismi  prawlicantnr,  ibid.  rollotas  diluvio  aquas,  lo- 
uus  humaui  generis  tnlerferlione  maculatas,  suo  Dorai- 
uus  mundavii  baptismate,  702.  Aqu»  omnes  alque  lor- 
renies  per  ocrulias  veuas  ad  matricem  abyssum  rever- 
luntur,  III,  316  Aquas  quomodo  obsidioni  pr&parave- 
rlnl  Judsei,  IV,  222.  Aquagelu  constricla  dicitur  apud 
f»ra?cos  crystallus,  V,  20.  Aquaa  quomodo  in  bonam  et 
malam  partem  accipiuntur,  587.  Aquarum  diversilas,  qua 
a>ia?seir.pUerna?  sunt,  alia  breves,  VI,  650. 

Aqu»  callda?  erumpebant  io  Amanta,  III,  147.  Sponte 
luimus  eas  eflert  in  Beelmaus,  170.  Ad  radices  niontis 
urbiH  Galat»,  aqu»  calids  etiam  erumpebaul,  balneis 
desuper  Kdificatis,  227. 

Aquila  tnterpres  qualis,  I,  516.  Rejicilur  a  Cbrislianis, 
ibid.  Kditio  Aquibe  juvat  ad  Odem  Cbristianam  roboran- 
dam,  152.  Timet  Hieronymus,  ne  propter  odium  Chi  isii, 
aiiquid  ei  illa,  synagoga  mutaveril,  ibid.  Aquila?  prima 
eduio,  IV,  879.  Aquila?  ediuo  secunda,  903.  Aquila  eru- 
diiissimus  simuiavit  imperiliam,  aul  Pharisa?orum  inter- 
preiatione  deceptus  esl,  561.  Aquila  diiigeos  et  curiosas 
interpres,  VI,  25. 

AquilaB  iransmarina  cadavera  sentiunt,  II,  445.  Aqnil® 
natura  erga  pulios,  IV,  810.  Aquilarum  senectus  revire- 
scit  mutatione  pennarum,  495.  Splendorem  radiorum  so- 
lis  micantibus  oculis  intuentur,  ibid.  Quomodo  probant 
pullos  suos,  iWd.  Aquila  ioleraves  regnum  tenet,  sicut  leo 
luler  beslias,  V,  664.  Aquil»  uatura,  VI,  268  el  447.  Dici- 
tur  regina  avium,  447.  Aquila  in  volatu  omnia  superat, 
595.  Aquilas  et  vultures  trans  maria  dicuntur  senlire  ca- 
davera,  VII,  197. 
Aquileiensis  Ecclesi»  addilio  io  Symbolo,  II,  577. 
Aquilo  ventus  durissimus,  et  frigidi»simus,  I,  472. 
Nomine  dexlervocstur.  sive  falso  dextra?  nomen  assumii, 
ibid.  Aquilonis  terra,iV,862.  Aquilo  ventus  durissimtis, 
qui  dunssima  habilatorum  suorum  corda  factl,  Vi.  796. 
Aquilani»  cuncla  populata  suot,  I,  914.  Aquilania 
Graeca  sc  jaclal  origme,  VII,  427. 

Arabes  et  Sarraceni  quibus  vescuntur,  II,  334.  Nefas 
arbitrautur  vesci  carnibus  porcorum,  ibid.  Arabes  lalro- 
ciuiis  dediti,  obsidebant  vias  Jericho,  IV,  857.  Arabes 
femina?,  ut  el  Mesopotamistheristris  operta?,  62.  Arabs 
iu  bnnam  partem  accipilur,  245. 

Arabia  abundat  gregibus,  V,  317.  Arabia,  quid  signifl- 
cei?  VII,  429,  472. 
Arach,  id  est,  kdissa.  111,  330. 
Aradus   iusula  noutur,  V,  509. 
Arndus  et  Antaradus  lyro  viciua,  ibid. 
Aruu   fratris  Abrahiisepulcrum  m  tr  Chaldcorum,HI, 
287. 

Araral,  est  Armenia,  m  cnjus  montibus  superstites 
erant  reliquia?  arca?  INoe,  III,  126.  Ararat,  reglo  campe- 
stris  in  Annenia,  IV,  466.  Per  eam  Araxes  fluit,  ibid. 
Aratus  testis  vocaUir  ab  Aposlolo,  1,  426.  Aratus, 
.  VII,  647, 648.  Hemislichiiini  Araii,  471,  706.  Scripsit  de 
coslo  et  destellis,  ibid.  Ph*iiomeiia  Arati  a  qoibus  traas- 
laU,  ibid. 

Arbee,  in  qua  quatunr  conditi  sont,  nempe  Abrabam 
el  Isaac,  el  Jacob,  et  ipse  priuceps  butnaui  generis  Adam, 
III,  340. 

Arbitri  sentenlia,  I,  095'. 
•  Arbitrii  liberi  assenio,  I,  613.  Dei  semper  indiget  au- 
xilio,  1029.  In  nosiro  arbilrio  est  quem  volumus  sequi 
vel  Lazarum,  vel  divitem,  254.  Quis  destruit  liberum  ar- 
hilrium,  104.  Damuelur,  qui  damnal  illud,  1034.  Hi  de« 
hiruunt  arbitrii  liberiaiem,  qui  facile  eo  abutunlur  ad- 
verstim  beuelicium  largitoris,  1054.  Velle  et  currere, 
iioslrurn  est,  sed  ipsuni  nostrum,  sine  Dei  semper  auxi- 
lio,  non  erit  noslrum,  1033.  Liberi  arbilni  nos  condidit 
Deus,  nec  ad  virlutes,  uecad  viiia  necessilate  trabimur, 
II,  326.  PrsEHCieniia  Dei,  cum  libero  arbilrio,  788. 
I''ruslra  semper  oramns,  si  in  noslro  *rbitrio  est  facere 
quod  volumus,  760.  Eo  sublalo  Manicha^orum  secta  con- 
siruitur,  787.  Liberum  arbitrium  in  eo  tanlum  «*st,  tit  ve- 
iimus,  cupiamus,  el  placilis  tribuamus  assensum,  793. 
1  ii  operibus  uostris  quid  tribuitur  Deo  ei  libero  arbilrio. 
iNon  sic  iionala  esl  liberi  arbitrii  gralia,  ul  Dei  per  siu- 
gula  lollalur  adiniuicuium,  699.  In  voluolate  uostra,  cl 
m  cursu  liberum  servatur  arbitrium;  sed  in  consumma- 
lione  voluntatis  et  cursus,  Dei  polentia?  cuncta  relin- 
quunlur,700.  Non  nostrae  solum  Csl  potestalisfacere  quod 
volumus,  sed  et  Deiclementia?,  749.  Quid  frangit  super- 
bieniem  arbilrii  libertaiem?  792.  iNon  potest  ad  (.hri- 
stum  pergere,  uisi  tralialur  a  Deo,  ibitl.  Ubi  misericordia 
etgralia  e»t,  liberum  arbilrium  cessat  ex  parte,793.  Li- 
berum  homiuis  arbitrium  monslratur,  IV,  565,  873, 
985.  Cur  iiberum  arbitrium  homlui  servalur,  1023.  Iu 
nosiro  arbitrio  consislil  bonummalumve  eligere,  671. 
Kulla  est  )'bert  arbttrii  potestas  sinegraiia,  970.  Daniua- 


turqui  ita  laudant  arbitrii  potestalem,  utDei  misericor- 
dia  tollatur,  910.  Italibertas  arbitrii  reservaoda  est,  ut 
in  omoibusexcellat  gralia  largiloris,  969.  Liberum  arbi- 
Irium  in  omnibus,  V,  595,  885,  892,  Liberum  bomiois 
arbitrium  cura  pra?scientia  Del,  24.  Liberum  arbitrium 
hominis,  VII,  487, 500,  558.  Libertas  liberi  arbilrii,  a 
quo?  577. 

Arboccivitas,  111,340. 

Arbor  Abraham  xenodocbiom  Ogurat,  1,  401 . 

Arbor  ex  pomorum  dulcedineagnoscitor,  II,4l7.Dese- 
mine  el  incremeuto  arborum,  tritici,  eic,  nonoulla  di- 
cuntur,  432.  Taradiu  nec  arbor  bona,  malos  fructus  facil^ 
nec  malabonos,  quamdiu  vel  io  bonitate  sua.vel  inmalitia 
perseverat,  566.  Arborum  radices  quantuin  iu  ima  de- 
mergautur,  V  1,1 60. 

Arcadius  Auguslus,  1,914.  Arcadiuset  Honorius  prin- 
cip*s  religiosissimi,  ibid. 

Arcam  Noe  Pelrus   inierpretalur  sub  typo  •  Eccle*ic, 

M,  909.  ln  illa  nou  reperiiur  digamia  nec  in  viris,  necin 

'  bestiis,  ibid.  In  illa  non  solum  munda,  sed  el   immondt 

fueruut  animalia,  ibid.  Si  quisin  arca  Noc    uon  fuerit, 

feribit  regiiaute  Diluvio,  69.  Ar<a  Noe  tvpus  Ecclesia», 
1,  559.  Ejus  sacramenta  cum  Ecclesia,  195.  Pericliuia 
esi  in  Di.uvio,  i^td.  Septenus  nomerus  nnunalium  cur 
ingressus  in  arcam  tioe,  267.  Arca?  Noe  memiberunl 
omnes  qui  birbaras  scripserunt  historias,  III,  116.  Arca 
Noe  ad  montes  Tauri  delata,  IV,  467. 

Arcanu  cordis  cogooscere  uon  est  homiaif,  quamvis 
sancti,  V,  143. 

Arcana  Dei  uon  quibuslibet  oarranda,  IU,  451. 

Arcesilas  veriutem  e  vita  tollebat,  11,498.  Media 
Academia?  auctor,  ibid. 

Arcbangelus  primus  est  angeloram,  II,  479. 

Arcbelaus  comes  laudalus,  II,  440. 

Arcbelai  regis  Judaun  tumulus  osiendebatur  propter 
Beihleem,  III,  16. 

Archialer  medicus  dictus,  VII,  2S2. 

Arcbidiaconi  singub  Ecclesiarum,  I,  ^42. 

Archippus  audilor  Pythagoraa  Thebis  scho'as  naboit, 
11,565.  Memoriler  lenensdoctoris  i»ui  pr%repla,  ingenio 
pro  libris  utebatur.  ex  quibus  nonnulla  referunlur,  ikid. 
Arcbippus,  quis?  VII,  748. 

Archipresbyleri  siuguli  Ecclesiarum  1,942. 

Arcbjt»  Tareulini  irati  diclum,  I,  506.  A  Pialone  vi- 
sitatur,  220.  Arcbylas  Tarenlinus  scnpsit  de  impari  nu- 
mero,  232.  Archytas  Tareniious,  11,  567. 

Arclurus,  VI,  289  el  $eq. 

Arcus  dolosus  quid  sigmticet,  VI,  162. 

Areopagus,  curia  esi  Atheniensium,  VII,  706. 

Areopoiis,  «>rbs  a  Marte  dicla  juxla  quosdam,  III,  161 
Qua?derivalio  improbulur,  IV,  184.(Areopoieosmuriterrai 
molu  nocte  conciderunl,  185. 

Areta  Damasco  iinperaos,  IV,  570. 

Argentei  quindecim,  quos  Osea  adullerss  tpopondit, 
myslice  explicati,  VI,  30. 

Argeotoratus,  I,  914. 

Argentum,  cui  obediunl  omnia,  talenta  sont  de  Evao- 
gelio,  111,  478.  Argentum  elaurum  seroper  Scnpiura 
divina  super  sermoue  ponil  elsensu,  400.  Argeutt  vilior 
maleria  rusticarum  et  aucillarum  ornatus  esl,  V,  157. 

Argi  ccnlum  oculi,  I,  287. 

Argumenla,  I,  237.  In  argumento  qoid  difcilur,  221 
Argumenlum  iutricatum,  VII,  449. 

Argumeutationibus  res  plana  uon  debet  fleri  dubia,  II, 
503. 

Arianorum  dogma,  II,  184.  Objicitint  calumoiam,  eei 
respoudet  Ecclesia,  861.  Conveuticula  illorum  castra 
sunt  diaboli,  172.  Arianorum  episcopus,  bostis  esi  Cnri- 
sti,  176.  Ariaui,  et  Semiariaui  Spirilum  sanclum  coaoV 
tun>  blasphemaiit,  425.  Dei  Filio  non  concedunl,  quoil 
Pelagius  tribuit  omni  homini,  716.  Epistopi  et  cienri 
Ariaui,  qui  subscripsernnl  homusion  in  Nica?na  syno4o, 
193.  Nomeu  homotutOH  se  damnaresimulabaut,  410.  Epi- 
siol<e  et  hbri  Ariauorum  ante  Synodum  Nicsnam  editi, 
193.  Nonnulla  de  Ariauis  dicuntur,  173,  18).  Arianomta 
ha?resis,  IV,  877.  Arianorum  error  onluUlur,  787.  Aru- 
noruin  ba?resis  notalur,  V.  670.  Locus  intelligendus  <*« 
Arianis  episcopis,  545.  Ariani  fruslra  glonantur  de  lr- 
slimonio  ScripiursB,  VII,  595.  Arguineniatur  Hierooyme^ 
contra  Ariauos,  6u9.  Ariana  rabies  fulla  inundi  pra?sidiis 
tremit,  41.  Ariaui  nullum  docloribus  laborem  faekiot, 
1034.  Quid  exigit  Hteronymus  ab  Arianis  et  ( ampeesi- 
bus,  38.  Auctores  hceresis  Ariana?,  ibid.  Ingemuil  totus 
orbis,  etAriauumse  e»se  miratus  est,  191.  Persecotw 
Arianorum  sa.*vissima,  789.  Arius,  I,  40.  Lt  orbem  deri- 
perel,  sororem  principis  ante  decepit,  1032.  Ariusconlt* 
tatur,  II.  4l2elo0s.  Dogma  ejus  impiuin  dc  Cbrisio, 
512.  Arius  dicii  cuncta  creaU  per  Filinm,  423.  Yocaur 
« 


973 


INDEX  GENERALIS. 


974 


demoninm  meridhnum,  509.  Capnt  esl  Arianorum,  el 
causa  malorum,  ibut.  Subscripsil  ISicaen»  synodo,  19  >. 
Arii  hapresis  nolalur,  VI,  42lJ.  Non  neg.il  Filium  condtto- 
rem,  ibid.  Arius,  Aelius.  et  Ennomius  h;«  retici,  229. 
Quo  seusu  Anum  vocal  Hieronymus  osiium,  Aeunrn 
vero,  et  Eunomium  vectes,  ibid.  Arius,  VII,  610,737. 
Christuir.  pra-dicat  crealuram  ,  108,  238.  Dicl»is  est  ser- 
I  pens,  724.  Scinlilla,  489.  Gaudenl  Arius  ei  Eunomius, 
quare?  199.  lidem  imerrogantur,  170. 

Ahel  urhs,  aliis  etiam  creditur  dicta  Areopolis,  (,  696. 

Ariel  interprelaiur  Leo  Pei,  I,  697.  Anel  quondain 
fortissima  vocatur  Jerusalem    IV,  388. 

Anes  tnslrumentnm  bellicum,  I,  30,  et  V,  81. 

Anetes  in  popuio  quinam,  I V,  1023  el  seq. 

Ariminensis  svuodi  Acta,  11,188  etseq.  In  Rcclesia, 
qua?  est  apud  Ariminum,  quii  fectum  ?  189.  Ecrlesi» 
servabanl  iu  arcis  Actasuiodi  Ariuiinensis,  190.  Episco- 
pi  dolis  Ariiniueusibus  irreiili  ailesUulur  se  uiuil  ia 
sua  lide  suspicatos  esse,  ibid. 

Aristarcbi  erudiiio,  I,  237. 

Ahsteasnihil  refert  de  cellulis  LXX  lnlerpretum,  If, 
S20.  Aristeaset  Josephus  quinque  lantum  libros  Mosis  a 
LXX  translatos  asseruul,  \,  53  etseq. 

Aristaenetus  consul,  I,  725. 

Arisiaenela  vull  ad  Aiiiontum  pergere,  sed  prohibelur, 
etquomodo,  II,  29.  Ixorerat  Elpidii,  19.  De  sauiiate 
flliorum  suorum  skollicita  pergilad  Hilariouem,  ibtd. 

Arisiides  Hadriauo  Apolo^elicum  pro  Chrislianis  ob- 
tulil,  I,  428,  et  II,  8GI  Idem  pbilosophus  Alheniensis,  cur 
Jaslu*  appeliatus,  II,  310. 

Aristion,  11,859. 

Aristippus,  I,  Sil.el  11,569. 

Aristoholus  schpsit  adversus  gentes,   II,  879. 

Arisiobolus  primus  diadema,  insigne  regia  potestatis, 
cum  honore  pontilicalus  assumpsit,  V,  686. 

Arislociides  Orcbomeni  tyrannus,  II,  3u8. 

Aristomenes  Messeuius  iu  quo  fuil  justissimus,  11,308. 
Absoivitur  opera  et  precibus  virginum,  ibid. 

Arislophanes,  II.  1*3. 

4risioieles,  I,  222.  Alexandrini  Magm  praeceptor,  682. 
Arislotelis  xaxr^opvai^elc,  56.  Argumenla,  37.  Syllogis- 
roi  Arislolelis,  237.  Aiisloieles  fuil  princepsphilosopho- 
rum.  II,  707.  Prosa  scnpsil,  332.  Pyihagoma  precepla 
prosequilur  in  libris  suis,  5tH>.  Aristolelis  ar^umentatio- 
nibus  utebmlur  Ariani,  183.  Scnpsil  de  malruiionio,  318. 
Opiniones,  538.  Spiueta,  206.  Ex  leclione  Aristotelis 
quid  roguoscitur?  476. 

Aristoteies  pruiceps  dialerticorum,  VII,  753.  Negle- 
Ctusfuit  post  pra-dicationem  Evangelii,  487. 

Armatura  nostra  Chnslus  esi,  I,  7"»7. 

Armemus  deposuil  pharetras,  1,  679. 

Arnuil*  quid  sigtnhcent,  I,  151. 

Arnobius,  I,  338.  Sepiem  librosedidit  conlra  Gen- 
tes,  429.  Quomodo  legeudus,  352.  luaequalis  est  et 
oimius,  absque  operis  sui    pahitinne  coufusus,  326. 

Aroer  mxjrtce  exponitur,  IV,  192. 

Aromaia  muita  ex  lndia  proveniunt,  IV,  888. 

Arrhabodetiuiiur,  VII,  560,  561.  Ex  Arrhaboue  seslima- 
lor  qualis  emptio  lutura  esl,  ibid. 

Arrogaiilia  diflicilius  quam  auro  caremus  et  gemmis, 
I,  4?i8.  Arrogauliae  fuga  el  graliaruin  aciio,  V,  631. 

Axsacida  vocabantur  Persarum  reges,  V,  341. 

Arsenii  amputata  manus,  II,  569. 

ArsesUclu  tihus  Persarum  rex,  V,  663. 

Arsinlhius  episcopus,  1,  6i0. 

Arsisius  coluiiiua  Chrisli,  I,  705. 

Ars  nullaabsque  magistro  discilur,  I,  9i2.  Artesqua 
manu  admiiuslrautur,  275.  Absque  docenle  non  possunt 
assequi,  tbid.  ln  auliqna  detritaque  maleria,  rudem  ar- 
lis  excogilamus  maienam,  900.  Kelices  arle«,  si  de  illis 
soli  artitices  judicareul.  400.  Manufacia  ei  oculis  paren- 
lia  magis  probaut  aritGces,  ifrid.  Artes  ninnes  Deus  pos- 
stbiles  de<ht  humauo  generi,  II,  716.  Nullus  est,  quaro- 
yts  sil  ingeniosiis,  ipii  ou.nes  comprehendere  possil, 
ibtd.  AriesquasCneci  §avawoy;  vocant,  tbid.  Notanlur 
•11»  pennulta»,  ibid.  Aliudsuiit  artes,  alityi  id  quod  per 
•rtes  est,  702.  Arsapud  barbaros  pretiosissiina,  qu*?IV, 

J%*.  mensura   *gypli,ca,  6cit  moOio,  vigln«,  IV. 

Ahabanus  seplem  mensibus  Persarum  rex  fuit,  V,  40. 
€1665. 

Artaxerxissenlentia  corrigitur  ab  Eslher,  II,  792. 

Ariaxeres  LoDgimanus  Persarum  rex,  V,  665. 

Artaxerxes  Mnemon  xl  annis  Persarum  rex,  Assuerus 
•h  Hebreis  appellatur,  V,  43  ei  665. 

Artaxerxes  Uchus  Persarum  rex.  V,  665. 

Artaxias  Armenornm  rex,  V,  890. 


Arlemosie  uxoris  Mausoli  pudicitia  insignis,  II,  311.* 
Fuil  regina  Cariae,  el  praedioaiur  laudibus  poetarum  et 
historkorum,  ibid.  Mortuum  virum  seroper  amavit  ut 
vivum  eique  rairae  maguitudinis  exstruxit  sepulcrum, 
ibid.' 

Artemis  est  Diana,  111,99. 

Artemonis  dogma  ioslauralum,  II,  913. 

Aniuces  oplimi  de  arlibus  judices,  IV,  666.  ArlificuiB 
inciusorum  auri  ac  gemmaruui  arsapud  tiarbaros  pretio- 
sissima  ,  1011.  AniOces  omnes  suas  artis  loquuntur 
exemplis,  VI,  22i. 

Artmm  malelicarum  genera,  IV,  127. 

ArlotyritaB  haarelici,  VII,  429. 

Arundinem  quassat;<m  coufringere,  et  linumfumigans 
exstinguere.quid?  VII,  78. 

Arnspicum,  hariolorum,  et  incantalorum  studium 
Babylon  et  oinuis  Chaida?a  habuil,  IV,  553.  * 

Asa  quamvis  juslus  errasse  dicitur,  II,  ".67. 

Asclepiades  Cyprius,  II,  343,  919.  Ordinalio  Asclepia- 
dis  Confessoris,  879. 

Ascodrogi,  VII,  429. 

Asella  exemplum  pudieiliae  ei  virginitatis  inslgne,  I, 
198.  Gravatur  laudibus  snis,  128.  Conversalio  illius  per- 
fecl%  vitaa  nornia  esi,  ibid.  h\  utero  malris  benedicitur, 
ibid.  Ejus  vinules,  quantae  ;  ibid.  et  seq.  Murenulas 
veudidit  et  induta  tunicam  fusciorum  sese  Domino  con- 
secravit,  ibid.  Amor  sohtudinis,  ibtd.  Non  novil  alloquium 
viri,  ibid.  Juge  jejunium  el  in  Qnadragesima  duplicalum 
non  nocuit  sauiiati,  ibid.  Duhlie  camelorum  de  genubus 
ohcalluit  praa  oraudi  frequenlia,  iliid.  In  omnibus  sic 
fuil  modesla,  ut  omuibus  proponatur  imitanda.  ibid. 

Asellus  in  via,  cum  lassus  fuerit.  diverticula  qussriL 
1,687. 

Aser  in  bealitudinem,  vel  in  divitias  vertitur.  L 
292. 

Asianus  tumor  Attico  siccalur  sale,  I,  935. 

Asina  Ralaam  in  quo  Kelix,  VII,  288. 

De  Asin»  pulio  solulo,  VII,  359. 

Asini  sepullura,  qu*?  IV,  992. 

Asinius  Pollio,  II,  485. 

Asor,  metropolis  omnium  regnorum  Pbitistim.  III. 
145. 

Aspeclus  nullus  est  etiam  in  domo  tutus,  I,  96. 

Aspri  Commentarii  in  Virgilium  el  Salluslium,  II,  472. 

Assa,  civiias,  I,  344. 

Assaph  propheta,  I,  494. 

Assimilatio  Dei  in  manibus  propbetarum,    VI,  140. 

AsiKiisci  et  obeli  in  iulerpretaltone  Scriptune,  quid 
significant?  I,  752.  Asterisci  el  obeli  iu  versione  Hiero- 
nymi,  II,  565. 

Assuerus  vocatnr  Artaxerxes  a  Septuaginta,  II,  792. 
Somuus  aufertur  ab  oculis  ejus,  quare?  tbid.  Nonnulla 
de  eodem  referunlur,  ibid. 

Assyhi  etChaldjei  in  septenlrionali  plaga  juxla  Judme 
situm,  IV,  87.  Reguum  Assyriorum  vetustissimum  et 
quoudam  poientissiraum.  425.  Assyrii  mccc  annis  regnum 
Asi«,  iEgypii  et  Liby»  possederuui.  114.  lxx  annis  re- 
gnum  Assyriorum,  fmi  in  Jerusalem  231  .Enumeralio  re- 
gum  Ass>rioruui,  qui  populum  Israei  expuguarunt,  455. 
Grxci  auctores  descnpseruut  bella  Assyri^p  genlis,  227. 
Veleres  Assyrii  appbllantur  sSyr\t  209.  Tradunl  Hebrtei 
Assyriorum  corpora  cremata  fuisse  illaesis  vestibus,  U7. 
De  eorum  exerciiu  x  tantum  remauserunt  juxlaeosdem, 
ibid.  Assyrii  el  Babylouii  quas  regtones  lenuerunt,  VI, 
577.  Assyni  et  Rabyiomi  lerram  Aquilonis  orcupanl,  795. 

Astenus  Scythopolita,  1,  429.  Scnpsit  in  Psalmos,  753. 
Aslerii  et  Apollinarii  libri  coulra  Marceiium  Aucjranuiu, 
II,  923. 

Asserins  subdiaconus,  I,  634. 

Astarotb  Sidouiorium  idoium,  VJ,8i. 

Astra  sua  nomiu.i  ducunt  ex  Geulibus,  I,  367.  Ea  qui- 
dam  putant  rattonahilia  esse,  IV,  539.  Ordo  Cfeleslium 
astrorum  non  potesl  mutari,  1076.  Astrorum  apud  Chal- 
daeos  observaotia  est,  476. 

Astroiogi  qui?  IV,  553.  In  Chald»»a  frequentes,  16. 

Asiyages,  Cyri  avus  materuus,  Medorum  rex,  V,  675. 
Asiyagen  quidam  in  Graecis  voluminibus  Darium  Medum 
vocaul,  653. 

De  Aialanle  Calydonii  virgine,  quid  referunt  fabul», 
II,  306. 

Atellanarum  ludiera,  I,  255. 

De  <)u.    Aterio  quaedam  narrantur,  II,  419. 

Alhanasius  diaconus,  I,  556. 

Athanasius  Alexandrinus  episcopus,  I,  429.  Romara 
fugit,  persecutioues  Ariauorum  dectinaos,  95i.  Discipli* 
nam  toonachorum  et  viiam  S.  Anlonii  pnt-diral  iu  hae 
urbe,  ibid.  hijus  i£pisiolae  laudaulur,  688.  Alhauasio  <juid 
slso  impuUtur,  II#  568.    Atbauasius  tnumphator  ad  Bc- 


9-5 


IXDEX  GENERAL1S. 


976 


'  clesiam  suam  revertitur.  191.  Defendil  errorem  Diony- 
sii,  509  Alhaiiaslns  et  Paulinus  soli  in  Orlenle  Calholici 
411.  Alhanasii  liher,  619. 

Alhanasius  AiliriviJis  episcopus,  Isidori  suecefsor,  I, 
630. 

Alhanasius  papa  qnid  approbat,  YIJ,  758. 

Alhen.-eum  quid?  I,  4W.  Idem,  VII,  485. 

Atherbiu*  concilatus  adversus  ilufinum,  U,  561.  Ilie- 
ron.ymum  indicabat  ba?reiicum  ex  ejus  amiciliis,  ibid. 
Lalrahat  conlra  Ruflnom.  ibid. 

Aiheniensium  civttas  idololatri»  fuil  dedita,  IV,  604, 
980.  Atheuiensium  ara?  ioscriptio,  VII,  706.  De  ea  Pau- 
lus  aliqua  mutavit,  ibid. 

Aihenodorus  frater  Theodori,  et  ejus  comes,  II,  905. 
DiMCipuli  fuerunt  Origcnis,  ibid. 

Athenogeron  quid  sil,  II.  530. 

Athleta?  suis  iuciUloribus  fortiores  sunl?  et  lamen 
m»net  debilior,  ul  pugnet  ille  qui  fortior  esl,  I,  798. 
Nemo  aihleta  sine  sudore  coronatur,  37.  De  Athletis 
quid  dicitura  (ialeno,  II,  340:  Mos  Pal*»stina?  et  Gra?ci» 
in  Aihletis  exercendis,  VI,  896.  AlhleUrum  fortitudo 
quando  laudalur,  VII,  522. 

In  Aihletissuisglorialur  Dominus,  VI,  733.  Athleta 
Domtni,  et  alhlcta  luxuriae  notanlur,373. 

Athyr  nomen  inensis  apud  ifcgyptios  qui  ocfavus  He- 
braeisesl,  et  Novembri  Lalinorum  respoudel,  VI,  779. 

Alomusquid?  I,  802. 

Alomi  Democriti  et  Epicuri,  IV,  468. 

Allalusrex,!,  18 

Attelabus,  quid,  VI,  576.  Discrimen  Attelabia  Hrucbo, 
5Si.  5x2.  Aiielaho  comparala?  hapreses,  583. 

Allicoii  promiscuas  uxores  habebanl,  el  liberos  com- 
nuines,  I,  413.  AUicoli  humanis  vescunlur  caruibus,  II, 
335. 

Aiys  atque  ejus  cultus,  VI,  41. 

Auciores  non  orlhodoxos  sic  legas,  ut  magis  jodices, 
c  uam  sequaris.  I,  688. 

'  Audacia,  quid  sit?  I,  605.  Audacia  effrenata  quo  non 
erumpal,  II,  554. 

Audieulium(iu)  arbitrio  grandia  semper  ponunlur,  I, 
398.  Non  est  tam  solliciU  de  audientiuui  fide,  simplex 
el  pura  laudalio,  512. 

Auditoruin  lacrynia?  sunl  doctoris  laudes,  I,  263.  Au- 
ditor  prudens  in  Ecclesia  necessarius,  VI,  51.  Auditor 
viiiosus  notatur,  VII,  114.  Aliler  audita,  aiiter  visa  uar- 
rantur,  H,  521.  Non  seque  inimici  audluot  et  amici, 
409. 

Audilus  in  Scripluris  sanctis  non  aure?  sed  corde  per- 
clpitur,  VI,  169.  Spiriiuales  et  terreni  diverso  uiodo 
audiunt,  ibid. 

Aufldiorum  virtus  nou  miuor  in  luctu  quam  in  bcllia, 
I,  535. 

Augures  Chalda?orum  mulli,  IV,  553. 

Augusiinus.horutur  Hieronymum  ad  palinodiam,  ?, 
407.  Videlur  jaclare  doctrinain,  640.  Episiolae  Augustini 
»d  Hieronymum  diflicile  reddebaulur,  7.*»2.  Novo  syllo- 
gi<mo  ulilur  Augustinus  adversus  Hieronymum,  ibid. 
Iluic  respoudet  s.nictus  doclor,  755.  Quo  honore  hube- 
baiur  ab  Hicronymo,  949.  Ad  illum  remittit  interrn- 
g;mtes  de  origine  anima»,  ibid.  Censetur  ab  Hierouymo 
l#derc  amicitiam,  el  necessiludinis  jura  violare,  ZAO. 
Amici  Hieroinmi  accusabanl  Augustinum  van»  »<loriae, 
658.  Quare  non  vult  Augustiuus  interuretalionem  ex 
llebraeo  Hieronyrai  legi  in  Kcclesiis,  781.  Magis  opUt 
legi  iu  Jona  propheia  cucnrbium  quam  hederani,  ibtd. 
Laudal  scripta  Hieronymi,  404.  Quid  dicit  de  libro  ejus- 
dem,  de  scripioribus  ecclesiasticis,  408.  Laudat  Augu- 
stinus  interpreutionem  Evangeliorum  ab  Hieronymo  fa- 
ciam,  637.  Quare  Augusiinus  suscipit  illum  iu  emenda- 
tione  Novi  'leslamenli,  753.  Qnid  rogal  ab  eodem,  301. 
Auguslinus  opUl  agere  de  Scriplunscum  Hieronymo 
seno  polius  quam  ludo,  762.  Duos  libros  Auguslinus 
Hieronymo  dedicai,  1043.  Fulgeut  omni  eloquenti» 
splendore,  laudantur ;  el  ingenium  Auguslioi  celebrat 
liioronymus,  ibid.  Iliis  respondere  Hierou.  non  poluil, 
ibid.  Lterque  eruditionis  causa  disserit,  ibid.  Animus 
Hieronymi  in  Auguslinum,  ibid.  Quero  houorem  deferc- 
iial  Auguslinus  Hbris  cancnicis,  762.  Si  quid  iu  iltis 
videlurcontrarium  verilati,  id  trifiuil  codici  meudoso, 
vel  iuterpreti  nou  iulelligenii  quod  dictum  esl,  ibid. 
Aliis  interpretibusquem  sensum  prxbet,  ibid.  Hwretico- 
mni  facliones  exsiiuxit,  1065.  In  orbe  celebratur,  il- 
lumque  calbolici  ul  coudiiorem  aotiqua?  Qdei  veneraotur, 
ibid.  Omnea  u&relici  detestantur  eum,  ibtd.  Deplorat 
Auguslinus  discordia?  causam  Hieronymi  et  Huflni,  732 
cl  teqq.y  759.  In  illa  Hieronymum  non  reprehendit  nec 
lulpam  in  illo  agnovil,  303,771,  780.  Scripsit  contra 
1  auslum  Mauichaeum,  771.  Confirmat  verba  IJieronynri, 


ibid.  Anior  pacis  et  fraterna?  <!i  eciionis  in  Aupuslino, 
782.  Plebs  venerabatur  illum,  751.  Vcra  Auguslmi  aen- 
lemia,  175.  Non  mullum  distal  a  senteulia  Hieronymi, 
782.  Posila  Augusiini  senlenlia,  nulius  posl  priores  au* 
debil  loqui  et  scribere,  783.  Soliloquiorum  libri  Augo- 
stiui,  et  Commenurii  in  Psalmos,  6+0.  Iu  quibusdam  ar- 
nuintur,  ibid.  Ejusdem  laudes,  150.  Et  libri  ad  Marcelli- 
iiuin  et  ad  Hilarium,  ibid.  Ha?resis  Ca>lesliana  Augustiai 
et  Alypii  opera  jugulala  esl,  1067. 

Augusius  ab  lierode  honrralus,  I,  703.  Angustorom 
monsse  minislrat  orbis,  et  terra»  ac  maria  serviunt,  502. 
Augustus  ubi  Antonium  et  Cleopalram  superavil,  VIl, 
738.  Vide  Caesar. 

Aulon  c?mpi  nomen  apud  Paja?slinos,  I,  446.  —  Auloo, 
non  Grxcum  vocabulum,  sed  Ilebraeum,  III,  159. 

Aura  popularisdux  pessimus,  I  572.  Prosperior  re- 
rum  aura  quomodo  temperalur,  608. 

AuraU  quid?  1,431. 

Aurelii  Vicloris  historiaa,  I,  2J. 

Aureiianus,  II,  903. 

M.  Aureltus  Antoninus  Macrino  successit,  II,  903. 

L.  Aurelius  Commodus,  II,  857. 

Aures  iofircumcisa?,  quid  significent,  IV,  884.  Do- 
cfiuur  el  aunbus  corporis,  et  sensu  auiruas  audire, 
586. 

Auribus  (pro)  porlas  sumple,  VI,  440. 

Aureum  Saturoi  saeculum  fabulis  Judawrum  et  Judai- 
zautium  comparaium,  IV,  149. 

Auriga  Gazeosis  percussus  a  da-mone  coratur,  II, 
20i. 

Aurum  deponere  incipieotium  est,  non  perfectonm, 
I,  453.  A  quibas  contempium,  795.  Aurum  inveniendi 
tiifliculUs,  II,  251.  Quid  cogit  facere  auri  (ames,  4.  Ao- 
rum  est  deus    *v;.ri,  IV,  40.   aurum    atque   argentoai 

K>ssideules  non  liberai,  74.  Quid  in  sacris  significet,  75. 
os  antiquus  condendi  aurum  et  ornamenta  io  sepul- 
( ris,  898.  Est  India?  locus,  in  quo  aurum  optimum  na- 
scilur,  242. 

De  Ausonio  quid  dicil  Hieionymus,  [,791.  De  eodem 
quid  diclum,  799. 

Auster  floribus  iniinicus,  I,  511.  Humania  corporiboa 
pestiteus,  ibid. 

Autolycus,  II,  867. 

Auxentius  Arianus,  I,  741. 

Auxilium.  Quos  non  possumns  re,consilio  adjorarede- 
Ixmus,  et  solalio  fovere,  III,  445. 

Avaritia  radix  omnium  malorum,  1,118,  933.  Avari- 
lia,  libido,  fraus,  idoloiatria  est.  31.  Nullts  expletur  opt- 
nlius,  713.  Quanto  amphua  babueril,  plus  requirit,  et 
neque  copia,  ueque  iuopia  minuitur,  ibid.  Contt-raoit 
leges,  gehenna)  flammas  despicit,  etc,  627.  Infernuai 
imilaiur  avaritia,  ibid.  Quidquid  babuerit,  plus  requiret, 
ibid.  Minus  puUl  ab  eo  quod  cupil,  omue  quod  possidel, 
tbid,  In  conviviis  uon  cibos  vorai,  sed  Jnjustitlam,  iM. 
Iu  judiciis  jurgia  miscei.  atque  discordias,  itnd.  !o«i- 
diam  parturil,  et  quasi  ebria  flucluat,  ibid.  Unam  babet 
meusuram,  extra  mensuram  semper  inqoirere,  ibii. 
Comparatur  luxurjosis,  et  mala  qua?  perpetrat  receo- 
seulur,  ibid.  Ardemus  avantia,  el  conlra  pccunias  di*- 
puiantes,  auro  siuum  expandimus,  uihiique  nobis  satis 
esi,  913.  Melius  esl  nou  habere  quod  tnbuam,  quaa 
impudeuter  petere  quod  recoudam,  264.  Avaritia  *u- 
gieuda,  116  e/  ieqq.  Timor  Dei  insaliabilem  avariliaai 
compescil,  617.  Hanc  quasi  feneratorem  pessimum  decli- 
nemus,  6U8.  Quales  custndes  babeat  avaritia,  demoostra- 
tur,  954.  Accusare  avaiiiiam  et  lairo  potesl,  262.  Radli 
a^ariua?,  cura  genlilium,  116.  Avariii*  occasio  estmultis 
nomen  pauperum,  II,  21.  Deliche  el  epularum  varieta- 
tes,  fomenU  avaritia?  sunl,  541.  Avaritia  neque  ioopia, 
tieque  copia  minuilur,  IJI,  430.  Avaritia  inler  Wola 
coiulemnaiur,  IV,  36.  Avan  et  raplores,  servi  suut  maav 
mon»,  576.  Avariiiae  vitium  damnat  Hieronvmus.  V, 
283.  Avariti»  boua  et  mala,  VI,  618.  Avaritia  immuntU- 
tiam  sonans,  VII,  640,  643. 

Avarus  egel  semper,  I,  627.  Ei  l»nlum  deest  qvod 
habet,  quanluin  quod  non  habet,  ibid.  Quid  convewt 
avaris,  eleemosynam  negantibus,  118.  Avarus  semper 
eget,  111,  430.  Slullissiina  parciUle  se  cruciat,  aliis  de- 
voranda  couservans,  433.  Avarus  idoloUtra  dicius.  VII. 
643. 

Averslo  sumiturpro  pcena,  I,  1087. 

Aves  vaga?  non  incidunt  in  easdem  pedicas  et  retia,!, 
283.  Avcs  exqmsit*  ad  ciburo.  504.  Phasides  aves,  et 
geruls  volucres,  618.  Aves  quid  agant  ut  riefeudaul  fetus 
suos,  IV,  423.  Aves  et  besti*  non  abscissos  arborov 
ranios,  sed  cadavera  devorant,  200. 

Avidiias  frminea,  VII,  155. 

Avicnus,  VII,  706. 


1177  1NL 

Azael  regis  Danrascl  crudelitas,  VI,  226,  227. 
Azolus,  orbs  poteniissima  Palaesliu:*»,  IV,  211. 

B 

Baal  idoluro  SMoniorum,  IV,  407.  Molum  Baal  positum 
in  templo,  672.  Baal  staiua  vocabalur  tdolum  Zeli,  et 
posiia  eral  ad  viam  Aqmlonis,  V,  84.  Baal  luierpretaiiir 
supehor  e\  devoratio,  VI,  17.  ltem  iuterpretalur  Jywv 
htibens,  24.  Baal  delubrum  in  valle  filiorum  Ennom,  IV, 
974.  Baal  sive  Belis  idolum,  Assyriorum  religio  a  Niuo 
in  bonorem  Belis  patris  consecrata,  V,  264.  Baal  cultus 
ab  Achabo  invectus,  VI,  122.  Baal  vwcalur  imago  Zeli, 
VI,  679.  Est  idolum  Sidoniorum,  ibid.  Sidouii  el  Ph<B- 
nices  hunc  appePant  Baal  ei  Beel,  ibid.  Baal  idoium 
juxli  Jerusalern,  VII,  62. 

Babylas  Ecclesi»  Anliochens  poolifex  in  carcere  mor- 
tuus,  11,  895.  Antiochi<e  passus  est,  el  ductus  Caesareaui, 
903. 

•  Babylon  ex  confusione  linguarom  nomen  accepil,  IV, 
143.  Medorum  et  Persarum  impeiu  subversa,  169.  A 
Chaldsis  condila  est,  549.  Fuit  melropolis  Chaldatorum, 
169.  Babylonis  circuilus,  ejusque  capiiolii  altitudo,  et 
rerum,  quae  in  ea  babebanlor  maguilicenlia  exponitur, 
180.  Hebraice  Babel  dicitur,  234.  Virgo  el  Glia  appella- 
tur,  549.  Ejusnalura  non  estdamnabilis,  ut  volunt  h*- 
relici,  ibid.  Babyloo  et  regio  Chaldaeorum,  montes  cali- 
ginosi  appellantur,  933.  Cur  Babylon  dicitur  mare,  212. 
Babylonii  crudeles,  203.  ln  Babylone  erant  venaliones 
regiae,  175.  Mullo  uiiliorest  ignis  et  incendiom  Baby- 
loni,  quam  astrologi,  elc,  551.  Qu»  dicuntur  contra  Ba- 
bylouem,  ad  hujus  mundi  confusionem  et  inleritum 
pertinent,  235.  Baoylonium  regnum  cur  leaena  dictum, 

V.  664.  Babylonis  muros  exslruxit  Semiramis  uxor  Niui, 

VI.  24. 

BacelTus  pro  baculo,  II,  67. 

Bactri,  senes  objicinnt  canibns,  II,  355. 

Bactroperitae  pbilosopbi,  VII,  58. 

Baisanes  diacoous,  in  quo  laudautius,  II,  30. 

Balaam  futura  Chrisii  mysteria  aperie  prophetavit,  I, 
463.  Balaam  de  slirpe  Buz,  in  libro  Job  dicitur  Eliu; 
primum  vir  sanclus  el  prophetes  Dei,  poslea  per  inobe- 
dieoliam  et  desiderium  munerum  divini  vocabulo  nuu- 
cupalur,  III,  339.  De  Fathora  civitate  fuit,  214. 

Balatro  quis?  I,  534. 

Bale  alias  Salissa  nominatur,  III,  526. 

Ballista  quanto  plus  relrahitur,  lanto  fortius  roittit,  II, 
140.  ' 

Balnearum  calor  novum  adolescenlul»  sanguinem  non 
incendat,  1,  505.  Earum  fomenta  non  qu&rat,  qui  calo- 
rem  corpons,  jejuoiorum  frigore  cupil  exstinguere,  956. 
Balnearum  foinentis  sopiti  igoes  suscitantur,  687.  Ui 
bves   balneis,  sordibus  detrahitur,  787. 

Balsauius  ab  bereticis  excogilaium  nomen,  I,  453.  Bal- 
sanius  quid,  11,593. 

Balsamum  et  poma  palmarum  gignunlur  apudBalam  ur- 
bein,  III,  107. 

Balthasar  rex  non  fuit  filius  Nabuchodonosor,  V,  651. 
Quid  scribit  Josephus  de  rege  Ballnasar,  656. 

Baplismus  sine  Spiritu  sauctoad  salulera  non  suflicit, 
I,  420.  Ab  eolempore  ceuserour,  ex  quo  in  Chrislo  re- 
nascimur,  356.  Aqua?  in  baptismate  consecraniur  adveniu 
Spiritus  sancli,  595.  Tyrociuii  noslri  dies,  baptismus 
est,  29.  Parvulus  io  baplismo  vinculo  parenlis  solvitur, 
415.  Novuiu  homiuem  facil,  el  ex  lolo  novum  creat, 
ibid.  Oumia  criiuina  Chrisli  fonte  purgautur,  415.  Re- 
demplio  velerum  pcccalorum  in  aquis  baptismi  reperi- 
tur,  700.  Per  baptismuin  consepulii  sumus  CbrUto  in 
uiorle,  421.  Permulta,  qu»  ad  polenliam  baptismi  perti- 
iient,  422  el  seqq.  lu  baplisiuate,  in  sacramenti  verba  ju- 
ramus,  29.  Quibus  verbis  Cbrisliani  reuuntiabant  diabolo 
iu  illo,  984.  Origenis  senteniia  de  efleclu  illius,  199. 
Baplizantur  infautes  quare,  ibid.  Jubentur  apostoli  bap- 
lizare  iu  roysterio  Trmilatis,  420.  Baptismum  imperle- 
etumsine  iuvocalione  SpiritusS.,11,530.  Verum  et  legi- 
timum  Ecclesi®  baplismum,  180.  Perfectuni  uon  potest 
dici,  qood  io  cruce  et  in  resurrectione  Christi  est,  179. 
In  baptismo  ler  capul  mergebalur,  180.  Egressi  lac  et 
mel  praegustabaut ,  quare?  ibid.  Neque  enim  aqua  lavat 
animam,  sed  prius  ipsa  lavalur  a  spirilu,  177.  Quid  sit 
homo  per  baplismum,  ibid.  Confertur  io  nomine  SS. 
Trinitalis,  tbid.  Nuilum  est  sine  Spiriiu  sancto,  177, 
179.  Dequo  liberali  surous  per  ilfud,  742.  Vetera  pec- 
caia  conscindit,  novas  virtutes  non  tribuit,  719.  Bapti- 
smus  praBlerila  doual  peccaia,  non  futuram  servai  jusli- 
liam,  781.  Quo  sensu  aequales  non  efticit  suscipientes, 
289.  Nullus  sic  esse  polesl  sine  vilio,  quomodo  qui  sla- 
lim  proceduut  de  Chrisli  fonle,  800.  Solemue  erat  in  la- 


1NDEX  GENERALIS. 


07H 


vacro  inierrogare  de  religione,  184,  Baptismi  effectus. 
489.  Quid  orabant  communicaturi  posl  bapiismumr  8w). 
Dum  Joanuis  baplismo  quis  tribuit  plus  quam  h.buit, 
Dominicum  destruit,  179.  Corvus  el  colomba  emiss:  de 
arca  Noe  typus  baplismi,  195.  Verba  Psalmista?  couve- 
nieutia  surgenlibus  de  fonle  baplismatis,  800.  Bapiismi 
solum  sacramentum  peci ata  dimiltit,  IV,  22.  IfopiiMnus 
et  manyrium  dedicata  in  aqua  et  sanguiue  latens  Chri- 
sli,  651 .  In  bapiismale  milla  personarum  diflereniia,  602. 
In  baptismate  homo  aquaiu  tribuil,  Deus  auiem  Spiniurn 
sanctum,  66.  Keuasceutes  in  baplismaie,  rnmparanlur 
herbis  virenlibus,  525.  Baptizanlur  alii  bapiismo  ijjins. 
aiii  baptismo  Spiritus  sancli,  V,  H68.  Mundamur  in  bapii- 
smate  flde  Christi,  441.  Gratia  salutaris  h:iptismi  osl<-n- 
ditur,  588.  Nihil  iu  baptismo  comniutaudum  e*i,  949. 
Bapiismus  el  pceniteutia  quo  sensu  porue  dieuniur,  VI, 
686.  Verum  baptisma  iu  bpiritu  sauclo,  et  raysieno  SS. 
Triniialis,  202.  ltaplisrai  elTectus,  907.  Chrismale  bapti- 
smi  perdilo,  non  ideo  desperandum,  655.  B;iplismus  iu 
Pasrha  et  Penlecoste  conferlur,  !)2l.  Quid  nobis  pra&ci- 
pitur  in  baptismo,  683.  Apostoli  baplizani  in  nomiiie  Pa- 
tris,  et  Filii  el  Spiritus  sancli,  415.  Baptisma  datur  iu 
nomine  SS.  Trinilalis,  VII,  19,  243,  610.  Triua  immerslo 
in  bapii*mo  propter  myslerium  Triuitatis,  610.  Paclum 
in  baptismo,  28.  Iu  secunda  ^eneraiione  si^naculum 
Crealoris  accipimus,  560.  Baptismi  sacramenli  eflicacia- 
etiam  in  parvulis,  287.  Cur  baplizantur  parvuli,  ibid. 

Baptizandi  consueiudo  in  Kcclesia,  II,  419.  Manus  tni- 
ponebantiir  baptizalis  ad  iuvocatiouem  Spirilus  saucti, 
180.  Presbyler  et  diaconus  jus  noo  habeol  baptizandi  sine 
iussione  episcopi,  182.  Necessitale  co^ente,  licet  laicis 
baptizire,  ibid.  Qui  scieus  ab  hasreticis  baplizatus  est, 
erroris  veniaro  oen  meretur,  184. 

Bar  apud  Hebraeos  diversa  siguiflcat,  If,  475. 

Baraciba,  doctor  Hebrieorum,  quem  uuuui  vel  maxime 
admirabaiitur  Jud*i,  Hieronyuii  tempore,  111,424. 

Barac  quidam  imperite  arbitranlur  Deboraj  lilium,  I, 
293.^  11,469. 

Baranina,  prseceptor  Hleronyroi,  524. 

Barbarorum  crudelitas  neroini  parcens.  I,  464.  Impetus 
Barbarorum  in  varias  regiones,  949.  Barbarorum  corpora 
Komanis  corporibus  rectiora  erant.  quare;  V,  14. 

Barbam  superioris:  labii  myslacam  vocant  Gra^ci,  III, 
3.  Barb»  decor  indrcium  est  viriliiaiis,  IV,  114.  Barba) 
capitisqoe  rasura  luctus  indicium  fuit,  185.  Barba*  decor 
indicium  est  virilitatis,  V,  49. 

Barbelon  portentosum  uomen,  I,  455. 

Barbelusquid,  11,593. 

Barce  oppidum,  I,  972. 

Barchocbabas  auclor  sediiionis  Judaicsa,  II,  559,  Sti- 
pulara  in  ore  succeusam  veolilabal,  ut  Qaminas  emover« 
pularetor,  ibid. 

Bardesaues  Babvlonius,  I,  428.  Bardesanes  Babylonius, 
quid  narrat;  II.  546.  Idem,  ibid.yHl\.  Bsrdesanes,  cujus 
etiam  philosopbi  admirantur  ingeoium,  VI,  196. 

Barjona,  quid  siguiflcat;  II,  475. 

Barnabas  clemeulior  Paulo,  II,  765.  BarnabasCyprltis, 
839.  Kjus  epistola  iuter  Apocrypbas  Scripturas  habita, 
V,  480. 

Bariholomaei  inlerpretalio,  II,  475.  ldem  Chrtstum  pras- 
dicavit  io  India  juxla  Mallhaei  Evang.,  875. 

Barrabba  quid  sooat,  VII,  229.  llorsus,  quid  signifi- 
cet;VII,  123. 

Baruch  hbellus  editioni  LXX  copulalur,  nec  habetvr 
apud  Hebrxos,  IV,  833.  Barucb  immioeutem  ASgypti  cap- 
tivitatem  morte  vitasse,  Hebrci  dicunt,  4.^0.  Baruch  111- 
te.rpretatio,  VII,  546. 

Basan  Arabi»  regio,  IV,  39. 

Basilic&  floribus  oruala^,  et  ramusculis,  I,  340.  Opibus 
privalorum  exslrucle,  207. 

Basilidis,  luxuria?  magistri,hsresis  ssBViens  per  Hispa- 
nias,  I,  453.  Idem  niagisier  luxurie,  II,  581.  Basilidis 
porteuta  verborum,  197.  Impia  commenta,  ibid.  Vigiuli 
qualuor  volumina  Basitidisharelici,  861.  Ejus  mysteria, 
quaj;  ibid.  Mortuus  esl  io  A lexandria,  ibid.  Basiddes 
haareticus,  V,  784,  818.  Ejus  error,  VII,  1  el  685.  rto- 
silides  el  cxteri  haerelici  uon  habeul  Evangelium  Dei, 
ibid. 

Basilius,  Cappadocum  episcopns,  I,  429.  Basilius  idcm, 
520.  S.  Basiiii  Commentaria  in  Isaiam  ciiauiur,  IV, 
237. 

Basteru»  quid,  I,  99,  et  IV,  823  ei  teqq. 

Bataneotes  Porphyrius  curdirtus,  VII,  371. 

Batus  dicilur  iu  liquidis,  Eplii  in  ahdis,  IV,  73. 

Baum  ,£gyplium  mouasleiii  uoroeu,  H,  95. 

Bealitudo  nuilo  temporum  flue  claudenda  est,  I,  620. 
Felix  et  omni  dignus  bealitudiue,  quis  sil?798  /Kienu 
laelitia  uulla  vitiorum  mole  extenuatur,  569.  Bealitudo 


m 


INDKX  GENKRALIS. 


1*0 


ccelesiis,  quaui.i?  VII,  561.  Nulla  conditio  excluditur  ab 
illa,  7it.  Bealiludo  peifecta,  qua3  sermone  docucris , 
opere  cumplcre.  26.  Iu  quo  loco  Bealiludines  docutt 
Ctirislus.  23.  Ociava  Beatiludo  raaitvrio  lerminalur,  24. 
Kxempio  vineaj  ileinon<i.rariiiir  in  doclriua  singuli  Bea- 
litudinum  provcrlus.  401.  Beatiludinis  Unis,  cognoscere 
Deum,  V,  4b0.  ¥  ide  Gr.uin,  Paradisus. 

Beatusquis  pradicatur.  If  92.  lmpossibile  esl  beatum 
ac  felicem  queiiiquam  esse  in  hoc  mundo  et  in  fuluro,- 
798.  Beali  qui  vocantur  non  propler  vinutem,  sed  pro- 
pter  mtinera,  praecipitabtintur  in  morleiu,  141.  Beati  qul 
propler  justitiatn  vexantur,  IV,  755. 

Beelpkegor,  idolura  Moab  cognomento  Baal,  quem 
Latini  Priapum  vocant,  III,  170.  Beelphegor  idolum  con- 
secralum  iu  Nabu.  IV,  185.  Beelphegor  idolum,  quid, 
VI,  98.  Qui  libidtui  deserviunt,  illud  colunl  ut  Deum, 
ibid. 

Be.el  Sephon,  I,  471. 

Beeri  a  quibusdam  lux  inea  exposltura,  rectius  vertilur 
pater  meus,  VI,  1.  Paier  Oseae  propbetaB,  ibid. 

Bel  idolum,  a  Graecis  vocatur  Belus,  et  a  Laliuis  Sa- 
luruus,  IV,  514.  liuic  immolabanlur  hosliw  human», 
ibid.  Beiis  idolum,  Assyriorum  religio  erat,  V.  264. 
Hanc  consecravit  Ninus  iu  honorem  patris  sui  Belis, 
ibid. 

Belial,  proquo  mulli  Belian  legunt,  VII,  629. 

Belia  et  ruiuas  horret  Uieronymi  auimus  persequi,  I, 
344.  Omuia  c.i-*oruiu  noiinii.i  in  bellis  percurrere  non  po- 
test  Uieroiiymu«,  345.  rericulosum  est  ea  qu®  in  illis 
eveneruut  dicere,  ibid.  Barbarorum  pugnam  bella  dome- 
slica  superatu  iu  0«  iente,  464.  Iiitesiinuni  bellum  peri- 
culosius  est,  40i.  Bella  civilia  et  hostilia  quibus  asse- 
rat  Diogenes  excitari,  It,  40.  Cude  bella  el  rix» , 
764. 

Bellum  bonum  missum  a  Christo,  VII,  64. 

Belzebuh,  si\e  Beclzebub.  non  Beizebul  legendum , 
II!,  97.  Idoium  Accaron,  VII,  61.  Kjus  interpretatio, 
ibid. 

lieuedicere  pro  maledicere  ,  I,  794. 

Benedictio  elsupplicium  nominibus  et  operibus  procul 
disianl,  I,  625.  Benedictio  panis  et  olei,  II.  29.  Benedi^ 
iiiones  lerreu»  et  spirituales,  VII,  546.  547. 

Beneficia  (Quem  per)  nou  inlelligimus,  sentimus  per 
lormeiila,  V,  79.  Beneliciorum  Dei  maguiludo  uobis 
Deum  proprium  facil,  VI,  412. 

Berijainin,  quid  significat,  I,  393.Tribus  Benjamiii  pro- 
l»ler  Pauluin  reservata,  6%.  Praecurrit  raptuiii  Sabiuaruru 
a  Romulo,  703. 

Beuigna  mater  Ageruchiffl,  I,  900.  Anuos  viduitalis  ira- 
plevit,  ibid. 

Beniguiialis  deliuitio,  et  a  bonilale  ejus  differeniia, 
YII,51l. 

Beuith  coustruxerunt  Samaritani,  qui  de  Babylonis 
regione  transieraiil,  111,  t79. 

Benoni,  interprelaiur /S/im  doloris  mei,  1,698. 

Berilli  Dialogus,  II,  899. 

Beris  mons  iu  Armeuia,  in  quo  erant  vestigia  qtisdam 
arcae  Noe,  III,  126. 

Bersabee  civilasjuramenti,  nomen  sumita  foulibus,  I, 
419. 

Berosus  scripsit  historiam  Cbaldaeorum,  V.65I. 

Berytus,  colonia  Bomaua,  1,695. 

Bessorum  ferilas,  I.  334.  Bessorum  cachinnus,  II,  532. 

Beslis  pro  feris  gculibus  accipiuulur,  IV,  1030.  Be- 
stiae  pessimai  terris  vastatis  inducuntur,  V,  55.  Bestiarura 
ojunia  genera  gentiliiim  stulta  adorabat  religio,  86.  Be-* 
sliarum  omnium  simuiacra  divino  cullui  iu  /fcgjplo  cou- 
secrata,  670. 

Bestiarum  diversarum  quidam  assumunt  imagines,  V, 
156. 

Bestias  (Ad)  pugnasse  Romae  Ignalium,  VI 1,  262. 

Bula,  genus  oleris  vilissimi,  IV,  598.  itigrotanlium 
ctbus  est,  iuid.  Varii  status  fldellum  per  eam  designan- 
tur,  ibid. 

Bethacharma  vicus  prope  Jerusalera,  IV,  881 

Beihauia,  domus  obedientice,  VII,  164,  211. 

Belliaraui  a  Synis  B^thran.iha,  ab  Herode  in  bonorem 
Liviae,  uxoris  Augusli,  Liblas    vocata,  III,  172,  174. 

Bethaven,  domus  intquiiaiis  et  inutilitalis,  VI,  43.  Non- 
nulli  volueruut  eam  domumsolis,  id  est  fccclesiain  Cliri- 
sti,  44.  Cur  Septuaginla  verterini  domum  wv  ,  ibid. 

Belhel,  hoc  est,  domus  Dei,  I,  798.  Bethel,  qua  prms 
vocabaiur  domus  Dei,  poslea  Bethaven  dicitur,  id  est, 
domus  inulihs  et  idoli,  VI,  43. 

Jtelhesedaa  lacus  vis  el  virtus,  II,  117. 

Belhfogor,  mons  Moabilaruui,  111,214. 

Bethleem,  interpretatur  domus  pani*,  I,  698.  Augustis- 
flmus  locus  orbis,  521.  Betbleem  augustior  Roma,  ibid. 


Pia  exercitta  in  Belhleem,  208.  B  tlileem  iu  tribu  Zabu- 
ion,  et  Belhleem  in  tribu  Juda.  III,  177.  Civitas  auxu- 
stior  Boma,  381.  Bethleem  paupercula  gloham  *o*nrtila- 
tis  possidet,  qua  Jerusalem  excidit,  IV.676.  Bf thleem  et 
Euphrata  duo  ejusdem  loci  uomina,  1064.  Bethleem  du- 
piex,  VII,  14. 

Bethoron  inlerior  et  superior  urbes,  a  Salomone  coo- 
dilae,  I,  696.  Varia  bellorum  tempestale  deleUe  suut.uWJ. 

Beihphage  domus  maxillaruoi,  iu  monte  Oliveti,  I, 
701.  Quid   signiticei,  VII,  (59.  Ejus  silus,  ibid. 

Bethsabee  qtio  sensu  sanctiflcata  scribitur,  I,  535. 

Bethsaida,  quid  significel,  V,  359.  Bethsaida,  urbs 
Galilaea?,  VII,  72. 

Belbsur  vicus  in  tribu  Juda,  I,  700. 

Betulia,  II,  30. 

Biarchus  qutnam  ,  II.  425. 

Biblia  HebraicaaLXX  Interpretibus  corrupte  versa, 
II,  929.  Ab  Aquila,  Symmacho,  Theodotione,  quomodo 
traoslata;  528.  Biblia  Graeca  ab  Origeue  quouiouo  revisa, 
1,642.  Vid.   Scriptura. 

Btblinas  Epislol»  quid ,  I,  242.  Voittant  traas  flumina 
/Elbiopia?,  11,741. 

Bibliotheca)  Ecclesiarum,  I,  235.  Omnos  Ecciesiarmn 
Bibliothecas  qois  damnare  covitur,  752.  Caesarieusis  bi- 
bliotheca,  545,  774.  In  illa  quid  esset,  825.  Eadem  bibiio- 
theca  laudalur  VII,  734. 

Bibliotheca  Divioa,  qus,  II,  915. 

Bibliothecarum  historias  Polybius  ei  Diodorus  scri 
bunt,  V,718. 

Bigamus  primusquis,  I,  507,  Vide  Digaroia,  Digamat. 

Bilia  exemplum  pudicitis,  III,  512.  In  quo  insuper 
laudatur,  ibid. 

Bitumen  ex  monumentit  arcaa  Noe  avellebant  et  eo 
ulebanlur  qui  se  expiabant,  III,  126. 

Biasphemia  patel  prima  (ronte,  I,  1040.  Simullas  re- 
dintegrari  potest,  blaspbemia  veniam  non  meretur,  553. 
Non  necesse  habenl  convioci,  quod  sua  professiooe  blas- 
phemum  est,  1040.  Blasphemia  veniam  non  meretur. 
II,  467.  Aperta  indignatiouem  flagital,  402.  Blasphe- 
miae  auditu  veslimema  scindi  sotita,  IV,  459.  Blaspbe- 
mi»  nalura  etorlu«,  VII,  637.  Ab  omnibus  vitanda  est, 
730.  Blasphemare  discipulos  Chrisli  noo  oporttt,  ibid. 
Blasphemia  nullo  tempore  remitteuda,  81. 

Blastus,  II,  875. 

Blesilla  liusiochii  soror  vidaala  est  sepltmo  raense,  1, 
98.  Inler  fldei  incipientis  ardorem,  cousummati  operis 

{>ercepit  coronam,  180.  I'er  tnginla  dies  jugiter  aestuat 
ebribus,  174.  Inde  el  ejus  conversie,  ibid.  et  seqq.  Ejos 
exerrilia  et  vestimenta,  ibid.  In  morte  Blesill»  omnes 
virlules  defecerunt,  176.  Vidua  viginti  annorum,  aitole- 
scentula  vocatur,  ibid.  Nalur»  dotes,  quap,  ibid.  Per- 
fecle  emiuebat  io  usu  linguarum,  ibid.  Kjus  humditas, 
cseierseque  virtutes,  ibid.  Brevi  rooritura  sese  com 
mendat  oralionibus  assistentium,  ihid.  Nobiles  in 
exsequiis  praeeunt,  et  velamen  aureum  fereiro  obteo- 
dilur,  ibid.  Quid  tunc  clamasse  de  ccelo  videtur,  ibid. 
Blesilla  in  brevi  vil»  spatio  mulla  virtutum  tempora 
coinplevii,  2S2.  Lacrymas  Paulae  matrts  suas  objurgare 
dicilur.  182.  Hieroiiymus  Blesill»  pater  spiriin,  etnu- 
triliuscharitale,  177.  Sludtum  Hieroiiymt  in  iiiam,  184. 
Quo  lempore  scripsit  Hieronyinus  super  dormitione  Ble- 
slll»,  457.  Mnssiutio  populi  in  ejus  morie,  184.  Blesilla 
mater  Pauhr,  69I.  Sciptonuro  Graccborumque  progeoies 
est,  ibid.  Blesilia  quid  efllagilavit  abs  Hieronvmo,  II, 
633.  Blesilla  quid  ilem  ab  eo  flagitaverit,  VII,  245. 

Boerea,  IL,  43.  Urbs  esl  Syria*.  833. 

Boia  vulgo  dicebautur  lorques  daranatorum,  III,  45. 

Bonum  omne  quod  habemus,  gustus  est  Doroioi,  L 
1054.  Scire  booum,  judicii  est;  facere,  laboris,  106.11- 
lud  cominune  est  cuin  pluribus,  hoc  cum  paucis,  tftrf. 
Bona  apud  aliquos  in  propatulo  suni,  in  aliis  longo 
usu  discimus,  287.  Faciendum  est  bonum,  uldeclinemus 
a  malo,  941.  Non  sufOclt  scire  quod  bouum  est,  oisi 
cuslodiatur  altenlius  quod  electum  est,  106.  Vix  labo- 
ranles  et  sudantes  mala,  bonis  possumus  io.mutare, 
613.  Nisi  oderimus  malum,  bonum  amare  non  possunnis, 
941.  Providendum  bona  eliam  coram  homimbus,  911 
Impossbiie  est  ul  pr.ps^ntibus  quis  et  futuris  fruatur 
boois,  798,  Bonnm  pro  malo  jubemur  reddere,  521 
Buna  indiffeeulia,  793.  lu  eorum  amissione  et  coo- 
tempiu,  uon  esi.  virtus  perfecta,  ibid.  Non  ita  debem^s 
bona  alterius  recipere,  ul  mala  susripera  cogamur,  S47. 
Ronum  Dei  est  inime  bontim  quod  gerimus,  II,  777. 
Unusquisque  secundum  vires  suas  quantum  potuent, 
exteudatur  ab  bonum,  713.  Nihil  bono  contrahum  esl, 
ntsi  maltun,  246.  Bona  et  mala  suo  imputantur  auctori, 
563.  De  bonis  ad  meliora  mutatio,  dexterae  et  poteutia 


981 


INDEX  GENEHALIS. 


8^2 


Dei  esl,  II,  765.  Non  esl  injustus  Doniinus,.ul  Uiihirn 
peccala  condemnei,  et  bunorum  operum  non  meminerit, 
ibtd.  fk>L.a  indifTerenlia,  317.  Boiium  omne  ei  venlas 
cerlo  fine  conciudiiur,  malitia  vero  alque  mendacium 
sine  linesoui,  III,  466.  Juxta  disposilionem  Dei  bouum 
est  unumquodque,  cum  <>pus  esl,  412.  Omnia  qua?  in  hoc, 
muudo  sunt  bona  quidem  per  sedicere  possumus;  sed 
ad  Deum  comparata,  pro  nihilo  reputantur,  3S6.  Qu» 
bona  homiiii  dederil  Deus  in  hac  vita,  44'K  Itnniim  ui- 
hil  nisi  virtus,  ei  nibil  maliim  nisi  vitium,  IV.  159.  Bona 
a  philosophis  appel'anturinditrereuiia,  607.  615.  Bona  in- 
dtilerenlia.quai,  159.  Quidquid  boui  esl,  sine  Deo  dari  uou 
polest,  943.  Bona,  mala,  et  visitatio  Domini  quid,l000. 
Hona  veranon  nascuutur  inrnalediclaierra,  sedincuelo,  Vf 
8J-hNonsiatim  sequilur,  utquodbonumnoiiesl,  malumsii, 
231 .  Boui  indigeiit  assiduo  praeceptore,  34.  Unionis bonum, 
960.  Boua  laUa,  quae?  VI,  514.  Benedicuo  Uei  est  quando 
aufert  ea,  ilnd.  Bona  nou  amare,  peccali  esi,  quauli 
«celeris  odisse,  465.  Quid  estbouum  qua-rere,  ct  nialuin 
repellere,  296.  Non  sufticil  bonum  quaerere,  et  malum 
repellere,  279.  Dileclio  boui,  el  odmm  mah  iu  quo  re- 
pononlur,  ibid.  Merce9  diligeutis  bouum,  ibid.  Pitna- 
rum  Qnls,  bonorum  exor.iium  esl,  5i5.  Uonum  quis  ope- 
ralur,  VII,  631.  Nulluin  siue  virttitibus,  5o2.  Nihil  ho- 
uum  dici  polest,  uisi  sil  voluutanum,  751.  De  fouie  Cliri- 
stoomne  bonum  sil,  754.  Similem  Deo  esse  absolute 
bonum  est,  757.  Nou  tam  initia  iu  bouis  laudanda,  quani 
linis,  461.  Bona  ei  mala  in  quibus  posita,  524.  Bouum 
propler  quid  facienduin,  255. 

Boni  et  mali  videntur  Mbi  invicem  insauirc,  1,  196. 
Laudantur  boiii,  mali  coudeinuaniur,quare,  1  *6  iu  omui 
gradn  et  seau  boui  et  roali  repehuuiur,  260.  Io  optnnis 

f>r»dicaudis,  bouorum  studia  ad   virtutem  concitautur, 
28. 

Booitas  in  qoa  re  suspecta  habetur.  \\,  251.  Bonitas 
nosira  ex  Deo,  pecctla  et  nobis,  V,  86.H.  Uuuitaih  deu- 
uiiio,  et  in  quo  diOerl  a  beuiguitale,  VII,  5i2. 

.Bonosi  laudes,  I,  18.  Kjus  solitudo,  11.  Cur  piscis 
filius  vocatus?  ibid.  Sipnul  cum  Hieronymo  fuit  uuintus, 
12.  Hieronyuius  semper  fuit  prolixus  m  Uouosi  iaudibus, 
ibid. 

Bootessidus,  IV,  240. 

Borborii»,  VII,  429. 

Boritb,  herba  fullonum,  quae  juxla  ritum  Pal*»lina3 
iu  virenlibus  el  humetlis  nascitur  locis,  IV,  850.  iia- 
deiu,  et  quid  ooiai,  VI,  972. 

Bos  et  asiuus  ubi  pariter  legunlur  in  Scripluris,  IV, 
12.  Bos  et  asinus,  quid  signiticeot,  432. 

Uosor,  quid  siguiticat  j  II,  442. 

Itosra,  mterprelatur  caro,  II.  774. 

Bosra  in  terra  Moab,  IV,  442.  Bosra,  Idunusam  <a/y- 
pu>uivY}v,  el  mimUum  siguilicat,  VI,  235. 

Bovis  iEgyptii  caput  desideravit  populus  Israel,  IV, 
556. 

Bracbia  Dei,  qure  sinl,  IV,  587. 

Brachium  opere  ponitur,  I,  355. 

Brachium  et  pectus  de  victimis  sacerdoli  dari  solitum, 
quid  signiticent,  I,  354. 

Brachmana?,  qui,   I,  271.  Qui  observanl   io  cibis,  685. 

Breonus  tantum  quod  invene"ral,  lulit,  J,  983.  Fuso 
»pud  Aliiamexercilu,  Bomam  intravit,  914.  % 

Brevis,  id  est,  Calalogus,  I,  15. 

Bhtannia,  fertilis  proviucia  lyrannorum,  I,  1038.  Di- 
ncit  Xenodochium  e«>e  poriu  Itomauo,  466.  Hi  ilanuia  et 
Mauritania  tempore  Origeuis  CbnstianaR,  Vj  917. 

jtruiorum  vinus  in  quo  laudalur,   I,  334. 

Brulus,  II,  471.  Bruius  Porciam  duxit,  312.  Qu»  do- 
gmala   discuolur  in  Bruto,  565. 

Bubsli  indomtli,  VI,  319. 

Bubastus  jEgypli  civitas,  V,  39s. 

Buccinae  et  lubae  differeulia,  VI,  53.  Buccinarum  et 
tubarum  usus   quando  in  populo  Dei  caperit,  IV,  190. 

Bucolia  ifigvpti,  II,  38. 

Budda  Gymoosophi  slarum  princeps  e  latere  virgiois 
geoeratus  esl,  II,  309. 

Burguodiones,  I,  914. 

Burici  manoi,  1,  399. 

Buxus  lignum  est  imputribile,  IV,  406.  In  Buxo  eru- 
diebant  manum  parvuli,  VI,  6l0. 

Byssus  pro  terra,  I,  368.  Byssus  nascilur  in  jEgyplo, 
Y,  506.  Be  bysso  teuuissima  iu  veste  ponliucis  ti:a  texuu- 
lur,  153. 

c 

Cacora  deicribit  Virgilius,  II,  787. 

Cadaver  uude  dicatur,  VII,  347. 

Cadcre  in  faciem,  et  rcirorsum  quid  significeut,  V,  25. 


488.  Inlerprelaiio,   489.  Cadesa,  ld 
populi    sacramenta   praemitlebatit,  I, 


Cades  desertum, 
est  icortum,  ibid. 
C»ci  ulriusque 
704. 

Caecilius  comicos  veleres  vertit,  I,  309. 

CaKiliuspresbyiercouverlitCyprianumadfidem.II.OO?. 

Ca'dere  aiiud  est  parentis  atfectu.aliud  conlraadversa- 

rios  desKvire,  II,  724.  Nullus  fortiler  ;»  semnlipso  c:«»di- 

lur,  412.  Qui  c^dit,  noii  major  esi,  sed  foriior   illo  qut, 

caedilur,  IV,  977. 

Oremoni.t  Judieorum  (  hri  tianis  perniciosa»,  1,743. 
Cxremonias  Legis  cur  Juda&i  acceperinl,  V,  228. 

Cffsar  Auguslus  honoralns  ab  Herode,  I,  696.  Do  Ca?- 
sare,  quid  djxit  Tullius,  39K.  Osyris  Augusti  diclum,  II, 
419.  Cesaris  et  Augusli  vocabulis  regia  apud  Itomaiios 
dignitas  demonslr^tur,  V,  311.  C»suris  autiquum  voca- 
bulum  principes  Roinani,  etiain  apud  b;irbaras  nationes 
retiuent,  VI,  716.  Catsar,  VII,  530,  47S.  Heges  Itomaiii, 
Caesares  appelliiti  a  Caio  C*sare,  177.  Augustus  Casar, 
688.  Imago  C*saris  a  Pilaio  posila  in  Templo,  194.  Vide 
Augu*lus. 

C^saria  unde  sic  dicta,  I,  696.  lo  ea  qu&  videbanlur, 
ibid.  C^saria  metropolis  esl  l»al*stiiiae,  II,  447.  hxem- 
pla  pnebuii  virginum  puellarum,  501.  In  Ca**area  Eccle- 
sia  dedirata  per  Coruelium  ccuiurionem.  ibi d.  Caesar^a 
nome.ii  Mazacif,  Cappaducum  metropuli,  ab  Au^asioCje- 
sare  impositum,  V,  3)1. 

Cxsarea  1'hiiippi,  hodie  appellaiur  Paneas,  IV,  507. 
Ca?sarea  1'hiiippt  unde  sic  dicla,  el  a  quo  condila, 
VII,  121.  ^uuc  vocatur  1'aneas,  et  esl  in  provincia  PIup- 
mcis,  ibid.  Turris  Stralonis  cur,  a  quo  appeliata  Osare;>, 
121,  d  II,  883. 
Caesarius  frater  Gre^orii  Nar/ianzeni,  II,  943. 
Osaries  caodida,  longitudinem  :elalis  monstrat,  IV, 
538.  Casaries  et  barba  viriltutis  indicium  esl,  V,  49. 

Caiua  haeresis,  quasi  vipera  coutritum  caput  levat,  I, 
411.  Tolum  Chrisli  subruil  sacrainentum ,  ibid.  Asserit 
qusddam  esse  peccata,  qu»  Chrislus  non  potest  purgar- 
sanguine  suo,  idid.  Nihi  aliud  agil,  oisi  ut  Christus  fm- 
stra  mortuus  sil,  412.  Caina  haresis  instaurata,  II,  3^v 
Cain.ei,  II,  197. 

Caiu  quuuiodo  intelligitur  ad  septem  generattooes  viu- 
dicalus,  I,  \(j\  et  seq  tiain  quo  signo  coguoverit  muner.i 
Abel  placuisse  Deo,  III,  510.  Vagus  et  profugusoherraui 
iu  lerra,  312.  Catn  prnnuin  exstruxit  civitaiein,  VI,  ttti. 
424.  (>iius  Caligula,    1,847. 

Calamus  in  membraiia,  charta,  vel  alia  materia  ad  scri- 
bendum  apla  scnbil,  I,  376. 
Calamus  confractus  mysticeqnid  sil?,  I,  856. 
Calamitas.   Qui  injuste  a  poleuiionbus  opprimuntur, 
consolaioi em  nequeuiit  repenre,  III,  4(8. 

Calcare  lerreua,  sapieuli*,  scieutia»,  atque    virtulis 
est,  111,405. 
Calceamenta  lugeules  solebanl  abjicere,  V,  282. 
Calceali  pedes  Chrisliauorum,  1Y,  301. 
Calceolus  stndeus,  I,  286. 

Calceos  Christus  non  habuit,  I,  103.  liystice  quid 
signiticet  calceus,  ibid.  Aposlolis  prohibitos  cakeus, 
546. 

Calculus  lapidis  geous,  I,  61.  Siguiticat  verbum  Dei, 
ibid. 

Calix  dxparw  Dominici  furoris  indiciuno,  IV,  1017.  Ca- 
lix  morliiicationem  «aruis  osiendit,  et  semper  animuiu 
ad  martyrium  prapparatum,  1, 194.  Calices  el  saucta  vela- 
oiina  qua  veneraltoue  tractanda,  759.  Caiix  supplicil,  et 
calix  beuediciiouis,  V,  822,  *29.  Calix  in  Scrlpluris, 
quid.VII,  155.  Vide  Afilictio,  Atigustia?. 
Callides,  II,  566. 

Callimachus  versus  beroici  hemistichium  usurpat,  I, 
426.  CallimacbusCyrenensis  poeta,  MI,  707.  (Juid  ei  tri* 
builur,  ibid.  Scripsir  ie  laudibus  Jovis,  ibid. 

Callirboe,  urbs  e  qua  aqusa  calid»  prorumpenles  iu 
mare  Rubrum  defluuut,  III,  521. 
Calor  subitus  longum  viucit  teporem,  I,  17. 
Calpe,  mons,  VII,  -427. 

Calvana,  uude  sic  appeilalur,  I,  201.  Calvana»  locu*, 
VII,  232.  (Juidam  suspicatur  Adaio  in  eo  sepukum  fuisse, 
ibid. 

Calvitium  luctus  signum,  IV,  952,  el  V,  73,  322,  et  VI, 
310. 

Calumoiae  novum  genus,  II,  o54.  De  calumnia  omnrs 
ioiquitas  oasciiur,  IV,  640.  Calumnue  \ilium  describisur, 
VI,  801.  Studium  el  mendacia   calumuiatorum,  331. 

Cambyses  Cyri  filius  yEgyptum  vastavit  usque  ad 
iElliiopiam,  V,  352.  Idera  capia  /Kgypio  deorum  siuaila- 
cra  in  Tersas  porlavii,  710.  Iu  Mueuttaiu  \ersus,  ca&u 
equi,  et  propno  pugione    cuufissu»,  ZZ2- 


98j 


INDEX  GENERALIS. 


984 


Canieli  Madian  et  Epha,  in  lypu  booorum  divitum, 
I,  500.  Cameli  (iromedani  ruminantes,  II,  48. 

Camelus  vox  ambigui  siguiticalus,  VII.  150.  Cameli 
gihbussunl  peceata,  1,821. 

CamiH,  I,  323. 

Camiila  regiua  Volscorum  ob  itisignera  castilaiem  virgo 
nomtualur,  II,  306.  Turno  auxihum  prvbuil,  Urid. 

Camisiae  miiitum,  I,  561.  Vestiiujeuti  militaris,  ibid. 

Campenses  haerelici,  I,  39,  41. 

Cana  el  C»puarnaiim  signorum  Chrisli  familiares,  1, 
703.  Canna  Lalinum,  de  Hehraea  lingua  sumplum  esl, 
111,  59. 

Canrer  morbus,  V,927. 

Candidat  Constantii  imperatoris  a  diemonis  posses- 
fiione  liheralus,  11,21.  Simplicitas  ejus  ruslica,  ibid. 

Candidus  sectalor  Valentiuiaui ,  II,  50i).  Dialogus 
Candidi  et  Ongeuis,  511.  Cbristum  asseril  prolalum  a 
]'aire,  eldemoninm  pessime  nalura?,  ibid. 

Canes  lalraut  pro  dominis  suif,  II,  569.  Canes,  saga- 
rissimuin  animanlium  genus,  IV,  12.  Canes  quomodo 
ferunlur  in  rabiem,  Ml,  H6. 

Caunas  (Apud)  mulla  iiiilliaRomanorum  occissa,  1,  980. 

Caiineiisis  pugtia,  1,  18. 

CauUmtium  laudes  Domini  dignitas  el  perfectio,  V, 
490. 

Caniharus  in  quo  hereticorum  flgura,  VI,  619. 

Cantbehis  Gallicis  nonnulli  uiuiiltuniur  gaudere, ), 
,135. 

Canlherius  accusat  sacrilegii  S.  Hieronymum,  VI.  429. 
Iqnocenliam  suam  probat  sanctus  doctor,  itod. 

Uutica  imiudi  ignorauda,  1,  681.  Canlica  servientium 
idolis  ululaius  appellantur.  VI,  80. 

Canticu(Cum)  orarean  decens  sit,    VI,    653.    vendum 

Cauticum  canlicorura  qunndo  legendum,  1,  688.  Ca- 
ne  sub  verbis  carnalibus,  spirilualia  non  intelli  gentes, 
vulneremur,  ibid.  Canticum  canticorum  virgiuitatl* 
rontinet  sacramcnla,  II,  2*5,  Noo  significat  amoreni 
carnis,  286.  Ab  Origene  explicalum,  500.  fcst  qualuor 
vocura,  502.  Cauticum  camicorum  ad  eos  proprie  facit 
meutiouein,  qui  tanluro  superna  desiderant,  III,  384. 
Canlicum  canticorum  quauto  brevius  est,  lanlo  diflici- 
Hus,  VI,  564.  Canlicum  spirituale  quis  cauit?  VII,  651. 

Cantorum  vUium,  1, 17. 

Cantus  Eeclesiastici  quinam?  VII,  652.  Quid  vitandum 
iu  cantu,  el  optanduro,  tbid. 

Capbar  Barucha,  mterprelatur  Villa  beiiedictiouis,  I, 
701. 

Capharuaus  ager,  I,  490.  Capbarnaum  quid  signiflcet, 
VII,  23. 

Capillorum  ambilio  feminis  diadeinale  stringilur,  V, 
I06.  Capillos  tondcre  iugentium  apud  veteres  consue- 
tudo,  IV,  896. 

Capitium  summi  ponliflcis  in  Vet.  Testam  ,  I,  366. 

Capitis  calvitiuni,  luclus  est  signum,  V,  73. 

Capilolium  auraium  squalet,  I,  678. 

Cappadoces  babilaveruul  iu  Gaza,  prislinis  cultoribus 
interfectis,  III,  218. 

Capreae  vultierat»  appetunt  dictaronum,  III,  441.  Ca- 
prea  quid  notel,  ibid.  Accuralissimevidel,  ibid. 

Capri  Couuneiitarii,  II,  897. 

Captivitalis  inter  bosiium  manus,  et  duram  necessi- 
tatem  oihil  crudclius  cst,  quam  parentes  a  liberis  sepa- 
rari,  I,  691.  Capvilas  extrema  pulorem  et  imbecilliiaiem 
nescit,  IV,  186.  Captivilas  israeli*  cur  iu  Hosae  regis 
tempora  potissimum  inciderit,  VI,  106  el  seq. 

Captivorum  viucula  videamur  uos  astriugtre,  I,  579. 
Tracli  greges  captivorum,  345. 

Capnt  obtinei  principalem  locum  inleromnia  membra 
et  seusus,  IV,  15.  Cum  do.'ett  «iebilia,  ibid.  Capite  sano 
omnes  sensus  vigeut,  1,  326.  Quitquid  iu  nifmbris 
laudis  est,  omne  refertur  ad  capul,  2Ul.  Capitis  motus 
irasceniis  et  iuvidia  ajstnatitis  signum,  IV.  160.  Capiiis 
orualus  tolius  corporis  di-imlas  esl,  V,    156. 

Caraealla  vesiis  genus,  I,  561. 

Carbo  desolalorius,  I,  61. 

Carbones  congregare  super  caput  iuimici,  quld,  I, 
821  el&eq. 

Carbunculus  ubi  nascatur  el  smaragdus,  I,  934.  Car- 
bunculus  lapis,  quid,  IV,  94. 

Carcere  clausos  bumanitas  dturna  suslentet,  I,  58). 

Cardamo  et  sale  Persae  in  pvilmenln  ust,  V,  6.*7. 

Carduenorum  inons  in  Armenia,  III,  126. 

Cariaih-Sepher,  inlerprelatur  vicu(u$  litterarum,  1,700- 

Caricus,  II,  881. 

Cannelus  mons  in  (ialil«a  nemoribus  coomIus,  IV,  147, 
191.  Carmelusduplex,  397.  Canneli  duo,  VI,  225. 

Owen  oerlinci  ad  jastos,  I,  1087. 


Carnales  quando  dicimur.  vel  spiiiluales,  VII,  501. 
504. 

Carneadis  libellus,  I,  554.  Carneades  quid  agebat, 
237.  Carneades  Philon  is  discipulus,  Jl,  509.  Veritalem  e 
vita  auferebat,  498. 

Carniom  esus  usque  ad  diluviuro  ignotus,  II,  267.  A 
mullis  rejicilur,  343  et  seq.  Putrid®  carues  ferro  curat- 
tor  et  cauterio,  777.  Comroendant  carnes,  qui  caroi  ser- 
viunt,  I,  504.  Esus  illarum  quibusdam  perroittitur,  et 
aliis  proliibelur.  ibid.  lolerdictus  est  in  jejuniis,  617. 

Caro  quibusdam  illecebhs  ad  mortiferas  antmam  vo- 
luptates  trabit,  1,506.  Grandis  virlutis  es»,  in  carnecar- 
ualiter  non  vivere,  287.  Fragilis,  et  ciois  filtura  pugnat 
sola  cum  pluribus,  89.  Carois  amor,  spiritus  aroore  su-  * 
peratur,  100.  Animas  vigor  lit  fortior  infirmitale  cariis, 
2K8.  Inter  opera  illius  et  spiritus  media  anima  fluctoat, 
506.  Qu*  caro  amaoda,  531.  Alia  caruis  fragiliias,  alia 
spirilus  fortiludo,  1037..  Fragilitas  ejus  ducii  ad  rooi  teo, 
1038.  Ir  symbolo  resurrectio  caruis  credilur,  527.  Qna>i 
sustinere  uou  potest  carms  fragilitas,  vincit  animusfidt 
colloquens  Oeo,  620.  Prudenlia  carnis  ioimiea  Deo  est, 
el  mors,  588.  Non  polest  appellari  anima,  ibid.  Carnis 
opera  damnanlur,  non  nafura,  II,  436.  Qui  in  carne  sudi, 
Deo  placere  non  possunt,  273.  Alia  carnis,  alia  corports 
deGnitio,  435.  Caro  et  spiritus  sibi  adversaniur,  IV,  348 
Nalura  carnis  non  damnabilis,  603.  Plurimi  io  ea  re' 
gnaul  cum  Cbristo,  ibid.  Oro  aspernalur  famem,  id  es" 
aversatur,  VII,  50i.  Difflcilis  ett  in  carne  vicloria,  519. 
Fruclus  carnis  et  splntus,  510.  Quautum  de  ardore  men- 
lis  confidimus,  tanturo  de  carnis  fragilitale  limeamus, 
220.  Quis  non  confldit  in  carne,  479.  Carnis  et  ^pirilos 
desideria,  501.  502  Aifud  est  iu  carne  esse,  et  in  carae 
vivere,  415.  Quanti  parati  exsilia,  martvria  et  inopiaa 
sustinere,  et  nihilominus  carni»  passione  *uper*nturf 
684.  Caro  infirma  quo  auxilio  confirmanda,  277. 

Carpenta  ferrata.  quibus  in  Palaestina  tritura  perflc*- 
tur,  IV,  542  et  383. 

Carpere  et  detrabere  vel  imperili  possont,  VI,  429. 

Carpocrates,  II,  197. 

Carterii  laus,  I,  425.  De  Carterio  HispaoisB  epMCopt 
deferuntur  nonnulla,  412. 

Carthago  condita  fuit  a  Didone,  II,  310.  fo  eatliUUt 
laude  aediflcata  et  flnita  est,  ibtd.  Incenditur,  ibid.  Re- 
gina  Carthaginis  magis  ardere  voluil,  quam  larba?  rect 
nubere,  900.  Cartha^o  putatur  esse  Tharsit,  III,  286. 
Cartbago  Tvriorum  colonia  est,  IV»  227.  Cartbagieis 
condilores,  qui,  VII,  427. 

Carus  iinperaior,  II,  913. 

Casia  qutd,   I,  581. 

CasianrValentioiani  opnsculum,  II,  879. 

Casium  /Egypli  civitas  IV,  «07. 

Caspii,  seues  mortuos  projiciunt  bestiis,  II,  535. 

Cassandra  vates  Apollinis  et  Junonis  virgo,  II,  507. 

Castitas  tmncat  libidinem,  et  femina  vincit  tiros,  I, 
293.  Jejuniis  ac  conliueotiis  redimitur,  616.  Kirmtssiroa» 
possessiones  castitalis  et  sanctimonia»,  628.  Amatorca- 
stilaiis,  pra3Conium  pudiciti»  intenta  aure  caplat,  230. 
Salva  lege  nuptiarum  Evaogelica  casliiale  succiditur, 
909.  Tuendaa  castilatis  comites,  619.  Falso  lingoa  per- 
sonat  caslitatem,  cum  tolum  corpus  praefert  impudici- 
liam,  286.  Ejus  pericula,  786.  Diabolus  ca>titatem  re- 
perit  perdkricem.  905.  Qui  virgines  non  perman*eruo  , 
ad  coroparaiiouem  purissimas  ca.«litaiH  polluti  dicuotur, 
226.  Adolescentula  fervente  cibis  corpore,  non  est  dt 
caslitate  secura,  237.  Falsa  castilas,  ibid.  ln  pristina 
non  coufidendum,  259.  Mullarum  casiiiatem  lucruin 
suum  facere,  992.  Castitas  semper  pra?l.ita  nupliis,  II, 
256.  Ejus  privieglum,  484.  CasliUs  diaboli,  V,  947. 
Castitas  et  tncorruptio,  VII,  720.  Castitas  perfecti,  qu«, 
716.  Per  se  blanda  est,  147.  Contra  caslitatem  roagis  iu 
aelate  florenti  pugnat  inimicus,  719.  Vide  Pudicitia  et 
Continenlia. 

Castoriua  Hieronymi  materlera,  I,  27. 

Castra  vallo  ac  fossa  muniri  sollla,  I,  29. 

<  astrutii  bona  voluntas  in  Hieronymum  fn  quoagno- 
scitur,  111,406. 

Cataphrygarum  basresis  exordium,  II,  881.  Cataphry- 
g»,  VII,  419.  ^ 

Cataractaa  quid,  VI,  145. 

Catechist»  qui  dicii  apud  Christianos,  I,  257. 

Catechumeni,  fldei  sunt  candidali,  I,  415. 

Catbartica  potio,  IV,  1017  etwq.  Calhanica  dantur,  Qt 
noxius  bumor  e  corporibus  egeVjtur,  V,  *69. 

Caihedra  pro  doclrina  siimiitir,  VII,  182. 

Catholicorum  prima  victoria  dntegere  secrela  haeretict- 
ruro,  VI,  370. 

Catiliua?  seutenlia,  II,  540. 

Catina  auctor,  et  ejus  sentcntia,  V,  12. 


985 


1NDEX  OENEHALIS. 


986 


Cato  Censorius  Gnecas  litteras  jam  senex  didlcit,  I, 
252.  De  eodem  nonnulla  diconiur.  989.  Catonum  virtu* 
in  luctu,  355.  Nomiua  vana  Calonum,  32  i.  Cato  raartyr 
slult*  philosophi»,  1H0.  Scilum  Catoni*,  400. 

Catoni*  Censorii  uxor,  II,  316.  Catoniana  severiUs, 
469.  Superbia,  726.  Catonis  exemulum,  535.  Calo  vir 
Marci*?,  512.  Catonis  gloriae  nec  proiuii  Cicero  laudando, 
nec  obfuil  C*sar  vituperando,  VI,  53. 

Catullus,  I,  279. 

Caucasi  rupe%  I,  464.  Eedem  ropes,  II,  500 

Caupones  quomodo  doctores  siol,  IV,  25. 

Causa>  cenlumvirales,  I,  237. 

Cauierium  quid,  I,  262. 

Cautio  iniqua  et  folsa,  IV,  690. 

Cedar,  quid  significet,  I,  693.  Cedar  et  Nabajoth,  quid. 
IV,  722.  Cedar  regio  est  Ismaelitarum,  quos  nunc  vocant 
Sarracenos,  816.  Habitatores  Cedar  maiirae  pollent 
arte  pugnandi,  2b8. 

Cedru*  ei  Cyparissus  odoris  optimi,  IV,  502.  Lignum 
eedri  imputribile,  ibid. 

Celerinus  pater  Ageruchis»,  II,  894.  Soror  ejusdem 
per  annos  viginli  vidua  permansit,  ibid.  Ageruchiam  nu- 
trivit  infanlem,  et  in  suo  natam  suscepil  greraio,  ibid. 

Celeuma  vox  nautarum  se  invicem  adborUnlium,  I, 
56. 

Cellulam  habelo  pro  pandiso,  I,  9^J6. 

Celsi  impieias,  I,  313.  Scripsil  contra  Christianos  cui 
respondit  Origenes,  427.  Celsus  et  Porpliyrius  a  quibus 
impngnali,  223.  Celsus  inimicus  Chrisli,  II,  823.  Aiiver- 
sus  Celsum  et  Porphyritiin  roulti  scripsere,  569. 

Censor  iniquus.  quis,  II,  5<»2. 

Centaurorum  fabula,  VII,  651. 

Cenienarii  nuiueri  laudes,  IV,  790. 

Ceotones  quid  sint,  I,  275. 

Onturovirates  caus»,  I,  257. 

Centuriones,  tribuui,  quinquagenarii  et  decani  unde 
tic  .licli,  IV,  48. 

Ceutarionis  fides,  humilitas,  et  prudenlla,  VII,  44. 

Ccpe  et  crepilus  veolris  pars  religionis  Pelusiac*,  IV, 
544. 

Cephas  interpretalur  Petrus,  I,  890.  Cephas  ei  Petrus 
idem  sonant,  VII,  409.  Quidain  admitlunt  duplicem  Ce- 
phan,  40S.  Alium  tameo  nou  uovit  Hieronymus,  oisi  Pe- 
Irum,  ibid. 

Cera  mellis  bospitium  est,  et  contemnebator  in  sacrl- 
flciis,  I.  961. 

Cerasa,  unde  slc  dicta,  I,  151.  Lurullus  de  Cerasunlo 
primus  Koiuam  bunc  fructum  dicitur  allulisse,  ibid. 

Cerberus,  II,  387. 

Cereales,  II,  556. 

Cereatis  consul  Marcellam  requirit  in  matrlmonium, 

I,  951.  Ei  recusauti  nonuulla  dicit,  952. 

Cerebmm  uisi  sanum  fuehl,  omnia  metnbra  in  vilio 
erunl,  1,  422.  In  nonnullis  per  uimiam  abstinenttam, 
cerebri  aanilas  vexata  est,  994. 

Cerei  sccensi  ferebantur  in  funere  defunctorum,  I, 
722.  Ad  quid  possunt  accendi,   191.  Cerei   in   templis 

3oare  accensi ,  II,  394.  Ad  Evaogelii  lectionem  acceu- 
unlur,  quare,  ioid. 

Csiibatus  lau.iatus,  VII,  60. 

Caslibes,  qui,  et  cur  ila  vocali,  II,  581. 

Cerlmui  beresH,  I,  746.  Cerimbus,  11.200.  843. 
Kbionem  habuit  successorem,  197.  Evangeiia  laniavil, 
tbid.  Cerinlhi  dograa,  VII,  3. 

t'-eroma,  quid?  I,  257. 

Certa  non  suui  dimiltenda,  ut  incerla  sectemur,  II, 
400. 

CerUmen  nou  putemus  esse  perpeluum,  ut  idcirco 
lassemur.  I,  616.  Finls  hujus,  corona  est  justiti»,  ibid. 
Noslrum  est  eligere,  si  voluerimus  in  agone  alque  cerla- 
mine  coronari,  990.  Certamen  qui  aufen,  auferi  coronam, 

II,  784.  Quandiu  vivimus,  in  certamiue  sumus,  II,  747. 
Yide  Pogna. 

Cervi  exlrahunt  serpenles  de  cavernia,  IV,  938.  Cervo- 
rom  cibus  sunt  colubri.  I,  979. 
r      Cervicis  induratio,  IV,  230.  Cervicis  ereclio,  VI,  658. 

Celbim,  (Perlnsulas)  vel  Ilalia,  vei  paries  occidenta  es 
inieiliguniur,  IV,  8 »6.  Diver»»  opiuiooes  de  Cethim, 
227. 

Cetura  Hebrais  pulatur  mutalo  nomine  eadem  esse 
atque  Agar,  III,  343. 

Cbttremou  muila  narrat  de  sacerdolibus  /Euypli,  II, 
312,313. 

Chalann»,  sive  Babyioniai  turris,  II,  88. 

Cbalcenlerus  apud  Grrcoa  scripior  copiosissimus,  I, 
153.  Librorum  ejusdem  iiiultitudo,  257. 

Chaicimcus  virgu,  II,  3-6 

Cbaid*a,  lerra  Cuauajii,  V,  170. 


Chaldai,  intorpreUntur  dcemonia,  I,  88.  Cbaldsi  d<e- 
monet  sonani,  IV,  529.  Cbaldan  qui ,  V,  8*0. 

Chanaan  num  possil  terra  promissa  dici,  I,  966.  Cha- 
naan  decem  tribus  audiuni,  VI,  137.  Chanaan  interpreuri 
polest  quati  moventes,  138. 

Chaii:inili«  lingua  eadem  ac  Syra,  IV,  207.  I.oqui  lin- 
goa  Chananitide,  quid,  296. 

Chariias  mater  estomnium  vinulum,  I,  521.  Prar»ro- 
galiva.  347.  Mensuram  non  habet,  199,  200.  Omnia  po- 
lest,  5.  Charitas  noo  potest  comparari,  nec  pretium  ba- 
bet,  13.  Nulla  necessitas  major  e<*t  charltate,  IH.  Chari- 
tati  Dei  et  proximi  in  mundo  nihil  aliud  pra?feramu*# 
626.  Prona  sitad  roiserirordiam,  non  insuluns  p»ccanli- 
bus,  580.  Quos  cbaritas  jtingit.  terrarum  longitudo  non 
separet,  4r»5.  Abseutes  facil  pr*senle«,  317.  Chariialis 
dignitas,  ||,  491.  Servetur  a  nobis  f)atienter  «t  leniter 
cbarilas  animi,  vinculum  lidei,  concordia  sarerdoiii,  19.^. 
Plurimorum  iuor  linala  est  charilas,  quod  in  primo  loco 
debent  diligere,  diliguul  in  secundo..  III,  524.  Si  Glius 
malus  est,  etdomesticus  bonus,  domesiicus  in  charilate 
filii  collocetur  :  el  ita  liet,  ut  sanclorum  ordinala  sil  cba- 
rilas,  .*i25.  Vera  chariias  el  a  nullo  livore  violat?,  quanto 
augetor  numero,  lanto  cresrit  el  robore,  422.  Chanlas 
principalum  lenet  inler  virlules,  VII,  510.  Ejus  ofkicia, 
607.  Bonum  charitatis,  497,  510.  Charilas  angelis  couve- 
nlt,  407.  Sola  sine  labore  esl,  498.  Impugnatur  in  nobis 
adiabolo,  ibid.  Eius  pussessio  rara,  f6id.Sinecharit.-ite 
poblicum  esset  latrocinium  inler  bomines,  501.  Nou  ea- 
dem  est  in  proiimum  et  in  uxorem  chahtas,  661.  Sani- 
tas  charitatis,  715.  Ferveus,  et  gelida,  ibid.  Vide  Amor 
et  Dilectio. 

Charta?  exigoilas  in  solitudine,  I,  25.  Commercium 
chartarum  in  iEgypto,  18.  CharU  de  juuco  flebat,  IV, 
191.  Fasciculi  chartaruro,  in  quibus  continentur  calum- 
niaB  feneralorum,  sedilionis  causa  maiiraa,  689. 

Charunum  Romanss  Ecclesi»,  II,  559. 

Cbarybdis,  I,  695,  933.  Charybdis,  II,  563.  Insatiahilis 
Torago,  551. 

Chavona?,  slye  placenta?  aut  crualula?,  quas  militiat 
coeli  idololatr»  prarparabant,  IV,  671. 

Cebron  civiUs,  111,561. 

Cheruhtm,  interpretatur  tcienliae  multitudo,  I,  280. 

CbiliastaBqui,  VI,  Wiclteq.  Quales  sibi  delicias  aom- 
nient,  930,  et  lV,646.Cnnrotantur.828e/K9. 

Chim»r*  monslrum,  II,  387. 

Cbirographa  quibus  noinioibus  a  propheU  appellenlur, 
IV,  642*1^.  r 

rhirurgi  crudeles  puUntnr,  etraiseri  sunt,  I,  1*6. 

Chnurn  Egyptium  monasterii  nomeu,  II,  80. 

(  hobar,  quid,  V.  5. 

Chochebas  dux  Juda^orum  a  Romaois  oppressus,  V, 
666. 

Chodcho  1,  quid  significet,  nescit  Hieronymus,  V,  315. 

Chuerogrilus.quid,  1,670. 
'  Chorozaio,  ctvilas  Galilaea?,  VII,  72. 

Chorus  psallenlium,  I,  1000. 

Chrismaiis  usus,  VI,  654.  Dicilur  unguentuin  s|>iri- 
tuale,  ibid. 

Christiani  fiunt,  non  nascuntur,  1,678.  Nomtuis  Chri- 
stiani  dignilatem  sanclis  largitus  est  Christus,  b23  Un- 
gebantur  oleo,  182.  Nihil  Chnstiano  felicius,  cui  prornit- 
Utur  reguum  coelorurn,  932.  Nihil  laboriosius,  qui  quo- 
lidie  de  vita  periclilatur,  ibid.  Nihil  fortius,  qui  vincit 
diabolum,  ibid.  Nihii  imbecillius,  qui  a  carne  superaiur, 
ibid.  Horuin  exempla  sum  plurim»,  ibid.  Miiilia  est  vita 
Chrisliani,  29.  Seipsum  oflerre  Deo,  proprie  Cbristia- 
norum  esl,  et  anostolorum,  433.  Plus  reripiunt,  quam 
oflTerunt.  970.  Esse  Christianum,  graude  esi  :  n<»n  vi.u-n, 
325.  Pnraa  in  Christianis  virtus,  quw,  207.  Esl  humili- 
tas,  705.  Apud  iilos,  iion  qui  patitur,  sed  qui  facil  con- 
lumeliam,  miser  est,  43.  In  omnibus  judiciis  Domini 
gaudeat  Christianus,  179.  Quas  suspicio  debet  procul  i-sse 
a  l.hristianis.  501.  Pius  debel  Christi  discipulus  praesure, 
quam  mundi  philosophos.  399.  Monet  Hieronvmus  qul  i 
debeat  velle,  qui  servus  fulurus  esiChristi,  798.  Servus 
Cbnsli  non  diviliis  tumet,  nec  conlrahitur  pauporiate, 
267.  Lxta  contemnit  et  trisiia.  ibid.  ^otenl  qua*  «ii<  uo- 
tur  Chrisliaui  vecordes,  235.  Non  quasruntur  iu  ill:s  ini- 
tia,  sed  finis,  2H5.  Volunt  omnes  es  e  sine  percalo,  103.i. 
Quomodo  graditur,  2o7.  bo^rm  Cbristiauorum,  humilit^- 
lis  tenere  vexiiluin,  210  Hujus  virtulis  conieiitio  intrr 
primos  ChriHiianos,  207.  Ignoscere,  Christiani  esl  1091. 
Fugifiida  illis  Judaica,  265.  Jud^orum  luctus,  Cbrtstin- 
noriiin  gaudiuui  esi,  3")5.  Viv-tus  et  veslitus,  diviti^*  Chri- 
sliauor.im,  281.  Ornatus  quales  qurrit  Dominus  in  illis, 
207.  iNec  alfecUU»  sorJcs,  nec  exquisitao  mundilie  cou- 
veniuiit  eis,  115.  Chrislianorum  domos  debemus  amare, 
quasi  proprias,  262.  Coosolatores  nos  noverint  in  mocro- 


9c7 


INDEX  GENRHAl.IS. 


98S 


ribtissuis,  ibid.  Lncrum  Christianorum,  540.  Quid  dicere 
dehenl  in  amissione  suontru,  796.  Non  tiiullum  cJislal  in 
vilio,  vel  deeipere  posse,  vel  decipi  Chrisiianum,  524. 
ijuoiundo  honor  rioinims  Clirisiiani  fraudcm  magis  tacit 
quain  palitur,  941.  iN.ni  esl  ejus  culpa,  si  simulator  re- 
li^ionis  iu  \itio  sit,  955.  Chrisliaiia!  gloria»  triiimphus 
ubi  audiius  est?  980.  i  hrUliani  uomiue,  qui,197.lle- 
niediuin  pienw  suw  aroitrumur,  si  lurha  sil  pereuntium, 
si,  etc,  tbid.  Chrisliaiiorum  er.it  mos,  cirlestia  couieni- 
plari,  et  semper  orare  Deitm,  II,  8i9.  Quid  procul  debet 
esse  a  morinus  illorum,  569.  Nullam  Hieronymus  appro- 
bal  accusalionem  Chrisiiani  in  Christianum,  711.  Quid 
jloma  uon  poiuil  Chrislianis  exprobrare,  509.  Apud  fbri- 
stiatiot  viiium  est  m.<giium,  turpe  qmd  narrare,  vel  la- 
cere.  221.  Non  *d  oMentaiionein,  sed  ad  aedilualionem 
v\h  loqiendnm  esl,555.  Gladio  perculi,  votum  Christia- 
noruin,  5.  Forliludo  non  couvenit  Chnstiano,  541.  Saiii- 
tasabsque  \inbus  nimiis  uecessaria  e*l  ei,  ibid.  Vasiue 
Chrisiaiinrum,  qui  salvantur,  712.  Omne  quod  nou  hcet 
Cbnsliaiio,  coiuinune  esl  tam  episcopo,  quam  laico,  171. 
Ouem  haerelicum  dixeris,  Chhsiianum  negasii,  ibid.  Chri- 
stiauortini  piuruni  vilali  gurgite  haplizabairinr  in  lletba- 
bara,  III,  184.  Ctutsiiaiius  populus  Dei  vocatur,  IV,  759. 
Christianorum  Concordia  et  uuilas,  160.  Omnia  qiue  Ju- 
da?i  faciuul  carnaliter,  a  Chrislianis  impleritur  spintua- 
liler,  21.  iu  comparalione  Cbristianorum  elnnici  qoasi 
inulieres,  206.  Uuid  ciauianl  magislri  Lcclesiarum  Chri- 
sliauis,  4*2.  Cbrisiiani  non  \oluiilale,  sed  neces-itate, 
727.  Cbristiaui  soli  polluunt  nomen  Domini,  V,  523. 
Chr.sliani,  cur  in  Scnpturis  Jud^i  dicuutur,  871.  Christi 
innlalores  petra»  sunl,  858.  <  hiisliaui  ofUcium  in  quopo- 
silum,  VI,  458.  Nomeii  Cbrisliaiiorum  (ormenta  non  su- 
perainint,  478.  Chnsiianus  debel  esse  temperalus  pru- 
denlia  ei  sitnplicilale,  76.  Perseculiones  io  Cbristianos, 
et  pax  Ecclesi»,  841.  Uirisliaui  pugiiaiit  contra  Eccle- 
siain  tempore  persecutionis,  897.  (Juomodo  numerus 
sepiem  millium  ad  Chrisliauorum  uonien  pertiuet,  855. 
Quid  Cbrisliamim  derel,  VH,  641.  <  hristianorum  multi- 
tudo  el  paucitas  Judxorutii,  474.  Cliris  lanorum  propria 
virlus,  in  adversis  gratias  relerre  Deo,  655.  Lalraut  con- 
tra  l  hristianos  geutilium  caues,  166.  Judxorum  perse- 
culio  in  l  hristianos,  476. 

Chrtslus  exemplar  perfeeUe  bumilitalis,  f,  547.  Ejus 
auima  cuuclis  virlutibus  pollet,  589.  Lalei  clausus  iulil- 
tera,  274.  |'r«desiiuaius  esl,  et  prxttguralus  in  Legeel  in 
prophetis,  ibid.  Christus  Ihesaurus  iu  agro  Scripturaruiu 
nascilur,  599.  ldem  geminaquaj  mullis  emitur  margarilis, 
ibid.  Sanclilicaiio  est,  ibtd.  Idern  redemplio,  Hedemplor 
et  pretiuui,  400.  Omnia  iu  nobis  est,  ibid.  Loco  non  tene- 
tur  inclusus,  520.  Humiliias  t.brisu,  26.  Obedieulia,  785. 
Venerabauiur  Malrem,  cujus  erat  lpse  paier,  ibid.  Coie- 
bat  riutntiuin,  quem  nuiriverai,  ibid.  Chrislum  secrela 
lton  l*alUuit,286.  l.hrislus,  si  aliquos  viviiicare  uon  potcst, 
fmstra  inorluusesl,  4l2.  Tolius  mundiuua  vox,  Ctmslus 
esi,  554.  Christus  propter  salutem  nostram,  carnem  bu- 
man*  fragiilatis  assumpsit,  586.  Cum  cccptt  esse  quod 
sumus,  non  desivit  esse  quod  fuerat,  ibid.  Licet  horuo 
fuerit,  lamen  non  est  versus  in  carneru,  qui  Deusessenon 
cessavil,  tfrfd.Totum  homiuem  assutnpsit  absque  peccalo, 
ibid.  Ter  qu*  Chrislus  oslendit  se  esse  latorera  legura,  et 
Deum  verum,  56*.  Ejus  divuiitas  nullis  locorum  spatiis 
circumscnbitur.tbia'.  Angustiahiiraaiiicorpnrisineflabiiem 
majestatisejus  viriutem  oon  terminavit,  ibid.  Hunc  ope- 
rum  magnitudo  Filiuui  Dei  comprobal,  ibid.  Perfeclus  Deus 
propna  volunlale,  qitidquid  bumanae  coudiiionis  est,  et 
uatun»  assumpsit,  ibid.  lu  duos  Salvaloresnon  esl  sejun- 
ctus  juxta  errorein  quorumdam,  564.  Quidquid  semel 
assuinpsil,  nuuquam  diimsil,  ibid.  Vere  fuii  Deus  el  homo, 
ibid.  Cbrislus  boc  lantura  stullis  mentibus  credebatur, 
quod  oculi  demouslrabant,  622.  Ex  openbus  Deus  iuvisi- 
bilis  a  prudentibus  cernebalur,  ibid.  Quem  facies  bomi- 
nemdemoustrabat,  hunc  virlulessigniticabant  Veumjlnd. 
Inlrepidus  inorli  occurrit,  exemplumdaturusforliludims 
el  cousiaiitue,  ibid.  Domiuus  glonae  in  ipsa  passiouemou- 
stratuse^l,ti)i(i.Impassibilisdiviniiatepermausil,carueuaS' 
sibiiis,  ibid.  Si  timuisset  crucem,  quis  libeusproreligiooe 
pugnassei?  ibid.  Irridetur  ab  incredulis ,  qui  orbciu 
lerrarum  sua?  subjecil  ihlei,  ibid.  HomiiusChiistiaui  di- 
gnitatem  sauutis  largitusesl,  ibid.  Nibii  nostne  condilio- 
uis  e  culo  veniens  secum  deportavit,  591.  Christus  fuit 
iu  ulero  beaU*  Mana?  decern  uiensibus,  125.  Tastidia  q0» 
sustinuil  et  probra,  quanta,  ibid.  Geuus  mortaiium  non 
fulmiuans  et  tonans,  sed  iu  praesepi  vagiens,  et  laceus 
s:ilvavit  in  cruce,  512.  Magorum  prsstigias  suo  delevit 
ad\enlu,  576.  Est  iu  ruinam  peccatorum,  et  in  lesurre- 
cuoueui  poeniteutium,  897.  Quidi|uul  bumaii»  natur.-n 
competit  perfectioni,  id  a  Cbnslo  «ssumplum  est,  591. 
1'ropl er  uos  homo  Jaclus  est,   non   proplcr   bruta,  588. 


Nou  Itabuit  corpus  aereum  el  spirihiale,  718.  Nihil  ab  illo 
imperteciurn,    susceplum  est.   .S91.  Filius   Dei  el  anima 
e;us  diversas  siinl  nature,  599.  Hancafoque    nieme    el 
son^u   fuivse,  impium  est  dicere,  587.  Non  ea,  quara  as- 
sumpsit  Miiirna  exinanivit  se,  255.  Prsedicalur  virgo,  et 
ejus    mater,  597.  Vlrtutum    nobis  reliauit  exempia,  H86. 
In  carne  virgo.  in  spirilu  monogamus,  908.  /Ktat  triginta 
anuorum  iu   Chrislo  perfecla,   518.    Diabolu^  (»er  cibuin 
molitur  ei  insidias,  9H6.  Cur  tentalus  fuit,  ibid.  Ijivacro 
stio  mundavit   aquas,  702.  l*ost  baptisma,  et  satictiilcaUt 
Jordanis  aqua^,  regnum  c«rlorum  pnrdical,  419.  Priinuoa 
si^nuin  ex  aquis  iacil,  ibid.  De  quieslionibus  legis   senes 
iuterrogans,  docet,  275.  Flevit    vi  amoris  et  eharitaiis, 
201.  Quare  ploravit  Lazarum,  555.  SancUo  feminas  mioi- 
slrabant  illi  de  sua    subrtautia,  954. 'In   spioea    corooa 
mundi  delicta  portavit,  29t.lncarnepatiens  lortiludiueni 
proprie  majesiatis    ostendit,  564.    ( hristi    humilila*  el 
passio  oinuem    virlutem  superal,  981.  Ex  latere  Chnsti, 
baptismi  a'que  martyrii   sacramenla  fuudiiniur,  421.  Se- 
pulcrum  ejus  veiierabilius  est    Sanctis  sanctorum,  202. 
Cbristus   animam  suam  iu  resurrectione  suscepit,  590. 
H«i',  hepullo  corpore,    descendit  ad  inleros,    ibid.  Nec 
c-aniem  dedoxit  e  cceio,  necatiima  ante  carnemejuscon- 
dita  fuit,  591.  Post  resurrectionem   omnia  membra  saa 
babebat,  718.    (juid  fecit,  ne  verilas  corpons  pbautasma 
pularelur,  2")5.     Fignus  salutis   nostris  corporibus  in  re- 
surreclioue     sui   tnbuii,   575.   Mortem  jugulavit,   552. 
Cbristi  sangnine  porUe  paradisi  apert»  sunt,  553.  Passio- 
uem  et  resurrectionem  ejus  gentiuro  voces  et  lilleraso- 
nant,  554.  Novam  sibi  familiam  instiluil  in  terra,    104. 
iElernam  nobis  victori*  sua3dedit  Iteliliam,   5G9.   Jaoua 
paradisi  noudum  a  Chrislo    etfracta,    181 .  Omtiia  Oosira 
cum    Christo   morlua,  421.  Vivitqui  credit  ln  eum,  285. 
AnleChristum  Abrabam  apud  inferos,  post  Christiun  latro 
in  paradiso,    555.  Futurus  est  judex,  1088.  Totum  horai- 
nem  salvavil,  594.  Reddit  itt  pra?senti    -juod  polltcilus 
est  servis  suis,  692.  Id  probalur  exemolo.  i&id.  Pauperd«- 
dicavil  pauperlatem  domus  sute,  265.  Omnes  athlelas  suos 
desiderat  coronari,  452.  (Jui  in  Chrisluio  credil,  eredal 
et  ejus  serrrouibus,  29.  Qu»  recte  inlelliguntur  in  Cbri- 
slo,  275.  Nihil  mediura  amal,  151.  Similitudo   nostra  io 
Christo  oon  est  mutata    in  uaturam  divinttatis,  nec  divt- 
nitas,  etc,  565.  ln  patibuio  victor  exsislit,  ibid.  NoouuJH 
exisiira.int  Cbrislum  inalium  commutalum,  ibid.  Regao 
illius  finem  imponil   Origeues,  ibid.  Si  tiuieudum  eat, 
couseijuens  ul  Cbristus  Deus  esse  desistal,  567.    Qood 
Abrabain  alienis,    boc  discipulis  et  servis  exhibuit,  401. 
Arte  non  illuditur,  446.  Houoratur  in  servis  suis,   455. 
(Jui  ejus  uon  est,  Antichrisii  est,  59.  SineChnstovanum 
omne  qtnid  viviiuus,  540.  Quid  est,  Cbrtsli  hostes  facere, 
et  enutrire  adversarios    ejus,  1042.  Oculis  desideraotes 
Chnstum,  nihil  aliuddignanlur  respicere,  936.  Perfeclus 
servus  Christi,  nihil  praeier  Christum  hattei,  55.  Qum  Ti- 
denturdura,  Ctiristum  non  amautibus  ,  125.  Huuc  seqoi* 
tur,  qui  peccala  dimittit,   et  vinutum  comes  est,  599. 
Quisquis  Lbristi  est,ptusaosterest,782.  Ouibus  nihilpro- 
derat,  551.  Qui  io  saecuio  primus  est,  in  Cbristi  familia 
primus  sit,  795.  Nudum  Chrislum,  nudus  sequere,  948. 
Adversarius  ejus  esl  cui  displiceul  ejus  pra»cepla,    175. 
Ejusdem  impietatis  est,  Filium  Dei  et  animamejus  unum 
dicere,  atque    Patretn  et  Filium  unum  esse  negare,  509. 
In  eumdem  impietas,  595.  Christusnunquanifuit  stneSpi- 
rilu  sancto,  II,  179.  Secundus  et  ccelestis  Adam  dicttur, 
575.  Unus  Chrislus  et  unus  Deus  omnibus  ChrislianoniBi 
ordiuibus,    175.  Stultitia  illius  sapieutiam  \eterum  con- 
temnit,  425.  Solus  sine  peccalo,  521.  Omuia  posse,  illlus 
est,  etilli  servatur,  760.  Solus  oranes   virtutes  babuit, 
719.  Brachium  illius  salutem  pra^buit,  774.  Cbristus  fuit 
in  ulero  beal^  Mari»  decem  meosibus,  206.  Solus  claa- 
sas  portas  vuh»    virginalis  aperuit,  745.  Nalus  in  carae 
Eccleslam    plantavit,  195.  Assumpti  hominis  veritas  n 
Cbristo,  758.  Aliquid    in  carue,   et  propter  carneat  oaa 
potuisse  narralur,  ibxd.  Ouidam  Patres  minus  caute  loeo- 
ti  sunt,  de  diviniute  <  bristi  aute  hs?resim  Arianam,  509. 
lu  tjuo    indicat  hominis  veritalem,  447.  Carnetsi  natarai 
bumaiiaB  et  auimam  suscepit,  493.  Hunc  couflteuUir  im- 
moues,  ibid.  Kit  quasstio  de  aoima  illius,  ibid.  Uirislus 
virgo  de  virgine,    de  incorrupta  incorruplus,  249.  Im- 
temur  ejus  conversalionem,  qui   uon   pos^umus   imitari 
nativitatem,  ibid.  Christus  caudidus  iu  virgtnilale,  rubi- 
cuudus  io  martyrio,  287.  Prseco  virgioitatts,  168.  In.car- 
ne  virgo,  in  spiritu  monogainus,  265.  Lavacro  suo  niun* 
davll  aquas,  179.  Omnes,  exceplis  paucis,  illum  *jlintt- 
baul  hlniin  Joseph,  209.  C»ro  Cbrisli  menturam  fraajiiil*- 
lis  sti.-e  excedere   non  potuit,  quare.  758.  Carnis  detri- 
menia  non  pertulit,  795.    [njuriam  eiusiem  superavit  at 
rragilitatem,   786.  Dolores   senlit,  778.   Uiem  et  boran 
cousummationis  ultim®  iguoravil,  758.(juomodo  i*  moiile 


989 


I.NDKX  GKNEftALLS. 


100 


transfiguratus,  I,  457.1nridelitatisalieu;e    slupore  reline- 

lur,  757.  Cur  Cbrislus  cum  caeteris  Judaicam  conversalio- 

liouem  secutus  est?  505.  Licel  frequens  in  prandiis,  nec 

gul«e  scribitur  servfsse,  nec   venlri,  352.  Sccundum  quod 

fllius  est  hominis,  sententiam  temperat,  757.  Sub  perso- 

na  assumpti   hominis,  quid  loqnitur ?  347.  Usiis  esbHe- 

braeis  Schpturis,  548.  ChrnUus    expressit  myslerium   io 

typum  suae  passionis,  552.   Homo  passurus,   bominis  lo- 

quitur  verbis,  758.  Quomodo  oravii  in  cruce,  799.  Hunc 

cruciiiium  illuserunt  Jud»i,  et   bouoraveruiil  geniiles, 

195.  Kedempli  sumus  sanguine  ei  passione  illius,    255. 

Cbrislusquidquid  fecitpost  resurrectionemsnam,  vere  et 

in  veritalu  fecit,    444.  Quod   ab  oculis  repenie  evanuil, 

vinus  Dei    est,    non    umbrae   aut      phamasinalis,  ibid. 

Post  illam  comedit,  ut  probaret  veritatcm  corpohs   sui, 

552.  Kespondelur  qu%n>nlibus  cur  Cbristus  non   agno- 

scebatur  posl  resurreciiouemsiiam?  445.  Cognilusei  non 

rognitus  i.lem  semper  erat-,  ibid.  Salvavit  omues,  ut  om- 

nis  mundus   subjiciatur  Deo,  el  illius  clementia  conser- 

velur,  774.  Subjiciendus  esi    Path  secundum  dupensa- 

tionem  carnis  assumpta?,  713.  Qoumodo  cum  illo  unum  su- 

mus?  571.  Quauto    sun>humilioru  qua*  pro  tiobis  passus 

esi,  tanto   plus  illi  debemus,   226.  1  raires  Cbrisli  eodem 

niodo  «stimentur,  quo  Josepb  a?stimatus  esl  paler,  224. 

Omnia  pavebuut  ad  adveutum    illius,  77 4.    Gloria  ejus- 

dem,   el    iiilerilus  Saian.e,  7.   Christus  verus  Salomon, 

quales  babet  armigeros,  283.   Ad  quos  pergil,  ibid.  Sub 

Chrisio  imperalore,  qui   gloriosior,  29T>.    Lxlremilalem 

ternporurn   relraxit  ad  phucipium,  268.  Nihil  desiderat 

de  bis  quae  videntur,  857.  Nudum  Cbhslum  nudus  seque- 

t*,  756.  Hoc  ludus  non  esi,  nec  jocus,    tbid.  Hseresis 

Christum  ante  iucarnationem    iiegaus,  899.  Haerelici  er- 

raveruiit  non  inlelligentes  mystehum  nalivilatis  Chhsti, 

745.  Cur  Marcion   asserit     nalmiatem    Cbristi  fuisse  io 

pbanlasmate,    444.  Ha?retici    assereutes  resurnctioiiem 

Christi  fuisse   iu  phantasmale,  et  nativitatem  ejus  puta- 

litam,    431.    Ariaiiurum  blasphemia*  lu    Filium,  et  in 

Spiruum  sauciuHi,  181,  184.  (hristus  anlequam  in  cor- 

pore   cernereiur,  jam  vocalus  iu  Scripluris,  el  cognitus 

prophetis  et  sanctis  Dei  erat,  secundum  bominem,    io 

quaminor  est  Patre,  III,  435.  Nalivitas  Christi  ab  umbra 

suroil  exordium,  521.  Corpus  ejus  craler  magnus,  in  quo 

noo  roeraca    divimtus,  sed   bumanitate  media  temperala 

•st,  401.  A  Nazaretb  vocatus  Nazareous  :  sed  ei  nos  apud 

veleres   quasi    opprobho  Nazaraei  dicebamur,  qooi  ounc 

Cbristianos    vocaut,  255.   Tam  tn  fronle  Geneseos,  quam 

in  prinripio  Joanuis  Evangeiislae,  coeli  et  terra?  coodilor 

approbatur,  305.  In  semine  Abrahs,  id  esi,    in  CbrMo 

juravit  servus  Abrahae,  341.  In  pr&liando  forliorquodam- 

modo  fit,  anoilentibus  nobis  per  liberura  aibtlrium,  423. 

Cujus  capul  Christus  est,  oculos  suos  semper  babebil  ad 

Chrislum,  et  os  in  sublime  elevans,  nunquam  de  inferio- 

ribus    cogilabit,    403.    Nullum  bonum    pleuom,  dooec 

Cbrislus  manifestetur,  432.  Cum    Cbhstus   omuia   ad  se 

traxerit,  et  uoiversos  suis   radiis  illuniinaverit,  Oet  re- 

stitutio  phncipalis  :  et  Dens  ehi  omnia  iu  omnibus,  589. 

Curistusnon  ex  profeclu,  sed  natura  Deos,  IV,  981.  Di- 

vfntias  ejus,  528.  In  Veieri  Teslameutoomnipotensappel- 

lalur,  18,  44.  Spleudor  glorian  et   forma  substanti»  Pa- 

tris,  648.  Omnes  virlutts  Patris  in  se  conlinet,  509.  Bra- 

cbiom  Domini,  591.  Iu  quo  quanla  fortitudo,  ibid.  Fons 

et    principium  omuium  vinuium,  157.    Una  persona  in 

Cbristo,  946.  Tn  eo  permansit  Spihtus  saoctus  eterna 

babilalione,   156.  In  eo  omnis  plenitudo  divinitatis  ha- 

bitavit   corporaliter,    ibid.  ln   eo  omnes  virlutes,  507. 

Cbristus  princeps  poenilenlinm,   48,  49.   In  Cbrisli  ad- 

veutuna  omuia  propbetarum  vola  nendebanl,  12.  Conce- 

ptusChristi  ex  sola  Virgiue,  1054.  Incarualio  Christi  ex 

Virgiue  slatuilur,    reluciautibus  Juda*is,  108,  109,  202. 

Natus  in    Juda*a  quadragetimo  primo  anno  Augusti  C»- 

saris,  ibid.  Nalivilas  ejus,  creatio  uuncupata,  1096.    Hu- 

manus  sermo    oon  potest  explicare  mysleha  nalivitalis 

Cbri>ii,  1 17.  Orlo  Domino  Salvalore,  omoia  bella    cessa- 

verunt,  54.  Ad  iogressum  ejos,  idoia  JEgypW  corruerunt« 

202.  Inranlia  humaui  corpons  in  eo,  dmus?  non  prvjudi- 

cavit  sapienli»,  111.  Unctio  ejus    spiritualis  ent,  731. 

ldera  unctus    a  Spinlu    saoclo.  752.  Tempus  pranlicatio- 

nis  Cbristi,  aniius  acceptabilis,  ibid.  Chrislus  docet,    Mo- 

seo  et  prophetasde  se  prophetasse  orcoia,  118.  Clemea- 

tia  Cbristi,  624.  Solus  Jesus  omnes  languores  saiut,  el 

infirmilates,  55.  Aspectus  Cbrisli  iuglorius  ooo  fceditate, 

sed  paupertale,  612  Nultus  homo  prater  Cbnstom  siue 

peccato,  619.  Solum    Cbrislum  veuena  diaboli  oon  lan- 

gunt,  866.   Sacramentum  corporis   et  sanguiois  Christi 

laudatur,  713.  Quo  sensu  passionem  recusavit,  151.  Solus 

S«o  nobis  passus   est,  748.  Passio  ejus  plene  describitur 
14  el  seqg   Demoiistralur   per  translaltonem  fract»  la' 
guocula»,  134.  Ejus  caro  iiiorti  traditur,  ul  Judaeorum  su- 


blimilas  deslrualur,  ibid.  In  cruce  ignobilis  simul  el 
decoros  aspeclu,  614.Candidus  et  rubicundus,  ibid.  \>- 
rum  corpus  homitiis  et  veram  animam  sciens  infirmiia'os 
demonsiravit,  ibtd.  Kas  omnes  diviniiate  sua  superavit, 
ibid.  Cur  exaltatur  in  crure,  410  Non  necessitale,  sed 
voluotate  crucem  sustinuil,  616,  620.  Mortuus  est  pro 
omoibas,  608,755.  Mors  ejus  requies  appel  atur,  161. 
Lalus  ejus  perforatum,  585.  Cur  passus  est  et  sepultus, 
619.  Caro  Chrisli  non  vidit  corruptionem,  665.  Sponle 
descendil  ad  inferos,  253,  474.  Percussus  in  cruce,  sana- 
lur  in  resurrectioue,  68^.  Suo  vuloere  vuluera  no-lra 
coravit,  615.  Saoguis  Cbrfsti  prelium  redomptioois,  602. 
Nos  Deo  conjuoxit,  703.  Pacificans  omnia  tu  cceio  et  in 
lerra  per  crucem  suam,  607,  Ante  Chrisli  passionem 
uousquisque  propriurn  sequebatur  errorem,  616.  Post 
passionem  mulla  pr^mia  consequitur,  622.  Passio  ejus 
quid  operatur  in  gentibus,  512.  Non  oh  merita,  sed  ob 
gratinm  et  fidem  Christi  Deo  reconciliati  «unuis,  602.  la 
toto  orbe  loquilur  per  apostolicos  viro«,  580.  Kx  omnibus 
jrenlibus  uoam  fecil  sui  nominis  geniem  Cbrisiianorum, 
770.  Adonmus  Cbhslum  creAtorem  noncreaturam,  958. 
Propierhnmaiiarc  salutem  carnemassumnsil,  ibid  Adora- 
turin  Ecclesia,  quasi  in  corpore,  573.  Sponsus  virginis 
Ecclesi*,  855.  Quomodo  Chhstus  juslifitatur,  622  Panis 
perpetuus,  593.  Lnurn  futidamentum  apostolorum  «i 
prophPtarum,  Christus  Dominus,  571.  Onimum  Ecclesia- 
rum  conseosus  de  Chrislo,  922.  Cbristus  saluraiur  fide 
Ecclesiarum.  621.  Unde  credentes  in  Chrislo,  fideles  ap- 
pellantur,  319.  In  servitute  Chrisli  nou  dilTereiitia  se- 
vuum  valet,  sed  mentium,  403.  ln  quibushabitatChristus, 
679.  Myslehum  passionis  ejus  et  resurrectionis  ignora- 
tum,  746.  Error  pesslmus  mnliorum  de  Chrisio,  6J8? 
Myslehum  diviiise  nativitalis  in  corpore  possunt  san«nt 
fide  magis  uosse,  quam  dicere,  619.  Loquitur  juxia 
dispensaiionem  carnis  assumpta?,  731.  Nomina  ejus  qu:e, 
155,  134.  156.  Persona  Chhsti  monsiralur  in  vore  vcrila- 
l/*,710.  De  toto  orbe  concurritur  ad  loca  mysleriorum 
ejus,  210.  Absconditus  in  petra,  id  esl,  in  (brislo,  non 
seolit  transeuiilem  mundi  lempestatem,  ?>8.  Ubi  scribi- 
lur  de  aposlolis,  Jacob,  Tsrael,  el  semeo  Abraham  ap- 
pellatur  :  ubi  de  Christo  nihillegitur.  506,507.  Cbristus 
cum  advenil,  adventus  ipsius  a  Jud»is  exspectabalur,  V, 
804.  Christuscum  advenit,  mortificata  est  terra,  et  quaodo? 
808,  809.  Diviniias  separat  Cbristum  a  cunctis  creatura 
rom  subslantiis,  557.  Idem  infusus,  el  circumfusiw  om- 
nibus,  ibid.  Ket  est  et  pastor.  439.  In  eo  recapilulantur 
omnia,  474.  Tam  veniens  ad  nos,  quam  ad  cwlestfa  con- 
scendens,  sua  u*us  est  lihertate,  576.  Baptizalus  esl  aeno 
a^talissuas  trice&imo,  518.  Baptisma  ejus  quinta  die  Ja- 
nuarii,  non  dies  Datalis,  6.  Chhstus  agnus  imm.tculatus 
et  anuiculus,  580.  Sacramenlum  corporis  et  saiiKUinis 
Christi  instituilur,  498.  Descendit  ad  fornacem  inferni, 
643.  Sanguis  Christi,  pretium  redemplionis,  571.  Saha- 
tor  omuiiim  horninum,  maxime  lidelium,  572.  Carnihus 
ejus  aiiinur,  et  ejus  sanpuine  polamur,  571.  Nemo  potesl 
mysieria  ejus  pa>sionis,  corpohs,  el  sanguinis  pro  ma- 
jeslate  rei  cognosceie,  537.  Christus  deficit  in  maledi- 
ceulibus,  proficit  io  beoediceotibus,  847.Chhstusdesceo- 
dil  quoque  ad  saoclos,  aoieqiiam  corpusassumeret,  801. 
Cbrislus  relinquit  pro  nobis  omuia  sua,  ibid.  Lbrisluui 
relioquit  quisquis  peccat,  797.  t  hhstum  sequi  possuunis 
absque  labore,  99.  Christus  thesaurus  thesaurorura,  800. 
Pro  vahetate  causarum  diversis  donatur  nominihns,  580. 
Probat  lapides  adificii  sui,  471.  Salvator  nullum  iloctri- 
nae  su»  volumeu  reliquil,  555.  Ante  Cbrislum  codi  ciau- 
si,  888.  Christi  missio  a  Deo  in  lerram,  VI,  796.  Cur 
omnipoteus  dicitor,  ibid.  Idem  Deus  prasdicatur,  ibtd. 
Anirnam  cum  corpore  sumpsit,»4IO.  Ejus  caro  non  vidil 
corrupliouem,  411.  Una  persooa  in  ( hrislo,  ooo  dua?, 
801,  830.  Quomodo  indutus  sordidis  veslibus,  ibid.  De 
Virgine  vere  nalus,  350.  gjusdein  miracula,  ibid.  NaSivi- 
taie  Christi  omnia  parificanlur,  864.  Advenlus  Chhstl, 
fons  omnium  bonorum,  27,  658,  6o9.  Omnes  salvantur 
Chrisli  advenlu,  552,  353.  Cur  dicitur  Unigenitus,  904. 
Quidaro  negaut  Cbrislum  bum.inam  habuisse  iiaturam, 
516.  Foriitudo  Chnsti,  licet  pueri,  pr»dicilur,  260.  Om- 
nes  virlules  in  Chhslo,  639.  Qum  m  aliis  in  typo  pr*~ 
cesseront,  ad  Chrtstum  referuutur,  125.  CurChnslus  uoo 
potuil  signa  fecere  in  palha  sua,  59.Nomina  sua  largilws 
est  apostolis,  385.  Cibus  et  conviva.  1«5.  Sinc  auxilio 
eius  natora  angelorum  el  boroinum  fragilis,  812.  Urues 
Cbristi  comeduntur,  etsaoguis  ejus  a  fidelibus  bibitur, 
763.  Frumeotum  dicitqr  et  vioum,  869.  Quioam  come- 
dere  et  bibere  eum  mereantur,  870.  Non  ila  laboravil  in 
Israel,  quam  in  geniium  populo,  429.  Pro  gentibus  pre- 
liosus  sanguis  elTusus,  430.  Ingressus  Jerusalem  wdeiis 
supcrasiuam,  862.  Hujus  mysleriletplaualio,  ibtd.  M.v- 
sUTii  passioois  Cbrisli,  ejus  dcsceusus  ad  iufew.v^ 


991 


INDEX  GENERALIS. 


m 


resurnciiouis stabilitintur, 86l.Christus  ioter duoi  laTro- 
nes  coiMiiius,  635.  Animam  suam  moriens  Patri  commen- 
dal,  631.  Chrisius  lledempior  descenditad  iuferos,  151, 
155,  393.  Terra  inferni  morle  Christi  vaslala,  155.  Quo- 
modo  ires  dies  et  tres  nocies  fuit  in  corde  terr»,  405. 
In  inferno  vivens  ei  liber,  407.  Caro  ejus  quse  sepulta 
esi,  eadetu  resurgit,  411.  Morle  Christisecrela  Judaeorum 
patuerunt,  VI,  Prcef.  in  Osee.  Quid  Deus  fecit,  ut  Chri- 
stus  ameiur,  640.  Inlerfectio  ejus  sola  causa  dereliciio- 
nis  Judaeorum,  33.  Credenles  simplices  non  decipiunlur, 
nisi  sub  specie  nominis  Chrisli,  254.  Christus  Deus  et 
homo.  VII,  373,  639,  724,  725.  Semper  fuit  cum  Palre, 
551.  Nalura  Filius  ejus  est,  nos  adopiione,  ibid.  Divini- 
taiis  majeslas  lucens  in  facie  Chrisii,  164.  Christus,  unum 
cunr  Palre,  quomodo  alius  ab  eo  iutelligitur,  441.  Qua*- 
dam  iiotaiitur  de  Christo,  el  de  Paire,  562,  563.  Unum 
co'pus  habuit,  quolies  apparuit*  in  Veteri  Testamenlo, 
608.  Lex  el  prophel®  de  lllo  propheiaverurit,  70.  In  solo 
Cbrislo  Spiritus  sanctus  remansil,  741.  Veritas  esl,  646. 
Kt  omnes  virtutes,  481.  Ihrislus,  vila  «lerna,  692.  Natus 
esl  ex  Virgine,  441,  504.  Appellatur  Mediator,  quomodo, 
•441.  Chnstus  lapis  angularis,  585.  Idem  armatura  Dei, 
669.  Chrisli  mysteria  sciri  non  possunl  nisi  ex  audilu, 
'419.  Quare  noii  de  simplici  virgine,  std  de  desponsata 
conripitur,  12.  Christi  pauperlas,  136,  164.  Quidam  duos 
Ulios  confingunt,  Pilium  Dei,  et  Oliurn  bominis,  614.  Na- 
turam  habei  corporum  noslrorurn,  sed  non  originem, 
659.  Sanguis  Chrisli  el  caro  dupliciter  intelligilur,  553. 
Quomodo  major  esi  angelis,  et  rainor,  461.  Chrislus,  no- 
yus  homo,  m  eo  omnia  uova,  626.  Enni  induere,  quid, 
ibid.  Quare  baptismum  suscepit,  19.  In  lenlatiouibus 
Chrisii  quid  inleudit  diabolus,  20.  Triginia  eral  anuo- 
ruin,  quando  Joaunes  detollatus  est,  100.  Signa  divinila- 
tis  et  humauitaiisChrisii,  241.  Maxlmum  liguum  Cbristi 
ex  senteulia  Hicronymi,  164.  Opera  ejus,  quoraodo  uiffe- 
rubtab  openbus  Beelzubub,61.  Distaotia  iiiler  potesta- 
Cem  Cbrisli,  et  apostolorom,  56.  Quare  loculus  est  iti 
parabolis,  87,  91,  93.  Lbi  Chrislus  exponitsennones  suos, 
nibil  muielur,  87.  Videus  cogitationes  Scribarum,  o*teu- 
dil  se  Deum,  49.  Chrislus  transfiguralus  idem  pemaiisit, 
129,  130.  Lex  et  proplielas  nassiooera  Christi  et  resurre- 
cUouem  uuoliaruiit,  130.  Chnslus  quotuplici  modo  tra- 
ditus,  415.  Idem  cur  traditur ,  577.  Conseiisus  voluulalis 
ejusdem,  cum  voluntate  Patris,  ibid.  Tristitia  in  eo,  quo 
aensu  imelligenda,  218,  219.  Hanc  passionem  fuisse  vo- 
lunt  hasretici,  ibid.  Christus  crucem  susliuuil  pro  salme 
oiunium,  470  Oinnes  redemil  sauguine  suo,  432,  725.  lo 
cruce  et  passione  Chnsii  omnia  recapituiala,  557.  Chn- 
sius  cur  in  novo  positus  monumento,  240.  Quo  sensu 
fuit  in  corde  lerra»  tribus  diebus,  eic,  83.  Descendit 
ad  inferos,  quare,  613.  Quomodo  super  coelos  ssccudit, 
614.  Angelis,  et  hisqui  iu  inferno  erani,  sauguis  Chri<ai 
profuit.  ibid.  Siue  illo  nemo  appropiuquat  Deo,  580.  Iu 
Chnslo  omues  genlesbenedicta9,  424.0inues  vivificanlur, 
446.  ln  Christo  omuia  lenemus,  557.  Omnesuuum  sumus 
Jii  iilo,  425,  724.  Subjiciinus  ei,  567.  Non  dixit  dare  se 
animam  suam  redemptionem  pro  omnibus,  sed  pro  mul- 
tis,  157.  Nuiic  sublimis,  nuuc  humiiis  prawjicaiur,  5471 
Juxta  diversilateai  elTecluum  diverse  cousideralur,  623. 
Cbrislus  semper  prosperis  miscel  iristia,  133.  Discere 
Cbrisium  quid,  62/>,  62 4.  Aliud  esl  eum  secuudum  homi- 
nem  unilan,  aiiud  secuuduin  Deuui,  OjU.  Jc*uiuCurisium 
quis  induit?  444.  Quo  seusu  omiies  d.ligunl  liium,  553. 
Qui.J  est,  in  Cnrisii  corpore  errare,  et  ial)i,  753.  Jujuria 
Uirisli,  uoslra  gtoria  est,  438.  Ouinia  erant  vacua,  ante 
advenlum  ejus,  6l4.  Traditio  Judaeoruui  de  eo,  203.  Ad- 
ventus  Christi,  salus  lolius  mundi,  160.  Secundus  (.hristi 
adventus  erii  in  gloria,  197.  Siguum  ejus,  194.  In  qui- 
bus  vivilChrislus,  415.  Quomodo  formaturiu  corde  cre- 
denliuoi,  467.  Nova  baeresis  de  Christo,  375.  Quidam 
suspicamur  illum,  irralionabilem  sumpsisse  auimaiu.219. 
Nativilaiem  ejusdem  calumniautur.  627.  Pulaul  coipus 
Don  habuisse  verum,  quare,  108.  Refelluulur  qui  eura 
ereatum  volunt,  73.  Hweses  qu®  carnem  Lhrisii  pulati- 
vam  viiidirant,  375  Lna  dimidialam  ejus  asserit  dispen- 
saiion»  rn,  61  i.  Quid;<m  calumuiantur  Dominum  physicas 
disputationis  iguarum,  U4.  Mater  et  fralres  Christi, 
qui,  80.  JKratres  Chrisii  nonnulJi  suspicantur  filios  Jo- 
seph  de  aiia  uxore,  h6#Chrislus  et  bomlnes,  quo  sensu 
dicti  s»nien  Abrah»,  445.  Frauduleuia  promiftio  Chhslo 
a  Judaeisfaeta,  234.  MuitiCbrislos  esse  se  dixeruiii,t!*6. 
Chrisiuui  iuduisse  corpus  cuieste  quidam  asserunl,294. 
thnstos  quomodo  repleius  sapienlia  Dei,  304.  Christus 
quomodo  coiifortalus  spirMu  ,  ibid.  Christus  quatenus 
s^rvus  Dei,  3i0.  Ciui  U.s  rex  justitia?  iu  quibus  regnel, 
5-3.  Christiis  quo.i.odo  a  diversis  visus,  253.  Chrislus 
Muomodo  uiligeudus,  ^22.  Clirisli  fielus  super  Jcrusalem 
^xponiiur,  532.  Lhnslusquoiuodo  dicaturessB  in  ruiuam 


61  resurreclioiiein  muliorum,  295.  Chrislum  nou  indu??re 
angelorum  auxilio,  340. 

Chrisiorum  genera.  qu»,  VI,  654. 

Chromatias,  (B.)  I,  21,512  ;  II,  460,  514,  526,  535.  Arii 
dogma  exclusum  a  Chromatio,  eic.  20.  Lius  Mjrorum 
ejus,  ibid.  Constantia  B.  Chromalii  iu  dormitione  germaoi 
sui,  347.  Hieronymi  prafatiuocuta  ad  eumdem,  521. 

Chrysippi  conlorlaacuminajl,  518,  II,  487.Sopbisma,l, 
415.  AcumenChrysippi,  349.Chrysippus  iuterspinetaver- 
salur,  II,  471.  Procepil  nuplias,  quare?  518.  Inter  Chry- 
«ippum  et  Diodorum  contentio,  702.  Juxta  Cbry*rppum 
rK)iest  quis  perfecte  carere  passiouibus,  7  49.  Cbrysippi 
helleborum,  VII,  391. 

Chryseis  vales  Apollinis  el  Junonis  virgo,  II,  307. 

I  hrysogonus  sectalor  Rufinl,  II,  488.  Mulla  objicit 
Hieronymo.  quibus  respondet  sanclus  doclor,  ibid. 

Chrysolilhus  iapis,  IV,  42. 

Chrysophora,  sam  ta  fomina,  II,  869. 

(hus,  sic  yElhiopia  ab  Hebreis  noncupatur,  Ifl, 
519. 

Cibarlus  panis,  I,  266. 

Cibus  tenuis  sil,  vilis  et  vesperlinus,  I,  525.  Parcos 
cibos,  et  venler  semper  esuriens,  triduanis  jejuniis 
praefertur,  288.  Moderalus  laudatur,  100.  Prugalitas*ani- 
m»  utllis  est,  936.  Cibi  monacbomin  qui,  324.  Simplicitas 
ciborum  laudalur,  94.  Q\m  innocenles  cibos  prnbenl, 
194.  Deticiw  in  illis  cavend»,  166.  Llendum  cum  gralia- 
rum  actione,  287.  Non  sumantur,  nisi  oraliooe  prrmissa; 
nec  recedalur  a  mensa,  nisi  refcrntur  Creatori  gralia, 
28 S.  In  poiu  et  cihis  quid  sumendum  aut  fugiendum  ju« 
veuibus,  9'i.  Inniimerabilis  de  Scrrpturis  auctoritas,  qua 
guiam  dainnei,  et  simplices  cibos  probet,  Tsi.  Siccomt*- 
deudum  est,  ut  cibura  et  oralio  sequatur,  et  lectio, 
ibid.  Nihii  sic  inflamma'  corpora,  sicut  indigeslns  cibus, 
ructusque  coovulsus,  288.  Qui  calorem  augeot,  et  quibus 
noxii,  ibid.  Qui  Chhstum  desiderat,  non  quaerildequam 
preliosis  cibis  stercus  conGciat,  323.  Carnalis  cibus  pra*- 
ferri  non  debel  spiriiuali,  434.  Dbi  cibus  potusque  mo- 
deratus,  ibi  diviliaa  supervaruas,  ubi  nulla  adulatio,  501. 
Cibus  tenuis  necessarius  sanitati,  11,341.  Commendatur, 
540.  Cibus  facilior  qui  susteutal  corpus,  339.  Eorum  co- 
pidilas,  quid  operalur?  537.  Cibi  exquisili  majorem  pu»- 
nam  babent  in  inquirendo,  quam  voluptalem  in  abuleo- 
do,  340.  Viris  doro  operi  mancipalis,  qui  cibi  conveniant, 
532.  Cibus  solidus  mysLicus  intellectus,  lacteus  moralis, 
V,  953.  Jide  Abstinentia,  Continenlia,  Epulae. 

Cicatrix  male  obducta,  incocto  pure  dirumpitur,  II, 
191. 

Ciceioo  diverso  modo  eiprimitur,  I,  755.  Quid  sil, 
ibid. 

Cicero,  I,  21.Sententia  ejusdem,  206.  Kloquentia,  225, 
910.  1'luvii  eloq.,  527.  Dives  Ciceronis  lingua,  226.  Di- 
c;um  illius,  524.  Touoi,  236.  Quem  secutus  esl?534.  Ci- 
cerouis  filius  uon  imitaius  eloquentiam  patris,  250. 
Cicero,  quid  tacil,  cum  Aposlolo  ,  1 14.  Ciceroois  senten- 
tia,  II,  717.  Orationes  ejus  pro  Valiuio,  etc,  565.  Libri 
Cicerouis  quiuque  disputantde  passionibus,  749.  Com- 
mentarii  iu  Dialogos  illius,  472.  Ciceronis  Brulus,  vel 
Catalogus  Oralorum,  823.  Quorum  dogmata  discunlur  in 
Cicerone?  563.  Repudiavit  Terentiam  uxorem,  et  aliaiu 
iiuhere  conlemnil,  316.  Lingua  ejus  a  Fulvia  coufoditur, 
569.  Ciceronis  duo  volr.mina  de  Gloria,  VII,  515.  Quid 
transiulit  Laline,  706.  Vide  Tullius. 

Cidaris,quid?  V,  250. 

Cilicia  quid  signifkel?  VII,  397. 

TJiicii  asperiiate  mollia  Jinieamlna,  et  serica  pretiosa 
commiilaiida,  I,  706.  Cilicia  de  Qiis  raprarum,  II,  1*8. 

Ciiicum  linguas  proprieULes,  I,  879. 

Cimbri,  1,914. 

Cimices  dolorem  faucium  et  urina  difQculutem  depel- 
lunt,  II,  532. 

Cmcinnati  fugiendi,  I,  995. 

Cinciorium  Jeremiaa,  quid?  V,  811. 

Cineres  sanclos  martyrum  perhorrescunt  daemouea, 
ut  flagella,  etc,  IV,  775. 

Ciueris  aspersio,  Juclus  et  puenilenli»  indicium,  V, 
523. 

Cinguli  nsus  ad  pugnaudum,  IV,  230. 

Lircumcisio  secunda  cum  petnno  cullello,  II.  270.  ln 
circumcisioue  jurassc  servum  Abrabs,  lrad>:ni  Hebra-t, 
III.  341.  Circumcisio  iu  signum  dula,  el  quot  p<  pulis 
communis,  IV,  910.  Trip  ex  circnnicisio  in  Jkriptur^ 
pooitur,  8ti4.  Circuiiicisio  vera,  qua?  V,  541.  Circumcisio 
cur  Abrah«e  tradita,  elejus  posteris,  VII,  42>.  NulSu»*pa- 
lioxLauuorum  in  eremo  illam  recep  t,  quare,  tbid.  Quji 
circumcisio  prodost,482,  4^3. 

Cirralorum  turba,  quid  solcl  decaulare,  II,  473. 


993 


INDEX  GENERALIS. 


994 


Cisternam  Syri  Guhbam  Vocant,  II,  6.  Cisterna?  ad  so- 
l:imlam  rariiaiem  fnnlium  exstrueta?  in  Pat^stina,  IV, 
570.  <  islernain  nullus  sanclornni  fodisse  in  scripturis 
«liciiur,  V,  5!H).  Cislernsm  inier  et  puleum  dKcrimen,  VI, 

I.  Cistertiart.m  aqua?  iu  locis  Jtid*»  pra?ripuis,  272. 
Citium  ci\itas,  de  qna  fuit  Zeuo  Slnicae secta?  hare- 

•iarches,  IV,  2*7. 

Cives  sempf  rcivibus  invidenl,  VII,  101. 

Civitas,  qua?  expelenria  esl,  ei  laudauda,  1,  520.  Civita- 
les  refugii  cur  in  descriptione  terras  fancla?  Ezechielfs 
Hleantur,  V,  607  el  seq.  Civitas  pro  civibus  sumpta, 
VII,  5^5. 

Clamor  patienlissimas  Dei  aures  vincens,  I,  939.  C'a- 
mor  cordis,  VI,  407.  Clamor.  quid  in  Scripturis,  VII,  451, 
452,  G57.  Confusus  clamor,  niagui  limoris  indiciura  est, 
i07. 

Claudia  virgo  Vestalis,  II,  307.  Claudi».  320. 

Claiidius,  II,  847. 

Claudius  episcopus  legit  blasphemias,  qua?  Valenlis 
ferebaiiinr,  II,  196.  Mulla  proponil  Valenli  damnanda, 
ibid. 

Clavi  Dominica?  crucis,e  quibusConstantinua  Augustus 
fenos  equo  suo  fecerit,  VI,  955. 

Cleanlis  sapientia,  II,  487. 

Clearchus,  quid  scripsitde  Platoue,  II,  509. 

Clemons  Alexandrin*  Eeclesia?,  magMcr  Origenis,  I, 
428.  II,  877  ,  Judicio  Hieronymi  omnium  est  erudiiissi- 
n»us,  1,428  Ejus  opera,  ibid.  Nihil  iuiilis  indoctum,  ibid. 
Hunc  imiiaius  Origenes.fMd.De  ejuslibris,  quidreferiur, 

II,  877.  Nonnulla  habet  ha?retica,  ibid.  Defenditur,  509. 
Srripsisse  dicilur,  Frtium  Dei  erealumesse,  508.  Defen- 
dilur,  ibid.  et  509.  ( lemens  quid  solebat  dicere,  ut  pro- 
baretquod  dicebat,  469.CIemenlislestimonium  deJacobo, 
931.  Ouid  scripsil  insexto  *rit<mma><rcwv  libro.843.  No- 
tatur,905. 

Clemens  aposlolorum  discipulos.  II,  529.  Clemens  post 
aposlolos  episcopus  Roma*  fuil  et  raarlyr,  839,  507.  Scri- 
psil  Epistolas,  2^8.  St.vlus  Epistolse  Clementis  ad  Corio- 
iliios  cunvanil  characleri  Epislo!»  ad  Hebra?os,  853.  Ec- 
clesia  ejus  nomine  Roma?  exstructa,  ibid.  Clemens  vir 
apostolicus  scripsit  ad  Corinthios,  IV,  612.  Clemenlis 
Epislola  :id  Corinthios,  VII,  571,  606. 

Clementia  crudelilate  sa?vior,  I,  586.  Omnis  animl  in 
aUcrum  durilia,  clementi  in  nosmetipsos  cogitatione 
frangiiur,  458.  Habeamus  in  omnes  imaginem  botiitali* 
Dei,  573.  Ad  clemeutiam  natura  hominum  prona  est,  et 
in  alicno  peccato  sui  quisque  miseretur,  II,  407.  Clenien- 
l»«  et  familiaritas  commendanlur,  VII,  637. 

Clemeniia  Dei  est,  rum  peccalor  tuc  visitalur  pro  suo 
scelere,  III,  31*5. 

I  Ieobulina,  II,  320. 

Cleo:lemus  Malchus  Barbar»  historiaB  srriptor,  III,  33*. 

Cleoinbrotus  martyr  sttilia»   phllosophia?,  I.  180. 

Cleof  altra*  morie  regniim  iEgypliorum  destruclum,  IV, 
164,  et  V,  311.  Cleopatra,  VII,  738. 

Clrricatusonus  est,  iion  honor,  1,937.  Qui  clericatum 
desiderat.  discat  qnod  possit  docere,  el  rationabilem 
bostiam  ollerat  Deo,  2;»9.  Onicium  clerieatus  non  pute- 
turgenus  anliquai  nnlitite,  ibxd.  Clericalus  ulililas  in  quo 
sila  sit,  V,  809. 

Clerici  iulerpretatio,  1,  258.  Aposlolico  gradui  succe- 
dunl.  54.  Oflicia  clericorum,268.  Eorum  pars  Dominus, 
258.  Nihil  pos^ideant  extra  Deum,  ibid.  el  seqq.  Susten- 
tenturoblatioiiealtaris,  259.  Clericorum  offlcium  in  se- 
pelieudia  morluis,  6.  Di^nitas  eorumdem  in  conseoatlo- 
ne  corporisChiisti,  et  absolntione  peccatorum,  54.  Quid 
illis  proponitur  fugiendum,  aut  seciandum,  258  elseqq. 
Nunquam  de  manibus  Clerici  sacra  leelio  deponatur, 
261.  Sit  semper  paratus  ad  saiislaciionem  omni  poscenli 
ralionem,  iftid.Convivia  sa?cul»rium  vitauda  sunt  « ler  cis, 
2U5.  Magnatesdeclinent.sanclitclem  illorum  majris  vene- 
raiitur  saculares,  quam  opes;  subjectus  sit  clericus  epi- 
scopo,  quasi  animae  pareuiem  suscipiat,  262.  Cierhorum 
est  ^visitare  lanmienles,  268.  Orulos  castos  servenl,  et 
linguaro,  ibid.  Nuptiasne  conciliet  clericus,  946.  Pra?di- 
cator  est  continenti»*,  ibid.  Non  sil  procuralor  bonoruin 
alienornm,  ibid.  Clerici  laudali,  268.  Judex  sirculi  plus 
defrrt  clerico  contincnli,  quam  divili,  268.  Jubentnr 
propiiasconteninere  facullates,  ibid.  Aliud  officium  cle- 
ricorum,  aliud  monarborum,  54.  Cavet  Hieronymus  ne 
de  illisquidquam  siuistrum  loquatttr,  ibid.  Libefad  Ne- 
polianum  docet  quomoilo  eis  «it  vivemlum,  937.  Patres 
sunl  moiiacliorum,  285.  Clerici  el  monachi  exharedautur, 
260.  Abstinentia  tini  eis  praecipitur,  2fc6.  Morum  discor- 
dia  in  clericis,  259.  Fngianl  muheres,  ibid.  Non  denl 
i  crasiones  suspicioni,  ibid.  Turpe  servitium  eorum,  261. 
DeUrta?,  261.  Viiia,  99.  Facile  coniemoitar  clericusaui. 


srrpe  v«  catus  ad  prandium,  ire  non  recusat,  265.  Turpe 
est,  jiidicem  proviiicia?  melius  apnd  clericum  prandere, 
quam  in  palaiio,  25^.  Negoiiator  et  ex  inope  dives  qua- 
si  pesiis  fugialiir,  261,  Avaritia»  artes  in  clericis,  262: 
Eeclesia  hseres  illorum  debet  esse,  ibid.  clericorum  c»b- 
libatus,  II,  388.  Ecelesia  non  recipit,  nisi  virgiues  sint 
aut  cnmir.entes,  ibid.  Ne  lucra  sa^cnli  in  Christi  qua?rat 
militia.  ^64.  Sit  hospiialis,  ibid.  Quidam  siint  caupones, 
229  Clerici  et  monacbi  majori  honore  hospilio  suscipien- 
di  63. 

Clemm  (In,)  eleetioaqnibus  flebat,!,  944. 

Cltbani  succensi  metaphora  idololatriae  sludium  signifl- 
catur,  VI,  72. 

Cinici,  I,  694. 

Clitomachtis  de  quo  scripsit,  I,  334. 

Oytamueslra  oecidit  virum  ob  amorem  adulteri,  II, 
517. 

Coccus  in  veste  pontificis,  qnid  nolet ,  I,  366. 

Codices  Latini,  quid  non  exprimant ,  I,  126.  Vitiositas 
eorum  ad  Gra?cam  origenem  revocanda,  134.  codicis  La- 
tirii  depraval'0,  II,  260.  In  Latinis  Codicibus,  quid  non 
inveniiur,  161.  Quid  male  legiiur,  297.  Latinorum  codi- 
cum  non  probata  interpretatio,  281.  Quid  in  plerisque 
codicibus  anliauis  additum  non  esl.  747.  Pateslint  codl- 
ces.  quos  ab  Origene  elaboratos  quidaro  vulgaruut,  a 
quibus  legunlur,  523.  (odirum  varia  lectio,  VII,  479. 
Latini  codices,  quid  habent?  556,  572.  Qua?dam  iu  itlis 
addita,  199,  509,  599.  Retinenl  falsa,  487.  Vera  leclio 
restituitur,  ibid.  In  plerisque  Evang.  codd.  nonnulla 
deerant,  H6.  L.ilini  codices  mendum  habentes,  517. 
Quid  in  eis  male  babetur?  488. 

Codrantem  per  Q.  litteram  l.atini  Quadraotem  dicunt, 
111,89. 

( odros,  VII,  555. 

Coelestes  mysticam  seqnuotur  intelllgentiam  :  lerrenl  • 
simplicem  bistoriam,  IV,  II. 

Coplestiana  haeresis  jugulata,  I.  1067. 

Coelestium  Virtutum  ordines,  II,  569.  Qni  nihil  ccele- 
ste  possunt    cogilare,  540.  CoBleslia  clausa  erant  ante- 

2uam  paradisi  fores  Cbrislus  cum  latrone  reseraret,  III, 
16. 

Ca?lo  (In)  gloria  est,  ei  perpelua  laus.  et  indefe»sa  pras- 
cooia,  I,  450.  /Equaliter  patet  oinnfbus  aula  coelestis, 
521.  Regna  cop'orum  expeditos.  et  alarum  levitate  suh- 
uixos  habitaiores  destderant,  795.  Post  grandla  maris 
pericula  lolissimum  ccelorum  porlum  feslinemus  intrare, 
584.  Nisi  vim  fereris,  cuelorum  regna  non  capies,  125.  In 
coe'o  non  esl  peccatnm,  450.  Nudi  huc  volare  debemus, 
1080.  Ccelum  juxtaHebra?os  ex  aquissortitur  vocabulum, 
4I9.  Ccetum  non  repromittilur  in  Veteri  Testameiito.il, 
728.  Primum  pra?dicatum  esl  in  Evangelio,  ibid.  Eaaem 
cueli  plaga  tribus  nominibus  appellatur,  2I9.  Coelum  et 
lerram,  quidam  putant  animaniia,  IV,  10.  242.  Coelum  et 
terra  non  peribunt,  588.  Crelorum  et  terra»  commutatio 
in  melius,  589,  788.  Ccelos  replicari  quasi  librum,  quid  , 
441.  C(eii  dicuntur  pluraliter,  sed  smgulariter  inlelligun- 
.lur,  10.  Cu-lum  signihcat  angelicas  Virtutes  :  terra  mor- 
*  talium  genus,  ibid.  Ccelum  allirmatur  rotundum,  et  in 
modum  spha?ra?  volvitur,  Vll,  603.  Quidam  quolidie  in 
<<nloruiuas  flen  mentiuniur,  34.  l'ro  aere  sumitur,  571. 
Nomeu  co-li  quomodo  iuielligendum,  675.  Quomodo  cu?li 
trausibunt,  198,  199.  Regnum  ccelorom  praxlicatio 
F.vangelii  est,  92.  Triplici  modo  sumilur,  80. 

Coemeteriorum  simllitudo,  I,  625. 

Cccnobita?  genlili  lingua  Suuses  «ocantur,  I,  118.  Eo- 
rum  conversatio,  qua*,  119  el  seq.  Vila  ca^nobitaruni 
probata,  ac  commendata,  938,  942.  Commendantur, 
1086. 

Coenomyia,  pro  quo  scribendnmCynomyia,  I,  676. 

Cogitarc  mala  sceieratum  est :  iiequius  est  male  cogi- 
taia  velle  perticere,  I,  945.  Dum  ab  alio  quis  transil  ad 
aliud,  opusqoe  succedil  opert,  illud  solum  cogital,  etc. 

ibid-  »   ^«. 

Cogilalio  tacita  animi  arcanus  ejus  sermo  est,  I,  60*. 

Per  lingnam  forinsecus  resonans.    profert    senlentiam 

mentis,  ibid.  Non  sinamus  cogitationes  malas  crescere, 

92.  Cogitationis,  ^ermonis  el  aperis  reddemus  rationem 

in  jndu  io,  604.  Ne  vagetur  perniciosis   cogiiationibus 

mens,  labor   requiiilur,  940.   Cogitationes  pessima».  et 

mentis  decretum,  in  ma;is  operibus  puniuntnr,  985.  In 

rneditullio  nostrum  jndicium  esl,  vel   abjicere  cogttata, 

vel  rectpere,  506.  Oralioiies   crebras  commendaniur  ad 

repellendas  cogilaiiones  ma!as,  ibid.  Cogi'alio  f  l  s«nsus 

danlur  a  Deo,  II,  777.  Propriae  mentis  cogilationes  sa?pe 

sermo  non  explical,  407.  Taeiia  cogitaiio  non  latet  scien- 

liam  Dei,    731.   Nostra  cogttalio  quando   fonfirmatur, 

791.  In  muilis  sludiosis,  el  quutidiaua  meditatiune  su- 


9)5 


INDEX  GENERALIS. 


996 


dantibus,  vii  invenitnr  cogitatus  purns,  et  viri  dignus 
vocabulo.  III,  449.  Cogilalionom  secreta  solus  Deus  co- 
ftnoseit.  IV,  960.  Quidam  dicunt  non  esse  peccatum  in 
cogitalionibus,  865.  Cogiialionum  malarum  ttiesaurus 
peclus.  V,  205.'Deus  non  nunil  pnmos  el  secundos  sti- 
mnlos  cogilationum,  200,  201.  Cogitatio  pravitatis  huma- 
i)»i  notatur,  VI,  145.  (ogitaliones  mal»  pcenas  luent, 
38.  ( ogilaliones  ex  propha  uascunlur  volunute,  VII, 
115.  Nou  iniiuitluntur  a  diabnlo  ,  sed  accendunlur , 
\bid.  Pr.*cursor  adventus  diaboli  in  nos,  Cogilalio  mala, 
630. 

Cogitans  sen.per  deDeo  facerenescitinjuriam,  VI,  551. 

Coguiiio  Dei  non  unius  generis,  VI,  295. 

Cogniliones  bon.p,  vel  malaein  nobis  unde,   VII,    280. 

Id  Colil  unusquisque,  quod  diligil,  I,  95. 

Cognoscendi  verbum  de  opere  nupliarum  usurpatum, 
11,210. 

Coilecta  fralrum  congregalio  in  unura  iocum,  II,  58  ef 
72.  Iiem  ipsius  quoque  ioci  vocabulum,  71.  Collectaa  fie- 
bant  die  Dominic»»,  3l<8. 

Coiligatio  iuiquitaiis,  quid  ?  VI,  150. 

Collyba,  quid ,  VII,  162. 

Collvbi^sa?,  VII,  132. 

Cullvra,  panis  et  crusti  genus,  1,  95. 

Colossis  urbs  Asie,  VII,  762. 

Coluber  sapienlior  eral  omnibus  bestiis,  1,  115.  Colu- 
bri  cervorum  c.ibus  suni,  9s5.  Coluhri  peilis  dolorem  au- 
rium  mitigai,  II,  3)3. 

Columlia  Spiriius  S.  itn  ad  Noe.  quasi  ad  Chrislum  in 
Jordane  devolal,  I,  419.    Hamo  refecimnis  ac  luroinis,  • 
pacem  orbi  annumiat,  ibii.  Culumba  pacem  terr»  nunliat 
II,  19*. 

Columbae  simplicitatem  habeamus,  ne  cuiquam  machi- 
nemur  dotos,  I,  324.  l)e  agmine  columbaruin,  crebro 
accipiier  unam  separat,  quain  iacerel,  997.  Dno  pulit 
columbarum  oblali  pro  Chrislo,  307.  Coiumba  soia  abla- 
tos  pullos  non  do.et,  VI,  77. 

Colunwae  Cbristi,  I,  705.  l'bi  ostendebatur  columna, 
infecU  cruore  Domini,  ad  qnarn  vincius,  dicitur  flagel- 
lalu%  697   Hecsusiinebal  purlicnui  Ecclesi.»-,  ibid. 

Comain  IiicLii  tonderi  sohia,  V,  2S0.  Coinaui  d.miltere, 
iuxuriovorum  est  e<  barbarorum,  547. 

Coinedendum  (vic),  ui  posiea  liceat  orare  et  legere,  I, 
2^9.  Sic  ceruedal  quis,  ut  semper  esurial,  etsiaiim  po^t 
cibum  pos>it  legero  et  psallere,  686.  Nemo  comedere, 
vel  cuin  opus  esi  parcere  potest  absque  Deo,  III,  406. 
Comedere  u.unda,  \el  immunda,  in  uobis  esl,  VII,  711. 

Comici  cujusdam  linis,  I,  2H8. 

foinici  seiilenlia,  11,  336,  650. 

Comnnnalio  Dei  ad  quid  directa,  V,  33. 

Commentatoris  ofiiciuin,  I,  329.  Mem  ofQcium,  II,  477. 
''ommontaloris  offlcium,  dilmidaro  obscura,  VI.  588, 
857.  Denuo  idem  ofiicium,  VII,  4K5. 

( ommeutarioriim  inos  et  regula,  II,  541.  Quid  ope- 
ris  habenl,  ibid.  471.  Commeniahorum  scripiores,  472. 
CommeniariHii  Terentii  comoedias,  471.  In  Orationes 
iVerouis,  ibid.  Coinmenlariorum  leges,  qu»?  IV, 
835. 

Communicare  propde  Scripturarum  est,  VII,  112. 

i  ommutatio  b«*ata  rerum.  I,  715. 

Comparare  el  emere,  qui.i  difleraut,  II,  537. 

Comparatio  inferions,  superioris  injuria,  II,  239. 

Compitum  est  bivium,  ubi  diligentius  debet  viator 
aspieere,  quod  iter  gradiendi  capiai,  III,  565. 

Compulaudi  per  digilos  ratio  apud  veteres,  I,  9U7  et 
II,  240. 

Comtediae  veleris  licenlia  in  certis  personis  taxandis, 
I,  1)3 -\  Comuedi.e  sacerdotibus  non  legendae,  78. 

Aliud  est  conari,  aliud  agere,  I,  542. 

Concbvlia,  quid?  I,  682. 

Couciliabula  haerelicorum,  cubilia  et  lustra  ferarum, 
etc,  VI,  80. 

Difiicile  esl  ut  conciliet  alienus,  quas  fllius  fralcrque 
non   potuit,  I,  782. 

Conciones  m  Ecclesia,  I,  263. 

Concionatorum  lacrymre  audiiorum  lamies  sinl,  I,  263. 
Sint  mysierionjm  periu,  e.l  sacraineniorum  Dei  erudi- 
ii<simi,  ibid.  Munnulli  arguunlur,foirf.  Deiisdem  Tullius, 
ibid. 

Concinsionum  septem  modi,  II,  486. 

Concordia  ciescit,  quod  aemulalio  dissipatura  eral,  I, 
465.  Concordia*  bonum,  et  raaluip  discordia*,  VII,  79. 

Concordia  oppidum  iUIiae,  II,  311 

Concubinarum  novum  genus,  I,  98.  Concubinarum  fldes 
11,511. 

Concubinos  publice  vel  clarissimi  pbilosophorum  Grae- 
cix»  habebant,  IV,  35. 


Cnncnpiscentia  sepulcra  perseverant,  II,  553. 

Quoties  Concupiscimus,  loties  fornicamur,  I,  937. 

Coocupiscenli»  lilillalionem  vix  ullus  est,  qoi  non 
sentiat,  V,  590. 

Condemnatur  nemo  io  eo,  qood  facere  non  potuit,  IL 
741. 

Condilionem  nostram  ei  bistorla  discimm,  II,  777. 
Cnaquapqne  res  de  suo  statu  et  conditiotie  Creatori  non 
iuvideat,  715.  Condilio  bumana,  qu*?  VI,  448.  Conditio- 
nis  verbuui  assumitur  in  magtus  rebus.  VII,  6)7.  Condi- 
tionis  sua3  oblivio  unde  subrepit,  I,  907. 

Omdilore  (I)e)  dupltcicrror  b*relicorum,  VII,  577. 

Confessio  et  pulchritudo  in  quo  reperilur,  I,  893.  Se- 
ctinda  post  naufragium  tabula,  culpm  cojtfessio,  528. 
Ingenua  el  verecunda  confessio  esl,  quo  ipse  carcas,  id 
in  aliis  prapdicara,  235.  Confessio  et  p<rMiitentia,  pecrati 
reme.lium,  III,  474.  Confessio  pro  laude  accipiiur,  IV, 
630.  Confessio  percatorum  ei  confessio  latidis.  V,  680. 
Confessio  •lelictorum  in  conversione,  VI.  157.  Confessio 
peccatorum  commondatur,  VII,  125.  Coofessio  stgniticatis 
graliarum  aciionem,  73. 

Coniessores  /Kgvplii,  I,  30.  Confessores  sub  oomioe 
Athanasiiexsules.il,  191. 

Coniideudum,  non  iu  sapientia  nostra,  nec  in  ullis  vir 
tulihus,  sed  in  solo  Domino,  II,  731. 

Coolingnnt(Quid)  nounulli  audaci  temeritate,  II,  226. 

Confllendum  simpliciter  est,  quod  simpliciter  credi- 
tur,  1,903. 

ConUieri  dchemus  vitia  nostra,  II,  765.  Qui  pecc»U 
simpliciler  coufiteutur,  merentur  bumihtaie  clemeotiain 
Salvatoris,  75  i. 

Conflalile  el  sculptHe  quomodo  diiTerant,  VI,  627. 

Couiusio  alia  ad  vitam,  alia  ad  morlem,  VI,  528. 

Conjugia  elhnicorum  amputantur,  1,  459.  Umbra  con- 
jugii  miserabilis,  61.  Reciius  fuerat  subiisse  hominis 
conjugium,  quatn  ad  alliora  teiidcntem  in  iufernum  ca- 
dere,  10H.  Qui  in  conjngio  debilum  solvit,  orare  non 
potest,  ibid.  Servitns  c>>njngalis,  2i6.  Solemus  vitia  li- 
nerorum  el  c«njuKnui  ignorare,  vicinis  canentibus. 
1093.  Conjugia  Ecclesia  probat  et  dispensat,  II,  306.  H«- 
reiici  damnanl  conjugia. 

Conjugati  assumpii  io  aposlolatum,  relinquunt  ronjo- 
gale  offlcium,  II,  277.  Cmijugalis  donantur  monita,  V, 
206.  Conjugali,  posl  conceptum  debeni  vacare  oraiiooi 
uon  counubio,  VII,  657  Causaj  stenliialis  et  fecunditatis 
in  conjugalis,  466.  Vide  Malrimonium. 

Conjunctiooem  (Inter)  Dei  et  homioum  qnapdilTeren- 
lia?  VI,  26.  Conjtinctus  virgini  bomo  reddit  mulierem  : 
copulatusmeretrici  Deus  reddit  virginem,  ibid. 

Conjura. ionis  verbo  quando  Scriplura  ulaturi  IV,  919. 

Cousauguineis  ut  pauperibus  dari  possunteleemosyuue, 
nonalitt-r,  1,990. 

Conscieniia  ad  speculum,  I,  422.  Bona  cooscientia 
nullius  oculos  fugil,  789.  Verum  couscieuti»  judicium 
formidemns,  611.  Conscienliaa  bonum,  veial  circa  se  s^- 
vire  lormenia,  4.  Cnnscientiac  crucps,  II,  765.  Cousrien- 
tiae  torsiones  in  peccaloribus,  IV,  *239.  Couscieutia  pe  - 
calorum  veruiis  noo  morieiis,  828.  Kclix  conscenla, 
quaa  tanitim  ui  sermone  peccavit,  93.  Kelix  conscieoiu, 
cujus  causa  Doniino  rcv^laiur,  981.  Fetix  conscieuna, 
quajpro  Deo  sustinet  opprobnuin,948.  Feiix  cons^ieiitia, 
qu*  afflictionis  lempore  bonoruin  operum  recordatur, 
468.  Coiiscientia  peLcalorum  lucel  in  facie,  V,  75.  |\>r- 
tat  lormeutum  suuin,  qui  propria  lorquetur  conscieutix, 
183.  Cnnscieiilia  mordel  post  peccaitim.  IX,  2*6.  C*m- 
scieutise  tormenta  pati,  VII,  623.  Cuni  cousilio  omuia 
facienda,  VII,  6i6. 

Consilii  dillerenlia  praicepti,  II,  256.  QnanU  ioter 
Dei  uominumque  consiiia  dilTerenlia,  IV,  650. 

Consobrim  in  Scriptura  vocantur  Tratres,  VII,  86. 

Consolator  non  esl  optimus,  quem  viocuni  proprii 
gemilus,  eic,  I,  177. 

Consolalionnm  exempla  :  et  qui  de  consnialione 
scnpserint,  I,  335.  Consolatlones  muliaj  falsw,  quibus 
homines  decipiuntur,  IV,  682.  Cousolatio  io  misena, 
qua3?  V,  650. 

Coosonia  externarum  non  debet  periculose  qnivrere. 
qui  de  suorum  societale  securus  est,  I,  506.  Noonuili  sub 
nominibus  pietalis,  qu«runt  suspocla  ronsortia,  93U. 

Constans  Galliarura  princeps,  11.925.  Constaiitiasaneta 
femina  pergit  ad  Hilarionem  sgrolautem,  II.  39.  OI«i 
unctione  fllia  ejus,  et  gener  curati,  xbid.  Dulore  mnrlua 
est  propter  corpus  hujus  sanr li  fur^lum,  ibid.  SoliU  erat 
pervigiles  in  sepulcro  ejus  noctes  docere,  ibid. 

Constantinopolis,  I,  344.  Luciani  martyris  exemplaria 
probar,  11,522.  .     . 

Constantious  iroperator  o  loco  resurreclionis  siqiula- 
crum  Jovis,  et  slatuam  Veoeris  e  rupe  crucit  suitalit, 


997 


INDEX  GENERALIS. 


998 


I,  511.  Sub  Constanlino  iraperatorc,  Evangelio  corn- 
acanie.  infidelitaset  turpiludo  omoium  genlium  delela 
est,  IV,  36. 

Constantius  rex    Arian»  haeresi    faveos,  I,    543,    el 

II,  844.  Pe.r  besliam  indicatus,  191 .  Sub  rege  Conslanlio 
quid  factum?  188.  Successor  Constantii,  quis?  191. 

Conslaotius  Cjuidam  Origenisla,  I,  506. 
Consuetudo  idotoiatri»  io  raullis  urbibua  ferlilitatem 
annorum  auspicandi,  IV,  782. 

Consueludo  (ttona)  omniafacil  delectabilia,  ei  «emper 
tendit  ad  roajora,  I,  944.  Pessima  cotisuetudo,290.  Con- 
soetudo,  quasi  secunda  oatura,  VII,  403. 
Consularium  tritun  exilus,  l,  54 4. 
Consulatus  per  manus  pairicias    tradebatur,   et   sola 
nobiliias  possidebat,  I,  398.Honor  con^uiatus  annuus  eat, 
ibid.  Consulatus  viros  iilustrat,  Jl.  519 
Consules  unde  dicli,  IV,  V.i. 
Consummatio  duplex  est,  lif.  559. 
Consus  consiliorum  deus,  II.  22. 
Coniemueuda  non  sum  quasi  parva.  sinequibus  magoa 
constare  mm  possunt.  I,  6*2,  et  II,  353. 

Contemplalio.  Humauus  aiiimusnon  pote»tsemperesse 
in  contemplalione  rernm  eurlestium,  III,  410. 

contemptu*,(l  bi)  ibi  frequens  iujuria,  I,  55.  Conlem- 
ptnsdtiplex,VII,  728. 

Conleudcre  puenliter,  quid?  I.  640.  Hic  conteiidimus, 
ut  alibi  coronemur,  89. 

Continentia  perfecta,  quse?  I,  60 4.  Bonum  esl  per  sc, 
905.  Securior  conlinenlia,  qu»sit?685.  M;ijus  est  ron- 
tinentiaB  certamen,  quam  nummorum,  402.  Coutinentia 
imitanda,  750.  Inicr  contineniiam  et  luxuriam,  quid  nu- 
meratur  laitquam  indiflereiis?  90H.  Nonnulli  postlava- 
crum,  vel  posl  nuptias  ex  ardore  tidei  contiiientiam 
sonl  amplexi,  620.  Per  conlinentiam  magna  ,  et 
cterna  concilianlur  praemia ,  750  .  Parcitas  et  con- 
tinentia  comites  caslitaiis,  287.  Quo  lempore  conti- 
nenti»  vela  paudenda  sunl,  619.  Contiueiitia  servat  cor- 
pora  pulchra  et  forlia,  749.  [minniiates  uasci  prohibet, 
et  languoresin  sanitatem  restituit,  614.  In  injuriamcon- 
tinenti»  diversi  saporis  et  coloris  viua  qu«runlur,  618. 
Continentia  perfecta  oinnes  virtotes  sustentat  et  prote- 
git,  II,  300.  Coulinenlia  el  pudicitia  coroinendalur,  269. 
Contioenti»  inserviendum  tempore  luctus,  VI,  905.  Cou- 
tinenli*  ootio,  VII,  513.  Non  est  perfecU  in  bac  vila, 
ibid.  In  quo  differt  a  modestia.  ibid.  Necessaria  est,  719. 
Vide  Castitas,  Pudicitia,  Abstinentia,  Obii%  Jejuoiuoi. 
Contraria  simul  esse  non  possuul,  IV,  790. 
Controversiis  (In)  virt  fortesquidfaciuul,  1,224. 
Convemrum  urbs,  II,  390. 

Conventus  omuis   qui  nou   offerl  boslias  spirituales, 
abominabilis  est  Deo,  IV,  21. 

Conversalionis  mai»  suspicio   fugienda,  I,  912.  Inno- 
eens  et  absque  sermoue   conversatio,  quanium   exemplo 
prolicit,  laniumsilentio  nocet,  423.  Couversationem  vete- 
rem deponamus,  etarripiamus novara  ,11,  3u0.  Conversatio 
felix,inquainimicinullam  reperiunioccasionem,  V,658. 
Malap  couversalionis  exemplum  muitos  corrumpii,  t83. 
Conversi  oliv»  frugifer»  comparati,  VI,  16t>. 
Conversio  nucquam  esl  sera,  I,  42,  177,  678.  Conver- 
siooe  noslra  Deuin  mutamus,  VI,  354. 
Convicium  in  fratrem,  est   reaius  homicidii,  I,  36. 
Convivium  amm»quoiidiai)um,  1,    80.   In  convivio  ul 
vescaturquis  carnibus  quasi  invitus  cogitur,  265.  Convi- 
via,  qua3  clericis  fugienda,  263.  Convivium  unde  dictum, 
IV,  26.  Conviviorum  luxus  non  solura  gula,  aed  et  auri- 
bns,  332. 
Cophini  xn,  1,706. 

Coqui  ventris  rabiem  diverso   ciborom  sapore  demul- 
cent,  I,  618. 

Cor  in  Scripturis  pro  sensu  et  anima  accipilur,  IV, 
868.  Lo<jui  ad  Cor,  quid?  479.  Quorum  corda  lahiaque 
coosenliunt,  bos  diligll  Deus,  873.  Cor  io  Scriplura, 
pectus  etrnamill»  quie  nomineulur,  V,  145.  Cordis  se- 
cretamotu  corporiset  gestibus  iudicantur,85.  Cornovum 
Israelis,  et  cor  uovum  geulinm  in  quo  posilum,  217.  Non 
revertendum  corde  in  /Egyplum,  3b0.  Ad  cor  loqui,  quid 
VI,  21.  Cor  animalis  in  roedio  est,  VII,  539.  Cor  cum 
omni  ditigentia  esl  cnstodieodum,  716. 
Coracina  sacra,  I,  678.  N 

Corban  Donum  Dei,  I,  90 4. 
Core,  id  esl,  Calvaria,  I,  375.  Filii  Core,  «Oirf. 
Coriothios  plaogit  Paulus,  quare?  I,   895.  Corinthiis, 
Alheniensibus,  elc,  iroperanl  Birbari,   545.    Corinlhio- 
rum  proposilioues  facl»  ad  Apostolum.  II,  2i5.  Ormllni 
Attica  facundia  oxpolili,  VII,  706.  Vicmi  eraut  Aiheiiieu  > 
siora,  707.  Corinthii    in    quibus    damnati  ab    Aposlolo, 
417.  Inler  Corinthios  et  Ephesios  magna  dtstauiia,   655. 
Cornetia  pudiciti»  siroul  el  fecunditatis  etemoljr,  I, 


284.  Gracrho*  genuit,  ibid.  Corneliam  podicitia  sMjnavit 
Graccho   II,  319. 

Cornelins  erat  centurio  cohortis  Italir»,  1,  431.  Adhuc 
ethiiinis,  dono  S.  Spiriltis  mundatnr,    55.    Cornelii   do- 
mus.  Christi  Ecc>sin,  696.    Deeodem  quitl  diitur?  499. 
Cornelius  dedicavit  Krclesiam  in  Oesarea,  II,  301. 
Cornelius  et  Asinius  Pollio,  I,  754. 
Cornelius  paler  monasterii  Mnchnnseos,  II,  85. 
Cornelius  papa  quo  tempore  martyr  occubuit,  II,  5. 
Cornelii  tribuni  seditiosi  defensio,  II,  419. 
Cornelius  Nepos,  quid  refert?  U,  419.  FuteNcpos. 
Cornulus,  I,  420. 

Cornu  regntim  el  polentiam  signifirat,  IV,  68.  Cornna 
pro  regnis  posita,  VI,  639«?/  seq.t  790. 

Cornutum  animai  nullum  ioter  immunda  positum,  VI, 
640. 

Corojalha,    vicus  Chrislianis     omnibus    florens,   III, 
185 

("oronam  justitia?  nnlla  saecnlornm  corrnmpit  ipUs,  T, 
616.  Coronam  accipiet,qui  inhoc  saculo  viclor  exstiierii, 
II.  782. 
Corona  altarls  in  modum  lilii,  V,  327. 
Corpus  conficitur  ex  membris,  I,  718.  Non  propterani- 
marnm  ruinam  corpora  fabricantur,  sed    propter,    ctc, 
6*3.  0«otidie  fluunt,  crescunt,  aut  decrescunt.  719.  ^!ta- 
tum  diversitas  nonmutat  eorum   naturam,  ibid.  Diversa 
membra  nnum  corpus  efficiunt,264.  Cunctaqua?  per  cor- 
pos  exercentnr,  fracto  corpore,  minora  fiunt,   721.  Ser- 
mo  silens,  tacili  ocnli  et  loiius  corporis  babitus,   qu» 
interdum  loqnuntur,  789.    Abseutiam    corporum  qui  so- 
lamnr,  194,  456  Corpusnon  manet  in  uno  eteodem  sta»u 
nalur»,  II,    340.   Totom    corpus,  dolore  unius  membri 
cruciatur,  713.  Quamvis  sanum  el  robustum,  raro  caret 
infirmitatihus,  794.  Interdum  pituii»  molestiam  patitur, 
ot  fial    firmissimum     ibid.    Nullum  daltir,   qnod   careat 
omni  inficmilaie,  ibtd.  Absque  gusin  et  cibis  impossibile 
est,  humanum  corpus  sobsistere,3"»9.  Malaeta?grolatio- 
nes  rorporis,  VI,  564.  Causasearum  qnidam  noiaht,  ibid* 
Corpora  Barbarbrum  Romanis  recliora,  quare?  V.  147. 
Corporum  una  conditio  esl  cum  bestiis  ac  jumeniis,  nisl 
aaternitas  anima?  promiitatur,  1,706.  Aflligendumcorpi», 
quod  multis  vacavil  deliciis,  507.  Multo    melius  est  im- 
perareiUi,  quam  servire,  789.   Corpus    moitis  quod  sil? 
II,  481 .  Corpus  cmleste.  et  corpus  terresire,  455.Corpora 
creilentitim,  templum  Dei  snnt,  IV,  1040.  Coipus  laber- 
naculum  dicilur,  432.  Afflictio  corporis  iudulgenliampec- 
catorumdeprecalur,  690.  Nulla    est  lurpilmio.    corporis 
membrum  vocare  suo  nomine,  350.  Ermr   pessimus  de 
statu  corporum  post    resurreclionem,   828.  Resurreclio 
corporum  stabilitur,  589.  Non  solum  aniium,  sed  etcor- 
pora  commutabuntur,  588.  Subslaniia  corporisglorificati 
non  denegatflr,  702.  Corporis   fortiiudo    esl  imbeciltitas 
animaR,et  econtrario,  VI.  291.  Imhecillitas  corporis  ani- 
mi  vires  secum  irahit,  263.  Plagella  corporis,  ibid.  Cor- 
poris  necessilatibns  servire,  non  est  peccatum,  VII,  743. 
Vera  resurrectio  corporum,  45.  Vide  Resurrectio. 

Correctio,  vel  Correpiio  :  in  ea  modus  servandus,  I, 
947.  A  minore  quolibetnon  .  est  refugienda,  vel  dedi- 
gnanda  correcilo,  780.  Correpiione  paliens  a^grediatur, 
iracundus  blanditiis,  I,  713.  Correptio  vivificalio  est,  II, 
802.  In  corripiendo,  sumus  adulatores  divittim,  713.  Non 
esl  necesse,  in  multorum  scandala  ruinamque  proferri# 
quaj  secreto  aut  corripi  possnnt,  aut  emendari,  334. 
Recla  ornatnm  recipiunt :  curva  correptionem,  III,  394. 
Correptio  amara  ad  pr^sens,  IV,  840.  Alia  correptio  est 
adversarionim,  alia  tiliorum,  V,  126.  Correptio  perverso- 
rtim  non  condemnal  bonos,  VI,  719.  Correptio  quando 
tililis  et  bona  ?  708.  Odium  correptionis  notatur,292. 
Qui  amaiur  a  Deo,  corripiiur  :  qui  negiigitur,  suis  pec- 
catis  dimitlitur,  42.  In  correctionemansueludoet  len»tas 
adhibend^  esr,  \II.  318,  519.  Multorum  consensus  v;det 
ad  cnrrectionem,  375.  (}uis  non  indiget  corrpctione,  376. 
Omne  quod  corrii;itur,  imperfeclum  est,  693.  Cbi  virga 
necessaria  est  corripienti?  519.  yuemobjurgatio  non  cor- 
rigit,  pudor  quandoqne  ennndat,  1,713.  Laudabslius  est 
libenler  accipere  corrigentem,  quam  audacler  corrigere 
deviantem,  774. 

Corrumpere  fratres  peccatis  quinam  et  quomodo  dican- 
tur,  V,  183.  . 

Corrupta  palam  nubat,  1,784.  Quod  male  ccepit,  hoc 
remedio  sallem  lemperei.  ibid.  Vide    Meretrix. 

Corruptio  el  incorruplio  ad  qui<l  pertinent,  II,  298. 
Corrupliosalolarwqnapiiam,  VI,  45S.  ^ 

Corrupii  et  incorrupti  juxta  sermonem  vulgarem,  VII, 
684,  419,  420. 

Corus  lam  accid»rom,  quamliquidorum  mensura,  coo- 
tinens  triginta  modios,  V,  563. 
Corymbos  quid  ?  1, 393. 


999 


INDEX   GENERALIS. 


1000 


Cossi  vermiculi,  II,  531. 

<otii  rcgis  Alpes,  I,  727. 

Cruiitoris  volumen,  I,  334. 

Crapulam  (In)  mveclio,  11,339. 

Cras  ei  crasiinuin  pro  fuluro  pooilur,  I,  293.  Cras  in 
Scripiuris,  quidT  VII,  38. 

Crassus,  I,  10,  989.  Semel  io  vita  risisse  dicitur,  ibid. 
*l  II.  486,  4714  536. 

Crassus  dux  captns,  et  Romanus  exercitus  c&sus  in 
Charra  urbe  Mesopotamia»,  III,  190. 

Crassi  in  quo  Iaudati,  I,  335. 

Craies  TheUanus  ad  philosophandum  pergens,  magnura 
auri  pondu*  abjecit,  I,  319.  Nou  putavilse  simul  posse 
et  virtules,  etdivitias  possidere,  ibid.  Idem  quid  lecilT 
319.  CratesThebanu*  aurum  projecit  in  mare  II,  338. 

Creatio  in  Scripturis  quid  signiflcel,  I,  391.  Creati 
sumus  houi  a  Deo,  noslro  vitio  Japsi,  II,  284.  ln  usus 
hominum  cuncla  sunt  creata,  330.  Miuus  est  restituere 
qnod  fuerit,  quam  facere  qtiod  non  fuii,  4»0.  Creatio  io 
Scripturisnou  sempercondilionem  eorum,qu«  non  erant, 
sed  interduui  graliiiin  in  eosqtii  meruerint,  signilicat, 
IV,  166.  Creatiouis  nomen  de  concepiu  et  nativitate  Sal- 
vatoris  usurpatur,  1009.  Creatio  quiJ  sonat  inter  Grecos 
etLaiinos,  VII,  626.  Ha?c  nunquani  nominalur  ulsi  in 
maguis  oj»enbus,  ibid.  Crealio  et  possessio  in  quo  diffe- 
runt,578. 

Cfeatoris  sui  absque  nolitia  omnis  homo  pecus  est,  I, 
354.  Solertiam  Creatoris  a?que  in  minoribus  ac  in  majo- 
ribus  veneramtir,  340.  Qui  toliil  Crealoris  ariificis  varie- 
latem,  diversilalera  rerum,  et  graliarum,  distautiam? 
II,  715.  Quod  maius  est,  tribuitur  Creatori  :  quod  minus, 
denegalur,  446.  Ex  rerum  aaqualitate,  cursu  ordiue  at- 
que  conslantia  iolelligimus  Creatorem,  III,  413.  Crealo- 
ris  grandis  clemeniia,  IV,  1084.  Misericordiam  Creatoris 
discimus  exemplo  malrum,  810.  Creatore  neglecto,  ora- 
nis  creatura  consur^it  iu  peccalores,  914.  Saluscreaturai 
lucrum  est  Cteatoris,  947 .  Creator  mundi  cooteinplus  ab 
tuereticis,  qui  non  recipiunt  Vettis  Tesuimeotum,  V,  6. 
Omuis  creaiura  ad  coiuparationem  Creatoris  immnnda 
esl,  575.  Ex  creaturarum  ordine  el  const.mtia  cognosci- 
DusCreatorem,493.  fcxcreaturis  Creator  iotelligitur,6il. 

Crealura  omnis  Dei  bona  esl,  I.  504.  Hanc  si  Deo  con- 
tuleris,  non  substslit»  224.  Creaturarum  pulcbriludocou- 
sislit  io  ordiue  dignitatum,  5sH,  A  Deo  booae  condit» 
sunl,  224.  Creaturarum  vilitas  demoustratur,  ol  appareat 
incomparabilis  sublimitas  Dei,b0l.  Nonutilli  asseruotra- 
tionalescreaturas  ob  peccataiu  corporaesse  delapsas.716. 
Prodiversitate  peccaiorum  asserebant  eas  talivel  tali  con- 
ditione  geuerari,  ibid.  Crealura  omuis,  excepto  Deo,  sub 
vitio  est,  II,  377.  Peccalo  subjacet,  el  iudiget  misertcor- 
dia  Dei,  744.  Creatura  omnis  bona  a  Deo  coudita  est,  et 
perferta,  V,  535.  Omois  crealura  Dei  noiiliam  fulgurat, 
16.  Creatura  raliouabiies  Dei  ao  omues  sBquales,  ut 
nulla  ex  eis  periiura  sil ,  VI,  418.  Omnes  creatur»  sen- 
tiunt  Creatorem.  Vfl,  47.  Habeul  a  Deo  ut  sint,  et  cur 
dicaolur  boua,  600.  Cuncli  facti  sumus  de  eodem  luto, 
iisdera   compacii  exordiis.  I,  507. 

Credenli  lotus  muudus  diviliartim  est,  1, 281 .  Quo  so- 
lent  arva  credenlium  condiriT  299.  Qui  pure  credit,  de- 
bet  pure  loqui,  II,  4o9.  Qu»  est  ista  siroplicitas,  nescire 
quod  credas?  327.  Credenlium  qualuor  geuera,  IV,  72. 
Credeutes  quo  medio  ad  iidem  veniaot,  VII,  279.  Quis 
credetues  lurbat*  382. 

(rescens  Cvuicussectator libidinum,  et  hoslis  Chri- 
slianorurn,  II,  86o. 

Crescere  biCariam  dicilur  in  Scripturis,  VII,  275. 

Cretensium  proprietales,  Vil,  416.  Cretenses  sepul- 
crjun  Jovis  se  oslendere  gloriabaulur,  708. 

Crimen  et  error  in  quo  sinlT  I,  305.  Velera  crimina, 
si  novella  conversione  mutentur,  non  judical  Dens,  897 
Oinnia  nobis  in  b.iptisuinte  condonala  suut,  416.  Crimi- 
num  objecliones,  non  chartae  ecclesiasticao,  sed  libelli 
judicium  debent  couiiuere,  II,  596.  Qui  arguitcrimina, 
iit  criminosus,  776.  Crimen  mortale,  VII,  38.  Vide  Pec- 
eaium. 

C.nminari  sloltissimum  est  accusalum  »b  alio,  I,    30S. 

Crines  in  monasleriis  virgiues  et  viduae  desecari  cur;i- 
bant,  quare?  I,  1089.  parva  animalia  inter  cuteni  et  cri- 
nes  gigni  solenl,  ibid.  Kemiuei  conira  Apostolum  criues 
taxaulur,  1 13. 

Crispi  Osaris,  filii  Constantini,  mapisterquisT  II,  905. 
Il.c  Crispus  a  Palre  interfectus  fuil,  tbid. 

Crispi  Sallustii  dciutn,  II,  13.  Idem  citatur,  VI,  617. 
Ejusdem  senleniia,  VII,  662. 

Crosj  opes,  I.  318,  359.  Croesus  notatur,  II,  536. 

Crudeliialis  iugeuia  omuia  in  marlvribus  victa,  f,  619. 
Qiid  super.it  crudeitateiu  omnium  latronum,  269.  Cru- 
deiilalo  qmsi  pietate  uti,  II,  5. 


Crnditat  parens  est  lihidimim,  1, 936.  Nodam  cracem 
tiudi  sequamur,  I,  259.  Nudain  nndus  sequens,  expedi- 
lior  el  levior  scandit  scalani  Jaceb,  519.  Cogttemus  rru- 
cem  Chrisli,  el  divitias  lulum  putabimas,  265.  crucis  pi- 
ctara  decoral  purpuras  regum,  et  diademata,  679.  Vexilia 
militum,  crucis  iosignia  sunt,  ibid.  Ad  omoem  actum, 
manus  pingat  Crucem  Domini,  121.  Id  flst  crebroquareT 
986.  Crucis  vexillum  et  praedicattonis  ansteriUs  idolorum 
templa  destruxit,  II,  367.  In  illa  de  hostibo*  triumpha- 
mns,  226.  H*c  objectum  professionis  et  fidei  nostrss, 
ibid.  Crux  Cbristi  noo  esl  facilis,  756.  Signum  crucb  laa- 
dalum  armat  frontem,  6.  Vox  impia,  crucem  Cbristi  eva- 
cuat,  186.  Crucis  signum  exaltatura  io  gentibos.  IV,  571 
Titulns  crucis  Chrisli,  cur  tribus  generibus  appellslur, 
486.  Indocta  nationum  lurba  suscepit  crocem  (^risii, 
non  sapientes  s»culi,  13.  Crucis  Christi  titulns,  cur  tri- 
bus  generibus  appellaiur,  V,  568.  ln  cruce  abscondita 
fortitudo,  VI,  63H.  Cruci^  sacramentum  in  Moysc  figu- 
ratum,  139.  In  crucis  vexillo  Amalec  superatus  est,  567. 
Gonslantinus  dicitur  frenos  equo  suo  fecisse  ex  elavis 
Dominica?  crucis,  935.  Crux  Christi  noi\ersa  possulet, 
VII,  604.  Terrena  simul  etctelestia  purgavit,  568.  Pro- 
fuit  angelis  el  horoinibus,  582,  594.  Crux  semper  feren- 
da,  65.  Causa  crucis  Cbristl,  invidia  ebt.  229.  Quomodo 
Juda3is  scaudalum  fuit,  491  Da*mones  statim  senseniBt 
virtutem  crucis,  254.  In  cruce  qois  potest   glorianT  531. 

Crocifigere  et  recrucifigere,  VII,  514. 

Crudeles  videntur  qui  sanant  et  emendant,  (V,  584. 

Crypta^  snblerraneap  sepoltorum  mariyrum  corpora  €00« 
tinentes,  V.  468.  Eas  Romaj  crebro  ingressus  HieroDvmui 
cum  aaqnalibus,  ibid. 

*  Crystatlo  nihii  purius,  IV,  639.  Io  Alpibus  dicuntoraqsai 
coocrescere  io  crystallum,tdftf. 

CtesiphonetSeleucia  Persarum  urbes  pro  Babytooe  lo* 
clyla  factaa,  IV,  174. 

Ctesiphonie  (Pro)  oratio,  11,250. 

Cubilia  et  lustra  ferafum  conciilabula  hajreUcorum,  VI, 
78. 

Cubitom  et  cobita  neutrali  genere,  qu»  aliss  cobiti  el 
cobilus.V,472. 

Cuculli  monachoram  habebant  sigDamonasteris,et  do~ 
mus,  II,  f&tlteq. 

Cucurbits)  ridicula  quaastio,  I,  754.  Cucorbilas  et  beJe- 
r»  iudigent  calamorum  et  bastilium  adminicolis.  754. 
Cucurbtta  ejusdem  natur»  ac  hedera,  VI,  426.  Utraqee 
populum  Israel  denotat,  427. 

tulpam  noo  facit  dignitas.  sed  voluolas,  1,  459.  Colps- 
rum  venia  tribuenda,  vll,  145. 

Cultus  superstitiosus  vitetur,  I,  267. 

Cupido  (Qujb)  tenere  nos  debeat,  1, 180. 

Curatio,  nou  beatitudo,  sed  solaiium,  VI.  525. 

Curiositas  scienti»  damoatur,  III,  441.  Tormeotum  ha 
bet  iuutile,  457. 

Curius,  II,  57.  Curii  pauperlas,  542. 

Sic  Currendum,  ut  non  corruamus  in  viay  I,  687. 

Currus  Dei  quidT  IV,  815. 

Curtius,  VII,  553. 

Cusiodem  quem  nos  dicimus,  Hebraei  Samaritest  ?o- 
cant,  I,  1^8. 

Custodes  vinearum  et  cucumerariorum  ponebaaturie 
iimbraculis  ei  casulis,  IV,  17. 

Custodia  cordis  lattdata,  VI,  610. 

Culit  oitens  sordiduro  ostendit  animum,  1,  787. 

Cybele  trernula,  I,  153. 

Cyclades,  II.  551 . 

Cyduus  tluvius,  I,  345. 

Cygueo  canore  vox  dulcior,  VII,  531. 

Cyuici  cujusdam  seutentia  turpis,  VII,  610. 

Cynici  nihii  pr^terpallium,bacotuuietperam  babebaat, 
1,399 

Cyniphes,  parvi  culices,  VI,  198. 

Cyparissus  odoris  optimi  et  impuiribilis,  IV,  502. 

S.  Cvpriauus.  I,  223,  230,  232.  Doclnna  ejus  antkto-  [ 
tuin  dicta,  25.  InsUr  foulis  purissimi  dulcis  i.icedit  et 
placidus,  326.  Totus  esl,  iu  exhortatione  virtutum.  ibii. 
Occupatus  persecuiiooiiui  an^ustiis,  de  Scripturis  nequa- 
quamdisseruil,  ibid.  Fuit  vireioquentia  pollensetmarlj- 
rio,  427.  Quare  repreheoditur  a  KiamioioT  ibid.  Scripslt 
adversus  Demetriauum,  ioid.Docte  prestrinxit  idola  deos 
non  esse,  430.  Dicluir.  ejusdem,  ibid.  Cypruui  operun 
lectio  commendalur,638.  Scripsit  de  virgiuitate,  105,996. 
iSoniittlla  epistolaB  illius  ad  fidem  referuntur,  159.  Ds 
stplenario  ntimero  scripsit  ad  Korlunatum.  ^32.  Scripsit 
de  \irihus  ct  pramiis  eleemosyn:e,  597.  Cypnanus  sesv 
pcr  perinaiisii  in  commuuione  Stephaui  Houieni  poolti- 
cis,  II,  198.  Nonuullaex  eodem  ciiantur,  quas  id  probast, 
ibia.  N*iiiquaui  anaihematizavit  eos,  qui  lllum  tcqui  oo- 
lueruni,  II,  198.  Ad  Jubaiauum  dcbasreUcis  rebapUxasd» 


1001 


1NDEX  GENERALIS. 


1008 


srripsit,  109.  B.  CVpriaous  foprobans baplisma  haeretleo- 
rum,  Africanam  de  hac  re  synodum  congregavit,  196. 
Carthagine  sanguiiiem  fudit,  4.  De  persecutione  bujos 
temporis,  quid  dicit,  ibid.  De  S.  Cypriano  ;  quiddictum? 
891.  Voxejusdcm.  ilO.Ocio  ejusepistol*  adCornelium, 
891.  EpisioUe  Cvpriani*  in  quibus  laceraiur  Slephanus, 
200.  Opus  ejnsdem  ad  Quirinum,  729.  Fabuta  de  Cypria* 
nomartyre.  515.  Cyprfaous  et  Ailarius  laudantur,  IV, 
717.  Beaii  Cypriani  iaudes,VI»  420.  S.  Cyprianus  marlyr, 
I,  538.  Scripia  reliquil  dezelo  el  livore,  508. 

Cyprianus  diacoons,  t,  729. 

Cyprus,  insula  vicina  Judssa,  de  qua  foit  Zeoo  prto* 
ceps  Sioicorum,  IV,  8i6 

tyreoe  syrtibus  vicina,  VM,  852. 

Cyrenius,  apud  Latiuos  melius  effertuT  et  veriasper  Q 
Jitieram,  ut  dicatur  Quirioius,  Dl,  94. 

S.  Cyrillus,  I,  45. 

Cyrus,  anteqoam  nasceretur,  prsdictn*  fuit,  IV,  552. 
Huoc  dilexfsse  Juds?os  refert  Josephus,  ibid.  Prtmusde- 
strasit  Babylonem  etChalda>os,531,  Eoregnante,  tem- 
pluro  ccrpil  «diflcari,  ibid.  Appellatur  Curistus,  ibid. 
Figura  fuil  viri  ecclesiaslici.  536.  Cyrus  regnavit  in  Per- 
sis,  subverso  Aslyage  rege  Medorum,  V,  41.  Babylonem 
coBpit  et  OoBSum,  226.  Cyrus  imperlum  Coaldeorum 
destruxit,  VI,  778.  Ejus  pietas  in  popolum  Judaicum,. 
ibid.  Jnterfeclus  fnit  apud  MassageUs  post  annos  imperii 
xxi,  ibid.  Ejus  successores,  faid. 


Dacia  regio,  I,  3U. 

Dadan  geos  £thiopl*,  111,520. 

Daemones  antc  sepulcra  sanctornm  crociantur,  f,  703. 
Eipelluntur  tie  obsessis  corporibus  aole  sepulcrum  Do- 
miui,  205.  Homines  possessi  a  daemonibus  in  qoo  misera- 
tiooe  digni,  703.  Dssmones  unum  Deum  credunl  el  con- 
tremiscuot,  IL  522.  D*mouum  discursus,  592.  Fallaces 
sunt,  etcallidi,  24.  Wolunt  pravos  vuloerare,  sed  rectos 
corde,  766.  Voces  dsmooum  resonabaot  io  templo  aoti- 
qotsslmo,  58. 

Demooes  in  aere  versantur,  IV,  4lt,  577.  Noo  habe.nt 
sa/iguinem,  749.  Nihil  crudelius  dcmooibus,  291.  Non 
oabeot  polesUtem  io  homioes.  869.  Damooibus  potestas 
aliquaodo  concessa  esl,  ut  mala  facereot,  504.  Magiseli- 
guot  perire  flammis  quam  predam  perdere,  151.  Quo 
seosu  ooosubsistuol,  774.  Quidqoid  peccamos,  imperium 
est  ds»moouro,  953.  Plerique  soleot  deraones  colere, 
oe  ooceaut,  91 1 .  Krror  qoorumdam  de  amore  dssmoouia 
in  roulieres,  635.  Dsmoaes,  hosies  Christiaoorum  ?  VI, 
75.  Siiigul»  da?monumturma9  habenl  soos  principes,  659. 
LsHautur  interitu  hominum,  145.  Faciunt  admirari  pul- 
chritudinem  seculi,  613.  Confusio  dasmooum  io  fine  sa?- 
culi,  554.  Demooes  observaot  luoaria  tempora,  VII,  22. 
Aer  pleous  da?roonibus  juxia  opiuiooem  doclorum  om- 
nium,  574.  Eorum  potesusa  Deo,  ibid.  Diversa  habeot 
mioisieria,  ibid.  TormeuU  dsemonum,  priesenlia  Salva- 
toris,  49.  Docel  Aoostolos  qoi  siot  damones,  quid  va- 
leaut,  etc,  541.  Qutdam  putant  ds»mones  scire  Fiiium 
J)ef,  et  diabolum  igoorare,  49.  Per  vitia  coluotur.  505. 
Vide  DiaboJus. 

Dssmooiacus  poro  sermooe  Syro  loqoitor,  qusmvis  lio 
goam  igooret,  25. 

Daffoo  idolorom  orbiom  Philisthiim,  IV,  544. 

Daimata)  feroces,  Vil,  416 

Dalroati»  vastatk),  1, 344.  Dalmatia?  tiisuta»,  II,  535. 

Daaiascenus  Nicolaosde  diluvio  scripsit,  III,  126.  Ejus 
historis  laudaotur,  V,  297. 

Damaseus  civiUs  regalis,  IV,  192.  Damasci  oominis 
tripiex  iolerpreutio,  278«/  uq.  Damascusuode,  el  a  quo 
iu  appellau  juxta  Hebraeorom  trailitiooes,  V,  516.  A  quo 
copdiu,  III,  522.  A  quibus  capU,  IV,  292  etteq.  Sub  qui- 
buslnsUurala,  292. 

Damasus  papa  laudator,  I,  230.  Versu  el  prosa  scripsH 
de  ? irginiUte,  106.  Damasos  papa,  11,  415.  Damasus  ur- 
bis  Hom»  episcopus,  Vll,  160. 

Djmmatoruio  aterna  supplicia,  IV,  828,  830.  Quidam 
tolnot  tormeoU  damnatorum  Qofenda,  819. 

DomoatorumeapiU  iruocabaotur  extra  urbem,VJI,233. 

Dao  oous  e  footibos  esl  Jordaois,  111,32*. 

Daoaes  podicitia  perquod  vicu  est,  II,  534. 

Daoiel,  1, 307.  Cur  vocatar  vir  desideriorum,  95.  Et 
smicus  Dei,  218.  Daniel  adbuc  puer  impudicos  senes 
coodemnat,  519.  Daoiel  et  tres  pueri  sic  pneeraol  Ba- 
bylooia?  opibos,  ut  Deo  tneote  servireuL  500.  Geuere 
coorordes  eraoi,  el  fide,  618.  Horum  iiobilitatem  dura 
ooo  muuvit  servitus,  ibid.  Commoodautur  jejuoiorum 
eaosa,  ibid.  Coosiliam  Dinielis  probst  vim  et  premium 
cleemosyo»,  597.  Daoiel  de  quibus  agil?  279.  Dauiel 

Patrol.  XXX. 


adhnc  puer,  qoomodo  ootos  popolo?  II,  554.  Per  jejo- 
nium  fuit  borribills  Ieonibus,  540.  Quid  juxla  hypnilie* 
sim  dictum  est  de  Daniele,  Noe  et  Job?  276.'  £eelesiat 
Christi  Danlelem  legebant,  juxta  Tbeodotionis  editiooem, 
S27.  Daniel  et  ejus  socii  fjcll  eunuchi,  jtixU  Hebraeos, 
IV,  479.  Daniel  de  filiis  Juda,  non  sacerdos,  V,  623  «f 
teq.  Omnium  propheurum  apertissime  dixit  de  Cbristo, 
021.  Daniel  et  socii  Babylonioruin  doctrinam,  non  ut  se~ 
quanlur,  sed  ul  couvincanl,  discuul,  624.  Daniel  turrim 
exstruxil  excelsam,  et  quadro  a?dificaiam  marmore  in 
urbe  Susis,  672.  Ad  Danielis  extremsi  partes  intelli- 
gendas  multiplex  Gnecorum  historia  necessaria  est,  et 
quorjro?  621.  Danjet  eanuchns,  V20.  Quibus  Mnguls  coo- 
srriptus  est  liber  Daoielis,  627.  Calumniatores  historiar 
Daoiells  rejicinotor,  67I.Calumnfator  Ecclesias  Daoie- 
lem  reprehendit  et  coufutator,  635.  Quare  Noe,  Daoiel  et 
Job,  casteris  omissis,  soli  nominaotur,  J57. 

Danubii  Iimes  fractus,  I,  914. 

Dapboes  oomen  accepit  locus  a  Cn.  Pompei  militarl 
maou  consitus,et  cur?  V,  599.  Daphoes  fons,  de  qoo  Ao- 
tiochia  aquisjibuodaotissiuiis  froiior,  ibid. 

Dardania  Toraciftflaltima,  I,  544. 

Daretiset  Eutellicomparatio,  I,  633,  729. 

Darios  rex  Medoniro,  I,  464.  Darii  divitia»,  589.  Darlus 
rex  lledorum  dives,  II.  534.  Darius  primus  Babylooiorum 
destruiit  imperiam,  IV,  175.  Subverss  Babylooe,  rever- 
sos  in  regoum,  Daoieiem  secum  lulit,  V,  657. 

Dsril  regis  Persaram  aooo  secoodo  templum  exstru- 
ctom  esl,  V,  59. 

Darius  Histaspisfiliusex  seoteotia  sempler  (amlliaruoi 
rex  Persarumconstitutas.  VI,  777.  Sab  hoc  Aggssus  pro- 
pbetavit,  737. 

Darius  Noihus  noveradeclm  annos  Perssrnmrex,  V,  40. 
Darinm  istum  oronium  ditissimom  sc  poteotissimum  tam 
iinec»  quam  Barbarse  narrant  historia),  675.  Ab  Alexao- 
dro  11.  viclus  esl,  670,  675. 

Darii  tre*,  V,  677.  Darius  et  Cyras  imperium  Chsldaeo- 
rum  subverterunt,  651.  Unum  fuit  sub  Dario  etCyro  re- 
guum  Persarum  et  Medorum.  659. 

Datorts(  Ad)  g1oriamomoiaaufereoda,IV,  554.  Datorean 
qui  ex  copia  nou  senlit,  senlft  ex  peouria,  VI,  18. 

David  rex  qofbos  telis  armatus  procedit  ad  pr*lium,l, 
757.  Maluit  se  bostibos,  qoam  tovidis  subjacere,  708.  St- 
mooides  ooster,  Piodarus,  AIcssus,  etc  ,  279.  Cbristum 
lyra  personal,  el  ab  iuferis  susciial  resargeotem,  ibid. 
Bem  dlfficillimam  oplat  potfns,  quam  presorait,  902.  8i 
tenebras  fgnoranti»  coiifitetur,  qua  nos  poUndum  est 
inscitisf  oocte  circomdari?52S.  Viclusest  ut  homo,  qwa- 
re?  504.  David  viri  saocti  bomrcfdium  et  adullenom 
emendavit  fames  seplem  dierum,  460.  Voloubaior  io  ci- 
nere,  et  oblito»  recia)  potesutis,  lumen  qusarebat  in  te- 
nebris,  qui  prius  docebal  virtotibus  quomodo  staos  non 
caderet,  docolt  per  poaotlentiam,  quomodo  cadess  re- 
sorgeret,  ibid.  David  tantum  prufecit  ot  dudum  peccator 
et  pceoiteus  traosierit  ra  magtstrum,  895.  David  vtrtus 
anhni  raansuetudo,  ll^  713.  Keges  multi  cooservali  sunt 
viriutibus  David  palrfs  sui,  767.  Desertus  est  parumper 
fragilHati  sua,  764.  Multis  alils  bonfs  sua  vilia  compeo- 
sa\it,  ibid.  Io  quo  fuit  vir  ssnguinarios»  274.  Da\td,  Sau- 
lis  filia?  displiceos,  magfs  placoit  Deo,  III,  409.  David  eC 
Jese  sepulcrum,  167.  David  foterpretatur  Fortu  nttntu, 

IV.  715.  Paoci  de  slirpe  Davfd  placoerunt  Deo,  986.  Da- 
vid  Fortu  matm  ioterpreutur.  VI,  53.  David  mansuetudo 
quanta?  VII,  512. 

Debemur  ooo  ei  coi  nascimnr,  sed  coi  reoascimur,  II, 
536.  Vidt  Esse. 
Debilis,  uofus  inflrmiUtis  nomen  est,  VII,  117. 
Deblatha, civiutis  nomen, qu»  posteaKpipbania  Syriv, 

V,  62. 

Deboraro  quidam  iroperite  inter  vlduas  numerant,  I, 
293.  Fuit  prophetissa,  el  apfs   oomen  accepit,  ibid. 

Decades  decero  quadra)  foniiH)  possident  tirmitaiera, 
IV,  790,  io  decem  decadarum  uumero  pleous  et  perfe- 
ctus  oumerus,  V,  497. 

Decalogus  uousoIidaesca,sed  lactea,  V,  952.  Decalojri 
unumquod.jue  maudatum,  primum  est  appellanduin  VII, 
694.  In  membrauis  describebant  Plurisai  Decatogum. 
185. 

Decani  qotnam,  IV,  49. 

Decem  tribos  io  propbeli*,  sed  praacipne  in  Osee  io- 
terdum  referuotur  ad  biereticos.  VI,  8.  Deceui  tribuuni 
capttviUs  io  orbibos  Medoram,  V,  262.  Deceui  tribuum 
regouoi  quibus  oomioibus  veniat,  VI,  8. 

Decimarom  varia)  species,  V,  565.  Hebratorom  de  iis 
traditio,  ibid. 

Decipiunt  (Qol)  seipsos,  11,858. 

Decius  et  Vaierianus  persecatores  Chrfstiaooraas,  II, 

81 


!M3 


INDEX  GENERALIS. 


1001 


3.  Atiimas  cupi^bant  jugularr,  non  corpora,  ibid.  Decius, 
tfaierianus  et  Maximianus  persecutores,  VI,  519. 

Dcciimures,  VII, 553. 

Declamator.Sigooraiiisipienliecsl,  lum  ojusquiloqui- 
(ur,  quam  eorum  qui  audiunl  in  Rcclcsia.  Declaniatorem, 
rum  quodam  lenociuio  ac  vcnusla:e  veiborum  exciUre 
piausus,  III,  467. 

Decrcpitorum  ullimaslas,  IV,  883. 

J)ecunoues  noiati,  II,  24. 

Quid  hdiculum  ei  plenum  dedcrohs  est,  I,  264. 

Deflcere  varie  explicatur,  VI,  675  el  seq. 

Defunctorum  laudes  qui  et  ubi  diccrent,  I, 532.  Defun- 
ctorum  vario  mortisgencrc  exempla,  543.  Defunciorum 
pyramides  olim  coronare  mos  (uii,  345. 

Deliciarum  ne  inKrediaris  lubhcam,  et  mollem  semi- 
tam,  1,613.  Miaeri*  deliciis,  etdclici»  miseriis  cora- 
n.iitaiihir,  234.  Vcrsah  in  deliciisetdeiiciaruin  vitiis  uon 
teueri,  unpossibileest,  II ,  338.  Non  putentur  beati,  qui 
felichale  tatiussasiuli  ei  deliciis  perfruuntur,  335. 

Delicia*  matrouaies  quid  faciebant,  VII,    147. 

Delicta  per  ignoranliam,  11,  730.  Pro  Jtis  jubet  Eccle- 
si»  liostias  offerh,  ibid.,  7 il .  PfdtflgnorantJt,  Peccatum, 
Chmen. 

Deiiramenta  quorumdam,  VII ,  196. 

Delphldlus  poeta  Gallus,  I,  818. 

Demaratus,  II,  334. 

Demetrianum  impugnavit  Cyprianus,  I,  427.  Testimo- 
nia  prophetarum  licla  el  commentitia  esse  dfcebat,  ibid. 
rinlosopiiorum  et  poelarum  aucioriute  dehuit  oppugoa- 
ri,  quare?  ibid.  Dcinetnanus  cujus  auditor?  II,  919. 

Demethadis  |>roavue  nobilitas,    knsignior  reddila,  I, 

Demetrias  virgo  Chrisli,  nohilitate  et  divitus  prima  est 
in  orbe  Romaiics  '»  9*6.  ®e  *110  i0()ui  timetHierooymue, 
quare?  Je>u/.  Pnelkires  annos  Gdei  ardore  superavil,  ibid. 
Jnde  cu?pil,uude  alias  desiissc,  perfectie  consummateque 
virtulis  eit  ?  ibid.  Hauc  juxla  faciem  corporalem  uescie- 
l»at  Hieronyniu*.  ibid.  Quanrio  schpsil  ad  illam,  ibid. 
!•  Jammeum  virgiuale  accipit,  ttod.  Ejusdem  familia  et  no- 
bililas,  977.  liwc  omuia  contemnil,  ac  divitias,  ibid. 
Slupebalad  conversationem  sanclorum  virorum  ac  mu- 
Jierum,  ibid.  Austehlates  iilius,  ibid.  Quibus  cogitationi- 
bus  aese  abducit  a  nuptiis,  977.  Vanitates  projicU,  ac 
virginitatem  se  elipcre  otteudit,  ibid.  Ejus  pro|iositum 
aequuutur  mullw,  et  celebratur  in  variis  terraa  partibus, 
960.  Plus  recipil  quam  oblnlit,  ibid.  Varia  ei  tnbuuuiur 
iuoniia  et  prwcepta,  982  el  uqq.  Jubelur  ul  avi»  matri- 
que  sit  subjecta,  988.  Exercitia  quas  teuere  prarcipitur, 
989.  Cul  commuuicare  debet,  ut  sit  salva  ab  haereticis, 
9«9,  995.  rroponuntur  ilii  quas  debet  fugere,  vel  iu  co- 
milalu  habere,  996.  Fellcitas  vjrgiuitalis  ac  bealitudoin 
quo  sit  posita,  ei  demooslrstur,  991. 
Demetrius  Alexandhss  episcopus  damnavit  Origenem, 
.  £,  154.  Mitlil  Pani»uum  ad  Chnstum  pra?dicandum,  428. 
Demethus  AlexandriaB  episcopus,  II,  875.  Olfcnditurde 
ordinalione  Origenis,  893.  Ab  Origene  laceratur.509. 
Deiiiethu*  Judeus  schptor  coutra  Gentes,  II,  879. 

Democriiufl,  quid  non  credit  de  auima  post  morlem,  I, 
531.  Deiuociilisapieniia,  256. 

Dcuio*thene.s,  I,  tii.  Couiortse  Demostbenis,  vibratse- 
que  senteutise,  979.  Torreus  fluvius  ejusdem,  1089.  De- 
ijjosthenis  Pliidppic*?,  318.  Quid  ignuravit,  271.  Demo- 
sthems  oratio  pulcherriuia,308.  OratioDemolhenislecta 
laudaia  esi,  pr%seute  /ISschyue,  272.  Fervens  ejusdem 
oratio,  547.  In  Demoihene  amor  siudii  quautus?  ii,  473. 
D^uio^lheuis  oratio  pro  C.iesiphonle  translata  a  Tullio, 
520.  Dimosthones et  d£*cuyues  contra  se  fulmiuaul,  471. 
Demosllieues,  VII,  485. 

Demotio  Areopagilaruiu  phnceps,  II,  307.  LjusOlia  vir- 
go  se  iuterrec.it,  ibid. 

Penarius  unus  quidsigniflcal?  II,  374.  Denahus  nume- 
rus  peifcctus  est,  IV,  73,  Numerus  est  rayslicus,  1082. 
Denarius  habet  liguram  regis,  VII,  153.  Denarius  pro 
dctvni  uumiiii?  uupulalus,  babeus  imaginein  Catsaria, 
176 

Denegare  solenl  noiinulli  clausis  oculis,  qui  non  cre- 
duiit  lactuni  esse,  quod  nolunt,  II,  193. 

Deosculatio  pro  veoeralione  apud    Hebraaos,  II,  475. 

Deportalio  iu  insulas  olim  pumagenus,  1,  695. 

Derbicum  mores   iu  parentibus  seninus,  II,  535. 

Deserere  quomodo  Deus  dicatur,  cum  sit  ubiquc,  f, 
550. 

Desiderius  quid  petit  ab  Hieronymo?  II,  419.  Deside- 
rius,  589. 

Disideriufl  presbyter,  1, 210.  Quid  dolcbat?  591. 

Desidehum  desideho  reslinguitur,  1, 101.  Dcsideiium 
Diuniui  iioh  in  carue  est,  sed  in  auima,  IV,  547. 
]Dcsidcr»lur  magia  quidquid  noo  ltcel,  \l,  \tSl. 


Desporalio  vilanda  ac  fugirnda,  I,  891.  Sobira  doR|K.'ra- 
lionis  crimen,  est,  qtiod  mederi  nequeat,  1087.  Nihil  iu 
oflendil  Deum,  quaiudespcratioue  meliorum  baerere  pe- 
joribus,  891.  Desperatio  incredulilatis  indicium,  tdid.De- 
speralio  vitanda  est,  IV,  663.  et  VI.  191. 

Qui  desperat  saluiem,nonpulaifulurum  essejudiciom, 
1,891.  Animus  perdilioni  destinatus  non  desperet  adbi- 
bere  vulneri  curationem.  ibid.  llens  increduia  de  booo- 
rum  repromissione  non  desperet,  ibid.  Desperantet  po- 
tanl  omnia  morle  flnlri,  ibia.  Non  desperandum,  licet  post 
baptisma  peccemus,  II,  525. 

Despuusionis  oomeu  lertfo  repelitam  quid  notet?  VI, 
26. 

t  Detractio  cavenda,  I,  268,  916.  Farailiarts  ect  in  ple- 
risque  provinciis,  i07.  Quasdetnctio  in  Jaudetn  nostram 
est,  785.  Nemo  invito  audilori  libenter  refert  detraetio- 
nis  verba,  268.  Damnanlur  qui  aliena  peccala  singulifl 
sic  loquuulur,  quasj  oulli  dixerlnt  alteri,  947.  Liocua 
maledica  sanclos  carpit  in  solaiium  delinquendi,  Tll 
Non  est  grande  garnre  per  angolos,  et  de  aliis  ferre  see- 
teutiam,  240.Dimci!leestiiimaIedicacivit»te  noo  aliquam 
ainisth  rumoris  fabvlam  coiitrahere,  952.  Labia  dolosa  H 
linguai  iniauorum  non  sunt  meluenda.  710.  Fieri  eoa 
potest,  ut  absque  morsu  homioom,  bujot  vitat  curricnla 
quispertranseat,  290.  DetracUo  caveoda,  V,  094.  Detra* 
ctio  facills,  VI,  452. 

Detrartor  discat.dum  tevidet,  nonllbenler  audire,  noa 
facile  delrabere,  I,  266.  Cum  videt  faciem  aodientis  iri- 
btem,  cooticescit,  946.  Detraclores  iioii  auiiaiit  ury  268. 
Proillis  obsecremus,  579.  JDetractores  vocauiur  caues 
Scyllei,  II,  14.  Detractorum  malitia,  524.  Detractor  ei 
serpens  aKpiales  sunt,  111,474.  tgnoscendum  detrariori- 
bus  nostris,  446.  Detrahentes  et  oliosos  Hieronvmosar- 
guit,  VII,  557 

Detrahas  (Nulli)  nec  caeteros  lacere»,  1,945.  Qal  detr» 
hit,  et  qui  detrahentem  audit,  simul  penbunt,  946.  Ner 
bonis  adversariorum  detrahendiim  est,  ncc  aroicoru» 
laudanda  sunt  vilfa,  523.  Sanctis  uon  detrabendum,  quia 
angeli  uostra  verba  et  cogilationes  ad  Deuro  perfcruul, 
Ui,  479.  Detrabere  bono,  vel  malom  landare,  ejusdeia 
criiuiuis,  V,  82.  Imperitorum  est  detrahere,  doctoruai 
juvare,  VI,  429. 

Deus  non  est  coraposltos  dlversilate  merobromm,  I, 
602.  Uua  est  Dei  et  sola  natura,  qua»  vere  esl.  40.  Cav 
tera  uuaa  creata  suut  prophe  nou  sunl,  sed  solus  Deus 
ibid.  Mensura  et  iuimero  nou  tenetur,  650.  Bonus  eat 
Deus,  et  omuia  qaaa  bonus  facit,  bona  sint  necease  ear, 
178.  Nondeiicitiu  dando,  ibid.  OmoipOlentla   Dei  ooa 
conciudenda  in  angusto  loco,  520  Abstt  boc  de  Omnipo- 
teote  credere,  quod  in  aliquo  impoiens  sit,  412.  Ostea- 
dilur,  quando  flt  aliquid  contra  naturam,  718.  Praaadas 
est  futurorum,  129.  Multa  igooramua  qnaa  sdeoiiaa  i.lius 
sunt  relinquenda,  1058.  Aliud  est  Deus,  aliud   boaio, 
1037.  In  Deo  omuia  sunt,  586.  Deus  sotue  eat  imnaorta- 
lis,  II,  749.  Solus  verai,  780.  Solus  verax  :  oamis  bomo 
mendax,  799.  Solus  Deus  est  sine  peccalo,  771 .  Soiu«  eat 
sapieos,  750.  Ejns  nutu  omuia  gubernantur,  698.  Ki  ii- 
lins  cuucta  peudent  judicio,  qut  Oeator  est  omnium, 
008,751.  Deocuncta  possibilia  sunt,  720.  Dei  velle,  fe- 
cisseest,  427.   Potentia   Dei  commendalur,  440.  PoieU 
quidquid  voluerii,  783   Omnium  creator  est,  607.  Ani- 
marum  simul   et  orporum  est  couditor,  497,  559.  Non 
est  superfluorum  ariifex,  332.  Dei  opera  in  veritate  et 
justitia,  779.  Deo  omuia  vivunt,   11.  Pratecientia  Dei, 
477.  Deub  solus  semper  est  id  quod  fuit,  III,  586.  bi 
beuignus  et  clemens,   minimorum  quoque  et  oiuniun 
recordatur,  392.  Deus  non  babet  principium,  IV,  5i& 
Consortes  nalura?  suae  uon  babet,  7ol.  Lei  uaturali*  el 
scripta  unum  Deum  ie»latur,  490.  Nullo  concliiditurloco; 
quia  omuia  pugillo  concludil  et  palmo,  799.  Creaior  est 
omnium   visibilium,  et  invtsibilium,   ibid.  Dei  fjcien 
juxta  nalur»  su»  proprielatem  nulia  vidit  creaturs,  »ed 
mente  ceruilur,  quando  invisibilis  creditur,  10.  Dei  w 
jestas  el  polentia  demonstrautr,  487,  492.  Omnipntenlia 
Dei  in  quo  prevalet?  597.  In  Deo  dixisse,  fecisae  est, 
425.  Magnitudo  fortitudinis  Dei  facit  cuocia  s^rvire  sao 
ordine,492.  Deus  farit  res  inter  ae  coutrarlaa,  533.  Hauus 
Dei  pro  poientia  sumilur,  81 1.  Promissio  Det  coostaas 
estet  flrraa,  154.  633,  651.  Nullus  poteat  coosiliuoi  Dei 
inGrmare,  261.  Deo  non  juranti  credendum  est,  181.  Cjus 
scientia,  immeusitas  et  provideotia  nolantur,  494.  Graa- 
dis  amor  jusliti»  iu  Deo,  872.  Justitia  eius  quaodo  co« 
gnoscitor,  584.  Poenltenila  h)  Deo,  quid?  871.  Ad  com- 
paratiouem  ejus,  cuncta  sapientta  in  nibiluui  depoltter, 
91 4.  Quo  seosu  Deus  dicitur  babere  membrai,  546.  Hoa 
potest  boiiiims  manu  fleh  divina  majestas,   518.  frat 
acientia  Dci  fulura  praruoscit,  191,   1015.  Denaa  aiail 
latet,  494.  Deum  oibil  eelare  poasumua,  23.  Neow  ant 


1005 


INDEX  GENERALIS. 


1  06 


fatura,  nlsi  Deus,  VI,  547,  104i.Scienlia  Dei  qoi<1  opera 
tur?606-  Deus  iudifciia  sua  notitia,  ignorare  se  dicit, 
97 4.  Quo  sensu  dicitur  niane  consurgerc,  893.  Nomen 
Doinini  additum  Deo  pro  intelligenlia  persouas,  615. 
Deus  benigims  el  severus.  V.872.  Deus  prudent»a  exlen- 
dit  cu?l»m,  795.  Deus  fundavit  lerram  forliiuriine,  795. 
Deua  fundavit  terram  sapieulia,  795.  Deus  ignis  consu- 
mens.  K61.  Deus  quo  sensu  ignis  el  lumen  appelletur, 
81».  Nomen  Dei  qualuor  litterarum  ineflabile,  327.  Nullo 
concludilur  loco,  quia  omnia  pugillo  concludii  ei  palrao, 
485.  Id  quod  httretici  appellant  in  Deo  crudeliiatem, 
sonat  clementiam,  235.  ln  Deo  nihil  est  corporale,  82. 
Clementia»  Dei  est,  mala  Qcta  subverlere,  562.  Ubi  si- 
miliiudo  Dei  esiP  ibi  et  plenitudo  sapienti»,  559.  Fnlu- 
rorum  scieniia  foltus  Dei  est,  628.  Alta  et  profunda  Dei, 
cur  vulgo  non  proferenda?  549.  Vull  omnes  salvos  fieri, 
205  Dormire  et  vigilare  Del,  quid?  679.  De  Deo  cliain 
vera  dicere  pericuiosum,  890.  Nomen  Dei  tetragram- 
tnaton,  quid  proprie  signiQcei,  922.  Deus  veritas  est,  VI, 
591.Nalura  soa  misericors,  413.  Domini  jussisse  fecisse 
est,  579.  477.  Deus  omnium  beneficiorurn  aoctor  et  lar- 
gitor,  657.  Crealor  toiius  horoinis,  896.  ASqualiier  Deus 
omniura,  850.  Curam  habet  tiniversarum  genlium,  240. 
Faclor  universilaMs  in  brevi  ostenriiiur,  400.  Non  mu- 
latur,  849."Quo  sensu  dicitur  mutabilis,  tbid.  Quare  pro- 
tni<sa  mutai?  35 4.  Yolunias  ejus  per  hostes  explelur,  107. 
Oei  Essentia,  VII,  600.  Deussolus  nalura  sua  immutabi- 
lu,  385.  Praeler  illum  uibil  potest  e«se  a  se,  600.  Pro- 
videulia  ejus  erga  komiues,  65.  Prescientia,  584.  Nibil 
Deum  lalet,6i.  Nalura  sua.  bonus,  eommuniooe  sui  ef- 
ficii  sanctos,  5i6.  Vnlt  omnes  salvari,  558.  Ubique  est, 
oi  loius  ubique  est,  580.  Deus  in  siugulis  esl  per  partes, 
569.  UiiiverAnrum  est  condiior,  5i7.  Creavit  omnia  ex 
nihilo,  548.  Deutn  dixisse  terlsse  eat,  124.  Opera  Dei 
vera,  qu*?  517.  Quo  sensti  operatur  omnia  secundam 
eonsilium  volnntatis  sua»,  558.  In  eo  moderata  et  ordinata 
tunt  omnia,  636.  Notitia  Dei  natura  inest  omnibus,  591, 
70 i.  Ex  crealurls  potest  agnosci,  419.  Subslantia  Dei, 
dum  talis  et  talis  asseritur,  caosa  esi  erroris,  537.  Quo- 
niodo  solus  verai  esi,  et  omnia  bomo  meodax,  690.  Se- 
dere  Dei,  quid  sigoiflret?  565.  Deos,  quosscire  dicatur? 
455.  Non  novit  eos,  qni  pereunt,  41.  De  quo  maxime 
irascitur,  644.  In  Dco  quid  ira  et  furor?  656.  Jurat  tit 
nos  securiores  faciat,  690.  Verba  sua  cooflrmal  quariam 
jurandi  consueludine.  535.  Jgnoramus  judicia  Dei,  73. 
Dexlra  Dei  et  siuislra  quid?  565. 

Deus  seroper  largilor,  semperqne  donator  est,  I, 
1035.  Clemeutia  Dei  quanta?  894.  Deus  paiiens  et  mi- 
sericors,  1087.  Quare  protinus  uliQj  scelerum  non  esxt- 
stil?  ibid.  Dei  virtus  major  est  his  qua?  facta  sniil,  600. 
Non  tantas  fecit  creaiuras,  quantas  poterat,  ned  tanla?  ab 
eo  factie  sunt,  quantie  debebanl  fieri,  601.  Justa  judicia 
ejus,  et  bona,  178,  690.  Kxaltatur  Dei  manus  diu,  et 
suspendilur  plaga,  ut  feriat  forlfus,  556.  Nomen  illfus 
i)Ost  resurrecliouem  Clirisii  ubique  diflusum,  553,  534. 
Nulla  major  lemeritas.  quam  a*qualitatem  illius  sibi  v|n- 
dicare,  1025.  Mifericordiam  Dei,  nimiamque  clemenliam 
noii  existimes  maleriain  delictorum,  109i.  Si  te  juslilia 
el  veritas  Def  terrueritit,  misericordia  et  pax  provoceut 
ad  salutem,  895.  Possidere  Dominum,  quid,  I,  259.  Non 
delectatur  noslra  inedia,  95.  Majore  scelere  in  Deo 
laudalur  falsilas,  quam  \erilas  vituperaiur,  503.  Deus 
qui  nollis  contra  se  viribus  superari  polesl,  precibus 
vincitur,  42.  Teneri  potesl,  ne  faciat  quod  minatus  est, 
quomodol  965.  Coucede  Deo  poteniiam  sui;  neqiiaquam 
loiodiget  defensore,  1038  CullusDei  verus,  qms.I  8b7, 
2'>8.  Avarosuos  esse  convenit  ad  arcipienda  Dei  benefi- 
cia,  1033.  Cnumquemque  judical,  sicut  iuvenerii,  896. 
Nec  praterita  considerat,  sed  praeseutia,  si  velera  cri- 
mina  oovella  conversione  muteutur,  ibid.  Oliro  oflensum 
senlimus  Deum,  Dec  placemus,  345.  Si  non  credimus 
promiltenli  Deo,  credauius  sallem  pro  salule  nosira  ju- 
rautf,  891.  1'lus  tribuil,  quam  rogatur,  9.  Nou  placeut 
dilationes  imperleclJb  servituits  Dei,  357.  Cum  quanto 
inetu  debet  servari,  quod  Deo  fuil  consecratum,  683. 
dimenlia  Dei  conservamur,  II,  75i.  Niliil  possttmus  ce- 
lare  Deum,  697.  Ira  Dei  justa  esl,  747.  Coinmmalio  Dei 
luterdum  clementiam  sonal,  724.  Dei  comparatione  nulla 
creatura  potest  esse  perlccia,  710.  Deum  uemo  vidit  io 
lioc  sieculo,  797.  Aliud  est  \olunias  Dci,  aliud  iudulgeu- 
lia,  198.  Volnnias  Dei  non  disculieuda,  s«*d  cum  gratia- 
ruin  acliooe  paiienda  est,  766.  Non  possumus  Dei  scire 
jodicia,  et  ex  nosiru  arbilrfo,  illius  sententi;e  pr^judi- 
carev284.Cur  voluil  sibi  oflerri  viciirnas,!,  776.  N«  u  vo- 
louiaie,  sed  idolorum  comparatione  illas  pra*cepit,  ibid, 
Iuipieljtes  siuit  Qeri  ad  punienda  peccala,  780.  Duus 
quoniodo  erii  omuia  in  oiunibus,  713.  Simiiitudo  Dei  el 
tera  coutemplatio,  quando  repromitlilur,  7J8.  Nou  aque 


omnes  iuhabital,  576.  Semper  in  nobis.  majora  deside- 
ral,  idirf.  Quomodounum  sumusin  illo,  1,570.  Sermones 
Dei  persuavissimi  sunl,  771.  ttis  non  acquiescere,  pecca- 
rum  est,  770.  (Juid  coroual  in  nobis?  787.  Iu  adimpletioue 
temporum  recapitulavit  omnia,  267.  Deus  prrsentia  ju- 
dicat,  non  fntura,  788.  Non  coodemnat  ex  praescienlia 
quem  noverit  talem  fore.  qtii  sibl  poslea  displicet,  ibid. 
TanlaB  bonibtis  est,  ut  eligat  qtiem  scit  malum  futnnim, 
ibid.  Domini  cuslodtenda  substanlia,  563.  Sobrie  de  Deo 
loquendum  et  cogilaodum.  III,  427.  Qui  plura  voluerit 
de  diviniiate  disserere,  incidet  in  stultiliam,  ibid.  Grau- 
dis  Dci  clemeoiia  laudatur,  IV,  409.  632,  651.  Clemenlia 
Dei  viocitur  magnttudfne  p^ccaiorum,  756.  Semper  in- 
digemus  Dei  misericordia,  et  nullus  e«t  finis  ejus  cle- 
inenlia?,  299.  Misericordia  Dei  et  supplicia  babeni  meu- 
suram  suam,  276.  Misericordi»  Dei  esl,  onam  perire 
geulem,  ut  omnes  salv»  flant,  99.  Absconditur  Dei  mi- 
serirordia,  ei  ira  demonstratur,  ut  homiues  peccare  de- 
sistanl,  229.  Incredibilis  patientia  Def,  985.  Varie  disoen- 
sat  geiiu?  humanum,  386.  Omuia  ejus  arhtrio  gubernan- 
tur,  493, 926.  Ordo  providenli»  Dei  describitur,  211. 
Nou  est  opus  ejua  perdere,  quoe  creavit.  585.  Labor  Dei 
defendere  peccatores,  522.  Oroois  qui  directus  est  io  Deo, 
sceplrum  est  haeredilatis  ejus,  ibid.  Notitia  unius  Dei, 
omniuro  virtuturo  possessio  est,  1075.  Magna  stullitia,  noii 
coKnotcere  Deum,  et  prapsentem  contemnere,  870.  Vo- 
cat  omoes  ad  Qdem,  639.  Noo  merilo  uo*tro,  sed  Dei 
salvamur  auxilio,  22.  Nisi  Deus  nos  traxerit,  salvi  e**e 
i»on  pos^umus,  885.  Omnia  eveoiunl  cootraria  his,  quos 
Deus  vult  salvare,  526.  Videre  Deum.  perfeclum  est 
gaudiuro,  811.  A  quibus  videtur  Deus?  761.  Quo  &ensu 
palrlarcha?,  et  propbei»  Domioum  videruni,  90.  Semper 
iiiquirendiiH,  el  qtiomodo,  507.  A  quibtts  iiiveniltir,  6U>. 
Adversante  Deo,  non  invenitur  requies.  231.  Appropin- 
quat  sauctis  suis.  513, 649.  Appropinquaraus  Deo  meute, 
non  corpore,  594.  Appropinquare  Deo  noo  est  meutin 
otio^.-P,  sed  laboriosl  operis,  686.  Servire  Domino,  et 
habilare  coram  eo,  non  est  locl,  sed  meriti,  235.  Ked- 
dere  Dco  et  Osari,  quid?  629.  Non  loco  reeediinus  a 
Deo,  sed  voluntate,  944.  Modus  reveriendi  ad  Deum, 
649.  ObMvio  invocan<li  Deuro,  unde?  676.  Quo  sen^-u 
Deus  dicitur  furere,  85,  776.  Ullio  ejus  sancta  et  justa, 
559.  Uuiversa  conseotiuot  irae  Dei,  937.  Diflert  irara,  nt 
prasbeat  misericordiam,  577.  Iram  Dei  seutitiut  nota 
elementa  et  animantia.  870.  Percutit  doliuqueotea,  ut 
percussos  corrigal,  14,  679.  Quasi  filios  uos  ertidit, 
quando  visiiat  in  virga  iniquilales  nosiras,  262.  ideo 
miseretur  et  parcil,  ul  exaltetttr  illios  misericordia,  4(0. 
Qui  non  senliunt  Deum  per  beoeficia,  sentiunt  per  sun- 
plicia,  71.  Consolatio  ejus  est  super  hostibussins,  ut  qui 
beoeficfa  non  scnseruui,  sopplicis  corriganlur,  27.  Cur 
visilat  iuiquitates,  241.  Cur  dbsimulat  peccata,  ibid.  Cur 
venturus  est  curo  gioria  et  furore,  419.  Quomodo  iguis 
est,  812.  In  habitu  judicis  et  triumphautis  ostenditur, 
813.  Yenit  ad  judicium,  non  ut  judicel;  sed  ut  pariter  ju* 
dicelur,  56,  522,  529.  Oelum  et  terraro  vocat  iu  lesti- 
inonium,  10.  Ooomodo  hahital  iu  excelsis,  678.  Quao 
saiictiora  suot,  habitaculuni  Def  dicunlur,  755.  Ulu  tit 
volunlas  ejus,  ibi  babilaculuro  et  domus,  ibid.  Refrige- 
rium  Dei  est,  ut  in  nobis  requiescal,  577.  Nomen  Dei 
blasphematur  propier  opera  iiosira  mala,  606.  Nostro  lo- 
quitur  afleclu,21.  Ir«  ejus  quioam  re.Htiieruiil,  699.  Non 
paruro  putemus  esse  limere  Doaiinum,  582.  Qui  Domi- 
uum  desiderat,  aliud  doii  desiderat,  547.  Parumper  de- 
serit,  ut  cogat  ad  rogaodum,  752.  Quiuara  audiri  ab  eo 
iioii  merenlur  ?  865.  Magis  diliKit  justorum  paupertatem, 
quam  muuera  divilum,  736.  Detis  impressit  imaginem 
suam  auim«  uostra?,  deind  •  diabolus  suam  per  peccaium, 
V,  865.  Deus  inchoat  a  trislibus.  iu  laHis  desiuil,  756, 
767.  Deus  loquitur  per  augelum,  858.  Deus  non  est  oiu- 
uiuin,  80?.  Deus  percutit  primum,  deinde  sanat,  861. 
Deus  pr<eceptor  sacrorum  scripiorum,  813.  Deus  in  pu- 
nieudo  lentus,  744.  Meule  et  sermone  Deo  inservien* 
dum,  501.  Praisenlia  Dci  tmpedit,  ne  pecceraus,  88, 255. 
Ohlivio  Dei  unde?  I8i  Orouia  qua  absque  Deo  sunt,  iiou 
suui,  302.  Nou  hominfhus,  scd  vitiis  irasctlur,  649.  Per- 
culit  delinquentes,  ut  pcrcusnos  corri^at,  25,  64,  68, 
276.  Locus  e;us  est  omnis,  iu  quo  bospiliuro  iuvenil,  51. 
Non  considerat  verba  loniieoiium.  sed  corda,  133.  Me- 
dicu.s  est  clemenlissimus,  VI,  591.  Magna  ejus  clementia, 
26.  Futura  praenuntial,  ne  cogalur  inferre  supplicis, 
256.  Severus  in  die  judicii,  clemens  erii  erga  |K>poluni 
suum,  214.  Vult  omnes  salvari,  153.  Deus  slios  saival 
in  veriiate,  alios  iu  misericordia,  531.  Propter  roulla 
peccala  uon  obliviscilur  paucorum  bonoruin,  744.  !*ob 
niteiiiia  iu  Deo,  quomodo  accipienda,  52^>.  Non  roirum 
si  jurare  dtcatur,  540.  Mulu  mala  facit  noa  ^^\ 
sed  occasionero  trtbue.^  ^^\\^v\.\^  ^  S^  Vfc^^X^"^^ 


10.7 


INDEX  GENERAUS. 


1308 


270.  Qnibas  bonas  eslT  485  Beneflci*  ejus  in  popalum 
suum,  123.  Grsvla  comminatur,  ut  misereattir  preniten- 
lium,  C3.  Austeriialem  judicis  mitigst  pietate  Patris, 
129.  Plaga  Dei  fiMtatio  est,  atque  curatio,  252.  Caufa 
ine  Dei  quw?  530.  Deus  in  ira  sua  non  obiiviscitur,  6">6. 
Habet  suas  mensuras,  ibid.  Quosensu  iraejossumenda? 
780.  Quomodo  fil  amaru*,  145,  915.  Quo  sensu  l>eus  co- 
gital  iiialum,  451,  531,  6S9.  Deus  dedit  l»raell  regem  in 
furorestio,  et  ab»lulil  nostea  iu  iudignalkme  soa,  150. 
I)e«erere  videtur,  ut  quem  pr»senlem  non  sentimu*, 
abseniem  requiramus,  61.  Vult  cum  popnlo  suojudicari, 
ue  injustt  videatnr  ferre  sentenliam,  54,  257.  Vices 
rependit  peccantibus,  42,  856.  Peccala  patrum  se  com- 
minalur  reddilurum,  250.  In  eo  quod  mandai,  videtur 
ip*e  percutere,  518.  Dens  nihil  pr*cipit  uisi  quodhone- 
stum  estf  tn  Praf.  in  O*.  Illasphemiim  est  dicere,  quid- 
quam  sine  Dco  fteri,  605.  Potentfa  Dei  demonstratur  in 
parvis  animantibus.  187,  198.  Deu*  ditigitounc  Judaeos, 
quomodo?  29.  Niuil,  Deo  aversante,  secarom  est,  596. 
l)ei  semper  regimur  poteslate,  76.  Inest  omnibus  occa- 
sio  cognoscendi  Deom,577.  Ambulare  cum  Deo.  esl  pne- 
cptom,  507.  Aliter  nesciens  Deum,  aliter  punltur  rece- 
dens  a  Deo,  91.  Deus  non  ea  qo»  oflerunlur,  sed  volun- 
latem  respicit  ofTerenliura,  595.  Per  mannm  Mediatoris, 
ejus  pntenfia  el  virtus  Intelligl  debet,  VII,  442.  Deus 
guoroodo  imilaudus,  639.  Mulli  qoaeroot  illum,  el  iiod 
inveniunt,  755.  Quolies  bene  qoid  agimus,  Deum  con- 
fliemur,  712.  Quicredit  Deo,  credit  et  1n  sauctos  ejus, 
752.  Deum  abnegare,  quid?  712.  Volunlat  Dei  et  omni 
opere  conanlenda,  650.  Ab  Impiis  longe  est,  et  vlciuus 
sanctis,  580.  Qui  absque  Deo  esl.  nulTora  Deom  hahet, 
pmxiinum  ea«e  Deo  et  recedere  ab  eo,  quid?  565.  Ho- 
mines  et  angeli  habitacolum  Dei,  584. 

De  0*i  verbo  addite  Hieronymi  susplcio,  VII,  457. 
Ha?retici  deirshentes  Deo  creatori,  454.  Admittuut  duos 
Deos,  51. 

Deorom  gentiliura  nomina  noo  osorpanda,  I.  76.  Deo- 
rum  multorum  opinto  condemnala,  IV,  527.  Qoi  coope- 
ralores  suol  Cltristi,  dii  vocantor,  913.  Auctores  et  dii 
iEgyptiorum,  205.  Dii  Mgypi\  babent  nomina  ex  bestiis, 
814. 

Deuteronomium  secunda  lex  dicitur,  et  evangelica 
legis  prsfiguralio,  I,  276.  Slc  ea  habelqu»  priora  sunt, 
ut  lamen  nova  siut  omnia  de  veteribas,  ibid.  Deutero- 
nomii  tiber  enumeralio  est  praneritorum,  II,  755.  Sub 
Josla  reperitur  in  lemplo,  244.  Illud  volomen  scripsit 
Moses  juila  montes  Aureos,  III,  164.  Ad  occidentem 
Moabjuxta  Jordaoem  contra  Jericom,  198.  In  Lohon  ii- 
lom  librum  legit,  238.  Io  Tapbol  eum  scripsit,  281. 

Dexter  postulavit  a  Hieronymo  iudicem  Auctorom 
ecclesiaslicorum,  II,  416.  Deiter,  816. 

Dexlera  et  sinisira  quomodo  inteliiguntur  In  Scriptu- 
ris,  IV,  629.  Declinare  ad  dexteram  et  ad  siuistram, 
quid?  601.  Quomodo  difficile  est,  nec  ad  Sinistram,  nec 
ad  dexlram  declinare,  82. 

Diaboius  per  superbiam_cectdit,  I,  III.  Judkium  et 
rtiiua  diaboli,  arrogantia  est,  424.  Callidiias  ejusdem  et 
astutia,  7'.12.  Habel  socios.  225.  Qula  Deo  periit,  non  es*e 
dicitur,  quod  diaboli  esl,  idololatria  est,  51.  Contra  ser- 
vos  Det  obique  pugoat,  et  ad  omnia  loca  pnteedit,  709. 
Cihus  diaholi,  uegatores  Dei  sunl,  571.  Sanitatem  im- 
piis  pra»tat,  ut  pecceut,  24.  Yirtus  diaboli  contra  viroa 
et  feniinssiii  quo  posila,  96.  Ardentes  diaboli  sagitt», 
qoibus  remediis  resunguenda?,  286.  Quos  qusrit,  90  Non 
quarit  bomiiies  iufidetes,  sed  de  Ecclesia  Cbristi  rapere 
festinat.  ibid.  Adversus  Deuni  sapit,  quidquid  diaboli  est, 
51.  Diabolus  et  fllts»  ejus  insaliabiles,  II,  282.  De  Scri- 
pluris  aliqua  iocutus  eM,  202.  Nthil  tutum  apud  illum  : 
lusidtas  ejos  ineOabiies,  44.  Nuuquam  aperta  fronte  se 
prodil,  45.  Etiam  jumeuta  corripit  honuiium  causa,  25. 
Antidotum  Christi  contra  venena  dfaboli,  242.  Dijbolus 
per  bonorum  abundaniiam  corruil,  III,  396.  Nox  vitiorum 
et  peccali  operatur  io  nobis  perditfonem,  451.  Semper 
novarum  reroni  cupidus,  476.  Kautor  errorum,  411.  Ad 
iiisliuclum  diabolt  peccata  peccalis  cumulantur,  594. 
Omues  gressus  diaboli,  nequiii*  sunl  et  fraudes,  309. 
Kelibua  ejus  omnia  pleua  suul,  529.  PSomerus  seductorum 
a  diabolo  uequit  suppulalioue  comprehcndi,  594.  Diaboli 
peocatum  superbia,  IV,  52.  Noo  necessitate  naturas,  sed 
meotis  arbitrio  malus  est,  641.  In  quo  similis  Christo, 
252.  Festinal  occupare  eliam  perfectos,  260.  Potenlia 
ejos  pulveri  comparala,  270.  Damnaulur  qui  dicuut  dia- 
bolum  posse  mundari,  et  agere  ptenitentiam,  257,  283. 
Vtctis  perdilto  esl,  et  victoribus  causa  prteiuiorum,  641. 
£rror  circa  patrem  diaboli,  259.  Quo  sensu  secaris,  serr.i 
et  virga  denotninaiur,  146.  Diabolus,  leo,  ursuselcoluber 
sppeJtottn,  VI,  501.  rons  mortuorum,  156.  Diaboli  va- 
imm  Ibgeliam,  064.  Aot  duIIus  »ot  rarus,  qottn  uond%- 


ceperit  diabolos,  584,  586.  Qui.lam  exislfmant,  diaholuai 
acturum  esse  pofnitentiam,  418.  Diabolus  mundi  et  sss- 
culi  vocabuio  donalus,  VII,  572.  Inslouat  homiotbos  pee- 
cala,  ibid.  Divers»  ejus  signiflcationes,  679,  670,  721. 
Mons  appellatur,  166.  Diabolus  cur  dictus  inimicus  bomo, 
96.  Perditio  factus  est  propria  voiunlate,  non  natura» 
575.  Opinio  veterum  de  diaholo,  28.  Occulta  cordis  oon 
rlmatur,  115.  Versuti»  et  adinventiones,  21,  22.  Maleiav 
lerprelalur  Scripturas,  ibid.  Quando  maxime  daniur  In 

}>oteslaiem  diaboli?  650.  H*c  ln  noslra  volunlale  est, 
bid.  Kefellunlur  qui  putaot,  diabolum  non  incitare Tau 
peccatum,  672.  Diaboii  amoribus  serrientea  et  aliis  vi- 
tiis,  671.  Qoo  sensu  in  coilestibus  commorantur,  612. 
Capiivi  eramos  diaboli,  675.  Diabolus  quomodo  lentet, 
et  unde?  540.  Diaboli,  serpentiooi,  vlperarum,  leonis» 
draconis,  vulpis,  hirci,  porrorum,  formam  quateuns  aato- 
mimus,  267.  Vide  D*mones. 

Diaconi  Evangeiium  leetilabanl,  1, 1090.  Quhi  benora- 
biles  facit  diacouos,  1085.  Nonnulli  diacooos  presbyterai 
ssquabant,  quibus  respoodetar,  1081  etteqq.Quld  beie- 
hant  Rom»  nrcsentibus  presbyteris?  1085.  Quarecoa- 
atftuti  sunt  aiacooi,  ibid.  Diaeonus  pubtica  reciubat  oh 
ferentium  nomina,  V,  209. 

•Diadema  regtum,  I,  572.  Diadema  et  porpura  solia  iot- 
peratoribos  dantur,  IV.  532. 

Dialectica  ars,  V,  287. 

Dialeeticorum  teodicul»,  U,  206. 

Dialectus  quiota  Grsscomm  vocatur  iEoIU,  III,  518. 
Dtalecliri  qufbus  student,  VII,  755. 

Dianss  et  Minerva»  virginum  perpeloa  vlrginttas,  1, 906w 
Dfana  virgo  permansit,  II,  50/.  Dianc  templum  iucen- 
sum,  225.  l)e  auctore  hujus  ineeudii,  quid  refertur? 
tbid.  Dianae  Tauricaa  sacerdot£s  el  Vesta?,  507.  Dianai 
templum  in  Ellmaide  spoliare  voluit  Aotiocbos,  V,  718. 
Diaoa)  duaB  notantur,  una  venatriif  altera  mulcimammia^ 
541.  Hanc  ultimam  colebanl  Ephesii,  ibid. 

Diapsalma,  quid  signiflcel?  I,  456  el  uq.%  ei  VI.  637. 

Dibon  et  Dimou  ejosdem  urbis  Moab  Bomeo.  IV.  188w 

Dibon-gad,  1, 992. 

Dicasarchus  in  libris  Aotiqurlatom  qoid  retert?  II,  541 

Diceodi  genera  plora  ootantur,  1, 222.  Sont  qui  quid- 
qoid  dixerint,  hoc  iegem  Dei  putant,  275.  Celerhate  Ui- 
ceendi  apud  imperitum  vulgus  aduiiratiouem  sui  faeere, 
indoctorum  hominum  esl,  263. 

Diclautis  teinerilas  io  casom  vertltor,  I,  757.  Vide* 
Scribo. 

Dictum  anliqauro,  I,  281.  Vutgare,  994.  Diclum  egre- 
gium  uobilis  Homani,  II,  517.  Dictu  n  oratoris  Grarci,  1\\ 
483.  Dictum  viri  apprlme  gravis,  VII,  723.  AliudcojuadaAi 
oraloris,  516.  Latini  histonci-  dicta,  416. 

Didrachmon  Hebraice  dicitor  Bace,  scmluicia  est,  IIL 
541. 

Dido  regina  Caribagiois,  I,  906.  Dtdoois  bistoria  et 
laudes,  II,  310. 

Didyncus,  pra?ceptor  Hieronymi  Alexandrls,  I,  524. 
Calechi<ta  ejusdem,  257.  Fuit  assertor  Origenis,  531. 
Scientia  Scripturarum  Didymi,  257.  fnterpreiatus  ert 
Pnalmos,  751.  Scripsrt  in  Kpistolamad  Gatatas»  758.hV 
storia  deeodem  et  beato  Antonio,  410.  Didymusr2SS,  2S&. 
Didymns  laudatur,  II,  106.  fcjus  llberde  Spiritu  saaciw, 
107  el  teqq.  Prasceptor  Hieronymi  Alexandri*»,  105.  Fuh 
assertor.  Origeuis.  462,  507.  In  Trinitate  Calbolicus  est^ 
ibid.  Librum  edidit  de  Spirftu  sancto,  quem  tran^luht 
llierouymus,  ibid.  In  eo  qosedam  laudahtur,  quaMSain 
damnaulur,  556.  Didyini  in  Osee.  558.  Esplanat  et  edis- 
sertt  translatiooes  Judcorum,  5&.  Liber  uidymi  ad  Ru- 
llnoui,  ibid.  Didymus,  469.  Didymus  Hieronymi  amicus 
decem  et  octo  edidit  lomos  in  Isaiam,  Y,  5.  Didymus 
Atexandrinus,  VII,  5,  539.  Kiusdem  r.ommeniarius,  557, 
525.  Dhiymus  tres  libroain  Osee  scripkit,  VI,  777. 

Dies  et  uox  certis  borarum  sibi  succedunt  spaliK  I, 
621.  Paulaiiin  decrescenles,  quod  amiltunt,  recipiun^ 
tribuunt,  ibia.  Ad  eamdem  mensuram  bis  anno  couve* 
uiuot,  nec  manent  in  eoaem  slatu,  ibid.  Vicaria  diei  et 
boctis  successio,  ibid.  Brevitale  et  lougUudine,  horarum 
momenta  discrimiuaiit,  ut  ulilem  muudo  faciant  tempo- 
roro  diversitatem,  ibid.  Dies  sex  hojusacculi  labori  des- 
tioaotur,  II,  566  ei  teqq.  Non  prolonganl  dies  soos  ii.qui 
multo  tempore  vivuut,  sed  qui  graudes  eoo  taciool  bo* 
norum  operum  maguitudine,  III,  455.  Diea  pro  lempore 
accipitur.  IV,  206.  Dies  hominis  slve  humaoa,  962.  Dies 
malus,  quis?  965.  Quo  seoso  crudelis  dicitur,  171.  Dies 
Domiol,  vel  coosuromatio  totiua  mondi,  vel  exilua  uuiu*- 
cujusque  de  vita,  23.  Dies  etnox  prospera  et  adversasi- 
guitfcant,  507.  Dierura  parvitatls  medliatio,  quid  io  noois 
operalur,  V,  559.  Diesfurorisquioam?  258.  Diea  septi- 
mus  quisque  criticus,  VI,  203.  Dies  Jezrael  eipor- ilur 
d\etCbrlsU,  II.  Diesretributionls  cor  insanabilis.  151. 


1C09 


INDEX  GENERAUS. 


lOtO 


Diem  extretnl  jodicii  qoomodo  Cbrislos  ignorare  dicftur, 
IV,  30.  Diei  jadieii  appsratus  et  effectus,  918.  Nullus  dies 
uialua,  312.  fu  noslra  potestate  est,  vel  bonum  diem  la- 
cere,  vel  malum,  tbid.  Diem  retributionis,  qnid?  VII, 
551  Omnes  dies  Christianis  cquales,  457.  Quomodo 
mmt  pessimi?  377.  Dies  mala,  qti»?  676,  677.  Sereniet 
pluvia  dies  unde  prsnoscootur?  119. 

Difflcile  semper  quod  facimus  inviii,  V,  239. 

Digamia,  quodam  modo  non  est  bonum,  1, 905.  In  terra 
booa  non  orilur,  907.  riantarlnm  digamis  protinus  dilu- 
?it  pcena  subvertit,  307.  In  digamia  miseharum  cooso- 
latio  est,  in  scorto  pcena  peccati  est,  902.  Per  incouti- 
ntjitiam  ad  barathrum  slupri  labenlibus,  digamia  porri- 
gilur  manos,  905.  Digamta  in  quibus  nou  reperitur,  909. 
Prsrfertur  fornicaiiont,  902.  Nesciat  vidua  digamia»  in- 
datgentiam,  507.  Digamiam,  trigimiam,  etc,  nou  damuat 
Hieronymus,  231.  Digamia  prirais  nuptiis  subiicitur,  II, 
962.  De  ea,  qtiid  diclum ,  ibid.  et  teqt^.  k  muliis  avibus 
reprobatur,  285.  Digamia  quarnvU  liceat,  oou  tamen 
expedire  dicitur,  IV,  781.  Digamia  el  (rigamia  non  legis, 
aed  indulgenlia*,  931.  Digamia  damnajur  in  episcopo, 
presbytero,  et  diacuno,  VII,  302.  Vide  Blgamia. 

Digamus  non  potest  eligi  iu  sacerdutium,  I,  974.  Non 
abjiciuntur  de  Kcclesia  digarai,  sed  monogami  provocan- 
tur  ad  conlineutiam,  907.  Digamus  iu  ctcrum  non  potest 
eligl,  11,203.  Vide  Bigamus. 

Digitorum  conjunclto  et  inaeqtialilas,  II,  210.  Per  digl- 
tos  coiiipulaudi  mos  anliquu*,  240.  Ex  digitis  unus  gusia- 
tordicilur,  IV,  487. 

Diguilas  apud  viros  bonos  indignior  fil,  quam  multi 
iodigni  possident,  II,  45U  Digniutum  inler  bomines 
ordo  ei  laboris  varieiate  diversus  est,  II,  480. 

Dii  natiooum  cuin  bubonibus  in  culminibus  remanse- 
ruot,  I,  679.  Dii,  qui  appellantur,  Y,  552.  Dii  jfigypliu- 
ium,qui,  VI,  44.  Dii  veierum,  diimoriui,  Vli,  123.  Qui- 
dsra  recenseutur,  ibtd. 

Dilatio  non  est  dainuum ,  ubi  certior  sit  ex  dilalione 
victoria,  II .  240. 

Dileclio  ordinem  non  habet,  I,  200.  Dilectlo  vera  in 
fMediligii,  VII,  740.  Dileciio  inimicorum  a  multis  im- 
posaibilis  reputata,  51.  Conlrarium  perbibetur,  *btd.  In 
dilrctione  periculum  et  modus,  ibid.  523.  Vide  Amor  el 
Oiahtas. 

Dilecium  Inter  et  diligibllem,  quid  interesl,  VII, 
7S9. 

Dilemma  cooira  Jtidseos  Isaiam  foterficientes,  I,  48. 
Dilemma  ex  caruilicum  otticina  et  mediiatioue  prolatum, 
IIf  553. 

Dilemnaton  decidens  in  grande  blasphemiarum  bara- 
Ihrnm,  II,  787. 

Diligeutes  quos  vocaraus,  II,  481. 

Diligeutia  niraia  suspiciooes  facit,  II,  409.  Qol  eum 
diligeulia  et  cautione  agit  universa,  potest  omuia  vana 
dkere,  III,  402.  Diligeniia  sacerdolum  et  milltum  quid 
uobis  prodest?  VII,  234. 

Diligi  difticile  est  ab  bis,  qoos  honore  pra?cedas,  I, 
50i.  Quos  diligit  unusutiisque  adorat,  IV,  W53.  Diiigere 
bonum  quid?  VI,  296.  Diligere  unumquemque  quautum 
oieretur.  VII,  323. 

Diluvii  recordanlur  antlqul  scriptores  exotici,  111,  126. 
lu  diluvio  cuucta  peccata  delata  sunt,  IV,  631. 

Dimicare,  meilus  esl  brevi  tenipore,  quara  impattenlia 
ooius  borssservire  perpetuo,  1, 12t.  Vide  Pugna. 
-.      Dimitiere,  melius  est  spome,  quam  id    amiltere,  pro 
\quo  omnia  dimittenda  suut,  1,912. 

Diocietianus,  11,915. 

Diodorus  Socraticus  filias  insigois  pudicilla  babuisse 
narratur,  J|,  309.  Inter  Diodorum  et  Crybippum  conteu- 
tio,  702. 

Diogeois  opusculum,  I,  354.  Diogenes  in  quo  faraosus, 
II,  544, 345.  Tboros  Platoois  luUlis  pedibus  cur  concul- 
cavit?  338. 

Dimon  et  Dibon  dicta,  IV,  188. 

Dionysius  Corintbiorum  epfscopos,  1, 428,  et    II,  867. 

Dionysius  Alexandrinus  episcopus,  1,  232,  235.   429. 

Dionysii  quatuor  volomina  contra  Sabellium,  II,  508. 
Delaoitur  in  dogma  Ariautioi,  ibid.  Defendiiur,  ibid. 
Diouysius  Alexandrinos  scripsit  adversus  Irencum,  IV, 
769.  Huic  respondit  Apollinarius,  ibid. 

Diouysius  unde  nomeu  Translali  babuit,  VII,  381. 

Diooysius  Romss  presbyter,  postea  episcopus,  II, 
•09. 

Dfonysfus  episcopos  Diospoleos,  II,  452. 

Dionysius  philosopbus,  1,  534. 

Dicseorus  medicus  ab  Hilario  impugnatus,  I,  430. 

Dloscorides,  II.  332. 

Dioteuri  sunt  Casior  el  Pollux,  III,  100. 

Dio«polis  prius  dicebatur  Lydda,  I,  696. 


I 


Diospolis  parva  civttas  /Egyptf,  V,  357. 

Diospolitana  synodus  miserabills,  I,  1067. 

Diphthoogos  babet  Hngua  Hebraica,  III,  58. 

Disceudi  studio    perogrimitiones  institut»,    I.  271 
Mnlto  lempore  disce  quod  doceas,  945.  DWcamus  in  ter- 
ris,  qoororo  nobis  scientia  perseverei  in  cu?lis,  281.  Qui- 
dam  inerudite  sapientes  remanent  dum  ooluut  discere 
qood  igoorant,  II,  475. 

Discernere.  Difficile  invenitur  qul  disceruere  qneat 
virum  sapientem,  ab  bis  qui  vldentur  esae  sapientes, 
III,  450. 

Discipolum  non  corripit  magister,  nisi  eura  quem  ar- 
deutioris  cernit  ingenii,  1, 410.  Aliud  est  docere  disci- 
pulum,  aliud  adversarium  viocere,  223.  Discipultts  nemo 
xtlpst  prius  esse,  quam  magfstrom  audial  pra?dicantero, 
I,  186.  Absurduin  est,  ut  dlscipulusad  magislrum  vadens 
aulesitartifex,  quarn  docealur,  181.  Adversarius  vinci- 
tur,  discipultis  doceiur,  185.  Discipulus  imitans  vitia 
magistri,  556.  Post  multum  sileniimu,  dediscipuli*  cfiici 
oVbeniusmagisiri,  III,  412.  Discipulorum  saltis,  pramium 
iuagislrorofn  est,  V,  560.  Discipult  necessaria  vit»  prav 
beant  magistris,  VII,  524.  Falsas  pr»tendunl  excosalio- 
nes  ot  ab  hoc  ofOcio  liberi  sint,  525. 

Discipulos  paucos  babuit  Christas  :  Pharisai  multos  : 
qiii.l  inde  coucluditur?  II.  580. 

Discordis»  mala  quanta  ?  VI,  254. 

Dispeosatio  honesta  aposlolorum,  I,  745.  Caota  rei 
familtaris  dispensatio,  et  ad  calculos  rediens,  non  cito 
depooitur,  432. 

Dispensator  optimos  est,  qttl  sibi  nlhil  resenrat.  1,269. 

Displicere.  Vana  sunt  universa  sub  aole,  dum  iuvicetu 
nobis  in  booorum  et  malorum  flnibos  displicemus,  III, 

Dtsputantem  contra  se  magis  edocere,  qoam  rincere, 
I,  536. 

Dispolationis  ordo,  et  ratlo  reritatis,  II,  699.  Frnctus 
dlsputationfs  qtifsdebeat  esse?  202.  lu  ecclesiastica  dis- 

Rutatione,  anilium  jurgtorum  delframenta  vftentur,  55i. 
ullus  Cathollcorum  in   disputatione  sectarum,  turpiiu- 
dinem  ei,  adversus  qoem  disputat,  objecit,  569. 

Dissensio  aliqtifd  habet  humaiia9  fragililatia,  II,  763. 
Dissensiouls  definilio,  VII,  507. 

Dissblutis  qua>  conveuiant,  II,  338. 

Diversitas  ibi  allriiisecua  est,  ubl  proprietas  slngulo- 
rnm,  II,  249. 

Divinatio  non  acdpiiur  in  bonam  partem,  VI,  472. 

divinis  (In)  rebos  non  possibilitas,  sed  animus  inspt- 
ciendus,  I,  2. 

Divfni  et  somniatores,  qol?  IV,  1043.  Divlnl  et  som- 
ailatores  vane  cousolabontor,  VI.  871. 

DiviniUs  una  Palris  et  Filii,  VII,  61 4. 

Dlvili  non  obsunt  opes,  si  eis  bene  utatur,  I,  498. 
Quomodo  possibile  sit  illos  salvos  fleri.  500.  Tempore 
flierooymf  satis  dives  erat  ant  pane  non  Indigebat,  947. 
Divitum  roisera  cooditio,  II,  12.  Divltis  Kvaugelii  quw 
Smprobitas,  V,  966.  Multi  probantur  divitifs  et  pauper- 
tate,  520.  Divitis  superbia  ante  judicium  damnati,  VI, 
687.  Divitis  purpurati  superbia,  307.  Damualur  electio 
divttum,  pauperibus  negleetls,  679,  68<>.  Nuta?  qtiiluis 
dignoscitur  dlvitum  reprobalio,  ibid.  43.  In  divilum  lu- 
mulis  recondebautur  diviiij»,  Vll,  239.  Vanilas  diviium, 
621. 

Diviliat  qufbus  modls  dissipanlur?  I,  797.  Instar  unda- 
rum  ac  fluctuum  a  aucredeutibus  sibi  domiois  occupaiilur 
ibid.  Velig,  noiis,  in  morte  dimissurus  es  eas,  ibid.  Nou 
noa  extollaul  diviti»,  qu»  stultissimos  homioum  depri- 
mere  vel  elevare  solent.  626.  Cora  earum  somnos  inter- 
rampit  dulcissiraos,  ibid.  Non  tantom  adversarii  conua 
virtules  dimicant,  tbid.  Ratione  et  misericordia  in  pro- 
zfmos  lemperentur,  ibid.  H*  fn  urbilius  nobilitaii  pra>-> 
feruniur,  et  oovia  homiuibus  antiquam  donant  famillam, 
ibid.  Nunquam  divitiarum  desideriuin  ullis  divitiissa- 
Itarf  potest,  ibtd.Qua  mala  operantur,  ibid.  Divui»  lu 
momeutoet  perdi,  et  ioveuiri  possuut,  599.  Quaj  sut- 
tinenlur  divitiarum  causa,9St.  Lbi  divitia»  suiit  super- 
▼acue,  50t.Cbristo  dimilteod»  sunt.  284.  Camelorum 
praviutibuscomparautur,1080.  In  eversioneet  perditin- 
ne  rei  familiarls,  diviiiaruro  quiddicendam?  710.  Multi 
Iicet  vitiosissimi  divivias  cootempseriinl,  509.  In  earum 
contemptu  noo  esl  perfecta  virtus,  793.  Contemptus  di- 
vitiarum  exemplfsroboratur,  108.  Quandiu  anima  nostra 
possessionum  ac  reddiluuin  procuratione  devincta  est, 
de  beo  libere  cogitare  non  possumus,  433.  Nou  latidts 
esl  possfdere  diviiias,  sed  pro  Christo  eas  contemnere, 
692.  Experimenta  virtutum  in  possessione  divitiarum, 
506.  Diviti»  quie  qttotidie  eroganlur»  et  uuoquam  defl- 
ciunt,  326.  Profiriant  in  redemptionem  aoimas,  et  in  ali  * 
meuta  miaerorum,  795.  DtUU*,  ^*\  V^\*\x\^*»- 


1011 


INDEX  f.ENERALIS. 


1012 


blft  sunt  alieftti»,  116.  Divitia»,  cur  quamntur,  et  earum 
usm,  II.  5i».  Nulla  sapienlia  est  terrenas  diviiias  cou- 
gregare,  III,  I0:>.  Non  esl  in  noslra  potesute  habere 
dlvitia*  quas  injusli  s»*pe  plus  possidenl,  410.  Dei  do- 
Diim  est  posse  frui  divitiis,  431.  Viro  sancto  graves  sunt, 
325.  Languor  est  pessimus,  pro  divitiis  coguaiione  tor- 
queri,  et  perituras  opes,  in  tnslitia,  in  gemitu,  in  li- 
tibus,  casso  labore  coiiquirere,  431.  Divitia?  non  coa- 
cervaulur,  nisi  cum  allerius  damno,  IV,  457.  Homines 
s:eculi  per  rapinas  miserorumque  lacrymas  divilias  con- 
Kreganl,  2G.  Recipiuul  iu  lioe  s&cnlocousolalioiiemsuain, 
981.  Aliena  rapitjiilcs,  961.  Mullj  probaolur  divitiis  et 
patiperiale.,  556,675.  Quantoin  divitibus  major  auctorita». 
lamo  major  insolenlia  peccalorum,  873.  Crirnen  diviii/- 
purpurali,  951.  Divin»  iniquilaie  pariunlur,  VI,  ?>09 
Muiliplicals  diviti»  deiisum  lulum,  613.  Quomodo  divi- 
tiw  liherant  de  morle,  6*7.  Veritas  pauperlalem,  men- 
dacimn  divitias  parit,  509.  Divitiarum  lubrica  possessio, 
VII,  90.  Vide  Opes. 

Docere  quod  facias,  caputest  artis,  I,  423.  Slultissi- 
muin  est  docere,  quod  uoverit  ille,  quera  doceas,  111. 
I*ro  saculorum  quotidie  in  pejus  labentium  vitio,  do- 
cemus  nuuc  iu  Ecclesiis  quod  nescimns,  III,  411.  Docere 
polest  quis  postpeccatum,  etquomodo,  VI,  468. 

Doclorum  Lccleti»  iraclalus  legeudi  sunt  post  Scrip- 
luras  saeras,  I,  289.  Siht  illorum  quorum  fide»  nota  est, 
ibid.  Doctores  Clirisliani  d<  beut  lalrare  pro  Cbrislo,  II, 
569.  Falsus  doetor  adulalur  et  decipil,  uec  qusrit  coii- 
\ersionem  aiidienlium,  sed  plausus  et  laudein,  IV,  437. 
Ide.m  nocet  ea  quw  populum  au<lire  deleciet,  quod  pec- 
caiores  palpet  in  vitio.  et  strepidus  concitet  audieniium, 
478.  Divitias  etcibos,  etopes  per  delectabilia  promissa 
couquirit,  ibid.  Auditores  futuro  incendio  prsparat,  et 
viucuiis  peccatorum  magis  iunectii,  437.  Faisi  doclores, 
qui?IY,90l.  Mercessermouis  doctorisqus,  950.  Doc- 
tores  prospera  divitibus  repromittenles  arguuutur,  881. 

Dociores  Theologi  Grsci  et  Lalini  judaixantes,  V,  422. 
Distautia  inter  doctum  sanclum,  et  simplicem  sanctum, 
133.  Doctores  falsi  et  prslati  designati,  VI,  338.  Miniraa 
culpa  iu  doclore  cum  deducit  de  gradu  raaximo,  26. 

Doctrina  nova  sopienda  esl,  I,  536.  Delicata,  quat,222. 
yeregrin*  non  recipieuda,  992.  Krubescit  euim  quamvis 

gra?claradoctriiia,  quam  propria  reprehendit  conscienlia, 
53.  Spurca  doctriua,  lloms  invenit  quos  deciperet, 
857.  Scelerala  oliin  iKgypto  et  Orieniis  partibus  versa- 
batur,  993.  Magni  viri  iu  omni  genere  doctrmarum,  237. 
Doclrina  Pbarissorum,  subversio  veritatis  est,  IV,  707. 
Falsa  pro  lucro  facil  omuia,  276.  Panis  dortrins  noo  co- 
meditur,  nisi  aperuerimus  oculos  cordis,  651.  Melius  est 
s«cularibus  tradere  se  discipiiuis  quaindoctrins  peuoria 
uiori,98l.  Doctrina  velus  et  nova  simul  excolenda,  V, 
552.  Doctrina  magistrorura  magis  consideranda,  quara 
vita,  498.  Doctrin*  ventaie,  diversi  adorantur  dii,  VI, 
507.  Pereunt  virtutes,  st  doctrina  non  sit  in  Ecclesiis, 
513.  Doctrina  Dei  quasi  qusdam  nortna  sermonis  est, 
VII,  533.  Quis  ornat  doctrioam  Domiui,  et  contundit 
illam,  723.  Hsc  cuin  vits  exeroplo  commendstur,  697, 
720.  Aiiud  e&t  sauam  doctrinaiu  loqui.  aliud  ea  quaB 
conveuiuut  sacs  doctrius,  docere,  715.  Fermeotum 
faUs  doclrius,  489. 

Doctus.  Noo  sine  periculo  etiam  doctos  vir  dispotat 
cum  h*reticis,  111, 475.  Docti  in  Ecclesia  appreheudunt 
sapieutes  ssculi  iu  asluiia  eorum,  400.  Doctus  noo  ju- 
•lus  iu  stercoreconculcandus,  VI  1,653.  Juxtaejusscieotis 
prolectum,  inajora  sunt  tupplicia,  tWd. 

Doog,  vel  Doecb  prsfectus  molorum,  V,  512. 

Dogmatum  perversorum  coutagio  auimarum  pulcbri- 
tudiuein  violat,  I,  603.  Non  possunt  cuelestium  recipere 
sacrainenU  verborum,  qui  divinis  Ecclesis  dogmatibut 
cootradicunt,  585.  Iu  dogmatibus  et  qussttonibus  disse- 
rendis,  uon  persoua,  sed  causa  qusrenda  est,  II,  781. 
Dogina  gentiiium,  et  ex  parte  Plalonicum,  424.  Dogmati 
fihitalis  idola  dicuntur,  IV,  41 .  Omne  dogma  contra- 
rium  veritali  adoratopera  manuum  suarum,  57.  Omnia 
dogmala  coniraria  veritati  amara  sunt,  etsola  dulcis 
veritas,  82.  Dcgoatum  perversorum  ac  turpitudinisma- 


Domina  ex  ancillarum  moribus  judlcannr,  I,  506.  Et 
lascivia  puellarum  sspe  de  dominarura  moribus  judicaiur, 
953.  Qnalisqusquosii,  laliuin  consortio  delecutur,  tirid. 
Exemplum  patrous  et  domin»  secula  esl  lurba  lamuia- 
rum,  980. 

Domini  non  audiendi,  si  vitio^a  prscipiant,  VII.  668. 
Ouiiiquid  revertitur  ad  Domiuum,  in  laniilia  oumero 
computatur,  I,  690. 

Domimu,  vox  sspe  iu  versione  Grajca  Psalterii  addita, 
I,  647. 

Dominus  sanctus  cum  eo  qui  sanctas  esi,  ct  perveni- 
tur  apud  eum  qui  sua  voluniate  fuent  ante  perversus, 
Uf,  4*1.  Domiui  magnitudo  in  quo  ,  VII,  259.  Douiious 
j  quibus  invenialor,  247 

Doi 


157. 


gistri,   qui,  V,    174.  Quot  dogmaU  falsa,  lol  sunl  Anti- 

christi,  VI,  r 

523. 


clinsii,  VI,  558.  Dogma  novum  iatilans  declaralur,  VII, 


Dolalio  Dei  in  prophetis,  VI,  63. 

Dolis  lurpe  esl  bostem  ferire,  non  viribus,  I,  223. 

Dolorqui  nec  lempore,  uec  ratioue  curalur,  1,  581. 
Ilodus  adliibealur  in  dolore,  183,335.  Vincatur  ralione, 
qui  lempore  mitigandus  est,  183.  In  dolorecarniselinem- 
brorum,  difQcile  est  non  uigemiscere,  794.  Quod  satis 
dolel,  inajori  dolore  exp<3ililur.  783. 

Douia,  quid  siguilicct?  1. 1079. 

Uvweiticus  tiiit-i,  quis?  1, 8i0. 


miuicas  homo  quo  sensu  Chriitos  dictus  sit,  II, 

Domftianus  princeps,  f,  695.  Domitianus  idem,  II,  280. 
Relegavit  Joannem  Evaugelislam,  280.  Persecutio  Do- 
miiiaui,  845.  Occisus  fuit,  et  ejus  acius  a  seuatu  rtscis- 
si,  ibiti. 

Flavia  Domitills  exsilium  sub  Domitiaoo  principe,  I, 
693.  Celluls  in  quibus  longum  martyrium.  duxerat,  vide- 
baniur,  ibid. 

Domitii  oratoris  scitum,  I,  262. 

Domniuusad  Judsos  declinavit,  H,  883. 

Domuiou  appellatur  Lot  teraporis  sui,  I,  211.  Quid 
Hieron.  accepit  ab  eodem,  206.  Domoioo  quid  iudicarit 
Hierouymus,  II,  654. 

Doraus  Dei  Ecclesia  et  unusquisque  credcntlom,  VI, 
97.  Domo  Dei,  id  est,  terra  sancta,  ejectus  Israel,  98. 

Dorauspueuis  miserorum  ellabore  damnatorom  vestit», 
I,  208.  Iu  domo  raagna  vasa  diversa  sunt,  907.  In  domo 
unus  domiuus,  942.  In  ea  domo  nullus  versetur,  in  qua 
necesse  habet  quotidie  aut  perire,  aut  vineere,  784. 
Quodcunque  domi  fingitur,  rumor  in  publicum  fit,  788. 
Suraus  mala  uostrs  domus  scire  oovissimi,  1093.  Domus 
luxuriose  apparats,  IV,  351.  Douius  biemtlis  etssliva, 
VI,  261  et  seq. 

Dona  Chrisli  diversa  sunt,  U,  250.  Malum  est  *lqae 
peccjium  Deo  saiisfacere  velle,  oon  obedieutia  et  ope- 
ribus  bonis,  sed  victimis,  donis,  et  sacrificiis,  III,  426. 
Doua  spiritualia  (si  merces  media  sit)  fiunt  viliora,  VII, 
68.  1'erfectorum  et  iocipientiu  n  dona,  693. 

Dooa  daulem  spoliant,  et  accipieniem  interflciant,  VI, 
514.  Dona  impudeuler  postuiantur,  et  turpiua  acciuiua- 
lur,  ibid. 

Douativum  militum  aocloramentum,  I,  29. 

Douati  prsceptoris  Hieronyiui  CorameoUrii,  II,  471 
Donatus,  prscepior  Hieronymi,  Terentium  expoenerai, 
III,  390. 

Douatus,  a  qao  Donatisls,  T.ucills  opibus  adjutos,  I, 
1032.  Donalus  de  quo  accusat  Christianos,  II,  9».  Afrtca 
et  Numidia  sua  persuasione  decepta*.  ibid. 

Donec  et  usque  adverbia  seusu  Helvidii,  II,  210.  fii- 
dem  exponuntur  ab  Hierooymo,  ibid. 

Dor  urbs  quoodam  poleniis>ima,  I,  896. 

Dorcadis  atque  iGues  resurrectio,  Jt  896. 

Dorca»,  hoc  cst,  caprea  ex  insita  tibi  fi  noroen  accepit. 
Ab  eo  enira  quod  acutius  videat,  Dorcas  appeilaU  ett» 
III,  528. 

De  Dormientibus  coulrisUri,  cur  vetat  Apostolus,  I, 
450.  Vide  Mortul. 

Dormiendura  crebrius  ventre  vacuo,  I,  324. 

Dormire  quomodo,  et  quibut  Deus  dicatur,  IV,  939. 

Dormilio  dicitur  mors,  IV,  250. 

Dormitioin  delubris  tdolorum  super  pellibus  bosliarani, 
ut  soraniis  futura  cogooscanlur,  IV,  774  el  tcq. 

Dositheus,  I,  703.  Dositheut    Saraariuiiorum  prineepi 

Eropueias  repudiavit,  II,  197.  Dositheus  Samariuniu 
sresiarcha,  VII,  567. 

Doies  corporis  et  animl,alis  sunt  in  nonncllis,  et  ali» 
in  atiis,  II,  720. 

Drachraa  peril,  et  invenitur  in  stercore,  I,  896. 

Dracbmsocto  Latinam  unciam  faciunt,  V,  45. 

Dracoutius  episcopus,  ubi  exsulabat,  (I,  50.  VisiUtor 
ab  Hilarione,  ibid. 

Draconis  uatora,  VI,  438.  Draconum  terribilis  sibiUs, 
quaudo  ab  elepbaulis  vincuutur,  ibid.  Virtus  draconis  m 
lumltis  est,  557. 

Dromedariis  camelis  quantum  spatii,  udji  die  fugere 
poluerint  Israaelitae,  IV,  218. 

Dus  mulieres  apud  Oseam  regnorura  IsraelUet  Juda 
per^onas  sustinent,  VI,  2  et  5. 

Dualitas  poniiticum,  patiente  Christo,  religionis  eomra 
scissurn  moustral  errorem,  Y.  96. 

Duelius  priimis  Hoin;«  navaii  ccrtaminc  triumpharit. 
11,311  De  eoquid  dicitur  ibid. 


1013 


INDEX  GENERALIS 


1014 


Dubium  quod  esl,  temerartom  eit  quasl  de  certo  pro- 
nuntiant,  Vil.  7J$8. 

Dulcedo  siraulata,  f  irus  pessimum  legit,  II,  465. 

Duma,  regio  Idumaea?,  qua»  ad  Austrum  vergit,  el  ab 
Eleutheropoli  distat  viginti  millibns,  IV,  116.  Juxla  eam 
aunl  inontes  Seir,  ab  Esau  sit  dicti,  ibid. 

Duodecirn,  numerus  perfectus,  V,  373. 

Duplex  numerus  non  bonus,  et  cur,  II,  268. 

Dupondium,  quid,  II,  260. 

Dura  campus  in  lerra  Sennaar,  V,623. 

Duntia  nostra,  qiianla,  I,  X94.  Fer  cordis  duritiam  in 
injuriam  Dei  lerga  vertimus,  893. 


KbionU®  nec  Judai  sunt  nec  Cbrisliani,  I,  769.  Ebioni- 
ta%  qui  se  esse  Chrislianos  simulant,  746.  Ebonitarutn 
dogma,  II,  813.  Ebioniiarum  dogma  et  babitatio  btijusmo- 
di  Hebra?orum.  III,  190.  Ebionil»  notantur,  IV,  823. 
Ebiotr.t*  Paulum  repudiabant,  VII,  75.  Ebionilarum  de 
Cbnslo  crror,  399. 

Ebion  socccssor  Cerioihi  rejecit  Evangelia,  If,  t97.  A. 
Scriptonbus  siitiquis  iinpugnalur,  225.  Ebion,  200 
Ebiou  dignus  pauperlale  noininis  sui,  IV,  it.  Arabal  in 
bove  et  asino,  21.  bbioti,  VII,  375,  737.  Semi  ChrisUanus 
foit,  et  serai-Juda?us.  4~)5.  Ejusversio  verhorum  quorum- 
dam  Hebraicoruin,  ibid.  Ebionis  b*resis  relODdilttr,  575. 
Hunc  et  sectatores  ejus  co.-.rclal  Hierouymus,  480.  Locus 
factt  adversus  Eblouem,  6i4.  Ejusdem  dogma  eontriiura, 
385. 

Ebfymius,  vel  Ebiymium,  vox  /Egyptia,  sive  Optica, 
loci  nomen,  sive  pulpiti  ejus  prsscinebat,  II,  58. 

Kboris  segmenla  io  medelas  varias  asstimuntur,  11,551. 

Ebrietas  el  rrapuh  exbauriunl  thesaurum  auimarum, 
1,  617.  Idioma  linguae  Hehrx»  esl,  ul  ebrieUtem  pro 
salietaie  ponat,  III,  368.  Ebrietas  in  bonam  parlera  su- 
milur,  IV,  1072.  In  apostolis  romprobata,  1063.  Ebrietas 
sacerdotum  spiritualis,  ibid.  In  el>rietate  slattis  raentis 
evertilur,  V,  551 .  Non  solum  in  poiioue  vini,  sed  in  om- 
nibos  rebus  ebrietas  oslenditur,  ibid.  Ebrietas  animi, 
quae?  VI,  277.  Kbrieta*  pro  copia  reruin  sumpla,  160. 
Ebrielas  oascitur  ex  vaiiis  causls,  VII,  507,  5u8.  Ei  sem- 
per  jungilur  luxnrta,  ibid.  Ejus  efleclus,  699.  Libido  ubi 
ebrietas  et  stiuriias,  700- 

Ebrius  describitnr,  IV,  355.  Ebrius  nunqtiam  castus, 
Vil,  700.  Dictum  oratoris  non  ignobilisde  cbno,  509. 

Riclesla  una  est  pareusomnium  Cbristiauorum,  I,  908. 
Pundendo  sanguinem,  ei  pati^ndo  magis  quam  factetido 
eonlumelias,  Christi  fundata  est  Ecciesia,  519.  Persecu- 
tionibus  crevit,  martyriis  coronala  est?  ibid.  Ecciesia  pr«e- 
figurata  iu  Lege,  910.  Cherubim  de  letnplo  transinigran- 
tes,  Ecclesiam  Domini  fundaverunt,  701.  Super  Pelrum 
stabili  mole  fundata  est,  188.  Nec  impetu  fluminis,  nec 
ulla  lempeslaie  concutitur,  ibid.  Frima  Ecciesiade  Israel 
rchquiis  congregabatur,  416.  Ecclesia  Chmti  consurgens 
in  gentibussigninValur,  201.  De  gentibus  congregata  quid 
meretur  audire.  897.  Nascentis  Eeclesi»  rtidimeuta, 
quid  poscebaot  ?  393.  Paulus  rudem  Christi  instituit  Ec- 
cletiam,  etomni  ordini  providel,  503.  In  uno  Ecclesiss 
eurpore,  menibra  sunt  diversa,  264.  Ecclesian  justa  judi- 
cia  nequ^quam  irrationabili  clementia  destruantor,  630. 
CaiHlor  Ecclesi»  elhnicorum  sordibus  pollutus,  426. 
Disp.icent  ei  omuia  prava,  936.  Alieni,  et  eitra  Eccle- 
siam  sunt  Judvi,  bwretici  atque  gentiles,  425.  Mceror 
llieroiiymi  super  sialu  illius,  909.  Krcesiaj  suntquasi 
vexilla  erecta  victoriarum  Domini,  209.  Klores  et  orna- 
ineeta  Ecclesias  monaclu  ei  vinones,  208.  Cunctasper 
Afncain  Ecclesia)  quodara  exsullavere  tripudio,  quare, 
986.  Consuetudo  pessima  in  quibusdam  Scclesiis,  262. 
Ancilla  Chrisli  non  de  uoblliute  veteris  hislori»,  sed  de 
huraiiitate  Ecclesia?  prodocenda,  456.  Ecclesia  universa- 
lis  csse  debet,  non  ad  angulum  constilula,  II,  186.  Ta- 
beniaculum,  flgura  Ecclesi»  pratsenlis  et  futune,  186. 
In  corpore  Ecclesia  t.hristiis  capul  est,  713.  (Juibusdam 
repiiguaiitibus  meuihris,  corpus  capiii  non  e»l  subjVclom, 
ibid.  Super  Petrum  slabiii  mole  fuodata  est,  707.  Nec 
itnpetu  llaminis,  uec  ulla  lempestaie  eoneuiilur.  ibid. 
Diversitas  amansionum  arc®  Noc  prpflxuravit  vari^laiem 
Ecclesie,  267.  IJt  iu  arca  omnium  aiiiriiatium  geuera,  ita 
iu  Ecclesia  bomines  siint  universariiiiiKeniiumet  iuoruni, 
1 '.)?).  Ilaxima  elementa  Ecclesi»*,  885.  Leviora  pr:ecepta 
data  rudi  adhuc  Kcclesi»,  290.  lu  Kcclesia  Dei.  simplKi- 
tas  est,  el  pura  confessio,  192.  In  uuo  Kcclesias  corpore, 
inembra  sunl  diversa,  711.  E«clesia  divitiis  major,  virm- 
Uhus  miitor  facta  est,  41.  Iu  illa  peruiaiieiidiim  est.  quas 
at>  aposiolis  fundala.  usque  aJ  diem  hanc  durat,  201.  Or 
din»:s  Ecciesias,  36).  (iradus,  1^5.  Ecclesia  cr«dciittoui 
Lhn^iu    lalis  fuil,  qualea  uuuc   wouacbi  ewe  uituutur, 


847.  Perictiiatur  in  mundo,  195.  0«os  adversarioshabet, 
398.  Deomni  Ecclesia  quid  sentiendum  est,  194, 195. 
Viros  maxlmos  ac  do<  tos  semper  habuit  Ecclesia,  823. 
Ecclesii  :  plura  in  ea  armenta  quam  horoines,  plnres  ovet 
quam  servi,  ancilts  atque  vernaculi,  III,  599  Per  negli 
gentiam  principurn,  omnis  Kcclesi»  corruil  altitudo,  477. 
Christusin  sola  Ecciesia  comeditur,  IV,  815.  Ea  nihit 
pulchrius,  362.  Superpelram  fundata,  31.  1'orta?  Ecclesias 
iugiter  palent  salvari  cupientibtis,  725.  Debent  esse  e;p- 
lat»  cunctis  viriutibus,  729.  In  ea  dogmata  veritatis,  315. 
Et  vera  solemniias,  439.  Primum  ex  Jud«is  congregata, 
1075.  In  Jerusalem  fiuidaia  totius  orhis  Ecclesias  semi- 
natit,  53.  Populus  nationum  exstruxit  Ecclesiam  Christi, 
725.  Ecclesi*  trop*a  in  iEg.vpto,  20 1.  Firma  mode  fun- 
data?,  750. In  tolo orbe  multipIicaU»,  315.  Detoto  oihe  E.- 
clesiaegentium  Judsis  ministeria  dirigebant^  710.  Habiia- 
lores  quondam  idolo'atriu),  facii  coloni  Ecciesia*,  610. 
Gloria  Domini  pra^dicalur  in  solitudiue  Kcclesia?,  481. 
Principes  Ecclesiarum  ex  geolibus  sumpti,  754.  Duces 
Ecrlesiaa  mvsieria  Dei  el  Scripturarum  sarramenta 
cognoscunt,  236.  Custodes  Eccte«is  qui,  741.  CnHus  pre- 
shyterorum,  senatus  Ecclesim,  50.  Pace  et  perseculioni- 
hus  cresclt*  et  decrescit,  826.  Quandiu  diabolus  vaslat 
Ecclesiam,  ira  Dei  perspicua  est,  866.  (juomodo  Ecdesia 
Dei  vertilur  in  spcluncam  lalrouum,  892.  Ecclesia  negli- 

Sens  docei  adversarios  suos  qnomodo  eam  comprehen- 
aut,  935.  S*pe  Deus  deserlt  Ecclesiam  propler  negii- 
^eniiam,  725.  Cbtislus  Kcclesiam  suam  deserel  propter 
impietatem  quoiidie  suhcrescentem,  320.  Ecclesi»  cur 
appellantur  insula?,  540.  In  ea  ignis  est  et  eaminus,  425. 
Felix  qui  tantl  meriti  est,  tanla^que  virtutis,  ut  ornameo- 
tum  dicatur  Ecclesi»,  571.  Onus  dignitatnm  ecclesiastl- 
carum  et  confusio,  229.  Ecclesia  capit  bonos  et  raalos,  V, 
892.  Nou  potest  habere  mundiliam,  qui  exlra  Ecclesiam 
Dnmini  esl,  7i.  Nihil  profuit  genlibus  el  ha?relicis  insul- 
tasse  Ecclesi»  tempore  persecutionis,  423,  429.  Quomo- 
do  arcanum  Del  violatur  in  Ecclesia,  76.  Simulacra  repe- 
riuntnr  in  Ecclesi2,  205.  Simplici  conlentus  fide,  quo- 
modo  versalur  iu  e.a,  61.  Solent  principes  cjiis  opprimere 
plebem,  207.  Superbia  pra?posilorummultosejicit  de  ea, 
412.  Periculosum  eslde  sentenliismagistrorum  Ecclesi» 
judit-are,  682.  Ecclesiaj  onus,  VI,  772.  793.  Cbrisli  sau- 
guine  redempta,  717.  Cur  dicitur  Columba,  ibid.  Unilate 
Spiritus  conjuncta  est,  444.  Habet  urbes  suas,  ibid.  Pos- 
sidet  mysterium  SS.  Trinitalis,  4 15.  Anselorum  praesidio 
munitur,  861.  Longe  melior  synagoga,  758.  Cur  traditur 
persecutionihus,  35S,  788.  Auxitio  Domini  pax  reddilur 
Ecclesiis,  non  doctrina  magistrorum,  900.  Sola  Ecclesia 
irrigatur  irabre  sempiterno,  273.  In  ea  abundaul  spes9 
lides,  charitas.  ibid.  Blasphemum  videlur  dicere,  Eccle- 
siam  esse  malisdeditam,  715.  Omuis  qui  salvatur,  iu  Ec- 
clesia  salvatur,  208.  Judices  Ecclesia)  quomodo  abomi- 
nantur  judicium,  471.  Viia  et  ataritia  rectorum  Ecclesian 
ejicit  multos  ex  ea,  750.  Kcclesia  peccatrici  non  parcit 
Doralnus,  713,  71 4.  Ecciesia)  electar,  qua?,  757.  Ecclesi» 
angelis  credita?,  VII,  281.  Ecclesia  duplex,  qu#,  521 
Ecclesia  Chrisli  de  vili  plebecula  congregala,  4o5.Sterilis 
fuit  ante  Cbristl  adveutum,  472.  Ejus  fecundilas,  474. 
Qualuor  et  angtilos,  et  aonulos  hahet,  1.  Ecclesia  dupli- 
citer  suoiitur,  576.  Non  disjungit  Palres  veteris  Testa- 
menli  a  filiis  novi,  sed  sociat,  446.  Multiplez  sapietitia  iu 
Ecclesia,  595.  Ecclesia)  caibolica?,  197. 

Ecclesia»  oroatus,  I,  240.  Noiantur,  991.  Licet  bona 
tudicentur,  pfistponuiilar  eleemosyn».  ibid.  Aurum  in 
Eeclesiis  ei  gemm»  non  prohaiitur,  261.  Subvertiititur 
Ecclesi«,  344.  In  cineres  ac  favillas  sacra?  quondara  con- 
ciderunt,  965.  In  Ectiesiis  multa  bominum  roillia  trucida- 
U,9t4.  Ecclesia  domus  Christiest,  IV,  999.  Domus  est 
oralionis,  059.  Dicla  Domimcum,  739.  Vinuin  et  lac  ir» 
Ecclesiis  Occidentis  tributiutur  rnnatis  in  Chrtsto,  614. 
Docla  descriplio  aHliHcationis  Ecclesi.-*,  634  et  seqq.  De 
ea  quid  dicitur,  719  ei  seqq.  Multa  loca  habet  Kcclesia^ 
1079.  Nova  nomina  cur  Ecclesiae  imponuulur,  745.  Abu- 
sus  bonorum  Eoclesia  noutur,  57.  Abusus  rerum  Templi 
el  Kcclest»,  VII,  2i2. 

Eciiesiaj  Homan»  laus,  I,  208.  Extra  Ecclesiam  Rorna- 
nam,elstiper  peirama*diticatam,  nulla  salus,  59.  Eccle- 
si«  Christi  in  Tyro  exsirucUe,  IV,  233. 

Ecclesjjslici  viri,  qui  in  lege  Dei  meditanttir  die  ct 
nocte,  decipi  non  possunt,  I,  I0i8.  Muri  et  turres  Eccle- 
sijfi  iiuiictipaniur.  893.  Dt.ra  corda  pecranlitim  suis  la- 
cr.vmis  provocenl  ad  fletum,  ibid.  Erubescat  omnis  eccle- 
>iasiirtis  gradus,  et  cassa  iiomina  moiiachorurn  emere 
l»r*dia,  98t.Suis  rectonbus  iutiti.r,  913  Gradus  ecc!e- 
s-iastc»,  260.  ISou  farit  Khrisiiaotim  Kcclesiastica  digidtas, 
35.  Ecclesiasiicorum  candida  vestis,  II,  727.  EccloNia 
iimiun  gradibus  ronsislfiis.  presbvleris,  epicopisqoe 
huiLur,    I9j.  Lcclesusitcu  aoiuu  omuibu^  auiuiabu^  m^ 


1U15 


lNDtX  Ol&JXKUALlS. 


1016 


ro*  iop ;  *i  non  est  melior,  noe  est  Ecclesisstfca,  II I» 
514.  Ecclesiaslirus  vir  Scripluris  coelesiibus  erudilufl, 
semper  cupit  discere,  434.  Ecclesiasticus  doctor  qualis 
esse  debet.  IY,  55.  Oi>era  viri  Kcc.esiasiici  in  reducendi» 
quos  b^resis  d«*cepii,  qua?,  602.  Nullns  ecclesiaslicorum 
lantumbabei  sludii  iu  bono,  quanium  ba?retici  in  rualo, 
286.  Ecclesiastici  ab  h&reticorom  lerrorenousunl  securi, 

V,  591.  Graviora  peccanl,  180.  Ecclesiastici  viri,  si  pec- 
caverint,  Sodoms  ei  Gomorrbae  cruciatibus,  subjacebuui, 

VI,  150.  Ecclesiastiei  gradus  tempore  Hieronymi,  VII, 
162.  Notantur,  728.  Quiuara  debenl  promoveri  ad  gradum 
Ecclesiasticum,694. 

Ecclesiastici  liber,  ex  quo  discimus,  qu»  mtindi  sunt 
calcare,  I,  688.  Kcclesiastici  liber  mulla  suggeril  de  na- 
turs  rerum,  564.  De  illo  nulla  esl  arnbiguitas,  II,  731. 
Kcclesiasies  Graeco  sermone  appelialur,  qui  coettim,  id 
esl,  Ecclesiam  congregat;  quem  l.atini  concionalorem 
vocant,  III.  383.  Liber  Ecclesiastici  ex  sententia  Hebreo* 
rum  raeruit  ancloritalem  propler  ullimum  capiluliim,  ul 
fn  divinorum  Voluminum  numero  poneretur,  496.  Est 
liher  Salomouis  pcenilentiam  agentis,  392.  Male  quidam 
upinanlur,  nos  ex  boc  libro  ad  voluptatern  et  luxuriam 
provocari,  385.  Nnnquam  tristitiaro  luclus  feslivitati 
convivii  pra?lulissel,  si  bibere  et  vesci  alicujus-  puusset 
esse  momenti,  433.  Nou  provocat  ad  luxuriam,  neque  iu 
tpicuri  dogma  corruil,  48o. 

tn  EcsUsi,  nec  tacere,  nec  loqui  libere  quis  potast,  VI, 
689. 
Edeu  paradisi  locus  ad  Orientem,  III,  199  et  507. 
Edessa.  II,  43.  Edissa  eadem  Coelesyri»  civitat,  III, 
520,«v(l,57,  ^ 

Edisseruot  quidam  aliis  audacter  quod  non  inielliguot, 
1»*75. 

Editiones  Quinta,  Sexla  et  Septima,  II,  895.  Quinia 
edilio  ubi  el  a  quo  reperia,  ibid.  Editiones  Judaicorum 
Iranslatorum  emebantur  roaguis  sumplibus,  528.  Has 
edisserebaui  Patres,  ibid.  Ediiiouem  Quinlam  inveuit 
Origenes  in  Aclio  littore,  et  earo  maguiflce  aperteque 
disseruil,  III,  499.  Ediliones  se  invicem  explicanl,  IV, 
561.  YulgaU  trauslalio  LXX  dislat  a  veritale  Hebraica, 
ei  c^teris  edilioiiibus,  130,  276.  Subverut  forlissimum 
testimouium,  565.  Editio  LXX  repudiaia  a  magisiris 
Ecclesi»,  V,  645.  Editio  Scnpturarum  QuiuU,  VI,  213. 
l)u«  ediiioues  siue  auctorum  uomine,  593.  Prceter  quin- 
Qiie  editiones,  duas  in  xm  propheUs  reperit  Hteronymus, 
VI»  618.  Editiones  Quiula,  Sexia,  et  Sepiina  oonuullo- 
rum  librorum  Scripturae,  VII,  735.  Auctoritatem  sioeno* 
uiinlbus  iiiierpretuui  cousecula»  smit,  ibid.  Vugtaediiio, 
95,514.  Editiones  in  quo  congrueutes  opinioui  Hierony- 
ml.  642.  Vide  Versiones. 

Edom  aul  terretm  interprelatur,  aot  cruenlus.  II,  442. 
Edom,  id  esl,  rubrum,  sive  fulvum,  III,  346.  Edom  Seir, 
et  Esau  uoius  qomen  esl  horairus,  362.  Edotn  uon  loci 
vocabuluro,  sed  nomen  sangumis,  IV,  747.  Edom  rufus, 
VI,  364.  Edom  nornnn  cqr  Esau  impoiitum,  ibid.  Edom 
Juaci  Romanos  inlelligunt,  et  borum  imperiura  destru- 
ctum  ex  Malarhi»  propbelia  pataut,  945, 

Educatio  iiberorum  et  instinctlo  quomodo  comparau 
esse  debent,  I,  680. 

Eflusiouis  vocabulam  io  bonsm  et  malam  partem  ac- 
ripitur,  V,  978.  Effusio  largiutem   muueris  nout.  VI, 
S02el902t 
EBusio  Spiritus  tancti,  1, 854  et  $eq„  et  VI,  203. 
EgesUlemqui  noo  Umet,?  1,290.  Vide  Paupertas. 
Egredi  Dominum  de  loco  sno,  qoid  sit ,  IV,  357. 
Ejecti  ob  aliquod  peecatum  de  congregatiooe  fratrum, 
non  debeol  relucuri,  V,  195, 

Eieazart,  filii  Aaroo,  sepulcrom  quis  veneratur,  et  ubi 
j*cett  1,702, 
Elara,  a  quo  KlaraU»  principes  Persidis,  III,  322. 
fc.am  regio  Persidis  trans  Habyionem,  IV,  1018, 
Elamita  frater.a  quodidicit  Hieronymosde  veuationi* 
fcus.  regiis,  eto.,  Babylone,  IV,  175. 

Electi  in  Cbrislo  ante  constiiuuonem  mnndi,  in  priorU 
bns  scculis  jam  fuerunt,  111.  529.  Eleetoruro  magua  est 
diversitas,  VII,  689. 
Electrum  auro  argentoque  pretiosius,  V,  8  et  812. 
Eleemosyna  quaulas  habet  vires  et  praemia,  1, 397,  In 
£leemosyua  non  fit  subsUnti»  diminuMo,  aed  commuu- 
tio,  ibtd.  Quidquid  in  aumpXus  de  luo  tuleris,  pro  lucra 
eompuu,  281.  Eleemosynas  exercuisse,  roagtjumesi,  501. 
Praierunlur  aBdjQcationi  ecclesiarum,  991.  SubsUutia 
tUiristi  non  imprudenter  elfundenda,  324.  Prudcntia  in 
danda  eleemosyna  facit,  ut  nullus  pauperurn  vacuus  re- 
mitutur,  707.  Oleo  eleeraosyna;  peccatorum  sordes  la- 
vemus,  579.  Qootiescunque  manum  exlendis,  Cbristum 
cogita,  290.  Cum  facia  eleemosynam,  Deus  solus  videau 
110,  Quid  1«  eieemosyoa  considerandum ,    290.   I)ulu 


lllam  faciunt  vanilatis  causa,  117.  Quibus  eleemosyna 
facienda ,  289,  794.  Singulls  dandnm  noo  ad  luxuriam, 
sed  ad  aecessiutem,  524.  Da,  qeo  oeceseiias  susten- 
tetnr,  non  quo  augeantur  opes,  398.  Nibil  praeter  neces* 
siiates  cuiquam  Iribuendum  est,  ibid.  Laudeni  te  esu 
rientium  vhcera,  non  ructantium  opuIenU  convlvia,  990. 
Genus  eleemosynae,  venatio  dicilur,  264.  Non  staiim,  oai 
exiendit  pauperi  manara,  Deo  fenerat,  II,  188.  in  ele 
emosyna  qu«rimus  vanam  gloriam.  754.  Baras  qui  ea 
menle  non  faciat,  ibid.  Consueludo  eteemosjroarum  apid 
Hebrseos  et  Christianos,  599.  Quibo*  potlssimum  suot 
facleiida?,  ibid.  Nemo  me«ius  ero^at,  quam  qul  sibi  nihil 
reservat,  21.  Non  eligendus,  cui  b^num  faciamus,  III, 
iHl.  Jndiscrete  fjciendum  bene,  et  omni  pelenii  dandura, 
479.  Qui  considerat  cui  benefaciat,  et  non  omni  petenti 
se  tribuit,  ss»pe  praslerit  eum  qui  meretur  tccipere, 
481 .  Qui  largilur  egentibus,  non  grsnum  aeminis,  sed 
ipsum  panem  serit,  fenore  qoodam  multiplicatiouem 
iilius  prwstolans,  in  dle  judicii  mulio  amplius  quam  de- 
dcrat,  recepturus,  479.  Quldquid  supra  victum  et  vesti- 
mentum  babere  possumus,  io  pauperibus  nutriendia  et 
egeuiiura  lar^iiione  consumendum  esl,415.  Nibilest  bo- 
niini  in  viu  i&u,  nisi  quo  lstetur  homo  in  opere  suo  fa- 
cieris  eleemosynam,  et  fuluros  sibi  thesanros  in  regno 
cuiiorum  praeparans,  418.  Eleemosyna  commeudaiur,  IV, 
256.  Eieemosyna  cui  facienda,  V,  208.  De  fuiuro  noo 
debet  fieri,  ibid.  Eleemosyna  et  humiliUs,  si  vera»  si..i, 
pro  victimis  depuUtas,  VI.  65.  Non  orams  ele  'mosvna 
placet  Deo,  298.   Eleemosyna  non  dcflciens,  qu«,  VU, 

kiegantia  scholasUca,  VII,  709. 

Elemenu  Deo  serviunt,  I,  1085.  Elemenu  quatuor 
sunt,  e  quibus  omnes  res  compact^,  II,  431.  £lemeuta 
osnnia  simul  desamunt  adversura  eos  qui  ollenderint 
D  uin,  IV,  20'.. 

Ebnienu  Hebraici  Alphabeli,  I,  140  e^  teg.  Ipae  Ele- 
nieutorum  sonus,  el  prima  institutio  prscepiomoi,  aliier 
de  erudilo,  aiiler  de  rusticoore proferun,  ^90. 

Elevatio  manus  habitus  est  percutieutis,  V,  229. 

Eieutheropolis  Idumaa  civius,  IV,  217,  el  VI,  881 
el  teq. 

Eleutheropolitsna  dhecesi8:  qu*,  I,  518. 

Apud  Eleusiuam  quibusdam  clbis  abstinere,  solemoe 
eral,  II,  544.  PraecepU  tria  iu  templo  Kieusin»,  U>id. 

EieutherusAnicelidiaconus,  po^tea  Ronunuseptecopesi 
II,  863. 

Eli  sac^rdos,  quare  morlera  incurrit ,  VII,  668. 

Elias  mansit  virgo,  I,  102.  Idem  quadraginu  diernm 
jejunio,  igneo  curru  rapitur  ad  ccelum,  986.  Cion  petuit 
ad  cuelos  ire  cura  pallio,  793  Meloten  reliquit  in  terrw, 
947.  Priuceps  dicitur  Mouacborum,  523.  Turricula  Eiiai 
iu  Sarepl»  litlore,  695.  Aporrypha  Eil»  ApocaljpOs, 
514.  Elias  iuierpreUlur  [ort*  j/oiiiint,  11,408.  Virtus 
Eli«,  zelus,  713.  Elias  el  Elisaeus  stulte  positi  in  eata* 
logo  maritorum,  375.  Anle  inimorUlis  fuit  quam  mor- 
luus, 348.  Quidmeruiljejuiiio,  549.  Kaptua  e.st  carneus, 
4->7.  Elias  et  Enoch  uouduio  inorlui  794.  Iit  ead>:m  dpiw 
npoeiU  Artaie,  qua  rapii  suul,  440.  Vitio  uon  caruil,  767. 
Kliam  esse  Pliinees,  Hebraei  ex  apoci yphis  persnaeoai 
babent,  V,  813.  glias  et  Joaun.es,  iu  quo  pares,  VII,  70. 
Traditio  Pbarisa*orum  de  Eria,  132, 

Eiigeodum  e  duubus  malis,  qood  leviae  esl,  I,  305. 
Eligenda  qu«  e\pediuut,  IV,  784. 

Elimais  provincia  uliinia  Persarumad  Orieolem  regio, 
Vf  722. 

Elisa  lonii  raaris  insul»,  V,  506. 

Elis*usluil  v|rgo,  1,  104.  Boves  et  jnga  prtom  op«* 
ris  vertit  io  vqU,  433.  Dux  dlr.it  ur  oiooacliorent,  3i4. 
Elis^us  Samarias  sepultus,  203,  Elisaai  duplex  spiriius, 
41,  370.  Elisaei  prophetaB  mausoleum,  VI,  562, 

Elizabetb  et  Zscbarias  inferiores  suot  sanctiULe  beaus 
Mari«,  II,  712. 

Elocutionis  genus  frequenlissimum,  II,  567. 

Eioquentem  neminem,  disertos  multoa  se  vidbne  dice- 
bat  Anlonius,  II,  783. 

Eioqueutia  iristis  000  est,  1, 610.  Bloquenti»  tercola- 
ria,  1100  verbonim  pampinis,  sed  sensuum  quasi  uvaruat 
expres^iombus  redundenl.  935.  Multo  melios  est  msliri- 
Uiem  babere  sancum,  quam  eoqueniiam  peccatricen?, 
264.  Eioquenti»  vis  ac  proprieUs,  II,  420.  ln  aeierniim 
nomen  offerl,  519.  Eioquentia  Attico  flore  variata,  501. 
N011  possumus  eloqui  omnia  qu»  sentimiis,  III,  39--». 
Eloquentia  sa»cularis  inebriat,  VI,  420.  Auctorcs  flinni- 
num  Eloquenlie,  558.  Eloquenlia  saecularis  aposioTurum 
simpiicilali  prsfertur,  VII,  483. 

MEx>riv  et  Gr;pcum  et  Etnnicum  signiOcat.  VII.  415. 
ElpiMius  ab  Agape  muliere  decipimr,  I,  1032. 
Elpidms  prisfectus  prastario,  II.  18. 


1017 


INDEX  GKiNERALIS. 


101« 


Elusa,  urbs  semibarbara,  II,  26. 

Kluu  civitas  1n  Moabitidis  partibos  sita,  IV,  186. 

Emaus,  slve  Emmaus  appellata  est  Nieopolis,  I,  695, 
et  II,  903.  EiumaiiH  eadem  Nicopolis,  V,  612,  et  VI, 
381. 

Emaib  m*gna,  Antiochla  :  mlnor,  Epiphania  Juita 
Edessam,  HI.  209.  Emaih  vocanl  Syri  Epiphaniara,  IV, 
143,  et  V,  598.  Emalb  dua»,  una  magna.  qne  nunc  An- 
liocbia  nominalur,  el  ona  miuor,  Lpiphania  dicta,  VI, 
51 1,  519.  'Eu£o)i<tiao0c  irium  meusiura  per  oclo  anuos 
Judaei  faciunt,  V,  G83. 

Emere  et  comparar*,  quomorfo  differunt,  II,  537. 
Emere  ei  redimere,  quid?  VII,  43*. 

Kiutssio  mauus  Dei  et  eitensio  quomodo  differanl,  V, 
168. 

Empedocles,  I,  528.  Empedocles  hlem,  II,  575,  567. 
Dograa  ejusdem,  551. 

hmpiio  omois  ad  vendilorem  revertebalnr  anno  qnin- 
quagesimo  Hebraieomore,  V.  69.  lu  empiiouibus  cousue- 
tudo,  IV,  1084. 

Encamis  unde  dtrunlor,  I,  62. 

Euceladi  fuga,  IV,  561. 

Eurratit»  unde  dicii,  II,  869.  Errnr  eorum,  274.  En» 
cratitartim  princeps  Tatianus,  VI,  188.  Idem,  247. 

Enuius  I,  21.  Ejus  sententia.  542.  Enniaoqm  dictum, 
78i. 

Enjrada.  vicos  Joda?orom,  unde  opobalsamum  veuiebat, 
111,206. 

Enga<ldi  palmarom  et  halsami  ferlile,  III,  528.  Engaddi 
et  Eugallim,  quid  siul  et  siguiQcent,  V,  591. 

Euocb,  curlranslatus?  II.  266.  Translatus  est  in  caroe, 
457.  Enocb  et  Elias  nondum  mortui,  794.  Et  coloni  para- 
disi,  437.  Quo  cibo  vescuntur,  ibid.  Liber  Enocb  apocry- 
pbus,  H35.  De  eo  Judas  apostolus  sumpsit  teslimonium, 
ttid.  Euocb  et  Elias  raptl  In  cmlum,  VI,  517,  815.  Euo- 
cbi  liber  apocrypiius,  VII,  708.  De  eo  apostolus  Judas 
testimonium  sumpsit,  ibia. 

Euos  spes  laudalur.  VII,  426. 

Eutelli  et  Daretis  Qt  mentio,  I,  635, 729. 

De  Epaphra  fabula,  VII,  762. 

Ependites  quid?  I,  563  et  teq. 

Epha,  sive  Epbi,  decima  pars  Cori,  meusura  genus 
io  artdis,  IV,  75.  £pbi,  batus,  corus,  siclus,  miua,  sive 
mna,  quid ,  V,  563. 

fcphod  indumentum  sacerdotale,  VI,  52.  Epbod  est, 
f  el  simplei,  et  aliis  etism  bomioibus  commune,  #el  or- 
Dalio*,  soUs  sacerdoiibus  pecoliare,  I,  561  tt  uqq. 

Rpbod  bad  quid,  1, 140  et  teq.,  et  365  et  ttqq. 

Ephesiorum  amur  in  Paulum,  VII,  541.  Grandis  conso- 
latio  fcpbesioruoi,  et  Colossens.,  682.  Epbesiorum  aoge- 
lns  bouus  et  malus,  281. 

Epnesus  Metropolis  Asi»,  VII,  341.  Ejus  idololatrii, 
•t  artea  magiue,  tbtd.  Quid  signiticst,  655. 

S.  Ephrem  scripia  io  Erclesiis  quibusdam  recllaban- 
tar(  II,  945.  Laudalur,  ibid. 

Ephraim  in  typo  esse  geotium,  Scriptura  testatur,  IV, 

Ephratba  interpretator  frugifera,  I,  315.  Ephratba  et 
Betblcem  unius  urbis  vocabulum  est,  III,  560.  Ephra- 
tba,  regto  Reihieem,  in  tribu  Juda,  uon  in  lnbu  fieuja- 
uiin,  202.  Ephraiba  dicitur  et  Bethleem,  VI,  5*5. 

Epicurei  cootemuunt  logicam,  II,  487.  Epicurei,  VII, 
757. 

Epicurus,  I,  241 .  Epicoros  volup'.alis  assertnr  revorat 
•  nuptiis,  II,  517.  Quid  docet  de  cft>i«,540.  Epicuri  dam- 
nata  sententia,  533.  Lusuria.  387.  Epicurud,  241,  463, 
558.  Epicurus  asserebat  per  inoumerabiles  periodos  ea- 
dem,  et  iisdero  in  locis,  et  per  eosdeto  Qeri,  III,  591. 
Epicuri  seutentia,  IV,  474,  788. 

Kpidauros  Dslmati»  oppidum,  II,  55.  Qoid  prasdlcat 
usque  bodie,  56. 

Epimeoides  poeta  cilator  a  Paulo,  I.  42 i.  Dicimur 
Epiuieoidis  dormire  somouin,  153.  Epimeuides,  VII, 
647,  648.  Versus  heroicus  ejusdem,  471.  Approbatur  ab 
A|K)$lolo,  416,  706.  Hunc  Paulus  vocat  propheiam,  qua 
rc,  ibid.  Scripsit  librura  Oraculorum  titulo  pra?uolatum, 
ibtd. 

Epiphanes  cognomenium  Antiocbi  crudelissimi  tyraoni, 
V,  598. 

Epiphania  urbis  nomen  apu<)  Syros,  qua)  antea  Emalh 
dicia,  IV.  145.  Ab  Antiochio  Epipliane  uomen  accepit, 
V.598. 

Epiphania  Syri»  antea  Deblalha,  V,  62. 

Epipbaniorum  dies  venerabilis  tempore  Ilieronymf, 
V,  o. 


Epiphanlus  Cypri  Salamin»  episcopus,  Inter  episco- 
pos  clsrum  in  orbe  sidus  effulsit,  I,  757.  Epipbsnium  oe- 
cessitas  Kcclesi»  Romam  traiit,  955.  Ihi  hospitio  reei- 
pitur  a  P;iula,  693.  Quid  conatur  suadere  Paul»  matri, 
714.  Epiplianiiis  decem  diebus  retinuit  Paulam,  695. 
Amore  illm*  mullos  ad  se  conduieral,  ibid.  Monaste- 
rium  S.  Epiphanii  velus  diclum  ubi  situm  est,  518.  Epl- 

fihanii  littere  ad  Joannem  episcopnm,  241 .  Kpiphanws 
nsignis  Kcclesia»  sacerdos  quinque  liuguas  nnverai,  II, 
416,  537.  Paler  dicitnr  episcoporum,  el  reliqMin  sanrti- 
tatis  antUpue,  419.  Epiphanii  patientia,  420.  Prtidentia, 
450.  Humilitas  et  charilas  in  Joaonem  JerosolymU.,  41 4. 
Epiplianios  probaos  verba  Joaiinls  Jerosol.  sese  purxat 
a  siispicione  nereseos.  418.  Veneratio  popiiti«in«Epipha* 
nitim,  ibid.  Laudatur,  411.  Venli  Jerptolvmam,  561.  Kpi- 
stolrt»  Hieronyuii  ad  illum,  Uritl.  Ubi  recepit  Hierony- 
mum,  551.  Epiphantus  loquens  contra  Origenem,  a 
quibus  deridetur,  417.  Epiphanlus  a  Ruflno  i»sus.  552. 
De  qiio'accusatur,  504.  Epistol*  coutra  Kpiphanium, 
543.  Laudes  Hijarionis  scripil,  13.  Nonnolla  Epfphaoii 
verba  releruotur,  555.  Ejusdem  epistola  furto  sublata, 
ibid  Epinbanuis  propier  res,  «*t  propier  verba  legeba- 
lur,  951.  Plures  ejusdem  ephto!»,  qmbus  script*,  434. 
Epiphanli  litier&acJ  Siricium,  421.  Adver>us  Orlgenem, 
468.  Kpiphanins  et  Plinius  Secundus  srripsemnt  de 
natura  lapidum  et  gemuiarum,  IV,  637.  lul.im,  V,  554. 
Uterque  laudatur,  ibtd. 
Epirus  pars  Acroceraunidis,  1,  544. 
Episcopatus  opus  est,  non  dignilas,  labor,  non  delici», 

I.  4zi.  Secuodum  bonorum  vocabuia,  Kpisc»p»tiis  pn- 
sbvierio  major  est,  780.  Nulla  dilTt  reniia  epUcop.lus, 
t083. 

Episcopt  teoeot  locomapostolorum,  1, 189.  Vices  agunt 
Petrl  et  Pauli.  36.  Patres  se  esse  scianl,  non  doininoH, 
521 .  Episcopi  habeaoi  io  eiemplom  aposlolos.  525.  Ho- 
rum  haoorem  possidentes,  babere  nitantur  et  meritum, 
ibid.  Quodfuerunt  et  Aaron  et  filii  ejus,  hoc  sont  cpl- 
fopus  e»  presbyten'  262.  Nomeu  episcopi  ande  tracium 
e*t,  1081  et  weq.  Quasi  imitator  Pauli,  universomm 
r»luti  ei  *quo  serviat,  520.  Paler  esi,  ooo  domious9 
262.  Houoret  sacerdoies  et  cericos,  ibid.  Hurui.itate 
decrescat,  non  intumescat  fastigio,  422.  Episcopis  laira- 
tu  caoum,  baculoque  pastoris,  lnporom  rabies  deler- 
reoda  est,  659.  Gloria  episcopl  est,  pauperum  inopias 
providere,  262.  Ordioatio  ejus  quomodo  Sebat,  et  qoii 
eligebator,  11)81.  Episcopi  slve  presbyteri  iubeotur  mo- 
nogami  in  clerum  eligi,  415.  Episcopi,  presbyterf,  diaco- 
ui  aut  virgines  eliguntur,  aut  vidui,  aut  post  sacerdotiuoi 
pudici,235.  Episcopus  fieri  nonpotest,  qui  Qlios  habue- 
rit  luxuriosos,  et  non  subditos,  685  Episcpts  ordinatls 
scribf^batur,  et  ab  eis  ecclesiasitc»  suicipiebantur  litle- 
raa,  756.  lo  illum  oculi  omnium  diriguntor,542.  Domos 
ejus  et  couversatio,  magistra  est  disciplitisa  public»t 
ibid.  In  descripiiotoe  virtutum  episropi,  quasi  speculum 
sacerdotii  proponilur,  658.  Non  oumei  episcopi,  episcopi 
suut,  35.  Singuli  Ecclesiarum  eplscopi,  942.  Traiislatio- 
neseorum  prohibit^,  417.  Quid  sil  discriminisiuler  illos^ 
262  et  teqq.  Apud  veteres  episcopi  et  presbyteri  iidenx 
fberunt,  415.  Illud  nomen  dignitalis  est,  boc  «talis,  ibid. 
Differentia  epiacopi  ei  regis,  342.  Timendum  est,  ne  epim 
scopus  pro  ministro  dntvOoxovw  pereat  insanabili,  1095. 
Kpiscopi  ordiuati,756.  OrdinaLi  nuoliaotur,6u9.Sa*viti» 
r>.pulorum  in  episcopos  et  mjtronas,  545.  EpiMropos  et 
presbyteros  vult  Deus  tales   es  e,  qnales  P.uiusdocel, 

II,  717.  Non  ideo  rejiciendi,  si  sim  in  quibusdam  repre« 
heosibiles,  ibid.  et  $eq.  Sola  virtus  episcopos  et  presby- 
leros  beatos  efticit,  ooo  digoitas,  293.  Eis  qoid  couve- 
oil  J718  etteq.  Ad  episcopom  pertinet  manus  imponere 
baptizatis,  181.  Quare  talis  imposiilo  et  reservatur,  ibid, 
fieservatur  ad  hooorem  iK>tius  sacerdotii,  qnam  ad  le- 

fem  necessitstis,  181.  Ecdesis  lumeo  est  episcopus, 
75.  Coudimentuin  est  tolius  mundi,  et  propri»  Kccle-» 
sis3,  174.  In  Ecclesia  constituitur,  ut  populum  coerceat 
ab  errore,  176.  Popuforum  zelus  et  atnor  in  episropos 
usque  ad  pene  inleremptiooem  deponeutium  iltos,  II, 
192.  Episcopus  n«>n  sioi  lantum  luceai,  sed  omnibus 
prosii,  tbid.  Npo  prodesl  ilii  conscienlia  virtuttim  frul9 
nisi  creditum  sibi  populum  possit  instruere,  292.  Ejus 
pudicitia  qualis  esse  debeat,  ibid.  Non  sufflcil  episcnpo 
propriam  babere  pudiclliam,  nlsi  ea  flliorum  et  comitum 
et  mioistrorum  pudore  decoretur,  718.  Timeat  tocurrera 
poenam  Heli  sacerdutis,  ibid.  Nullus  aotrarus  est  episco- 
pus9  qui  omnia  babeat,  quas  liabere  docetur,  719.  Si  uuuni 
vel  duo  de  catalogo  viriuiuni  ei  defuerit,  noo  ideo  care- 
i»it  justi  vocabulo,  ibid.  Episcopus  si  ceciderit,  diflicile 
impetrat  veoiaro,  175.  Tunc  non  prodest  populo,  176. 
Episcopus,  presbrter,  diaconus,  non  sunt  nomins  men- 
turum,  sed  ofUciorum,   292.  lis  quid   couvtnii?  ibid. 


1019 


INDEX  GENERALIS. 


1020 


Qais  epi*cnpos  b«*ne  sibi  conscius  p»tilur  te  depont? 
194.  De  episcoporum  sentenliis  non  judicatHieronymus, 
oec  cupit  eorum  decreia  rescitidi,  1)46.  Quando  vocaiur 
Antichristi  dlscipulus,  176.  In  recipieudo  episcopum  ex 
h»resi  reverlentem,  miiversa  cui  p  «eal  provinria,  Ec- 
clesia?  'Oriaiur,  17  i.  Episcopi  qui  imn  ordinaut  diacouos, 
nisi  prius  uxores  duierinl,  588.  Derepli  ab  aliis,  189  ei 
$cqq  hifficilis  esl  accusaiio  adversus  episcopuro,  si 
euini  p^ccavrrit,  non  creditur  :  et  si  convicius  fuerit, 
nm  pnniiur,  III,  4*4.  Episroporum  dignii;is  et  visiialio 
iu  quo  posils,  IV.  728.  Discrimen  in«.er  episcopos  et  pre- 
shyieros.  5o\  Episcopi,  presbyteri  et  diaconi  imelligaut 
qui.l  dic.aiur?  987,  dS8.  Episcopi  proltiheiiiur  et  oinuis 
<rdo  ecclesiasticus  induccre  in  Ecclesiam  iucircurocisos 
c-orde  et  carue,  V.  541,  542.  Eorum  supercilium  et  vitia 
itairiiaiiiur,  410.  Episcoporum  muuus  el  offlcia,  VI,  72. 
Smdiose  agaut,  ue  vinleut  sancia,  ibid.  Non  dignitas, 
ned  opus  eos  salvat,  ibid.  Virtuies  episcoporum,  qu«? 
760,761.  Scieniiam  habeaol,  ut  possinl  alios  erudire, 
ibid.  Discaut  a  laicis  qu*  ignorant.  ibid.  Commeudaiur 
in  eis  leciio  Scripturarum,  ibid.  Episcopale  nomeu  sine 
opera  auferetur.  680.  Episcopus  quis  eligendus?  VII, 
G9K.  Quid  rrquirtlur  in  episcopo,  696  et  $eq.  Slt  doctus, 
et  vita  sancta,  703.  Verba  illius  sinl  regula  vehtalis, 
ibid.  Qualis  iiuiocenlia  requiritur  iu  eo  et  caslilas,  696, 
702.  Justilia  episcopi  quanlum  dislet  a  itisilMa  laici,  703. 
tfon  sil  suporbus,  sed  bonus  villicas,  699.  Vival  de  alla- 
ri,  non  dives  lial,  70 1 .  Doruus  illius  sit  commtinis,  ibid. 
PopultiA  uon  est  servus  episcopi,  sed  conservus,  699. 
1'er  siugulas  proiincias  ordinali  presbyteri  et  episcopi 
»h  aposlolis,  207.  Lnde,  et  cur  in  Ecclesia  constituimr, 
694.  Sola  coosuetudine  Eo-lesi»  majores  sunt  presby- 
leris,  uon.  elc,  ibid.  ei  696.  Iliibatas  victimas  quotidie 
ouVrunl,  702.  Supereut  comersatione  et  sennone  cun- 
clum  populum,  728.  Episcopi  ei  presbyie  i,  servormn 
snorum  servi,  653.  Anoiaiit  episropi  qui  h.  bent  polesta  - 
lem  coostiluendi  presbyteros,  694.  Gradnm  Ecclesiastt- 
rum  non  defe.rant  sanguin!,  sed  vit»  et  meiitis,  ibid. 
J)smnantur  plurimi  cpiilra  facieules,  695.  Episcopi  et 
presbyleri  aliqoid  sibi  de  Pharisaporuin  supercilio  assu- 
luunl.  125  Eorum  esl  dc  vertate  peccalorum  ferre  ju- 
dicium,  ibid.  Superciiium  episcoporum,  458.  Discant  ab 
Apostoio  humilitatera,  ibid.  Eorum  superbia  deprimiiur, 
598.  Laici  judices  episcoporum,  70.  Invidia  corumdem 
iu  sancios  laicos,  ibid.  Cur  palres  vitiis  uliorum  probi- 
benlur  ab  episcopalu,  «>*»«.  Episcopi  el  pretb.vteii  tilios 
mios  s.rcubribus  lilleris  erudieutes,  ha>c  legaot,  666. 
Vide  Prtfsul,  Pomifcx,  Preshyier,  Sacerdos. 

Epismpi  Orienlis  et  Occidentis  ob  quasdam  Ecclesia- 
rura  di^seusiones  Romam  convocanltir,  1,  693.  Iinperiales 
liitera?  episcopos  Itomam  veuire  cogebanl,  Hbid.  Afri  epi- 
scopi  propler  ecclesiasticas  causas  coiigregali,  II,  417. 
Exsnlrs  redeuut  ad  Ecclesias  per  indulgeutiain  Juiiaui, 
i*M.  Kpiscopi  recepli  a  quibusdam  in  s.ium  graduiii  post 
bhspheiniani  Spiritus  sancli,  VII,  81. 

Epis.ola  reservata  in  caluwuiaui,  I,  524.  Aniatoriae, 
828. 

Epistola»  aposiolomm  mystic»,  ot  siiccincue,  I,  280. 
Beve»  suiil  pariler  et  long.i»,  ibid.  Harus  est.  qui  non  io 
faruin  Wtione  caeculiat.  ibid.  Tot*  Aposioli  EpisloU», 
r.liristi  graliam  sonant,  412.  Epistola  Citbolica  0.  Petri 
liolalur,  IV,  811 .  Seci.ndam  Epistolam  H.  Petri  Canoui- 
cam  vocai  Hieronymus,  779.  Episiola  H.  Ihrnaba?  inier 
Scnpiuias  apocryph;is,  531.  Episiolae  Apostohcw  vetarem 
legem  expliraiit,  VI,  763. 

Epistola  bemi  Panli  apostoli  ad  Romanos,  quibus  et 
rnr  scripta?  VII,  478.  ISihil  habet  ouod  sit  cootrarium 
Epistola?  ad  Ga!aias  ibid.  et  479.  Epistola  ad  Gaiatas 
nuriu  Pauli  subscripia,  et  ab  alio  exarala,  529.  Eadem 
est  maleria  Kpistolarum  ad  Galatas,  el  ad  Romanos.  369. 
^uo<ui;im  discrimen  notatur  imer  uiramque,  ibid  In  his 
nn  i<p;.i»  le^ris  ccs«al<(»,  el  novjo  |ntroducl<o  couliuelur, 
n!)<».  I  pisio;i  ad  l.phesios  imer  ouines  obsrura.  622.  Di- 
rilur  mediu.  539  Aliassuper»t  m^steriis,  588,633.  Epi- 
slola  ad  Tilnm  unde  scnpti?  ibtd.  Nonnuili  Episiol^m 
ad  Pbilejiionom  repudi;uii,  741,  741  Rcfellunlur,  ibid. 
Epistola'  Pauii  a».o  sciuu  nntfiiaj  in  litteris,  530.  Qua*- 
tlam  quo  tinipore  script.r,  75it  747.  Paulus  Episiolas 
maiiu  siin  subuoiavil,  quare  ,  530.  Epislolw  sub  uonjiue 
Pauli  missa»,  'i£9,  550. 

l'.pisiola  ad  llebra^osa  plerisque  extra  iiumerum  poni- 
tiir,I,  280.  Episloli  ad  Hebraeos  cuius  cre«iilur,  II,  837. 
Non  babebalur  apud  Romauos,  899.  EpMola  ad  Hebr^os 
non  re«epia  Laiinis,  IV,  91.  Curei  coiitradicitur,  et  du- 
bia  esl,  97.  Intcr  Canoniras  Scripturas  non  recipilur, 
12.T  Kpisiola  R.  Pauli  ad  Ilebrauos.  cur  ei  contradicilur 
etduiiia  es>,  V,  .V5.  Epistola  ad  Hebrros  non  recepia 
ab  omniijus,  VI,  838.  E;us  auclwr  iguoratusf359.  Itr.ique 


Epistola  Pauii  ad  Timolheum,  ad  Hebr»H»s9  et  ad  Tilum 
a  nonoullishsreiicis  rejiciuntur,  VII.  683.  Epislola  ad 
Hebr  ^os  nou  recepla  ab  omolbus,  583.  Latini  dubiUot 
de  ea,  213.  Inter  Ecrlesiasticas  recipitur,  714. 

Epistola  Pauli  ad  Lao<iicenses  ab  omnibus  explosa,  11, 
839.  Epistola  Pauli  ad  Senecaaa,  et  Seueaead  Paulum, 
851.  #   • 

Epistol»  episcopi  comraendatili»,  T,  1094.  Epistol» 
sbseutes  hominos,  prvsenies  faciunt,  21 .  Quanlo  inspe- 
rat*,  tauto  gaudiorum  sunt  |»leujf,430.  Epistola?  Biblin*, 

II,  754.  Quidam  episiolas  dirigebant  in  uuiversum  orbem, 
ut  quos  od^rant,  infamareni,  IV,  1001. 

Epitapbinm  proprie  inscrihilur  rnorluonim,  I,  7^-8. 

Epulis  frigidioribus  ardor  corporum  temperandus  ett, 
I,  288.  Epularum  largitas  corpus  frsngit  et  animam,  H, 
311.  Bella  et  subversiones  urbium  epularum  deiiciis 
excitantur,  S40.  Vitle  Cibus. 

Equarum  greges  Judca  provincia  non  habebat,  IV,  383 
el  seqq. 

Equorum  carstis,  favore  flt  pernlcior,  T,  977. 

Equi  Circeuses  nulrili  ad  celebrandum  felicero  Sabina- 
rum  raplura,  II,  22. 

Equitandi  scientia  carebat  popnlos  Juda?orum,  IV, 
455. 

Equitatn  gaodet  eiercilus  regionom  Persi®  et  Cbai- 
d*a\  IV,  926. 

Erernilic»  vlts?  commendatio,  I,  29  et  teq. 

Eremil»  hypocrile  quid  Qngunt  apud  imperiios,  I, 
938. 

In  Eremo  Syri»,  quid  vidit  Hierouymus,  II,  5.  Eremus 
Calcidis.  42. 

Eremus  famillarlus  Deo  gaudens,  I,  56.  Paradisnm 
mente  deambulare,  demutcet  vastitatem  Eremi,  37.  No- 
dos  amst,  29.  Eremus  latisslma  ab  India  usque  ad  Mauri- 
tsniam  len.lilur,  IV,  218.  Vide  Solltiido. 

Erichlbonius  de  solo  ©stu  libidinis  generalus,  II, 
247. 

Erinaeens  quale  animal,  I,  984  et  983. 

Eriphila,  cur  virum  snum  prodidit,  II,  517. 

Erodionis  iriageoera,  VI,  819. 

Error  et  crimen  in  quo  sint,  lf  305.  Errasse  homa- 
num  esi,  et  confileri  errorem,  prudentis,  317.  Error  nul- 
lus,  qui  tion  capiatur,  II,  74X  N»tnrs  hominum  est  defen- 
dere  errorem  suum,  191.  Qnautus  e^t  error  in  populo, 
cum  errat  ipse  qui  doceal,  176.  Errores  senum  et 
puerorum,  IV.  20ti.  Quidam  plo  radunt  errore,  442.  Er- 
ror  mullornm  ui  lectione  Epistol»  ad  Romaoos,  707. 
Error  Laiinorum  et  Gra>corum,  552.  Erroris  pericolom 
vitandurn,  VII,  516.  Error  scriptorum  emendatns  ab 
ilieroiiyuio.  95.  Vide  Crimen,  Peccaium. 

Erurw  natnra,  VI,  275.  Est  exlremum  poanaram  om- 
niuro,  ibid  Eruca,  locusia,  brucbus,  el  »rugo  spiriloali- 
l^r  exponuulur,  171,172.  Quiiiam  populi  sub  nomiuibos 
Eruc»,  locusla»,  bruchi.et  rubiginis  designaii,  170. 

Krudire  debemos  alios,  V,  416. 

Eriiditiouis  gloriam  qui  decllnal,  eruditissimus  babe- 
tui,  f,  336  Eruditus  qui  fuerit  in  Scripturis,  quanto  plus 
srire  c<pperit,    tanlo  ei  io  bis  oritur  niajor   obscuntas 

III,  446.  Eruditus  vir  latet  sspe  in  obscuro,  et  persecu- 
tiones  patilur,  dum  imprudens  favorem  vulgi  consequi- 
tur,  463.  Eruditi  debeut  doclrin»  prnferre  sermonesi, 
nec  debent  probiberi,  VI,  247.  Eruditus  vir  rem  ridicu- 
lam  locutus,  VII,    530. 

Erudllorum  judicio  contentl  esse  debemns,  I,  400. 

Esaias,  apud  itebrsos  ab  1  littera  sumit  exordium,  III, 
101.  Vide  Isaias. 

Esau  degeneravit,  qoare,  II,  428.  Esau,  eoqood  pi- 
losus  esset,  dictus  esl  Seir,  III.  267.  Edom  vero,  id  est, 
rofus,  sive  fulvus,  quta  pro  rubro  cibo  vendiderit  primo- 
geuila  sua,  346.  Esau  et  EMas  viri  pilosi,  V,  416.  Etyroo- 
logi»  nomioum  Esau,  291.  Essu  unde  stc  appellatur, 
VI,  216,3^4.  Ksau  etJacob  flgurs  Judsornm  el  populi 
Chrisliniii,  235. 

Esbus,  urbs  insigois  Arabi»,  a  quibus  possessa,  III, 
202. 

Escol  in  botrum  vertitur,  T,  700. 

Esdns  el  Neheir.iis,  I,  279.  Esdr»  liberquidconlineat, 
274  Ksdras  Pentaleuchi  iustaurator,  II.  212.  Liber  apo- 
rrypbus  sub  nomine  Esdr»  proponitur,  595. 

Esse.  Nou  suinus  eius  cui  nascimnr,  sed  nii  renasci- 
mur,  el  qui  nos  grandi  prelio  redemil  sangulne  suo,  f, 
284.  Aliud  csl  esse  posse,  aliud  est  esse,  II,  701.  Om- 
ne  cpiod  dicilur  aut  ess**,  aul  non  esse,  inter  bona.  vel 
inala  ilebet  numerari,  699.  Melius  est  omniuo  pon  ess^. 
tiec  seusurn  habere  sul<stanli33,  quam  infelicver,  vel 
•sse,  vel  vivfre,  III,  419.  Non  esse  melius  est,  qnain 
vivcro  iu  suppliciis,  IV,  982.  Esse  jam  uuuc  iucipunius, 
quod  fuluri  sumus,  VII,  659. 


1021 


INDEX  GKNERALIS. 


10» 


Esscda  dcanraU,  II,  SI5. 

Esseni  ro?iiobilariim  vivendi  modnm  observasse  dicun- 
lur,  I,  120.  Ess**nonim  vita,  II,  543. 

E«ther  in  Kcclesis?  lypo  populaxn  liberat  dc  pcrirulo, 
I.  «79.  Litiri  ejus  arguroenium,  ibid.  Interfecto  Amau, 
paries  convivii  eldiem  celebrem  miltit  in  posteros,  ibid. 
Esiherquomodosenteiiliam  Artaxerxiscorrexit,  11.474. 
Eslher  e t  Judith,  typus  Ecclesi*,  VI,  671.  Eslher  bisto- 
na  ;d  Arlaxerxetn  relata,  784. 

E«vrbius  vir  cousularis  cipitedamnatus,  I,  506. 

K  esiip  venti,  II,  £51. 

Kiliam  quid  sonat!  1,  471. 

Kihuici  errorein  el  consuelodinem  pnHcrunt  verilaii, 
1, 625.  Ouomf«lo  blasphemaut  Invisibiiera  Deum,  ibid. 
Kihmci  qidderanl  anle  fldem  Christi,  IV,  277.  Etbmci 
merifdrui  rrcipiiuil,  si  quid  boni  fecerunt,  V,  555. 

Kliu  ctm  mare,  I,  462 

Ki.mik.Io,:.^  falsorum  uominum  non  sunt  fingenda?,  IYV 
5U0,e/  V,  319. 

Kobulus,  I,  555.  Eubulus  scripsit  bisloriam  Mithr*, 
11,541. 

Eucharislia?  sacramenlum  notator,  I,  570.  Mysterium 
sauguinis  et  corporisChrisli  dedicatum  a  Melctiisedech, 
200.  Panis  et  vinuin  in  sacrameuto  Eucharisti»'  per  invo- 
caiionem  et  adventnm  «aiictl  Spintus  ?atictihc:iiittir,  595. 
Dominici  sanguiuis  sacramenturo  quid  Inrlicall  257.  Coti- 
areraliu  corpoiis  el  sanguiuis  Cbrisli  ad  quos  pertiiient, 
1081.  An  quuiidie  acciptenda,  lcge  quod  dicilur,  454.  Ac- 
cipere  corpus  Christi,  majus  est  quam  orare,  227.  Dilata 
communiu  corporis  christi  non  reddil  sauctiorem,  ibid. 
EirharMiam  absque  coudemnaiioue  nostii,  et  pungente 
conscieutia,  semper  accipere  optanda  res  est,  454.  1  ta — 
iiiitne  accedens  ad  calicem  homini,  reus  erii  Dominici 
corporis  el  sanguinis,  55.  Hom.ma  Ecclesia  et  Htspani» 
1'frhtbrnlur  jejtniaredie  sabbati,  ct  Kucharistiam  quoli- 
die  arcipire,  6i.  De  Komaiiis  quid  refcrtur  circa  com- 
iitiiniouem  corporis  Chrisli,  227.  [)uv  periinent  ad  con- 
fectionem  corpuris  et  sanguuiis*  Duimni,  eademque 
c  rpus  ejus  et  sanguis  majpslati»  veueranda,  759. 
Kurhansli..-  corpus  Dumiui  in  Kcciesia,  II,  191.  lilud 
attrcctabant  episcopi,  175.  Miuisirabaiur  populo  de 
^uhlitni  ioco,  ibiU.  Kxlendebaiur  manus  ad  accipiendam 
Ki  charisiiam,  M  8.  C^rpus  Chrisli  accipieuies,  responde- 
bant,  Anien,  ibi*.  Sumptio  corpuris  Cbristl,  800.  Muudi 
u«'i>eiil  sumere,  269.  Mud  aqualiier  arcipirnus,  lieut 
pro  uierilis  accipientium  diversum  sit,  564.  Priina  cora- 
nunio  curporis  Lhrisli  post  baplismum,  800.  Kucharistia 
D  mini  cuui  cautiooe  sumeuda,  754.  Hoc  solnm  babemus 
iii  prffisemi  sa?culu  bonum,  si  vescamur  carne  Domiut, 
rl  cruore  poiemur  uon  soium  inmysterio,  sed  etiatn  iu 
Scripiuraiuni  leclioue,  111,  415.  In  Eucharistiaj  sacra- 
mento  veritas,  el  reditas  corporis  et  sanguinis  Chrisli 
Nlatuitur/Vll,  216.  Corpus  Chrisli  iu  Kticharistia  verurn 
i't  sub^lauliale,  702.  Po  lutos  non  juvat,  711.  Periclila- 
tur,  qui  siue  coelesti  pune  ad  optalam  uisnsiouem  per- 
xrniie  Irsitiii.t,  116. 

De  Eugenio  lyraiuio  q<  id  refertnr,  I,  514. 

Euroenides  furia?,  cur  sic  appellata?,  1, 187. 

Eunou.ius.  H,  508.  Auclor  est  hsreseus  conlra  reli- 
quia  ,  3!*5.  Ejus  seciatores  basiiicas  aposloloruui  et  mar- 
I.vrum  non  iugrediuntur.  et  lihros  ilbus  majoris  auctori- 
latis  arbitrautur,  quarn  Evangelia,  ibid.  Dogma  Euiiomii 
de  I  hnsto,  512.  Quid  respondetur  ei,  985.  Dogma*  tjus- 
dem,  507.  Eunomii  iOeou  b^resis,  416.  Kunomius,  lepro- 
*us,  IV,  775.  Eunomius,  V,  580.  Idem  refetlitur,  VI, 
267.  Eunomitis  et  Eutycius  Arii  vecte.%  229.  Euuomius, 
VII,  157.  Dogma  ejusdem,  610.  Superbain  sibi  viudicat 
scieiiliam,  74.  Appellalur  coluber,  724. 

KunomunoniiD  et  Arianoruui  ha  resis  lotum  Orientem 
possedit,  II,  411.  Eunomiaoi,  VI,  262. 

Kunuchi  uun  depouunl  animus  vtrurum,  I,  687  Eunu- 
clil  illi  placent  Deo,  quus  castravit  uon  necessitas,  sed 
voluuias,  II,  257.  Typus  Eunucliorum  voluntaie,  quis, 
ibid.  Euuuchi  erant  autistites  ei  poutifices  Heiiopuleos, 
III,  367  Kuuuchus  nov»  I.egis,  custos  Sabbatorum,  IV, 
657  et  658.  Kuuuchi  qui  Deo  placent,  VI,  674,  675.  Eu- 
uurhoruni  triplex  genus,  VJI,  UH,  147. 

Eunucbus  regin*  Candacis  Isai®  leclioue  prophetica, 
baplismati  praeparatur,  1,420.  De  iilu  nonumla  n  feruniur, 
274,  275.  Amator  fott  legis  et  divin:e  scientir,  ibid.  1'lus 
m  deserlo  foule  Ecclesix  reperit,  quam  auraio  Synagogs» 
lempio,  ibid.  Eunucbus  jElhk>ps  prarfigurans  geniium 
i»opulosf  muiavii  pellem  suam,  80o.  Dum  vetus  relegit 
Ittslrtimenlum,  fonlem  reperil  Kxangeliis,  ibid.  Eunu- 
chus  regina^  Candacis  ob  robur  lidei,  viri  nomeu  obli- 
nuit,  II,  257.  Euiiucbiis  Candacis  regina^  bapliz..tus  tn 
lonle  juxla  Belhsur,  sive  Itelhsoron,  111,  175.  Eunuchus 
»eginaj  Candacis,  apostolus   missuscst  geuii  iEthiopum, 


IV,  617,656. 

Euphorbus  renatos  esse  perhibetur,  II,  588.  Euphor- 
bitis,  566. 

Euphrales  fluvius,  I,  545.  Euphrates,  fluvios  Mesopo- 
tamia*,  in  paradiso  oneus,  III,  201.  Secunrium  Sallustium 
auctorem  Cfrtissimum,  fonleui  babel  in  Armeui».  ibiii. 
Eti|»hrates  in  Jud*:e  lermiuis  fluvius  tppellatur,  ia 
€gypti    finibus  torrens,  IV,  568. 

Eiphra,  11,912. 

Kuphraiior,  II,  911.  / 

Eupolemus  Judaeus  quid  scripsil  ?  II,   879. 

EHiipidesqtidrcferi?II,  544.  Euripidis  tragcedi»,  W 
muln*res  sunt  uialedicla,  517. 

Eunporum  amoenitas,  I,  II. 

Europa  et    Asia    decennali  bello    confllgunt,  II,  517. 

Kn.sebius  episcopus  Ca?sareae  Pala?slin»,  1.  429.  H'jnc 
Ariunum  fuisse,  nemu  esl  qui  dubital,  1051.  Ecc»esta- 
sticam  lexuii  histonam,  525.  Impietatis  Arii  apertissi- 
mus  fuit  propugnator,  ibid.  Chronicon  Eusebii  Osarien- 
sis  quando  trauslaium  in  Latinum,  569.  Inlerpretatus 
est  Fsalmus,  755.  (Juot  volumiua  condidil  adversus  eum- 
dem,  427.  Assertor  fnit  Origenis,  531.  Nitilur  prcbare 
Origeuem  fuisse  catboJicum,  552.  In  opere  suo  illura 
Ariani  probat  dograatis,  ibid.  Eusebitis,  225,  252,  **G. 
Damnaltis,  1030.  Euseb.us  hisloricain  Isaiae  exposiiioncm 
litulo  reprumittens,  inlerdum  obliviscilur  propositi,  «w., 
IV,  168.  Item,  170.  Reprehendilur,  199,  220  ef  *eqq. 
Juxta  hisiuricara  exnlanalionem  qutndecim  edidit  vo.u- 
mina  iu  Isaiam,  6.  Eusebius  Cssariensis  quomodo  sep* 
ltiag«nta  Hebdomadas  interpretatus  sit,  V,  687  et  teqq. 
Ejnsdein  de  Susanna»  Belique  hisloriis  confessio,  619. 
Ku-ebii  liber  pru  Origene  sub  Pamph>  li  manyns  uu- 
mine  a  Rulino  translatus,  207.  Eusebius  Caisariensis  de 
Evangehoruui  scripsil  dissonanlii,  Vil,  11.  Trtt  volu- 
miua  eitis<:em,  195. 

Eusebius  Cremooensts  qtiid  quarii  ab  Hieronymo,  I, 
506.  Graci  sermonis  erat  ignarus,  ittid.  Eusebtus  Cremo- 
neusis,  11,  555,  561.  Mittllur  tn  Orcid<>ntcm.  554  Epi- 
slola  Eusebii  quid  babet,  418.  De  cubn  ulo  Eusebii  mo- 
nachus  ftiraitts  est  epislolam,  55  i.  Defenditur  idem 
Euseiuus,  ibid.  Eusebius  Cremunensis,  VII,  5. 

Eusebius  Eintsenus,  I,  429.  Ejus  Cummeiitarii,  759. 
Eusebius  Emisenus,  II,  927.  Eusebius  Emisenus  scripsit 
in  Apostolum.  VII,  569. 

Eusebms  Vercellen-is  translultt  Eusebium  ('«sarien- 
sem  et  Origenem,  I,  755.  Translulil  Commentarios  hu- 
minis  basretici,  548.  Etisebius  Vercellensis  de  exsilioin 
llaliain  redil,  II,  191.  Eusebius  Vercellensis,  194. 

Eusebius  sauctus  frater,  1,  21,  550,  1067.  braliamda- 
plicat,28l. 

Eusebius  pater  Hieronymi,  II,  955. 

Eustalbius  Autiocbenus  episcopus,  I,  59.  EusUthio 
fclso  impuuiur  lilii,  U,  56*.  Ubi  eisul  fuii  iile  et  sepul- 
tus.  925. 

EuHUthins  Sebastenus,  I),  927. 

Eustorbium  prima  urbis  Koman»  virgn  nobils,  T,  99. 
Ejus  parva  adbuc  «tas,  et  rudis  lufanlia,  184.  Steyii  dia- 
bolus  in  lllam,  ibid.  Eustochium  ubi  tiutriU  fuit,  954. 
Viu  illius  proponitur  tmiiamla,  6>9.  Ejus  sermo,  tuces- 
sus  et  babitus,  doctrina  virtatuni  est,  ibid.  Eortitudo 
pratiicatur  iu  Eustucbio,  59 i.  Virginiuiis  flores  nieht, 
tbid.  Laudes  ejusdem  el  virlutes,  2*i0.  lluroilitas  Euslo- 
chii  et  1'aula?  roatiis,  ttl.  Maires  illius,  qum,  125. 
Virgo  el  devota  Cbrisli  filia  nominatur,  691.  In  ejus  o>n- 
sulationem  viu  Paul»  malris  cudittir,  ibid.  1'rocul  a  n o- 
biii  geuere,  sola  fide  et  gratia  dives  retinquitur,  ibid. 
Jtilia  uuncupabatjr,  quare,  692.  Eustochiuiu  in  sanctis 
Kocis  virjriiiiutis  el  Ecclesia?  mouile  pretiosuni  esi,  ibid. 
Cuines  fuit  proposili  et  peregrtnalionis  mairis  su»,  694. 
V:rtuies  ejusdeiu  quanta?  ,  72o.  Euslochii  semper  tn  ma- 
trrui  pietas  prubaia,  721  A  matre  moriua  iioii  polestabf- 
tr.bi,  715.  Eustodiium  nullam  pru  malris  iiormiltone 
recipit  cousolalionem,  616.  l-ormilio  Kustochii.causa  est 
(O  urH  in  Hieronymo,  165.  Liber  ad  Euslocbiuiu  de  Vir- 
giiiitate,  quando  scrlplus,  269.  CiUlur,  250.  Euslocbium 
uuicum  nobilUalis  et  virgintutis  exemplum,  IV,  555. 
Eustocnio  iuscripit  CorameuUrii  in  Kzechielem,  V,2,  etc 

Kulyrhins,  II,  411. 

Eutliyinitis  dauiualus,  I,  1030. 

Euxinum  mare,  I,  5. 

Kuzouius  preNbyter  Oesariensis,  I.  441. 

Kuzoius  diaconu»,  el  postea  sub  Tbeodosio  Antiocbenua 
episcopus,  II,  192. 

Eva  una  esl  mater  cunctomm  vivenlium,  I,  908.  In  pa- 
radiso  fuit  virgo,  102.  Per  cibum  ejecU  e*t  de  paradisof 
986.  Eva  typus  Ecclesia?,  II,  427.  Eva  transfertur  in  w- 
Inrit,  III,  510.  DKitur  roatcr  vivcutitun,  ibid.  Evieafdifl- 
catio  ex  costa  Adami,  VI,  549. 


1"» 


1NDEX  GENBRALIS. 


1014 


Evagrius.  presbyler  Daraaso  notn«,  I,  142.  Litteras 
transraittebat  Hieronymo,  18.  Ejtisdem  charitas  to  eum, 
ibid.  Evagrii  laudes,  7.  Evagrius  10,  14,  16. 

Evagriuii  Ponliciis  damoatus,  I,  1030.  Multa  scripsit, 
ibid.  Liber  elsententiaa  ejusdem  iwgl  &uaO&£ac,  ihid.  Eva- 
grii  Ibertl»  seulentia  impia,  II,  693. 

Evangelii  gratiam  accepiraus  perraaueoiera,  pro  Legis 
gralia,  quae  praeteriit,  1,  748.  Quasi  majora  sint  Impera- 
torum  scita,  quam  CUristi,  leges  timemos,  Evangelia  con- 
lemnimus,  161.  Ad  EvangeTii  fulgura  omols  mortalium 
seosus  bebetatur,  961.  Evangelia  nuuquam  deponantur 
de  mauibu*,  788.  Erat  contra  Evangelii  veritatem,  pu- 
lare,  credenles  sine  veleribus  sacramentis  salvos  esse 
non  posse,  765.  Vas  Kvangeliorum  quadrangulum  4uid 
docet,  933  Evaugelium  nou  est  ante  orucem  Christi, 
II,  277.  Passioue  ejus  et  Sanguine  dedicatur,  ibid.  Legi 
prcfenur,  283.  El  pwferendum,  qu.«re,  749.  Gralias 
Kvangelii  successit,  quia  in  Lege  nemo  potuit  juslifi- 
cari,  797.  Ahud  est  in  Lege  versart,  aliud  in  Evangetio, 
274.  Cmb  a  in  Lege,  verilas  iu  Evangelio,  728.  lu  Lege 
sapieutia  carnis,  in  Evaugelio  sapieiilia  spirilus,  283. 
Servivlmu*  in  Lege  Adara,  serviamus  iu  Evaugelio 
Uniall,  298.  Si  damnatur  in  Lege  ignoraulia,  quauto 
msgis  in  Evangelio  conscientia,  7o4.  Haaretici,  qui  Evau- 

felia  lauiarunt,  197.  Explicaulur  hxc  verba  Evaugelii, 
'arilius  e$l  cnmelum  per  foramen  acus,  etc,  665.  ln  co- 
dictbus  Gwcis  iu  line  Evaugelii  juxta  Marcum  quidserU 
bitur,  75S.  Iu  Graeciset  Laiiuis  secundum  Lucam  quidre- 
peritur,  760.  Divinis  linguiscredentium,  tolusEvaugelica 
praedicatiooe  mundus  explelus  est,  ill,   139.  Evangeiii 

tierfectio,  IV,  690,  918.  Verilas  ejus  pneferlur  umbre 
-egis,  20.  801.  Abbreviatus  sermo  Evangelicus,  brevis- 
siraum  dedit  cbarilatis  et  fidei  praecepium,  149.  41 1.  Se- 
roioarium  Evangelii  processit  a  foutibus  Israelis,  167. 
Jn  regionibus  duarum  trihuum  priinum  Saivalor  pra*di- 
cavit  Evangelium,  129.  Precipitur  viris  aposlolicis,  ul 
deseraot  Jerusalem,  et  praedicent  Evangelium  in  loto 
muodo,  611.  Progressus  ejus  expotiilur,  279.  Praxlicatio 
Evangelica  oootont  adversaria*  potestates,  500.  Coramu- 
U«io  malorum  in  bonum  per  EvaugelirampraBdicalionem, 
796.  Kontes  Salvatori  ,  doctrina  Evaugelica,  16fL  Lex  iu 
Evangelio,  et  E\ange!ium  de  Lege  luscllur,  V,  311. 
Juocta  sibi  suut  Evaugelia,  ha-rentque  uiutuo,  13.  Niliil 
in  iis,  quod  non  luceat,  18.  In  Evangelio  virtutis  aug- 
inenium  supra  Legeni,  210.  Evangelicus  sermo  breva- 
tus,36L  Qui  Legein  observat  cum  Evaogeiio  violal  no~ 
men  Dei,  2*3.  Muudat  Deus  iu  Evaugelio,  quos  iu  Lege 
peccanles  iromundos  reliquerat,  218.  Quatuor  tautum 
Uebet  suscipi,  VII,  3.  Nou  dissonaot,  28.  Evaogelii  et 
Legis  discrimeo,  50  el  74.  In  illo  Lex  et  Proubetae  reca- 
pitolaotur,  130.  Evangelium  noo  est  in  verbis  Scriptu- 
rarum,  sed  in  sensu,  386.  ln  sermonibus  Evangelii  sein- 
per  litterm  junctus  est  spifitus,  104.  Gralia  Evaugelii 
quomodo  facilior  gratia  Legis,  74.  Ex  Qde  Legis,  adtidem 
Evangelil  veniendum,  753.  Oinnia  recapituiauiur  in 
Evaogelio.  25.  Ejus  praedicatio  quid  operatur,  486  et  487. 
|#ex  iraminula  et  des  rucla  praddicatione  Evaugelii,  454. 
Securis  appellatur,  18.  Karus  qui  in  conQdenlia  aununtiel 
Evangelium,  682.  Optnio  llierouyrai  de  praidicatione 
Evaugelh,  194.  Evaugelica  veritss  non  recipit  juraraeu- 
tum,  S0.  Discrimeu  iuter  accipere  Evangelium,  et 
discere,  387.  Quid  suspicantur,  qui  ncripscrunt  cout  a 
Evangelia,  236.  Verbuui  Evaugelii  magis  express.uit  in 
Gr*co,  quam  iu  Latino,727.  Io  veris  exemplaribus  Evan- 
fielii,  quid  legitur,  168.  In  Evangeiio  quid  cernaiur, 
JU7.  Evaugelia  qualuor  e  multis  electa,  et  tradila  Ecele* 
iiis.247. 

Evaugeliura  iuxta  flebra?os,  Chaldaico  Svro.iue  ser- 
roone,  sed  Hebraicis  litteris  scripturo,  II,  782.  Nazarenl 
eo  uluntur,  et  uonoulla  ejusdem  referuulur,  ibid.  Ha- 
belur  iu  Oesariensi  Bihliotlieca,  ibid.  Evangeiium  He- 
braeiim  in  Graecuro  et  Latiuum  verlit  Hieronymus,  8">1. 
Uiigenes  s»pius  ulitnr  illo,  ibid.  Quaedam  hujus  loca  ci- 
taptur,  xbid.  Evangelium  Hebrsuin  Nazareuorum,  IV, 
156,  483,  et  V,  158.  Evangeuum  Matthasi  Hebraice  scrip- 
tom,  VI,  f23.  I.vangelium  serundum  Hebra?os  ab  Hiero- 
ronytno  iranslatum,  520.  Evaogelia  plures  scripseruui, 
VII,  I.  H*c  diversarum  bsBreseoo  fuere  principia,  ibid. 
Falsa  edita  a  quibusdani,  ibid.  Evangelium  Nazaraeor.  et 
Ebionit.  ab  Hieronymo  transiatum,  77.  lu  eo  nova  leclio 
reperilur,  ibid.  Vocatur  a  multis  Maltha.'i  aulhenticum, 
Und.  Evaugelium  Hebr»orum  quid  babet,  175,  236,  611. 
Evangelium  seciindum  iEgyptios,  248.  Secundum  aposto- 
los,  Tbomam,  Matihum,  tbid.  Evangelia  mulla  a  mullis 
fuisse  conscripla,  ibid.  Evaugelium  quaudo  cceptum  est 
pra?dicari,  315. 

KvaugelistsB  quatuor,  qua 'rjga  Domini  et  verum  Che- 
rupio,  1, 290.  Teueut  so  niutuo  sibique  pi  rplexi  sunl, 


ibid.  Quasl  rota  iu  lota  vol  vujDtur,  et  pergunt  qoocuuque 
eos  Qatus  Splritns  samli  perdoxeril,  ibid.  Evaogelisue 
quid  in  sacris  voluminibus  fecerunt,  310  tl  *eq.  Qualuor 
aoimalia  quare  Evaogeiistis  tribuontur,  II,  280.  Evaage- 
listss  quatuor,  VII,  3.  Cur  tribuuiUvr  Illis  speciea  aoima- 
lium,  ibid.  Dora  Evaogelistaruoi  cooditio,  65. 
Evaiigelus  presbyter,  I,  442,  et  1080. 
Ex  Eventu  rebus  vocabula  imponebanl  Hebrsi,  IV, 
740. 

Evila,  ubi  aurura  porissimum^etgemniapreliosissim», 
carbunculus,  smaragdus  nascuntur,  III,  199. 

De  Evilmerodach,  fabula  narraiur,  IV,  178.  Evilmero- 
dach  hlius  Nabuchodnnosor,  V,  651. 
Evodiuro  saluut  Hieronvmus,  I,  1066. 
Exactores  oostri,  qui ,  VII,  457. 
Exaudire.  Cur  non  seraper  ezaodiat  Deus,Vl. 59L 
Expedit  coutraria  oraolibus,  aul  oon  intelligendus  quid 
prosit,  ut  noo  exandianturr  951  et  teqq. 

Exceisa  et  amuena  loca  idolis  dedicaotur,  IV,  849.  El- 
celsorum  et  lucortira  irretigiositas,  VI,  40. 
Excelsa  periculosius  slant,  V,  645. 
Excerta  ibera,  I,  1093.  Per  excertam  auis,  ete^  1, 17. 
Encommuuicatio  noo  facile  ferenda,  l,  796. 
Excusatio  socia  neghgeo» i»,  I,  23.  Noo  sunt  vao»  ex- 
cusaiiones  qiia3rend«*9uec  danda  oecasio  cartil  ad  peeeao- 
dum,  quasi  uecessitate  compulsi  ea  faciamus,  qoaa  oolu- 
mus,  III,  428,  429. 

Excussi  qui  dicantur  in  Psalmo,  1,  153.  Excusaorom 
fllii,  156.  Necesse  estut  excellaut  singuli  io  quibutdam, 
11,714. 

ExempUria  omnia  Scripturarum  babere,  oiagnorum 
sumptuum  est,  et  iiinuitaB  Uifiicultalis,  II,  524.  'fotus  or- 
bis  •iiiler  se  trifana  exeiupUrium  Scriptur»  varietate 
compugnat,  ibid. 
Exemp  aria  Latina  et  Grieca  errore  coofusa,  VII,  487. 
Exemplum  nuoquam  a  maJis  sumitur,  VI,  799.  fixera- 
p!uin  non  imitaudum,  935.  Exeraplum  ex  guberoatore 
uavis  ductum,  624.  Exemplum  plus  prolicit  quam  verba, 
VII.  720. 

Exemplum  de  sacris  Scripturis  quaoiom  percotlat,  VI, 
868. 

Exercitia  iLonasterii,  II,  712.  Dreye  fidebltur  tempos, 
quod  piis  exercitiis  occupatur,  686«  Laboraotibus  et  ptis 
exercitiis  deditis,  nuuquam  dies  longi  suut,  991.  Eier- 
citia  et  vestes  mulieris  ad  Deum  couversae,  275. 

In  grandi  Exercllu  unius  stguuin  exspectatur,  I,  911 
Exercitus  quihus  constat,  II,  291,  293.  kxercuuum  ma- 
gistri,  archimagistri  dicuuiur  iu  Scriptura,  hi  est,  co- 
quorum  priucipes,  III,  561.  Exercituom  priocipes  quid 
soleot  facere  m  oppugnatioue  urwuio,  Vll,  670. 

Exodus  contioet  decem  plagas,  cum  Decaiogo,  et  eun 
mysticis  divinlsque  praBceptis.  1, 276.  Applicalur  ad  ootl 
Testamenti  mysteria,  ibid.  ei  teq. 

Exploraiores  botrom  iugentis  magoitudioit  portave- 
ruut  io  testimonium  terre  fertilissimae,  et  in  typum  Uo- 
niiui,  I,  700.  Exploralores  TerrsB  saocus  geometnefue- 
runl,  V,  523. 

Explorandum  non  esthomiui  comersoa  peccatis  suw, 
V, 110. 

Exuositio  pulchra  verborum,  Osculelur  me  oseuto  om 
$ui,  IV,  751.  Variaexposiiioues  descnbuntur,  497.  Ex- 
positiones  Judaeorum  et  ah-.rum,  1065.  rraestigi»  expo- 
sitioois  fal«B  vitaodae,  974.  Ealsa   exposilio,   licet  booo 
voto,  960.  H&retica  expositio  coofutatur,  654.  Exposi- 
tie  cujusdaro  ridicula  explosa,  V,  323.  Quaadam  aliae  uou 
probantur,  218.  Falsa  expositio  oon  est  recepta  in  Eccle-    » 
siat  640.  Expositio   cujusdam  conciooatoris  ooo  probata    \ 
ab  Hieronymo,  VII,  648.  Varia  aoctorum  notatur.  544. 
Absurdus  sensus  in  expositione  cujusdam  loci  Scriptoras, 
629.    Pnecepla  moralia  iodigeot   prodenti  expositiooe, 
681.FtiieIuterpretat;o. 
Exposilorum  uoiiiiua  verecunde  non  posita,  II,  480. 
Exscriptoruin  vitia,  VII,  571. 

Exsequiarum  taslus  apud  Homauorum  oobiles,  1, 177. 
Exlerminare,  quid,  VII,  51. 

Extensio  maous  percutientis  geslus,  VI.  678.  Extensfo 
mauus  Dei,  et  emissio  quumodo  difleraot ,  V,  268. 

Alia  qua  extrinsecus  suut,  alia  qua)  inlriosecus,  I, 
792.  Facite  abiicitur  quod  hasret  extriusecus,  402. 

Exuperius,  Tolos«  episcopus,  viduae  Sarepieosis  imi- 
tator,  I,  956.  Esuriens  pascit  alios,  etore  palleute  j^jo- 
niis,  farae  torquelur  aliena,  ibid.  Omnero  aubstaoiiaai 
pauperibus  erogavit,  ibid.  Corpus  Christi  lo  canisiro 
portabat  vimineo,  el  sanguinein  in  vitm,  ibid.  Avaritiam 
ejecit  e  templo,  etc  ,ibid.  Propooitur  iiuit^odus,  ibid. 
S.  Exuperii  meritis  Toiosa  oou  desiruilur,  913.  Laoda- 
lur,  229. 
Ezechlas  pcenitenliam  ageodo,  Assjriot  delovit,  1, 34 


1(1*5 


INDEXGKXftilALlS. 


1026 


Vicina  morte  lerretur,  1, 174.  Ezechlasdtix  Dci  appellatur. 
li,  755.  Accusator  infldelitaiis,  ibid.  Unde  vocabulura  ju- 
Hi  possidet,  ibid.  Ezechias  dundecimo  auno  Romuli 
Roue  conditoris  regoavit  io  Jerosalem,  IV,  9.  Humili- 
tas  et  prudentia  bujus  regis.  459.  Causa  fletus  ejus, 
168.  Cur  lentaiioul  relictus,  476.  Tradunl  Hebrai  causam 
«groiationis  ejus  478.  Quid  factt  Isaias,  ut  sanet  Eze- 
chiam,  467.  Saoitas  et  restiluU  per  res  noxias  et  ad- 
versa*,  476.  Gradus  domus  Ezechi»  in  Tempio  demon- 
iirantur,  468. 

Ezech<el  in  lypo  fornicantis  Jerusalem  tondet  csssariem 
roam.  1,  427.  Librum  «'evoral  sciiplum  intus  et  forfc, 
carmtne,  et  phnctu,  et  vas,  891.  H»c  explicaotur,  ibid. 
Erechielis  uior  cur  moritur,  900.  Difficilts  ejusdera  ex- 
plauatio,  449.  Ezechiel  priucipia  et  finem  habet  obscu- 
ritiitibus  obvoluia,  279.  lsta?  partes  non  legebantur  apud 
Hebraios  aute  annos  triginta,  ibid.  Teroplum  Kzechielis 
a<l  exponendum  difUcillinium,  976.  PropUetta  Ezechielis 
difllrilis,  IV,  1096.  Ezechiel  quare  voiatur  filius  homi- 
nis,  V,  591.  In  expositione  Visioufs  Ezechielis  mut» 
sunt  Judvorum  synagog«,  7.  Ezechiel  et  Habacuc  non  tn 
spiriiu,  sed  in  tpso  corpore  trauslati,  52.  Ezechiel  lypos 
fbristi,  881.  Octo  circumsUutia  Visionls  Ezechielis,  891. 
Ez<chiel  volens,  et  nou  coactus  vaiicinatur,  931.  Fru- 
deolia  ejus,  569. 

Ezras,  quid  signiflcei  ?  I,  279.  Ezras  et  Nehemias  in 
ouum  volumen  coarclantur,  ibid.Qum  continentur  in  illo? 
ibid.  Aliud  in  cortice  prasferuut,  aliud  retinent  in  uie- 
duila9  ibid.  Vide  Esdras. 

F 

Fabarum  cibus  Pylbagorers  detestabilis,  V,  44. 

Fabianus  urbis  Romaj  episcopus,  II»  530.  Oceubuit  in 
persecutione  Decit,  895. 

Fabiola  dicitur  iaus  Christianorum,  miracolom  genli- 
liiim,  luctus  pauperum,  solatium  monachorum,  1,  458. 
Rjus  viriutes  permuita*  et  preciare,  ibkt.  (Juos  habuil 
parentes,  ibid.  Nou  laudatur  couversa,  nisi  prius  rea 
absolvalur,  459.  Ob  vitia  a  marito  recessit,  ibid.  Ex  »m- 
becillitate  mentis  et  jguoraotia  legis  alteri  nupsil,  priore 
adhuc  vivenie,  ibid.  Post  mortem  secnndi  marili,  pceni- 
tentiam  focit  publicam,  ibid.  el  460.  Opera  pmnilentie 
iliius,  ibid.  Recipit  commumonem  sub  oculis  omnis  Ec- 
clesi»,  461.  In  dic  bona  malorum  non  est  oblita,  ibid. 
Prlma  domum  inslituft  ad  pauperes  recipiendos,  et  apgros 
curandos,  764.  Eosdem  humeris  suisporiavit,  lavit  puru- 
leulam  volnerum  saniem,  el  cibos  propria  mauu  parabat, 
\bid.  Ejus  liberalius,  ibid.  Mi&encordie  iliius  angusta 
fuit  Roma,  ibid.  logenli  Scripturarum  sludio  lenebatur, 
ibid.  Quid  petiit  ab  Hieronjrino,  463.  Amor  solitudims 
lllam  ltelhleem  perduxit,  rbid.  Romam  revertitur,  ut 
rbi  pauper  viveret,  t.bi  dives  fi.erat,  tbid.  Ardorem  animi 
illius  prat  casteri*  virtutibus  laudat  liierouymus,  ibid. 
Epistolam  ejusdem  ad  Helio  orum  tenebat  memoriter : 
nnde  summo  solitudinis  desideno  orebatur,  4b5.  Dispen» 
salionein  pecunias  et  cauiam  distributiouem  genus  irtli- 
deliiatis  vocabat,  ibid.  Ipsa  pro  Cbristo  st  pes  optabat 
aecipere,  ibid.  Duin  aemper  paralur,  morseam  inveuire 
nou  poiuit  lmparatam,  ibid.  Simul  cuin  l*ammach:o  xeuo- 
dochium  con*lruxit,  ibid.  Utrtusque  fervor  animi,  466. 
Iloritur,  ei  ad  exsequias  populus  toiius  Urbis  congrega- 
lur,  ibid.  AlleJuia  caiitatur  in  illis,  ibid.  Inciderat  iu  1a- 
iron.-s,  sed  Cbristi  hurceris  reportata  est,  467.  Fabiola. 
11,  531.  . 

Qu.  Fabium  eor  miratur  antiquitas?  I ,  540.  Fabii  diciom, 
ibid   510.  Fablorum  familia  laudaia,  400. 

Fabtus  Antiocbene  Eccle«ia  episcopus,  II,  905. 

lu  mediis  Fabulis,  id  esl,  coltouuiis,  1,  126. 

Fabula»  gentilium  quid  uarranl,  I,  787.  Fabulss  de  qui- 
busdam  aniroaniibus  quid  describunl,  IV,  444.  Fabula 
inille  annorum  ;»bjicieuda,  702.  Fabula  geutilis  exponi- 
tur,  V,  88.  Fabula  quo  sensu  dicilur  ab  Kierouymo 
^usanu*,  Belts  et  Draconis  bistoria,  620  el  751  el  $eq. 
Fabuia  de  Amroonitis  el  Moabiiis  Teuiplum  reseratuiA 
in/ressls,  288. 

Fabri  tractant  fcbrilia,  11,287. 

Fabricii  conlineutia,  II,  541. 

Fabricius  nefas  duxit  regem  proditum  kiterflcere,  I, 
507.  Faoncii,    223. 

Facidia,  viculus  urbls  Rhinocorura»,  II,  19. 

Facies  speculum  mentis  est,  I,  290.  Torpanda  est  fa- 
cies,  quae  contrapraveptum  Domiui  purpurissoet  eerussa 
deptcta  oitm  fuit,  706.  Facies  obvelata  quid  sibi  velit? 
V,  155  elseq.  Faciero  in  lege  suscipere  quid?  VI,  961. 

Facinusquod  nec  minus  flngeie,  uec  scura  ludere,  Oec 
Atellanus  potest  effarf,  I,  t089. 

Facit  unusquisque  quod  prevalet,  1, 191.  Non  bene  flt 
quod  occupalo  aiiimo  tll,  5^5. 


Factorom  alia  ifatora  est,  et  alia  ejds  ddi  factor  esL 
1,602. 

Facundia  canina,  I,  1043. 

Faliscomm  Qlii  prodili,  I,  307. 

Falsum  quidquid  esi,  nunquam  fieri  potest,  II,  721. 
Falsum  omne  non  subsislii,  VII,  582. 

De  bona  Pama  curandum  est,  I,  910.  Lieet  conscientia 
eriraiuis  viHnus  nou  iiabeat,  habet  qnandoque  Fama 
ignomiuia,  783.  Per  bonam  et  malam  famam  pervenitur 
ad  coelum,  198. 

Fames  Dei  judicio  ob  peccata  immittilor,  V,  55  et  $ea. 
Faroes  Jud»orum  quv,  817.  Fame  nihil  durius,  VI,  34x. 
Fames  spiriiualis  Judcorum  et  silis,  513.  Fames  et  pe- 
nuria  rounduro  opprimens  ex  ira  Dei  desceudit,  in  pau- 
peribus  fraudari  se  querentis^976  el  uqq. 

Familiaritas  facit  contempluro,  I,  538.  AssiduiUs  facit 
familiaritatero,  60. 

Famulus  senei  bonestis  moribus  prcficiator,  I,  505. 
Vide  Servus. 

Far,  ^Egvptiorum  mos  est  vocare  Tberan,  quod  tem- 
pore  Hieronymi  corruple   Atberan  nuncupabant,    111  r 

Non  Fatis,  sed  volontate  Dei  res  eveniunt,  IV,  20. 

Fatuitas  a  scienlia,  V,  77. 778,  800. 

Fatuum  Dei  sapientius  est  hominibua,  V,  800. 

Falum  excluditur,  VII,  146. 

Faturaquid?VIl,  577. 

Fauni,  II,  7.  Alii  vocaot  Faunos  flcarlos,  IV,  175. 

Fauslins  Juliani  coojux,  1,  792. 

Faustinus  Origenem  respuendum  existimat,  I,  552. 

Faustus  Mauichaaus.  I,  771. 

Febris  totum  corpus  depopulatur,  I,  £03.  Ardor  Febriuni 
monet  rejiciendascorporis  oelicias,  171.  Febris  fn  leonis 
aimiiitudiuem  ossa  consuinit,  IV,  472.  Febris  natura, 
VII,  45. 

Fel,  sedes  feritatis,  irarundta  et  violentlas  in  Leone, 

V,  10.  Fellis  potus  pro  maiomm  magnitodme,  IV,  902. 
Felicitatis  a*ierna?coiisortium,  1, 185.  Felicilatis  magnai 

Interdum  est  ad  pra?seus  misericordiam  non  mererl,  V, 
97. 

S.  Felicitas,!,  198. 

Felix  episcopus  Homas  coostitoitor  in  locum  Liberilf 
II,  931. 

Feli^,  qois?  VII,  415. 

Femina?  captiva?  virlus,  II,  45. 

Feminaruro  mutabilis  et  fluctuans  senientia  esl,  I, 
994.  Si  suoarbiirio  relinquautur,  cito  ad  detertera  dofca- 
bunlur,  ibid.  Damnaulur  feinin*  qam  oderuat  suosr  et 
iion  suorum  palpantur  aflecto,  935.  Earum  iropatievMlai 
nullam  recipit  excusationem,  tbid.  Seius  femineus  si«o» 
jungatur  sexui,  964.  Quibus  nobilium  feimuamm  anief 
ambitio,  934.  De  nobilibus  Femiuis  pudenda  dicuniurr 
965.  Tenera  res  in  illis,  fama  pudidti»  est,  505.  Constan- 
tia  unius  in  deserenda  patria,  et  in  fliiis  et  propiuquis 
derelinquendis,  693  Non  facit  Hieronymus  uilam  iuter 
sauctas  feminas  ditrerentlam,  652.  Virtotes  feminaron» 
et  viduarum  proferuiiturs  292,  293  ei  teqq.  Nulius  sancto* 
rum.  nisi  perraro,  feminas  genuisse  narratur,  III,  400. 
Feminaram  roonilia  describuntur,  et  per  ha?cr  insignia 
viriuium,  IV,  61.  Filia  femiuarum  pleonasmus,  V,  710. 
Feminas  natura,  VI,  518.  Femia»  gentiles  doctiss1ma*v 
671.  In  feminas  sancla  dilectio  nonounquam  infirmalur, 
et  fert  ad  mortem,  VII,  715.  YUk  Mulier,  Uior. 

Femoralia  quid  sinl,  1, 561, 

Femur  quid?  I,  96.  Mystice  pro  nuptiamm.  operibiis 
sumiturr56l.  Femur  msnu  percutere,  doieuUa  et  plau- 
genlis  iodicium,  IV,  1066. 

Femur  Jacobi  sau^turar  III,  356. 

Feneralori  an  piusaccipere  beeat  quam  dedit,  V,  210 
el  seq. 

Feoestra»  toxicae,  qua??  V,  476. 

Fenoo,i>bi  «riameulladamnatorum  suppliciia  e0o«hun- 
tur,  III,  214. 

Feni  penoriain  multfs  Orientis  provinciis,  IV,  182. 

Fera3  gustatum  sanguiuem  semper  sitiunt,  I,  4. 

Ferroentum  mystice  quid?  I,  471.  —  Fermenlum  fals* 
doctnna?,  VI,  80. 

Ferrum  si  absque  stanno  fuerit,  uritur,  et  crematur, 

VI,  813. 

Fertilitatem  annorum  anspictndi  eonsneludo  idololatrica, 
IV,  782.  Eadem  apud  iEgypuo*,  ibid. 

Fervidum  pio  bono,  IV,  883. 

Fervor  nasceusex  amore  Dei,  1,339. 

Fescenniuum  carmen,  I,  914    Prorax.  909. 

Fesliviutes  celebrand*  noii  iu  viuo,  VI,  549.  Quoruni 
Deus  projicit  festivitates,  502. 

Festum  qooraodo  celebraodum,  1, 151.  Featam  Patri, 


1027 


INDEX  GKXEKALIS. 


102  < 


aposioli,  ibid.  Cbristianls  omne  lempus  festum  est,  881 

Fesius  JiidYam  reiil  II,  845. 

Successit  Felici,  827. 

Fetus  /Enei»  Scropha,  VII,  378. 

Feius  vernus  nielior  esl,  quam  aiilumnalis,  III,  554. 

Ficorum  umjs  quis?  IV,  475.  Inlerpreialiooes  quoruui- 
dam  de  duobus  cophinis  ficoruin,  IV,  1  i  16. 

Sub  Ficu  requiescere  quid?  1, 799,  Ficus  sterills  Ju- 
da^orum  ligura,  VI,  669. 

Fides  unde  sic  diciiur?  ],  774.  Catholica  ftdes  et  re- 
gulae  Kcrlesiae  cuslodiendae  sunt,  516.  Nibil  est  autiquius 
quam  1  bristi  jura  servare,  nec  Patmm  transferre  lermi- 
nos,  semperque  memiuisse  Homan>m  fidem.  etc,  555. 
Servata  ha-redilas  fldei  apud  Homanos,  58.  ViCoria  fidei 
cootra  b«reticos,  4^5.  Magoa  fides  qwe  coutemnit?  461. 
Plena  qua>  patitur?  6».»  4.  F«mem  uou  tiinei,  56.  Omnem 
deformiDleni  vmcil,  619.  Domus  qua?  non  hahot  funda- 
meiila  fidei  solida,  diatvoli  turbiue  concidit,  899.  Rara 
est  in  uominiuiis,  523.  Non  est  pensaud»  temporibiis, 
519.  Siullissimani  est  de  fide  ex  alterius  peudere  judicio, 
199.  Aries  pieialis,  quo  fides  quatilur,  fevangelii  relun- 
deudus  est  muro,  30.  Fides  pura  et  aperla  confessio?  non 
qiierit  strophas,  et  argumenla  verborum,  517.  Qui  ec- 
clesiasiicas  fidei  coiitradicuut,  duplici  languore  detineu- 
lur,  602.  Fidem  conversationa  decoremus,  579.  Parya, 
qtia?  in;'jora  uon  poiest,  saltem  minora  serval,  890.  Sin- 
guli  credeutium,  non  locorum  diversilalibus,  sed  fidei 
ineriio  poinieraniur,  320.  Candidatus  esl  fidef,  qucm  fi- 
liorum  et  nepolum  ctedeiu  lorba  circumdal,  6/8.  N»n 
lassatur,  licet  lassentur  lortores,  620.  Animus  fi:le  roho- 
ratus,  viucit  carnis  fragi.itatem,  ibid.  Prassiet  in  nobis, 
quod  iu  aliis  exhibuit  tnfl  lelitas,  535.  Durmiens  senstis 
vigill  snscitatur  fide,  616.  Iffortalium  fragilis  et  eaduca  na- 
lura,  nisi  fides  Chris-i  d.is  extol.eret  ad  calum.  721. 
Fides  Aposlolico  ore  laudala  violatur  a  mtiltis,  958.  Si 
aliqnem  sonseris  iu  fide  iufirmiorem,  suscipe,  coiisol.ire, 
blandire.  115.  Nibil  nocet  et  prudenles,  et  eruditos  viros 
pro  sollicltudine  fidei  coromoneri,  53>.  Fides  pr««seiiles 
r.cit,  abseniescorpore,  899.  Fides  hcclesi»,  II,  429.  Pro- 
piie  Chrisli.tiioruiii  est,  256.  Si  opera  uon  hibuerit,  mor- 
tua  est,  ibid.  Perfecta  fides  qua?,  189. 

Perfecta  est  Deum  de  Peo  credere,  ibid.  Zelus  fidei 
quisdebeal  es.se,  415.  Fides  Komana  prassligias  uon  re- 
cipil,  5 »2.  Non  potest  mulari,  ibid.  Calholicoruin  est, 
461-  Verilas  illiu*  uon  polest  subverti  argumeutationihtis 
vams,  752.  Pura  uioraui  noo  palilur,  415.  Nihil  majus 
esl,  qoam  sacraiucnii  flde*,  et  puriias  aiiima»,  587.  Cerla 
fltfci  doiuus,  456.  Fides  penecia,  etquie  difticile  inveni- 
tur  etiani  apud  eosqui  bene  endmu,  187.  Iudubitala  ad 
Deum,  ard.ie  repenlur,  ibid.  Si  in  Petro  niodica  tides 
est,  iii  quo  magua  sit  ignoratur,  188.  Perfecta  quid  f>cit 
in  oranie?  1811.  F.det  scrupulositas,  441.  Libera  confessio 
ejusdem,  428.  Spriius  sancius  uon  eflicitur  hahitalor  ejus 
l**nipli,  <{mu<I  antistuetn  imn  babet  verarn  fidem,  181. 
Fides  ero«w,  id  est,  uon  sana,  neque  iutegra,  415.  Noraine 
ttnitatis  el  fidei,  iiitidelitas  smpta,  188.  Arrogautia  esl, 
non  respomiere  iiiterroganlibus  de  fiJe,  410.  Sacerdoie 
fidero  veram  pr&'dicanto,  ex  oaiiiiuiii  corde  lenebr»  di- 
scutiuntur,  175.  Uidiculum  est,  quempiam  anle  de  fide 
dispmare,  quam  credere,  184.  Fides  el  devotio  simpli- 
cium  habel  mercedem,  591.  Mulia  proponunlur  credenda 
sub  po?n.t  anaibeuialis,  *J0.  Credeiuiuni  est,euni  venisse, 
qui  scriplus  esi  :  sed  uon  require<idiun,  quomodo  et 
qtianlns,  et  qualis  venerii,  III,  436  Fides  po*t  passionem 
Domni  fundavil  Ecclesiam,  IV.  28  rid<  s  tihriKtianorum 
esi  4  »4,  896.  Rara  esl,  562.  lireviia*  adoralionis  (idei, 
432.  Non  sit  otiosa,  H09.  Siue  openbus  uon  sufkicil,  545. 
Kx  pra?lerilis  commeiidalur,  51 0.  Oiuues  homines  a?qua- 
liier  vocantur  ad  lidem,  657.  Totius  mundi  vocaliu  ad 
fidem  demonslraliir,  163.  Fides  gentium  signorum  niira- 
culis  fuii  quo.lammodo  extoiu,  796.  Friucipus  Koinani 
iranseuut  ad  fidciu  Chrisli,  719.  Christiauorum  el  Jud«u- 
rum  divt  rsa  fides,  1051.  Fide  sna  tinusquisque  coronahi- 
tur,  ei  iiupielate  damuahitur,  V,  216.  Fides  inSpiriium 
saiictum  coiiimeudatur,  VI,  202.  Toiest  aliquis  ante  fldein 
percipere  IrucLuin  honi  operis,  768.  Vilult  et  viclimss 
lidei,  158.  Itara  fides.  qua-?  517.  Fides  in  Christo,  prin- 
cipium  tiducia),  VII,  596.  Sacramentum  fidei  nostra?  non 
revelatur  ni>i  per  Scripturas  et  adventum  Chrisli,  592. 
fccrlesia3  Udes  inter  faisomm  doginatiim  uauCragia  con- 
stituta,  375.  Hegoum  Tatris,  fides  ciedentium,  217.  Non 
ijostra)  votoiiUUs  esl,  sed  Dei  munchs,  i>77.  Nullus  inler 
eotilidusjll^cius,  quuruin  divei>»a  lides  esl,  61.  Fidessan- 
ciorumlaudata,  713.  FidesKvangelicainiuimaiupriiicipio, 
eic,  91.  lix  tide  Christi  omues  buiuines  jusliucaiilur, 
41u.  lides  et  tloeiruu  sanilas,  710.  Fides  el  sauclitica- 
tio,  ei  quo>  545.  Operatio  fidei  pei  charilalem,  omuia 


mindafa  conlinel,  483.  Fitles  rum  opere  commendatiir» 
759.  rinisquisque  pro  qualitate  fidei,  allls  roelior  est. 
veldeiorior,  445.  Provarielate  mentium  fldes  esl  dlterta, 
692.  Qnis  vivit  ex  fi«te,  ibid.  Justus  noo  vfvit  slne  fide. 
ibid.  Opera  Legis  et  fides  simul  appeteuda,  43  i.  Absqae 
operibus  mortua  esl,  483.  Fides  apottolomm  et  cre- 
denlium  defenditur,  134.  Pro  diversitate  fidei,  ordo 
iiuminum  commoUlus.  116.  Fides  rensetur  pro  mentis 
dexottoue,  445.  Ad  fidem  quo  medlo  veuianl  credeotes, 
282. 

Fides  cui  macis  accommodanda,  I,  517.  Si  non  extor- 
quet  fidem  prudeotia,extorquestsaltem  verecondia,  676. 
Servaodafides  elitm  inter  hostes,  V,  193. 

Fidei  commissa,  per  qun  legibot  liludimas,  1, 261. 

Fidus  episcopus,  I,  200. 

Ouid  Fi  luciam  oobis  pr*stat  adDeum,  VII,  ^95. 

Figiuenta  mon^chorum  quorumdam  Dwmooum  |>ogna, 
I,  983.  Figmenla  quaxlam  el  -vetertitn  fabulas  refert 
Hierouymus,  IV  ,  923.  Figmenla  et  Cabulaa  Veterura,  V, 
658. 

Figura  rotunda  polcbrlor,  V,  498.  Fllic  appellanlor 
minores  vici  et  opplda,  IV,  60,  ei  V,  84. 

Filii  non  semper  respondent  gentri  suo,  I,  281.  plio- 
rum  mortem  magns  cooslantia  ferentinm  exemnla,  534 
ettea.  Firmitas  fllii  redundat  ad  pttrem,  412.  Noo  est 
parviapud  Deum  meriti,  bene  Olios  edurare,  904.  Amor 
filiorum  majore  in  Deum  amore  conlemniiur,  688.  Amare 
Uliorum,  limere  servorum  est,  262.  Nibil  (am  pinm,  qaam 
sancln  matrL  sauclum  fillum  custodire,  957.  Filil  Deo 
consecrati  pnmogenita  sunl,  quo  offerunlur  lo  lege, 
680.  Filii  et  ha?redes  quoinodo  pairibus  causa  sonl 
iristitia,  If,  315.  Filius  ouinis,  ad  comparalionem  pareo- 
turo,  infans  vocatur  et  parvulus,  tam»pudRomanos,qu*m 
apud  Hebra^os,  III,  336.  Filii  omues  Bomaa  vocantur  in- 
fantes,  ibid.  Filiorum  differentia  et  servorum,  IV,  780. 
Filii  propbelarum,  quioam?  ibid.  Nihil  doleutius,  quam 
unum  vel  solom  perdere  Filium,  889.  Propter  sauctos 
patres  miseretur  Deus  filioruin,  844.  Quomndo  Filli  te- 
iiebrarum  prudenliores  sunt  FilKs  luci%  1049.  Filii  pe- 
stileiiti»,  Filii  Belial,  559.  Filiosmalos  multi  fparemes 
saucii  habcnt,  ele  coiilrario,  V,  201.  Filii  peccatores  an 
parentum  morito  el  virtutibus  degehenna  igne  possiot 
liberari,  159.  Filii  qui  comederiut  palres,  nulla  hisloha 
prodil,  53.  Famis  necessiiate  matres  comederuot  Qlios 
51.  Filius  ac  servus  iu  Scriptura  sancla  voluntate  fit,  non 
natura,  VI,  945  el  teg.  Filii  uomen  iu  bonam  et  in  malan 
partein  accipilur,  ibtd.  Filii  et  Filin  in  Scripluris,  quid? 
VII,  573,  644,69:^.  Visrera  sunt  parentum,  756.  Obe- 
diunt  lilii  pareutibus,  662,  663,  665.  firndilio  filioroa, 
ibid.  Filiis  obsequium,  parenlibus  jnbeiur  moderatum 
imperium,  666.  Filios  amare,  quid?  718.  Fiiii  trae  quo- 
modo  sumus  omues,  573.  Cbt  in  veter}  Lege  Fi/ii  petlh 
lciiiice  poutiiitur,  ibi  iu  Hebrois  volumiulbus,  Beiial  iegi 
tur.  629.  Vide  Libeif. 

Filius  Dei  consolator,  I,  854.  FiliumDei  esse  ereato- 
ram  sublcriptiune  mauus  asserentes,  V,  545. 

Filius  bomiuis  giugultri  numero  in  bonam,  plurali  iit 
malam  partem  legilur  in  Scnptura,  V,  560. 

Filii  Josepb  Spuusi  Mari»,  qui?  Vll,  265. 

Filii  excussorum,  qui?  156. 

Fiuis.  Qui  in  cursu  esl,  mioor  est  eo  qul  ad  fioem  per- 
veuit,  II,  797.  Ahsque  Deo  (adjutore  ad  finem  uostrtifn 
pervenire  non  possumus,  Jll,  464.  Fiois  uou  initia  qu.t- 
runlur,  VII,  175. 

Ftrmianus  lihrum  de  ira  Dei  conscripsit,  VII,  628. 1"- 
pentia  Scripiiiraruin  in  Firmiauo,  4J;0.  Kpisiolamni  l'i>n 
de  toAvm,tbid.  Erravitcirca  Spiritum  sanctum,  ibid.  Ttde 
Lartanlius. 

Firmtis  quo  directos,  et  quare  ?  I,  1013.  De  eoquid 
dicttiir?  7?J4. 

Flacci  epislola  ad  Florum,  II,  459.  Pauca  refenmlnr 
ex  Hla,  ibid.  Flacci  seiitenlia,  VII,  653.  Flaccns  dendel 
sirouiacra  geutium,  IV,  528. 

Flagella  tri^urantium  instrumeola,  IV,  586.  Flagelli 
vinearum  hoslillbus  calamisque  subrigenda,  70.  Flagel- 
Jum  diaboli  quodnam?  VI,  560. 

Flagitium  omne,  si  lermiuum  podoris  excesserit,  iero- 
per  a<l  deleriora  procedit,  VI,  241 . 

Flamenunius  uxoris  ad  sacerdotium  admtltitur,  1,905* 

Flamioea  unius  mariti  uxor,  I,  905. 

Flainiuii,  ducis  Romant  factura,  VII,  102. 

Flammap  Bahytonis  quomodo  viucemus,  qu^  miuas,  it- 
junim,  paupertatem  ferre  oon  possomus,  II,  696. 

Fiammeum  consecralionis  virgioum,  I,   1090. 

Flavia  Doroitilla  ob  Odem  exsoltat.  1, 195. 

Flavianus  gramiuaticus  scripsit  de  raedlciualibts,  II, 
919 

Flavius  >ersibus  scripsil,  II,  S02. 


M>29 


INDEX  UENERALIS. 


ioaa 


riehmm  magnthidn,  a.pianim  diluvio  comparatur,  T, 
895.  QuhJ  «ompleiur  in  flente?  tbid.  Fletus  iiirnii  gaudii 
indicium,  IV,  1061. 

Flnres  cilo  pereunt,  cito  violas  ei  lillum,  et  crocum 

Seslileus  aula  corrumpil,  I,  686.  Variorum  pulchriluiio 
orum,  93i. 
Floribus  nulla  regum  purpura  potest  comparari,  VII, 

Florinns,  II,  875. 

Ad  Florum  Flacci  epistola,  II,  459. 

Fluviorum  aqu»  huinaoo  cruore  iuutaUe,  I,  515. 

Fluvius  igoeus,  qtiis?  VII,  559. 

Flumina  ex  terrje  motibus  eruperont,  VI,  C48.  Alia  ab- 
sorpla  sunt,  tfcid. 

Fu?deralio  secunda  post  Deom,  I,  783. 

Fons  unus  in  quatuor  principia  dividilur,  I,  420.  Amaras 
aqiias  morluasque  vivitical,  ibid.  Fonlis  purior  unda.quam 
rivt,  II.  213.  Foutes  Judas?  oblurati,  VI,  648.  Footium 
apu<i  gentiles  religio,  IV,  894.  Fontium  io  regione  Jeru- 
aa  em  raritas,  567. 

Forceps  mystice  qoid  ?  I,  60. 

Forinica  scx  pedea  habet,  II,  557.  Formlearum  labores, 
46. 

Fornace  (Io)  Dominus  Salvator,  cum  trlbut  pueris  juxli 
quotdam,  V,  645.  Foroax.  ferrea  tribulationis  symbolum, 
IV    910. 

Foruicationis  blandum  ac  luhricum  colabrum  sollicita 
mcnie  vitemus,  1,608.  Fornicatio  et  impudicitia  viris  per- 
mittitur  juxia  quosiJam,  459.  Fornicatio  cur  solaiucor- 
pore peccatum.2%  et  $eq.  Fornicatio  spiritualis  triplkiier 
fecta,  V,  172  ei  $eq.  Foroicaiio  inler  ubera  ii»relicoruui, 
Vi,  14.  lon.icarionum  (ilii  ab  Osee  assumpti,  IV  et$eq. 
Fonucalio  ldem  quoil  idololalria.  59  el&eq.  Foruicalioui» 
luiluru,  VII,  506.  Alia  est  iu  inUdeli,  et  alia  io  lide  L 
606. 

Foriitndinis  exempla  imitanda,  1, 619.  Fortltodine  pres- 
sum  etjacenlem  amn.um  sii8ciiemus,608.Forlitudosem- 
per  in  p.opatolo  «rnulos  habH,  111,301.  Forlitudo  corpo- 
ris  inibecilhlas  auimi,  VI,  995.  Fortitudo,  virlus  animi, 
V II, 669.  Hatc  apud  pbiiosopbos  inler  quatuor  wi  lutes  po- 
nitur,  ibid. 

Foriitudines,  sive  virlutesa  dexlris,  et  sinistris  Dei. 
\l,mel$eq. 

Forlis  vih  natura,  VI,  172.  Fortissimi,  ut  adamantes 
sola  libldine  dissolvunlur,  350.  Prodest  Fortitudiues  pes- 
simas  iuter  se  nou  coovenire,  62o. 

Fortunatiani  Commetitarii,  1,  24.  Fortunatiaous  in  quo  - 
deiestabilis,  11,931.  Foriuuatiauus,  VII,  3. 

Fortuoatus,  I,  233. 

Fortuoa.  Male  quidam  wlimant  omnia  forluilo  gerl,  et 
variam  io  rebus  humanis  fortinwm  ludere,  III,  461,  For- 
tuna?  mensam  parare,  quid,  IV,  783. 

Fraires  in  Scriptuns  qoaluor  roodis  dicuntur,!!,  220  el 
$eq.  Omnes  sumus  fratres  duplici  modo, 222.  Filiidiconiur 
fratres  in  Scriptura  sacra,III,  545.  Fralrum  peccalis  nnn 
ignosceus,  plusjustus  est,  quam  justum  est,  413  Frater 
ost,  et  provimus  omue  genus  h  imiuum,  VI,  835, 849. 

Fralres  Domiui  quinam,  et  cur  voceutur,  II,  2l6i'J 
220. 

Omnis  Fraudulenlia  aliud,  etaliud  os'endit,  !,566.  Sub 
virlutis  specie  vitia  celal,  ibid. 

Lbi  nulla  Fraudis  deceplio  repcritur?  I,  614. Nihil  a  se 
ita  repelleuduro  esl,  quam  accusalio  fraudis  et  iufidcJita- 
tis,  II,  560. 

Frigidum  pro  malo  accipitur,  IV,  882. 

Frontis  coutractione,et  vultus  iristitia  errans  arguitur, 
1,713  Froutem  1'roole  concutere  interduin  grali»  D*i 
est.  V,  35. 

Frontonis  oraloris  gravitas,  I,  941.  Fronto  oralor,pra?- 
ccplor  Anlonini  Veri,  11,863. 

Fructuum  dulcedo  compeusal  radicis  amaritudinem, 
1,678. 

FrugaliUsd<>minorum,daruna  servulorum,  1,284.  Fru- 
galitas  mullorum  laudala,  II,  332  ei  teq. 

Frnmentum  ul  servent  ah  avibus,  quas  adhibent  agri- 
coiajartes,  II,  196.  Frumeuti  penuria  in  Jud;p«,I,  293. 

Fuk«  prophet»  Uria  non  iniideliiatU,  sed  prudeuii» 
fuit,  IV,  1030. 

Fugcre  quid  jubemur  ?  II,  255. 

Fngilivorum  urbes,  qua»?  V,  604.  Cur  ab  Ezechiele  si- 
leanlur,  ibli.  Fuyiiivo  quid  convenit.  VI,  593. 

Feriunt  summos  Fulgura  montes,  I,  34 1,  707.  Fulgura 
ex  nubium  collisi«»ne  generantur,  V,  798. 

Fulvia  quid  Tecit  in  Cicerouem,  II,  56'J. 

Funitis  progloria  suiuitur,  IV,  66. 

Fumus  Templum  (Ita.  VI,  4)  replena  quid  ?  1,  52. 

1  uiidamcnla  lerr*  qupiiam,  VI,  470. 

Fuu«  ra  Thracibus  l*ta,  ouerueria  lucluosa,  II,  560. 


Funiculi  mcnsnra  ilincrls  ccrti,  pnrscrtim  nnvps  \,\ 
Nilo  trahenlium  funibus,  VI,  216. 

Funfculus  iriplex,  de  quo   Eccles.quid?  1,^21. 

Furantis  vultus  licel  impudeus,  erubescil  cum  m  furto 
deprehenditur,  IV,  852. 

Fur  et  lalro  quid  diflerunt,  VI,  69.Fures  et  latroncs  in 
Ecclesia,  quinam?  66. 

Furia  Frobi  consulis  nurrjs,!,  71 5.  Grande  privilegluto 
generis  Funa?,  ol  ejus  majorum,  195. 

Furius  triiitnpliavii  de  Gallis,  I,  466. 

Furor  sumptus  pro  eo,  quod  meuiig  consolidat  molli- 
ttem,  V,  502.  Furor,  quid  ?  VII,  656.  Fuforis  effeclus. 
ibid. 

Furor,  et  ira  quomodo  in  Deo  acclpienda,  IV,  85. 

Fortum  quasi  sacrilegium  deteslandum,  1,713.  Amieo 
quidpiam  rapere,  furlum  cst ;  Ecclesiam  fraudare,  sacrl- 
legium  est,  269.  Furlum  etpenurium  non  paucacrimiua, 
VI,  816.  Furtum,quid?  VII,  651.  Jn  Furto  non  id  quod 
ablaiom  est,sed  mens  forantis  attenditor,  725.  Furti  sus- 
plcio  sit  aliena  ab  orooi  libero,  ibtd. 

Fortum  spirituale,  VII,  531,  632. 

Fuiitra  auccedunt  lapsu  pneteritorum,  I,  622.  Futora 
locerta  sunt  omnia.maxime  ea  quas  nunquam  facta  sunt, 
II,  702.  Uoa  esl  scieolia  Futurorum,  444.  Qui  futura  pra>- 
dicit,Don  inlerest  ulrum  post  decem  annos.aut  post  cen«- 
tum  futura  pronuntiet,  ibid.  Futura  semper  cavenda  tn 
prosperis,IV,547.Futurorum  solus  Deushabet  ootitiam. 
tbiii.et  1033,  1046. 

Gaas  interpretaiur  commotio,  II,  272. 

Gabaa,  et  Rama,  dus9  civilates  tribus  Beojamin,  VI,  54. 
1  Gabriel  Hebra^i  dictum  volunl  angeium  Assvril  eserci- 
tus  percussorem,  IV,  43*.  tiabiiel,  Rapbael,  et  Michael 
quid  signtlicent?  V,  676.  Gabriel  et  Micbael  prolectores 
Juda.orum,  VI,  665. 

Galaad,  <ro>po;.  tumutvs  testimotiii,  sive  transmiyrath 
te$(imonitt  IV, 688. 1'ossessio  dimidiaa  tribtis  Manasse  trans 
Jordanem,  ibid.  Galaad  et  Auran,  quid^  V,  600.  Galaad 
mons  U\>$ui,ibid.  Galaad  in  tribu  sacerdotum  clvitas,  VI, 
65  et  $eq. 

Galatarum  ortus  et  regio,  VII,  425, 427.  Liogua  eorum, 
quw,  429.  Narratio  Paull  quomodo  utilfs  Galath,389. 
Commentarii  lu  Epist.  ad  Galatas  a  Lalinis  ante  Hlerony- 
inoin  intenlall,  569.Gra3Ci  perpauci  eos  fuerant  aggressi, 
ibid. 

Galeni  et  medicorum  senteolia  de  osu  ciborum,  1, 287. 
Galenos  Hippocralis  inlerpres  qoid  dicil  de  aihletis  *  II, 
540. '  £v  dnXot;  quiddoce  1,331.  Galenus  medicorum  dlser- 
lissimus.  VI,  283.  Ejusdem  Iibrl  nspl  xpCacwv  xal  xpiTtxiv 
Vjuipwv,  xbhi. 

Galgala  interpreUtnr  revelalio,  II,  270.  Galgala  quie  et 
GolgoT,  ubl  praecipua  legis  Mosaic®  prascepta  adimpleU 
dicuntur,  111,219.  Locusilie  miro  cullu  habitus,  tt>ui. Gat- 
gala  idoloialri»  loeus,  VI,  102  el  $eq ,  et  269  el  $eq.  Unde 
superstitlombus  celebris  esse  cuepenl,  44. 

Galla  adjutrix  rriscilliaoi    I,  l03t. 

Galli  cuucla  vasUnt,  1,  914  Gallorum  impetus,  510. 
StraU  Gallorum  agmina,  980.  Genitale  Galiorum  solutn 
Romauo  subjicilur  imperio,  914.  Gallorum  consiantia  in 
Jatnentis  pr«ferlur,  535.  Gallis  irruentibiis,  patriiii,  et 
flos  juveniutis  Romanw  in  arce  servali,  IV,  220.  Galli  a 
Romauis  iruncati  ad  fgnominiam.  VI,  41.  Galli  a  candore 
corporis  Galatas  dicii,  VII,  425.  Galli  ab  Hilariodicti  iudo- 
ciles,  427.  Oralorum  ferliles  suut,  ibid. 

Galli  Matris  deorum  sacerdotes,  VI,  4I.Cur  potiasimom 
efT.niinati  ,  ibid.  * 

Galliarum  (ioes,  I,  914.  Galliarom  sludla  florentissirna, 
955.  In  Galliacoosederont  Orieotiset  Occideutis  victores, 

914.  Ferocissimo  oaliooes  universas  Gallias  occuparuui, 

915.  Gallia  virls  fortibus  et  eloqueutissimis  semper  sbuu- 
davit,  587. 

Gallicm  vestes,  et  Gallicarii,  II,  55. 

Gallienus,  II,  907. 

Gallus,  II.  907. 

Gallus  Dialogi  nomen  a  Severo  editi,  V,  422. 

Gamaliel  patriarcha  io  queiu  exercuit  ioimicitias,  I, 
507. 

Ganges  flnvios  totam  terram  Evila  circuroit,  1,954.  Gan- 
gen  fluvium  sancta  Scriplura  Fbison  cointnemorat,  ibid. 
Mulla  ^enerapigmentorumde  paradisi  dicitur  fonle  dere- 
h  re,  tbid.  lo  eo  quae  nascunlur,  ibid,  Ganges  fluvius,  If, 
544.  Ganges,  Phison  crediiur,  circuiens  terram  tviia,  III, 
199,  211. 

Garizim  etGebal  duo  montes  viclni  juxta  Jericho,  HI, 
219.  Error  Samariunorum  de  ea  re,  ibid. 

Garumma,  1, 454. 

Gaodia  futura  pnesenti  flelu  redimamus,  f,  608.  Gau- 
dinm  et  letiiia  in  quo  diiTeruot  juita  Stoicos  et  quosdam 
alioSpVU,  510,511. 


1031 


INDEXGENERALIS. 


1031 


Gaza  nrb*  £eiitiHum,  "bi  Marnas  colitnr,  II,  19.  Gazen- 
ites  adversarii  l>efv  24.  Gaza,  quouiodu  fuil  in  sepulcrum 
sempiteroum,  III,  218. 
Gaza  lingua  Persarum  divfti»  nuncHpanlur,  IV,  477. 
Gazanus  discipulus  Hilarionis,  II,  35. 
Gazanus  M.ijotnites  paralyticus,  curattis,  II,  22. 
Gazareni  qui,  et  que  eorum  sludia  ,  IV,  553. 
Gebaleue  regio,  VI,  361. 
Geileon  diclus  Jerobaal,  IV,  150. 
Gehenn»  ignibus  quae  delegautur,  II,  75S.  Gebenna 
uode  appeltaU,  III.  225.  Gehenua  unde  dicta,IV,897.Ge- 
benn»  uomen  a  Snlvalore  invenlum,  VII,  62. 
Cehennon  locus  juita  Jerusaie.m  diclus,  VU,  62. 
r&uroc  vocabulum  a  LXX  usurpatum,quod  nesciresefa- 
tetur  Hieronymus,  V,  487.  ■ 
Gelasiuscelabatopera  sua,  11,951. 
Gemmae  fulgor  purissim»,  eliam  in  luto  radial.I,  597. 
De  gemmis  et  laptdibus  tcriptores  maiime  insignes,  IV, 
657. 

Genealogia  Christi  quomodo  diverse  ab  evangelistts 
narretur,  VII,  335.  In  geuealOKia  Saivatoris  nuila  molier 
saocU  receusetur,  VIJ,9.  lu  ea  tres  reges  pratermittuo- 
tor,  10. 

Generalinnis  bumaoa?  quadruplei  asstgoatur  genus,II, 
440.  Uua  humiois  oatura  noo  differt  ia  hac  diversitate, 
ibid.  Generalionis  mahe  finisest  pessimus,  IV,  796. 
De  Genere  uou  debemus  jaclare  uos,  1, 336. 
In  Genere  quod  vernm  est,  tenetur  el  in  specie,  II,  743. 
Quidquid  tollilur  io  partibus,  necesse  est  ut  in  genere  ue- 
gstur.  699. 

Geneseos  liber  qu»  cominet,  I,  276.  Exordium  Gene- 
seos  oon  legebalor  apod  Hebraos  anle  anoos  trigiota, 
279.  Genesis  multa  soggerit  de  nalura  rerum,  H,558.Ge- 
nesis  caput  omoium  librorum.  111,305.  Vocatur  Beresith 
apud  Hebraeos,  306.  Geuesis  liber  justorum,  IV,  524.  Ge- 
neseos  liber  Le*  vocatur,  Vil,  469. 
Genezaretb,  VII,  109. 

Geus  inler  Saiones  et  Aleroanosnon  lala,sedvallda,II, 
214.  Gentes  forttssiro»,  qu»  ?  V,  309.  Uoa  geos  quinque 
•ppelJala  nomioibus,  291, 

Geotium  couveraiooe  fames  iocredaliUtis  Judaorum 
restioguitur,  1,933.  Gentium  mullitudo  aote  etpost  noli- 
tiam  Dei,  quid?  IV,  481.  Appellabatur  caro,  et  cur  ?  xbid. 
Cotiversio  gentium  pra3dfciter,5i2.  Vocaiio  geotium  nota- 
Uir,  369.  Siguificata  per  Damascum,  276  el  seq  Conversio 
gtutiuro  quid  operatur,  449.  De  universls  gentibus  ona 
gens  facU  est  Christlaooruro,  806.  lirror  gentium  ad  oos 
trausivit,  ut  religionem  in  divitiis  arbitreraur,  911.  Gen- 
tium  religio  adorat  omoia  genera  bestiarura,  V,  86.  Voca- 
iio  gentium  noutur,  577.  Geutiom  vocalio  describilur,  VI, 
857,  861,92).  Quoroodo  justa  est,  888.  Geoles  in  assum- 
ptione  Israelis  projects»  sunt,  889.  Gentium  poenitenti.i, 
ruina  est  Judworum,  592.Geulesdicuntur  habere  qu&dam 
idiomata,  merito  operum  prislinorum,  VII,  417.  Perfecla 
aatus  gentium,  Passionis  el  Resurrectionis  tempuri  serva- 
batur,  1 15.  Fides  nationum  occulte  prsfertur  Israeli,  84. 
Nequaqoam  Geotilis  plaogeudus  atque  Judasus,  1.893. 
Coofusio  geotilioin  esi,cum  ea  videutEcclesiis  displicere, 
qiujB  omnibus  boois  oon  pbcent,  936.  Gentilium  populus 
«tiificultale  fldeimagoitudiuemmeraitpraemiorum,  11,374. 
Summa  geutiliumvirtuserat,ai1eni  non  rapere,290.Gen- 
liles  nuuquam  a  vocatione  eiclusi  suut,  IV,  631 .  fcrror 
gentilium,  qoi  omne  quod  supra  se  est,  deus  pulant,  V, 
646.  Corda  genltlium  nurikinaulur  iapides,  VII,  423.  Vir- 
tutes  gentiiium  iu  condemnalioueni  Oirisiianorum,  528. 
riurimi  gentillum  glorftabantur  in  ignominiis  suis,  505. 

Gentilitatis  sulitudo,  1, 679.  Gentilitasdeiosa  errore  eo- 
rum,.quos  colit,  II,  7.  GeuUiilas  oon  igawavit  majesutem 
Dei,  V,  156. 

Genuflectere,  soliicit*  el  hamillim»  oralioois  iudiciuro 
est,  I,  574.  Krequeuter  ad  flgeuda  genua  soliicitudo  ani- 
mae  suscilal,  991.  Genu  flectere  Chrislo,  monsest  Eccle- 
siaslici,  quod  Judaei  non  faciunl,  IV.  542.Quibus  tempori- 
bus  geoua  sunl  flecienda,  V,  t>59.  Geau  iu  lerram  pusito, 
orandi  consueludo,  VII,  427.  Ange.i  et  amma  qno  modo 
lleclunt  penu,  598.  Quo  lempore  uon  fleciimus  genua, 
541.  Geuiruia  icnes  inoratione  pr»cepia,599.  Geuu  tle- 
clere  Sahatori,  cl  peccaio,  quid  ?  ibid. 

Geomelras  fuisse,  qui  a  Josue  mi-si  sunt  ad  describen- 
dam  lerram.JosephuatesUtur,  V,  524. 

Geometria  ars  philosoph  iruin  propria,  V,  524.  Geo- 
metricvarlisscieniUui  habere,  quaui  noo  absurdum  sil, 
ibid. 

Geon,  apud  /Egyptlo*  etiam  Nilus  vocatur,  io  paradiso 
orieus,  el  universam  jfithiopiam  eircumieas,  111«  215. 
Geraoopepa  aliilis,  I,  112. 
Gerasa  Arabiae  nomen,  M,  381. 
Genou  trifonnls,  II,  588. 


Gergesa  quid  significet,  V,  751. 

In  Germsniam  urbes  plurima?  et  populi  Iranslatl,  1,913. 
Germania  bebiiil  tempore  Hiernnymi,  iingua»  lancUD  cuk- 
lores,  6i2.  Gecmania,  nuiic  Francia  dicU,  II,  24. 

Germanicus  Casar,  VII,  706. 

•  Germanis  Oceaoi  inooliH  nondum  fuerat  prasdicatom 
Evangelium  tempore  Origenis,  VII,  273. 

Celarum  eiercitus  E«  clesiarum  cireoafert  lentoria.  I, 
679.Geta3  tempore  Hieronymi  Scriploram  saocUm  scruU- 
banttir,  642. 

(•eth  urbs  metropolis  ralvslina),  VI,  441,  443.  Haud 
grandis  nutic  vjculus,  389.  iu  eo  sepulcrum  ioum  osteodi* 
tur,  ibid. 

Geih  Pal^stinomm,  VI,  511. 

Geibsemani  est  ad  radices  monlis  OiiveU,  ubi  Kcclesia 
a?dibcala  erat,  111,227.  ^etbsemani  lo<-os  obi  Christus  tra- 
ditu*.  IV,  371.  Gethsemani.qoid  sigoificet,  VII,  218. 

Gigautum  impieUs  toliua  orbis  naufragium  adduiit,  I, 
23.  Gigantes  dicli  Enacim,derelicti  inAzoto,  III,  146.  lo 
Gaza  forlissimi  Allophilorum,  218.  Gigas  ia  iiooara  el  ma- 
lam  partem  acctpitur,  IV,  46,  47.  Gigaules  juiU  eihoico- 
rum  consuetodinem  et  nosiram  diverse  accipiuolur,  250. 
Fortis  et  gigas  diatioius  ett,  574. 

GiganlomacbiaClaudiani  ciutnr, IV,  361. Gigaotomaibia 
in  laudes  deorum  scripla,  VI,  289. 
Gildoo  Africam  tenott,  1,  715. 
Gipedes,  1,913. 

Gladios  in  Scrtptoris,  quid  ?  IV,  814.  Ssnctus  et  doroa, 
qnid?  560.  Pro  supplkio  sumilur,782,Gladius  qui  auimaui 
Marie  periransient,  VII,  601. 
Glirium  lorpedo,  11,  559. 

Gloria  iuaois  fugieuda,  1, 1 10, 1 1 1 .  Cavenda,  266.  Malum 
ioauisgioria^.llO.  Pauci  carentilla,lll.Ad  Uudemsuaui, 
iniriusecusanima  laeUlur,  107.  Meiiusesl  Deom  babere 
fautorem,quam  aspecius  homiooro,  268.DifBciIe  farto  esl, 
gtoriam  virtute  suuerare,  502.  Vaoa*  glorias  copidiutem, 
ut  insatiabilem  feramjugulemas,  608.  Aaro.el  gemam 
•bjectis,  iulerdum  gloriosis  tomemos  sordibus,  458.  Ko- 
gieotes  gloriam  mereutor,  692.  Appetilores  aoi  deaerens, 
apptlit  contemptores,  ibid.  Gloria  quasi  ombra  virtuteai 
sequilur,  ibid.  Rarum  est  fideiem  animam  toveniri,  ut 
nihil  ob  giori»  copiditatem  faciat,  II,  188.  Ditbcile  est, 
Deo  taotuni  judice,  esse  conleotom  lo  operibus  pieiatis, 
ibid.  Verecuudia)  est,  et prudentia?  dissimolare,  quod  de 
se  auditur  glonosum.  560.  Gloria  pro  igaomiuia  dicilur, 
IV,  193.  Philosophorum  iooumerabiles  Itbrl  de  Giona,  VII, 
515.  Deflnitiones  van»  giorue,  ibid.  DesideriuaH  ioauis 
glorie  omuia  perdit  opera,  ibid.  el  516.  lierique  llbros 
icribunt  causa  glorias,  tbid. 

Gloria  Deo  quoinodo  daoda,  V,  832.  Glor4a  vera,  qint? 
VII,  747.  Qoid  sooel  in  Scripturis,  516. 
Gloriari  quibus  de  rebus  deceat,  V,  810,  81 1. 
Gloriatio  arrogans  staiim  pimita,  V,650. 
Gualouici,  I,  240. 
Guoslica  haeresis,  I,  1029. 

Gnosltci  a  liisiltde  orli,1 1,801.  GnoUici,et  eornm  origo, 
IV,  761. 

Gog  et  Magognoosont  Golhi,  ntqoidam  puUbant.sed 
potius  Getae,  111,518.  Gog  non  est  Gothus,  nl  quidam  Hie 
ronymi  aevo  vir  haud  ignobilis,  ad  Imperatorem  scrfbeos, 
seusil,  V,  406.  Gog  et  Magog  gentes  wvissimaB,  VI,  213. 
Gomer  nomiuis  iuterpretatio,  VI,  6.  Nomeo  merelncis 
quam  Osee  assumpsit,  ibid.  Quus  liberos  pepereril,  • 
et$eq. 

Gomer  et  Thogarroa,  GalaUs  et  Phrygaa  qoidam  toter- 
pretanlur,  V,  4i4. 
Gomon  ba3  populos  qui  ?  VI,  19. 
Gordisnus  Alexandro  in  imperium  successit,  II,  899. 
D«*.  Gorgia3  fonUbus  quid  emanat?  lv22i.Gorffiam  Leoo- 
tiuum  lacerant  philosophl  et  oralores,  quare  ?  II,  419.  tio- 
Utur,  559. 
Gorguute,  II.  520. 
Gortyua  urbs,  II,  869. 
Gossen  lern,  sive  Geseu,  IH,  369. 
Graccorum  stirps,  1,690.  Gracci,  cujos  sunt  Glii  ?  284. 
Graccorum  eloquenlia3,  roalris  serroocontulisse  ecribitur, 
682.  Graccorum  mater  O>roelia  laudatur,  VI,  671. 

Graccus  nobiiilale  clarus,  pra-feciuram  gessit  Urbanam, 
I,  678.  Specum  Milhraj  et  portenlosa  simuiacra  suhvemt, 
ib;d.  His  obsidibus  pr*missis,impetravil  bapUsnium  Cbrt- 
sli,  ibid.  Graccus,  II,  320,  419. 

Cradus  saccrdolales  io  populo  Judeor«m  constiluU.qui 
propheUs  a  pseudoprophetis  discernerent,lV,  52. 

Gradas  domus  A<  haz  iotra  coiiseptum  Templi  a  aancto- 
rum  locorum  nrionstraloribusoatensi,  IV,  470. 

^npcioi  disertisstmi  viri  quid  legebaut,  1, 935.  GraKia 
e\suluusmutuabatur  aliquid  a  Launis  per  Hierouymum, 


1033 


WnkXGENERALIS. 


1034 


II,  523.  Grancia  a  Xerxe  oppugnata,  V,  702.  Ab  Alexandro 
M.victa,705. 

Craecorum  levitas  et  vanitas,I,24.  Mos  scriptorum  Grae- 
corum,  graliam  lingua  reddere  pro  benelicils  acceptis, 
501.  DifTicile  est  in  interprelalione  Graecorum  verbum  e 
verbo  exprimere,  308et$eq.  GraBCiomnes  pene  insulas, 
et  lotius  orbis  liltora,  lerrasque  mari  vicinas  occoparunt, 

III,  319.  Grapcorum  auclorum  non  debemu*  acquiescere 
aticloritali,  V,  297.  Gra?corum  levitas  el  erudita  vanilas, 
VII,  415.  Graecorum  sermo  latior, 548.  Graec»  lingu»  am- 
pliludo,  429. 

In  Graeco  qoid  melius  habetur,  518. 

Grammalirorum  seDteulia,l,50.Grammaticonim  scbola?, 
quid  clamanl  ?  252. 

Grana  teraninr  variis  inslrumeniis,  IV,  585.  Granatum 
roalum,  566.  Dupliciter  in  Scripiuris  accipitur,  482.  Gra- 
n:»ti  mali  potio,  VI,  905.  Granali   mali  pulchritudo,  ibid. 

Gratiae  necessitas  et  auxilii  l)ei  slatuilor,  I,  1054.  Sola 
gralia  Christi  credenles  justificanlur,  el  sahi  Ount,  769. 
Ubi  gratia,  non  operum  relributio,seddonantis  est  largi- 
las,9H9.  Non  nobis  suflicit,  qtiod  semel  donavit  Deus,  tiisi 
semper  donaverit,  tOH.Sciamusnos  nihil  esse,  nisi  quod 
donavii  Deus,in  nohis  servaveril,  ibid.  Infirmitas  noslra 
gratia  rohoratur,  8^2.  Mmliplicatiograliae  promiltitiir.el 
a  nobis  paucilas  affirmalur,  412.  /Equa  gralia  sequum  ba- 
beat  et  laborem,  685.  Privileginm  gratiae  Dei  concessum 
Iribus  pueris  et  Daiiieli,288.ISostrum  quidera  est  velle  et 
currere  :  sed  ut  volunt.is  uostra  compleatur  et  carsus.ad 
Dei  misericordiam  pertinet,  II,700.Gratfa  quaedaradicitur 
inulilis,  III,  444.  S.ine  gnlia  Dei,  scientiara  non  conse- 
quimur,  464.  Gratla  Evangeiii  necessaria,IV,  896.  Omnia 
per  Dei  graliam  humano  generi  suot  tradita,  1032.  Gratia 
Cbristi  pauperem  liberat,  non  meritum,  981.  Nou  in  poa- 
aidentis,  sed  in  arbitrio  donantis  est,  1081.  Non  solum 
opera,  sed  et  voluotas  nostra  nititur  Dei  auxilio,  1012. 
Quidquid  booi  volamus  et  explemas,ad  grailam  Dei  refe- 
ramus,  1026.  Semper  egemus  auxiiio  Dei,  1014.  Nulto 

Sratia»  desuot  Ecclesiae,  502.  Arborum  varietas  sigoiflcaos 
iversiutera  graiiae,  ibid.  Ex  graha,  non  ex  merito  pleoa 
perfectio.  V,  577.1nterdum  gralta  Dei  est  resbtere  Impo- 
deotiae,50.  Gratia  Spiritussanctidivers»  in  his  qoi  adbue 
apiritu  timohsducontur,  et  io  his  qui  perfectam  habeoldt- 
lectioaem,  VI.  205.  Nihil  polest  anima  slne  graliaCbristi, 
748.  Gratia  Christt  commendatur,  VII,  764.  Gralia  Christi 
oranes  reconcillamur,  724.  Quis  abjicit  gratiam    Dei? 

Gratias  agamns  semper  largitori,  1, 1034.  Gratia  Deo 
et  maglstris  agant,qui  docti  sunt  el  alioserodire  possnni, 

VI,  978  et  seq.  Gratiarum  actio  duplici  modo  sumitor,  VII, 
641.  Generalis  gratlarura  actio,  et  specialis,  652.  Semper 
debcmus  $ratias  referre  Deo  sive  io  prosperis,sive  in  ad- 
versis,  ibid. 

Gratiani  imperatoris  ab  exercitusuo  proditi  interitus.I, 
515.  Grattanus  imperator,  II,  945. 

Gregorins  Thaumatorgos  vir  apostolicorom  signorom 
alque  viriutum,  I,  429.  Vocabatur  Theodorus,  419.  Gre- 
gorius  Thauraaturgus  fuit  discipulus  Origeois,  II,  905. 
IMurima  signa  et  miracula  perpetravit,  ibid.  Gregorius 
ronli  episcopns  Origenis  audilor,  oielaphrasim  scripsit  in 
Ecclesiasten,  III,  424. 

Gregorius  Nazianxenos  Hieronymi  catechista,  1, 257. 
Hieronymum  lusit  eleganter,  265.  Gregorius  Naziauzenos 
ppeceptor  Hieronymi,  II,  945.  Laus  Gregorii  Naziauzeoi, 
469.Gr*cis  verbis  quidcxplicavit?  (60.  Gregorius  Naziao^ 
zenos  a  Hufino  translatus,  486.  Gregorii  Nazianzeni  Jatides, 

VII,  661.  Quid  solebat  dicere  Hieronymo  de  quodara  Scri- 
pturae  loco,  ibid. 

Grues  unam  seqnontor  ordine  liltcram,  I»  942. 

Grunit  Corocottae  Porcelti  Testameoium  decantabant 
pueri  in  scholis,  IV,  491 . 

Gmonius  nolatur,  qoo  videttir  nomine  RuQnns  per- 
stringi,  IV,  855.  Miserabilis  Grunnius  ad  calumoiandum 
aperuit  os  suum,  993. 

Grunnianae  calnmniae  sectalor,  IV,  1040.  Grunnians  fa* 
ctionis  haeredes,  V,  401. 

Gubba  Syris  appellatnr  cisterna,  II,  5  et  seq. 

Gula.  Quidquid  post  gulam  non  senlitur.  ldem  tibi  sit, 
quod  pams  et  legumina,  I,  524.  Gulae  irapatienliam  multi 
vomitu  remedianlur,  II,  340. 

Gymnosopbislae ,1,271  .>£gypiiorum  gymoosophistas  qnid 
observant  in  cibis,  595.  Gymnohophislae  Indorura  in  duo 
dogmata  divisi.  II,  341.  Eorum  Abslinentia,  ibid.  Quanttim 
honorentur,  ibid.  Gymonsophistas  India*  quid  tradunt  de 
B.Kid-e  eorum  principe  ?  ibid.  509. 

Gynin*»si*  itisuia»,  nunc  Balearcs  dictae,  VII,  427. 

Patuol.  XXX. 


H 


rl  a  plerisqtie  aspfralio,  non  llttera  poUlnr,  III,  51. 
Gramraatici  eam  non  putanl  lilterae  loco  habendam,  91. 
Per  H  legunlur  tria  nomina,  106. 

Habacuck  quid  signiticet,  1,278.  Ejus  argumenlnm^dtrf. 
Ejus  Prophetia,  V,6I9.  Alias  scribilurAmbacuro,VI,587. 
Quo  temporefloruerit,  ibid. 

Nihil  habel  qnis  in  bonis  nisi  quod  pauperibos  erogat, 
1,  990.  Plas  sensimusquod  habuiinus,  poslquam  habere 
desivimus,  595.  Multo  laboriosius  est,  uon  irui  eo  qund 
habeas,  quam  desiderare  quod  amiseris,  908.  Quidquid 
habes  Dei  heneOcio  depulaudum  est,  II,  700. 

Habitaculum  Dei  est  ubicunque  Ut  volunlas  Dei,  IV, 
775. 

Habftare  coram  DeD,  non  lcci  est,  sed  meriti,  IV,  221. 

Habitatores  terrae  quinam  dicuntur,  IV,  481,482  et 
885,  et  V,  65.  Habitatoi  um  lerrae,et  incolarum  discrimeu, 
» ',  55. 

Hadrianus  Jerosolymam  nominat  ^liam.  1 ,  697.  Eleusin» 
sacra  invisit,  428.  Hadriauus,5zl .  Hadriauus  Alhenis  hie- 
mem  exegii,II,861.  Hadrianus  annis  fere  quinquaginta 
post  Vespasianum,  venit  Judaeam  depra?daturus,  IV,  100. 
Prohibili  sunt  ab  eo  Jud«i  in  eam  ingredi,tM^.  Hadrianus 
defaviliisJerusalem  sui  nominis.*;iiamcondi.1itci\ilaiem. 

VI,  171.  Hadriani  equeslris  slatua  stans  iu  Templo,  VII, 

Hadrianus  Hilarionis  discipulns  Julianum  occisum  ei 
renuniiat,  II,  55.  Idem  infelix  diciiur.quare?  ibid. 

Haedi  in  St-ripturis  pro  peccatoribus  accipiuntur,  I,  170. 

Ha-dus  animal  semper  ad  excelsa  festlnans,  V,  552. 

Ha>redius  nostra  in  (hrislo,  VII,  761. 

Haeresis  ardentius  defenditur  ab  haereticis,  quam  a  c*>- 
tbolicis  oppugnatur,  1,557.  Origenes  hwreseon  multis 
voluminibus  a  quihus  explicata?,429.Heresis,qoae  dicllur 
Miueorum,  746.  Una  asserens  aliqtia  esse,  quae  Cbristus 
non  possit  porgare  sanguioe  suo,  412.  Hapresis  simulans 
Doenaentiam  ut  docendi  in  Ecleslis  habeal  facultalem. 
1045.  Haeresis  trabens  in  assensum  sui  sacerdoles,  mona- 
chos  et  saeculares,  957.  Heresis  incerla  el  raagna  prorait- 
tens,  ul  qoa)  ceru  et  moderala  sunt,aurerat,  454.  Haereais 
per  timulatam  hurailitalem,  docens  superbiam,  1026.H»- 
reses  priroitiva)  Ecclesiae,  II,  197.  Duae  notantur,  482. 
Subtillsest  haeresiset  simpiices  animasfaciledecipit,185. 
In  haeresi  consnetudo  servatur,  ut  aliud  populi  audianl, 
aliud  praBdicentsacerdotes,4lO.Innumerabi!esjam  haere- 
aes  tempore  Hieronymi,  580.  Lnde  processeraiit,  ibtd. 
Latioa  lingua  habet  h&resim  suam,  581.  In  sospicionn 
haereseos  nemo  debet  esse  paliens.  409.  Qui  catholicam 
sectaotarQdero,optaotet  cupiuntdamnari  haeresim,  bomi- 
nesemeodari,  701.  Hareses  interse  dividuntur,  IV,  140. 
De  haeresibus  sermo  Prophfclicus  nuntiavit,  285.  Nulla 
haeresis  nisi  propier  gulam  et  venlrem  conslruilur,  860. 
Qui  impugnat  haereses,vixpotest  perfecUtn  babere  victo- 
riam,  144.  Pessimae  haeresis  progressus,9b'6.Kjusauctorrs 
etsectatores,967k  Kotatur  uova  haeresis,  856,  860.  Hicre- 
seon  compugnatio  inler  se,  ooslra  vicloria  esl,  V,  451. 
Heresls  saevissima,quaB  ?  551.  Haereses  omoes  unde  ?  VIt 
582.  Una  lingoa  latrant  adversus  Ecclesiam,  659.  Patri^r- 
chae  biereseoti  qui ,  2b7,  51 1.  Hapreticorum  mater  super- 
bia,  49,274,  706.  Harelirorum  simulaliones  ac  superbia 
nolantiir,  245,  244,  568.  Rex  apud  baereticos  dicl  potest 
qui  primus  baeresim  repeiit,  70.  Haeretici  caro  fuerunt  et 
membrum  Christi,  102.  De  domo  l>i  ejecti  sunt,  ibid. 
Mhil  diirerunt  a  gentibus,  75,  80.  Non  Scripturarura  au- 
ctohtatem,  sed  humanae  ralionis  sensura  loquunlur,i>/d. 
H*relici  dociissimi.  106.  Sermo  eorum  composilus,  229, 
287,  295,  294.  Quidqufd  loquitur  haerelicus,  pieuum  ett 
doh,  158.  Doclrina  haerelica  quae,  H5,625.Haeresisquid, 

VII,  757.  Hferesesuodenascuntur,et  nomen  habent?507. 
Ad  carois  opem  referuntur,  ibid.  De  inlelligentia  carnali 
Scripturae  subsistoni,  495.  Secuudum  falsara  fidem,  faisa 
oniverA.1  possident,6l5,6l6.  Non  vult  Hieronymus  occa- 
sionem  dare  haeresi, 71 1,712.  Auclor  novae  haeresis,  757. 
Quid  calumniatur  nova  baeresis,  724,725.  Haeresis  eisclii- 
sma  in  quo  differunt,  758.  Haeresis  tttrpis,  640. 

Haeretici  in  Lamech  Qgurate  visuntur,  I,  909.  Ecclesi» 
lllorum,  sunl  synagoga  diaboli,  noo  conciliahula  Chrisii, 
ibid.  H»reticf  duplici  languore  detiitenlur,605.  In  murein 
serpentum  toti  ad  terrena  conversi  sunt,  ibid.  Non  nove- 
mnt  quap  sit  diffeivntia  vitiorum  atque  \iriulum,  ibid.  De 
sanctis  Scripturis  medicamenU  contemnttnt,  ibid.  Io  mo- 
rem  praegnautium  laslidia  veriUhs  suslinent,  ibid.  Quasi 
norei  volntafiiur  in  covno,  ibid.  Patriarchae  haereticorum 
Ecc.lesi.e  pnriutem  perversa  maculavere  doclrina,  1026. 
Hreretici  cavendi  ulscorpioncs,992.  Venena  eonim.uode? 
1026.  Korumdem  eloqneiilia,  calix  est  atireus  Babylonia, 
ibid.  Mos  baHretvcortim  in  erroribus  suis  commendandis,ot 

33 


1035 


1NDEX  HENERALIS. 


1036 


astutialndisseminandis,  1, 1029.  Veritatemdogmaturo.falsi 
nominls scienlia  condemnunt,  585.  Quanivis  scripsermt 
aliquaqu»  fidci  non  repugiient,  ob  pleraquc  lamCn  impia 
Ules  censentur,  589.  Strophis  dialectica?  artis  simplicia 
fidei  decreia  pervertunt  baeretlci,  ibid.  Libri  h.vrcliconim 
quomodo  legendi,  547.  Portentosa  noinina,  454.  Htihiiudo 
sociorum  hsrelicum  non  probat  e5secatbolic.um,199.  II a  - 
retici  falsae  qu.estiones,  et  dogmata  falsa,71i.  Harelici 
detecli  ac  coufutali,  958.  Ilorum  reprehendunl  vitam, 
quorum  fldei  resistere  non  audent,582.MuIieros  h*relico- 
rum  adjutriccs,  1030.  literetici  damnali  ab  cpiscopis  no- 
tantur,1029.  ttaretici  uon  siiul  Chrisii,  scd  diaboli,  11,187. 
i)e  illis  sic  loquendum,  ut  de  gentibus.de  Scripturis  aftir- 
irare  videnlur,qn®  dictiiit,II,  501.  Argumeuta  illorum  de 
fonte  genlilium  manarunt,  439.  Aslutia  ha?reiir.orura.  4S5. 
Apostolusdocfct  nos,  ha?rcticum  vitnro,  non  accusnre, 
803.  Qui  scripseruni  adversus  ha?relicos  loii  in  convin- 
cenda  haresi  iuciibucruiit,  non  in  maleditiis  conjiciendis, 
569.  Ille  ha-rolicuin  iiitcr(icii,q'.ii  es*e  Ihirelicum  patilur, 
803.  Haerellcorum  faciio  fugila,  ;H7.  Scntentia  corumdem 
impiissiraa,  6'.I4.  Ininiicilia  amicoriuu  levius  sustinelur, 
qujtn  lisereliconim  amicilia,  564.  HaTrtici  a  suinmis  pon- 
tiflcibus  in  pccnitenliam  susecpli,  300.  Eis  cuiicedenda  esi 
piRiiilenlia  sme  baptismo,  198.  Harctieus  omnis,  et  fal- 
«um  dognia  defendcns,  Impiidenti,  vullu  *\st,  III,  430.  Ila  - 
retici  falNisdogmatibus  acquiescentcs.laetasibi  el  pn.spcra 
reproraittunl,  596.  Li«na  sunt  inlructuosa.et  s;iltus  absque 
utililale  pomorum,  473.  Diviiias  do^matum  congrcgant  in 
malumsuura,43l.  Muliloquium  haDrolicnrum  et  vanitas 
arguilur,47S.  Sagena  eoruiii,  e^t  sermo  ailabilis,  blandum 
eloquium,  simulaia  aut  coacta  jejunia,  vcslis  humilis,  vir- 
tutum  imilatio,46S.Fnislra  laborant,et  affligonlur,  in  stu- 
dio  Scriplurarum,  quta  anibulani  in  dcserto,  ct  verilalis 
cl\itatem  invenirc  uon  vaent,  475  Falytun  sairamentum, 
et  pbllutum  habenl  haptisma,  418.  Hasrctiri  noiantur.IV, 
140.141,775,859.  Miperbia  eorom  quanta?  472,  293.  Ve- 
ritalis  injuria  est,  241.  Angeli  eorum.qui  ?  2»6.  Principes 
dicti  leones,  843.  Sunl  filu  perdilionis,  670.  Filii  meuda- 
ces,  407.  Arliflces  idolorum,  528.  Adoraut  errores  suos, 
506.  Gioriantur  io  eis,856.  Cor  eorum,  thesaurus  dogroa- 
lum  perversorum,  264.  Hxreticorum  invemio,  pcrditio 
est,  512.  Loqiiunlur  in  diemouibus,  1000.  Suum  cubile 
daemoniis  prosliluuut,  672.  Dogmata  hereticorum  penitus 
destruenda,  1 45. Citocorrunnt, 267.  Doctrina  eorum  paleis 
ccmparala,  1005.  Pardos  sua  varietate  Imitantur,  268. 
Apud  hwrelicos  uihil  est  aliud  nisi  fulgor  eloqoentia?,  et 
sejisus  diabollca  arte  conslrticlus,  et  sermo  morluus,  40. 
I.oquuutur  non  ex  ore  Domiui,  sed  qua?  in  corde  suo  si- 
mu<ant,  1001.  Mulla  bona  repromillunt,  1003.  Nolunt  ea 
quw  docent  ralione  disculi,  411.  Sermo  eorum  serptt  ut 
cancer,932.  Furanlur  verba  Salvatoris,  1006.  Non  babent 
fervorera  Spiritus  sauctl,253  Soli  remanseruntsfue  gniia 
Spiritus  sancti,957.  Omne  cousilium  eoruro,  in  quo  po*i- 
tum,  429.  Oppugnaul  Ecclesiam  119.  Kt  despiciuut  e.>m, 
157.  Consetiliunl  slbi,  ut  expugnenl  Ecclesiam,  102.  Ma- 
xime  gloriantur,  si  Ecclesi*  c<>ntumeliam  feceriut,  236. 
Eorum  supcrbia,  ibid.  Haerelicus  timel  virnm  ecclesiastf- 
cum,  el  ad  lecordationem  illius  tern  tur,  295  Docirinam 
veieris  Testamenti  re  iciunt,  294,  515.  E>angelicam  veri 
Ulem  corriiinpiint  pra*a  iutclligenti»,  et  suni  caupones 
pessimi,  25.  Abutuutur  testimouio  Scriptura?,  936.  Non 
luteiligunt  Scripturam,  nt  iltius  convenit  majestali,  432. 
Scriplurarum  non  digerunt  cibos,  576.  Non  habeut  noti- 
tiam  spiritualiscircumcisioni$,274.Cmhraml!abcnt  virtu- 
tum,  noii  verilalem,76.  Haerelicorum  omhra»  ad  lempus 
pra»va(ent,  912.  Quidquid  loquuntur  esl  ululatus  d*mo- 
Dum,  246.  Judicaut  Christum,  946.  Si  eorum  bella  consur- 
guut,munimenia  Christi  uosteneant,865.0muishxreticus 
r.oulendil,  et  pugnat  contra  parenlem,  991 .  Non  vescitur 
corpore  el  sanguiue  Christi,  ibid.  Ejus  crrores  unde,  ibid. 
HrrtMicorum  cogilalio  est,  ul  struant  calumuias  conlra 
Sanctos,U7l.  Cwlcstia  reprbmiltuni,2o6.  Superant  impie- 
tatem  Elhiilcorum,  ibid.  Mullum  iaboram  in  ilecipicndis 
populis.f 6 id.  Faciunl  oiniua  mercedis  causa,  372.  Dutcis- 
simuscibusdiaboli  8unt,tfrui.$amanlani,  Juda?i  eth«re  ici 
(^hnstiaiios  fugiunt  quasi  immuudos,  775.  Hi  pullulanl  in 
Callia,  ibid.  Delicia?  ct  voltiptates  eorum,  1003.  Ftitura 
uon  sperani,  nec  credunl  in  'estirreciionrni,  Wid.  Tra- 
duuturdesideriiscordissui,  294.  Duuiiiur  versari  in  valle 
Sion,  510.  Eorum  doctrina  non  in  seiistt,  sed  in  mulllin- 
quio  et  ciamore,  ibid.  Ecclesiam  d<  serutil,  512.  Priureps 
illorum  quis,  ibid.  Simplices  quouscpie  dfcipiuni,  930. 
Dicttim  impium  Epicuri  sibi  vimhcanl,  316.  (juauto  quis 
in  haretica  perversitate  prudenlior  est,  tauto  lon^ius  re- 
cedil  a  Domino,3l2.  Poptiiiis  ha?relicus  quomodo  hornbi- 
lis,  2V6.  Ilaprptici  sunt  llgiium  frondosum  et  slerile,  V, 
87*).  H«eretici  orat^res  sermouis  clcgantiaMion  atiditornni 
eii.i-udatioiii  sludenle^,  ibid.  Ii»riiu.i  notaiitur,  .r,Ci,  56». 


Superbia  eorum,r;uanla,205,  176.  DicH  gigantefl  polen 
lissimi,58^.  Princpps  eonim  diab.ilus^tdfd.  Omnes  insani, 
391.  Cavendi  sunt,  '93.  Vulpium  similesi,  124Quare  ▼olu- 
cres  dicli  et  bcslia',*59.  H:«hi(ant  in  parietinisel  desertis, 
403.  Coreorum,  Mipsaurus  dogmatum  perversorum,  56. 
Cilo  corruunl  dogmata  haTetic«Turo,  127.  Hafretico  um 
conversalio  dissoluta,  908.  Hsreiicus  bonas  vli«-  nocen- 
tlor,  947.  Ilaerelici  colloqnium  periculotum,  954.  Quasi 
tcmpestas  veniunt  conira  Ecclesiam,  448.  Pereuot  e&tra 
Ecclesi.«m,380.  Imiiantnr  virosectiesiasth^os,  43>.Ob!aiin 
eorum  non  in  Dei  culum,  se<)  in  da?monumcibumpro6cil, 
ibiil.Quaudo  lisereliri  doctores  Ecclesis  putant  sibi  tr«di- 
tos  ad  devorandum,  418.  Eomm  lela  igne  S.  Spir  tus  a 
docloribus  succcndcmta,  455.  Dcum  crtiilelttalts  notant, 
67.  Doclrinam  vcteris  Tcstamenli  rejiciunl,  178.  199.  Non 
-utuniiir  testimoiiiis  Scripturarum  sibi  coharentibus,380. 
Vocantur  bestia?  vitiis  elferatae,  581.  Quantuin  in  se  est, 
Scripturas  macuiant,  4i2.Coii8ueludo  eoruro  in  usu  Scri- 
pturarum,  argnilur,  l6I.Turpi  sonilu  Deum  blasphemJiii. 
91.  Lavacra  eorum,  146.  Imnellunt  haretici  ut  celanda  el- 
leranlur  in  publicum,  882.  Cullus  eorum  verti>ur  i»  (iec- 
catum,  VI,  625.  H.Tretici  oon  liabent  vocem,  sententias 
explicauiem,sed  sonitum,  121.  Hareticorura  cxcitas, 30i. 
Horum  munera  non  stiscipit  Deus,304.  Scntentia»  Inreu- 
cortim  variantes,  105,  504.  Nnn  curant  de  openbus  h.i  r.  - 
lici.dummodo  hdes  leueatur,  58,  46S.  |!eceptore«  qimj 
faciiuil,  2<>9.  Mulla  conlingunl  spoute,  quasi  lradihi.ne 
apostolica,  479.  Hnpere  ronantur  pras  caetens  eos,  qni  ui 
Ecclesia  suut  tonstituti,  145.  Siuguli  hflBret icorum  fui.eiu 
deos  6uos,  125.  Sibi  vindicanl  sarerdotii  digniUtem,  3U. 
I.igno  crucis  doctrinam  suam  coutirmant,  62*1.  Hahent  n- 
lemnitalessuas,  73.Falsa  mysleria  b*-reiiconim,h0.<  ulius 
eonim  fornicalio  est,  43.  Severi  apud  pauperes, ooti  apu«l 
divites,  2.15.  Karo  ha?reticus  diligit  cattialem,  78,  9.1 
Contiuentiam  et  jejunia  qoidam  sectanlur,  quidaro  vohi- 
plates,262.  Deuni  calucHnantur,273,848.  Omnes  peccaut 
in  Trinilalem,888.  Facilius  ab  Ethnicis  captutn  liberam«is, 
quam  ab  hapreticis  irrctitum, 576.  Mullo  peiores  Judafi  ct 
ha-retici  perseculores,  quam  Ethuici, 574.  Iribulaiio  hn- 
reiicorum  qua*.  529.  Tlangeodi  h;Frclic».  56^  Salus  een-m 
tion  desper^nda,  ted  oplanda,  13.  Hrrelici  pejores  geoli- 
lihus,VII,84.Eoruinhyp4)cri^s.40.Ha?relici  «esoJeotlticra- 
torea  hooiinurnasserere,  70.'J.  S!  quoddam  ft  ceriiiisigDum, 
ex  eo  probanl  veriialem  su*  fldei,  422.  Haereiici  contra 
se  invicem  dimicantcs,  victoriam  Ecctesias  faciunt,  195. 
Fcrmenlum  haereticorum,  120.  Stint  quiomuia  putaiitaui- 
nianlia,  47.Dogma  perversum  ha,Telicorum  ei  pbilosopbo- 
rum,  53.  Haretici  semel  ei  bis  laulum  corripieudi  suut, 
738.  Haercticus  quis  poiest  appellari,  508.  Ha?reliti  »<se- 
reutes  Christum  a  prophelis  uon  fuisse  pra^i<catiim,  2^>. 
H.i  reticipercuiru*  Ephraiininlellecli,356.1ia»retici  niulia 
habent  Evangclia,  217.  Haeretici  rccipientes  Evangelium 
Lucae,  298.  HdBrelicorum  panis  quis,  356. 

Hteresiarchw  dicti  ainit  hrhtl,  VII,  193. 

Hagar  quid  notet,  III,  335  el  ttq. 

Hagareni  qui  et  Saraceni,  IV,  3o8,  et  V,  283. 

Ha^gai  nomen  feslivum  s^uiticat,  VI,  759.  IIagga?us 
quaudo  p.-<ipheiaru,137  el  setf. 

Haila,  si.e  Aila,  ldi:in*ai  loctis,  VI,  370. 

Halaui,  I,  915. 

H.ilvs  lluvius,  I,  5i3. 

Huucs  civitat  i.iluua  iEgvpti  juita  i£lhicpns  tt  B;em- 
myas.  IV,  4c5. 

Hatmibat  ex  A.pibusdesceiidil.I.lOOo.rj  it*U  m  agmina 
concisi»,18.IIjniML>aleni  juvenil  ter  exsidiautcm  Q.  Ilaii- 
mus  palicnlia  sua  tnxw[,  (139.  Hjui».  vaslavii  Italam,  ruc 
ausus  c&l  Homani  ob^idert*,  914.  liitlivui»  murteui  \e- 
ucno  reperit,r^jrf. 

Ter  Hanolos  sa?pe  fuluradicuntnr,  IV,  47.  Gentium 
cst  audirc  h»riolos, aruspires,  eic.,991. 

Ha»-paliccn  rirgiiiem  Th:aciam  laudat  insignis  poela. 
II,  507 

Hasdrubalis  ux«>r,  tu  oaque  pudicUia?  amor.  I,  tK>6.  Ap- 
prohensis  utraque  m;inutib>ns  se  pra~cipitavit   iu  incen 
ilmm,  ibid.  H;isdmbaiis  uxoris  idcm  facttim,  ue  a  Horua- 
nis  caperetur,    II,  509.   HasJrubalis  uxuris  idein  factuu. 
Ml,  656. 

liauran  oppidum  D.unasci  iu  sotiludiue,  V,  599. 

He  lilleram  pei  a,  Ugunt  Hebr«i,  sicut  e  coolrario. 
Yide  in  A. 

Hcbdoinadarum  Dauielis  varia?  variorum  eiivo.sitiones. 
VI,  <>82  el  seq(/. 

Hebeiiiua  Iigna  n^gri  cotorls  |.reliosissima,  V,  513, 
514. 

Hebion,  et  Hebionitar.Ti/e  Ehlou  cl  Et<ionitie. 

Hebrafiis  inieiprelatur  /rnnai/or,  I,  432.  Hebraica  vert- 
tas,2'»l,  311.  515,  518,  75s.  Hebrai**a  veriias  habet  qtio^t 
iij   J.al.ms   ct  Oiacis   i.oii   habeliir,  89i.   Apud  Hebrjtos 


1037 


INDEX  GENERALIS. 


1038 


silva  amblgnorum  nominum  ct  verborum.11,475.  Anosto- 
llci  viri  el  Evangelist»  utunlur  Scripluris  Hebraicis,  {$28. 
Proverbium  Hebrsorum,  quaodo  suut  in  auguslia  consti- 
tutl,  III,  559.  Hebrsporum  libcrallonis  miracula,  IV,  520.. 
Eorum  observatio,  96.  Hebraica*  consuetudini*  est,  ul  ex 
eventu  rebus  nomina  imponaut,  740.  Uebraei  credcutes  io 
Cliristtim.  13.  Hebneorura  iradiiio  de  Cain,  V,  S16.  Fabula 
eonim  de  rcge  Hiram,  3.V7.  Longw  febul»,  658.  Hebneis 
iucumbendum,  498.  De  Hebr*o  ficie  eonverso  quid  dici- 
lur?  VII,  735.  Sentenlia  Hehra?i  praaceploris  Hieronymi 
<le  quibnsdain  verbts  Hebraicis,  455. 

Hebr»i  lihri  a  ulheutici,  I.  317.  Schptur»  Hebraic» 
venlas,  11.^27.  Noiinulla  in  Hebneorum  libris  inveniun- 
tur,  qu»  LXX  non  babent,  524.  ln  voluminibus  Hebreis 
quidnon  iegilur,275.HaiicliaueutHebr#i  consuetudinem, 
•jt  voluminibus  ei  principiis  eorum  nomina  imponant,III, 
304.  Anie  triginla  aetatisannum  quid  Hehr»i  non  lege- 
bant,  IV,  1095.  Expositio  Hebrworum,  qu»?  485.  Hebraei 
rontra  se  Irguiil,  1009.  Quidam  arguunt  Hebraicam  veri- 
latem,  957.  Hebnei  codices  diversas  habent  lectiones,  VI, 
l>50.  Iu  expositicne  histori*  Herbaica  veritas  sequenda, 
382.  Hebrworum  traditin  qn»?  Hebrcorutn  voliiminum 
veritas,  VII,  15,  578  Versio  quoromdam  verborum  Hr- 
hraicorom  juiU  Aquilam,  Svmmachuin,  Theodotionem, 
LXX,  Quintam  eiSexlam  edilionem,  435,725  (  bi  scri- 
plutu  e»l  in  veleri  Tetrtamenlo,  Ft/ws //ommis,  in  Hehr*o 
ponitur,  Filius  Adam,  122.  In  Hebra?»  et  caeleris  edilio- 
mbiiN,  utii  Tesiamcntum  scribitur,  uon  Testamailum  ao- 
iiat,  sed  Paclum.  459.  Jn  Hebraicis  voluminibos  Samah- 
tauoruni  quid  inveuii  Hieronymus,  431.  Dubiiat  Iliero- 
tiymtis  de  vcritate  Codicnm  Hebrseorum,  ibid.  et  437. 
Omnes  Sriplurarum  editiooes,  et  Hebraeorum  voluraina 
rur  eveutilat  Hieronymn*,  648,  049.  Nomioa  Hebrau 
corrupte  proferuiitur  a  L-.itinis,  quare?  755. 

Hebr»a  lingua?  sludium  difticile,  I,  906.  Idioma  ejus- 
dem,  310.  Liogu»  Hebraica?  veritas,  II,  475.  Femintno 
g^nere  eipnmit,  quod  uos  solemus  absolute  el  neutra- 
liier  appeilare,  449.  Hehneus  sermo  x  Gr»cam  litteram 
noo  habet,  7.  Lingu»  llrbr*»  diviii*,  IV,  448.  Hebraici 
characteris  idioma  in  aytlabis  IM,  ei  OTH,  10.  Ambi- 
guitas  sermonis  Hebraici,  124,  136.  Hebraicum  idioma, 
VI,  263,  452.  Pinguiit  Jud.xi,  omnes  locuturos  Hebraice, 
722.  Eorum  tingua  et  ccnsuetudo  io  perdiscendh  noroinl- 
bus  propnis,  VII,  735. 

Hebron  (Iu)  quatuor  viri  conditi,  Abrahim,  Isaac,  Ja- 
cob  et  Adam,  vel  Caleb,  I,  694.  Hebron,  sive  Uiebron 
condita  eil  sepiem  annos  auteqoam  conderetur  Tanis, 
urbs  JSgypli,  III,  19». 

Heder»  ei  cucurbit»  iodigent  calamorom  et  hastiliom 
admiuiculis,  I,  755.  Hedera  nalura,  VI,  415.  InPala^lins 
et  areiiosis  l'-cis  nascitur,  ibid. 

Hedibiu  quid  petiit  ab  Hieronymo,  1, 890.  Mulier  eru- 
dita. 

He  cesl  viculus  io  Galilaea,  VI,  535. 

Ileicfi;f  mausolenm,  I,  691. 

Helena  Adiabenorom  regina  populum  Jo  fjmejuvtt  fru- 
mento,  ibid. 

Heiena  meretrix  adjutrfx  Simonis  magf,  I,  1031. 

Helenopolis  locus  sepu>tur»  l.uciani,  II,  903. 

Heli  sarerdoi  sanctus  fuit,  1, 1094.  Fiiii  ejus  forn?ca- 
hanlur  mm  mulieribus  in  lahernaculo  Dei,  ibid.  Dum 
est  nimium  lents  in  filios,  olfendii  Dcorn,  109.1  Impie- 
taleset  vilia  eorumdem.  423,  Quo  ofTendit  Deum?  6H3, 
504.  Heli  ouarc  punitus?  il.  7i8.  Quo  ofleudii  Deum, 
293.  Heli  6ni9iox6vu>  pertit  intHtnabili,  V,  U. 

Helia,  vel  MU».  nomen  civiiatisex  urbis  Jerusalem  rc- 
liquils  condit^e,  VI,  171.  F  ide  Jenmal^m . 

Helias  Cbrislum  antecessurus  quis?  VI,  970.  Vivus  iu 
Cttlum  raplus,  98 i,  985. 

Hcliconis  vcrlices,  I,   533. 

Heltodorus,  I,  9,  15.  fropter  quid  eremum  dimisit? 
356.  lurilat  Hierooymos  Heliodorum '  ad  solitudinem 
persequendam,  56.  Hunc  objurgat,  15,  32.  Epistola  ad 
Hellodorum  quo  tempore  scripu,  254.  De  eaqas  dicit 
Hierooymus,  ibid.  Adjuta  Heliodori  necessitas,  13.Testis 
adducilur,  17,  22.  lu  doroo  ejusdem  duplex  fuit  pomifl- 
catus  digniias,  541.  ldem  avuoculas  Nepotiani,  258. 
Heliodorus  cbarissimus  Hieronymi  soilalls,  II,  28.  Eum 
Hieronynius  delinere  cupit  in  Eremo,  ibid.  «I  seqq.  He- 
iiodorusquid  indicavitliieronymo  de  Ruflni  studto,  15. 
Heliodorus  idem  poslea  episoopus,  II,  526.  Laudatur,Vf, 
362. 

Beliodorus  a'ius  presbyler  S.  Hilarii  adjulor,  II,  660. 

Heliopolilauum  tcrriiohum,  utius  ex  iEgyplt  nomis.  IV, 
288. 

HeliosUithr»  Rom»colebatur,sed  deslruclumfuitejus 
slmubcrum,  1,679. 

Helcesatus,    secundum   Hebrsos    pater   Nnhum,  ipse 


prophela,  VI,  0*33.  necesui  vlcolus   GaUl*a»,  ibid. 

Helisei  sepulrrum.  1,  705. 

Helvidius  Rom»  eral,  II,  224.  Vole.bal  ejusdem  esse 
glori»  virgines  et  maritatas,  229.  Qu»dam  fafsata  dice- 
bat  in  Gr»cis  rodicibus,  215,  224.  Helvldiua  convincitur 
puguantia  iulerse  dixisse,  207.  Teriulliauiiin  in  testimo- 
nium  vocat.  o(  Victorini  episcopi  verbaproponit,  225. 

Heluza,  vel  Eluza,  urb.s  nomen  itt  Moabiiisliiubus  sil». 
IV, 186. 

Heni3lh    VideEmHh. 

Heopemptasepiscopus,   1,650. 

Herarlas  Alexandruiain  tenuit  Ecclesiam  post  Deme- 
trium,  II,  893,  907. 

Heraciianus  tyrannus,  II,  804.  Heraclianus  idem  Africo 
comeNoblitushonoremsuumex  altenus  jussione pendere. 
V.  529.  Novarum  rerura  reus  honorem  amisit,  et  viiauo. 
ibid. 

Heraclitus  obscuras  erat,  II,  487.  Vix  intelligilur,  238. 

Heraclius  diaconus  quid  refert  Hiercuymo,   1,  468. 

Herculcs  robustus,  I,  195.  Hercu  es  uatus  entex  adii!- 
terio,  II,  598.  Unde  fuit  magne  forltludiuis.  tb,d  Her- 
culiexlorquere  demauuclavam,magnarumestvirium,  H(, 
501. 

Herennius,  II,  471. 

Herinacius,  animal  eat  parvum,  fagax.etspinaromsen- 
tibus  prsgravatum,  1,  983.  Herinacio,  slve  Hehcio  di- 
vites  comparantur,  IV,  259.  Hericius  animal  &pinosum( 
et  plenom  senlibus,  et  vulberansqaidquidcontigerii,  VI, 
715.  Herinacii  natura,  VII,  42. 

Hcrmagor»  limiditas,  I,  281 . 

Hermagoras,  II,  559. 

Hermione  quid  loquimr  de  malieribus,  II,  517. 

Hermippus  Peripaleticus,  II,  821. 

Hermogenes,  II,  8H7. 

Hermotimus,  II,  566. 

Hero  episcop.  Naseam  successorem  habet,  1,  609. 

Herodes  Anlipatris  filius,  sivq  Magnus,  Straionis  tur- 
rim,  Caesaream  vocat.  quarc?  I,  697.  Samaham  vocat 
Sebastem,  quare?  ibia.  Herodes  vocat  oppidum  nomme 
palris  sui,  679.  Successit  in  Judaicuni  irnperium  pou 
principes  ox  tribu  Levl,  IV.  996.  Herodes  idem  (iliusAn- 
lipatns,  r-ex  Jud»is  coustitulus  ah  Auguslo,  VII,  175. 
Causa  expooitur,  ibid.  Ab  Angelo  perrtissus  est,  225. 

Herodes  alius.  Quid  uarrat  vetua  Historia  de  Ilerode, 
Heriodiade,  etc,  VII.  101, 102.Quid.im  l.atini  Herodem 
Christum  credebant,  175.  Diclus  estChristumcrucifixisse, 
153.  Lugdunum  rolcgatus,  fralremsuum  successorem  re- 
goi  babutt,  16. 

Herodias  quiH  fecit  in  Joannem,  II,  569. 

Herodotus,  I,  523.  Quid  refert  de  Hunnis,  264.  Hero- 
dotus  et  Berosus  uarrant  de  Seiuiacheribi  eipeditinne, 
Assyrios  pe«>tilenlia  corruisse,  IV,  461.  Herodotus  pleniH- 
sime  scripsit  de  Cambvae  et  de  omui  ifigypto,  V,  552. 

H»ruli,  1,913. 

Hesiodus  laudaliir,  I,  VP>.  Natales  hor.iinum  pl?ngen% 
gaudei  iu  funeve,  342. 

Hesycliius  aniicus  Hi!.'irioiiis,  II,  28    Veneralioni  illiiis 
rieditus  erat,  29.  Hilarionem  loio  orbe  quterit,    55.    Tan- 
dein  in\eiiit,  ibid.  Mittiinr  in  Pat^siinam,  38.   Corpusi. 
lius  furatur,  40.  Hesyrbius  landatus,  523. 

Heth  Httt  r«  Hebrffomm  duplicem  habet  aspirationein, 
*i  a  LXX  expr  iniiur  p*»r  X  <>r»eiim,  III,  7, 5l7t   566 

Heirusci,  qui?  IV,  816.  Lydorum  coioni,  ibid. 

Hcxapln.  Vnte  Origenes.  * 

Il.MCiuthina  sicra  nocturna  qu»  vocabantur,  II,  308. 

Hicbus  vel  Jebus  ct  Salem,  prisiina  Jerusaiem  uo* 
miua,  IV,  595. 

Hieremias.  F/oWeremias. 

Hicroboam.  Vide  Jeroboam. 

Hieria,  regio  Indi»,  199,  258. 

Hierouymus  natus  ChrUlianis  parenlibas  Rom»  fuit 
bapttzqlus,  I,  29.  42.  Aureum  Ingenium  ejusdem,  40\ 
Tolius  Romje  sludia  io  Hierooymum  consonabant,  1%. 
Omnium  judicio  dignus  summo  saccrdotio  decerncbatur. 
ibid.  Solitudo  Hierooyml,  14,  29.  Hi^toria  soliludims 
illius,  940.  Hieronymus  voluntate  sua  iti  cremo  pctniten*, 
42.  Vexaiur  ab  h»reticis,  ibid.  ( Jausus  ce^lub,  pr*teriV^ 
plaugit  vitia,  et  viiare  nitilur  pr»senliar  782.TetilalIonfs 
Hieronymi  in  eremo,  93.  Ejus  auxteiltates,  jejunia  ei 
tacrymse,  ibid.  Ignorat  an  ipstus  pairia  adhuc  perstet,  17. 
Adversus  barbahem  loci  sn»  soliladinia,  qutd  clamat, 
55.  Quotidie  maou  et  proprio  sudore  viclum  qu»rebat, 
ibid.  Sen.isermo  barbarus  vigebat  in  solitudine  i  Jius,  l&. 
Iufirmitales  Hieronymi,  435,  610.  Corpus  ejus  invaliduni, 
9.  Corpons  afgrotalionc,  el  aninii  :»gntudiue  consumptu  i 
futL  in  ercino.  17.  Virginitalem  suam  amiserat  Hieiouy-' 
mus,  i32.  Se  fatf  tur  lapstim  ii  a  U.tesceutia,  19.  Sororem 
suam  quibnsnam  commeiidal,  ibid.  Gaudet   Hieronyiuus 


1039 


INOEX  GENERALIS. 


1010 


de  perseveranlia  sororis  sus  In  bono."  17.  Non  timet  iu- 
diclum  hominam  slbi  detrahentium,  ibid.  Referthisloriam 
infelicitalis  sua»,  114.  Summum  ejus  studium  in  legendis 
profanis,  et  aversio  a  lecllone  prophetarum,  ibid.  Hiblio- 
thecam  cum  niagiio  labore  sibi  coufecit,  lUid.  Ouod  didl- 
ceral,  hujus  rccordatur,  427. 

Hieronymus  et  Panunachius  coodiscipoM,  1,  400.  De 
quorideliant?  ibid.  Praaceptores  ejusdem,  523.  Cateehisla 
qui?  258.  Ejus  laudes,  762.  lu  quo  melior  alns  csl,  935. 
Hieronvmus  gratias  agil  Deo,  quod  dignus  sil,  "juemmuii- 
dus  oderii,  197.  Jeros  nymim  vocat  pairiam  suani.  \bid. 
Ilomam  vcnit  cum  Paulmo  et  Epiphanio,  955.  Q.iidapud 
Damasum  Nouue  egcrit?907.  Ueue  tricnuinm  llorn» 
vixii,  I,  194.  Hieronymun  swpe  disputavit  Rom»  rum 
uionacho  quem  imdei,  239.  Cornuiuin  syliogisinuui  lbi 
suslinuil,  413.  Mullo  glorio?ioreni  se  austimat  mundiimi- 
losopho,  55!i.  Monaslcriura  etdiversorium  exslruxit  Hie- 
ronymus,  403.  Fratrem  suum  Panliuiaritim  mitlil  in  pa- 
triam,  qnare?  ibid.  Frequenlia  peregrinorum  apudliiero- 
nymtim,  455.  Mullos  fratres  alebal,  757.  Ciravissimo 
languore  correpttis,  morlis  limen  iugressus  est,  ibid.  Voea- 
tur  falsarius,  307.  Quid  anliquius  eral  illi  ,  534.  Ejiisdis- 
cretum  jodicium,  083.  Solebal  bonorum  appelere  amiei- 
tiam,  40 1.  Ntuiquaurebat  llieronymusamicitias  poteninun, 
499.  iNon  poiuit  impietalem  conlra  Deum  ferre,  351.  Om- 
liia  contra  Ecclesiam  dogmata  publica  voce  reprcbendtt, 
548.  Ad  commouilionem  S.  Chromalii  vohtit  Hicronymus 
relicere,  52L  Didict".  Scripturas  ah  illnstribus  Ecclesiae 
viris,  720.  Se.mper  sludiosus  fuit  luigu*  Hebrae»,  ibid. 
Majorum  seiitcnliam  snculus  esl,  519.  Arguendo  viiia, 
facius  esl  criminosus,  782.  Ipsi  parietes  in  ipsum  ruule- 
dicta  resouarunt,  ibid.  Posi  peccalumnon  tollit  Hierouy- 
mns  pocnitenliara,  784.  Non  fuit  magisler  mendacii,  751. 
Nttii  vull  disputare  cum  rancore  slomachi,  652.  Quomoio 
legebal  Hierouymus  libros  in  quibusdam  damuaios,  347. 
Non  erat  Origenisla,  52i.  Dogmala  Origems  ohjiciunlur 
illi,  518.  Dograatibus  ejusdem  semper  coulrarius  fuit, 
B25.  Quare  persequitur  illum?532.  Congregavit  libros 
Origeui*.  521.  Yerlil  e  Gratco  tibrum  contra  S.  Joan. 
Cbrysosl.,  756.  Circa  eumdem  fuit  deceptus,  i&id.  Joauocs 
Jerosol.  occidere  eum  voluit,958.  Falsodicitur  baereticus, 
45.  Ejus  Gdes  commuois  cum  Petro  Alexandrino  et  Da- 
maso,  ibid.  Habebat  zelum  tidei  in  omoes  hwreses,  5i0. 
Nunquam  acquievit  hserelics  pravitati  ,54).  Haeretici  nou 
eum  amabant,  546  Non  polerat  Hieronymus  patieo- 
leraudire  biasphemias  haereticorum,  727.  Haeretici  illum 
prosequuntur  odio,  1065.  Cogitur  cum  sodalibus  eremum 
decerere  propter  hwrelicos,  4i.  Miro  odio  avcrsabatur 
Jud»os,52i. 

jHierotivmus  incredibiles  inimicitias  RuQni  palienter 
-ferebal,  i,  755.  YulL  aesliman  Hieronymus,  vel  potius 
errare,  vel  amore  iabi,  qnam  amicmn  aduiaiione  deci- 
pere,  327.  Timel  incurrere  crinien  assenlandi,  610.  Noo 
iiecipiebal  Hierouymus  adulatiune,  nec  tubrica  fraude 
supplaiitabat,  794.  Non  ex  aliquo  in  se  benelkio,  graiiam 
liugua  reddit,  501.  Deirahitur.Hieronymo  in  muius,  193 
€4  teq.  Sese  excusai,  et  defendit  modetie  ac  religiose. 
ibid.  Oslendit  obtreclaloribus  suis,  se  posse  quidquid 
Teuerit  in  buccam  diccre,  790.  Oraliones  suas  floribus 
Scrjpturarum  texebat,  ibid.  EJjuslinguanolariorum  manus 
precurrii,  ibid.  Potest  remordere  Hicronymus,  sed  ma- 
ajis  eligit  discipuius  esse  Chrtsli,  240.  I  imet  a  deiracto- 
ribussjjis,  269  ArguiL  eosdem,  ibid.  Arguit  eosden, 
ibid.  Detracloribus  suis  respoudet  Hieronymus  ne 
superbi»  arguatur,  132.  De  bono  consilio  et  praecepto, 
cuuctorum  digilis  notalur,  134.  Timei  occullom  le- 
genlium  judicium^  508.  Mucror  Hieroitymi  de  morle 
9  rau!*,  724.  Nilul  liugebat  in  descriptioue  viriuiura 
iilius,  ibid.  Munera  Hieronymi  Lucmo,  435.  Filcolum 
accepit  a  1'auluio,  cuigratias  agit,  533. 

Hierooymi  modestia,  1, 190,  235,  255,  280.  Humiliias, 
19,  25,  2IM,  319.  Niliiiiia  conalus  esl  Hieronymus  ab 
puerilia  vitare,  quam  superbiam,  455.  J^ctauti*  reus 
non  est,  222.  Maiuit  pehclilari  io  aBsiimaiione,  quam 
in  flde,  533.  Amor  paus  et  silentii  in  illo,  519.  Hiero- 
nymi  pura  lides  et  siuceritas,  531.  Adha?sioejuscaihedr» 
Petri,  29.  Sludium  Hieronymi  ad  fldem  Chrislianam  ro- 
borandam,  152.  Yenerationi  illt  sernper  fuit,  non  verbosa 
rosticilas,  aed  saocta  siinplicitas,  518.  Reverentia  Hiero- 
nymi  iu  ministros  £cclesi.-e,  938.  Non  veneraiur  episco- 
pos,  nisi  iuerint  recue  tidei,  320.  Ejusdem  vjrlus  con- 
slautia,  ibid.  Virtutes  non  «exu,  sed  aniino  judicat,  9^55. 
Meditatio  Scripturaruin  iu  Hicronymo ,  in  naturam 
▼eraa,  ibid.  ln  pleris<|iie  igBoraiitiain  suara  sim(>lk:iier 
roofessus  esl ,  465.  Cjuorum  comparalione  Hierony- 
ir.us  se  fatelur  imperitissunuiu  428.  1'ora  ductnna 
Hierouymi  ab  adolescentia ,  1010.  Semper  ha- 
ouil  sludio  audienlibus  loqui,quod   publice   m  £cclesia 


didirerat,  ibid.  Philosophorom  argnmenta  non  est  secia* 
tos,  sed  aposlolorum  simplicitati  acquievit,  ibid.  Provocat 
adversarios  suos,  ut  omnia  scripta  sua  ex  integro  discu- 
tiant,  quare?  ibid.  Mens  cjussincera  et  irreprehensibilia, 
ibid  Mavult  errorem  emendare,  quam  perseverare  in 
pravitate  seuienii»,  ibid.  Mullis  sacrae  BibliotberaB  cn- 
dicibus  abundabal  Hieronymus,  15.  Habcbai  alumnus 
antiqtiariiB  arti  servienles,  ibid.  Libros  quos  noo  habehai, 
scribi  el  ad  se  mitti  rogat,  t5.  Amor  studii  io  Hieronymo, 
52i.  Eloquens  in  Syro  sermone  ei  Graero  habehatur,  44. 
Nonnulla  ejusdem  opera  recenseolur,  549.  Scnpuoiium 
cjus  terii|  us  nolattim,  453. 

Hieronymi  consilium  in  verlendis  Scripturis,  1,  753.  In 
translatioue  Scripiuraruru  sua  nou  finxil,  7-U.  Pura  est 
et  sincera,  ibid.  Non  verba  transf^rebal  Hieronymos,sed 
sensum,  309.  In  iranslaiioue  suaconserval  sensoum  veri- 
talem  potiusquam  ordmem  verhorum,  752.  Prologus  in 
librum  Hebraicorum  nomiiitnn,  523.  Cur  remiltit  ad  suas 
prseratiunculas  diviuorum  volumintim?753.  Canonem  He- 
braicaeveritatis  transtulit,  434.  Praefetiuncula  ilii  sad  Da- 
masnmin  homiliis  Canlici  caulicorum,  522.  bxpositiooem 
Tempi  Ezechiciis  interrupii,  ul  ad  Denietriadem  scribe- 
ret,  976.  Sexdecim  libros  prophetarum  verlil  de  Hebra-o 
in  Latinum,  235.  Translulil  Job  in  lingjam  nostram,  ibi/. 
Cominendaibanciranslatioiiem.idict.  MisilDuinnioni  cooi 
mentarios  operaqujedam  inprophelas,  ibid.  NovumTes!a- 
menuimGra?rs*auciori!ati  reddidil  Hierouymus.4'!>4.loter- 
preialio  ejusdem  habeos  astenscoset  virgulas  praenolata^, 
751.  Aliam  absque  his  si^nis  edidit,  ibid.  OmmeniatoriH 
oflicio  usiis  est,  234.  Optabat  Scripiurarum  scribere, 
316.  Tomultus  faclus  inpiebe,  inleclioue  inlerpretaliouis 
Hieronvmi,  106.  Divinos  libro*»  nouniillisvirgitiibusdiise- 
ruit,  196.  Inlerpretalionem  Psalmorum  Davidicorumiiiui 
transferri  petil,  li.  LXX  Inlerpretum  ediuonem  diligen- 
ter  eracndavit.  434.  Celeriiaie  diclaudi  vltqtia  verbadi- 
miserat,  516.  Scnpsit  inEcclesias  uiilitatem.  ooo  io  sa- 
eer.iotum  suggil  atiooera,  422.  Couiemoit  leporem  anis 
rhetoticsp,  792.  Sanctonun  studia  accendebat,  et  adju? a- 
bal,  408.  Opuscula  Hieronymi  in  vulgus  slatim  diNsenu- 
nabanlur,  235.  Inde  fit,  ut  qusadam  emendare  non  possei, 
xbid.  CJuo  tempore  vertit  Lhronicon  Euseb.i,  309.  Voletui 
scriberede  avariiia,  118.  (Juirilurah  Hierooymo  quare 
io  opusculis  suis,  ssecuiarium  liiterarum  j>onai  exeropia, 
424.  Quomodo  usus  est  in  opusculis  suis  litleris  ssscula- 
ribus,  425.  Scripsit  contra  He.vidium  de  perpetua  virgt- 
uiLale  B.  Maria^  105.  Uberconlr.1  eumdein  ciiatus,  231. 
C.ur  tituluro  uoo  imposuit  huic  iibro,  ibid.  Dicitur  ioscrip- 
lus  ab  inaperitis  nonnuilisde  Auclonbus,  ibti.  Falsusru- 
mor  dans  Hieronymo  Iransiationem  quorumdam  operum, 
433.  Liber  de  optimo  genere  iuterpretandi  Hierouymi, 
753.  Libri  ejusdem  de  vir^initale  servnnda  notantur,  915. 
Liber  Hieronymi  ad  Heliolor.  memoriterdiscebalur, 463. 
Duo  libri  ejusdem  miltuotur  Fabiola?,  446.  Epistol®  per- 
mulla?  simui  ab  eo  flagitanltir,  533.  Quid  observat  H/ero- 
uymus  in  translatiooe  Kpislolar.  Paschalium  Theopbili, 
582.  Litler*  Ihcopliili  oon  reddiiaj  Hieronymo,  519. 
Kpistolas  Epiphauii  vertit  in  Latinum  Hieronymus,  305. 
hx  latere  pa^iuie  sensus  capitulomm  nulavit,  ibid.\r*ut- 
tutil  opera  On^enis,  348.  Mou  reprobat  Hieronymus  ooi- 
nia  qu»3  scnpsit  Ongenes,  534.  Accusatur  suhito  mutare 
senAentiam  suam,  ibtd.  Noiuil  iransferre  malos  ejus  li- 
bros,  530.  Declamavcrat,  511.  Orat  Hieronymus.  ut  con- 
teodens  cum  Auguslino,  ventas  superet,  738.  Tiroebat 
respondere  procaciter  episcopo  calbolico,b39.  Nihil  reti- 
net  io  meute,  quod  disiel  a  labiis,  640  Sincjrum  ejos- 
dem  peclasio  Au^ustioum,  ilrtd.  Cavebat  Itfdere  exw- 
limaiioficm  Chrislianam,63S.Hieronymi  scripia  laudaotur 
ah  Augusttuo,  40i.  Qum  ex  operii>us  Hienmymi  pelil 
Augustious,  781.  Petil  ah  Augus.ioo  scripta  uoo  quae- 
stionum,  sed  charilatis,    760. 

Hierooymi  ordo  prufcciionls  de  nrbe  Roma,  II,  551. 
Socii  ejus  el  loca  per  que  transiit,  ibid.  Multa  In  itinere 
vidit  et  didicit,  ibul.  Suscipuur  ah  Kpiphauio.  et  fruitur 
communione  Paulini,  ibid.  Hieronyiuus  adolesceotuliis 
morabatur  io  Syria,  42.  Clausus  est  ab  adolesceolia  iu 
mooaslerio,  464.  JSomnia  Hieronymi,  4^5.  Mulia  de  seipso 
narrat,  650. 

Hieronymusmeminisse  se  dicit  eorum  quas  gessilpuer, 
486  el  seqq.  Trahilur  de  avia  sinu  ad  Orbilium  magbtruui 
suum,  ibia.  Hieronymus  lustravit  monasteria  Nilrue,55l. 
Optio  ejus,  15.  Compellitur  in^ipiens  Oeri,  295.  lovocat 
Hieronymus  SS.  Tpioilatem,  206.  Hieronymus  ordinalus 
a  Paultno,  qotd  ei  dixerit,  4*5.  Hospitalita*  ejusdem,  546. 
H^reticos  non  recipiebat,  ibid.  Hieronymus  cuoa  suis 
falso  teslis  vocatur,  449.  Deceptom  se  .fuisse  fatetur,417, 
541.  Cum  limore  Dei  loqoitur  Hieronymus,  etrnltsudin, 
418.  JustaB  excusalioues  illius,  46t.  Amici  Hieronyiu 
missi  inoccideitfiin,  54.  Non  potest  traosire  surda  au/e 


1911 


INDEX   GE.NERALIS. 


1012 


lnjuriam  apostotorunret  prophelarum,  588,  389.Quomodo 
secutus  esl  Hieronymus  Origenem,  Didyraum  et  Apolli- 
narinm,  571.  Lno  raense  fuit  apud  'Didymum,  642.  Quid 
maxime  a  se  repellebat,  560.  Dicitur-disctpulus  Origeuis 
et  prodilor,  028.  Prohibetur  ingredi  Specam  Domiui, 
452  Purgatseacriminequodicebaiurscindere  Ecclesiam, 
ibid.  llefutat  calumuiam  haresens,  477.  Totis  viribus  de- 
fendit  se  Hieronymus  a  suspicioue  iliius,  559.  Haereticis 
noii  poiest  parere,  570.  Id  prohat  exemplis,  595.  Nou 
odil  hotninesHierouymu9,  sed  errores,  695.  Hypocriseos 
arguitur  ab  smirjs  suis,  562.  Dumpacemincaulus  pnebel, 
mteslina  Ecclesi»  bella  snscepil,  tbid.  Symmistes  Rufini 

Eutalur,  ibii.  Cujus  criminis  arguitur  Hieronymus,  608. 
[uicpepercit  Rutiiws,  quem  cum  jugulare  posset,  noluit, 
ibid.  Non  damuaiionem  illius  quoerit  Hieronyraus,  sed 
coiiversionem,  513.  Propositura  est  Hieronymo,  oon 
alios  accusare,  sed  se  defendere,  491.  Eavorem  homi- 
uiim  requirebat  Hierouvmus,  si  credatur  Rufino,  600. 
Io  respoudendo  iura  anjicuhe  servat,  468.  Contemnitde- 
traclores  suos,  13. 

*,Hierouymi  raodestia,  II,  561.  Moderatio,  468,  252.  Ti- 
mebal  inierdum  Hierouymus  basihcas  iulrare  martyrum, 
589.  Nulla  ambitio  iu  Hierooymo,  nec  avaritia,  489.  Pa- 
tientia  Hieronymi,  572.  Blandieuti  acquiescit,  nou  timet 
comminaulem,  ibid.  Ubi  fides  una  est,  ibi  pacem  babet, 
ibid.  Vult  magis  accusan,quam  accusare,  et  pati  injuriam 
quam  facere,  534.  Lasus  Hieronymus,  servat  jura  amici- 
tia»,  563.  Levius  est  ei  amici  inimicilias,  quam  h*reiico- 
rum  amiciliassustiuere,  ibid.  Maluit  de  Dei  rebus,  quam 
de  injuriis  dicere,  446.  Iinpatienti»  non  potest  argui, 
40K  Hieronviui  pura  fides  el  sinceriias,  41o.  Zelus  Gdet 
in  eo,  415.  beturitas  Hierouymi,  ibid.  Fabula  de  Hiero- 
nymo,  632.  Unde  hiusit  quae  dixil  de  nupliis,  518.  Ka- 
cullas  ei  traditur  describendi  volumeu  Hebnsorum,  835. 
Trilingtiis  erat,  416,  537.  Hieronyrai  diversaB  scieutia», 
ibid.  Theologia,  427.  Oposcula  in  Gr*cuiu  versa ,  952. 
Translationes  Hieronymi  purar,  464. 

Ilierouymi  consilium  in  veriendis  Scripturis,  II,  555. 
Pr&faliuucuUe  Hieron.vmi  in  Velus  (nstriimentum  refe- 
runtur,  quare,  419  elseq.  Pr«#-terniisil  Hieron.  paulu- 
lum  libros  Quaestionum  Hebraic.  quare  613.  Nihil  de 
Hehraica  veriUle  mutavil,  523.  Verba  dierum  cur  inter- 
pretatus  est ,  524.  Quo  teuipore  scripsil  Hieronvmus 
ConimeiiUrios  in  Ecclesiasteu,  et  iu  Epistolam  ad  Ephe- 
jHos,  421.  Novi  Teslamenli  verba  el  iioniiua  iolerpreta- 
ttis  esl,  643.  Grseci  siisceperunt  uovam  Hieron.  trausla- 
tionem,  418.  Qwotempore  scripsit  in  hpistolam  ad  Ephe- 
sies,  479,  459.  Trauslalionera  Uieronymi,qua3ex  Hebrao 
eet,  calumniatur  Rufinus,  613.  Prohibetur  legere  Scrip- 
turas  celebritate  loei  et  s;incloriimconventu,487.  Hieron. 
LXX  eiueudavilet  traustulit,  318.  Hos  iu  convento  fra- 
trura  edisserit,  ot  P.salmos  eurum  jugi  inedilalionedtcan- 
tat,  ibid.  Omnes  ejus  traclaius  borum  teslimouiis  leiti 
sunl :  et  Commentarii  in  prophelas  et  suam  el  LXX  edi- 
tionem  edisscruut,  ibidt  Elegaos  respousio  Hierouymi, 
556.  Volebat  scribere  contra  volumina  Eusebii  scripta 
sub  oornine  Pamphili,  41 G.  Historiam  Ecclesiaslicam  scri- 
bere  volebal,  41.  Meutein  su;nn  de  ordioe,  quem  erat 
servalurus,  exponit,  ibid.  Verba  Scripltirte  non  audet 
expouere  ,     ne     Helvidius  calummetur,   330  .    Epilo- 

fjis  disputationis  Hieronvmi  adversus  Jovinianum,  58*. 
nvehitur  in  illuin,  579,  382.  Libri  Hieronymi  adversus 
Joviuisngm  reprehenduntur,  631.  Scripsit  de  Viris  illu- 
stribus  a  passione  Christi  ad  anuum  xiv  Theodosii  iru- 
peratoris,  821.  Quibus  scripsit  Hieronymus,630.  Episiola 
ejus  ad  Rufinum  bouo  animo  non  fuit  rMdiia,  56  1.  Vin- 
centio  cuidam  quid  scripsit  612.  Ipistola  supposila 
Hieronymo,  417,543,536.  Palsa  contmet,  517.  Episiohe 
translalie  ab  Hieronymo,  468.  Versio  Episiolarum  Theo- 
pbili  facla  ab  eodem,  543.  Liber  uaus  Didymi  versusab 
illo,  959.  Hieronymus  inierpres  Origeuis  mulla  suslulit, 
655.  Ilulta  transiulil  de  eodmn  sineinvidta  aliorum,  501. 
Quomodo  inlerpretalus  est  illum,  514.  Translulit  llo- 
roihas  illius,  417,512.  Hieronymus-  grammaticos  expo- 
nebat  parvulis  iu  Rethleem,  636.  In  inonte  Oliveti  Ci- 
cerouis  dialogi  describehautur  ei,  ibid.  SdBpe  lusit  Hiero- 
nyraus  iu  scholis  slrophis  diasyrticae  praedicalionis,  160. 
1'iguralas  coiilroversias  didicerul,  409. 

Hieronymi  inf<mtia  tempore-  Constanlii  imperatoris, 
III,  195.  Hieronymi  Hebraws  praeceplor,  quo  Scripturas 
sancias  instiluente  pcrlegerat,  393,  412,  424  438,  459, 
466,470,  471.  Hieronymus  non  probat  exposiliouem 
pratceptoris  sui  Hebraei,  428,  459.  Non  probahat  saepius, 
•juod  in  Lalinum  iransferebat  sermonem,  195,  207. 
Conira  conscieriliam  suain,  noloit  opiuionum  rivulos 
consectari,  fonte  veritatis  omisso,  381.  Nenovitate  uimia 
leotoris  iludiumdeterreret,  veleres  interpretesaliquando 
sccutus  est,  ibid.  Nun  arguit  errores  LXX  Interprc  'um 


505.  LXX  Interprelum  consueludinise  coaptavitin  his, 
qu»  non  multum  ab  Hebraicis  di?crepabanl.  381.  Uorn» 
Ecclesiaslen  sancUe  Blesillae  legerat,  ut  eam  ad  coulem- 
plum  hujus  saaculi  provocarel,  581. 

Hierooymi  cousu^tudo  in  scribendis  Commentarlis, 
IV,  994.  Huoc  calumnianlur  ejus  adversarii,  ibid.  Non 
approbat  Commeotarios  S.  Basilii  in  quemdam  Isaiaa  Jo- 
cum,  98.  Idem  aute  aunos  circiter  triginta  scripserat 
tractatum  de  Visione  hujus  prnphelas,  ibid.  Gregorium 
Nazi<mienum  magistrum  iu  Scripturis  sanctis  habuissese 
lestalur,  ibid.  Scripsit  in  Epistolam  ad  Ephesios,  833. 
Subjungit  alia  volumina  edita  adversus  Ruflnum  et  Jo- 
vimanum,  ibid.  Scripseral  in  MaUhaeura  et  librum  ad 
Algasiam,  antequam  exponeret  Isaiam,  506.  Scripserat 
inZacbariam,  priusauaui  exponeret  lsaiam.  630.  Solvit 
quaestionem  silii  ab  Eustocbio  propositam  de  octo  versi- 
bus  Psaimi  xm,  663.  Coarctatur  in  iotelligentia  quorura- 
dam  dogmaturn,  et  libri  Apocalypsis,  767.  Laboraodam 
est  Hierouymo,  ut  breviter  Hebrasam  etyraologiam  La- 
tinus  lector  intelligat,8i0.  Vull  interlicere  sagittis  Scri- 
ptorarum,  2i4.  Argumeutalur  conlra  Judaeos,  209.  Ar- 
guit  Judaeos  criticos,  596.  Non  recepit  traditiones  He- 
braicas,  224.  ArguitLXXInterpreies,  707.  Dubitatde  Sep- 
luaginu  interpreta.ione,  1068.  Dubitalde  auctore  Epi- 
siolse  ad  Hebneos,  1073.  Arguit  falsam  inlerpretatiooem 

Suorumdam,  532.  Humilitas  Hieronyrniel  modestia,  206, 
13.  Testimoiiinm  paucorum  requint,  493.  lnimicus  er- 
roris,  noo  bomioum,  967.  Non  damnat  in  mariyribus, 
qood  ipse  sequi  recusal,  973.  Invehitur  In  Arianos,  166. 
Declinal  calumniam,  841.  Quosdam  calumniatores  notat, 
923.  Habitahat  in  Palestiua,  119.  Hebraeus  pra>ceplor 
Hieronymi,  172,  220,  518. 
Hieronymos  solebat  adbuc  paer  cryptas  Martyrum   ln- 

S-edi  et  ciicuire,  V,  468.  Pulchre  eas  describil,  ibid. 
ieronymus  contra  Helvidium  scripsit,  538.  Non  uno 
roodo  semper  vertit,  537.  Qu*stionem  proponil  et  solvit9 
649.  Noo  cural  vilia  sermonis,  sed,  etc,  472.  Kaletur 
obscuritatem  Scriptura,  475.   Servat  coosuetudinem  lo- 

Suendi  propler  iudoctos.  590.  De  verborum  «eneribus 
ieronyrai  et  modeslia,  201,  298,  452,  462.  Seipsum  ca- 
sligat,  469.  Socraticum  dietum  suum  facii,  SlO.Citatopus 
auctoris  su9  aBtalis  non  ignobilis.  Yilalsamulos  et  ca- 
lumufalores,  387,  587.  Invidos  arguit,  401. 

Hieronymus  orat  pro  remissione  peccatorura  suoMim, 
VI,  531.  Quid  observatin  interprelatioue  Scripturarum, 
447.  Humilitas  ejus,  361.  386,  443,  132.  Sludium  Hiero- 
nymi  in  lingua  Hebraea,  773.  Non  de  proprio  sensu  lo- 
quitur,  550.  Morbos  libenler  suslinet,  modo  libidino 
careat,  265.  Dubitat  de  maiiiia  Judtomm,  471.  Cavet 
odium  Episcoporum,  719.  Testis  erat  oculatus  subver- 
slouis  Ju  ia3»,  6)2. 

HierouymusaJolescenlulus,  qutbusoperam  dibat,  VII, 
408.  Kuit  studio-us  ab  adoles  eutia,  539.  Alexaodriau 
perrexit,  Didymum  de  sacris  Scripturis  interrogalurus, 
tbid.  Slridor  l.diouis  Hebra  ce  sordi  iavil  in  H  eronymo 
elegantiam  Litioilatis,  485.  Ejus  infati^abile  sludium 
linguae  H^braica),  ibid.  Quam  fidem  babuit  de  Christo, 
721,  723.  Amor  veiiats  in  illo,  quanlus  ibid.  Modestia 
iilius,  470.  Causa  admirationis  in  Hieronymo,  136.  In- 
finnitatef,|483.  Monasterium,  3^5.  Oplio  Hijronymi,  quae, 
635.  Sequitur  Origeuem,  569.  E^us  studium  in  Hexa- 
plis  Origenis,  73i.  Mos  Hieronymi  recurrendi  ad  origt- 
nales  Scriptura  libros,  42  >.  Compellitur  mulare  ordinem 
leciionis,  555.  Palso  reprehendilur,  50S.  Scriptores  pro- 
fauos  legere  desierat  Hieronymus,  uec  iis  vuil  uti,  425. 
A  quo  tempore  cessavit  legere  Tullium  et  alios  aactores, 
485.  Exposuil  Hierouymus  Leviticum  Paulw  et  Euslo- 
cbio  viva  voce,  non  scripto,  723.  Slaluer.it  exponere 
librum  Exodi,  2II.  Non  vult  Hieronymus  Opuscula  sua 
facile  tradi  maledicis  et  iavidis,  559.  Quem  numerum 
versuum  quot  die  scnbebal  Hieronymus,  587.  Scripsit 
Rom<e  librum  de  Virginilate  U.  MarLe,  393.  Libellum  de 
Optimogenere  iuterpretandi,2l8.  NondumscripseralHie- 
roiiymusinZachariam,cum  ederel,M  tthTum,  160.Htero- 
uynii  lihri  Hebraicarum  Qua»lionum  iu  Velus  Tesiamen- 
tuni,245.  kjusdem  Quaeslioues Hebraicae  in  Genesim,6i2. 

Hierophanla  apud  Athenas,  a?ternadebiiilatefit  castus, 
I,  903.  Hierophant»  Athenieu&ium,  II,  320. 

Hilariou  uno  laiilum  die  vidit  Jerusalem,  quare,I, 
522.  Hilariou  ubi  natus,  11,  14.  Habuit  pareutes  idolii 
deditos,  ibid.  Ejus  dotes  naturae  et  gratise,  ibid.  Pergit 
ad  Antouium,  eumque  imitandum  sibi  proponit.  ibti. 
Substanliam  suam  dislnbuit,  ibid.  Quo  secessit,  ibid. 
Jcjunium  ejus,  tentaliones,  et  exercitia,  16.  Provolutus 
iu  lerra  crucem  Christi  siguabat  In  fronte  contra  impe* 
tus  daemouuin,  ibid.  Meus  ejus  ab  oralione  abducitur, 
ibid.  Quam  celiulam  habebai,  tbid.  Austeritates  et  vietus 
17.  Scripuras  sanctas  memoriier  teuebal    et  rediab.il 


INJ 


1NDEX  GENERALIS. 


1041 


II,  14.  Lalrones  uou  timet,  ibid.  elseqq.  Fundatoreteru- 
dttor  fnil  conversslionis  raonaslic»  in  Syria,  19.  Deara- 
bulans  cum  fratribus  interpretabatur  Scripturas,  21. 
Munera  el  dooa  spernit,  ibtd.  Petitur  ad  supplicium  ut 
mateflcus.  23.  Pama  illtus  in  longinquis  provmciis  per- 
crebuit,  24.  Omnes  monathi  cerlalim  cnrrt.nl  ad  illom, 
26.  Qualisfuit  in  roente  Antonii,  ibid.  Visitabat  mona- 
steria,  ibicl.  Populus  in  bonorem  Veneriscongregatus,  ei 
orcurrit,  et  Gdem  Christunam  profltetur,  ibid.  Lx  odore 
«esliura  cognoscebal  cnjusqne  vitia,  ibid.  Dolelde  turbis 
venlentibus  ad  se,  29.  Monem  Antonii  nondum  nuntia- 
lara  agnovit,  ibid.  Mtrabilis  gloriae  conietnptus,  ibid. 
t'1'jviam  nnpetrat,  el  oleo  benedicto  liberat  agricolas  a 
morsibus  serpenlum,  ibid.  el  seq.  Qu«ritur  ut  tradatur 
luorti,  ibid.  Cazenses  a  Juiiauo  mortein  Hilarionis  et 
Hesycbit  irapelraverant,  53.  Evangeliorura  codicem  roa- 
nu  sua  scripsit  Hilarion  adoiesreus.  ibid.  Eiicit  daemo- 
nium,  ibid.  InquolaMabatur,  3i.  Fugii  ad  Mediterranea 
ioca,  et  absconditus  proditur  a  daemouiaco,  ibid.  Vocatus 
propbeta  Cbristianorum,  ibid.  Nihil  accipiebat  a  quoquatn 
tbia.  Moerebal  quod,  lacenle  de  se  lingua.  miraeuia  lo- 
querentur,  56.  Mare  inlumescens  stal  ad  preces  Hila- 
rionis,  et  panlalim  ad  semetipsum  reiabitur,  ibid.  Pi- 
ralw  illiu*  jussu  feruntur  inviti  ad  htlus,  ibid.  Ducenti 
fere  bominesab  illo  curati,  37.  Fuga  glori»  in  eodem 
loco  diu  manere  non  sinil,  nou  levitasiuentis,  ibid.  le- 
ataraeiili  vice  brevem  scripsit  epislobm  Hesychio,  59. 
Multi  religiosi  ad  Hilarionein  aegrotaniem  de  Papho  ve- 
nerunt,  ibid.  Quid  jubet  de  corpore  suo,  ilrid.  Spes  ejus 
et  mors,  ibid.  (  orpus  post  decem  meuses  iute^rum  re- 
periiur,  et  vestes  illttsw,  ibid.  Mira  iuter  Palwaliuos  et 
Cyprios  de  Hilarione  conleulio,  ibid. 

S.  Hilarius,  ejusque  libri  oribodoxi,  I,  68«.  S.  Hila- 
rius  Gailicano  cotburno  attollitur,  525.  Gr*ci»  floribus 
adorualur,  ibid.  Longis  interdum  periodis  hivolvitur,  et 
a  leciioue  simplieiorum  procul  est,  ibid.  Prolixus  de 
Syuodis  liber  S.  Hilarii,  14.  Librum  de  Synodis  ejus- 
dira  inana  sua  descripsit  Hieronymus,  ibid.  Quintiliani 
librosstylo  imitatus  est  el  numeio,  450.  In  libello  quem 
scripsit  adversus  Dioscorum,  quid  in  lilleris  possii  os- 
lendit,  ibid.  Hilarius,  quid  vertit  e  (irasoo?  310.  Qua 
opera  translulit ,  348.  Transtulit  Oi  igeuetn  et  Eu- 
tebium,  753.  Hiiarius  inlerpres  Origenis,  532.  Hilahus, 
223,  232.  Hilarius  dicilur  coiumua  Ecclesiae,  II,  460. 
Uilarium  de  exsiiio  el  pradio  revprteolem,  Gallhrum 
tcclesa  complectilur,  592.  Hilarii  liber  talsatus,  ut  fa- 
bula  de  eo,  655.  Dtcilur  vir  eloquentissimusei  scrmouis 
l.atiui  tuba  conlra  Anauos,  50i,  510.  S.  Hilarius  opus 
Origenis  translulit,  VI,  479.  Hilariua  Pictaviensis  epi- 
scopus  Pirlavisgeuitusest,  VII,  427.  Ejuseiicomium  ibid. 

Hilarius  Ecclesiat*  Roraana  clericus,  II,  194.  Hilarius 
ideiu  Deucalion  orbis  dicilur,  199.  Idem  aote  Syuodtiin 
Arimiuensem  recipiebat  baptizatos  a  Manicliaeis,  el  com- 
yrobabal  baplisraa  Ebionis,  200.  Libelli  Hilarii  de  baere- 
licis  rebaptizaudis,  ittid.  De  eodera  qua  narrantur ,  194, 
200. 

Hin  mensura  genui ,  V,  43,  «1,  et  576  et  seq. 

Hinnltus  equorum  iu  Scrlpluris  duplex  acceptiu,  VI, 
515,  316. 

Hippoceotaurus  occurrit  Anlonio,  in  eremo,  II,  6.  In- 
lerrogalur,  et  respondet,  ibid. 

Hippocrates  quid  exigll  a  suis  discipulis,  I.  268.  Mutla 
eis  prajscribit,  xbid.  Vincula  ejasdem,  ibid.  Hippocrates 
laudalur,  851.  Kjusdem  jurameuluin,  268.  Hippocraies 
quid  docetde  obeso  corpore,  Ji#  339.  Yincula  e;usdeui. 
239,390.  J 

Hippodromum  pro  Epbratba  nura  et  cur  Septuaginta 
trausiuleruut,  III,  560. 

Htppolytus,  l,  232,  5*9.  Hippolytus  vir  disertissimus 
de  quo  scripsil,  434.  Hiopolytus  cootra  Genies  proprium 
opusculum  edidi  1,907.  Hippolytus,  II,  451.  Htppolyti  de 
Sepluaginta  hebdomadibus  senienha,  V,  689  et  teq. 
Ejusdem  in  Zachariam  Commeiitahi.  VI,  788.  Hippolytus 
Mi.art.vr,  VII.  2.  VV    J 

il»r  inierpretatur  vigil,  I,  455. 

Hiram  niille  anuis  vuisse,  Hebraei  fabulautur,  V,  337, 
558.  '       * 

Hircanus  Jodaeoruin  princeps,  IV,  28.  Hircanus  idem 
pontifex  diadema  suo  capili  imposuit,  V,  251.  Ab  He- 
rode  jugulatus  est,  688. 

Hircanus  et  Arislobulus  fraler  iotestina  seditione  du- 
guaiil,  V,  687.  F 

Hircani  et  Alexandri  dissensio,  V,  49. 

Hncani  senes  semivivos  canibus  et  volucribus  oroii- 
ciunt,  II,  335. 

Hircius  sororem  suam  proponit  Ciceroni  nubeudam,  I!. 

Uircus  tu  lypum  Chrisli  effert  peccala   poj.-ili  iu  soli- 


tudinem.  II,  733.  Hircusquare  io  sacrificiis  oflertur,  V, 
553. 

Hirundo  pullossuos  novitde  sua  oculare  cbelidooia, 
111,444. 

Juxta  Hismeniam  canere,  II,  525. 

Hispania*  quolidie  coittremiscuut  ab  hoslium  ineuni- 
bos.  I,  913.  Quidquid  atii  semel  passi  suntv  iilamemper 
timure  patiuniur.  ibid.  Hisjtania,  Iberia  appeilatur,  et 
Celliberia.  IV,  817.  Lusitauiae  et  Hispaniaruin  bieresis, 
761. 

Hispani  ande,  et  cur  lberi  nuncnpantur,  V,  31 1. 

Hisloria  a  Pauio  le\  vocalup,  I,  814.  Iu  veipribus  hi- 
sloriis  quid  legilur,  210.  Histon»  lex  tera  qosoaai.  II, 
209.  QtiUl  narrut  vetus  Historia,  412.  Hislon»  sacn* 
profjuisauiiquiores,  lVt  9.  Aiiud'est  historiara,  aliod 
prophetiam  scnbere,  985.  Scnptores  naturalis  hisloric, 
qui,  960.  Hisloria  eisdem  liiieiscurrilquibus  el  tropo- 
logia,  V,  482.  Scriplores  hisloriarum  barbararum,  qui, 
651.  Hisloria  aliquaudo  inetaphonce  texitur,  VI,  658. 
Ordo  bistori»  in  laudibo*  Dei  uou  semper  servatur,  pr*- 
cipue  iii  P^aimi&iii  el  l:,  245.  Nou  omoia  qua»  m  lnsto- 
ria  narrautur,  pn<»suni  tropoiogice  sumi,  59o.  Hisloria 
cum  impossibtlitalem  habet ,  aul  turpitudinein,  ad  aitiora 
transmittaur,  VII,  160.  Error  propier  iguorantum  bi- 
•  oriae,  16. 

Hisionci  proponanl  sibi  Thucydidem,  Sallustium,  Hc- 
rodotum,  etc,  1.  522.  Hislorici ,  quorum  cognitio  neces- 
saria  est  ad  iulelligeudas  extremas  partes  Danietis,  V, 
621.  62i. 

Hi&iiio  iinus  el  idem  diversas  persooas  ioducit,  I,  195. 

Hoiite  vocis  varia  iiilerpretatio,  VI,  56. 

Hodoeporicon,  I,  692. 

Hoiocausium  et  victimarum,  sive  bostiarum  differen- 
tia,  IV,  660,  el  V,  568. 

Horaerus  sapientia  fuit  pra?ditus,  1,256.  Homeru^mor- 
lem  et  somnum  fralres  lingit,  542.  Uuiil  refert  de  iNe- 
store,  258.  Homerus  praeco  meritorum  Acbillis,  II,  15.  Ho- 
mericum  pioverbium,  568. 

Homerocentoues  qui  dicantur,  I,  275. 

Homicida  est,  qui  cum  possit  houiinem  de  roorte  libe- 
rare,  non  liberat,  II,  789.  Si  fratrem  oderis,  bomicida  esv 
534.  Homicidas  punire  non  est  effusio  sanguinis,  sed  uii- 
mtftenum  legum,  IV,  987. 

Homicidium  ex  odio  s»pe  na  ciiur,  I,  27.  Mors  est 
oinniuui  pessiraoruni,  II,  534.  Homicidium  Judaiomaibus 
bomicidns  pejus,  VI,  50 1. 

Homo  fabricatus  de  liiuo,  I,  419.  Nullus  bomo  serun- 
dum  ualuram  est  pollutus,  741.  Omnes  aequaliter  adChrr- 
sti  gratiam  provocanlur,  ibtd.  Perfecta  lotius  bonnuis 
e  mpositio,  150.  Miseria  bominis  aute  Cbris.i  adven- 
tum,  335.  Pruclenti  homini  quid  convenit,  549.  In- 
terior  liorao  desiderio  ad  superna  susioldlur,  629.  Omue* 
impeius  voluptatis  ralione  compescil,  ibid.  Per  exleno- 
rem  bominem,  interioris  hominis  vilia  demonslrantur, 
ibid.Wla  boininum  in  sa^culo  degentium  describiiur, 
193.  Quid  esl  homuiein  ex  bomine  lollere,  et  tu  corpore 
coustiiulum  esse  siuecorpore,  1026.  Multitudiues  bo- 
minum,  offlcia  et  salulatioiies  fugieudas,  5o2.  Ouidaiu 
pr»dlcaut  Deum  dedisse  bomini  partem  aliquaiu  su» 
ualuraB,  II,  422.  Homo  oaturs  est,  peccalor  voluoUUv, 
74«l.  Vauilas  estomnis  uorno,  vel  viveus  iu  «orpore,  vel 
vivens  in  virtutibus,  763.  Mulla  facies  hommum,  sic  et 
corda  diversa,782.  lu  boroine,  vir  et  femina  coiitmenlur, 
285:  ExmuIsus  est  de.  paradiso  cousiliis  diaboli,  241. 
Uomo  m  jerlo  slatu  flucluat,  et  dum  non  timel,in  sereuo 
paiuur  tempentatem,  765.  Nunquam  securus  esl,  wd 
rempa?  meluit  in  tranquillitato  naufraglum,  705.  Glona 
bomiuis  in  Chrislo  aucta,  nou  muiata  ualura,  371.  Homo 
Cbristo  deditus  potesl  mori,  non  superari,  48.  Omnis  ejus 
fortiludo  marcescit  et  dfperit,si  ,a  Dei  auxiliodeseratur, 
891  Labores  boniiuum.  semper  iucerti,  418.  Horum  >tu- 
dia  conlrarios  Ihies  b.ibent,  ibid.  Cupiditas  bominuin, 
occulta  cognoscere,  5.  >  era  honiiins  sapiPiitia,  708.  Do- 
uum  hominis  nou  est  coulemueiidum,  250.  Fimus  ho- 
miuis  proiicit  curationibus  ex  Galeuo,  531.  Hooiiuum 
vila  post  dilu\ium  uou  e^tcontracLa  ui  ceiitum  vigiuti 
annos,  III,  315,  318.  Hoino  non  esl  nisensibilis,  etsio- 
lidus  a  Dco  creatus;  sed  relinquitur  ipsi  liberum  arbi- 
trium  in  eligeudo  bonuin,  el  vilaudo  malum,  4i2.  Ad 
hoc  natus  est  homo,  ut  Creatorem  suum  iiileliigeus, 
venerelur  cuwmetu,  et  houore,  et  opere  mandatorum, 
496.  Colonus  et  bospes  muudi  homo  dalus  esl,  ut  brevi 
vit*  su«e  frualur  lempore,  etcpe  proJixions  aaiatis  ab 
cissa,  cuuctaqus  possidet,  quasiad  aiia  profecturus  at- 
piiial.  412.  iuierior  bomo  postquartum  decimum  puber- 
Uiisaiinuni  in  uobisexorilur,  424.  Jnsipiens  boiuo  fuiura 
uunquauj  cogital,  sed  prasenlibus  et  ^aducis,  quasi  ma- 
goii  atqu^  perpetuis  delectalur,   425.  Hooiiucs  errore 


ro:5 


INDEX  GEXSIULIS. 


14« 


saetuli  raptali  et  lurbine,  uon  iutelliguut  ruinam  pecca- 
ioruin  suorum,  et  io  bis  exsultani  qua?  inagis  digna  suut 
plauctu,  396.  Non  curanduro  quid  de  nobis  loquanlur  bo- 
mines,  446.  Horuo  rationale  auiiual  definit  r,  IV,  57. 
Homines  omues  sunt  natura  Glii  De^  sed  viliosuoeffi- 
ciuutur  alieni,  18.  Primum  tempusf  humansa  sapientU», 
qoando  egredimur  pueritiaro,  el  ad  rationatem  venimus 
aslateni,  77.  Hsc  atas  mane  appellatur  in  Scripturis, 
ibid.  In  bomiuibus  tricesimus  annus,  in  jumeutis  terlius 
est  robuslissimus,  187.  Omues  liomines,  quos  narrant 
histoiiae,  qu;isi  niLil  roputati,  192.  Homines  de  uno 
proposito  trawseunte*  ad  aiiud,  315.  Oroois  homo  sibi 
videlur  justus,  349.  Mores  eorurn  in  diversis  aoimauti- 
bus  monstraiilur,  259.  Jumenta  vocantur  saeculo  dediti, 
404.  Vililas  bominis  per  mortern  seiilitur,  177.  Fragililaa 
ejus  ac  perpetua  muiabililas  feno  comparalur,  482.  For- 
tiludo  etiam  siue  Clirislo,  imbecillarepulatur,9.v>5.  Quao- 
lun  Dei  auxi  ium.el  quam  fragilis  uatura  bumaua,  1068. 
Trona  est  ad  evcusationem  sui  bumana  perversitas  , 
8.)3.  Diiuitlit  Deus  bomiuem  voluiilati  suae,  quare, 
969  .  Daniuaiitur  qui  perfeelam  iu  bominem  jusli- 
liam  praedicanl,  999.  Anus  delira  contingens,  posce  ho- 
minem  esse  sine  peccalo,  957.  Silveslres  quidam  homi- 
nes,  175.  Homines,  qni  non  sunl,  V,  911-  Imago  Dei  in 
bomine  facta  iu  creatiooe,  similitudo  in  bapttsinate,  331. 
Dno  inieriores  homines,  951,  Homo,  ubi  persoua  uon 
ponittir,  pro  quolibel  bomiue  sumitur,  VI,  761.  Fugit 
bomo  a  Deo,  596.  Hominum  miserias  el  peccata,  451. 
Crudelttas  eorum,  129.  Horoinis  formalio  iu  utero  per 
uovem  menses,  VII,  466.  Homo  inLerior  et  exlerior,  625. 
Iiilerioris  bomini?  meiiibra,  563.  So.utio  quft-sliouis, 
quare  Deus  Imnioem  non  fecerit  ex  uecessitate,  bonum 
Ft  rectum,  756,  737.  De  lolo  genere  bomiuum,  singulari 
numero  disputalur,  452.  Homines  lestimonium  bouum 
babentes  etiam  apud  adversanos,  721.  H»>stia  placabilis 
Deo  bominum  salus  esl,  75.  Per  hommes  et  jumenia, 
qui  inlelligiiiunr,  480.  Humaua  fragi.ilas  coiispecluni 
majoris  glori»  ferre  nou  sustiuet,  131.  Quid  convenit 
omnibus  humaua?  vitse  setatibus,  713  ^l  seq.  Homuiibus 
singulis  duos  ange.os  aasistere,  280.  Homiutim  judicium 
fallax,  249. 

Honest.1  multa  sunl  re,  nomiuibus  autem  lurpia,  et  vi- 
cissim,  IV,  530. 

Honor  sumptus  pro  eleemosyna,  vel  pro  munere.  I, 
904.  Ubi  non  est  bonor,  muita  sequuntur  incommoda, 
35.  Quamvis  clarus  bonor,  vilescil  in  turba,  398.  Koa 
lumere  ad  honores,  srd  pro  Dei  fide  tos  parvipendete, 
691.  Totusorbis  qtubiis  bonoribus  plenus  est,  398.  Ho- 
norin  Srripturis,  quid?  VII,  !10. 

Honorane  pravpositos,  uou  autera  spe^are  in  eis  debe- 
mus,  VI;  518; 

Honorius  el  Arcadius  priucipes  religiosisslmi,  I,  913. 

Horaj  canonica»,  I,  121,686,  691.  712, 

Horatius  nihil  habet  commune  cum  Psalterio,  I,  114. 
Quid  pr;t-cipit  interpreli,  309.  Praeelarum  Horatii  di- 
cuim,  1026.  Horalii  carmina.  17,  24,  283,  506.  Horatius 
irridet  appetitum  ciborum,  II,  342. 

Hordci  iarina  cur  potalioni  to0  d)  tyfxou  ad juxicla,  VI  r  342. 

Hnrmiscus,  torques,  vel  mouile,  Jll,  515. 

Horologii  Acbai  gradus  quomodo  ane  mocbanica  con- 
stmcli,  IV,  469  et  seq. 

Horr#i,  ubi  habitaverint,  VI,  364. 

Hortari  el  su;«dere  quomodo  diflerant,  I,  36. 

Horlensii  oratio  in  palerno  sinu  coaluit,  1,  682.  Hor- 
lensius  marilus  Marci^.  II,  312. 

floni  Adonidis,  IV,  774. 

Hortorum  delicias  locus  Tbeopheih  pra?bebal,  irrigalus 
fontibus  Siloe,  III,  500. 

llosanua.  Vide  Osauna. 

Hosee.  Vide  Osee. 

Hospitalilalis  commeudalio  «t  officia,  II,  546.  Hospita- 
Htatis  oitlciuiii  aliud  esse  debet  iu  episcopo,  aliud  iu 
laico.  VII,  701. 

Hospites  non  levi  sermone  summisqtie  labiis  invite 
iuus,  sed  lolo  ineulis  aniore  leneamus,  I,  912.  Cum  lu- 
cro  iioslro  sese  olferuui,   ibid.   Quid  timeuium  in  Ho- 
spilfim  rejeclione,  II,  5i6. 

Hosiem,  dum  parvus  est,  iuterfice,  1,  92.  Hostes  tn 
fraude  decipi»ndi.  V,  194. 

Hostiam  muiilam  qui  oblulerit,  sacrilegii  reus  est,  I, 
684.  Teipsum  vult  Domiuus  hostiam  vi\ara,  placentem 
Deo,  796.  Hostias  et  victimarum  immotatlonem  cur 
Deus  qumierit,  IV,  21.  Hosli;o  humanaa  Saturno  inuno- 
laiii*,  544.  Hosliarum  pellibus  iucubaules,  ul  somuiis  fu- 
tura  cognoscerent,  774.  Dc  bosliis  quaanam  acceperiut 
sacerdoles,  VI,  949  ei  uq.  Eorum  allegoria,  ibtJ, 

Hulli  patriarcU»  exposilio  ei  Origeue  refcriur,  II, 
469. 


Humana  vii»  miseria,  I,  1057.  Humanarum  rerum  va- 
rielas,  uihilque  slabile,  342.  Humana  dies  quid,  886. 
Humanas  conditionis  frag.litas,  IV,  473,  ei  V,  72,  etc. 
HumaiL-n  h»  slia?  Saluruo  iinmolat^,  IV,  544. 

Humertis  opus  sigmGcat,  VI,  65. 

Humilior  quauto  quis,  tautq  sublimlor  est,  I,  596. 
Mhiimus  iuler  rmues,  omnium  nt  in:>jor,  692.  Quanto 
plus  aliquis  so  deiicit,  tanto  magis  a  <  hristo  sublevalur, 
ibid.  Nec  sutis  religiosi  v«iimus  videri,  nec  plus  bumiles 
quam  uecesse  esi,  111.  Qu  mumcuuque  te  dejeceris, 
humilior  Chrislo  nou  eris,  404.  Deus  humiles  el  despe- 
clos  erigit  iu  reguum,  II,  779. 

Huiniiitas  vinus  Cliristianorum,  I,  210  Commendatnr, 
36.  Falsa  %  iletnr,  112.  Per  ima  gradienles, '  ad  summa 
scandiiiius,  zlO.  Minimus  major  aguoscitur,  et  Humilitas 
subhmitate  mulalur,  II,  759.  Deus  potenlea  humilitale 
comintilat,  779.  Ter  Humiliiatein  ascendimus  In  coelum, 
IV,  251.  Humililas,  qu*  atTeclala,  687.  Humilitas  qua* 
laudem  non  ineretur,  111  quo  posita,  673.  Humilitas  cordis 
commendatur,  V,  642.  Arrogans  mens  ofTendil  Deum, 
humilis  ad  misericoriliam  provocat,  522.  Quaulocunque 
sltidio  ad  altiora  lendimus,  in  inferioribus  uos  puiemus 
cullocaios,  530.  Quanto  quis  sublimior  fnerit,  debet 
timere.  ue  corruat,  160.  liumilitas  iuler  virlules  pra?- 
cipna,  VI,  451.  Spe  haereditatis  Dominicae  nascilur,  697. 
Humilitas  nastitur  ex  fragilitale  coudiliouis  nosira, 
VII,  605.  Re*idet  in  mente,  607.  Paupertas  spirilus,  hu- 
militas,  23.  Ad  culmen  virtulum  humllitale  veoitur,  157. 

Ex  Ihifnorum  siccitate,  quid  nas»  iiur.  II,  794. 

Huniii  eriiperuiit  in  Orienlem,  I,  461.  Juxta  Herodo- 
tum  vigiiili  auuis  Oriuntem  tenuerunl  captivum,  et  ab 
/filgYptils  atque  /Ethiopibus  annuum  exegerunt  vectigal, 
t^id.  Discunt  Psalterium,  679.  Hunni  vescuntur  seraicru- 
dis  carnibus,  II,  334. 

Huram.  Vide  Hiram. 

Hyaciuthina  sacra  uocturna,  II,  300 

tlyaciulliu»  bpis  preliosissimus,  I,  566.  Hjaclnthus  ia 
vcslibus  p  Miiiiicis  a  Philone  aeri  comparatur,  ibid.  CceIi 
hahet  simiiiludinem,  V,  17. 

Hydalii  faclio,  II,  947. 

Hydra  mullorum  capiium,  II,  55. 

Hyems  milnibus  ageuda  sub  pellihu%  I,  29. 

Hyeua?  fei  restituil  claritatem  oculorum,  el  stercus  pu- 
trida  curat  vulueraj  II,  551.  Hyen*  uaiura,  IV,  928. 
Hy*iia  an  mal  noxium  cadaveribus  corprrum  morluorum 
viveus,  IV,  1)28. 

H.vgiuus  scriptor  de  viris  illustribus,  II,  821. 

Hylas  famulus  S.  Melaniae,  I.  10. 

Hvmetius  vir  Frxtexiat»  nobilissiraaa  femina?,  I,  683. 
Patruus  crat  Fustocbii  virginis,(fM. 

Hynmtis  ti  ium  puerorura  non  habetur  in  Hebraso.  II, 
527.  Hymuus,  quid,  VII,  651. 

Hypatius  consul,  II,  188. 
.  Hyperbolice  dicitur,  quod  aves  et  parietes  nuntiant, 
qua3  audierint  nobis  loqueutibtis,  III,  4<9. 

Hypocriseos  maculam  non  babere,  aut  paucorum  esi, 
aut  nullorum,  II,  757.  Hypocrisis  emendala  bypocrisi, 
VII,  404. 

Hypocrila,  quis?  IV,  139,  el  VII,  32, 

Hypostasis  quid  in  schola  saecularium  lilterarura,  I, 
49.  Tres  hypostases,  quid,I  ibid.,  38. 

Hjraui  Tyrii  artii.cis  nomen,  IV,  51. 

J 

iberia,  Hispauia  dicta  ab  (bero  fluvio,  IV,  817i  Iber» 
naeni.e,  I,  646. 

Icbahod  quhl  siguiGcet,  I,  595. 

Ichlhys,  sive  piscis  mysteria,  I,  286. 

Ichthyopnagi,  qui,  II,  534.  Quo  alimento  victitaol,  555. 

Ma,  Phrygi»  mons,  IV,  659. 
-  Id  usB  simulacrum  iu  vado  Tiheris,  II,  307. 

Tdioma  Aposloliciim,  VII,  754. 

ldola,  et  Idolisservire,  quid,  I,  51.  Korum  servitusio 
vitiis,  el  peccjtis,  ibid.  Idolum  uuiiisciijiisque  id  qood 
diligit,96.  Idola  dicuntur  primum  fjbncala  teinpore  Enos, 
III,  312,313.  ldola  imagiues  sonl  inortuorum,  IV,  462. 
Eorum  fabricalio,  497.  Kx  quo  iigno  fiuut,  489.  Varla 
eorum  genera  notantur,  544,  911.  Aposiropna  ad  Idola, 
501,  505.  Post  adventum  Cbrisiiomnia  couticueruot,  ibid. 
Fulura  non  prasdixerunt,  ibid.  Eorum  responsa  erant 
ambigua,  ibid.  Qoare  comparata  lalpi^et  vesperiilioniboi. 
42.  Fropheticus  sermo  super  irrisione  eorum  Cu&texitur 
527.  Hanc  imitabantur  Israelila?,  ibid.  ldolorum  origo, 
VI,  24.  Idola  genlium  qua?,  207.  ldolurum  denoniiiiatio, 
qua?  in  /Eg>pio  adoravit  Judas,  240.  lu  Idolia  quid  rept- 
ritur,  230.  idolum  abomlnatio  nuiicupalur,  VII,  195  IdoH 
babeut  coutioentes,  528.  Idolis  simiiles,  qui  faciunt  qt 


1047 


1NDEX  GENERAUS. 


10M 


I 


adorantea,  VII,  2b3.  Idololalr*  qualeous  in  lapides  cun- 
▼ersi,  ibid. 

Jdolium  quid.  VI,  227  et  seq. 

Idololatna  subsUtit  ex  arte  magica,  I,  570.  De  Idolola- 
tri»  errore  omnes  nos  venimus,  596.  Idololalna  Alexan- 
dri»,  qoanla,  II,  7.  Describitur  velus  coosuetudo  Idolo- 
latri»  m  iEgyplo,  elc.  IV,  782. 

Idrus,  moiis,  VI I,  427. 

Iduniaea  pnsiea  Gebalene  «flota,  I,  696.  Idumsa  inter- 
prelatur  tangu\mr\at  vel  lerreita,  11,  774.  Sub  Idumae* 
nomine  semper  Homanos  denoUri  exislimant  Hebraei, 
IV.  217  €?l  seq.  Muniua  monUna,  VI,  371.  Palaratin»  vi- 
culus,  369.  Jduma»a  vergit  ad  Ausiralem  partem,  235. 
lfcec  provincia  Tbeman,  Saron,  et  Nageb  dicitor,  ibid.  . 

Idumaeorunt  regioquali*,  VI,  370.  Mum*orum  lu^uria 
sublerraoe^,  ibid.  Jduinsi  Judaeis  Romaoi  ceuseulur, 
217. 

Ignalius  vir  apostolicus  et  mamr,  quid  scrthil,  II,  783. 
Te&limouiis  illius  nemo  ulilur  ad  auclonlalem.  ibid, 
Ulebatur  £vaugelioHebr»o,855.  Ignatiusmart.vr,  VII,  52. 

Ignis  «ternus  juxla  Origeneru,  II,  495.  Jgue  penbunt 
omnia  qu»  cemimns  juxla  philosophos,  IV,  588.  Jgnis 
Spiritus  sancti  senno  Dei,  V,  455.  Per  igneui  etbnici 
filios  suos  iransfrrebant,  vel  trausire  compellebaot,  165. 
Iguis  ualura  duplex,  VI,  205. 

Iguoranlia  furore  Domioi  punita,  II,  718.  Ignorantiam 
esse  peccaluui  probant  Scriptur;*;,  730  el  seq.  Tesiimonia 
uovi  Testameuli  quibus  iguorautta  teuetur  iu  crimiue, 
741  eiseq. 

Igooraulibus  venia  potesl  concedi,  Vlf,  422. 

Iguova  nonounquam  miracula  sunl,  II,  544. 

Ilia  (Kx)  et  Marte  conditores  Hom»  geuiti,  II,  310. 

Iiium  virgioes  ex  more  miliebantur,  II,  308. 

Clecebr».  Ibi  vitiorum  illecebr»  suul,  ubi  legmeo 
putahatur  esse  virtulom.  III,  477. 

Illusiones  nocturn»  ap  ioimico,  V,  589. 

Imago  qn»dam  in  lemplo  suspeosa  ab  Epiphanio  di- 
scinditur,  I,  253.  lu  imagioibus  lyranui  obiruucati  mos 
servaius,  VI,  659. 

Imagiuem  cuMesiis  gerit  aojms  nostra  ex  crealione,  et 
per  pmoitentiam  :  imagioem  vero  terrestris  per  pecca- 
tum,  V,  865.  Nullus  bomiuuin  qui  aliquam  imagioein 
Oou  habeat,  sive  saoclttatis,  sive  peccati,  86. 

Imber  subilus  el  uimius  io  pr»ceps  arva  subverUt,  L 
2K3. 

Immaculati  io  via  qui  sint,  I,  952. 

Immiaericordes  ooo  exaudiuutur,  VI,  466. 

lmmolalio  bumaiiarum  hostiarum,  et  liberorum  ad  Sa- 
tgrni  religionem  pertiouit,  IV,  544. 

Immorlalius  ab  iocorruptioue  io,  quo  differat,  I,  800 
tlseq. 

Imiouodi  omnes  fuimus,  II.  760.  Immundus  in  anima 
quis  diceodus  sit,  VI,  761.  Immuodis  oibil  muodum, 
\bid. 

Iuipare  oumero  Deus  gaudet,  VI,  758. 

Impalientia  nescit  modum,  I,  199,  202.  lijus  effectus 
uoUniur,  125.  Impalieutia  bumaoa  io  disceptatiooibus  de- 


sUoalur,  VI,  608. 

IB 


Impeccaoti»  perpetuitas  soli  Deo  reservatar,  et  Cbri- 
sto,  II,  795. 

Imperativus  modus  pro  Optativo  io  Scripturis  iuter- 
dum  pooilur,  III,  505. 

Imperalorum  mullorum  diversse  mortes,  I,  343.  Pa- 
ralas  ad  prslium  acies,  strictosque  mucrones,  sermo  im- 
peratoris  accendit,  977.  lmperalores  Romanijugo  Cbristi 
colla  submittuut,  el  ejus  Ecclesiam  sua  aucloritale  de- 
feoduot,  JY,  725.  Iniperatorura  slalu»  adorat»,  V,  6S8. 
Imperalores  impii  a  Deo  puniti,  VI,  659.  lmperatores 
Romani  ex  subjectis  geotibus  iosigoia  nomioa  reporta- 
ruot,  VII,  746,  747. 

Imperfectum  docet  Apostolus,  quod  tios  bomioos  pu- 
tabamus  perfectum,  II,  708. 

Imperiale  rescriplurn,  II,  546,  547. 

Imperitia  vitium  familiare,  I,  236.  Jmperitia  causa.e>t 
malorum  omoium,  573.  Veoia  cooceditur  imp^riiix,  221. 
Imperhia  procax  quo  deooUtur,  11,563. 

Imperilus  forlius  accusat  imperitiam  suam,  dum  scri- 
bit.  II,  562. 

Imperium  siogulare  coostitutum  est,  VI,  477. 

lropieUs  ad  quos  perlioel,  II,  724.  IuipieUs  et  ioi- 
qnlUsin  quo  differunl,  IV,  880.  GraoJis  impieUs,  noo 
Milum  cavere,  sed  oec  iotelligere  velle  peccaU,  eic, 
886. 

Impii  inflrmiUtibus  saeps  non  cornpiuutur,  cum  sancli 
miseriis  et  egeslaie  lorqueantur,  1,  409.  Jinpius  m  quo 
difTert  ah  iuiquo,  JI,  729  Siue  lege  impius  c»t,  723.  Im- 


f\\\  in  perdttionem  suut  prwjudicati,  724.  Impius,  quls, 
V,  546.  A^udest  es>e  lmpium,  allud  peecalorem,  38n. 
Impius  freoum  popuiorum  ad  ruinam,  418.  lu  iuteritu 
impiorum^  voluotas  el  imperium  Domini  coropletur, 
1023.  Impii  qui  ooo  xreduni,  tradili  ^bdio  semptteroo, 
1022.  Comparaotur  rfrari  nunquam  quiesceoti,  984.  Impii 
se  abscouauot  a  facie  Dei.  V,  859.  Jmpii  semioaot  triti- 
cum,  et  metuot  spioas,  809.  Impiorum  res  prospera»  fo 
hac  viu,  818.  Impiorum  muliitudo  ad  nihilum  utilis  c-tt. 

VI,  102.   Eorom   stupor,  754.  Cuin   impii  super  justos 
prevaleaot ,  602,  603. 

lmpo?oiieDtia  solum  crimen  est  quod  veoiam  coosequi 
noD  polest,  I,  1087. 

Imposuiieos  provocat  ad  iracundiam  judicanleoi,  I, 
1087.  Nibil  Ua  repugoat  Deo,  quam  cor  impceuiteof, 
iWd.efHt641. 

Imposilio  maouom  coosensu  tollus  orbis  vim  praecepti 
oblinuit,  II,  180. 

Impossibile  imnossibili  comparatnm,  II,  605,  757. 
Deus  quasi  impossibilia  pro  difbcullate  oimia  pr»cepisse 
videtur,753. 

Impossibilitas  audiendi,  qua?  de  coolemptu  et  iofjde- 
lilate  desceudit,  oou  vacat  sopplicio,  IV,  884. 

Impostorum  mos  juxta  Juslinianum,  II,  29. 

Imprecalio.  Ecclesiastes  imprecatur  male  his  qnl  ooo 
habeut  timorem  Dei,  et  oput  oe  diu  diflerautur  a  pjsoa. 
111,435. 

Impudenlia  apud  ignoranlcs  quandoque  veriia%  et 
furor  constaolia  putatur,  I,  557.  Impudeoliam  malevoleu- 
tia  et  livor  oulrit,  VII.  180. 

loaures  uode  dicantur,  V,  155.  InraoUtores  et  inratn 
latio  in  boiiam  parlem  interdum  accipitur,  IV,  52.  iu- 
cantatores,  nugi,  et  uial^fici  quid  difteraut,  V,  027.  Ju- 
cantalorum  studiuiii  apud  Cbaldaeos,  553. 

Inciruaiionis  niysteriuto  lolom  expouitur,  IV,  155, 
1069.  Kjus  effectus,  quis.  290.  Iocaroatioois  my^teriuu), 

VII,  743. 

iuceria  nuoc  omnia  apod  bomines,  et  utrom  per  auio- 
rem  Dei  susiiueant,  ut  Job,  ao  per  odium,  ut  plurimi 
peccalores,  ouuc  babetur  ineertum,  III,  457. 

lucestu*  species,  V,  254. 

luciroomcisi  et  immundi,  qui,  IV,  601.  | 

Incolarum,  ei  habiutorum  urr»  disiTirueo,  VI,  59 

locoosUolia  fidem  noo  raerelur,  II,  471. 

Iucootioeos  adolesceos  quidara  quomodo  t  Patre  mo- 
nasteril  seivalus,  I,  941. 

Jocreduli  pro  diversitate  meritoruro  divena  passuri 
sunt,  IV,  33.  ^ 

Iucubi  spirilus,  II,  7,  et  IV,  175. 

ludi  pluhmas  uxores  babeut,  II,  511.  Apnd  eoe  lex 
est,  ut  uxor  charissima  cum  viro  defunclo  cremelur, 
ibid.  De  iisdem  quid  legilur,  ibid.  Indi,  Pers»  et  Babj- 
louii  quid  faciebaul,  VII,  183. 

Jndiat  regna  opuleotissima,  I,  271.  Ter  Oceanum*  vix 
ajino  perpetuo  ad  ludiam  pervenitur,  954. 

De  ludia  per  mare  Itubrum  plura  veuiunt  aromala.  IV. 
887. 

lodiffereolia,  qo»  nec  booa  sunl,  nec  mala,  1, 750.  lo- 
diflereolia  quxuam  iuier  res  bujus  s»culi,  IV,  159.  In- 
differeoiia  sunl  boua  sxculi,  qu»  pro  qualilale  uteutium 
variaulur.  645. 

Lbi  Indiguatio,  ibi  nullaquies.  1,54.  Indignalio  uode. 
VII,  636. 

Jodoioriampra?dicavitquidam  pbilosopbus,  VII,  621. 
.  luduigentia  pulcbra,  I,  228.  luconliuenlia»  ooUr»  tri- 
builur  iudulgentia,  905  P<  st  iudtilgeutiam,  oon  est  U- 
meoda  judiciiseverilas,  416.  lndugentia  priacipis  quan- 
doque  suslinet  calumni^m  reoruui,  41 1.  Indulgentia 
priucipalis,  (I,  575.  Aliud  est  iudulgeuUam  iofirmiUU 
tribuere,  aliud  virtuUbus  pr»raia  pollicert,  299. 

Iofamiam  stultura  est  frustra  sustiuere,  ll,  409. 

Infautia  ignorat  boni  et  mali  dillereniiain,  I,  684.  Iq- 
fanlia  niulta  ad  purum  recordatur,  11,  612.  InUntium  cor- 
pora,  statim  ut  emittuniur  ex  utero,  lavah  soleot,  V, 
146.  Infanii»  »las  quid  timet,  VII,  447. 

Infaoles  in  primo  nativiuiis  su»  ortu,  nihil  aliud  fa- 
ciunt  quam  deprecantur,  I,  201.  Salus  infantium,  majo- 
rum  lucrum  est,  684.  lofantes  interfecli  crudeliUte  bar- 
barorum,  464.  Infans  roanu  teuera  rideolem  verberat 
roatrem,  962.  Amet  quod  cogitur  discere,  ut  non  opus 
sJt,  sed  delecutio,  ibid.  Caroium  edolio  susteoteBtur,  ne 
prius  deficiaot  pedes,  quam  cunere  incipiant,  685.  In- 
faotes  uec  possuut  peccare,  nec  volunt,  II,  802.  Iofaotes 
a  Baplisoio  ooo  exciudendi,  804.  Respoodelur  quasstiooi, 
quare  iufaotes  Um  cito  moriaotur,  558.  Iofaos  apud  He- 
br»os  respectu  pareotum  omois  Olius  dicitur.  11 1,  536. 
Itom»  etiam  omoes  iofaoles  filii  appellaotur.  ibid.  lofao- 
tes  resurgeot  io   virum  perfecturo,  IV,  1065.  loiautci 


1049 


INDEX  GENEIUUS. 


1050 


ptfiiiis  rur  invoWaulur.  V,  147.  Solent  eliam  ab  obsle- 
tricibus  sale  coutitigi,  147.  Iufaotiutn  reccns  r.alorum  cu- 
ratio.  ibid. 

InfelMus  magna  a  mulieribus  discere  carmina  la- 
mewaiiouis,  IV,  567. 

h.r  licium  uoo  deueraus  insutlare  calamilatibus,  I, 
685. 

Iufeiia*  quid  elunde  dicta»,  I.  334.  Inferiis  mortuorura 
boinines  a  Bessis  immolati,  ibid. 

lufernus  morluis  uoo  expleiur;  sed  quantum  plures 
snsceperit,  tauio  plures  desiderat,  I,  526.  Non  multum 
Mttererai  perire  cum  corpore,  vel  iuferni  lenebris  deti- 
ueri  ante  advenium  Christi,  III,  416.  Infernus  sub  terra 
est,  IV,  105,  179.  Animam  babere  riic.lur,  iicei  non  sit 
auimal,  79.  Locus  suppiiciorum  el  cruciaiuum  est,  250. 
Diritur  angp.lus  iis  pneesse,  tbid.  Inferni  «ternus  ardor, 
42I.Sicui  lacus  aqtias  a  se  descendetiles  suscipit,  ita  iu- 
fernus  aniuias,  252.  Infernus  uitimusquid?  178.  Profuu- 
dum  inferuum  sgnifnai,  el  excelsum  coe'os,  106.  Infer- 
nus  vocatur  la*us,  VI,  3i0.  Inleruus  in  medio  terne,  VI, 
408.  Iuferuuin  inter  el  mortem  qu»  dtfleremia,  152. 
IVullus  aii!e  resurre»  lionis  diem  ab  iuferis  retrahelur, 
S47.  QnidquM  separal  frulres,  iufernus  est  appellaudus, 
152.  loieruus  in  iuferiori  parle  lerra,  VII,  615.  De  eo 
qtuesiio,  676.  Port»  inferi,  124. 

Infid  lis  eiiam  obolo  itidi^et,  1.  281.  Inflcielium  p.-«ter 
diabolus,  ."87.  Inceria  apud  lufldelcs  siint  pr*mia  futu- 
rorum,  9?9.  FMelis  donius,  umim  sanciiOral  iufidelem, 
678.  In(  d^lis  uib.l  in  muudo  possidel,  V,  564. 

InfirmiUics  et  misenae  divers»  Iiominum,  I,  461.  Non 
semper  \en  uui  de  pecc.tto,  409.  InQrmitas  ipsa  fructum 
babeat  eleemosyn*,  260.  Iuliimilas  duplicatur,  si  ad 
ipgrolatioiiem  cor[Oiis  arcedal  ifgnludo  animi,  IV,  15. 
Louga  iutiriiiiiate  lahescere,  Dei  ira  est,  987.  InlirmiUs 
qu»  pn  de^t,  VI,  690.  JuuruiiUlibus  fratrum  compalien- 
dum  cst,  VII,  520. 

luOrmus  quidqufii  patilur,  el  nos  pati  possumus,  I,  462. 
Vulnera  ejus  eiistimemus  propria,  ibid.  Compatieodum 
est  similibus  uostri*  infirmis,  ibid. 

Ingeuia  parva  uon  susiinent  Krandes  materlas,  I,  331. 
Ingeuia  liberaliter  educatafacilius  verecundiaquammetus 
superai.  5U7.  Pra?c  ara  ingenia,  et  meus  plena  vlrtutibus, 
In  variarum  artium  reduodat  elegantiam,  540.  Non  mul- 
lum  curaodum,  qtiid  iroperiiorum  ruuiusculi  de  iogenio 
Duftio  jarlileut,  700.  Imbecil  iias  corporis  et  aoimi  moa- 
ror,  iogenii  acumeo  obtuodit,  759.  lngeolum  docile  lau- 
dabile  est,  272.  Ingeuiuin  olel  quo  semel  foit  imbutum, 
II,  486.  Blulla  sunt  que  pneclara  ingeoia  oobilitent, 
529. 

Iugralum  homioom  geous  pro  beneflctis  acceptis,  III, 
466 

Inlmici  objurgaotes  uliliores  sunt,  qtiam  amicl  objur- 
sare  meluentes,  I,  730.  Inimici  quousque  diligendi,  533. 
Magnis  iuimicorum  circumdamur  agmioibus,  594.  lnirai- 
cotum  dilectio  qua  is  essc  debeat,  II,  728.  Nou  ita  debe- 
mus  eos  diligere  quasi  consanguineos  et  amicos,  ibid. 
Pulcbra  imerpreUtio  Pauli  de  iliorum  dileclione,  ibid. 
Levius  est  professuru  inimicum  cvere,  quam  liostem  la- 
lenlem  sub  amici  nomiue  susiiuere,  529.  lnimicus  sem- 
^er  in  iusi.iis  esi,783.  Impugnat,  uec  vicius  recedii, 
tirirf.  inimicus  uodum  in  srirpo  quaerit,  ibid. 

iuimicilia  uul.s,  VII,  506. 

Lbi  IniquiUs.  ibi  et  lndignatto,  1,  33.  lniquiUs  in  quo 
dilterl  ab  impieUle,  IV,  886.  lleversio  ab  ioiquilate ,  est 
cog.tare  veriutem  Dei,  V,  679. 

Tniquus  in  quo  differt  ab  impio?  II,  724. 

In  lujuriis  uou  coasideres  quid  iioslis  merealur,  sed 
quid  le  deceat,  II,  530.  lujuriaru  uioris  Levit»  quo 
animo  vindicaruot  lsraeliiae.  Vl,  114.  Injuriam  su>liuere 
noo  unt»  viriutis,  quaut»  grati»  iujuriam  ooo  facere, 
VI,  551. 

lujuslilia  omnis,  judicium  sanguinis  est ,  IV,  438. 

lonoceus  quis?  I,  1096.  lunoceutes  mercedem  babeot 
effusi  sanguiois  pro  Christo ,  IV,  1075. 

Innoceotiam  pressam  malis  noo  dolere  difQcile  est,  I, 
793.  Innocentia  periret,  si  semper  oequili»  juoda  esset 
potentia,  II,  418.  Nibil  in  bomiue  tutum  est,  si  ioooceo- 
lia  crlmiuosa  esl,  ibid. 

loooceotius  amicus  Hierooymi,  I,  10. 

Innoceolii  pap»  Odes  proponitur  lenenda,  1, 592. 

Per  Inopiam  multi  convertuotur  ad  Domioum,  IV,  524. 

lusciliain  inuilo  melius  est  simpliciter  cooflieri,  quam 
Imperiliae  »u»  alios  b*redes  facere,  IV,  998. 

Insidias  tendere,  diaboii  est,  II,  560.  Josidia  decli- 
nandaB,  V,  659.  Insidi»  ad  festa  solemuia  Jerusolvruam 
euntibus  positc,  VI,  66. 

lositionum  geoera,  1, 940. 

losomnii  niediuuo,  II,  763. 


Insinimenta  neci  Imminum  coucurreotia  quomodo  pro- 
sequimur  odio,  VII,  377. 

losu»  l)a!malia>,  J,  337.  Omoes  inler  Africam  Italiam- 
que  iusul»  quo  rumore  complel»?  988.  Insula  iu  Scn- 
pluris,quid?  IV,  508. 

Insulsi  unde  vocanlur  stulti,  1, 148. 

liisultandum  uou  est  bis,  qui  Dei  judicio  poBois  tradit* 
sunt,V,  110. 

luterpretalionis  dirficuIUs,  I,  535.  Ecclesiastlce  qnid 
debet  fugere?  235.  Ouoil  geous  InlerpreUlioois  io  Scri- 
pturis  sacris  sequeuduiu  cst?'753.  Attrila  froos,  inier- 
preiatur  sepe,  quod  nescit,  311.  Cum  aliis  persuaserit, 
sibi  quoque  usurpat  scieoiiaro,  ibid.  De  Interpretalione 
quis  facile  judicare  nou  poiest,  II,  Ztl.  Causa  diversa- 
rum  Interprelationum,  470.  Noti  debemus  iu  Scriptura- 
rum  inlerpreUlioue  opiuationum  panuos  pro  voluntate 
oostra  consuere,  sed  uuum  disputatlonis  servare  textum 
et  ordirrem  et  eumdem  seusum,  II,  429.  Simplex  intelli- 

Senlia  interpretatione  non  iudi^et.  427.  lnterpreutio 
istorica  b»ret  lillerw,  IV,  176.  Pia  inlerpretatio  *b 
Hierooymo  oou  approbala,  195.  Iolerpretalio  periculosa. 
V,  118.  Interpretatio  coacta,  VII,  63.  ItepudiaU,  143. 
Superstitios»  iolerpretalioues  cavendae,  204.  inierpreU- 
tio  quorumdam,  91.  Vide  Expositio. 

Interpns  sensum,  non  lilteram  sequi  debet,  I,  647. 
Inlerprelis  boni  regula,  643.  Interprelis  veri  offlcium, 
307  et  $eq.  Kegule  interpretibus  pr^scriptap,  II,  308  ei 
seq.  Sacrilegium  esl  io  luterprete,  vel  celasse,  vel  igno- 
rasse  mysterium,  312.  Imerpretes  Judci  et  Graeci,  232. 
luterpreles  Epislol-u  Pauli  ad  Corimbios.  235.  In  Spiri- 
tualibus  charismatibus  Iuterpretes  ullimum  fere  gradum 
leueol,  521.  Grvci  omoes  Scripturarum  iolerpreles 
ccriose  legunl,  527.  Interpretum  diver»oruin  sententias 
pon^udi  mos  a  Grunnio  ejusque  similibus  suggillatus, 
IV,  993.  Inlerpres  delirus  uoutur,  934.  Latinus  Tuterpret 
deceplns,  779.  Pravi  cuiusdam  lnterprelis  expositio, 
1017.  luterpres  Latinus,  VII,  515.  560,  596,  704.  Ab  Hie- 
ronymo  noUtur/398.  Posuil  quod  ooo  babetur  io  Graeco, 
494.  Latious  lnterpres  deceptus,  701.  Varia  ejus  lectio, 
487.  Nonnulli  ioterpreunlur  audacter,  quod  uoo  iutelli 
guot,  466. 

lolerpretes  Septoagiota.  Vide  SeptnaginU. 

Interrogandus  llle  est,  quem  viu  commendat,  excusat 
astas,  fama  non  reprobal,  1, 113.  luterrogatio  cornuta,  II, 
225. 

Invidia  mors  introivit  in  orbem  terrarum,  I,  525.  Invi- 
dia  mordax  sui,  197.  Semper  aequitur  vlrtules,  ibid. 
Seipsam  carpit,  cadit  etiam  m  saoctos,  425.  Iuvidie  livor 
exarsit  io  doctissiraos  viros,  III,  501.  Lateotes  etiam  in- 
veoit,  ibid.  Nibil  vaoius  aut  ioalabilius,  quam  bomioea 
nou  suas  flere  miserias,  vel  propria  lugere  neccata,  sed 
melioribus  invidere,  420.  lnvidi»  nalura,  VII,  507.  iu 
duplicem  scinditur  passlonem,  ibid.  Kiegiacom  meiruin 
de  invidia,  508.  De  ea  tcripsit  Cyprianus,  608.  invidia 
difUcile  couauiescit,  181. 

Invidus  aliena  felicitale  torquetur,  et  palet  insidils 
gloriosus,  111,  420  Qu&nlo  quis  fratri  invidel,  lanto  ip.*e 
ainpttus  coutabescil  ei  deperit,  ibid.  Iiividorum  obtrecu- 
tioues,  IV,  569.  Invidus  noUiur,  VII,  417.  Proprie  uocet 
infantibus,  ibiJ.  luler  iovidum  et  invidiosum  quid  iuter- 
e^t?  508.  Notautur  Iuvidi,  et  detraclores,  559. 

luvocare  nomen  Domini,  oou  iocipteotium,  sed  perfe- 
ctorum  est,  VI,  205. 

inulilis  sibi  et  omoibus ,  quis?  IV,  49. 

lones  a  Javao  dicii,  IV,  817.  lones  Iberi  OrieoUIes 
dicuutur,  V,  311.  lones  Graci,  VI,  716. 

loniuin  mare,  IV,  817. 

Ipbigeui»  virgiois  saoguia  adversos  placavit  venlos,  II, 
595. 

Ira  leoois  persooam  uobis  impooit.1, 193.  Ira  viri  de 
perturbaU  menle  procedit,  II,  747.  Nemo  carere  potest 
ira,  ibid.  Juslilia  esl,  iram  celeri  puenitudiue  mitigarc, 
ibtd.  Tutiua  esl  rabiem  leoois,  quam  bominis  sustiuere, 
47.  Ira  pro  correptioue  et  eruditiooe  io  mioores  posiu, 
III,  459.  Ira  semper  juncU  superbi»  est,  et  s^piens,  si 
iracuodus  sit,  insipieos  arguitur,  ibid.  Ira  fureos  et  re- 
ceos,  cum  fuerit  dilata,  facilius  sedatur,  et  potest  auferri, 
ibid.  Irascendum  et  nobis,  si  quando  peccamus,  irjscen- 
dum  et  aiiis,  quia  per  tristitiam  vul>us  melior  Ul  animus, 
437.  lr»  ualura,  VI,  173.  lu  subri»i<»ne  simulaU  osteudi- 
lur  magoitudo  >r*,  289.  Ira  quid?  VII,  636.  Ira  duplici 
nomine  donatur,  628.  Duplici  quoque  modo  deGnilur, 
ibid. 

lra  Dei  materiam  babel.  non  io  Domiui  voluoUte,  sed 
in  nostris  viUis,  IV,  776.  Ira  Dei  quandoque  intelligilur 
diabolus,  et  pessimi  angeli,  qui  mittuntur  ad  piecieudos 
qui  ira  digoi  sunt ,  V,  537.  Ira  Dei  necessaria ,  879.  Ira 
^ei  magua  e>t,  uoo  irasci,  168.  Aut  rarus,  aut  nullus  eat» 


10M 


ISDEX  GENEKALI9. 


ro?s 


qui  ira  D«»i  non  sil  <1*g!>us.  VI,  540.  Rruia  Ir::m  Dei  scn- 
liu/it,  676.  Ira  Dei  nu -nsuras  hahel,  632.  Iram  Dei  oninia 
rrfaia  passura,  VII,  *N3. 

Iracaudus.  quis?  VII,  0'99.  Iracuudus  «l  iratus  iu  quo 
d  ffernnt,  507. 

Irasci  hominis  esl,  utjuriam  non  facore  Chrisliani,  I, 
27,  608  Qui  irascitur,  n<>n  se  esse  Chrislianum  iudicat, 
175.  Irasci  leviicr  peccatum  esl,  II,  717.  Nec  cuiu  causa 
licei  irasci,  ibid. 

S.  Irenaws  Pboiiui  martyris  successor.  I,  42H.  Ire- 
na?us  discipulus  fuit  Polvcarpi  mariyris,  II,  S73.  Photini 
martyris  fuit  sucechsnr,  ibd.  Irenasus  multarum  bttraseou 
origines  explieuil,  IV,  7GI. 

Qui  Irrepreliensfbilis  esi,  non  solutn  a  domesticis,  sed 
ei  ah  aliems,  c«us(UO  ore  iaiulatiir,  I,  -425.  lrreprehensi- 
bilis  uullus,  aut  rarus  esi,  II,  718. 

Iri*  quid?  V,  22.  Nunquam  apparet  uisi  in  pluvia ,  ibid. 

Irrisiouis  signa,  I,  915. 

Inisonbus  ai:rem  ne  libenter  accommodes,  I,  944. 

Isaac  duplices  annos  David  habuil,  I,  2*»4.  Anle  Kvnn- 
geiium,  Evangeliram  porlavii  crucem,  39S.  Isaac  el  He- 
becca  monogami  fueruiil,  9!0.  Isaac  tinde  uonien  aeccpil? 
H.  5"»&\  Luius  uxoris  vir,  Chnsti  prasfigurat  Eeolcsiam, 
268.  Isaac  nalus  in  Geraris.  non  ad  quercuui  Mami-re, 
IH,357.VeJ  hora  nona,  vel  anle  solis  oeeasun»  spinluales 
J)en  viclimas  oHcrebat,  el  iu  c.mpo  oralioni  vacabat,  543. 
Isaac  semper  habuit  idem  uomeu,  el  uua  uxore  fuit  cou- 
tentus,IV,756. 

Isaac  monachus  interpres  Afttnhii,  II,  31. 

Jsachar  unde  dictus  sii,  III,  551.  Interpretalur  mercet, 
ibid  Cur  asinus  o*seus,  376. 

haias  magis  fuii  evangelista,  quam  propheta,  1,784. 
ViMones  Isaiae  valde  ohscurihsimae,  435.  Isaias  viryi'  is 
demonsirainr,  in  una  qu«stioue  su<cumbil,  II,  417.  Vir- 
tulum  merito  Dei  fruebaiur  aspectu,  et  conscienlia  pec- 
caiorum,  labia  sua  latebaiur  iininunda,  773.  Isaias  arro- 
gans  diclus  esl  a  Pelagio,  799  Isaias,  quis?  IV,  211.  Sub 
qualuor  regibus  prophelavii,  89,  90.  Qualuor  prophel», 
Isaias,  Osee,  Joel  et  Amos,  eodem  lempore  propbeiove- 
ruut.  7.  ItaijR  liber  universa  Domini  sacramenta  conti- 
net,  3.  Loquilur  praecipue  de  trihu  Juda  et  Benjamin,  7. 
Prophelia  in  eo  copulata  bistoria?,  460.  Propheta  multis 
ohscuritalibus  involutus,  326.  In  exposiliooe  ejus  (iraco- 
rum  ingeuia  sudaverunt,  non  Latinorum,  5.  Juxta  nunie- 
rnui  versuum  a-qualis,  aui  major  duodecim  prophetis,  J6t</. 
CL  anni  fuerunt  inler  l«aiam  el  Jeremiam,  400.  Asceusio 
Uai»  et  Apocalypsis,  761.  Nou  prophetam,  sed  lilium 
prophet*  se  appellat,  460.  Non  audei  laudare  Dominum, 
9*>.  Causa  luctus  ejns,  qnan?  i35.  Cur  fueril  iuierfectus  a 
Jud^-is,  juxia  senieutiam  Hebrtporum,  19.  Mors  ejus  et 
supplicium  ex  traditione  Juda»orum,  666.  Isaias  et  Jere- 
mias  quid  diiTeranl.V.  752.  Isaias  sectus,  VII,  204.  Nomen 
buup  addilum  scriptorum  vitio,  17. 

Isaurorum  irruplio  in  Orientem,  I,  757. 

Isbosoth  jiistua  appeilatur,  quod  absquc  noxa  luterfe- 
clussit,  11,737. 

Isidorus  cpiscopus  el  confessor,  I,  704.  Icidoras  damna- 
tur,  1 0^9. 

Isidorus  pre^byter  a  Theophilo  Alexandrino  missus  ad 
cmponendum  inter  Jo.  Jerotolymitauum  et  Hierooy- 
niiiiii  dissidium,  II,  447  ei  seq. 

Isidis  ei  Cybeles  cultorum  gulosa  abstinentia,  I,  687. 
Isis  IV,  205.  lsidis  et  Serapis  sacerdotum  capita  rasa,  V, 
517. 

Ismael  ludens  cum  Isaac,  vel  idola  faciebat,  vel  joco 
sibi  primoj<euila  vindlrabat.  III,  333.  Ismiel  non  fuil  de 
reproraissiona,  VII,  470.  Nimia  difficultas  de  Isaac  et 
Ismael  proponitur,  et  solvitur,  469  et  seq.  Scriptura  Lu- 
suiii  vocat,  jurgium  Ismaeiis  cum  Isaac,  575. 

Ismaelitarum  neKOtialr.rum  felicilns,  I,  501.  Mercimo- 
nitim  eorum  salus  mundi  est,  ibid.  Umaelitarura  veslei 
et  arma,  II,  i3.  Ismaeiit»  habitant  in  lentoriis,  fl  fu- 
Kiunt  per  vaslam  solitudinem,  IV.  218.  Ismaelit*  quan- 
ttim  <(patii  dromcdariis  camelis  una  die  fugeie  possint, 
ilnd.  Kius  gentis  descr.ptio,  ibid.  Asor  eorum  melropo- 
lis  ibid. 

Isocrates  quoi  annos  in  docendi  labore  et  scribendi 
complevit.  (,  257.  Disputavit  in  carcere  de  aoima  post 
inortem,  334. 

Israel  filii  pugnant  cum  adversariis  suis  mente  pacifica, 
I.  758.  Per  viam  regiam  lsrael  ad  terram  repromissionis 
properavii,  946.  Appellatur  geus  ei  populus?  IV,  13  Pri- 
mogeniti  dicunlur  Israelitap,  nou  unigeniii,  ihid.  Populas 
Jsrael  non  suo  merito,  sed  virtutibus  patrum  accepere 
terram  r«*promissionis,  1089.  Derem  Tribus  Israel,  quas 
in  Samana  erant,  vocabanlur  Kphraim,  cl  Israel ,  6. 
snel  et  Juda  quid  inter  se  difTerant,  72.  Juslior  Israel 
>M  comparaiioue  Judir,  £59.  Populus  X  tribuum  dictus 


corona  superbiap,  37).  <  omparalor  ejus  gloria  foroiue  va- 
riortnn  fiorum,  ibid.  Nulla  species  peccatoFum  rn  populo 
Israc!  nou  fnii,  14.  Inler  idola  et  Deum  semper  datidiea- 
vii,  143.  Capnt  bovis  .-Earypti  desideravit,  r»56.  Israelita 
dedili  idololatria?  domeslicos  hahebant  lares,  67 i.  Maout 
Isiaelis  cruenU,  736.  Nou  solum  a  Homauis,  sed  a  cun- 
c  is  g^iitihus  vastaius,  808.  Cur  jacet  confossus,  et  truri- 
dalus,  16.  Israel  percavil  primum,  deinde  Juda,  V,  869. 
Israel  lcvius  pecravit  quam  Juda,  ibid.  Israel  peoftus  a 
heo  repndiatur,  871.  Israeli  datus  est  libellus  repudii, 
ibid.  Israelis  repuditim  Judam  non  emeudavit,  869.  Isr»e- 
liue  colebanl  idola  in  /Egyplo,  261.  Qui  perierunt  io  de- 
surto,  non  sunt  deldi  de  libro  viventium,  229.  Regnom 
Israel  permansii  diicentis  quinquaginta  auni^,  VI,  2. 
lsracl  vocatur  F.phraim  el  Josepb  et  Samaria,  8.  Quo 
sensu  populus  Israel  appellatur  virgo,  281.  Cur  Deos 
l.mla  contulil  Israeli  beiiebYia,  503.  Idololatria  Israel, 
28o.  Pettiuacia  popuii  Israel  in  suo  ptccalo,  27H,  311, 
312.  Abuudaus  optbus,  26t.  Fjus  rapin*»,  ibid.,  293.  Per 
flagella,  et  tormenta  erudilur,  275.  Susc-epit  cullum  ido- 
lorum  vilio  principum,  46.  Crudelilas  principum  Israel, 
465.  Per  qtiiugenlos  trigiuta  anno*  Israelit «  captivi  in 
^gyplo,  217.  ln  fine  mundi  omnis  Israel  sal vus  fiet,  335. 
Israeiem  gravi  corde,  el  dura  cervice  ?cripiurae  arguunt, 
VII,  416.  Cultns  impius  populi  Israel,  62.  Filios  suos  d*- 
moniis  incendit   el  iniliat,  Wid.  Vide  Hebi%l  el  J«dci. 

Israel  angelorum  cibum  coutemoens,  carhes  vfigyptiaT 
suspirabat,  II,  547.  israel  inier|)reU)tur  mens  vtdent 
Deum,  IV,  15.  Invenitur  habens  in  Abraham  calorem 
tidei,  779.  lsrael  unde  videnlis  Deum  sortilus  esl  oomen, 
VI,  275. 

Itabyritim  et  Tabor  mons  idem,  1,  209,  525.  ltabyTiirav 
esl  mons  Thabor  iu  campo  maximo,  III,  235. 

Italia  quondam  magna  Ura?cia  dhebatar,  I,  270.  Hoifck 
nes  Italia»,  Casei  ab  Ennio  appellantur,  20.  De  iis  quid 
dixit  Cicero,  ibid.  Eorum  mos  in  scribendis  et  mittendis 
epistolis,  ibid.  Uella  civiiia  in  Italia,  464.  Italia  quondam 
magna  Grsecia  dicebalur,  II,  565.  llalia  olim  Hesperia 
dicla,  IV,  87.  Italia  olim  dicta  major  Gra^cia,  VII,  427. 

Iin  k  us  muuiceps  Chrisliauus  adjulus  ab  Hilariooe, 
11,22. 

Iter  Hebr«orum  ex  j£gypto,  nostrum  de  lerra  ad 
Ctelum  siguilicat,  1, 468.  Expiicatur  late  lu  mansiooibus, 
470  et  $eq. 

Ilharii  factio,  II,  947. 

lUrasa  el  Tracbooitis  regio,  VII,  121. 

J 

Jacob  tantum  necessaria  drprccatus  est,  I,  117.  Spirilu 
propheiali  Innge  posl  futura  prospexil,  409.  Ecclesia 
oirca  puteum  Jacoh,  703.  Jacob  benedicliones  Patris  arti- 
frci  impetravit  meodacio,  II,  475.  Quando  nomen  Israel 
sortitus  est.  269.  Pii|?nat  cum  arweln  sub  figura  hominis, 
178.  Rectisshnus  Uei  nominatur,  ibid.  Non  andet  ad  fra- 
trem  re*erii,  nisi  roboratus  Dei  auxlio,  ibid.  Jacob  probat 
se  hominem  ltigpndo  nioriem  filii  sui  Joseph,  751.  Jaeob 
quare  diclus  sit  Israel,  III,  337.  Jacob  et  Ephraim  rapue- 
nint  primo{?enita ,  IV,  1062.  Jacob  dura  perpessos  est  pro 
una  filia.  805.  Quo  sensu  dies  ejus  parvi  vocantur  et  pes- 
simi,  ^^<2.  lacob  unde  Israelis  et  Directi  nomen  accepit, 
VI,  1^6,  531,  f;t>2.  Abangelo  confortalur  ne  timeai  Esao, 
142.  Idem  lypus  Chrisli,  ibid.  De  Jacob  luctaiione  quid 
dicilur,VII,672. 

Jacobus.  et  Joannes  nimium  ferventes  absque  errore 
nou  fucrunt,  II,  759.  Duo  aposloli  Jaeobi  notnine,  219. 
Laudatur  Jacobns  frnter  Domini,  829.  301.  Fjus  sanclitas 
et  vir^initas  commendata,  ibid.  Soli  Jacobo  liciium  erat 
ingredi  Sancta  sanctorum,  829.  Josephi  testfmoniom  de 
illo,  851.  Plurimorum  aoctorum  testimonia  de  eodem, 
ibid.  Jacobus  Tilulum  usque  ad  obsidionem  Titi  et  ulti- 
mam  Hadriani,  notissimum  habuit,  833.  Faisa  quornmdam 
opmio  de  loco  ejus  scpnllur®,  ibid.  Maler  Jacohi  Minoris, 
qu«?  219.  Diversis  nominibus  donatur,  ibid.  S.  Jacobe« 
prs3cipitalus  de  Templo,  VI,  692.  Jacobus  capite  truoca- 
tus,  VII,  1  ?>•">-  Jarobus  specialiier  fraler  Dornini  appellatus 
esl .  306.  L  tudalur,  ibll.  Praefuit  EcClesiae  qu»  prima  ex 
Juda?is  credidit  in  Christum,  ibid.  Sanclitas  ejus,  397.  De 
Templo  fuit  praecipilatus.  ibid. 

Jactantias  seminarium,  I,  524. 

Jaddus  pontifev,  cujos  iBtate  Alexander  M.  venit  Jero- 
solymam ,  V,  685  et  seq. 

Jamblichus  philosopbus  commentatus  est  in  dofinaij 
Pythagora»,  II,  573. 

Janua)Templi  Jerosol.  spoole  rcserata  ante  orbis  ei- 
cidium,  IV,  605  Januse  Templi  de  Juniperi»  facl»,  V, 
161. 

Jaouis  clausis  ingredi,  contra  oaluram  esl  soikloram 
corporum,  I,  717. 


16S3 


iNDEXGENEIULIS.. 


105« 


Jauuarius,  liiberni  fhgoris  conlinet  priucipalum,  V,  541. 
Uniie  sic  dictos,  ibid.  Januarius  nosler  qnarto  Jud*orum 
meusi  respoodet,  t>.  Januanus  uiensis,  uuJo  sic  dicitur? 
VI.  852. 

Japhet  Orienlrilium  nalionum  auctor,  IV,  817. 

Jarhas  rex  Liby»  Didonem  petivii  in  conjugium,  I,  90G; 
II,  510. 

Jarcas  in  ihrono  sednna  anreo,  et  poians  de  Tantait 
fonte,  docebal  de  natura,  ruoiibus,  ac  sideruni  curiu,  I, 
271. 

Jasonis  et  Papisci  altercalio,  VII,  435.  In  ea  quid  legit 
Hiermivmits,  ibi  t. 

Jaspis  lapis,  I,  371.  Jaspidum  roulta  genera  ubi  inve- 
niaulur,  IV,  638. 

Java  urhs  Mormo  mari  imminet.  IV   188. 

Jiv..n,  a  qi.o  Jones,V,  511.  Juvan  etymologia ,  ibid.t 
516. 

Jecboni»s  Domim  prarparatio  interpreiator,  VI,  993. 
Josiae  iiepos,  989.  Jcchonias  inlioporalus,  86. 

Jecur,  sedes  \oluptalis,  conrupiseenti*  et  libidiuis,  I, 
3^;  V,  10.  . 

Jehu  rex  fcinguinolentus,  VI,  61.  tltorsanguinisNabolh, 
7.  Jehu  Duiuus  suhveiMo,  ibiJ. 

Jejuuii  tempi  re  a  vino  el  crnibus  abslinendura  est,  11, 
619.  Jejuiiium  uon  perf.da  virlus  sed  c^teraruni  \irlti- 
ium  fiimlameiiium  esl,  988.  Mollia  jejtininrum  frena,  628. 
TradiiioEeclesiaslicadesolvendoillo,l20.  Observaliolegis 
l)»*i,  j»juiiioruro  praeeepta  decorat,  6i8.  Konissiraum  jeju- 
iiium,  qund  el  qnale  sil?  266.  In  eo  quid  Mtandum?  100. 
Jejuuia  siul  moderala,  quare?  266,  687,  936, 788.  Super- 
Mitio^  \ilenlur.  266.  Longa  et  immoderata  jejunia  dara- 
naiilur  in  leueris  aeiatibus.  689.  Docet  bistona  Danielis 
appetere  et  honorare  iejunia,  618.  Continenliis  ac  jejuniis 
rednnitur  caslitas,  616.  Providendum  est,  ul  quos  saluri- 
Ut  de  paradiso  expulit,  reducat  esuries.  96.  Nibii  est 
grande.  simulare  jejunia,  possessionom  reditibus  abun- 
dare,.el  vile  jactare  palliolum.  319.  Jcjonia  postponuu- 
lur  parcimcniae,  289.  Nihil  prodest  biduo  triduoque  trans- 
misso,  vacuum  portare  ventrem,  si  coropensetur  saturi- 
taie  lejunium,  ibid.,  100.  Sint  quotidiana  jejunia,  et 
refeclio  salietatem  fugiens,  ibid.  Jejunium  a  Deo  reje- 
cturo,  180.  Mullorum  habentar  de  jejunio  libri,  ad  quoa 
remitiit  Hierooymus,  988.  Jejuniorum  commendalio,  II, 
548,  349  ei  seq.  Sanciilicatio,  ibid.f  553.  Jejunium  Chri- 
•Uanorum  Chnstus  sanctiOcavit,  352.  Solvitur  die  Domi- 
nico  m  jn  Pentecosle,  180.  Per  jejunium  possumus  re- 
diie  iu  paradisum.  348.  Jejuuium,  guadraginla  dierura 
non  palilur  natura  bomiuum,  443.  Qui  quadraginta  diebui 
polest  jejunare  et  \ivere.  sateruo  tempore  poterit  absque 
esca  et  potu  vi\ere,  444.  Je'uniorum  dies  solemues 
Doininus  nobis  reliquil,  IV,  689.  Jejunia  et  precesquando 
proficiuut.  910.  Jejuuiura  veruro  et  falsum  in  quo  posi- 
tum,  ibid.,  687.  Jejunium  noslrum  non  sit  lucrura  marsu- 

fiit  691.  Afflictionem  et  bumilialiouem  babet  auim»,  690. 
llud  a  Deo  recipitur  quod  uon  babel  otium  bonorum 
operum,  21.  Jejuuiis  et  vigiliis  Deus  flectendus,  V,  661. 
Jejuoiuro  Maniciifti,  Hasreticorum,  maximeque  Encrali- 
tarum  saturitue  el  ebrietate  deterius  est,  VI.  180.  Jejuuia 
quare  insiituU?  VII,  457.  Vide  Abstineutia,  Conliuentia, 

Cum  jejunas,  lota  sit  faeies,  I,  ItjL  Sic  debes  je- 
junare,  ut  noo  palpiles,  et  respirare  vix  possis ,  988. 
Jejunanles  mullo  plus  accipiunt  quam  oflerunt,  1020. 
Jejunaotes  quoroodo  pejores  non  jejuuantibus,  121.  Non 
lUtim  qui  jejunal,  Deo  jejunat,  II,  188. 

Jepble  recensetur  in  catalogo  justorurn,  I,  256.  Quare 
in  bac  enuroeratione  ab  Aposlolo  poniiur,  797.  Jepbte 
iuter  viros  sanctos  numeratus  ,  licet  fuerit  meretricis 
fillus,  439.  Arguitur  temerahi  voti.  275.  Jephle  sacriti- 
cium  non  placuit  Deo,  sed  animus,  IV.  81)7. 

Jeremias  sanctiticatus  in  ulero,  I,  128.  Jercraias  uxo- 
rem  non  duxit,  104.  Cur  prohtbetur  uxoreru  ducere, 
910.  Plangit  populum  pttnileniiatn  non  agentem,  891. 
Nonnuila  proferuntor  ex  nomiue  Jeremi*  qu»  sunt 
Zachari»,  510.  Jeremias  saucliticatus  iu  uiero,  II,  777. 
r'uit  virgo  et  Propheta,  ibid.  Tirael  impium  regem.  ibid. 
Carcerem  relormidat,  cui  paraius  erat  para<lisus,  ibitl.  Iu 
typo  Christi  Propheta  geutibus  mitlitur,  477.  Jeremia» 
prasrogativaB,  quas,  IV,  999.  Jeremiam  et  Baruch  im- 
luineutero  iEgypli  captivilatem  raorle  vitasse.  Hebraei 
dicuut,  405.  Jereroia  uaiivitatis  lempus  quoroodo  He- 
br*i  supputenl,  982.  Suspicantur  quidaro,  anle  cou- 
ceptionem  eum  exstilisse,  857.  Ejus  prudenUn,  burai- 
litas,  et  paiientia,  1038.  Jereroias,  et  Kzechiel  eadem, 
el  eodem  lempore  prophelaverunl,  1055.  (Juanttim  sitn* 
plex  in  verbis,  tantum  majesiale  seusuum  profumiissi- 
niys,  ibid.  Op«at  pspuilopropbetam  magisquaro  se  vera 
dicere,  1037.  Sacerdolcs  crudcle*  iu  ciifu  per  iuvidiam 


sauciiutis,  1027.  Jeremias  el  Ezeclilel  eadem,  tt  eodem 
tempore  propbetaverout,  V,  116.  Jeremias  quando  orstis 
csl  propheure,  625.  JereiLias  ab  ulero  sanclus,  791. 
Jeremias  a  cunabulis  Propbeia,  843.  Jeremlas  Prophela 
eximius,  746.  Jeremias  quo  lempore  propbeuverit.  745. 
Jeremias  Ogura  Cbristi,  747,  &4i.  Pleraqoe  ad  Jere- 
roiam  dlcla  Cbrislo  conveniuut,  7*7.  Diflen-ntia  Jere- 
roiam  int^r  et  Isaiam.  792.  Jereuibs  Lamenlaliones  to 
Josiam  schpsit,  VI,  904.  Jeremiw  liber  Apocryphus, 
VII,  594. 

Jeria  India?  regio,  III,  522. 

Jerichn,  in  cujus  subversiono,  inundus  subversns,  II, 
271.  Jericno,  pnma,  secuoda,  et  lertia,  111,250,251. 
Jericboulini  fluvii  sacrameuluro,  V,  5U0.  ln  Jericho  mulii 
latroues,  VII,  157. 

Jerusalem  triplici  nomine  donaiur.  I,  202,  696.  Inter* 

Sretantur,  202.  Ab  /Elio  Hadhano,  ^lia  nominalur, 
96.  Jerusal»  in  sublimiur  cunclis  JudaP»  civllalibus  , 
ibid.  MaledicU  terra  uominatur,  qnod  cruorem  Domini 
bau.sehl,  205.  Kx  boc  inferlur  eam  dicendam  esse  be 
nedictam,  t6irf.  hiciiur  Albenaa  Christianorum.  206. 1'ere- 
ghnationes  iu  Jerusalem  commendantur,  21 1.  Kanim 
rrequeutia  et  anliquitas,  206,  21 1,  522.  Moiiarhoriim 
examioa,  qu»  noo  videruul  Jerosohmam,  ibid.  Nou 
Jerosolymis  fuisse,  sed  Jerosolymis  beue  vixisse,  lau- 
dandum  est,  519.  Jerusalxm  mulio  pejor  e»t  Sodoma,  II, 
712.  Credebatur  subversa  Jerusalero  propter  uecem  Ja- 
cobi,  851.  Jerusaiem  ipsa  est,  qu»  et  Saiem,  etc.  III, 
141.  Jerusalem  iu  tribu  fienjamin  siu  esi,  IV,  881. 
In  saxosis  momibus  aediflcaU,  570.  Dicta  civtlas 
•anctuarii,  601.  Sola  in  orbe  terrarura  legem  sceepit, 
ibid.  Sion  el  Jerusalem  intelligilur  in  Schpiuris  quatuor 
modis,  569.  Idololalha  dediU  fuil,  668.  lo  Jerusalem, 
et  Samaria  eadem  sunt  idola  ac  iu  Geutibua,  144.  So- 
doroa  collatione  Jerusalem,  justitia»  nomeo  accipit,  855. 
Omuia  demouia  iu  ea  babitasse  dicuntur,  445.  Quo- 
modo  mereihx  et  adultera,  6T5.  SediUo  Jertiaalem  in 
ties  parles  divisa  fuit,  52,  804.  Romani,  Galli  et  llispant 
a  Deo  vocali  ad  obsidiuuem  ejus,  87.  Post  annos  qua- 
draginla  duos  Domiuicao  Passiouis  capia,  95.  Jerusalero 
et  Templi  eversionem  propriis  oculis  videbat  Hierony- 
mus,  17.  Extrema  solitudo  ejus  describiiur,  444.  Noo  ita 
percussa,  sicut  percussil  Cbristum  et  Apostolos ,  564. 
/€iia  dicitur  ab  JEWo  Hadriano,  976.  Jeruaalem  in  me 
dio  muodi  silam,  Propheta  lesutur,  V,  49.  Paulatim 
gloria  Dumiui  receih  de  ea,  et  quoraodo,  112.  ImpieU- 
tes  ejus  quant33,  271.  Muito  sceleratiora  peccavit, 
quam  Samaria  el  Sodoina,  264,  779.  In  Capite  xvi  tze- 
chielis  sub  persona  adullerie  et  meretricis  expooilur, 
V,  145.  Leseua  appellatur,  218  Templi  et  urbis  Jeru- 
salem  subversio,  27  7.  Jerusalem  in  monlibus  silt,  VI. 
25.  Thbus  nominibus  appellalur,  861.  tjus  iugratitudo, 
45.  Tradlla  Romauls  cxercitibus,  516.  694.  Jerusalem, 
metropolis  civitas  Juda?orum,  VII,  4U0.  Dicilur  civiUs 
sancta,  238.  Tres  faciioues  sed.iumis  in  Jerusalem,  196. 
Jesus  zeioupus  est,  I,  108,  109.  Jesus  imperator  cre- 
dentium,  VII*  2H.  lnleriliim  Deura  Verbum,  et  bomi- 
nero  separatim  siguiflrat,  623.  Christus  et  Jesus  quid 
ditTeraot,  125.  Suut  vocabula  assumpti  homiuis,  724.  Je- 
sus  nomiuisek«.elleutia,  2^6.  Jesus  quateuus  sordidatus, 

286.  Jesus  quomodo  crescebal  et  contorUbalur,  302.  Je- 
sum  quis  habei,  304.  Jesus  ubi,  et  quomodo  quaereudus, 

287.  Vide  Chhstus. 

Jesus  Nave,  typus  Domiui  in  gestis  et  In  nomine,  I, 
276.  Quo  sensu  Ecclesia?,  cm*lestisque  Jerusalemspirilua- 
lia  regna  descnbit,  ihid.  Jesu  Nave  caslitas,  comiuenda- 
tur,  II,  279.  Jesus  tilius  Nave  lypus  Salvatoris,  VI,  741. 

Jesus  Josedech,  l>pu»  Salvaloris,  II,  328. 

Jeluira  babebat  omnes  habiUtores  Cbhstianos,  III, 
234. 

Jezrael  signiflcalSemi?!  Vei,  I,  427.  Vinea  Jezrael,  boc 
esl.  Semiws  Dei,  i093.  Jezracl  Qlius  Osee,  VI,  6.  Nomen 
civitaus,  ibid, 

Joacm  iuterfectus  esl  anno  undecimo  regui  soi  io  Je- 
rusaleiu,  IV,  1013.  Joacin  asini  sepultura  sepeliendut, 
992. 

Joanua  quid  siguificet,  VII,  124. 

Joaunes  BaplisU  in  alvo  matris  sanctiflcatur,  1, 128.  lu 
utero  parentis  propheUsse  dirilur,  978.  Ante  diemju- 
dicii  judicis  voce  laudatus  est,  ibid.  Pra?cursor  Domiui 
io  aquis  fonlium,  Cbristo  populuro  p;=rat,  419.  Princeps 
fuit  Ana^horeUruro,  126.  Keliquia?  Joann:s  Daplist»  iu 
Samaria  condit»,  109,  702.  Joanues  laud.,  Ii,  843.  Ange- 
lis  coinpjratur  testimonio  Domini,  712.  Miuimo  in  regno 
co3lorum,  minor  esse  perhibetur.  ibici.  tn  baptismaU  suo 
dedil  Spiritom  S.  Christo,  non  aliis,  178.  Qua?stio  pro- 
ponitur  de  baplisroate  ejusdem,  eui  respondetur,  totd. 
Idem  jejunator  et  virgo,  351.  Joanois  Baplisl»  reltqn^B 


105l> 


INDBX  GENERALIS. 


ioyj 


corJii»  tunl  in  oppido  Pala?stina\  quod  dicilur  Seba- 
»letf.  III,  272.  B.  Joanuis  os*a  Sebaste  condita,  VI,  8. 
Joannes  Dapt  sma  priraut  prcdicavit  regnuro  coelorum, 
VII,  17.  Pbarisaei  consenseruot  neci  Joannis  Baptist», 
135.  Capile  truucatus  e*t  in  oppido  Arabi*,  103.  Joannes 
miuisier  adventus  Cbrlsti,  277.  Joanois  doctrina,  liber- 
las,  et  quod  fecerit  mulia  qa»  non  sunt  scripla,  ibid. 
Joaunes  propbetarum  novUaimus,  335.  Iu  Joanne  quo- 
modo  virtus  el  spirilus  Hetia?,  257.  Joaunes  quomodo 
crescebal  et  confortabalur  spirilu,  303.  Joannes  major 
Moyse,  277.  Joanui  ubi  et  quando  factum  est  verbum 
l)oniini,  313. 

Joanues  Evangelista  propter  generis  nobilitatem  no- 
tus  eral  PontiGci,  L  953.  Judaeorum  insidias  non  lime- 
bal,  ibid.  Solus  apotiolorum  sletit  ame  cruct-m,  ibid. 
UiBredilatem  virginis  Dumini,  virginem  Malrem,  Gltus 
virgo  suscepit,  ibid.  Non  fuil  indoctus,  273.  Joanues  cur 
Cbrisli  len'ationein  non  descripserit,  339.  In  Joannem 
Origenis  expnsitio,  248.  Joaun  s  Kvatigelist»  privilegium 
est  virginiialis,  II,  28i\  Joanois  Evaugelista*  virgjnitss 
laudaiur,  IV,  658.  Joaunes  Evaugelbl*  ex  Hebraeo  imer- 
pretaiur.  VI, 903.  Joaunis  apo>toli  prarogaliv»,  VII,  5. 
Ab  A*i»  (pisropis  coacius  esi  £vangeiium  scribere, 
ibid.  Causa  expomlur.  ib  d.  Anle  ejus  edilionem  jejunium 
et  preces  imiixil,  ibid.  Docirina  Joaouis  Evangelisle, 
qu«i?  529.  Mysteriom  nativ  taiis  Verbi  retuiil  Joannes, 
et  ex  quo  fonle,  543.  Quomodo  bibit  calicem  martyrii, 
155.  Idem  mUsus  in  fenenlis  olei  dolium,  et  ininsulara 
1'almos  relegatus,  ibirt.  luterprelatio  uuius  ioci  £vange- 
lii  S.  Joauuis,  166.  Joaunis  Evangelium  scriptuin  couira 
Cerinlhi  elEbion  Urumdogma,  II,843.Aiaxco7U7iKvaugelii 
Joaiiuis  cum  ca.*teris  quomodo  lollitur?  815.  Duas  i  p  - 
stol®  ejnsdem  cujus  asserunlur?  ibid.  Joannes  Evange- 
lisla  laminam  auream  iu  fronie  portabat,  885.  Uormivit 
io  Epheso,  ibid.  Du«  memoha?  ejusdem  apud  Epbesum, 
845.  Joaunes  Evangelista  quo  leniporeinorluus,279.  Idem 
apostolus,  Evangelista,  el  prophela  fuii;  fuil  relegatus 
iu  Patinos  insulam,  280.  De  eodem  quid  refert  Tertul- 
lianus. 

Joaunes  Chrysostomus  Coustanlinopolitanam  rexit  Ec- 
clesiam,  I?  741  et  733.  Secutusest  Ongenem  In  explana- 
Uooe  sua  10  Epistoiam  ad  GalaUs,  ibui.  Ejus  aiictoriiate 
male  utunlur  baereiici,  ibid.  De  eo  oounulla  referl  Hie- 
ronynius  sini^tra,  757.  Dicitur  Origenislas  in  suam  r.ece- 
pisse  familiarilalem,  el  plurimos  ex  illis  provexisse  ia 
tacerdotium,  ibid.  Ob  hoc  Epiplianium  coutristasse  re- 
fertur,  ibid. 

Joannes  Hierosolym.  impugr.aiur,  I,  512  et  scq.  Sto- 
Uiachum  suuiu  vocabat  Joaoues  causaiu  Ecclesii*  geue- 
ralis,  523.  Epislola  Joannis  Hierosolym.  pleua  est  c<n- 
lumeiiis,  516.  Joauoes  Hieiosolym.  irr.delur  ab  Hiero- 
nyino,  II,  448,  4  41*.  Nonunis  sui  exteuuat  dignitaiem, 
4l9  Oclo  qiiwslioucs  <ie  fide  ob  ecla;  Joanni,  413.  Argui- 
lur  quod  se  nou  purgaverit,  447.  Joauui  episcopo  uon 
comtuunicabaiit  iiiunachi,  410.  Eosdem  quasi  bostes  pu- 
bl  Cvsssiiuiai,  ibiU.  A  Itulino  appr<  balur,  498  Ep'pha- 
liiusvocat  aperie  Joaunem  ha.Telicum,  411.  Joanues  ta- 
«ere  jus  i  hpi|biniurn,  421.  Vuit  Epiphanium  suspectum 
farere  h&i  eseos,  418.  Luiudem  deridet,  ibid.  Ejus  in  il- 
lum  impudentia,  ibid.  (Juibus  probibet  iugressum  Eccle- 
6is3.  452.  Ejus  crudelitas,  ibid. 

Joanues  Senior  aliusab  Evangelista,  II,  8S9.  Ejus  esse 
dicumur  du«  Ipisiobe  Joannis  Jivuugelistu^,  ibid. 

Joaunes    prapositus  domus  luouacborum  Ctinum,   II, 
90. 

Joatham  impietalrs,  quae?  IV,  101. 
Job  exemplar  patimti^j  I,  476.  Suo  sermone  comple- 
clitur  omuij  iiiysteria,  tbid.  C.aro  S.  Job  dalur  in  pole- 
alaiem  diaboli,  et  auinue  saiiilas  reservalur;  quare? 
ibid.  Beato  Job  post  malorum  examina,  uxor  pessima 
roservala  esi,  ut,  elc,  792.  Patiemia  Job  lauJata.  183. 
In  illo  vlriaiis  et  pat:enli;**  exempla  seclamur,  688.  Suo 
sermone  reprebeuditur,  137.  Licet  jnslus  Dei  senuoue, 
conlessione  sui  peccator  arguilur,  898.  Job  tormeut  ruiu 
victor  miserias  suas  resurrectionis  spe  et  veritale  sola- 
tur,  II,  438.  Nullus  lam  aperte  locutus  de  caruis  resur- 
rectione,  ibid.  Fuitaihieta  Ecclesiaa,  ibid.  Vidttur  cou- 
tra  Origenem  scripsisse,  ibid  0»»ali  biie  justilias  corona- 
tur,  746.  Job  el  ceteri,  jusii  dicli  suul,  secundum  eain 
Jusliliam,  qu»  potesl  in  injusliliam  mulari,  809.  Job  non 
esl  destirpe  Esau,  ut  quidaiu  maie  aestmanl,  III,  339. 
Domus  ejus  in  Carnaim  Astaroth,  182.  Posl  Balac  Ulium 
Beor  dicitur  regnasse,  195.  Job  quo  tempore  iuent,  V, 
9i9.  Job  virtutis  constauiia,  VII,  650. 

Jobi  liber  ab  Hieronymo  translalus,  I,  235.  Oratio  par- 
lim  prosa  parlim  metiica,  in  Frcef.  vers.  cx  lltbraio.  Me- 
Uica  pars  quod  carniinis  genus  contmeal,  ibiU. 
Jobab  idem,  qut  Job  es^c  puta.ur,  365. 


Jorl  ChristijncTum  qucmodO-toroparali  es5e  dcbcaut. 
1,  fol. 
Jod  et  vav  sola  distant  magnitudine,  IV,  145. 
Joel  de  quibus  agit?  I,  227.  Joelis  propbetia  ad  Iri- 
bum  Juda  periioet,  non  ad  decem  tribus,  VI,  169.  Joel, 
id  est,  incipieus,  vel  tsl  Ueus,  167.  Quo  tempore  propha- 
Uveril,  169. 

Jonadab  flliorum  laodes,  T,  936.  Scribuntur  io  Psalmo 
quod  primi  caplivitaiem  sustimierlut,  ibid. 
Jona:  Portus,  I.  696,  el  II,  55». 
Jonas  inlerpretatur  coluwbat  I,  278.  Naufragio  sue  pas- 
sionein  Domiui  prietigurai,  ibid.  Muudum  ad  pftMiiieotiajn 
revocat.  et  sub  nomine  Ninive,  salutero  gentibus  uuu- 
tiat,  \biii.  Jonas  iujusti  maroris  argoil*  r,  11,788.  Jonas 
ar^uitur  a  Deo  uliiius  ei  esse  mendacium,  quam  Niuive 
ruinam,  IV,  1037.  Jouas  quo  fugcre  cupiebat,  V,  69K. 
Jona  Columbam  et  Grasciam  sooat,  VI,  7l(k  Hebraeomm 
tradi'io  est,  Jonam  Sarepianaa  vldu»  tilium  esse,  590. 
Cur  de  sua  eleciioue  doluerlt,  392,  393,  423»  Arguitur  a- 
Deo,  393.  TypusChrisii,  140,  387. 

lu  Joua  taria  inlerpretalio  cujusdaoi  verbi;  etc,  r,7?<4.. 
Inlerpretatio  veterum  super  Jonam  obscura,  VI,  387. 
Jou»  ubiiiam  praster  suuni  voluuien  in  %eteri  TetU- 
mento  fiat  mentio,  590. 
Joniithas  medius  inter  Da%id  et  Saul,  II,  377. 
Joppe  oppidum  mariiimum  Palttstinae,  I,  10l7.Joppe, 
696.  DeJoppo  ad  ludiam  noti  poiest  uavigari,  IV.  141. 
Joppe  porlu*  Judaeae,  VI,  39i.  Ibi  mou^trautur  saxa,  iii 
quibiis  Andromeda  ligata  fuit,  ibd. 

Joriiunis  flmius,  I,  495.  Quo  influat,  ibid.  Mysterium, 
ibici.  Jordanis  fluvius  oritur  de  fonlibus  Paneadis.  et  in 
m.ire  Moriuum  iutrat,  III,  139.  Erumpit  ei  rivo  Dau  et 
Jor,  quod  fluvium  siguim^l,  195,  230.  Dan  et  Jor  fomos 
Jordauis,  uude  ct  nomen  acrepii,  3i8.  In  Jordaois  litioro 
quieiuim  civita^es  sitas  sunt?  IV,  129.  Jordanis  umie  no- 
men  habel,  V,  317.  Juxta  Jordanera  morautur  leoues, 
VI  885  Jordanis  ortus,  et  uouen  uode?  VII,  122. 
Josaphat  vallis,  I,  47. 

Josaphat  in  quo  reprehendilur?  I,  1041.  Josapoat  er- 
rore  nou  caruit,  II,  768. 
Jnsedec  interpretatur  justus  Domini,  11,772. 
Joseph  vir-o  fuit  per  Mariam,  II,  226.  CusVns  ejos  fuit 
potius  quam  maritus,  ibid.  Cur  Fater  Domini  appeliatur, 
209.  Joseph  qualenus  paler  Christi  dictus.  VII,  502. 

Joseph  vendilur,  ut  patrem  pascal  et  fraires,  I,  174. 
Prxcessit  in  lypo  Sahatoris,  727.  Joseph  ossa  iu  Sichem 
sepuha,  III,  274.  Ejus  mausoleum  in  Stchem  lempor» 
Hierouymi  cemebalur.  374.  Joseph  quo  pretio  vendiiu% 
VII,  213.  Virius  Palriarchaj  Josepli  per»ever»us  erat,  ei 
cou^lans,  650. 

Josephus,  Graecus  Livius  appellalur,  I,  129.  Vernacu- 
lus  est  Scriptor  Jud:corum,  -13.  Duo  ejusdcmcoittra  Ap- 
pionein  volumina,  4^8.  Libros  ejusdem  uou  trausiuiit 
Hieronynius,  434.  Josephus  fatelur,  Christum  a  Pliari* 
saeis  iiiierfccium  ob  m.igiiiludinem  siguorum,  II,  851.  De 
eodem  Chrislo  Lomiuo  uoslro  ejus  testiiuoiiMim,  ibtiL 
Josephus  scriptor  Historiw  MacbabaDoruin,  quidsenlilde 
passioinbus?  7i9.  Nibil  refert  de  celluhs  l.VX  iuterpre- 
tuni,  520.  De  E^sa-nis  multa  refert,  313.  Duo  ejusdeai 
con.ra  Appionein  v ol u m i n a, ibid. (J «» id  scripsit  de  Jacobo, 
301.  Libri  Josephi  de  caplivitato  Judaica  B.btiothec*  Ro- 
mauorum  traditi,  851.  Josepbus  scripsit  de  raptivitate 
Judaica,  IV,  766.  Hedarguitur,  208.  Error  ejofc  ootatuf, 
288.  Jo^epbus  omnia  HebrJcoruoi  gontium  nomioa  expo- 
suii,  V,  416.  Josephus  sciipsil  triumpboii  Vespaaiaoi  et 
Tlti,  VI,  171. 

Josias  in  quo  damnatur,  T,  1041.  Josi»  regis  justi  tres 
filii,  IV,  989.  Josias  iu  peccalis  populi  peccavoris  roor- 
tuus  e-a,  V,  138.  Sub  Josia  extremum  reguum  duarua 
tribuum,  VI,  675. 

Jusuaa  etMosis  seputturas  comparatio,  II,  272.  Josua 
sepulcrum  monstrabaiur  ju&ta  ihaiuna,  III,  223,  283. 

Jo\iauus  fetore  prunarum  suflbcatus  ioteriil,  1,  311. 
Joviani  imperinm,  II,  92*1. 

Jovioianus  monachus  canis  reverlens  ad  vomilura,  II, 
305.  Noojf  n  ipsius  de  idolis  denvaium  est,  384.  Jovioia- 
nus  Epicureus  simul  et  Sioicus,  357.  Nuptias  pnBdicat, 
ut  virgimtati  detrahat,  259  Vocatur  Epicurus  Cbnslia- 
nornm,  237.  Vitia  sermouis  ejusdcm,  ihxd.  Io  communt 
ho^tis  est  oroniuni.  241.  Mulios  discipulos  babuit,  380. 
Seineiilia  Jo\ioiaui  damoata  Romaa  et  io  Africa,  781.  Ba- 
silides  trausiormatur  in  Joviuiaouro  quasi  io  Eopborbo», 
380.  Auctoritate  Homan»  Ecclesiae  fuit  damnalus,  389. 
Joviniani  reprebensio  coofutatur,  IV,  951. 

Jovissimulacium  in  Chri.ti  Resurrectionis  loco  dosh 
tum,I,  521.  Jovis  idotum.  ubi  quoudam  te.mplum  Dd 
erat  coilocatum,  IV,  57.  Jovis  snuulacruro  ah  Hadriaoo 
us(iuw  ad  Coustauliuum    iu  bco  llcsurrecliouU  Cb:u>U 


1057 


INDEX  GENERALI3. 


1053 


fbit.  T,  118.  Jovis  simulacrum  slans  in  templo,  V,  716. 
Jo  is  sepulcruni,  VII.  708.  Vide  Jupiter. 

Jubal  reperlor  cythara\  IV,  77. 

Jubil»us  annus  quo  uuiversa  cunclis  debila  relaxa- 
bar.iur,  et  ad  aniiquam  posnessionem  redibal  \enoitor, 
II,  350.  Jubilaus  annus  Jtidjporum.  IV,  49.  Jubit&i  ad- 
ventu  so'vebatur  omnis  dura  conditio,  VII,  379. 

Ju<)»  proditoris  infelicilas,  I,  319.  fcjus  laudantur 
etordia,  sed  firna  prodilione  damn.itur,  285.  Jud*  rle- 
ctio,  i:t  el  Saulis  unctio  non  arguonl  Deum  ignorantia-, 
sed  pr^senlium  monslrant  esse  jin.ictm,  V,  16.  Judus 
pro-Jiloris  inte:ilus,  VI,  501.  Judas  uon  poiest  <iici  de 
manibus  Dei  raptus,  sed  exridisie,  60.  Jud»!  hombi- 
dium  f.nmibits  homicidiis  pejus,  301.  Judas  unde  dicitur 
Iscariohs,  VII.  57.  Dicitur  mal.-n  fuisse  nattir»*,  226.  Pu- 
tahat  s;gna  Ihrisii  magic;s  artibus  fac.ta,  2a1.  Impudens 
Jnd#  roniidenlia,  ibid. 

Jud^  inierpreta!ur  ron/issto,  T,  179.  Domus  Juda?,  Ec- 
cl"sia  est  Chrisii,  616.  Jndie  iribus  hellicosisrimis  vlns 
rol!cns,  in  omnihus  tribnbus  lenuit  principaium,  III, 
174.  Frustra  de  oiio  sabbiti  gloriatur,  507.  'I  ribus  Juda 
in  Australi  paitc  sita  rst,  IV,  403.  Juda  peccuvlt  posl 
Israeleip,  V,  86«.  Juda  gravius  peec;.vit  quam  Israrl, 
80<*.  Ju<ia  peni  us  a  Deo  ropudiaiur,  871.  Tnbus  Jt.da 
unde  merul  reqmwn  arcipere,  VI,  13?.  Trlbus  c  uodc- 
ciim  ittra  Emaib,  Epipbaniarn,  et  lerminos  ;f'gypti  cun- 
cludiiniur.  5^0.  Jtid*  ingre  sus  in  mare  Rubrum  secuu- 
dum  fabniam  Hebraeorum,  li'2 

Jiuta?  Ga  il.pidogma,  Vll,  7i9  Jmlas  frater  Jacobi,  II, 
8".3.  Ju  las  el  Joseph  lypsn  Chri*'i.  VI,  875. 

Jud.K  Maehab»i  descri;  tio,  VI,  872. 

Juu>a  sub  imior  caieris  prnvinciis,  l,  702.  Juda?a  oro- 
nis  ronlims  Afoabilis,  IV,  1*9.  Libcs  eju*  insul»  dicun- 
tur,  711  Redaeiaasuni  in  soliludinem,  916.  Quare,  281 
Juxta  sitiini  tfrrm  Judse»  Scriptura  loquitur,  868.  lucilur 
h»ber«  pieiatis  umbram,  28*.  Juriaa  rrjr/io  pulcherrima, 
V,  2?5.  Judva  suhj*»cta  Romanis  sub  M.aesare  Aogusto, 
VII,  173.  Stipendiaria  facin.  ontur  seditw,  i'6;d  Facta  esi 
tribuiaria  posi  Augustuni  Osaren,  (35.  Vide  Jerusaiem. 

Jud.-ei  oc«  isione  carnis  Dominicas  servi  impietalis  ef 
fecti  sunl,  I  622  Quamvis  \irtutcs  ejus  ommbus  enite- 
scant,  blaspbem^re  nou  crs<aul,  ibid.  r.aremoui»  Ju- 
rbenrum  peruicro^  si  nt  et  morlifer»  Cbristianis,  747. 
I  orum  Sacrameula  non  funt  indiflerentia  inter  bonum 
it  maum,  75t).  Hrresis  per  totas  Orientis  Synagoga* 
lnler  Juiiaso*  vi^ens,  746  Rilus  fleutium  Juda?orum, 
\H2.  Judaei  in  deserto  non  seiiserutil  iucrementa  capii- 
lorom,  II,  liU.  Hsrreticl  Judsporum,  197.  Aliud  est  in 
K  c  esiis  ptalrno*  le^ere,  aliud' Judieis  singula  Teiba  ca- 
luinnianlibu»  respooiVre,  52H.  Juda*i  tradili  Romanis, 
quod  eiacerbaverunt  Spirilum  sanclum,  l.'>4.  Jud#i  quo 
aeo!»n  appellail  sunl  fliii  Dei,  et  lilii  iniquitalis,  IV,  14. 
Bona  scculi  presentis  eis  promissa,  ul  saliem  pr»«en- 
tibus  invitaii  f  cerent  qu»  prascepta  suut,  24,  725.  Deus 
•xcgil  de  eis  otiedienliam,  522.  Ar^uit  eos  Deusv  fldu- 
ciam  babuisse  in  homme.  221.  Semper  increduli  fuerunt 

Jrvceptis  lomini,  tbid.  Dominus  de  protectore  populi 
mbici,  faclusesi  adversarius,  73 i.  Solemnilaies  eorum, 
typus  foturorum,  276.  Sublala  religione,  omnis  eorum 
festivitas  periii,  389.  Pessima  consueiudfne  in  montibuf 
immolabant,  155.  Libcros  suos  idolis  immolando,  ventres 
suos  sepuicr.i  eorum  faciunl,  975.  Popnlus  Judaicus  i 
quibus  regtlur  a  Joacim  usque  ad  Chnsium,  996.  Judasi 
merueruni  amicitiam  l.acedapmoniorum,  Alhenien^ium, 
et  Homanorum,  15.  Impieiaies  eorura  quaul»,  709, 
815.  Durttia  Judieomm  reprehenditur  in  comparalione 
fidel  regum  et  principum,  899.  Cvciias  eorum,  514.  Te- 
meritas,  qu»,  685.  Renrobatio  el  tenebr*,  n09.  Judapi 
etmillenani  nolantur,  o27.  Opinio  eorum  confulata,  158. 
Cassa  eorum  vota,  369.  Iu  iu'urum  vota  ditJeruni,  232, 
Anticbnstum  organum  diaboli  recepiuri  sunl,  ibid.  Quem 
pro  Chrisio  sibi  reprcmillunt,  704.  Traditio  eorura  re- 
probaia,  318.  In  Judaicis  tradilionibus  lalitat  Anlicbri- 
atus,  705.  Krangitur  superbia  Jadaeorum,  488.  Simpli- 
eem  et  occidentem  sequenlur  historiam,  935.  Noo  babeut 
acientiam  Scnpturaium,  nec  folia.  nec  poma  verborum, 
29  «1368.  Niluntur  subvertere  tacramenla  Cbnsti  et 
Apo*tolor:im,  424,  579.  Verbum  arobiguuni  Hebraic*.m 
io  deienorem  partem  interpretali  sunt,  43.  Spiritualiler 
transacta  sunl,  quas  Judci  carnaliler  futura  conteuduni, 
1A5.  Judsi  prsirvariCalores  el  apostoli  vanis  Sciipiun» 
eipressionibus  separaniur,  524.  Eorum  Inlerprelaliones, 
248,  717.  Juda.ca  fabua  ,'61.  Jud»i  in  idumr» nouiine 
liueliigunt  Romam  s,  218.  Grandsvo»  fllios  ulnisel  hn- 
ineris  portabaot,  572.  Judaos  vocat  Hieronyinus  Cir- 
lumchioneviy  154.  Quomodo  fecerunt  sibi  qud.m  pm- 
putiuiu,  601.  Habeut  paoem,  sed  absque  lortituoiiic : 
babeut  aquas,  sed  absque  robore,  46.  ISibil  avanus  Ju- 


daeorum  el  Romanorum  grnle,  36.  Sub  nomine  Spirilus 
sancti,  columbas  veudvbani  lu  Templo,  660.  Tribus  vi- 
cibus  per  auiuiin  veniebanl  Jcrusalem,  573.  Post  fnter- 
feclionem  Christi  omnes  «rntim  el  donationes  aublalas 
sunl  a  Jodai?,  43.  Pauci  ex  eis  salvaii,  149,614.  Ep  - 
stobs  misrruul  ad  omnes  g^nies  ne  susciperent  P«s- 
sinnem  Cbnsii,  199.  Ter  p»r  singulos  dies  analbemati- 
zant  nomen  Chiistianum,  81 ,  56'i,  604,  766.  Non  habent 
proprios  judices.  sed  Iloro.uius,  47.  Nulms  prcpheia,  et 
bellalor  in  lege  apud  eos,  ibid,  ^on  h4)enl  potestalem 
arma  portandi,  ibid.  Vinceutibus  Romanis  Ju«la?os,  Donn- 
du.s  pugnassr>.  monstratur,  711.  Dies  peiiliiionis  Judaicsi', 
quis  ,971.  Lltima  vastius  sub  Vespa>iano,  Tiio,  Adri.- 
noque  accidit,  43<).  Vastitas  eorum  usque  ad  fineni  pei- 
severabil.  21.  &iern*ui  eorum  captivitatem  eipnmil 
irremediabilium  descriplio  vuluerum,  16  Deei  snrii 
propter  abjectam  legem  Evangeln,  87.  l.wne  prohibentur 
ingreiii  in  Lrbem  sanciam,97l  Ad  con  paralionem  prions 
mulliludinis,  vix  decima  pars  remanei,  100.  Coufusio 
eorum  quando  Cbrislum  co^noverint,  350.  Judas  ama- 
bilis  et  dilectus  in  comparatione  Israel,  1-1  Juds  et  Hen- 
jamin  idololatria,  37 4.  Jiulapi  eornmquc  magisiri  decalo- 
gum  circumdabant  capitibus  suis,  V,  280.  Azymorum  <lics 
et  Sc4iiopcgltn  solf  mnilates  eorum,  3S8.  Quando  cele- 
brabantur,  tbid.  Siatuam  Raal  posuerunt  in  Templo, 
271.  0»i(!am  sibi  viudicarunt  frustra  regnum  Judaicum, 
231.  Impiidenlia  populi  Judaici,  el  Dei  erga  enm  piela*, 
233.  Caia'ogus  impteialum  ejusdem,  320.  Cassa  eoruui 
vota,  41.  L>que  hodio  velameu  habenl  posiltim,  in  vele- 
ris  Testamemi  leciione,  27.  fjusrebanl  per  propbetas 
quod  scire  cupicbanl,  222.  Audiebant  prophetas  ad  ait- 
num  votuptaiem,  non  ad  anima?  salulem,  4U4.  Non  ultra 
merentur  habere  prophelas,  69.  Rniebanl  discrepantiain 
yerborum  in  codicibus  Laliuis,  432.  £orum  interprela- 
tiones,  414,  453.  Quo  cibo  pascuniur,  44.  Propter  k»ona 
bujtis  s^culi  operatur,  46.  Deus  non  vuli  mortem  eorum, 
217.  Populi  Judaici  et  Christiantdiscrimen,  602.  Si  Ju- 
da?i  terram  a  Deo  promissam  non  recepernnt,  causa  e^t 
cornm  iucrediilitas,  225.  Jud;pt  lergt^ersantur  in  pro- 
phetiis  de  Cbristo,  VI,  831.  Varias  Jud^orum  captivi- 
lates  500.  Lorum  solemnitates,  19.  Afflicllo  populi 
Judaici,  qn»  ,  C92,  693.  Prohibenlur  iugredi  Jerusalem, 
ibid.  Quod  offcudit  Judaicus  populus,  dispensationis 
Dci  est,  454,  455.  Unum  Deum  coluut  Juda>i,  sed  Trini- 
tatem  uon  agnoscuot,  303.  Juda)  licei  idolis  noo  serviint, 
nec  lamen  babent  Dcum,  31.  Quibus  cibis  vescunlur, 
ibid.  PieUs  elamor  Chrisli  in  populum  Judaicum,  594. 
Qnotuplici  modo  venit  Dominus  ad  populum  Judaicum, 
665.  Judaei  sua  sponle  divisi  sunt  a  Chnsto,  545.  A  Deo 
rejectisunl,  104.  Corporibus  fl.iorum  vesci  coacti  «uui, 
178.  Principum  JudaBorum  superbia,  507.  Post  Dominum 
oblatum,  defecil  regnum  a  Judaeis  ,  683.  Della  Jud^orum 
inlesiiua,  886.  Quadraginia  annis  pos(  Passionem  Chrisii 
subversi,  666.  Ruina  eorum  eilrema.  337.  Narranlur  eo- 
rum  crimina,  ei  causa  ira?  Dei,  339  Judci  tolo  orbe  pe- 
regrini,  342.  Kcruin  po?nie  in  omni  ioco,  ibid.  Judal 
asterna  ca?citate  cooperl i,927.  Eorum  magislri  occiden- 
tem  sequuntur  lilteram,  231.  Rari  docores  apud  Juda?os 
temj/oro  Hieron.vmi,  in  Prcef.  Osee.  Judrci  vocanturclr- 
cumcisio,  ibid,  Syuagoga  Judasorum  fornicaria  simul  et 
adultera,  14.  Conversio  pnpuli  Ju.i-ici  in  consummatione 
aaeculi,  66i.Terrie  Judsa»  termini,  319.  Fontium  Juda?» 
siccitas,  272.  Judai  dolibus  deslituii,  VII,  88.  Eorum  oh- 
duratio  non  esl  natur»,  aed  volunialis.  ibid.  Ante  ad- 
ventum  Christi  non  plenjm,  sed  aliqua  ex  parte  habue- 
runt  justitiam,  731.  Sol<>muitates  Jud.-eorum,  456.  Exor- 
cIsIjb  aptid  Juda?os,  79.  Clerici,  60.  quo  se  jaclanl, 
734.  Sctentia  Judi-orum  in  vanis,  ibid.  Pnecepta  roagh 
homintim  quam  Dei  custodiiiiit,  351.  Duas  h*»reses  in 
Judaeis,  17/.  Infeiicitas  Judaporum,  quanta ,  421.  Quo 
modo  ineicusabtrs  sitnt,  220.  Error  Jtidvoram,  salus 
nosira  est,  99.  Supercilium  Juda?orum,  735.  Interpretes 
illorum  perseqiiuntur  Eccesiam,  589.  Judci  de  capitc 
verlnntur  in  caudam,  133.  Novissima  ipsorum,  pejora 
prioribus  ,85.  Judaei  ct  genles  aua.lrifanam  dividunlur, 
579.  Quid  objicilur  Cbristiams  aJudaeis?  435.  Hos  reiei- 
lit  Hieronymus,  ibidetseq.  Impcraiorum  leges  de  Ju- 
daeis,  531.  Mos  eoruuidem  in  reos  judici  irade»idos,  Wk 
PfEna  roajorum  criminum  apud  ipsos,  138.  Pessima  cou- 
auetudo  jnrandi  apud  Judaeos,  50.  Quid  solenl  facere  his 
qui  blasphemanl  contra  Deurn,  1*5.  Apostoli  m\**\  a  pa- 
tnarchis  Juiicorum,  574.  Judaica*  fabula»,  7l0.Qiir.am  ns 
atiendunt,  ibid  .Vide  Hebrsi  et  Israel. 

Judaizautes  gravi^simosomuostertunt,  IV,  159. 

Judicaturo  Domino,  lugubre  mundus  immugiet,  etc,  I, 
57.  Qua)  tunc  tiou  proderunl,  ibid.  Aliter  bominnm  livor, 
aitler  Chrislns  jndicat,  26.  Lnuruquodqne  non  pers€>- 
narum,,  %ed  reruin  poii<!ere  judicandum  est,  525,  479 


1W) 


IXDKX  GBNERAMS. 


icr,o 


bi 


Judicem  flectit  111«  qui  rogat,  I,  1088.  Jndice*  sarculi 
nnkl  faciunt,  nt  nobiliores  videanlur,  VII,  688.  Prxse.n- 
tia  Judiris  formidand.i,  198.  Judex  ju>tus  solus  Deus,  250. 
Jidex  injusliis  nolamr.VI,  M2. 

I ii  Judeum  lihro  quo»  principes,  lot  figura?,  T,  277. 
Jadiciis(ln)  non  s!t  personamm  considerali",  sed  rerum, 
J,  579.  Anuntium  ca*ca  suul  iudicia,  II,  i09.  Judicium 
ctisiotlfrndum  rmni  tempnre,  IV,  654.  Non  stalim  iniilti- 
tu  linis  acquiesceudum  judicio,  53.  Judicia  iu  portis  Tem- 
li  exerreb-ininr,  1 1»27.  Judicos  priores  pc-pulf  He- 
iraorum.  28.  Jndcia  in  portis  urbinin  flebant,  291. 
Judina  Tera  qco  t«*nipore  fianl .  S3.  Vcri  judtcii  signa 
qu.H?  Hfri.  Judicium  convertil  in  furorem  qui  iratus  judi- 
cat,  321.  De  perversis  judieiis  non  debemtis  turbari,  592» 
Judicium  liominuin  non  e*se  cerhim.VII,  250. 

Judicio  Dei  «olus  jusius  exsullabil,  ca?tpri  pavebant,  I, 
37.  Non  eadem  scutt-nlia  e*t  iribuualis  Chrisii,  et  anguli 
sus  irronuni,  20.  Qui  ineiuit  illud.utique  bonis  operi- 
bus  se  judirio  pneparat,  61U.  Jtiduium  Dei  est  cumnoii-, 
dere,  II.  704.  Ceiltim  judu.iurn  solms  Dei  esl,  748.  Neroo 
pote*t  Chrisii  palinam  sihi  assum«  ru  ante  diern  judiiii, 
196.  NulliiH  intrepidui  vadit  ad  judicium  Domini,  709. 
Nemo  potest  anie  diem  judicii  de  hoiuinibusjudicare, 
196.  Omnis  lerra  indiget  judicio,  774.  riurimi  Judicaii  in 
bac  vila  an(f»  diern  judicii,  III,  4  44.  Deus  non  per  parte> 
61  per  singtdos  nunc  judicat,  sed  in  futurum  tempus  re- 
servat  judicium,  ut  omnes  pariter  judicentur,  et  secuu- 
dnm  voluutatem,  el  opera  sua  >bi  lecipiant,  415.  In  judi- 
cio  quando  hominus  cieperit  judicare,  itinc  futura  est 
veritas  :  uunc  injuslitia  domiuatur  iu  niundo,  490.  Judicii 
tempus  quo  sensu  imminet,  216.  Non  eril  lempus  po-ni- 
tentine,  s»ed  ptnnarmi),  239.  Nemiuem  impuuiiuin  abira 
patitur,  118  lu  die  judicii  terra  produret  in  rnedium 
oinuem  sanguinem,  3*i9.Tuncomnisereaturj  uiliil  essc  se 
setitiet,  38.  Non  prievenieiiduni  jinliciiini^  79.  Diei  jo- 
dicli  etplanatio  pr*clara  et  terrihilis,  238  et  teq.  Nullus 
quamvis  sanctus,  securus  perg.it  ad  judicium,  1055.  Ju- 
dicii  dies  pa.eiHlus  V,  559.  Jtidicii  diem  necangelino- 
veruut,  nec  Kilius,  VI,  32.  Dieijudiciiseveritas  quania? 
181,  188,  ?13.  Judicii  dies  paveodus30l.  Nulla  anima 
est,  qu»  non  paveal  adjudcium  Dei.  540.  In  judicii  die 

Suosdam  Cbristus  negaturu*  est,  vel  confessuru«,  VII, 
12.  In  die  judtcp,  nou  erit  locu*  pccnilentia?,  nec  ne- 
gandi  facullas,  ctc,  174.  In  illo  aliorum  virlntes,  aliorum 
vitia  uon  sublevant,  204.  Post  diem  ludicii  bouorum  ope- 
rum,  et  justitia»  occasio  nou  erit,  205.  Quare  non  expe- 
dll  apostolo*  nosse  diem  judicii,  200.  Portare  judiciuiu 
quid ,  ibid. 

Judiih  in  typo  Ecclesi»,  diabolum  capite  truncavii,  I, 
507.  Laudes  Judilb,  ibid.  Proponilur  imilanda  viduis,  50M. 
Llber  Judith  non  receplus.ab  omnibus,  231.  Judiih  pru- 
denii  verborum  simulallone  vicit  Holophcrnein,  II,  »71. 

Sub  Jugo  qui  est,  ita  debet  currere,  ne  in  lulo  co.nHem 
dereliiiquat,  I,  689. 

Julia  urbs.  VII,  122. 

Juliana  maler  DeiuciriadisJ,  979. 

Julianus  Apostata  proditor  animae  sus  et  Chrisliani  ju- 
gulator  exercilus,  Cbrislum  sen4i  in  Media,  I,  33.  Julia- 
nus  impcralor  septcm  libtos  adversusCbristum  evomuii; 
427.  Jitxta  fabulas  poelarnm  dicitur  «uo  se  ense  lace- 
iass*>9  ibid.  Chri^tum,  Galilseum  vocabal,  Vbid.  Uercedem 
lin^u.e  pulidao  conto  illa  perfossus  accepit,  ibid.  Juliaous 
imperalor  hostis  Chrislt  infenstssirnus,  II,  823  .  Successil 
Coustantio,  et  ejus  indulgentia  episcopi  exsules  redeunt 
adsuas  Ecclesias,  191.  Ji/ianus  ldem  volumina  quicdam 
coniraCUrislianosevomuit,  VI,  123.  Ejusdem  Aposlala 
calumnia  cnnfiitatur,  ibid.  Diclum  ethnici  in  interitu  Ju- 
liani,  660.  Juliani  Augusti  objeclio,  VII,  11.  Ejusdem 
calumnia  confulala,  50. 

Julianus  brevi  spatio  duas  filias,  et  uxorera  amisit,  I, 
792.Ejus  damn3,  etcalalogus  lenlationum  ejus,  ibid.  Qui 
proponuntur  Juliauo  iinilatidf,  796.  Bona  ejusddtu  opera 
iii  sanctos  et  ecclcsias,  ibid. 

Julii  et  Atbanasii  poutilicum  commitnio,  II,  925. 

J  ulius  Africanus  temportim  schpsit  btslorbs,  429. 

Juliusnornen  habeta  magno  Juio,  1,692. 

Jiilus  ma^uus,  1,692., 

Jumentorum  animiecum  corporibus  pereont,  etin  pul- 
verem  resolvuntur,  I,  590.  Jumenta  unde  sic  dicta,  II, 
52S.  Jumenta,  abeo  quod  Juvent  homines,  appellanlur, 
IV,  12.  Vide  Animalia. 

Juuiperns,  et  ejus  cineris  vis  in  igne  per  anoum,  coo- 
servando,  I,  481. 

Junipero  quomodo  Christus  similis,  VI,  1*1. 

Junonisuuivirae  virgines  perpclua  marcescebantvirgini- 
tate,  I,  906.  Juuonisunivira?,  11,255.  Junobabet  univiras, 
VII,  528. 

Jupiter  Gamelius  et  Genethllus,  11,317.  Templa  JoTis 


«t  c^remeni.i»  conciderunl  Pom»',  .W.Proibelarnm  lr»t», 
ahetinenlia,  3»4  Jupitcr  Kuyalius  Martem  si^niUcMi,  III# 
5oG.  Jupiter  Gamelius,  ibid.  Jovis  amasius  et  cataroitus, 
pomlum  ipsi  Jovi  porrigebat,  356. 

Juramentum  diciiur  saeramentum,  F,U6.  Jtiramenlnn. 
el  perjurium,  in  qno  dillenmt,  IV,8t>4.  Jurare,  proco»- 
literi  dicitur  ,  863.  Jur^meiiti  fides  inviolabilLs  V,  19«. 
1'inis  «*i  coniro\ersis,  150. 

Jurare  quando  Deus  dicitur,  quid  sibi  velit,  VI,  339. 

Jurantibiis  non  considerandum  cui,  sed  per  quem  ju- 
ra^erint.  V,  193. 

Jure  mtes  inter  se  sermone  lenissimo  fusderanlur,  I, 
713.  Vidc  ( ontendo. 

Jus  summum  snmma  malitla,  I,  7. 

Justificatur  (Non)  homo,  nisi  per  fidem  Cbristi,  II,  751 
Ante  Dei  <oiispeciurn  nullus  Jusiificatur,  780. 

Justinus  philosophus  quem  imilatus  esl,  I,  428.  Li- 
brum  cmtra  Gentiles  edidil,et  obtulit  Antooino  Pio, 
ibid.  Defeudit  ifcnominiam  crncis.  et  resurrertiooem 
Christi  pnedicat,  ihid.  Juslinus  philosophus,  U.  K63. 

Justitia  duplex  in  Scripluris  sanciis,  II,  709.  Justilu 
custoditur  labore,  diligentla.  et  Dei  clemenlia,  781. 
Non  in  hominis  merito,  sed  in  gralia,  justilla  est,750. 
Justitia  palriarcharum  et  prophelarum  uon  fuit  perfeca, 
707.  Plenam  justitiam  non  habet  qui  non  vull  erojrar»; 
puperibus  substantiam  suam,  757.  Justkia  requicm  bi- 
oet,  iufqiiilas  iaborem,  III.  421.  Iuhumana  jtislitia  e*J, 
an%  fragibtati  condilionis  hominum  nou  ignosrif,  443. 
■Ittstiiia  et  pielas  in  nobis  debeut  praecedere  scicniur 
lumeu.  407.  Grandis  libra  justitiw  est,  et  cui  .  el  quan- 
tuin,  et  quandiu,  el  qualc,  vel  in  re,  vel  in  consdio 
trfbuere.  446.  Justitia  omoes  virtules  compleclitiir,  IV, 
IG).  Partes  ejus,  recedere  a  malo,  et  facere  bouum,  23. 
Iofelicitas  ubi  pax  perditur,  et  non  est  juslitia,  lii. 
Justilia  homints  hidiget  mfserieordta  Dei,  106*.  Solus 
Dominus  novit  probare  eam,  981.  Duplicis  jusliiis  diffe- 
renlia,  qua-,  762,  763.  Justitia  et  opera  ir<»nice  sumuu- 
tur,  676.  Justitia  in  omnibus  custodieuda,  V,  564.  Quo- 
modo  iniquilas  jiistificet,  et  Justilia  condemuet,  96 «. 
Juiilia  Dei  vallatur  misericordia,  VI,  419.  Jusiilia 
saturat,  iuiqtiitas  uteros  vacuos  derelinqui,  39.  Quomo- 
dofruclus  Justili.-e  vertiiur  iu  amartludiaem,  321.  Jualt* 
liasemper  esurienda,  VII,  24. 

JtisliiK  de  sua  virtule  non  sit  securus,  I,  912.  Jusli  ia 
Scripturis  Jtixla  quam  juslitiam  sic  appellanlur?89^. 
Pcenapeccaii  Adam  in  Justis,333.  Non  carueruul  omni 
viiio,  (oil.  Turbaotur  propler  prosperiiatcm  impiorum, 
178  Justi  et  peccaloris  disliucta  condiiio,  127.  No:i 
occidit  Dominus  fame  animam  ju$Um,  117.  Justus  e-t 
in  eo  quod  floret  multis  virtulibus,  II,  748.  Vix  salvau- 
tur.  quare,  ibid.  Nulius  ad  perfettum  justns  est,  sed  ex 
aliciiia  parie  peccator,  755.  Nou  suul  immune.s  ab  eoud 
pccralo,  744.  Pussunt  nonnulli  nominari  justi,  qul  alio- 
rtim  comparatione  jusli  non  suiil,  710.  Quo»  pulamui 
jusios,  sa*pe  peccaiores  inveniuntur,  et  quos,  elc  ,  74M. 
Justus  in  se  siuislram  non  habet  maxilhm,  sed  lotuoi 
in  eo  dextrum  est,  III,  469.  Justis  ea  frequeuler  e>e- 
niunt,  qua?  impiis  evenire  debuerant,  et  iinpii  tam  fo- 
liciter  in  hoc  mundo  degunt,  ut  eo  pules  esse  jusa^- 
mos,  456.  Pro  incerlo  \ita3  bujus  et  lubrico  sutu,  et 
juslus  concidit,  el  peccator  exsurgit,  418.  Juslus  ei 
peccalor  nequaquam  pari  exitu  leucbuutur  :quia  krc 
ad  refngeria,  ille  perget  ad  pcenain,  404.  Justus  non 
cst  qui  non  peccet,  IV,  81.  Impaiieuta  ejtis,  981.  E  i 
iustus qui  perit  in  Justitia  sua,  7o2.  Vir  justos  quo  seo«i 
lumbare  Dei  est,  931.  Nuq  impiei  omnes  virtutes,  105^ 
Jnsti  iaterfecii  et  cruclati,  ab  impiis  miseri  repuianinr, 
433.  Justus  peregrinus  est  super  terram,  VI,  695.  k »" 
conslantia  et  mnderalio,  171.  Juslus  patrpertate  non  su- 
peratu*,  ut  iniquum  aliquid  faciat,  laudatur,  241.  JuMi 
loquuntur  cum  Deo,  529.  Justi  omnes  per  Noe,  Job,  ei 
Danielem  intellecti,  VII,  191.  Justi  sinipticis  et  docii 
quanta  dislanlia,  633. 

Juslus  Tiberiensis,  II,  853. 

Juveucus  historiam  Domlnl  versibas  explicavit,  1,430. 

Juveucus  presbyter,  VII.  14. 

Juvenea  diserti  et  nobiles  Roma3  diranlur  esse  qaara 
plarimij,  639.  Comati  el  Ilmati  juvenes  curo  puellis  dr- 
scribuntur,  786.  Quid  solent  facere  lasci»i  ut,  etc,  961, 
965.  Adversum  Juvenes  et  puellas,  etatis  ardore  hoslH 
noster  abulitur,  986.  Caliga  nigella  ac  nitcns,  strtdore 
ad~se  Juvenes  vocat,  688.  Juveues  crr-firaus,  emenoV 
mur  seues,  II,  539.  Vide  Adolescens. 


K  apud  Latinos,  exceptis  Kalemlis,  superflua  litlerspn- 
talur,  lflt  34.  PerC  exprimitur,  91. 


1061 


INDEX  GENERALIS. 


?0f.5 


Jaabim,  PhnUri  dicti  sonl.III.  520. 

Lahvriuthi  descriptio  ex  Virgiio.V,  561- 

Labium  repanrium  in  iraiyine  ailaris,  V,  527. 

I.abor  cum  piebte  conjungcudus,  I,  901  Ah  quc  labore 
A5gyptiorum  monasleria  nemincm  susctpiunt.  et  cur, 
910.  Labor  grandis,  sed  grnnde  pra»mium  esse  quod  mar- 
tyrc<,  esse,  etc,  I,  123.  rra?senlis  g?ruti  labor  fiiiPHi 
aVcipiet,  et  succedet  ei  perpetuum  jraudium,  622.  Finitus 
labor  major,  iiifinilus  mo.leratior.  (>x7.  NiUil  siue  tnwuuo 
iabore  \ ita  dedit  mortalibus,  32"*.  Maxima  esl  inter  bo- 
mines  vanilas,  ut  aller  bbore  allorins  perfruaiur,  et  su- 
dor  morlui  delici»  sinl  viventis,  III.  405.  Labor  omnis 
brevis,  dum  ad  desideratam  mercedem  pervenitur,  IV, 
219.  Sudore  et  labore  ad  uhertalem  fruetuum  perveui- 
mus,  872. 

Ad  hoc  lahoramus,  et  in  saeculi  iiujus  periclitamur  mi- 
liiia,  ut  futuro  scculti  coroncmur,  981.  Laboraiidum 
hominibus,  ut  semper  diabolus  illos  invcniat  occupatcs, 
939.  Ad  quid  iaboramus  iu  lerra,  VI,  001. 

Labosorodach  Babvlonis  rex  post  Ntgiiar,  V,  623. 

Lacedaemoniorum  frugalitas,  II,  3*2.  LjeeJa.-iuOi.ii  ad 
bellum  promptissirni,  IV,  Gl. 

Lacbis  urbs  idolU  dedita,  VI,  412. 

Laconica  Teslimenla,  qu»?IV,  62. 
Lacrymae  detesiandae  et  incredulitate  plcius  1,1  .N.  Nos 
oinnes  in  quo  lacrymis  et  dolore  digni,  ibid.  Lacrymas 
solum  iiabere  nobis  licel  in  calamiiatiiuis  ,  duin  oppri- 
mimura  poteuiioribus,  ill,  418.  Ad  lacrvmas  protocaudi 
tuos  iu  Juda?a,  IV,  908.  Vide  I.amentatio. 

Laclantius  rfisrlpulus  fuit  Arnobii,  I,  429.  Fj«:s  cpera 
qua%  ibid.  Diaiogorum  Cicerouis  in  eis  itrtTou/r}  renerilur, 
ibid.  Lactanlius  quasi  quidam  fluvius  Tulliarrje  eloquen- 
ti*,  337.  Non  tam  noslra  afurmavH,  quim  facile  alicria 
dostruxit,  ibtd.  Lactanlii  error  de  Spiritu  S.,  3?8.  S.ri- 
pstt  fortissime  adversus  genles,  tbid.  Lactaniio  quid 
ascribilur,  ll,  497.  Sententia  fjlso  ei  irilmtn,  55N.  I.ac- 
tantium  vindicai  Hieronymus,  500.  In  pra?c)aro  lnstitt:- 
lioiium  suaiuin  opere,  Y  iittene  meminit,  el  de  dextris 
ac  siuisirh,  hoc  rst,  de  \iriuiibus  et  viliis  pleiiissiroe 
disputat,  III,  4fr».  I.actantius  VII,  537.  Ejus  voluinen  ad 
JVobum  ite  Galaiis,  425.  Vide  Firmianus. 

Laclc  et  im-lle  manans  lerra,  IV,  918. 

I.acus  famosissimus,  II,  551.  Lacu«,  quid,  V,  661.  Lacos 
Tiberiadis,  Larius,  et  Henacus,  390.  Lacus  pro  cisterna, 
ibid. 

I.aeiins  quiil  vetat.  1,20. 

Lnnjg-im*  vesiisdelicaU»,  I,  289. 

La?ia  nata  esf  de  impari  malrimouio,!,  673.  iEternao  se 
tradit  pudicilia?,  720. 

I.antuh  non  solum  corporalis,  sed  etiam  spfritunlis  tcn- 
laiin  esi  possidenti.  ita  ut  tndigeal  corripiente  stimulo, 
neel«*veinr  III,  396.  Iu  convivii  la»titia,  si  quid  limoris 
Dei  habere  vil  ••hamn<>,nmiititnii*l  43G. 

Laico  quid  non  conv  Mii<  ?  II,  17.5. 

Lamech  primus  biframos  fuit,  1,507,  309.  Ex  Lamechi 
progenie  septuaginta  sepiem  animse  in  diluvio  pene- 
ronl,  163  seq. 

Lamenlaiiones,  carroen,  et  v©  qtiibos*coaveDtunt?V, 
57.  Lamentaliones  supe.r  uno  scripsit  Jeremias,  VI,904. 
Lamenti    el  v»  quodnam  discrimcn,  906. 

Lnmcnlatrices  in  Judwa  mnlieres,  VI,  298  et  %eq.  • 

Lainpeme  qmd  sint,  ac  significent.IV.  823. 

Lanarum  concbylia  nullusin  pristinnm  co|or»«m  rcv<"»- 
cat,  I,  682.  Lannrum  concbvlia  nulla?  aqua*  di.nunt,  II, 
48».  Laua  do  Miielo.  V,  316. 

Laiij:u-ntibiis  multi  pauperumsani  invidentek,  I,  4C2. 

l.aod^uiia  poetarum  ore  eautaiur,  11,511. 

I.;)0<li(tuus  ioterpres.  VII,  369. 

Laf.eha,  oppiduin,  II,  57. 

Lapidcs  tiuodecim  de  Jordanis  alveoquo  Irnnslaii.  I.  7«'i. 
In  typom  fueruut  duodecim  Apostolorutn,  ibid.  Lapiduni 
preliosorum  varije  species/JSi.  Ad  bos  antent  et  iiisaiiiunt 
stodia  mulierum,  ibid.  Quaiu  >r  ordines  lapidum  inscripii 
nominibusduodecim  thbuuni.  IV,  t»37.  l.apis  specular^, 
V,  501.  Upis  angularis  Ecclcsie,  VI,  9ii.  Lapides  rotun.li 
giavissimi  pomJens  in  urbibus  Pul^ttin-e  poui  si  lili  nd 
juvenumviresexercendas,  8.W.  Lipidesvi\isiinus,VII  5H4. 

Lapitbarum   f.ibula,  VII,  6.M. 

Laqueisdiabolus  omuia  cumplevit,  et  retibus  nlenasuut 
eniuti.  |||t  32*. 

I  arrs  rtomestici,  IV.  67*. 

Larifieiido  (l»i)  quid  fugiendum,  VII,  528. 

I.arviiriim  nalur.i  est  terrore  parvulos,  et  in  angulis 
garnrr  lpuehro«tis,  II],  303. 

Lateraui  Basilica,  I,  4o9. 


Lateranus    Cajsariano  troncalos  esl  gladio,  ibid. 

Latina  eruditto,  si  uon  ab  iuitio  ostenerum  composne- 
rit,  in  peregrinum  sonum  lingua  corrumoiiur,  |v  686. 
Latini  auclores  qua?  Grieca  interpretati  suni ,  509.  I.ati- 
nus  sermo  proprielalem  (ira?cam  non  oprimit,  11,261. 
Latini  plausu  Untum  eb»quentiai  d-lectanautur,  IV,  6. 
Eorum  aures  faslidiosa?  ad  intelligendas  Scripturas,  ibid. 
Sermo  Lalinus  non  exprimil  sonum  Iitler:e  Hebraica> 
$ade,  lo3.  Striclis  denlibus  vix  impressione  lingu»  pro- 
ferlur,  ibid.  Latinitas  quulidie  regiombus  mulalur  ct 
lempore,  VII,  4!z9.  Latinus  sermu  quid  non  exprimii, 
551,  692. 

Latro  de  cruce  transit  in  paradisum.  I,  678.  Crocem 
mutai  paradiso,  et  facit  homicidii  pcenam,  martyrium, 
519.  Latrones  nudus  non  timel,  II,  18.  Latro  de  cruee. 
transilin  paradisunn,  lV,65I.Ouaudo  in  Latroi.umspelun- 
cam  Dei  Lcclesia  vertatur,  892.  Latro  cnm  t.hrislo  iugres- 
sus  rst  primus  in  paradlsum,  VI,  8G5.  Latro,  quis  in 
Templo,  VII,  162. 

Latrocinio  magis  quam  pugn»  apts  gentes  Uumxo- 
rum,  Ammonitarum,  etc,  IV,  829. 

Latrunculi,  id  est  emissarii,  VI.  4i3. 

Latus  regis,  rrginam  Hebrari  dicunl,  V,  674. 

Lavacra  salubria  in  Deioienea,  III.  151,  173.  Lavacra 
mulla  etbnici  in  mysleriis  suis  poliicentur,  V,  146. 

Laudatio  non  est  pulchra  In  ore  peccatoris,  I,  1087. 
Homines  nintii  sunt  in  laode,  vcl  in  vituperaiioiie,  233 

Laudatoribus  ue  c.redas  luis,  I,  94i.  Laus  Uei  laud«tto- 
ribus  magis  prodest  quam  ipsi  heo,  Ml,5b2. 

Laudare  solent  tnl»>nJum  hoiuiues,  quod  nun  prohnn*, 
II,  42I.Licet  pro  len^jore  emndem  l.audare  et  \itupe- 
rare,  943.  fton  esi  >itii  bominein  unum  Laudarc  iu  alus, 
et  iu  aliis  accusare,  scil,  etc,  3.%.  Frrquenter  ix»st 
monem  multi  laudantur  in  b>c  esia,  ei  be,-»l*  in  his  quaa 
non  probabiliter  fecerant,  publice  si\ea  successoribus, 
sive  a  populis  prsedicantur,  III.,  451. 

Laures  lalenl  in  multitudiiie,  III,  598. 

Aa&£v*r(picv  Latinus  interpres  Ascium  vertll,7,  676. 

L'izari  sepulcrum  osleudebatur,  I,  701.  Lazaii  pauper- 
las  e.i  refiigeriuiu,  798. 

l.ea?(S.)mors  nuntiaturHieronymo,  1, 127.  Ejus  roliquJas 
Ostiam  delata?,  ibid.  Prini-pps  fuit  monasterii,  el  mater 
virglnum,  ibid.  Kjus  sors  lciijfe  melior  rrajleibti  con- 
sulfs,  ibid. 

Leaana  invadens  homiuem,  II,  43. 

Leanaenalura,  V,  664.  LeaauKCur  regnnm  Babyloniun 
eomparetur.  670.  Lea  hjm  ferociores,  et  gestienles  ad 
coilum,  ibia. 

Leciio  sancla  commendalur,  I,  100.  In  ca  Deus  nobis 
loquilur,-109.  Semper  in  maiiu  sarra  sit  lectio,  334,  959. 
Lectione  assidua  et  meditalione  peclus  noslrum  tiat  bi- 
blioihcca  Cbrisli,  339.  Non  sit  ad  laborem.  seci  ad  dele- 
ctalionem  el  iusiructioiiem  aiiimie,  991.  Negliguutia  iu 
tectione,  192. 1.eclio  oratioueinexcipiat,  et  oratio  leaio- 
nem,  686. 

Lectiones  varia?  codicum  Latinor.  ct  Gr*»cor.,  I,  15«. 
1  eclio  varians  nolalur,  V,  580.  Lectio  varia  codicum, 
VII,  72,  95,  422,  552,  5%,  6:6,  627,  (»32.  654,  659,  092, 
702,  727,  745.  753.  Lectio  Aquihe,  Theodotionis  it  Sym- 
machi,641.  Mensdivina  leclione  pascalur,  734. 

Lector  iniquus,  quis,  1,214.  Prudcus  quid  agere  d«- 
bet,  221.  Lector  c.iutus  cito  deprebeudit  cuuiculosct 
insidias  quibus  veriias  subverlilur,  II,  410. 

Quid  le^endum  cauie  ,  VII,  511. 

Legio  llomana,  co^nomeuio  Decima,  sedebat  in  Ail^  in 
exlremis  linibus  Pala?stinae,  III,  130.  Legio  ccuiplebatur 
sex  millibus  huminiim,  VII,  222. 

I.egumina  parce  iuoderaleque  sumpta,  iuuoxiasunl,  I, 
288. 

Lenulus  mimograpbus,  11,513. 

Len  Nema?us,  II,  387.  Leone  custode  el  prn-side,  niil- 
lus  atidet  accedeie,  IV,  1024.  Leonum  rabies  in  fovea 
couclusa  ab  augelo,  quare,  V,  664.  Leo  regoum  iuter  be- 
stias  lenet,  (85.  Leouum  captio  in  foveis,  2i9.  Leoms 
naura  qu*f  VI,  131.  Leo  non  versaiur  iu  agris  coufcili», 
&ed  ubi  siha?  sunl  et  incuiia  buuius,  254. 

Leonides  magisler  Aieiaudri,  I,  682. 

Leonides  OrigenU  pater  martyrio  coronalus,  II,  8>l. 
Lxoreni  cum  septem  tiiiis  dereliquit,  ibid.  Keiu  ejus 
familiarem  fiscus  occupavit,  ibid. 

Leonlici  presbyter  rogat  Hierooymum,  ot  regulam  S. 
Pachomii  Laiine  traiisferat.il,  53. 

Leontia  uxor  Melrodori,  I,  317. 

Leosthenisinteritus,  II,  3()7. 

Leporum  petra  quw,  I,  9S4 

Lepra  flagellum  inteliinitur,  |V,  13. 

Leptis  urbssrmibarbara,  II,  307. 

Ltrn.xus  aii-uis,  IV,  92^. 


1053 


TNDEX  GENERALiS. 


1064 


Leihaeus  g&rge«,  II,  486. 

Leuca  vi»  spatiura  apud  Gallos,  VI,  215. 

Leucate  promonlorium  Epiri,  II,  230. 

Lcvi  tribus,  pro  tribu  Dan  reposita,  11,  506- 

i.evia  cum  levibus,  etgravia  cura  gravibus  comparan- 
tur,  II,  714. 

Leviaihan  qnibnsdam  diaboli  pater  creditur,  IV,  259. 
Leviathan  habitare  tub  terra  et  in  sthere,  Tbabnim  in 
mari,  Jud»orum  est  fahnla,  561. 

Levitarutn  habitus,  II,  274.  Levlta»  spiriloales,  sive  in 
ab«con«iilo,  IV,  K25 

Levitica»  tnbui  civitates  xlvhi  dantur  adbabitandum, 
V,  603. 

Levitici  libri  singul»  pene  syllaba?  spirant  ccalestta 
sscrauienia,  I,  276. 

Lcvitonarium,  vcslis  monachorum  genus,  II,  66. 

Leusibore  ridiculuin  ncmen,  II,  593. 

I.ex  ei  Evatij/elium,  quorum  unus  et  idem  Deus,  I, 
916.  In  Lege  serit,  ut  metat  in  Evangelio,  ibid.  Lex  spi- 
rilualis  esi,  et  revelatione  opus  est,  ul  intellfgamr,  474. 
Observnre  ejus  ca?remoni:»s,  non  potest  esse  indiPerens. 
750.  Arguit  Paulns  eos,  qui  se  jusliOcah  posse  in  Lege 
credebant,  772.  Qni  snb  ca  est,  Spiritum  sanctum  non 
habet,  ibid.  Lex  a  nullofuit  complela.  II,  716,  752.  Jusii- 
lia  ejus  ad  comparationein  Evaugelic*  grati»,  non  vide- 
tur  esve  jtistitls,  709.  Tempora  Legis,  lempora  ignoranli;*, 
761.  Quaedam  Legis  obvervanda,  qu*dam  praelermitten- 
da  suut,  7U.  Raro  scientia  Legis  inveuiturin  doctori- 
hus  Ecclesi»,  721.  Ab  exordio  niundi  usque  ad  Noe, 
quid  non  >igebal,267.  Post  diluvium,  et  post  Cbrisium 
quiedam  concessa,  et  eadem  negata,  268.  Lexantiqua 
rigiii?,  imbeoigtia,  non  parcen?,  peccanlem  interQcit. 
Evanpelii  gratia  uiiserelur,  et  ad  pcenitentlam  provocat, 
III,  409.  I  ex  cur  daia  est  per  Moysen,  IV,  531.  Lex  Dei 
pura  atque  sincera  violata  est  traditionibua  Pharfseornm, 
25,  141.  l.ex  Doraini  primum  in  Alexandria  interpretaia, 
108.  Justitia  l.egisad  comparationein  Kvangelica*  purita- 
tis  immunditia  uoininatur,  762.  Rejicitur  opinio  asserens 
caeremotiias  Legis  esse  servaodas  in  Ecclesia,  623.  Pr*- 
c<plum  Apostolicum  in  Lege  manileatum,  V,  583.  Lex, 
Spritu  sanclo  dk-tante,  scripta  fuit,  VI,  808.  Qufnque 
Movsis  hbri  tantum  a  LXX  translali,  459.  Lectio  Legis 
sine  Christo  amara,  573.  Lcx  el  propbet*  de  Chrisli 
passione  pr»dicaiit,  8)9.  Lexcuc  data  sit,  VII,  440,  441. 
Elemeula  mundi  Lex  Moys.s,  el  Vetus  Testamentum,4l7. 
JuMiiiam  resiiluii  in  lalione,  499.  Merces  observalionis 
L**gis  veteris,  455.  Maledicia  Legis,  non  Deo  auctoro, 
complentur,  454.  Moyses  et  Pruplielw  non  suh  Lege  vi- 
xerunt,  sed  quasi  subLeg*,  5t»V  Lex  vetus  sahare  non 
polesl  ahsque  Ude  Chrlslt,  411.  Paulus  dorrt,  ubique  de- 
posilam,  369,  371  Audtt  Legetn,  qui  non  superliciem, 
aed  meduilatn  ejus  introspicit,  469.  Quwstio  proponilur 
de  Lege  veteri,  et  solvitur,  455,  454.  Intelligpoila  spi- 
hiualis  Legis  praefrrlur  liiterali.  446,  447.  Dives  es>t 
intelligenlia  ejufspiriiualis,  455  Qitedam  in  Legeprvce- 
pta  sunt,  quss  expiere  nulliis  potest.  et  qua>dam  Hunl  ab 
lisqui  ignurant  iilam,  113.  Prascepta  Legis,  uno  dilo- 
etioiiis  capitulo  coucluduntur,  497  el  seq.  Lex  post  Evau- 
gelium  non  valet,  421.  Umbra  in  Lege  veteri,  et  Verias 
in  Evangelio,  481.  Difticultas  antiqu.e  Legls,  Evangelii 
futegritate  mulaiur,  £46  Lex  impleri  nutic  non  potest, 
444.  Quis  per  chariUtem  adimplet  Legem  ( hristi,  521. 
Hanc  uon  impletqul  cleraeiiliam  non  habet,  ibid.  A.iud 
esl  per  Legem  mori,  aliud  Legi  mori,  413.  Non  idem 
esl  sub  Lege  esse,  et  quasi  sub  Lege,  505.  Qui  Legis  iit- 
leras  moritur,  Deo  vhit,  413.  Pugna  Legis  non  ob  d^side- 
rium  veriiatis,  sed  ob  jactaiilian?  gluriu»,  756.  Servl  et 
liberi  in  Lege,  qui,  470.  Lex  allegorice  sumpla  non  pro 
volunlate  iegeotis,  sed  pro  scribentis  auctoritate  sic 
condita  est,  474. 

Lex.  Bonum  observantiai  Legum.  I,  614.  Quod  guber- 
natori  navis,  boc  animo  est  Lex  Del,  626.  Ei,  ut  duci  for- 
tissimo,  pareudum  est,  616.  Recordalio  illius  non  sinit 
peccata  generari,  nec  ea  crescere  patitur,  61 1.  Indefessa 
meditatio  Legis  Christi  nascitur  ex  amore  Dei  et  ex  cesi- 
derio  ejus,  339.  Non  est  iu  replicaudo  au»  scripia  sunt, 
sed  in  opere,  953.  Legi  Dei  uon  pra-ferantur  arbitrla 
bumana,  629.  I.egesuormam  leneant  veiitalis,  579.  Aliaa 
sunl  leges  Cssarura,  alia»  Chrisii,  447.  Silent  inter  arma 
ie.ges,  447.  Quisjutiicat  legem ,  II,  746.  Nou  m  lege  ra- 
tio  qua?ritur,  sed  auctorilas,  747.  Lex  naluralis  omiiibus 
data,  IV,  351.  luslaurata  lex  naturalis,  590.  Lex  repudil 
qualis,  V,  871.  Legem  occulte  audire  quid,  833,  834. 
£ius  inlerpretatio,  sacerdolis  oflicium  est,  78.  Docendi 
lilii  et  tilise  juxta  Legem  Dei,  724.  Lex  lacerata  propler 
munera.  593.  Lex  naturaiis  loquitur  in  cordibus  nostris, 
VII,  419. 
Lia  fetosa  typum  Syn.ngog.-e  pra-lulit,  I,  910. 


Libanns  candor  inlerpretalur,  11.  286.  Libanos  mons 
Phienicis,  IV,  397,  726.  In  Scripturis  Libanus  crebro 
appellalur  Templuin,  435.  Vocatur  Jerusalero,  ibid.  Liba- 
nus  thnri  6uuowu.oc  est,  VI,  160.  Libani  arbores  procerrf- 
map,  et  radicatissima?,  ibid.  Libano  in  lerra  promissioou 
nihil  excelsius,  884. 

Liberalitate  liberalitas  perit,  I,  334.  Liberalitas  etdis- 
pensatio.  vlrlus  maxima  est,  IV,  674. 

Sine  Libero  et  Cerere  friget  Venus,  1,  287.  Liber  d> 
femore  Jovis  procreatus,  II,  309.  Liber  duplex,  booos  et 
malus,  V,  669. 
Liberius  episcopus,  II,  919,  931. 
Liberorum  procreatio  olim  bencdicta,  et  quasi  jnsla, 
1, 105.  Justis  multitudo  liberorum  pro  benedictione  pn»- 
miltitur.  624.  Placatur  Deu»  virlutibus  liberorum,  505. 
Vide  Filius. 

Libertas  animi  non  destruitnr,  licet  ad  Denm  sempe.* 
recurramus,  et  ex  illius  pendcamus  voluntate,  I;  1035. 
Omnesin  captivitale,  el  obsidione  generali  non  deside- 
rabant  quam  non  noverant  libertalera,  913.  Libcrtas  hu- 
mani  arbilrii,  V,  790. 

Libido  insita  a  Deo  ob  liberornm  procreationem,  I, 
287.  Fincs  suos  egressa  si  fuerit,  redundat  in  vitium, 
ibid.  Fomenla  libidinum  et  impudic*  meritisindicia,  286. 
In  serico  elin  paoniseadem  domioatur,  507.  Libido  obt 
domat  mentes  ferreas,  787.  Majorem  in  virginibus  pali- 
tur  famem,  dum  dulcius  putat  omne  quod  nescit,  tbid. 
Transacla  semper  sui  relinquit  p«pnitudincm,  911.  Suh 
quorum  palrocjnio  libido  sibi  blandilur,  ibid.9Q\.  Libidi- 
nosa  meus  ardentius  inbonesta  perseouitur,  787.  Quod 
non  licet,  dulcius  suspicalur,  tbid.  In  nullis  aHaubns 
libido  tuta  esl,  790.  Qiitbus  signis  libidioosus  animos 
ostenditur,  713.  Cujus  adoiescentis  /Bgyptia  domina  pal- 
lium  doo  tenoit,  501.  De  expletis  libidtnibus,  triumphi 
tc  palma  viiiorum  sublevantur,  1094.  Legibus  CattanimA 
•xceplo  adulterio,  libido  per  lopanaria  pennittitur,  459. 
Iroputatur  infelicitas  conjtigis  iuorluaB,  et  libido  merein- 
cis  coronatur,  415.  Qui  illiserviebal,  libertale  bona  ser- 
viat  castitaii,  ibid.  Libidinis  seminarium  eit  esus  car* 
nium,  etpolusvini,  ventrisque  satmitas,  II,  336.  Capii- 
▼ilatisnufla  major  calaroitas  est,  auam  ad  alien^in  libidi- 
nem  trahi,  519.  Vid$  Luxuria,  Voluplas. 

Librarii  unde  sic  nominati,  I.  21.  Librarii  indocti,  qui 
dum  alienos  errores  eireudare  nituntur,  ostendunt  suos, 
434.  Librariorum  ofliciom,  688.  Librariorom  negligentiJ 
peperit  varias  in  Bibliis  lectiones,  646.  Librariorum  error 
noiatiir,  VII,  14. 

Libri  Apocrypbi  declinandi,  I,  432.  Libri  pene  oranes, 
eruditionis  doclrimeque  saecuiaris  stinl  pleni,  456.  ti 
stylo  et  saliva  librum  auctoris  cognoscimus,  632.  Scriban 
tiir  libri,  ut  et  m.inus  operelur  cibutr.,  et  animalectiooe 
satielur,  939.  Ll  veterum  librorum  Gdesde  HebraBis  v<m 
lumimbus  examinanda  est,  ita  novorum  Grrci  serraonis 
normam  desideral,  431.  Librorum  maleria  etornatus,  117. 
Libri  non  roagnopere  formidandi  sunl,  quos  meluit  aoctor 
suus  prodere,  II,  461.  Libri  imperitorum  ledorem  inve- 
niunt,  474.  Obtestatio  iran«criptionislibrorum,  879.  Mol- 
ti  ob  ignorantiam,  Iberas  na?nias  libris  aulheoticis  pr»- 
feriini,  520.  Libris  ex  principiis  eorum  nomiua  impoooal 
Hebrai,  III,  306.  lotiumerabiles  libri,  una  Lex,  onum 
Evangelinm  nominantur,  495.  Libroa  quos  maximo  laboro 
componunt  bomines,  segnibus  et  otio  torpeulibua  s»»p« 
tradunt,  404.  Libri  Hebrci  non  corrupti,  IV,  97.  Libri 
Apocrypbi  cavendi,  76.  Libri  sacri  auro  et  purpora  oroan- 
lur.  VI,  841.  Liber  Judith  noo  ab  omnibus  receptos,  745. 
Libri  apocrypbi  doctrina  damualur,  604.  Librorum  ap<»~ 
crvphorum  nonnulla^  sentenli»,  751 .  Libri  Canooki  a»- 
clorllas,  unde  petitur,  VU,  743. 

Liburna  navis  longa,  V,  720. 

Libya  ad  Hebra?ts  dicilur  Pbut,  III.  519. 

Liby»  pirs  (ir»cis  urbibus  plena,  VII,  427. 

I  idda?  Hehrad  sapientis  fabula,  VI,  625. 

Lidda  Diospolis,  VI.  389  et  590. 

Liuna  silvarura,  quam  multiplicem  ulilitatem  habesnt, 
V,  141. 

Lignum  in  panem  mittere  quid,  V,  815. 

Lilia  babenl  in  se  purilalis  sacramentum,  1, 933. 

Lina  lexuntur  capiendis  piscibus,  I,  939. 

Lini  incorobustibiiis  genus,  V,  503. 

Linguis  (In)  diversarum  geniium  unos  in  laodibos 
Dei  spitiius  conciuit,  I,  1090.  Siridor  Pooica  liogo», 
979.  Quiuque  /Egvpti  civilales,  qoas  loqouoior  lingoa 
Chananitide,  70t.  Linguo)  Gra?ca?  latitudo,  IV,  606.  Inirf 
Hebraeam  et  /Etcypiiam,  linmia  Chananilis,  Hebraaae  magna 
ex  parle  conlinis,  296.  Quiuque  civiiates  in  iEffvpio  lo- 
quuntur  liugtu  Cbanauilica,  187.  Quare,  296.  Loqui  lw 
l;ua  iEgypliaea,  quid  ,  ^95.  Lingua  Hebra»a  nialrix oor 
tiiura  liiiguarum,  VI,  730.Lingua?  Laiinas  pauperUs,  VII, 


K65 


INDEX  GENERALIS. 


1066 


548.  Miotitl*  magis  observantur in  lingoa  Grsca,  guam 
in  Latina,  503.  Latini  vim  earadem  patiunlur  in  lingut 
Graeca,  quam  Graeci  in  Hebr&a,  760.  Viciuia  lingiiarum 
Syri»  et  Hebr»»,  409.  Mulla  sunt  qu»  transferri  non 
possuot  in  aliam  linguam,  581.  Lingu»  divisas  tn  septua- 
ginta  duas,222. 

Lingua  uibil  aliud  noverit,  nisi  Christum,  I,  991.  Niliil 
possil  sonare,  nisi  quod  sanctum  est,  ibid.  Nihil  tam 
racile,  qoam  vilem  plebeeulam  lingua?  volubilitaie  de- 
cipere,  263.  Lingua  incontinens  est  malum,  el  plena  ve- 
neui  moriiferi,  fi,  764.  Linguae  immoderat»  periculum, 
III,  479.  Linguadata  est  ad  laudandum  Deum,  VI,  lUl. 

Linteamen  candidissimum  in  superna  trauslalum,  quid 
docct  ,  I,  933. 

Linteola  injuiuntur  vulneribus,  IV,  16.  Linteola  ad 
ab»tergendos  sudores,  VI,  473 

Linus  secundus  RomaB  episcopus.  TI,  853. 

Litter»  saeculares  comparaotur  captiv»,  qos9  flat  Israe- 
liies,  1,  427.  Multnm  proficfunt,  si  ouis  in  opusculis  suis 
etiam  sanctis  recte  utitur  illis,  ibid.  De  amaro  semine 
litterarum,  dulces  frnctuspercipiontur,941.  Lnter»  mar- 
snpium  noii  sequuntur,  II,  473.  Sudoris  comilessunt  et 
laboris  :  soci»  jejuniorum,  non  saturilatis  !  eontineuli», 
non  luxuri*,  ibid.  Litlerarom  radices  amarx,  fructus 
dulces,  IV,  840.  A  littera  ituerdura  discedendura  necessa- 
rio.  V,  905.  Amaritudo  intelligeoti»  lilteralis,  V,  587. 
Habet  Liltera  ulilitatem  maximam,  si  servelur,  ibid.iil. 
Litierarum  svculi  arroganlia,  et  vanitas,  VII,  487. 

Litter»  ex  buxo  vel  ebore  ad  lusum,  1,681.  Litlera 
Hebr&orum  alepk,  hey  helh  et  ain,  aspirationes  stias  vo- 
cesque  commutanl  III,  3.  Littera  x  chi  Gr»ca  non  habe- 
tur  apud  Lalinos,  190.  Parvilas  lillerarum  Hehraicarum, 
V,  239.  Litleraapud  Hebraos  suot  xxii,  VI,  651. 

Litlerarura  vkissitudine  amicum  semper  praosentera 
sentimus,  I,  435. 

De  Liltore  quod  Palsslio»  iEgyptoque  protenditur, 
quid  diclum,  II,  22. 

Livius,  I,  523.  Ejus  fama  ex  ultimis  regiontbus  nobiks 
quosdam  Roroam  perduxit,  ibid. 

Livor  proculfacessat.absil  invidia,  I,  467.  Livori  quan- 
doque  cedendum  esl,  709.  Patieotia  supcratur,  710.  Vide 
invidia,  Zetus. 

Loc-.  vjuae  in  sacris  volominibus  continentur,  I,  695  et 
s*o;.Visilare  loca  sancta  passfldei  est,  211.  Quibus  prosint, 
520.  Nobiles  femin»  a<)  habitationem  Locarum  SS.  com- 
pnls»  sunt,  978.  Otnnes  gentes  veniebaut  ad  illa,  692. 
Persecutores  existimahant  quod  lollerent  fidem  resur- 
reclionis,  et  cruch,  si  Loca  sancta  polluissenl,  320.  In  iilis 
milites,  scurr»  et  omuia  sont,  qu*  solent  ui  ceteris 
urbibus,  521.  Diflerentix  in  locis  ad  perfectionem  perii- 
nentibus  aguoscuntur,  ibid.  Loca  latrociniis  cruenta,  11, 
15.  KideTerra  Sancta. 

Locorum  infamia,  quomodo  accipieoda,  VII,  577. 

Locus  gloris  Dei  quioam,  I,  1 17. 

Locust»  Joannis  BapiisUe,  II,  334.  Locostis  bomines 
comparali,  IV,  400.  Locust»  natura,  VI,  427,  576,  581. 
Locusta  inimica  morlalibus,  1 16.  Multitudo  locuslarum  in 
Paheslina  tempore  Hieronymi,  186,  193.  Quam  ordinate 
volitarent,  ibid.  Kx  calore  proveniuol,  oon  ex  frigore, 
196.  Locnslarum  greges  magis  Ausler,  quam  Aquilocon- 
snevit  adducere,  ibid.  Locustarum  agmioa  vento  surgente 
in  mare  prscipitaia,  193.  Locustarum  mortuarum  fetore 
aer  corruptus  peslilentiam  genuit,  ibid. 

Logicam  qui  vindicant,  et  contemuunt,  I,  487. 

Lolium,  zizania  dictum,  VII,  96. 

Aovo;  signiflcat  multa ,  1,  274. 

Lougitis  Creticus,  I,  964. 

Loquacium  mos,  qui  cum  disputare  nesciant,  tameo 
litigarenon  desinunl,  II,  183. 

Loqui,  el  lacere  pro  lerapore,  sapientia»  est,  V,  56. 
Loquendi  modus  vernaculus  vitari  uon   potest,  VII,  2? 5. 

Loqui  ad  cor  juxta  idioma  Scripturarum  quid,  IV.  479, 
«I  VI,  21. 

Loqui  in  Osee  et  Osee  quomodo  differant,  VI,  3. 

Loricuia;  castrorum,  IV,  344. 

Lot  inlerpretatur  dtclimns,  I,  401.  Campeslria  cli^it, 
ibid.  Lot  per  lemuleniiain  nesciens,  libidiui  miscet  in- 
cestnm,  423.  Quem  Sodoma  non  vicerat,  vina  viceruut, 
Ibid.  Desiderium  Loi  pro  uxore  et  Qliabus  suis,  890.  Ar 
dens  (ides  ejtis,  lotam  Seuor  liberavit  civitaiem,  ibid.  14 1- 
nora  servavit,  quia  majora  nou  poterai,  ibid. 

Loxias  oracula  fudii   Cneso,  etc,  J,  527. 

Lucanus  poeia,  II,  307. 

Lucasmedtcus  scriplor  Acluum  apostolorom,  1,280. 
Lucas  raedicus,  II,  839.  Lucas,  ut  proselylus,  litleias 
Hebra-as  iguorabat,  111,371.  Locas  artisinedicin»  scieu- 
hssimus,  IV,  97  Gr?ca«  litleras  magis  scicbat,  quam 
Ihbraa*,  tbid.  Ejus  aeftoo  redolet  eloquenliam  saecula- 

Patrol    XXX. 


rem,  ibid.  Testimoniis  C.r&cis  otilur,  ibid.  Car  tolus  o'i- 
tur  lesiiinouiis  LXX,  378.  Lucasmeoicus,  natione  Syrus, 
Arstiochensis,eic.f  VII,  3.  Evangelium  scripsil  in  Acbais 
et  BcHOli»  partibus,  ibid.  Luca*  compendiose  narravii, 
quss  videbantur  digna  Evangilio  Ctiristi,  594.  Idem  scri- 
ptor  Actuum  apostolorum,  409.  Multa  pnelermisil  in 
illis,  ibtd.  Lu«?»  laus  in  omn:bus  Ecclesiis,  249.  In  Lucam 
Origenis  Homili».  247.  Lucae  Evaugeliuio  eiiam  ab  b»- 
reticis  rpcipi,  299. 

Lucerna  lampadis  comparatione  nihil  est,  I,  224. 

Lucianus  presbyter,  ejusqoe  exeinplaria,  IIt  917.  Ubl 
sepultus,  903.  Lucianea  Scripturarom  exemplaria,  ibid. 

Lucifero  (De)Caralitaoo  qoid  refertur,  II,  193.  Dissen- 
tiebat  verDts  tantum,  el  non  rebus,  ibid.  Sectatorum 
ejnsdem  errores  impii,  171.  Sentenlia  impugnans  Luci- 
ferum  et  Hiarium,  200. 

Luciferi  cultui  dedita  Saracenorum  natio,  II,  16  el  17. 

Lucifero  coraparatus  rex  Babylooia,  IV,  177.  Ludfer 
dnobus  annis  solis  cursura  contkit,  V,  17.  Luciferum  Sa- 
racenl  adoranl,  VI,  505.  * 

Lucilius  mordelur  simol  et  laudatur,  quare,  I,  523. 
Quid  refert,  782,  989.  Luciliaoum  quidpiam,  782. 

Loctlla  opibus  suls  Donaturo  adjuvit,  I,  103. 

Lucinius  invitatur  ad  SS.  Locorum  habiuculum,  1,453. 
Laudanlur  eleemosyu»  ejusdem,  ibia.  Fenror  et  studium 
Scnpturarum  laudalur  in  Lucinio,  454.  Sex  notarios  mi- 
sit  ad  scribenda  opuscula  Hieronvmi,  ibid.  Amissa  gloria 
castitalis,  uoluit  supervivere,  906. 

Lucius  successit  Cornelio,  11,907. 

Lucius  Lavinius  fruitur  fautorum  mulliludioe,  IV,  491. 

Lurius  Anneus,  II,  849. 

Lucrator  boneslu*,  quis,  VII,  539. 

Lucretia  pudiciliam  Bruto  praetulit,  II,  318. 

Lucrelii  verba  haereticorum  aslutiis  accommodata,  Iv 
1029.  Lucrelii  opiniones,  II,  558. 

Ad  lucrum  proni  sunt  bomioes,  ad  damnum  moesti,  I, 
193.  Lucri  gratia  non  corripienles,  VI,  208. 

Ad  luctus  sedandos  opuscula  scripta,  1, 534.  Permul 
torum  virtus  non  minor  fuil  in  luctu  quam  in  bello,  33!T. 
Populus  peccalor  in  veslibus  pullis  luxisse  descrihitur, 
III,  462.  Luclus  iodtcium  apud  aidiquos  baib»  capitisque 
rasura,  IV,  185.  Tempore  Juclus,  tribuationls  et  oratio 
nis  non  serviendum  coojugiis  et  operi  nuptiarum,  VI, 
192.  Luctus  doctoris,  malus  discipulus,  515. 

Lucullus,  primus  Romam  Orasa  pertulit.  T,  151.  Lu- 
cultus  Romauus  consul  obsedit  el  cepit  Nisibin  urbeiu 
Mesopoiami»,  III,  126. 

Lucus  sicdicitur,  quod  minime  luceat,  I,  187.  Luci  et 
foules  eorumque  apud  gcniies  religio,  IV,  897.  Lnci 
appellantur  ligna  nemorosa,  V,  61.  Luci  io  Templo  oe 
plautenlur,  875. 

Ludentium  in  concilio  sedere,  quid,  IV,  919.  Luden- 
les  propter  peccati  perlculum  fugiendi,  V,  833. 

Ludi  Circeuses  qui,  II,  22. 

Lugduneosis  proviocia  populala  fuit,  I,  913.  Lugdu- 
oeosis  Ecclesi»  Martyres,  II,  873. 

Lugduuum  civlus  Galliarum,  VII,  16. 
m    Lugentium  mos,  IV,  945,  946.   Duplex  est,  898.  Lu- 
ffoutium  coenas  Graeci  vexpo^einva  vocant,  oos  p.<renlQlia* 
VI,  95.  Consueludo  veterum   lugentium,  310. 

Lugere  (Aliud  est)  quod  fueris,  aliud,  neglecto  pec- 
cato,  in  Ecclesia  vivere  gloriosr.m,  [I,  175. 

Luilh  clivos  itineris  quod  ducis  ad  Assyrios,  IV,  187. 

lu  Lumbis  virtus  diaboli,  IV,  842.  Pr»cipimur  eos 
accingere,  ibid.  Luinbos  acciugere,  quid,  VII,  678. 

Lumeu,  clarius  flt  ccmparalione  teuebrarum,  I,  891. 
Lumeu  luna?  a  quo,  (V,  H26. 

Luu»  orbis  meiislruus  unde  efOcitur,  1,621.  Spalium 
soum  triginta  diebus  implet  ac  no«  tibus,  ibid.  Luifa  ^o- 
lis  collatione,  non  rutilal,  224.  Luna  stetit  oraule  Josu^ 
in  Ailoo,  III,  145.  Luna  apud  Grscos  a  mense  noitien 
accepil,  V,  355.  Luna  a  sole  lumen  accipit,  VI,  272. 
Luu»  noraine  Ecclesiam  intelligi,  VII,  253. 

Luoatici  furorem  suum  illisioue  deniium,  et  spumao- 
tium  salivarum  ejectione  ttstantur,  1.  ,S9  >. 

Lunul»  multerum,  bullul»  dt>peudeules,  in  luo» 
similitodioem,  IV,  60. 

Lupauar  coetns  h«relicorum,  V,  956. 

Lupiciuus  sacerdos,  I,  20. 

Lupus  pro  fero  homine,  I,  4C9.  Lupi  saeviores  oocle 
vicuia,  VI,  593. 

l.nscius  Lavinius,  U,4S5. 

Lusilania*  qu»dam  uiulieres  decepUi»,  IV,  761. 

Lux  siguiflcat  scieutiam  et  doclriuam,  V,  650.  Ad  lucis 
ver»  comparaiioiiem,  omnia  visui  leuebrosa  suot,  VII, 

l.uxuria  iusaliabilis  est,  I,  627.  Cito  restinguenda, 
194.  I  uxuri»   fluclus  advcrsum   uos  crebrius   inlume- 

34 


mi 


INDEX  GENERALIS. 


10f5 


*e.mt,  561.  Non  possnnl  suvlpere  correptionem,  qui 
illns  obleciatione  capiuntur,  617.  In  viuo  luxuna,  in 
loxuria  »oluplas,  in  voluplate  Impudicitia  esl.  415.  (Juod 
luxuri»  parahatur,  \irtus  insumat,  191.  Ltixnria  nititur 
Kiibveriere  forlitudinem  crocia,  II,  588.  Vide  LibiUo, 
Volupias. 

Qui  Luxtiriatnr,  vivens  mortuns  est,  I,  425. 

Luxuriosi  hominis  ornsmenta,  1, 1091.  Luxuriosi  filii 
miseria  et  infelicitas,  890. 

Lycvum,  quid,  VII,  485. 

Lychnos,  locus  ubl  niorabantiir  mouschi,  11,  50. 

Lydda,  sive  Diospo)is,in  quo  fuit  inclvta,  J,  695. 

I.ydd*us  Hieronymi  praeepior  ob  inlelligentiam  Jobi 
mullis  rederaptus,  Prcefat.  in  Job.  ex  Uebr. 

Lydi  interrobustissimas  gentes  reputali,V,  509.  Lydo- 
rurn  rex  Cnvsus  a  Cyro  captus,  ibid. 

i.ynceus  videbat  Irans  parietem,  II,  415. 

Lyncis  natura,  I,  21.  Lypcis  rnagna  oblivio,  itrid. 

I.ycurius  lapis  quH,  et  unde,  I,  565  et  ieq. 

l.ysander  princeps  Lacedxmoriiorum,  II,  511.  Viclis 
Atueoistyraniios  jmposuil,  ibid. 

Lysias  explicat  incommoda  amoris,  III,  518. 

Lysides  auditor  Pythagora»,  Thebis  acholas  babnit,  II, 
5'i5.  Meinoriter  teneii9  precepta  docloris  aui,  ingenio 
pro  libris  ulebalur,  ex  quibus  uonnulla  aum,  etc,  ibid. 

M 

Macarlus  monachu*  jEgvplius  columna  Chriati,  I,  705. 

Macarius,  Aulonii  dtscipillus,  et  alius  Macarius,  II, 
582,  640. 

Machaba?orum  in>fgnis  victoria,  I,  6t9.  In  Ecclesiis 
Christi  lolo  orbe  pnedicantiir,  ibia.  Machabarorum  sepul- 
cra  in  Mo  lirr.  :  ostenlebantur  tamen  eorum  reliquia  An- 
liocbua,  III,  217,  150.  Machabaoorum  c<>uira  Autiocbum 
pMffn»  et  victorie,  VI,  867. 

Machabsurum  priraus  liber  Hebraaus  repertus,  Prasf. 
in  Paralip. 

Macedonii  error,  VH,  610. 

M*cedoniae  pastor,  quis,   VII,  178. 

Mucedonum  regnom  quot  annis  permanserjt.  V,  700. 
Macedonium  cha;itas  ei  bospitalitas,  VIJ,  4?9.  Eorum- 
dem  vitia  nolantur,  ibid. 

Machelot,  I,  484. 

Macula,  qu»  nollo  nitro,  nulla  fiillonum  herba  elui 
polest,  I,  789. 

Madai  auctor  fuit  gentis  Medorom,  IV,  245. 

Madian  et  Epha  regiones  sunt  trans  Arabtam,  ferlilea 
rwelorum,  IV,  722.  Tola  et  praecipua  regionum  illarum 
provincia  appellatur  Saba,  ande  fuit  et  Saba  regina.  722. 

Madiauitarum  opes  io  gregibus,  V,  285,  286.  Adjacent 
lcrne  Arabi*,  286.  AppeTiantur  Sarraceui,  ibid. 

Ma?o  i«,  I,  464. 

Magalia,  I,  990. 

Mageddo  campi,  Josi»  necisconsril,  I,  695. 

Magia  parens  esl  idololatrie,  I,  576.  Leges  publicas 
magicam/artem  puuiunt,  ibid 

Magorum  <£gypti  signa  uon  erant  vera,  I,  576.  Mago-» 
rum  doua  qu.J  significant,  603.  Magorum  tria  geuera 
apud  Pcrsas,  11,544.  Magi  venerunt  ab  Oriente,  vel  ei 
arlis  scieiilia,  vel,  etc,  IV,  555.  De  magis  quid  dicitur, 
ScH).  Magos  pro  maleiicis  consuetudo  et  sermo  commu- 
uisaccipit,  V,  627. 

Magi  Traires,  Cambyni*  in  regno  successores,  VI,  778. 
A  populo  occisi  suot,  \bid. 

Magister  orob»  elatis,  et  vlt»  eruditionisqne  esl  eli- 
gendus,  I,  682.  Iuciduni  in  arrogantiam,  qui  in  puncto 
horae,  necdum  discipuli,  jam  magistri  sunt,  424.  Ne  prius 
-uiagisler  sis,  quam  discipulns,  958.  Nonnulli  ptius  sunt 
imperitorum  magistri,  quarn  doclorum  discipuli,  994. 
Uelicalus  magister  est,  qui  pleno  ventr*  de  jejnniis  dis» 
putal,  262.  Magister  pessimos,  quis,  II,  821.  Ulile  est 
luagistrorum  hmina  teiere.  et  artem  ab  artificibus  diace- 
re,  477.  Sicut  magislroi  sanclos  juvat  discipulorum  salus, 
sic  perdiclio  seductorum  perdidil  patriarchas  eorum,  IV, 
405.  Magteforum  vitio  discipuli  poniuntur,  VI,  871  Ma- 
gislrorurn  sotlicitudo  pro  discipulorum  salule,  qualls 
esse  debet,  VII,  465.  Vix  invemtur  qu»  ait  perfecia, 
ibid.  La?dil  discipulus  magistrum,sl  n*gligal  ejus  prav 
cepta,  459.  Magistri  debent  communicare  consilia  cum 
discipulls,  117.  Virtu  et  vestitu  sint  contemi,  158.  Quan- 
tlt>  sine  causa  laborunt,  457.  Itaro  magister  et  ditcipulus 
Kibi  coosentiunt,  466.  Quis  laborem  prsstal  roagistro, 
534.  Magistri  perversi  notantur,  188. 

Magneslapia,  VII,  50. 

Magog  el  Uog  Scythia  genle\  IV,  419. 

M^guutiacum,  nobilisciviias.cupta  atque  subvcrsa  est, 


I,  413.  In  Ecclesia   ejusdem  mitlU  homiuum  miJIiatru 
cidaia,  ibid. 

Mahon  explicatur,  1, 1052. 

Majoma  emporium  Gazap,  II,  15. 

Major  et  minor  non  inter  tres,  sed  inter  dnoi  solent 
prisbere  distanliaro,  II,  219. 

Majorum  sequenda  restigja,  et  ab  auctoritate  eorum 
discrepare  nou  debemus,  lif,  495.  Ad  mnjora  pervenimus 
pcr  roinima,  V,  514.  Majorem  <le  minon,  noo  minoreni 
fieri  de  maiorc  naturale  esl,  VII,  464.  Iu  quo  oujores 
aumus  omuibus,  655. 

Malachias  aperte  vaticinatnr  da  ahjectiooe  larael,  et 
vocatione  gentium,  1, 119.  be  Malachia  prophela  opioio 
nes  vari.e,  VI,  939.  Malachtas  propbetaruoi  duodecim  nn 
vissirnus  ibid.   Utrum  idem,  an  diversua  ab  Kadra.  910 
et  teq.  An  angelus  humano  in  corpore  fuerit,  tbtiL  et  751. 
Qtio  lempore  prophetavit,  ibid. 

Malrhion  presbyter,  I,  429. 

Malcbus  Latine  regem  sonat,  II,  42.  Syroa  wrat  naiione 
rl  lingua,  ibid.  Pietas  ejua  el  uiulieris  decre^il^  cuoi 
qna  manebat,  budatur,  eic,  ibid.  Malchws,  quid  ai«niiih 
cet,VII,221. 

Iu  rualedicium  et  io  de(racti>nem  regvm  el  priocipun 
non  debemus  prorumpere,  II  t,  479.  Maledictum  Euemti- 
lieris  in  mulieribus  subvertilur,  VII,  241.  NuUuni  mo- 
veat,  quod  Cbrislos  faclus  sit  nvdpdictum,  437.  Unu.squU- 
que  sanctorum  factus  maledictum  pro  populo,  432.  Quod 
malediclum  coiilemuendum  el  oplaudum,  24.  Lbicunque 
malediclio  ponitur  iu  Scriptun%  nunquam  Dei  ooineo 
adiuncturn  est,  456. 

Maledictus  qni  non  aadit  verba  Dei»  V,  805.  MaleJi- 
ctus  auis,  536,  436. 

Maleficium  dissolutum  in  Grceosibtia  equis,  H,  22. 

Malefici  in  bonam  parlem  accipiuolur,  VI,  566.  Male 
fici  magi  et  iocantatores  quid  diiTerant,  V,  6i7. 

Malitu  innumeris  utitur  nocentji  arkibus,  1, 611.  Ia  toto 
orbe  regnavitante  adventum  Christi,  622.  Maliiia  nosira 
inebriat  Deum,  V,  679.  Princep*  malitia»,  et  ejus  dwcf- 
puli,  diaboli  nominantar,  345.  Malitia  iu  Scripiuria  p*o 
angustia,  VI,  599,  851.  Malitia  dupliciter  sumpu»  XI, 

Mali  p^ocaniium  multitudine  putmt  culpam  peccato- 
rom  uiiuui,  I,  289.  lllorum  sobiium  eat,  bonoa  carpere, 
tbid.  Decipil  bona  de  mali*  exislimaiio,  II,  192.  Mabs 
prodest,  ut  bonis  serviant,  IV,  247.  Atguunlur  qui  malo- 
rum  abutuntur  minisleriis,  1083. 

In  Malograoatis  significalur,  concenlua  viriulum,  II, 
287.  Malogranatum  semper  intelligilur  de  Ecclovia,  VI, 
771,906.  Malegranati  arboris  de«cripii«),  tbid.  Ilalogra- 
nali  irbor  Rccle^ias  figura,  ilid. 

Malum  breve  potatur,  quod  finis  nelior  subsequitnr, 
I,  179.  Mala  pra?sentia  spe  fu'urorum  despiciuotur,  619. 
Proclivius  esl  cor  hominis  a  puerilia  ad  maium,  906. 
Pertinacesin  eo,  habendi  sunt,  sicut  etbnici  et  pualt- 
cani,  946.  Naturali  ducioiur  malo,  108.  iEquali  maledirto 
subjacent,  qui  bona  mala  dicunt,  et  qui  aala  boua  dicvat, 
et  o^ui  mala  boua  judicanl,  534.  I*  arilius  mala  creduLt 
hommes,  788.  Malum  non  tam  natura  cogit  farere,  qoa« 
vo!unta9,  II,  401.  Non  poteat  auferri  malua  ioolui 
mali,  nisi  a  solo  vero  medico,  776.  Mala  osteodere  io- 
terdum  non  docentis  e^t,  sed  vetaotis,  544.  Malura  pra 
alHiclione  sumitur,  IV,  553,  750.  Malum  leviua  est  aperte 
peccare,  quam  simular^,  et  UnKere  sanctiiatem,  277. 
Mala  oinnu  ob  peccata  uoKtra  nobis  immittuntur,  V,  52 
et  53.  Malis  preiiientibea  majorem  habemus  tiductam  ia 
proximo,  quam  iu  nobis,  46.  Malum  quod  Domiuoa  feril, 
qu.de,  VI.  255.  Malum  facere  et  diligere  quid,  273. 
Malum  alieui  esse  potest,  quod  malom  noo  jeai,  688. 
Malum  nounonquam  occasio  fil  bonorum,  VII,  758.  fkte 
Vilium. 

Mamerlia  subversa,  1,  508. 
"  Mammea  maier  Aleaandri  imperatoris  saocta  femiea, 
n,  893. 

Mammooa  divitie  nuncupantur,  I,  117.  Mummona  noa 
Hebrarorum,  sed  Syrorum  lingua  divitias  aouat,  et  car, 
863.  Mamrnonaquid.VII,  56. 

Mammilla  pro  erudilione,  1, 400.  Mammill»  infiintiH 
larum,  ut  natae  fuerint,  ligari  solit*,  V,  147. 

Mamre  civitas,  111,561. 

Manahen  rex  IsraeLqu»  munera  regi  As<jrio  mistrtt. 
VI,  111. 

Manaim  cattra  interpretantur,  III,  356. 

Maua^ses  paenitentia  sua  non  n>lum  indul(rentiam,  sed 
et  regnuro  recipere  rueruit,  I,  460.  Manasaes  posicapti- 
vitatera  reatilutus  io  regno.  et  longo  deincepa  vix.il  t«uc- 
pore,  III,  443,  456.  Manassis  crudelius,  IV,  666.  Maaas- 
sos  egit  po3iiiteo»lam,  VI,  675. 

Maudata   Dei  posjibilia  sunt,  I,  1006.  Omnia  io  ano 


1069 


1NDEXGKNEUALIS. 


1070 


!  e*is  nomino  contlneniur,  ibid.  Si  inotilif  est,  qui  fecil 
omnia  tnandata,  quid  de  illo  dicendum  est,  qui  explere 
non  potuil,  l()3o.  MaudaU  Dei  non  sunt  facilia,  II, 
751  elseq.  Quo  sensu  dicuntur  levia,  746. 

Mane  quid  in  Seripuris  sigoiiicel,  IV,  77.  De  Mane 
Deuni  cousurgere,  q  i'i,  ibid.  el  893. 

Manicbvi  dogma,  1.  2M.  Seiiienlia  ejusdem  impia, 
10(2.  Manichaei  senleulia  de  oritflne  anitua-,  919.  Mant- 
chapi  electi,  1028.  Idem  asserit  homiues  posse,  si  ve- 
linl,  omni  carere  peccato,  ibid.  Notatur,  527,  732.  Maui- 
cbsus  dicilur  Paraclelus,  Jl,  395.  Manich*-i  dogma,  239. 
Damnans  legem,  729,  7*1-  lijusdem  suh.staniia»  esse 
humanam  animam  el  Deum,  asserit,  370.  Aniinas  hoini- 
nura  dicit  paricm  esse  Dei  natur»',  413,  426.  Mani- 
chteuro  nominare  poilutio  est,  426.  Thesaurns  Manicbaei, 
393.  Notatur,  412,  508.  Manicti.tns  aliam  exlra  dotniini 
Dei  Jacob  quarebal  domuin,  IV,  32.  Manicbxi  dogma  im- 
pium.  VI,  582,619  Manicheus.  VII,  »4,211,  473,  737. 
Error  ejusdem,  85,  107,  5W.  Dogma  Manichai  refutatur, 
48.  Provocalur,  98,  105. 

Mauirhsi  dicuntur  impurissimi,  I,  519.  Cor  pJurimfl  ei 
Scripiuris  f.ilsa  esse  couieiiiiunt,  160.  Hanc  falsitatem 
hon  iribuunt  apostolis,  sed  codicum  corruploribus,  tbid. 
Coii>iuciuitur,  tbid.  trrores  Maoich&orum.  1042.  Dogma, 
10*>6  Manicbvorum  blaspheini»,  IV,  272.  Mauicbai, 
VII,  492. 

Mauna  habeb.il  specicm  glaciei,  IV,  266. 

MaiHii  Burici  equi,  399. 

Manus  accipiuntur  pro  opere  nuptiarum,  I,  105.  Fru- 
flra  aliud  Iincua  pra?tcnd»t,  cum  manus  seotire  aliod 
comprobalur,  1059.  Mauns  quid  sit,  III,  471.  Manus  ex- 

Knsae  Dei  eiCbrisli.  quid  sigoiflcenl.  IV,  772.  Manus 
imini  commotione  vel  elatione  pueoe  ac  sopplicia  de- 
moostraotur,  295.  Manus  habere  soper  caput,  quid,  856. 
Manus  morus,  quid.VI,  151.De  manu  in imicorum nostro- 
rum  quo.nodo  a  Chrislo  hberali?  VII,  274. 

Mausiones  diversas  esse  in  coelo,  ordines  Ecclesiai 
prubanl,  III,  369  etseq. 

sUnsionum  XLIl  mjtteriasingillatim  eiplicata,  I,  468 
el  seq. 

Mansueti  qui  sint  intelligendi,  1,  968.  Maosoetcs  ferre, 
nulla  virtus  est,  VII,  751. 

Mansnetudo  vera  nulla  passinne  lurbalur,  VII,  607. 
H  .-c  possulel  terram,  el  quomodo,  ibid.  KicU  maosue- 
todo  dair.naU,  731. 

Manuuias  de  vasis  quoudam  Del  Romani  Capitolio  ob- 
tulerunl,  IV,  590.    ' 

Mara  mulatur  sacramento  crucis,  I,  420. 

Maicellif  (S.)  virtutescoinparauturcum  virliitibuf  An- 
nap  propheussw,  I,  294.  Marceil»  laudes,  78i  etseq. 
Marcclla  maier  erat  in  spiniu  Pa;il*  ei  Eustochii.  II, 
352.  S.  Mircella  unlcuin  viduitalfs  eiemplar.,  VII,  539. 
E  us  laudes,  369,  585. 

Maiceili  apud  Nolara  pra-Iium,  lt  18,  981  Marcellorum 
virtus  in  luctu  et  in  hellis,  333. 

Marcellus  SiJeti-s,  II,  332. 

Marellus  Aocyrauiis,  H,  925.  Hilarius  meminit  illius 
Unquam  baeretici,  ibid. 

Marcia   Hprtensium  Catonemque  viros  babuit,  II,  512. 

Marcion  Hoinam  tuisit  inulierem,  qu.-e  deripiendos  *lt»i 
animos  praepararot,  I,  1031.  Mamuuia  calumnia,  910. 
Dogma,  213  Notati.r,  527,  74K.  Marcion  dicitur  pnmo- 
iteuilus  diaboli,  II,  857.  Marcion  et  alii  illudeotes  ope- 
ribus  Creatoris.  715.  E,usdem  et  aliorum  argumenta,  et 
blaspbemia,  788.  Duplice;n  admittit  Deum,  el  duphcem 
remm  conditorem,  423.  •AvrtGe<xeti;  Riarcionis,  461. 
Marcioiiis,  et  Valcolini  errore  multi  decepii,  857. 
Cur  cibos  refugii,  351.  Dogma,  239.  Nolatur,  413, 
508.  Marcion  ei  Valeulious  melioris  se  dicunt  nalur.e 
es«e  quam  condilor  est,  111,  4^0.  Marcion  et  Manich«iis 
rabidu  ore  ditaniabant  veierem  Legein,  Evangelium  tan- 
tum  sus-  ipientes,  480.  Marcionis  dogma  el  bla^phemi», 
IV,  285,  5U.  Duos  deos  inducii,  105.  Marcion  el  Valen- 
tinus  hvpnn  assimilantur,  77^.  Marcion  h*reticus,  V, 
78 i.  Marcionis  dogma  el  Maspbemiir,  90,  91.  Marrionis 
haeresis.  VI.  257,  370.  429,  635,  741.  Marcioo,  VII,  54, 
1\>7, 121,  473,  737.  Erroref  ejosdem,  85,  582,  434,  595, 
«45.  lmpugnanlur,  493,  584,  660.  l>rovocatur,  94,  103. 
Marciouis  impietas,  6>$5.  "alsa  lotcrpretatio,  525.  Kepu- 
diat  propbetas,  418.  M..rc;oois  et  Manichei  b^reses  car- 
nem  Chrisii  puUiivara  simulani,  448.  Cur  non  habet 
Kvangeliura  Dei,  386.  M.irciou  non  negabal  Epistolam 
Tauli  ad  Fhilemonem,  et  eam  non  ausus  est  corrompere, 
743.  Catterasejusdeni  vel  oon  suscepil,  vel  quaeda<n  ex 
liis  muUvil,  ibul.  Quid  erasit  de  Apoctolo  Panlo,  423. 
Marcion  et  Manichaus  qoid  de  Apostolo  loilere  nolue- 
runt,  473.  Nonnulia  eorum  asseriio,  474.  De  Marciooe 
quidam  errores,  557. 


Marcionit»  II,  201.  'nlor  se  di$cr«pant.877.  Maroionita- 
rum  de  Christo  error,  \U,T.M. 

Marcomanni,  1, 544. 

Marcus  hajreticus  quas  nrovincias  tua  doctrina  macula- 
vitf   I,  454. 

Marcus  idem  Gnosticortim  «ectartus,  IV,  761.  Haresim 
primum  inGalliam.deind^  in  HispamasiiluMt,  ibii. 

Marcus  (S)  Evaogeliala  t;i«npulu*  i'eln,  I,  313.  Cathe  • 
dra  Marci  fcvangelist»  ubi,  583.  Marci  c:ip.  xvi  in  Grncis 
libris  omnibus  desideran  dicitur,  825.  Marcus  discipulus 
Potri,  11,427.  Auditoret  ioierpresejusdem  fui  1,827.  t\an- 
geltum  juxla  Marcum,  Petri  dicilur,  ibid.  Marcus,  quis, 
Vll,  3.  tvaugelium  fcripslt  juxla  flde:u  magis  geftorum, 
quam  ordinem,  ibid. 

Mard  >ch*m  et  Ksiher  inter  pnrpuram,  «uperbijm  liu- 
miliiate  vieeruot,  1,952.  Tantifuere  meriil,  ut  raptivi 
ficloribus  imperareot,  ibid.  Mardochci  ei  Kstlier  bistoria 
fob  quo  Persarum  rege  geaU  sii,  V,  40  el  $eq. 

Super  mare  amholare,  conlra  uaturaio  ett  corporum 
gravtorom,!,  718  Mare  Iooiom,  Agaeum,  Adriaticum,  et 
Tbyrrtiuum,  II,  560.  Maria  vi  terr*motus  egressa  sunt 
terminos  suos,  56.  Slanlad  preces  Hilarionis,  56.  Mare 
apud  Hebr*os  vocatur,  omnis  congregaiio  aquarurn.  111, 
5^6.  lo  Scripturia  pro  Occidente  ponikir,  526.  Scriptura 
omoea  congregftioiies  aquaruro  appelhl  Maria,  IV,  20». 
Sooilus  aaaris,  qnid  signilicel  inScripturis,88.  Mare  Mor- 
tuom  quare  ficdietum,  V,  590.  Vocat  Scrmttira  pro  bitu 
terrai  JudaBai  mare,  Occidentcm,  583. Mare  Moriuum  uude 
dictum,  VI,  195,  919.  De  Mari  exemplumsnmptum,  VII, 
611. 

Mareotts  lacus.  IV,  201. 

Margarilum  Iucet  in  fordibus,  I,  597.  Lbi  oascontur 
margarita  condeotia,  954.  Si  tanti  vllissimum  vitruiu, 
qnanti  prctioiissimum  roargarltura,  505. 

Maria  Mater  Dei  virgo  simul  etfecunda,  I,  105.  Cur 
timore  perterrila  est  in  saliitalione  tiabrieils,  683.  EJus- 
dem  virginitas  perpetua,292.Pofilas  Itlius  commendaiu  •, 
ibid.  Maria  commeodatur  dhciDulo  a  Chrislo  qnam  ante 
crucem  nunquam  ditniserat,  783.  Maria  Mal«  r  Dei  vn^o 
simul  el  fecaudaquare  desponsatacotic^pit.II.^O^.L  ten  s 
B.  Mariaa  femper  clausus  permaostt,  745.  De  B.  Maria  tn 
propbetfa  Jereroi».  graode  roira culum  est.  287.  Nulla  ob- 
afclrix  in  pattti  B.  Marf»  Virginis,  214.  Non  legitur  i.u|v- 
siue  pott  partum,  226.  Marie»  perfeclio  superior  perfi:c- 
tione  Elisabelb,  712.  BeaUra  se  esse  dicil,  rjon  prtprio 
roerito  er  virtuie,sed  Dei  iose  habHanUs  c'emfntia,t  id. 
B.  Maria  prophetis  f gnosciior.  IV,  117.  Vimntut  8  privi- 
Itffiom  in  ea,  614.  B.  Maria  seroper  virgo,  Vl,  558*  Maria 
prae  ccteria  mulieribus  illuminata,  VI,  671.  Maria  Virgo 
abusive  appellalur  mulier,  VII,  504.  Ititegritati  i  lius  non 
nocet,qi»od  uxoret  muier  vocetor,  419.  Quidan  pei  verse 
suspicanlur  B.  Mar  am  plures  bab.i  fle  nlios,  1  i.  Mfr:s) 
humiliUs  inquam  respexit  Deus,  qun*,  267.  M.ina  Virgo 
propneies,  ibtd.  Mari*  virginitatem  d  abolo  laioi^se,  et 
cur,  258.  Mariam  nopsissc  posl  partum,  non  posse  pro- 
b&ri,  266. 

Tres  Marise  stan!es  ante  crucem,  I.  934. 

Maria  soror  Mo  is,  cujus  sepulcruiu  n.onslrabator  in 
Cades,  III,  183 

Maria  Mfgdaleoe  ob  sedoliutem  rt  a  rioren  iid  *i  tur- 
rilce  oomeo  accepit,  I,  954.  Prtmi  anli  apostolos  C».n- 
sium  vhlere  merott  resurgeutem,  ibid. 

Marita!isIiceotia,  inquam  perucia  matrum  nominanou- 
pul  *»  erumpoot,  I,  955. 

Mariti  uionsquefoedera  obbenediciionemjuncta  creda- 
mos,  1,623.  Manii  umbra,  lularuen  o&omest,  505.  Quid 
spargebant  super  tumulos  eonjugnm  ftiarum,  596.  Mar  li 
incredibilisigiiomiuiaexponitur,  VI,  535.  Extrema  cjus 
miseria,  913.  Maritus  <;uidam  viKinli  uxorum,  et  uxor 
viginti  duorum  virorum,  1, 901  et  $eq 

Marius  viclor  Numidiae,  quo  pulabator  indtgnns  ?l.  398. 
Marius  geotem  Tbeutonuni  superavit,906.Mariorum  vir- 
tof  in  lucio,  555. 

Marios  (»i.)  Viciorinus  Romie  rhetoricam  docuit,  VII, 
569.  fcididilCommeolariosiu  Aposiolura,  ibid. 

Marnas  Ga«e  luget  iuclusus.et  ever»iouemTemp!i  per- 
timefcit,l,679.MfroasidoUiin  ubi  coDiur,  II,  19.  Victus 
ett  a  Christo.  25. 

Marooia,  vicuius  est,n,  41. 

Marsitejuvenisfortttodo,  II,  29.  Hicaffeclus  pessimo 
da?mone  Iiberatur.t6t(/. 

De  Martba  et  Maria  qoid  dicilur,  I,  108.  Hospitium 
earum  videbatur,70l. 

Martia  Pap>ria  mater  Africanl,  I,  690. 

Martii  'J.  regis  constantia  in  morte  lilii,  I,  535. 

Martinianus  Hieronymi  amicus,  I,  14. 

Martisidclum  in  Areopoli  vocatum  Ariel.  III,  162. 

Murlvres  oottri  pro  verilate  forlius  d>micavcruui,quam 


107! 


IXDEX  OENEKALIS. 


1072 


pro  Helena  heroes  Graeci  conlra  Trojam,  I,  408.  forona 
inartyrum  de  rosis  et  violis  plectitur,  eontessorum  de  li- 
liis,  723.  Mart\rum  sepulcra  venerantur  fideles,  205. 
Sauctam  illorum  favillsmi  oculis  appouunt,  et  deoscolan- 
lur,  tbid.  Ad  illorum  lumulos  iuundans  populus  currit, 
678.  Accensi  cerei  anle  lumulos  marlyrum,727.  Dedicalio 
ossium  marlyris,  794.  Absurdum  est  nimia  saluritale  felle 
lionorare  martyrcs,  quos  scimus  Deo  placuisse  jeiuniis, 
151,  Martyrum  reliqui»  effossae,  544.  In  marlyre  voluntas, 
ex  qua  mors  nascitur,coronatur,II,  375.  Duorum  marly  • 
rum  insignis  coostantia,  III.  Dtemonei  torquebanlur  in 
Itasilicis  eorum,597.  Martyres  et  Machabsei  pro  lege  Dei 
alque  justilia  visi  suutin  sua  perire  justilia,  111,442«  Mar- 
ivres  noupereunt,sed  vincunl,IV,665.Forlttudo  geulium, 
tViumpbus  est  martyrura,735.  Viclori»  Ecclesiae  in  mar- 
tyribus,  12l.Vulneribusmartyrum  fides  credeuliura  eou- 
tirmatur,  298.  Securi  in  Ecclesia  de  tuiela  conjugum  et 
liberorum  suorum,  securi  ad  bella  procedebant,  23.  San- 
guinem  raartyrum  producet  Dominus  iu  publicum,  etc, 
5i8.  Daemones  non  suslinent  cineresmartyrum,775.  Vic- 
tus  in  martyrio  dolore  cruciatuum.  levioris  culpe  est  eo, 
qui  uon  tortus  Chrtstum  negat,  511.  Marlyres  conculcanl 
adversarios  suos,  VI,  875.  Fameperierunt,  ibid.  544.  Mar- 
lyr  versus,  quis,    VII,  747. 

Marlyrio  delerunt  multi  peccata  sua,  1, 553.  Non  solum 
eilusio  sanguinis  in  confessione  repulatur,  sed  devot» 
quoque  mentis  servilus  immaculata,  quotidianum  marty- 
rium  esl,   725.  Saoguis  in  marlyrio  non   sine  dolore  et 
tremorc  funditur,  VII,  498.  Non  eadera  pcena  plectitur 
qui  Lhristum  negal  in  martyho  absque  tormentis,  etc  9 
581. 
Martyrium,  id  est  lemplum,  U,  52. 
.Marullus  mimographus,  II,  515. 
Masculinum  vocatur  quod  robusium  esl,  III,  555. 
Massa  de  recentibus  ficis  compacta  apud  Hebraos  De- 
•belath,  apud  Graecos  Palatha  vocatur,  III,  27. 

Massageta»  mfeeros  palanl  qui  «grotatione  moriuntur, 
II,  535.  Propinquos   cum  ad  seuectutem  veuehnl,  jugu- 
lant,  ut  devorenl,  ibid. 
Massilia  a  Phocasis  condita,  VII,  427. 
Mastruca  barbaricae  vestis  genus,  II,  171. 
Mater  et  filia  nomioa  pietatis,  ofliciorum  vocabula,etc, 
1.  783.  Non     est  laus  si  se  diligant;  scelus  esl,  si  se 
(fder:."it,  ibid.  Matrom  diligentta  «ircu  natas  Infantulas,  V, 
iVSeiseq.  Maler  el  filii  cum  de  eodem  populo  dicuntur, 
quoroodo  discernantur,  VI,  37. 
Mater  deum,   rectius  daeraoniorum,  VI,  41. 
Malhematici,    el  astrologi,  qul,    IV,  555.  Malhematici 
ct  astrologi  quinam  vulgo,  V,628.  Matberaaticorum  erro» 
res  damuanlur,  VI.  680. 

Mathusala  qualuonlecim  annis  post  diluvium  vixisse 
scritilur,  1, 1G5.  Malhusala  quo  anno  mortuus  sit,  Iil, 
-516. 

Matrimonium  pra?cipitur,  ut  conservetur  penus  htima- 
uum?  1,  623.  Vinculum  esl,  et  viduilas  solulio,  905.  Servi 
cariiisvocantur  inmatrimouioconstituii,961.Mathmoniun 
\iri  quiviginli  sepelierai  uxores,cum  uxoie  qua  viginii 
duos  habueral  maritos,  908.  Paulus  concedit  secundum 
saatrimonium,  quare,  901.  Non  damnat  Hieronytnus,906. 
Occasione  filiorura  primiet  secundi  mathmonii  domestici 
oriiur  pugna,  292.  De  Matrimooio  qui  scripserunt,  11, 
317.  Mainmonia  quando  vertuntur  iu  adolteria,  319. 

Malrouae  et  virgines,quibus  fuere  ludibho,  1, 545.Ma- 
tronarum  senatus  Romae  eral,  194.  Earum  colloquia  devi- 
iauda,324.  Mulla  dona  conferebant  buccinatonbus  suis, 
707.  De.iicata?malron»usquead  adulterium  eliam  linguse, 
114.  Matronafelix,  et  pudica  semel  nubit,  II,  313.  Malro- 
u.p  saviturffi  in  Hieronymum,  252. 
MaKa  genus  culcilne  durioris,  II,  5$. 
Malth&ns  Evangelium  Hebrseo  sermone  conscripsit,  I, 
()9.  Malth.-eus  usus  est  Hebraica  veritate,  non  translalione 
LXX  loierprelum,  II,  833.  OuisinGracuro  verterit  Kvan- 
w  -liuni  itlius,  incertum  esl,  ibid.  Malthseus  Hebrseo  Joan- 
nes  Grapco  sermone  lexuerunt  Evangelia  IV,  67.  Uterque 
de  Hehraico  proferl  testimonia,  toid.Hebraicum  sequitur 
Mallhaeus,  128,  507.  Non  sumpsit  testiraouium  juxta  He- 
braicumelLXX,  t064.Qusedara  Scriptorum  errore  sublata 
in  Matlhwo,*i07.  Ejus  humilitas,459.  Malth»us  arguit  ne- 
krligenli®  scribas  el  sacerdoles,  VI,  488.  Matlhaaus  an 
locum  Osee  xi,  l,adChristumapplicando,  cuiquam  iiluse- 
rii,  VI,  125  el  seqq.  Matlhaeus  edidit  Evaugeiium  Hebr. 
sermone,  quare,  VI),  3.  Recensentur  lum  Gr«ci,tum  La- 
tini  qui  schpserunt  in  Malthaeum,  ibid.  Malthaus  et  Lucas 
qoomodo  concilianiur,  129,  23?).  Idem,  et  Joannes  non 
discrepanl  inter  se,  252.  Humililas  Matlhaei,  57.  lu  Mal- 
thjpum   Hilarii  el  Victorini  commentaria,  2i6. 

Maturitasmorumpariter  eta?tatisio  seuibus  spectanda, 
VI,  iSetseqq. 


Mavorle  et  Maforte  ve*tis  genus,  I,  97. 
Mjuri,  vani  dicuiilur,  VII,  416. 
Mauhlania  y\u)  Chrisius  prs-dicalus,  VII,  265. 
Mausolea  unde  dicta,  II,  310. 
Mausolus  >ir  Arteunsia»,  11,310. 
Maxilla  de  victimis  sacemoiibus  daii  solita   qoid  notet, 
I,  355.  Maxilia  pro  eloquenlia,  ibid. 

Mawmiauus,  *\,b  quo  perscculio  in  toto  orbe  fuit,  V, 
423 

Maximianopolis  civitas,  VI,  901. 
Mawmilla   et  Prisciilae  h»iesh»,  1,837.    Maximilla  el 
Prisca    prophetissa^,    damouiaco    iospiralaB   spiritu,  Y. 
1~j2. 

Maximinus    persecutor  omn  um   saevissimus,  IV,  !K5i, 
ti  VI,  826. 

Maxiuius  (Q.)  cunclondorestituit  rera,  I,  458.   Anuioa- 
lem  patientia  sua  fregit,  639.  Nonnulla  de  Maiimorefe- 
runtur,  3i4.  Maximorum  vinus  io  luctu  UudaU,  355. 
Maiimus  lyrann.is,  II,  947. 
Maximus  philosophus,  II,  943 
Maximus  Alexaudrinai  Ecclesi»  episcopus,  913. 
Mazaca  Cappadocum  meiropohs  a  Caesare  Auguslo  Ot- 
tarea  appeilata,  IV,  817. 
Mazuroth  Zodiacum  notat,  I,  567. 
Mechir  undecimi  meusis  apud  ^gyptio^  nomen,  YI.78". 
Medi  semper   poteutissimi,  IV,  374.  Medos  \ocat  Deus 
sanclificatos  suos,et  Nabuchodonosor  servum  smim  et  c  - 
lumbam,  170.  Medorum  gentis  auctor   Madar,  213.  Mei<- 
rum  ac  Persarum  iu  Babylonem  impetos,  175.  Medorum 
et  Persarum  uuum  sub  Daho  et  Cyro  regnum,  V.  673  ti 
seq.  Medorum  regnum  majusest  quam  Persarura,656.  Me- 
dorum  et  Persarum  regnum  a  Macedonibua  deletura,  VI, 
825.  Apud  Medos  versari  dicuotur  Hierouymo  Israe!,sive 
decem  tribus,  798.  Medorum  terra  latissiraa,  45.  Medi  et 
Persa%  unum  regnum  factuoL  790.' 

Medicina  in  tria  dividilur,  II,  717.  Medrdnalia  molta 
de^criburinir/  551.  Medicina  vera  a  Deo,  IV,  962.  Non 
spernenda,  552.  Absque  Dei  inisfTicordia  ars  medeodi 
iion  valet,  475.  Medicioa  exlrema  X  tnbuum,  et  ouiuium 
peccalorum,  qua3,I\,  276.  Mediinae  ar\,  61. 

Medicus  si  cessaverit  curare,  de&peral,  I,  409.  Meilid 
diligentia  nos  non  liberat  ah  omni  iutirmiiate,  U,  794. 
Physici  et  rnedici,  qo»  ad  ulilitalem  artis  suae  referunl, 
532.  Quid  declarant  eorum  libh,  ib.  Imperitorum  medico- 
rum  consuetudo,  412.  Fruslra  laborant  medicJ,nisi  Donu- 
nus  cuiel,  IV,  475.  Medicorum  mos  in  curatione  vuloe- 
rum,  VII,  268.  Medicus  inrpehlus,  quis,   5ML 

Medilatio  quotidiana  et  frequens  lectio  animas  salel 
roagis  labor  esse  quain  carnis,  lll,  595. 
Megarensibus  (De)  quid  dicitur,   1,  912. 
Met  non  offertur  iti  sachticiis.quare,  I,  962.  Mel  saturi- 
late  nimia  verlitur  tn  absiulhinin,V,  515  Mel  uon  offer- 
lur  in  sachficiis,  VI,  173. 

Metania,  II,  14,  87.  E,us  Inter  Chrislianis  vrra  nobiti- 
tas,  183.  Kjus  patienij  et  constanlia.  ibid.  kjus  laudes, 
1%.  I n  qno  Homa?  fabulam  pra.buil,  ib.  Mo  ania)  el  Paui» 
vita  striclior,  197. 
Melanlhius  respondit  Gorgi»  rhelon,  II,  316. 
Melcbisedecb  iyeveaAoyrjo;  oicnur,  1,441.  Putlturqui- 
busdam  Sem  fihus  Noe,  444.  An  su  SpTilus  saoctus 
441.  Ab  Origene  angelus  dicilur,  ibid.  Fuit  sacrr  ioi  Dei 
ab^que  circumcisione,  et  legalibus  casremoniis,  4i6.  Kjus 
palaiiu:n  in  Sa^em  monsiraiuin,  4i5.  Melcbitedech  jnxia 
opniionem  Hebra?orum  fuil  Sem  filius  Noe,  III,  3i*. 
Melchisedech  panem  el  vinum  ol.tulit,  VII,  181. 

Melchoiu  idolum  AmmoniLirum,  111,  250,  el  VI,  23"5, 
67*«. 

Melelius  Anlioibenus  episcope^  1,5^,  43. 
Meli  vestis  sacerdolalis,!,  563. 
Melito  Sardensis  episcopus,  I,    428.   U,  865.  Meiilu  ia 
Sptriiu  san.to  euntichus  positus  cst  in  Sirdis,  883. 
Meliorum  exempla  eeqnenda,  I,  122. 
Melius  semper  ad  comparationem  deteriohs  respicit, 
iioii  ad  simplicilalem  incomparabilis  per  se  boui,  1,  i&. 
Melotes  vestis  geuus,  11,  55. 
Membran»  unde  dictae  pergamena?,  I,  18. 
Membra   hominis  aflectusque  humani   quoinodo  Dea 
a«chbanlur,  VI,  315«/  teq.  Membra  alieruiium  uoo  saat, 
uisi  tideles  lanlum,  VII,  627. 
Memoha.  Nihil  prodest  vidisse  et  aodisse,  nW  eaqiisi 
Widentur  et  audiuutur,  in  Memoriab  tbesauro  repooautur, 
V,  *66. 

Mempbisct  Taphnis  urbes  iEgvpti,  IV,  848.  Urbsdedtta 
magicisaitibus,  205.  in  Mempbis  lemplum  est  An»,  T, 
557.  In  eo  oracula  consulta  respondent,  557.  Metropoii 
superslitionis,  ib.  Memph.s  o.im  melropolU  ififrypti»  VI, 
94. 


10"3 


INDEX  GENEUALIS. 


1071 


Memphiliei  vales  a  Pytbngora  visttati,  II,  270. 

Menander  discipulus  Simoiiis  magi,  II,  197. 

Meuander  poela,  VII,  647,  648.  Tnmeter  iambicus  eju*- 
dein,  471.  Menandri  Comuidia,  707.  Paulus  ex  ea  sun»p*»lt 
versum  iamb'cum,  ibid. 

Mendaces  faciunl,  ut  nec  sibi  vera  dicentibns  credalur, 
I,  16.  Mendaees  memores  osse  dcbent,  II,  5i3. 

Mrndacium  tempore  roboralum,  I,  586.  Mendaciornm 
finis,  inienias  esi,606.M«'ii<lacium  non  h.vrel  inler  se,  If, 
556.  Impudens  non  relellendum,  3.  Mendacium  lc  ium 
juxta  quosdam,  474.  Profess&inim  citiae  suspicionem  ha- 
bcut  meodacii,  470  Mendacium  imitatur  veriutem,  IV, 
1U06,  1059.  Nendacii  inconstanlia  et  sermonis  Deistabili- 
tas,  266.  Quidam  in  Kcclesia  per  iguorantiam  defenduut 
memiacium  pro  veritaie,  144.  Consuetudo  mentieudi  in 
naluram  ven>a,  905.  Mendaeii  realus,  VII,  592. 

Mendicatilium  exilum  h;.buere  muiti  diviies  iuter  auri 
argeutique  pondera  egeslale  coufccli,  V,  76. 

Menites,II,6i2. 

Mens  Christo  dediia,  in  minoribus  est  inieola.  I,  340. 
Non  est  culpa  ubi  desunl  sensus,  meoiisque  judicium, 
794.  Meos  cibis  onerata  premitur,  191.  Mulio  melius  esl 
stomachum  dolere,  quam  meuieiii,  507.  Non  saualur  cas- 
citas  meulis,  nisi  docinm  Chrisii.  IV,  140.  Mens  juhcU 
Deo  provocalejus  clemcntiam,  non  viciuita»  Kcclesiaii, 

V,  543.  Menlis  obsc»iriias,ot  vanilas  seusus  hifariaindm<>a 
iu,  eic.f  VII,  621.  Viiie  Animus,  Ingeuiuin,  Pecius. 

Meusam  variigenemepulisreferum.et  poculum  mulso 
misiam  ponebaul  /Egypiii,  auuorum  feriiiilateni  auspi- 
cai.tes,  IV,  728. 

Mens»  benedictlo,  el  gratiarum  ae.lio,  I,  121. 

Menses  Phamenoih  ei  Pharmuihi,  I,  630.  Menses  Me- 
di*r  et  Pharmulhi,  609.  Mimims  secuudum  lunae  cursutn 
suppulalur  apud  Hebraeos,  V,  353.  Menses  Hebrai  nume- 
ratiljnxU  lunrecursum,  68.  Mensium  ralio,  6.  Meusiuin 
Judeorum  initium,  VII,  336. 

Menslruala  nihil  immuudius,  YI,  907. 

Mensura  Hebraice  et  Latiue  eodeiu  appellatur  nonii- 
oe,  IV,  131. 

Mensura  misericordi»  divio»,  IV,  27*2. 

Menliri  sacrilegium  pula,  I.  688.  Ubi  fil  quod  dicilur, 
menlieodi  noo  esl  locus,  774.  Kerao  mentieus  plorat, 
788. 

Mercatores, sive  negoliatores  cur  in  rnille  anuorumre- 
gno  s^cundum  Cbiliaslas  nou  futuri,  VI,  828. 

Mercaium  celeberrimum  Terebiuthi  exspcrabile  eral 
Judicis  vlsere,  et  cur,  IV,  1063.  Mercalus  idem  celeber- 
rimus  per  siuguios  aunos  iu  laberoaculo  Abraha,  VI. 
883. 

Merces  quanta  apud  Deum,  si  in  praesenti  pretium  non 
speraretur,  I,  261.  Ma^oris  esl  mercedis,  quod  oon  cogi- 
lur,  el  offertur,  104.  Pruisenlis  laboris  merces  couside- 
randa,  125. 

Merccnarius  uotalur,  IV,  276. 

Merelricesne  puieutur  iunupta?,  11,260.  Meretricum 
et  aduiterarum  a  Ueo  peculiariier  evectarum  exempla, 

VI.  19  et  seq. Mtreirix  Atheuieusis,  VII,  545. 
Merelrix  h*vatfletibuspedes  Domini,  I,  451.  Unguenlis 

bonorum  operura  corpori  siliius  dedical  sepullurara,  ibid. 
Quid  io  typum  Ecclesia?  meretur  audire?  h97. 

Meriia.  Nou  est  io  pne&enli  reiribulio  Meritorum,  sed 
iu  futuro,  III,  465.  Si  Merita  uoslra  consi  Jeremu  ,  despe- 
randuiu  esi,  IV,  765. 

Merodach  patrem  Nabuchodonosor  Hebrai  traduol,  IV, 
477. 

MesopoUmia  ideo  dlcilur,  ouod  duobus  fluviis,  £uphra- 
te  arabialur,  et  Tigri,  III,  102 

Mess  ilac  uxor  quae  uupsit  lertio  Corvino,  II,  316. 

Messaliani,  baerelici  Syri»,  1, 1042.  llos  Graeci  euxixa; 
vocant,  ibid. 

Messit  pro  supplicio  accipitur,  VI,  67  et  63. 

Messore  mensis  oomen  apud  iEgyplios,  cui  apud  l.ati  - 
oi>s  Augustus  respoodei,  II,  55. 

Metallorum  species  non  facile  dignoscuut  rustici,  V, 
257.  Metalla  omnia  Deo  creala,  VI,  758. 

Metallofenum,  locusjuxta  Aurea,  III,  199,  211.  Idera 
qui  Kenon,seu  Viuon,  ibid. 

Meiamorphoseos  Nasonis  libri,  VI,  406. 

Meunsa  monasterium  de  Cauobo,  II,  55. 

Meiaphoras  elegautes  a  simili  ducta,  I  603.  Melaphora 
si  de  alia  ia  aiiam  linguam  ad  verbum  traosferlur,  obscu- 
ratur,  li,  4T6.  Melaphoraetallegoria  hisloria»  uon  semper 
cousonaol,  VI,  658.  MeUphora  adveibum  transhta  obscu- 
ros  seosus  habet,  VII,  620. 

M&TpiGTr,;  bunniiUs  dicla,  VII,  270. 

Muteili  laudali,  I,  355. 

Helellus  Cretici  ojmcn  faroili»  suae  reportavii,  VII, 
717. 


Melrmpsychosis  non  Unlum  a  Pythao:ora.  ei  Empedo- 
cje,  sed  etiam  a  Platone  asseriiur,  I,  528,  et  II,  U>5,  ;ib7. 
Meiempsychosis  stulta  opinio,  VII,  70. 

Methcdius-  usque  ad  decem  m.llia  procedit  versauiD  ad  - 
versus  Origenein,  l,  427.  Melhodius  scrip-sit  coittra  Por- 
pbvrium.II,  547. 

Meihona,  II,  35 

Metraan  siutapud  Hebraeos,  Prcefat.  inJob  elinChvo- 
nicon. 

Metrodorus  dKcipulrs  Eplcuri.  II,  317. 

Metronia  Aueruchia?  a\ia,  perannos  qhadra^inla  vidua 
perseveravit,  \t  988.  Aouam  Uliam  Phauuelis  retulit, 
ibid. 

Iri  Metu  semper  deberuus  esse,  etiam  postvictoriam,  V, 
6U. 

Michaeas  interpretatur^o//fl»rea  Chrisli,  I,  179.  De  qui- 
bus  prophetat,  ibid.  De  baptismi  gratia  valicinatur,  426. 
Mich**»  prophet*  sepulcrum  ubi  jacet,  704.  Nunc  Eccle- 
sia  esl,  ibid.  Michoeas  percussus  a  Sedecia,  VII,  270. 

Michael  princeps  Israeliiici,  V,  328.  Michael  ultor  ini- 
quitatumlsrael,  VI,  784.  Michael  princeps  Judaorura,  VII, 
282. 

Nemo  Miles  curo  uxorc  pergit  ad  praelium,   1, 103. 

Milesia  virgines  lurpimdinem  morle  fnglunt,    II,  308. 

Milesias  faoellns  cur  multi  magis  revoivunl.  quam 
Platonis  libros,  IV,  491. 

Milesiorum  figmenla,  II.  457. 

Mileso  lanaa  prscipuaa   deferuntur,  V,  316. 

Mililia  quo  hooore  dooaiur,  I,  398 

MilUare  qui  priraus  coepit,  saepe  ooo  melior  est  ioexer- 
citu  Ciirisli,  I,  319. 

Miiitaris  gloria  trinmpViusque  consecrat,  II,  319.  Milita- 
rium  digoitatum  ooraina,  424.  Ordo  miliUris,  369.  Milila- 
res  statiooes  et  vigili»,  VII,  107. 

Mille  aooorum  fabulaet  Judaica  tradilio,  11,859.  No- 
taotur  mulli  hac  opioiooe  ducti,  ibid. 

Millenarii  nountur,  IV,  210,  339,  417.  Arguuntur,  450. 
Milleuariorum  vana  spes,  635  Error  Millenariorum,  qui? 

766.  AnCores  eoclesiasiici  faveutes  eirori  Millenariorum, 

767.  Miilenariorum  haaresis  arguilur,  VI,  12,  210,  2U, 
474.  Sex  miliia  annorum,  ei  hora  novissiroa,  475.  MilU- 
oarionirn  error  refulatur.  VII,  151. 

M  IiiiusCroiouiaiaevires,  11.341  Mi)ouishumeri,726. 

Milliades  scripsit  contra  Geotes,  I,  429. 

Milvusa  U  rapacissiina,   IV,   41 V ;  VI,  819. 

Miuii  qui  et  unde  dicantur,  I,  262 

Min:i  vel  Mna  siclos  habel  sexagioU,  V,  563. 

Miuaeorum  baeresis,  1,646. 

Minerva  dea,  virgo,  II,  307.  Procreala  est  decapite  Jo- 
vis,  309. 

Minervale  munus,  VII,  666. 

Minervius  mouacbus,adquem  pra?faiioinMalachiam,  VI,. 
929. 

Mioisterium  uoum,  unus  Domlnus.  eic,  I,  262. 

Miuislri  Ecclesia?  couliueuies,  1, 2313.  Ministrorum 
Chrbti  nulla  Gt  eleciio,  264  Miuistri  Ecclesiaa  capti  etin- 
terfecti, 3 45.  Ministri  Ecclesiaa  exercitui  dimicanli  compa- 
raiitur,  II,  293.  Sobrietas  requiritur  iu  illis,  350.  Miuistri 
Chrisli,  qui?  IV,  723.  Mioislrorum  E«clesi»  superbia 
decutitur,  V,  591.  Servientes  ministerio  Dei,  virlutibot 
sunt  prsditi,  49K  Mioistris  Evaogelii  oecessaria  tribuan- 
lur,  VII,  738,  939.  Miiiislrororo  diversitas  in  regnis,  567. 

Miuistrare  viduis  et  pauperibus,  apostolicum  est,  VI, 
457. 

Minora  semper  ceduntmajoribus,  VII,  454. 

Miuulia  propter  suspicionem  stupri  viva  defossa,  U. 
307. 

Minutius  Felix  causiditus  Romani  foriin  librissuisoihil 
ffeotilium  doctrioarum  reliquil  intactum,  I,  429.  Iijus  Dia- 
logus  Cbrisliaui  ei  Ethoici,  II,  897. 

Miolnese  vestis  sacerdotMlis,  I,  361.  Miraculorum  vis  et 
potentia,  II,  397.  Piebani  iu  btsiiicismartyrom,  ibidlDd 
I)ei  iEgyplo  signorum  operatio  niolliebal  corda  creden- 
tium,  el  mcredulos  iiidurabal,  III,  441. 

Miserabilis  ulerque  est  quipropter  opes  periclitatur, 
et  qui  propter  inopiam  egestate  condcitur,   III,  420. 

Miseria  ullima,qu»?IV,  191.  Cousolatio  miseriarum  est 
imoietalem  suam  abscondi  n\  54. 

Miseris  (Quid)  coaptari  potest?  I,  912. 

Misericordia  iopauperes  commeodaiur,  I,  579.  Opera 
illiua  jubentor,  290.  291.  Narrantur,  693.  Multi  Jiwtes 
et  rehgiosiob  stomachi  angustiarn  exerceri»  non  po  sjiiI 
misericordiam  iu  pauperes,  462.  Non  idco  damnaiidi. 
ibid.  Magnum  peccatum  roagna  iodiget  misericordia,  895, 
Misericordia  artero  nou  habel,  II,  21.  Misericordi:enper. 
el  charilalis  commeudaniur,  IV,  690,  691.  Misericordia 
et  eleclio  cuinam  coaptantur?247.  Misericorliam  ad 
prajseiis  oon  mcreri,  magns  inlerduiu  fclicitatis  csi,  \\ 


1075 


INDEX  GENERALIS 


1076 


92.  Misericordi»  opera,  VI,  833,831.  Misericordia  in  quo 
ttpsila,  VJI,  23  Misericordia  Dei  quousque  exlendatur, 
270.  Misericordia  Dei  omniafruila  in  adventu  Christi,  171. 

Mithra  simulacrum  a  quo  subversum,  I.  678  Si?na 
Milhra?,  ibid.  De  Mithne  grneratione  quid  narrat  f.tbuty, 
II,  216,  247.  Historia  illius  a  quo  scripla?  ibid.,  3*4. 

MiihridaUs  litlerse,  I,  531. 

Mitvienae  insuia  Afric»,  464. 

Miznephet   sacerdoulis  veslis  t?nus,  362. 

Moab  provincia  est  Arabum,  IV,  184.  Hujus  melropolit 
esl  Ar,  qus  bodie  ex  Hebra?o  el  Graco  sermone  compo- 
fciU,  Areopoiis  nuncupalur,  ibid.  Ejus  muroscornilsse, 
testatur  Hieronymus  magno  terrapmoiu,  itrid.  Messes  Moa- 
t.iiicaenascuntur  in  vallibus  Kaphaim,27l.  De  Moabegres- 
sus  est  agnus  immolalus,  189.  Iu  ouini  lerra  Moab  Eccle- 
siae  Chnsli,  190. 

Moabitae  et  Amrnonit©  opus  vini,  et  luxuri»,  1,  701.  Ex 
Moabilarummetropoli,  loU  appellata  esi  proviocia,  VI,  237. 
703. 

Mochanseosmonasterium,  II,  81  rt  seqq. 

Moderatus  vir  eloquentissiro.is,  audilor  fuil  1'ylbagora?, 
11,565. 

Modesliam  interet  continentiam  quidiulcrcsl?  VII,  513. 

Modestus,  II,  871. 

Modus  virtus,  nimietas  vilium.  1,988.  Modusinomnibus 
ficrvanilus,  332, 714.  Modum  quidquid  excedil,  in  vilio.est, 
IV,  412. 

Mxniana,  sive  Menlana,  qnid  sinl?  1,667,  et  V,  504. 

In  Mcerore  quid  dicendum?  I,  710.  Magniludiue  Urlitis», 
rcm  Mccroris  paii,  431. 

Mola  quid  tiguraliter,  I,  519. 

Moloch  idolum  Aramonitarura,  IV,  673. 

Monachus  quis?  I,  238.  Nomen  iiiius  et  proposituro, 
522.  Quid  sigmrJcat,  32.  Propositum  illiusdicitursecundus 
baptismus.  180.  Mon  potest  esse  perfectus  in  patria  sua, 
53.  I'rima  ejus  virius  est,  coniemucre  borainum  judicia, 
397.  Monachi  veri  descriptio,  936.  Norma  vitss  illius  et 
exercitia,  9i2.  Monacho  priecipitur  sic  vivere,  ut  ciericus 
csse  mereatur,  943.  Adolescentiam  suam  nulla  sorde 
coramaculel,  ibid.  Ad  altare  Cbrisli,quasi  de  thalaroo  virgo 
procedal,  babens  deforis  bonum  testimonium.ifcid.  Femi- 
uae  nomen  itllus  noveriut,  el  vulium  nesciant,  ibid.  Mo- 
nacho  oppidum  sit  career,  et  soliiudo  paradisus,  937.Quid 
daslderat  urbium  frequeutiara,  qui  de  singolarilate  cense- 
tur?  ibid.  Quid  cogiiare  uon  decet  monacbo,  913.  Tautum 
sikeiilium  erat  inte.r  monarhos,  ut  uemo  alium  respicere, 
nemoauderel  excreare,  119.  Amor  cceiestis  patrjaeapud 
alios,  ibid.  Victus  el  conversatio.  ibid.  Principes  illorum, 
325.  Hos  imilentur  monacbi,  ibia.  Vilaeorumduradicitur, 
538.  Aliena  a  proposito  monachorum,  quae?  208.  Quid  fu- 
giendum  illis  ei  sectandum,  323.  Cur  patnas  suas  dimit- 
tunl,  520.  lionorc  patrum  venerantur  episeopos,  nondo- 
xninorum  metu,  tbid.  Summ»  slulliliae  est  reuuntiare 
ssculo,  palriam  deserere,  et  peraque  vivere,  quam  vic- 
turus  eras  in  patrias,  206.  Monachi  el  virgines  florens 
Ecclesia?,  et  ornameiita,  206.  Eorum  consiantia  qualis? 
i>20.  Kxhaeredanlur,  261  .  Opera  monachorum,  939  et  seq. 
Victus,  93.  Eorum  iu  Orieiite  institula,  207.  Mouacbuset 
virgo  sic  ip  Quadragesima  suos  adrniltanl  equos,  ut  sibi 
memineriut  sempcr  esse  currenduro,  187.  Contlneiitia  et 
mansaetu Jo  monuchoriiro  Niiri&,  538  Tria  in  /Egypto  mo- 
nachotuin  genera,  718.  Geuu?  roonacboruro  Remjol/idic- 
turo,  ibid  Horumconversatioleterrima.  *btd.  Mtllia  iueodem 
Joco  divisis  cellnlis  babitabaul,  ibid.  Turb»  monacWcai 
delndia,elc,  679.  Mulii  ex  monarbis  sacerdotali  aclevi- 
tico  gradu  sublimaii,  704.  Laudandi  sunt  qui  venersjfcioni 
babeut  sacerdotes  Christi,  etc,  185.  Alia  monachorom 
est  causa.-  alia  clericorum,  34.  Monachi  manus  ao  altare 
ofTerebfjft,  ibid.  llom»  novum  el  iguorainiosuro  uotnen 
illorum,  954.  Quaudo  cognitum  fuil  et  laudatum  in  bac 
urbe?  ibid.  Mooachus  si  ceciderit,  rogal  pro  eo  sacerdos, 
25.  Non  vullHieronyrnus  hominem  inter  satcularesmona- 
chum  esse,  et  sacularem  ioter  monachos,  797.  Monachiiu 
veteri  Teslamento,  936.  Quidqmd  dicitur  in  monacbos, 
redundat  in  clericos,  285  Mussilalio  populi  iu  eos,  184. 
Quis  monachoruro  exsul,  palria  nou  exsulest  mundi?519. 
Quod  mouachiessecu?piiiius,noonobissitlumoris,sed  humi- 
liUtisoccasio,  402.Ealsietsa?cularesmoaachi,  9j5.  Nomiulli 
veriuntur  iu  melancboliam,  unde?  ibid.  Inler  monachos  el 
sacerdotes  iulutum  fuit,  quod  sancturn  erat  inter  bostes, 
507.  Histnria  adolescentis  mouachi  a  spiritu  immuudo  et 
cogitalionibus  impuris  ayitati,  912.  Nonacbisub  reliKi"nii 
lilulo  exeicebaniinjusta  oompundia,  913.  Plenis  saccuiis 
moriuutur  diviles,  qui  quasi  pauperes  vixerunl,  ibid. 
Crucsi  opes  uniu*  morle  depreheus*,  939.  Monarhi  avari 
cpus  matronariun  venantur  obsev|tuis,  339.  Daintiair.iir 
itiu  ditioren  fac'i  sunt,  quamfueraul  sseculares,  ibd.  Mo- 
ua  Lu»  crebro  li>queus  de  nuimuis,  iuslilur  est,  n  m  uio- 


nachus,  524.  Monacbi  copidi  divltiarum,  etiam  hls  qos 
necessaria  sunt  probantur  iudigni,  990.  Unins  parciorii 
biuoria,  117.  Monarhos  sciolos  et  vanns  casUgat  Hiero- 
nymiis,  43,  Monachus  deirahens  illndiiur,  et  imperiiia 
arguitur,  236  et  sea.  Quare  non  d^cet  nmnachum  babiiire 
cum  matre  sua,  939.  Filius  monacbus  pietaiis  viduiiaiisque 
pra?sidium,  791.  Pseudoiuonacbus  quid  egit?  306.  Moaaehi 
\ita,  et  cooditio,  400.  Monacbus  uu  docloris  habet^  sed 
plangentis  ofiir  ium,  101  Aspecius  mulierum  debet  viiare. 
i^m  Incunab.ula roonacuorum,  550.  Irbium  frequentisa 
niouachis  declinentur,  401.  Monachorum  /Egv ptior uat 
disciplina,  16.  Nonniillorum  abstiuenlia,  5.  Mooachi  non 
erant  in  Syria  ante  Hilarionem,  19.  Mulii  moaacbi  de- 
cepti,  etquomodo?  43.  Monachus  nimis  ra utus  ab  Hila- 
rlooe  expulsus,  28.  De  parco  quid  dictum?  27.  Paititas 
punitur,  ibid.  Monachoruro  examiua  florebant  iu  ^gypto 
ct  Mesopoiamia,  III,  210. 

Monasierii  exercitia,  I,  712.  Mos  iEgyptiorara  mo* 
nasteriorum.  tii  nullum  absque  operis  labore  ■oscipiant, 
quare?  941.  Praspositus  mouasteril  limeatur  utdomioot, 
diligatur  ut  parens,  ibid.  Monasieriorum  ordinem,  ac  re- 
giam  disciplinam  in  parvis  disce  animalibus,  ibid.  Fenc- 
■traa  monasleriorum  alUp,  1091.  Quod  ioterneculi  bomi- 
nes,  vel  leve  polatur,  velnibil,  hoc  in  mooasieriis  dici- 
tur  esse  delictum,  715.  Mos  Agypti  et  Syrim  mooaiie- 
riorum  incriuibus  desecandisvirginumac  roolierum,  1090. 
Monasteria  capta,  345.  Monasteriorum  booa  commoaia, 
II,  46.  Per  totam  Paiaestinam  ionomerabilia  roooasteria 
asdiflcantur,  26.  Vlsitaolur  ab  Hilarione,  ^ibid.  Habtlacuto 
Cbrisrliaoorum  dicuntur  monasteria,   847. 

Monelse  furtiva  oflicina,  II,  5. 

Mooitor  qualis  sit,  non  conteronelur.  modo  recta  et 
Jusla  doceal,  1, 196. 

Monogaraia  in  Isaac  et  Rebecca  prjeressit,  1,  910.  Mo- 
nogamia  commendalur,  901  et  seqq.  Mooogamia  postpo- 
Diiur  bigamia?,  VII,  657. 

Monstrum  Lyddaa  ualuro,  I,  437.  Mooslroram  multa  ge- 
nera  ootantur,  II,  299. 

Mootanus  immuodi  spiritus  prsdicator.  £cclesias,adjr>- 
tus  a  mulieribus,  primum  auro  corrupit,  deinde  baeresi, 
1, 1031.  Pcenitentiam  oon  adroiiti  ,  461.  Monlaoos  diiitor 
aut  absclssus  et  semivir,  190.  Moolanl  sectalores  in  SS. 
Trinitate  onicam  personam  agnoscunt,  188.  Dsmoant  se- 
cundas  nuptias,  ibid.  lo  anuo  tres  faciunt  quadragesimas, 
189.  Episcopus  apud  eos  in  lertinm  locum  devolvitor, 
ibid.  Primos  et  secundos  Patriarchas  ei  pr^ponunt,  ibid. 
Ad  omne  pene  delictum  obserant  fores  Ecclesia?,  ibJ. 
Eorum  mysteria  iropia,  ibid.  De  Dco  ct  de  Christo  qoid 
floxeruut,  ibid.  Asserunt  Spiritum  S.  in  Montaoum,  Pri 
scam  el  Maximil.  descendisse,  190.  PerOdiam  eoram  ex 
posuisse,  supeiasse  est,  ibid.  Io  MonUnum  Paraclctam 
venire,  volunt  basreses,  II,  595.  Error  ejusdem  damoala% 
325.  Nec  poenitentes  reeipit,  408.  Ipse  etejus  iassoai 
vatares  periere  suspendio,  881.  Moutaniet  insanarun 
mulierum  somnia  et  deliramenla  IV,  5  et  6.  Hootanus  ct 
ejus  discipuli  viuo  et  sicera  incbriantur.  735.  Mootaoos 
coufutalur,  V.935.  Montaous  deliral,  VI,  535,589.  llon- 
tanus,  VII.  737.  Error  eins,  589.  Damoat  seconda  matri- 
foonia,  669.  Montanus,  rrisca  et  Maximilla  posl  Peote- 
costen  faciunt  Quadragesimam,  quare?  51. 

Moutauistae  rigidi  pe^ora  peccantes,  1,  190. 

Mooteoses,  sive  Caropit»,  II,  201. 

Mooles  aurei,  quos  adlre  boroinibus  impossibile  est, 
quare?  1, 934.  Montes  tenebrosl  et  lucidi,  qui?  V,  831. 
Moos  sauctus  et  justus  Christl  apellatio,  1070.  Mootes  et 
cellesin  utramque  partemaccipiuntur,  nonc  provarieuit 
virtutum,  uuuc  pro  diversilate  vitiorum,  40  et  weq.  Mow 
rro  diabolo  et  Anticbristo.  VI,  810.  Monles  saeculi  qui? 
641  et  teqq.  Montes  tcmpli  et  Sioo,  monles  Dei,  9K. 

MooumeaU  tempore  Passiools  aperU,  1, 851  el  teo. 

Nopsi  viculos,  ubi  morluus  est  ConsUotinus,  1, 3i3. 

Morastbis,  sepulcrum  Michra  propheUe,  I,  704.  Mora- 
slbi  viculus  falaestina),  VI,  455. 

Morborumvariagenera,I,  396.  AmpuUoda  causamorbi, 
ul  roorbus  pariler  auferatur,  346.  Graodes  morbi  osUine 
dimiliendi,  529.  Morbi  exsaturiute  nimia  cobcitanior,ll, 
3i0.  Quuj  suut  apla  ad  morbia  curaudos,  531.  Morbo  regio 
contraria   quxcu  que  suut  duicia,  V,  475. 

Mnres  bominum  iu  diversis  auimaulibus  monslraotur, 
IV,  «50. 

Moruro  diversiUs  variis  signatur  nomioibus,  V,  45L 
tousqtiisque  pro  Moribus  suis  sortitur  vocanulum,  15. 

Moria.  Iu  monte  Moria  credilur  tempium  aediflcalusi. 
111,337.  De  Geransusque  ad  montemMona,  id  estsedem 
templi,  iter  dierum  triurn  erat:  de  quercu  autem  Maobre 
nsque  ad  eunidem  montem,  vix  unius  diei  iter  pleuunfttjt, 
338.  Mona,  mons,  VII,  62. 


1077 


INDEX    GENEHALIS. 


1075 


Mnrimur  qaotldie,  quolidie  commuUmur,  et  Umen 
«ternos  uosesse  credimus,  I,  346.  MoricnUuraMamna  com- 
pens«t  successio  nascentium,  62t.  Sicut  bonus,  iUi  et  qui 
peccat,  morilur,  721.  Non  moritur,  quisquis  virturusocci- 
dilur,  4.  Pacile  coiitemnii  orniiia,  qui  se  semper  cogital 
esse  merilorum, 279.  Mori  peccato,  quid?  VI,  275« 

Marini  populi,  1,  914. 

lUors  per  Evam,  viia  perMariaro,  I,  105.  In  quo  dura'et 
crudelis,  332,  451.  Devoravilel  devorala  esi,  ibid.  Domini 
sermone  jugulalur,  ibid.  Solatium  adversus  illam,  ibid. 
Somnus  et  dormitio  appellalur.  432.  Cogllatio  mortis  ad 
quid  utiiis,  29L  Ointns  sapientium  vita,  mediUtio  est 
monis,  511.  Pra?reptum  Satirici  de  memoria  illius,  956. 
Nullus  miserior  honiine,  anlequam  vincerelur  mors,  332. 
Mortem  tanquaro  longe  posiUmaspicimus,  912.  Boua  pr*- 
mitlenda  m  coeluin  anle  mortem,  291.  Brevi  visuri  sumus 
eos,  quos  dolemus  morie  absentes,  450.  Mors  ei  vftasibi 
contraria  sunl,  el  tamen  puMiitetilia  copulantur,  896.  Flos 
nosier,  ruortis  intfritus,  4t9.  Mors  exspectata  gravior 
quam  illata,  II,  47.  Quare.dies  mortis  meiior  sit  die  nati- 
viiatis,  III,  436.  Cbicunque  ceciderimus  mortis  leuipe- 
siale  snbversi,  ibi  juj?lier  permanebimus,  480.  Mors  mor- 
tis  appellalur  dormiiio,  IV,  219.  Mors  sanclorum,  somnas 
esl,  356.  Mors  quo  sensu  dicilur  dotnina,  341.  Dominus 
mortem  non  facil,  sed  peccatum,  1074.  Non  kto,sed  pec- 
voluntate  Dei,  dies  mortis  praestitula  sin^ulis,  459.  Quare 
morie  lerreniureliam  viri  sancii,  ibid.  Discrimen  inter 
mortom  et  umbram  m<  riis,  129.  Beglo  roorlis  regio 
peccalorum  est,  179.  Mors  extremum  ornniura  malorum, 
VI,  239.  Manus  mo»"tis,  quid?  151.  Quodnam  discrimen 
tntermortem  el  infernum,  152.  Timor  mortis  in  homine, 
ct  difliciiitas  avelii  abhoc  mniido,  560.  Quod  in  die  judicii 
fiimrum  esiotunibus,  hociu  singolis  diemortis,  impletur, 
188.  Moriis  cuin  meretrice  comparalio,  151  Posl  monem 
ceriamina  fuiura  conlra  di.ibolumjuxtaquosdam,  VII,  678. 
llliriiuro  esl  morlem  sibi  iuferre,  214.  Mors  sanctorum, 
somiius  appollatur,  203. 

Mortale  omne  est  corruptivum,  scd  non  contra,  I,  el 
sea. 

Morticinium,  quid?  V,  45. 

Mortiticalio  porlat  stigmaU  Domini,  VII,  554      * 

Morlui  Christiani,  dormieoles  vocanlur,  I.  331.  Justi 
nou  lugiMi.ii,  179.  Licetflere  mortoos,  336.  Saucti  veteris 
TesUtnenli  luxerunl  mortuis  suos.quare?  180.  Quis  raor- 
tuus  lugeiidus,  179.  Mos  aniiquorum  in  exsequiis  mor- 
tuoruin,  331.  Hlorurn  inferiis  homines  quondam  imroola- 
bantur,  3&4.  Christiana  tradiiio  de  Psalmis  et  hyronis  re- 
ciiandis  super  illos,  466.  AHeluia  cantatum  in  exsequiis 
nioriuorum,  ib.  Morlui  divites  mortuos  suos  auratis  ob- 
volvunl  vestibus,  II,  12.Chrisliana  traditio  de  Psalmis 
el  Hymnis  recilandus  super  iilos,  11.  Prsasenli  cadavere 
mortuorum,  couditionis  noslraa  et  fragtlitalis  humanre 
commonemur,  III,  436.  Solus  Deussusctlal  moriuos,353 
lu  eo  quod  non  quaerimus  Deum  mortui  suuius,  285.  Sur- 
gere  a  mortuis,  quid,  500 

Moserolh,  f,  486. 

Moses  filias  sacerdotis  Madian  ab  injuria  vindical,  I, 
409.  Clpraaesset  Jud&is,  xl  anniserudilur  in  eremo,937. 
Paslor  ovium,  heminum  faclus  est  paslor,  ibid.  Moses 
familiaritaleetsermoue  Deipasci^ir,986.  Inse  quidprobat 
veri*.simum?  ib.  Sororis  contra  se  loqueotis  culpam  ora- 
lioue  delevit,  579.  Vult  perire  cum  pereuntibos,  nec 
propria  salute  conlentus  est,  966,  Moses  contra  Aroalec, 
nou  gladio,  sed  oratione  pugnavit,  345.  Moses  et  pru- 
pbete  a  quibus  noucogniti  ante  advenlum  Christi,  1041. 
Plangiiur  mortuus:  contra  Jesus  Nave,  quare,  182.  335. 
Hebraica  verilas  traditcorpus  Mosis  ab  ipso  Dominose- 
pulturo,  726.  lu  Mose  quvdam  assumuutur  de  (leotiliuio 
itbris,  425.  Moses  Deo  irascenle  primum,  debinc  inspi- 
raute  Legem  suscepil,  III,  494.  Moses  Legom  signiticat, 
11, 271.  Quomodo  vidil  Deiun,  790.  Angelus  loquebalur  ei 
iu  rubo,  269.  Moses  et  Elias  lypum  Legis  et  PropheU- 
rum  monstraverunt,  540.  Quidam  volunt  fuisse  typum 
virginitatiset  nuptiaruro,  ib.  Comparatur  Mosis  et  Jesu 
sepultura,  272.  Plangitur  moriuus;  non  Jesus  Nave, 
quare,  275.  Moses  vidil  vocem  Dei,  IV,  854.  Ejus  hu- 
niilitas,  96.  Moses,  Aaron,  et  Maria  in  uno  roense  con- 
demoati,  VI,  889.  Moses  prae  casteris  patriarcbiM  diclus 
est  famiilus  Dei,  VII,  396.  Scripsit  spinlualia,  473.  Mo- 
sis  et  coufubulalorum  Dei  pra?rogativa3    et  pra*mia,  41 4. 

Mosoccb  Csppadoces  dicuotur,  IV,  817,  et  V,  187  311,  et 
4  »4. 

Motn,  liuteola,  qt>«  inferunlur  vulneribus,  ut  putridas 
ttrues  come«iant,  VI,  61. 

Moiosis  liuteolum,  quod  ad  saniem  exsiccandam  et 
extrahendainpuiuleutiam  lujicitur  vulueribus,  IV,I6. 


Mulieris  \lrlus  bonorabilior  pretiosis  lapidibus  qu.v, 
I,  417.  In  quo  roulier  Christiana  debel  erubescere?  175. 
Matronarum  declinet  rolloqufa,  ibid.  Vas  inOrrouni  di- 
cuntur  roulieres,  963.  Cito  senescunt,  198.  Qu»  in  mii.i- 
eterium  eligend»,  963.  ConsUntia  mulieris  falso  adule- 
fil  aceutat»,  3,  4  et  seq.  Deprecantur  roulieres  Cimbric», 
ul  lemplo  Cereris  ac  Veneris  tradauiur  in  servitium, 
quare?  9«)6.  Prognantes  *o\itxm  cihos  respnunt,  ei  no. 
nia  qua?que  seclanlur,  603.  Nobilissimae  mulleris  Roman» 
/asius,  et  crudelitas,  116.  /fitas,  anttquius  f^miiiv,  et 
decor  corporis  in  mulieribus  viri.s  placere  consuevit,  951. 
SecUnte»  delicias  dominaa  vocanturet  sanctie,  197.  Ri- 
denlur  magistri  secreti  mulierum.  9S4.  Colloquia  mulie- 
rum  secreu  vitentur.  260.  Vana  curios;tas  mulicnim  s.l- 
cularium  in  ornatu  ei  moililie,  175.  ilypociisis  iiouoolla- 
rum,  lll.  Fucataa  srandalizant  oculos  Ctirisliauos,  175. 
Has  depingit  llieronymus.  ib.  Aries  ac  simuialiones  mn- 
lieris  irapudica?,  787.  Nuditaies  a  mulieribus  aoectau?, 
788.  Periculose  alicui  ministrat  mulier,  cuju»  vultuni 
frequenter  allendii,  260.  Mulieros  aoa^  veste  mutat;i, 
erubescunt  esse  fcminuj,  III.  Gerulaa  suadentes,  dou 
quod  aliis,  sed  quod  sibi  prosit,  284.  Sa?culodeditisqud 
non  couvenit?  i86.  Secunda  posl  nanfragium  Ubula  pio 
mulieribiis  corruplis  783.  Ad  quid  ardet,  et  iosnuit  etu- 
diuro  mulieruro,  98i.  Nonnulli  discunt  a  mulieribus,  quod 
viros  doceaot,  275.  Nouuuili  sacros  ordines  ambiunt,  ut 
mulieres  licentius  videant,  III.  In  hocsludium  ponum, 
ot  matronarum  nomina,  domos,  moresque  cognoscaoi,  ibtd. 
Muiieris  virtus,   pudicitia   est,  II,  319.  Mulieres  taucts?, 

3ua3?  228.  In  Scriptura  delicieolibus  sanclis  vtrig,  lau- 
anlur  in  virorum  opprobria,  276.  Muiierum  commemla- 
tio,  319,  358.  Salus  earuio  in  quo  posila,  28.  Mulieres 
roinistrabant  magistris  alimenU,  277.  Tales  babebani 
apostoli;  ibid.  Duas  mulieres  Evangelicas  unum  putanl 
nonnulli,  375.  Mulieres  Romanae  insfgnes  pudicitia,  311. 
Ca>ca  roulier  a  decem  annis  sanatur,  20.  Mos  muliercula- 
rum  gerularum  io  parvalos,  4270mnia  mala  ex  mulieri- 
bus,  317.  Araor  forraas  quo  amantes  deducit?  318.  Vir 
sapiens  judicio  debet  amare  mulierem,  noo  aflTectu,  319. 
Mulieris  anxieUles  et  sollicitudines,  227,  229.  Propeu- 
sio  earura  in  secunda  roatrimonia,  312.  Son  licet  Chri- 
slian*}  ethnico  nubere,  2-12.  Fideles  juncta?  infidelibus 
discedant,  si  repudientur,  251.  De  iis  quid  praecipit  Pau- 
lus.  ib  ln  uctu  illarumgrande  perlcuium,  246.  Quid  so- 
lem  facere?  229.  Capul  oroniiim  roalorum  raulieres,  III, 
447.  Omnes  mulieres  uon  ad  virtutem,  sed  ad  luxuriaro 
deducuul,  448.  In  ruina  generis  humaui,  facilior  ad  ca 
sum  esl  mulicr,  ib.  Corpus  sanctarum  mulierum  noo  vis 
maculai,  sed  voluntas,  3i4.  De  mulieribus,  quae  Dom- 
num  resurgentem  videruol,  prophettcus  sermo  pra^iiuu- 
tiat,  IV,  367,  392.  Superbia  et  luxuria  mulienim  descri- 
bitur,  58.  Mutatoria  et  pallia,  ornamenta  mulierum,  62. 
Mulieruro  aurei  circuli,  V,  155.  Mulierts  sancU3  non 
leguntur  peperisse  rum  dolore,  VI,  483.  Mulierum  amur 
castus  in  viros  soos,  VII,  718.  Servitus  eamm  in  eos  sit 
libera,  et  dilectionis  plena,  ib.  Cujus  criminfs  accusaii- 
tur,  si  illis  non  subjicianlur,  ib.  Mulierum  subjectio.  651. 
In  generatiouibus  ordo  tnulierum  ooo  lexitur,  12.  Mulie  ■ 
resetparvuli  indigni  numero,  106.  In  mulieruro  corpori- 
bus  soleotsordere  uaevi,  etc.,6.i7.  Haruro  studiuro  ne  ab  his 
fiedemur,  ibti.  Mull*  viris  mortuis  superfivere  nolue- 
runt,65ti.  Consuetudo  Judaica  in  minisiratioiie  inulierum, 
238.  Mulieres  comites  tinristi,  (\um  1  ibid.  Multss  sunt, 
qu»  Domiuum  umeruut,  211.  Vtde  Femina,  Matrona  el 
Uxor. 

Muliebre  jurgiuro,  VII,  82> 

Mulorum  in  Scriptura  duplex  acccplio,  IV,  823. 

Mulsum  quid?1, 119. 

Multitudo  peccantiuro  impetrabiliorem  faeit  impiis  ve- 
niam,  V,  545.  Muiiitudiiiib  judicio  uou  sUtun  acquiesoeo* 
dum,  583. 

Muliorutn  oumerus  temper  iu  tilio  esl,  1, 803. 

Mundi  pulchritudo  sobsistere  non  valebat,  nisi  eum 
varius  creaturarum  implesset  ornalus ,  I,  593.  Succes- 
siooe  nasceutium,  morientium  darona  compensat,  62-1. 
BreviUtem  vila}  bumanas  vincit  successione  perpetua, 
ibid.  Diabolus  banc  exslruxit  vitiis,  sceleribus  condidit» 
et  iniquitate  complevit,  204.  Bestiiuendus  est.  ut  f.dt 
ante,  tbid.  Mundi  veslimenu,  in  muitdo  ditniitenda.  793. 
Plus  placent  mundo,  qui  Christo  dixpliceut,  344  Exem- 
plum  cootemptus  mundi,  693,  691.  Kudis  in  principio 
describitur,ad  laudemaquarumbaptismi.  41 9.Pecc»i  inmi- 
dus,  et  sine  aquarum  diluvio  nou  cui^tus,  ibil.  Muinlus 
omnis  obnoxius  estDeo,  II, 750. Muudusex  diversis  sub- 
sblit,  et  eodem  modo  viu  huiuiuU  super   terrain.  III, 


109 


INDEX  GENERALIS 


1080 


442.  Tinla  malitia  in  mundi  hojus  capacilate  versatur,  tit 
non  possit  rccipere  ordinem.  et  perfectionem  suam,  in 
quibus  primum  condilus  est,  391.  MumJus  regilur  Spirilu, 
qui  intus  infusus  alit  omnia,  IV,  68.  Omnis  mundusin- 
diget  Dei  misericordia,  1055.  Per  regiones  qute  vicin» 
sunt  Israeli,  lotius  mundi  conversio  pnedicatur,  722. 
Mundus  judicio  |)ei  cnncremandus,  1061.  Quid  passurus 
esl  in  tine,  329  et  $eq.  Juxta  tradiiiones  ecclesiasticas 
roundus  post  sex  dies  consummabitur,  526.  Jn  cousum- 
malione  mundi,  praelerilarum  delictarum  recordjtio, 
erit  materia  cruciatuum,  331.  Mundus  in  sex  diebus 
/actus,  V,  472.  A  Graeris  cosmot  dicilur,  493.  Dei  miseri- 
cordiae  esi,ut  mumii  hujiis  pereal  abundanlia,  349.  Rcdar- 
guendiquiputanl,mundumnon  esse  periturum,  632.  Quot 
annos  enumerabanl  aiiqui  usque  ad  consununationem  s«- 
culi,  41.  Mundi  hujus  omnis  gloria  instabilis,  55.  Omnta 
orla  in  mundo  occidunt,  el  aucta  senescunt.  79.  Muudus 
ab  oroatu  uomen  habct,  VI,  591,  533.  Mundus  quomodo 
duplex  esl,  VII,  532.  Accipitur  mundus  pro  his  qui  io 
uiundo  sunt,  418.  Noh  cognovit  Deumex  creaiuris,  485. 
Noo  iterum  subjiciamur  mundo,  675. 

Murmurautibos  coutra  Creatorem  de  suo  slatn  et  con- 
ditiooe  quid  conveuit,  II,  774. 

Munerarius  pauperum,  1,596. 

Munera  non  pondere  sui,  sed  oflTerentiam  voluntate 
pensantur,  179o.  Raro  accipieoda,  269.  Qui  munera  reci- 
pit,  vilior  judicatur;  qui  contemnil,  plus  boooralur,  ibid. 
Parva  muuera  specie,  cbarilate  fiunt  magna,  150.  Non- 
nulla  accepit  Hieronymus  ab  Eustochio,  151.  Ea  my- 
siice  trabit  ad  iustilutionem  morum,  ib.  Munerum  ama- 
lores  nolantur,  IV,  26.  Deum  redimerese  putaut  non- 
nu.lidonariis  atque  muneribus,  sine  observatioue  man- 
daiorum,  21.  Qui  arcipiunl  muncra  a  raploribus, 
socii  furum  smt,  26.  Munera  qu»  parva  sunt, 
majoribus  sunt  praeposita,  V,  610.  Muoera  de  rapinis 
quiesita  tteus  nou  recipit,  VI,  5)2. 

Munitiones,  aggeres,  caatra  arietes,  V,  57. 

Munusculasuspecta,  I,  260.  Saucius  amor  renuit  illa, 
ib.  Mysteria  in  munuscuiis  demoostrautur,  194. 

Mureoula  aureum  colli  femiuarum  oraamentum,  I, 
129. 

Muscsr  cur  jEgyptii  vocentur,  IV,  115. 

Muscaria  parva  ad  mu*cas  eventilandas  apta,  I,  191. 

Muscus  episcopus  Apolliois  successor,  I,  630. 

Musicae  instrumenta,  nesciat  virgo,  cur  facta  sint,  I, 
686. 

Mussilatio  Aaronls  et  Maria  conlra  Mosis  >Ethiopissara 
ap*!icatur,  VI,  21. 

Mutatio  vocabulorum  sa?pe  signiOcat  mulalionem  re- 
rum,  IV,  1009.  MuUtio  tiominuni,  V,  62>. 

Mmia  Cn.  Pompeii  uxor  impudica,  II,  516. 

Mulus  magis  sonat,  dum  rogare  non  potest,  I,  596. 

Muzonius  episcopus  provinci»   Byzacena?,  JI,  189. 

Myrice  in  solitiuiino  et  salsa  humo  nascitur,  IV,  193. 
Odia  magicis  artibus  nascuntur  jmla  quosdam  ex  arbore 
oayrice,  279. 

Myron  neplls  Arislidis,  uxor  Socratis,  II,  316. 

Myrlus  odoris  optimi  et  imputribilis,  IV,  502. 

Mystehum  nuncupari  potest  quidquid  occultum  est, 
et  ab  boraiuibus  ignoralur,  V,  631 .  In  mysteriis  cui  re- 
uuntiamiis,  et  ad  quem  couvertimur,  VI,  522. 

Myslicum  esse  quod  dicitur,  oude  dignoscitur?  VII, 
194. 

N 

Nabau  sive  Nabo  mons  in'quo  mortuns  esl  Moses,  III. 
251. 

Nabo  et  Medaba  civitaUes  nobites,  IV,  185. 

Nabo  idolum  couticuibse  dicitur  posl  Kvangelil  rerita- 
tem,  541. 

Naboth  pietas,  IV,  500. 

Nabuchodonosor,  servus  Dei  dicitur,  I,  3U.  Sanitali 
nienlis  reslilulus,  678.  Nabuchodonosor,columba  Domini, 
IV,  1014.  Nabuchodonosor  quomodo  servus  Domiut,  1011. 
Quando  Babylonis  imperium  susceperit,  ibid.  fcjus  de 
cadavere  unco  et  fuuibus  tracto  llebraoorum  fabula, 
106.  Quare  vocalur  saoctus,  988,  213.  Aiia  est,  sanclifl- 
calio  ejus,  alia  sacerdotum  qui  miuistrant  Doinino,  ibid. 
Nabuchodotiosor  furor  el  ameutia,  V,  650.  Nou  formam 
umisil,  se<i  meuiem,  652.  E»us  domiuatio,  650.  Capla 
Tyro  urbe  nihil  diguum  suo  labore  cur  iuvenerit,  352. 
Successores  ejus,  qui?  651. 

Naphta,  geuus  fomilis  apud  Persas,  quo  max-irae  nu- 
Iriuntur.incendia,  secuuduiu  Salluslium,  V,  611.  Nonnul- 
lis  ossa  olivarum  qua  projiciuntur  cum  amurca  arefacta, 
ybid. 
Narbonensis  provincia  popuiata,  I,  915. 


V' 


Narcisso  revelatio  facla  de  suo  coadjutore,  11,  901. 
Ejus  ?eias  cxvi  annorum,  ibid. 

Narium  purgamenia  Romani  decutiebaut  doobos  dun- 
iulis,  1, 1030.  * 

Non  est  grande  Nasri  ex  viris  in  sarcota  clarisvimis, 
sed  conlemnere,  mirabiie.  I,  692.  Non  nascimor,  ted  re- 
nascimur  Chrisliani,  II,  591. 

Natales  dies  a  quibus  observati,  VII.  102. 

Nalhanael  interpretalur  Donum  Dei,  I,  890.  Naibaoael 
qoarebat  Chrislom  auctoritate  Scripturarum,  IY,  801. 

Nationes  ferocissira»,  I,  915.  Naiiones  omnes  mundi 
pronuntiantur  credilur»  in  Christo.IV,  610.  ' 

Naturas  nonnulli  diversas  asseruut,  I,  1037.  De  reron 
nalura  opiniones  Veterum,  II,  558.  Deus  provisnr  bo- 
norum  operum  impedil  ordinem  uaturse,  quare?  793.  Fa- 
cile  explelur  ejus  necessilas,  54(.  Natoras  liasreiici 
qoidam  (niroducebant,  quas  uon  recipiunl  sanilatea,  III, 
581.  Natura  boni  sumus  volunlate  mali,  IV,  534.  Noo 
sunt  diverse  natur»,  ut  voiunt  ha?retici,  13,670.  Inter- 
rogaolurqui  duplicem  admittunt  naturam,  ibxd.  Natur» 
bonum  non  suiUcil  ad  justiiiam,  23.  Unusquisque  boe 
desiderat,  in  quo  ualus  esi,  457.  Natura  iosensibilis  pna- 
senii  suum  Creatorem,  VI,  5(8.  Bonum  naturc  et  ftratia) 
in  defensionero  sui  servandum,  579.  Nalura  rerom  ut- 
pius  incognila,  VII,  555.  Nou  nalura  bominum  varia, 
sed  voluntas,  622.  H*retici  agnosceotes  duas  oaturas 
inter  se  conlrarias,  40,  590,  519,  573.  Refelluotur,  40, 
590.  Quo  testimonio  Scriplur»  ulunlur,  qoi  diversas  tfa- 
luras  introducunt?  113.  Noonulli  asserunt  spiritoaien 
naturam  non  posse  peccare,  nec  bonom  facere  lerre- 
nam,  quomodo  relrusi?  if  I. 

Nalurale  est,  ut  quisquis  genflale  solum  diligal,  IV, 

Navium  cursui  incerto  univer^u?  homiRom  labor,  bu- 
usque  skcuH  bona  comparanlur,  IV,526.  Naves  Liburnr, 
lf    704.  Secunda   navis   post   naulragium  erobescere, 

U9U. 

Navigantes  quibus  casibus  opprimontur,  IVr  553. 

Nauro  exponitur  con$olat9r,  VI,  535.  Cur  juxta  LIX 
posl  Jonam  positus,  ibid. 

Nazarei,  sive  Nazareni  sectarii,  otebaolor  Evaogelio 
Maltba?i  joxta  Hebra?um,  II,  585.  Nazarcnorem  rana 
senlenliaeatque  expositiooes,  IV,  128,  150.  Ita  recipiunl 
Coristuro,  ut  observaliones  legis  uon  amillaot,  122.  Na- 
zarasorum  opinio,  quae,  150,  425.  Nazareui  veieiis  Legis 
observantiam  EvaugelicsR  gratias  aptare  conanlor,  V,  161. 
Lectitant  Evangelium  juxta  Hebraeos,  158.  Noo  radunl 
capita  suat  75.  Sub  nomine  Nazarasorum  Juda»i  ter  io 
singulos  dies  blaspbemant  Christianos,  VI,  255.  Nazare- 
norum  slultitia,  qua»,  VII,  99. 

Nazara?i  vinum  el  siceram  non  bibebaut^  IV,  83. 

Nazareth  signiQcat  /lorein,  1,  209.  Prius  dicebalur 
Sichem,  705.  Nazareth,  idolum  Assyriorura^lll,  1V,255. 

Neantes,  Cizycenus,  11,543. 

Neapolis  urbs  Patostine,  II,  865. 

Neapoli  ulolim  Ephraim,  VI,  581. 

Nebajoth  soliludinis  nomen  oode  imposituoi,  IV,  7H. 

Nebel  vioi,  VI,  51. 

Nebridii   virtus,  educatio,  et  raatrimooium,  1, 498. 

Necessariis  quomodo  ulimur,  etcorpuscircomcidioios^ 

NecessiUte  (Qoidqnid)  flt  cilo  sohilur;  qood  voluntate 
arripitor,  perseveral,  VI,  71. 

Necromantia,  quid ,  IV,  589. 

Nectar  et  ambrosia  poetarom,  458. 

Negantes  Christum  in  marlyni  cruciattbns»  el  absqoe 
oolore  crociatuum.  utri  utris  levius  peccenl,    511. 

Negoliatores  sssculi  quaola  sustinenl,  ut  ad  perituras 
divilias  perveniant,  I,  954.  Servant  cum  dischmine  ani- 
aa»,  quss  multis  periculis  quesiernol,  ibid.  Cbrisii  oe- 
goliatori  quid  faciendum  osteodilur,  comparaliooe  uego- 
liatorom  divitiarum,  ibid.  Quaerit  preiiosissimam  marga- 
ritam,  ibid. 

Negotiatio  quoraodo  cum  fornicatione  comparelur,  IV, 
2"»4.  Nejfolialionis  ardor  Syris    iugeuilus,  V,  515. 

Neineue,  I,  915. 

Nemrirn  super  mare  Mortnum  est,  IV,  187.  Ejus  aqoat 
pessimc  et  amarae,  uec  ibi  herba  pulluial,  ibid. 

Nemrod  primus  in  populo  lyraooidem  insoetam  arri- 
puit  regnavilque  in  Babylone,  III,  520. 

Neomenia,  quidsit,  1,  676. 

Neopbyti  ordinati  episcopi.  1, 421,  tl  II,  719,  Neopby- 
tumordinari  episcopum  cur  Paulus  vetet,  IV,  48. 

In  Nepthali  aquie  calidae  nascebantor,  III,  577. 

Nepotianus  furt  in  militia  Palatii,  I,  554.  In  ea  ejus 
conversatio,  ibid.  Circa  templorum  cultum  quam  sollici- 
tus,  540.  Presbylerfit  invuus,  557.  LaudaLor,  tbW.  4 
teq.  Amor  Hieronymi  iu  eum,  517. 


1081 


1XDEX  GENERALIS. 


!C6! 


Nepos  de  guibus  scripsit,  II;  821. 

l\epos  episcopus  asserebat  regnura  mille  annorum, 
911 

Nequitia  elidalur  in  semioe,  I.  92. 

Neronis  nupha?,  I,  289.  Neronit  imperium  nondum  ro- 
bnratom.   II,  8t5.  Vocatur  Leo,  ibid.  Nero   persectitor, 

IV.  954.  Nerouis  gladius  sauguiuem  Cbristiauum  dedi- 
cavil,  VII,  761. 

Nerva  princeps,  II,  845. 

Nescire  aliquid  secure  mcliusest,  quam  cum  penculo 
disrere.  1,  113. 

Nesciens  Deum,  el  recedens  a  Deo  diverso  gradu  pu- 
uiimlur,  VI.  98  etseq. 

Neser.  qnid.IV,  155. 

Nesrah,  Deus  Niuiviiamm,  IV,  465. 

Nesloris  facundia,  I,  3o7. 

Nevti  poetwsentetitia,  1,342. 

Neusis  lacus,  III,  103. 

Nica?na  synodu*  quos  damnavil.,  I,  528.  Iu  illa  silentium 
fuit  de  Spiritu  sancto,  quare,  235.  Kju»  decretum  prohi- 
beos  ne  episcopus  de  una  ad  aliam  Ecr  lesiam  transfera- 
lur,  417.  Nicvua  lides,  38.  Nica?na  synodus  cur  congre- 
^;ila,  II,  192.  Oeto  episcopi  Ariaui  iu  ea  suscipiuntur, 
ibid.  Nullus  in  in  jn<lo  episcopus  fuit,  nisi  quos synodus 
illa  ortiinavii,  ibid.  Acta  et  nomina  episcoporum  syoodi 
Nicaenae,  193.  l<VtanonnulIaiIliufcrefHruntur.?4wi.  Duritia 
quoriimd.imsectalorumNica?iiae(ideif193.0mnesba?retico8 
suscepit,  exceptis  PjuIi  Samosatem  discipulis,  200.  Su- 
uererant  adhuc  homines  lempore  Hieronymi,  qui  syuodo 
Nica?nw  interfueraut,193.  Ejus  lidei  daumaiio  couclamata 
est,  191. 

Ni^anor  Alevnndri  pranfeclus  quid  emendare  voluit, 
If,  335.  Nicauor,  vicus  Thetjis,  amore  superatus  est, 
Cl)9. 

Nirerati  conjugis  castilas,  II,  316. 

Nicbium  civitas,  I,  630. 

Nicolaitarum  hjpresis  immundissima,  IV.  377 

Nicolaus  Antiocbenusomuium  imniuiuiitiarutn  reper- 
tor  fuit,  I,  1051.  Uxores  sibi  adjutrices  ascivit,  tbiii. 
Nicolailarum  hxreseos  auctor  exstitisse  refertur,  35, 
1088  Damuatus  est  sententia  Domini  lu  Apocalypsi,  55. 
Nicolai  diacoui  irapietaies,  II,  197. 

Nicolaus  Damascenus,  quidde  diluvio  scripsit,  111, 126 
el  seq. 

Nicopolis  prius  Emmaus  dicebatur,  I,  t;96.  Nicopolis 
unde  nomen  adepit,  VII, 738.  in  Actiaco  littore&ita  est, 
678.  Possessionis  erat  Paulae  et  Euslochii,  ibid. 

Nilus  ftuit  de  /£lhiopia  iu  ASgypluui,  IV,  198.  In  septcm 
rivos  divisus  est  atque  coucisus,  165.  Aquaeejus  lurbld», 
521.  Io  Nili  iuundalione  mos  jfigyptiorum,  V,  358.  A 
mari  usque  ad  lurriin  Syenes  navigabilis,  548.  Propter 
Nill  irmndationem  excelsos  aggeres  ad  ripas  constitue- 
bant  £gypiii,  358.  Nili  8ib>puyot;342  el  557.  In  Nilo  oaves 
trahiinlur  funibus,  VI,  215.  RivusNili,  inter  Rliinocoru- 
ram  et  Pelusium,  mare  ingredilur,  319. 

Ne  quid  nimis.  I,  714. 

Nimrim,  siv«  Nemrim  oppidum  super  mare  Mortuom 
salsi»  aquis,  IV,  187. 

Ninive  poenilentia  sua  impendentem  Dei  fregitiram, 
I,  460.  Ninive  urbs  Assyriorom,  et  Nioive  urbs  Jud*o- 
n>m  io  angulo  Arabie,  111,  251.  Niuive  melropolis  Aasy- 
norum,  IV,  169.  Ninive  roagnitudo  el  ambitus,  VI,  415. 
Ninive  subversio,  589,  390.  Nioive  vocabatur  tunc  Ni- 
nus,  5T)3. 

Ninus  civitas  eadem  ac  Ninive,  VI,  24, 

NiniH  Baalis,  sive  Relis  religionem  in  honorem  Patris 
Cousecravit,  V,  264.  Ninus  primus  in  Asia  rrgnavit,  VI, 
21.  Sui  nominis  condidit  civiialem,  ibid.  Hauc  vocaut 
Ninnen  Hebraei,  xbid. 

De  Niobe  quid  tiuxil  antiquitas,  I,  542,  nimio  fletu  in 
lapidem  versa  est,  414. 

Nisan  mense  Hebrajorum  Pascha  ce  ebratur,  V,  6.  Ni- 
san  mensts  primus  Hebneorum,  VI,  769.  Nisan  secundum 
luii»  cursum  sa-pe  quamdam  Martii  partem  possidet, 
ioterdum  in  Aphli  incipit,  ibid. 

Nisibi  a  Jovianaimperatore  Persls  tradita,  III,  128. 

Nitri»  monasteria,  1, 813.  # 

Nitrnro  prophetale,  I,  399.  Quo  exterguntur  peccata, 
705.  Nitrum  nostrum  et  herba  fullonis  pamitwitia  est, 

V,  850. 

Nives  jpstivs*  Tyrum  obdelicias  deferebanlur  a  moute 
iErmon,  III,  115. 

No  civita*  versa  est  in  Alexaudriam.  I,  705.  No,  cifl- 
tas  /Egypli,  nunc  Alexandria  dicta,  VII,  198. 

Nobe  urhs  quonam  sacerdolum,  nunc  tumulus  occi- 
sorum,  I,  795. 

Nobililalis  privilcgia  saeculi  homiues  miranlur,  I,  692 


l.audantur  qui  pro  Salvalore  ista  despexcrint,  ibid.  Nobi- 
lilas  vana  peribit ,  VI,  683.  Vitia  ex  ea  nascentia,  ibid. 

Nodo  arboris  malo,  malus  tuneus  requirendus  est,  I. 
416.  Noduin  in  sclrpo  qua?rere,  VI,  851. 

Noe  inebriatus  iiudal  sese,  I,  425  Sacrificla  Noe  de 
imparibus,  909.  Noe  secunda  radix  generi  humano  ser- 
vabatur,  II,  266.  Ejus  arca  lypus  Tuit  Ecrlesia»,  ibidl 
Noe  non  fuil  iusius  secundum  justitiam  consummalam, 

III,  313.  Sub  Noe  omne  bomiuum  genus  divina  protec- 
tione  proectum,  VI,  8S8. 

Noemi,  quid  signiticat,  I,  293.  Pudicitiam  reporlavit  io 
patriam,  ibid. 

Nomades  semlcrudis  vescunturcarnibus,  II.  334. 

Nomen  Dei  ineffabile,  V,  159.  Vide  Deus. 

Nomen  Dei  polluere  quinam  dicanlur,  V,  5S3. 

Nomina  jRtatts  merili,  religionis,  et  charitatis,  I,  110 
Nominum  sine  causa  diversitas  est,  ubi  non  est  dl- 
veraitas  rnentorum,  11,369.  Quatuor  homines  in  veleri 
Testamento  nomimbus  suis  vocati  suut  aoteqnam  nasce- 
remur,  III,  532.  Nomina  Uebraea  secundum  acciutuum 
et  lilterarum  diversitatein,  in  varias  significationes  com- 
mutautur,  15,  33,  36,  88,  98,  109,  114.  Nomiuum  diver- 
sorum  interprelaiiones,  IV,  9.  Dominus  quomodo  in 
nomen  et  in  siguum  aeternum  sit  pcenitentibus,  604. 
Nominum  diversorum  interprelationes,  V,  598.  Noralna 
et  verba  Hebraica  in  translationibus  corrupta,  470.  Unde 
vocabula  et  nomina  Hebrasa  varie  interpretanlur,  316. 
Nomina  qu»  causas  et  origines  ^en«ilium  fabularum  ha- 
bent,  VII,  418.  Qua?dam  quid  significeul  secundum  Ju- 
dasos,  764.  Rebus  novis  nova  fingenda  sunl  nomtiia,  516. 
Novum  nomen  a  Paulo  usurpatum,  675.  Quidam  Dei  jus- 
sione  notnina  mutarunt,  745. 

Nomiua  otrereiilium,  quanlum  quisque  dederiL  ve)  pol- 
licitus  fuerit,  in  Ecclesia  publice  a  Diacouo  recitala.  V, 
209. 

Nomina  cuncta,  qua?  vulgo  vocanl  cautiones,  aono  Ju- 

ila^o  irriu  tieri  dicunlur.  IV,  690. 

Nommnm  imitatio  a  Domiuo  facla  in  bonam  (iartem9 
V,625.  Noiniuum  mutatio  iu  Daniele  el  sociis,  ul  in  Jose- 
pho,  ibid. 

Nonus  numerus,  doloris  et  pcenarum  est,  V,  277.  Nun 
quaro  in  bouam  partero  legilur,  VI,  7?)9. 

iNosse  aliud  est,  aliud  eloqui,  IV,  619.  Nosse  peccatum 
et  «losse  justitiam,  quid  si^nitkel,  V,  813,814. 

Notarii  ad  describenda  Hieronymi  opera,  I,  154. 

Nolionem  inter  ei  agniiionem  differeotia,  II,  678.  No- 
tionis  definilio,  VTI,  563. 

Notitia  uuius  Dei  omnium  virtutum  possessio  est,  IV. 
1075.  ' 

Novacula  et  tonsor  exercilus  Chaldaeorum,  VI,  325 
tluq. 

Noraliani  epislola?,  I,  24.  Novaliaiius  Roma3  episcopus 
invite  ordinatus,  si  el  credilur,  II,  206.  Dogma  Nova- 
tiani,  911.  Conalusest  iuvadere  catb^dratn  sacerdotalem, 
ibitt.  Liber  ejusdem  de  Triuitate,  513.  Novatiant,  VI, 
156. 

Novatianorum  episcopo,  si  conversus  fuerit,  presbyte- 
rii  gradua  servatur,  II,  200.  Novaliaui  Catharos  se  vo- 
cant,  et  cur,  VI,  156. 

Novalus  rejicit  pcenilenliam,  I,  461.  Novatus  quomodo 
legendus  ?  552.  Novatus  Cypriaoi  presbyter  ciijus  auctor 
dograalis?  II,  911.  Errantes  non  suscipit,  408.  Error 
ejusdem  damnatus,  325.  Novatus  ab  Hieronymo  impu- 
gnatur,  VI,  200, 282.  Novati  aecuiortrs  rejicienles  secuuda 
malrimonia,  VII,  697. 

Novilunia  Grscorum,  IV,  826. 

Novissiuu  iioo   providere,  maxime  insipientium  est. 

IV,  961. 

Novum  nibii  volebanl  sub  sole  heretici,  nisi  auotl  fue- 
rat  io  prasteritis  swculis,  anteqtiam  lieret,  III,  391.  Novis 
rebus  nova  fingenda  sunt  nomiua,  V,  154. 

Nox  pro  tribulaiione  accipilur,  IV,  548. 

Noxia  plurima  in  rebus  sunt  creata,  ul  dum  vitamos 
ea,  ad  sapienliam  erudiamur,  395. 

Nubere  per  se  bonum  non  est,  I,  507.  Paulus  omnes 
nubeudi  causas  breviler  conclu  iit,  90i,  903.  Nubere  mo- 
lius  esl,  quia  pejus  est  uri,  II,  250.  Inier  uubere,  et  uxo- 
rem  ducere, discrimen,  VII,  178. 

Nubes  juxta  philosopbos  non  amplius  decem  slatliis 
a  lerra  elevantur,  IV,  578.  Nubes  levis  dicilur  corpus 
Cbrtsli  ex  Maria  assumptum,  730.  Nubes  allegoricesao- 
ctos  significat,  V,  796,  797.  Nubes  est  uuusquisque  san- 
ctus,  797.  Nubes  ex  quibus  funduntur  p!uvia3,  uon  im- 
plius,  quam  duobus  iitilbbus  passuum,  dislaot  a  terra^ 
VII.  676. 

Numa  Pompilius,  II,  387. 

Numenius,  I,  429. 

Numeraudi  per  digitos  consuetudo  veterum,  IV,  240. 


1083 


1NDEX  GENERALIS. 


1084 


Numeroram  liberqua?  rontinet  mysteria,  I,  276. 

Nomerus  duplex  non  est  bonua,  J,  251.  Impar  nume- 
rus  est.mundus,  103,  232.  Imparis  nuraeri  disputatores 
permulli,  ioid.  Numerusdupex  non  est  bonus,  II,  266. 
In  duplici  numero  qood  exhibetur  sacramenlum,  ibid. 
Octavus  nomerus  tn  P.«almis  et  in  Evangelio,  195.  Vi- 
renarius  infauMus,  271.  Quid  significeut  tu  Scripiuris, 
240.  Impar  numerus  est  mundus,  *41.  Numerus  singula- 
ris  in  bono  semper  arcipilur,  duplex  in  malo,  411,  421. 
Nurnerus  dualis  apud  Hebra?os,  V,  671.  Mos  Hebneoruro 
et  velerum  Lalinorum  in  numeri>  suppuiandis,  693. 
Numeru3  vems,  qui  uuius  Dei  majeslale  cooclodilur, 
VI.  284.  Secundus  Numerus  in  malam  partem  sumliur, 
782.  Septenarius  sanctus,  282.  Octavus  sancttis,  752,  753. 
Nouus  in  malam  pailem  sumitur,  753.  Tricenarius  san- 
ctus.  et  \icesimus  non  sic,  708.  Ouadragonarius  convenit 
peccatorlbus,  416.  Alfliclionem  et  jejunium  denolat,  426. 
Numeri  perfeci,  qui?282.  Numerus  IV  cur  semper  in 
laude  posilus,  VII,  119.  Numerus  XV  quid  stgoiflcel? 
395. 

Nummus  scorleus,  id  esl,  coriaceus,  II,  563 

Nunliorum  consueludo,  V.  651. 

Nuplialis  vestis,  qu*?  VII,  174. 

Nuplias  aufert  necessilas.  1, 193.  Quod  divisum  fuerat, 
nupliis  copulatur,  908.  Ilolestiaa  nupliarum,  89.  Tunica 
nuptialis  vario  non  sit  texla  subtegmine,  903.  Plus  bo- 
noranlur  nupli*,quaudo  quod  de  iHi*  nascilur,  nlusama- 
lur,  104.  Fructus  eartim,  913.  Impediebanl  propnetas  ya- 
ticinari  libero,  910.  Liberi  sunt,  qui  absque  jugo  nuplia- 
rum,  toia  Domino  serviuut  liberiate,  963.  Consorlia  S. 
Spirilus,  vocabula  noh  tenent  nupliarurn,  394.  Casla 
conjunciio,  sexum  oon  habet  nuptialem,  452.  Quo  seusu 
laudal  Hieronymus  nuptias,  104  et  seq.  Nou  detrahit  nu- 
ptiis,  101.  Secundae  nupti»  conceduntur,  cur?  ibid.  Nu- 
ptiarom  magna  injuria,  quresii?7U5.  Mclesli»  nupLia- 
rum,  259.  i-eriae  nupiiarum,  qu»,  258.  Nopliai  lerram 
rcpleut,  \ir^iuiias  paradisum,  ibii.  Quid  iutersit  inter 
nuplias  el  vii>;initalem,  164.  Opera  nuptiarum,  quid 
prohileut,  249.  Imago  Creatoris  noo  habet  copulam 
nupiarum,  268.  Non  detrahil  illis,  228.  Nupiiarum  pra?- 
mium,  e  duabus  unara  carnem  lieri,  VII,  145.  Kinisope- 
rurn  nupiiarum,  506.  tUut  verecumlae  etcum  honeslate, 
ibid.  H«reiici  damuanles  nuplias,  656.  Kefeiluiitur, 
ibid. 

Nupla?  el  viilaao,  per  qnll  signiQcantur,  II,  240. 

JSurum  odi^c  socrum,  naturale  propemodum  est,  VI» 
519. 

tycticorax,  quid  signiflcet,  1,  667. 

o 

Oasis.  II.  33. 

Obedientia  quibus  debetur,  et  quando,  VII,  770.  Obe- 
diei  lia  tiliorum  et  servon  m,  668.  Obsequiurn,  dempta 
veritate,  adulatio  est,  462. 

Obediemis  iudicium,  et  contemnentis  signum,  in  quo 
posilum,  IV,  853. 

Obili  el  aslerisri,  V&  In  recensione  versionis  I.XX 
ab  Origene  adhibiii,  613  et  teq.  Obelus  incuria  aiuanueu- 
tium  omissus,  645.  ' 

Obfirmata  facies,  quid  si^niticet,  V,  134. 

Obflrmatio  vullus  prophelici  qoid  sibi  velit,  V,  241. 

Oblivio  verilatis  vrlox,  V,  633. 

Obrizuro,  genus  auri  quod  Graeci  fulvum  vocaul,  III, 

Obscuritas  sermonis  nascitur  ex  tribus  rebus,  V,  507. 
Cur  mulia  narraniurobscure,  564.  Obscuritas  tribus  rao- 
dis  nascitur,  VI,  25. 

Obscuri  vel  maxime  propheta?,  VI,  550. 

Obsidientium  uibes  apoaraitis,  V,  37. 

Obsidioni  quomodo  civitatem  suam  Jud&i  paravcriut, 
IV.  211  ct  222. 

Obsietricum  cura  cirra  recens  natos,  V,  146. 

Obulus,  quid,  V,  564. 

OrcidentiH  calamilales,  I,  344.  Occidenlis  Erclesiarum 
mos  in  renais  per  baptismum  in  Cbrisio  vinume».  iac  tri- 
buendi,  IV,  644.  Occideus  Occidentis,  quomodo  dicitur 
Cantfra  cauiicorum,  etc,  V,  308.  Occidens  vocatur  mare 
in  Scripmra  pro  situ  lerra?  Jud&a?,  V,  583.  In  Occiden- 
tts  partibus  cur  iugenia  reperiuntur  perspicacia,  VII, 

OcM<1eu'ales  populi  in  Orientis  plagam  transmigra- 
runt,  VII,  425.  F  6  * 

Oceanus  vir  erudilus  in  legc  Domini,  I,  425.  Oceanus 
vir  In  Christo  praicipuus,  II,  562.  Prudeus  et  Cbristia- 
■38, 534. 

Oceani  ambitu  Occidentalis  plaga  claudilur,  IV,  163. 

0('iaieuchii«,  I,  434. 

OcUvus  numcrus  perfeclus,  V,  483. 


Octavianus  Augustus,  VII,  530. 

Ociober  primus  apud  Orieutales  mensis,  et  cur? 
V,6. 

Octooarii  nomeri  Sacramenta,  V,  484. 

Ocoli  faientur  cordis  arcaoa,  I,  290.  Iropudici  oon  no- 
rtint  pulchriludinem  anim»  considerare,  sed  cnrporum, 
107.  Oculos  caprearum,  talpa  non  cootemnal.  430.  Oco- 
lus  dexter  pro  virginitate  sumitur,  II,  2H6.  Sinister  pro 
nuptiis,  ibid.  Quod  oculis  videlur,  magis  mente  retine- 
tur,  IV,  969, 973.  Per  cculoftam,  et  aorium  portas,  nt  vi- 
tia  maxima  iliapsa  fuerant,  ita  per  easdem  piena  maxime 
sentietur,  VI,  o84  el  teQ.  Oculus  carnis  et  roentij,  VII, 
500. 

Odia  homtnum  quando  non  timenda  sunt,  I,  555.  Ex 
odio  homicidium  s*pe  nascilur,  27.  Odio  iiostros  adver- 
sarios  immonali  persequimur  :  blaspbemaulibos  Deum, 
ciemenlem  porrigimus  manum,  II,  447. 

Odolla  urbs  Judx,  VI,  443. 

Odor  Christi  bonus  vita  et  mors  quibus?  I,  843  Cl  seq. 
Odoris  suaviias  quibus  coovenial,  II,  337 

OEdipi  fabula,  a  auo  usurpata,  I,  257. 

OEnanibe  herba,  II,  515. 

OEstrum  muscaB  genus,!,  738. 

OrTellusj  episcopus,  I,  630. 

Offensa  graudis,  nolle  placare  quem  offeoderis,  IV, 
856. 

Offereoda  Domino  quae?  I,  791.  Si  orTeramus  Christo 
opes  cum  anima  nostra,  libentcr  suscipiet,  402.  S»  qu« 
foris  sunt  Deo,  quas  iutus  sunt,  diabolo  demus,  non  esl 
aequa  parlitio,  ibid.  Totum  Deo  dedii,  qoi  seipsum  obtu- 
lil,  281.  Offerre  polestatis  noslras  esl,  oblalotn  negli- 
geret  ad  periculum  periinet,  684.  Offerre  quod  possumns 
nnstrum  est,  Dei  implere,  quod  non  possumus,  II, 
781. 

Offerentium  nomina  recitabanlur  publice,IV,92l .  Offe- 
rentium  nomina,  qu»  saoctiflcata  sunl  Domino,  non  sunt 
eorum,  quibus  data  siinl,  sed  ejus  cujus  nomine  possi- 
dentur,  V,  607.  Offereutinm  non  munera,  sed  vofunta 
tem  Deus  respicit,  VI,  305. 

Officium  quandi»que  pulatur  ambilio,  I,  497.  Ofiicio- 
rum  vocabula,  783. 

Olda  propbetissa  fuil  io  reprebensionem  nmnium  viro- 
rum,  11,  556.  Olda  mulier  quando  propbelaveril,  V, 
623. 

Olerum  esus  multum  prodest  Christiauis  juvenibus,  I, 
288.  Sobrie  sumaotur,  ibid. 

Oleum,  non  cera,  in  templo  cur  accendatur,  1,  962. 
Oleum  benedictum  sanat  a  morsibus  venonalurum  anima- 
lium,  11,52.  Olei  natura  esl,  et  ul  lumen  alal,  et  fes- 
sorom  solvat  laborem,  III,  465.  Olei  virtus,  IV,  502.  Fi- 
Jitis  olei,  quis?69.  Oleumquo  Salvator  nosler  uncliis  esl, 

V,  151.  Oleum  quidam  arbitrantur  in  iEgvpto  non  gigni, 

VI,  154.  Samaria  in  oleo  fertilissima,  ibtd.  Oieo  unge- 
bantur  prophetas,  ibid. 

Oiiva?  fiuclus  ad  quid  utilis,  VT,  162.  Oliva»  fruclifer» 
comparautur  conversi,  163. 

Oliveli  arbores  frugifera?,  VII.  161. 

Olvbrius  pater  Demetriadis,  I,  777.  Huuc  ioimalura 
morte  snbtractum  Roma  congemuil,  ibid.  Laodea  ejus- 
dem,  et  io  quo  felix  praedicatur,  ibtd.  01>briomra  oomi- 
oa,  ibid. 

Ommei  sive  Omnium,  gens  valida  in  Save,  III,  967. 

Omina  vox  partem  maximam  loterdum  sigoifical,  1, 85. 
Omuis  Dro  rnaiori  parte  sumilur,  VII,  568. 

On,  br*ce  Heliopolis,  exstructa  erat  aotequam  Jacob 
ingredereiur  /Egypturo,  III,  258.  On,  sive  Aun,  civitaa 
Samarla?,  ibid. 

Onagri  obedientes  Antonio,  II,  51 . 

Onasus  segestanus  notalur,  I,  (87. 

Onera  ultra  vires  ferre,  noo  probal  Hierooymos,  f», 
688,714. 

Oneria  et  Visionis  in  quo  sit  dirTereiitia,  IV,  184, 
1067.  Onus  in  bouam  et  malam  partem  poieslsumi,  VII, 
490. 

Onesimus  puer,  1, 11.  Onesimus  Colossensis  fuil,  VII, 
748.  Onesimt  bistoria,  755. 

Ooocrolalorum  duo  geuera,  VI,  710. 

Ouyx  Upis,  1,571. 

Ooliba  lnlerpretatur,  tubernaculwn  mevtn  in  etf,  IV, 
2H.  Oola  el  Ooiiba  soiorea,  ideoi  qtiod  mulieres  Oaee, 
VI,  6. 

Opera.Opus  sine  fide  caducum  esl  el  inttrmum,  I,  604. 
Ungueniujn  bonorum  operum,  431.  Opera  oou  coafun- 
dsnl  sermonem  docentis,  262,  422.  Mulli,  licet  serirone 
laceant.  opere  loquuntur,  118.  Laboris  ei  operis  uiilitas, 
991-  Ideo  laborandum  est,  ut  per  uccasiouem  operis,  ni- 
hil  aliud  togilcs,  uLsi  quod  ad  Domiui  scrvitotem  pert»- 
nct,  ibid.  Facilo  aliquid  operis,  ut  te  sem^er  diaboiu* 


1085 


INDEX  GENERALIS. 


1066 


fttvcniat  occupstoia,  959.  Noo  debet  qnis  ab  opero  ces- 
sare,  quia  nulla  re  indiget,  991 .  Operis  honi  perfector 
est  Deus,  raali  perfeclor  diabolus,  II,  525.  Per  singula 
et  in  singulis  Dei  auxilium  flagiutur  a  sanrtis,  700.  Tn 
bonis  operibus  Dei  nos  nilimur  auxilio,  in  malis.diaboli. 
698.  Novo  operi  venia  concedenda,  III.  50^.  K*  oplimis 
operibus  semina  hasrcscon  rapiunl  perversi,  et  alieoos 
labores  calurontaolur,  405.  Error  quorumdam  circa  opera 
rnortuorum,  459.  Nullum  bonum  opus  posl  rooriem  ho- 
min»  s  perpetrare  possunt,  ibid.  Opera  bona  nardus  signi- 
ficat,  517.  Opera  populf  Dei  non  veterascunt,  sed  inoo- 
vantur  quolidie,  IV,  794.  In  opera  pra?mium  est,  nou  in 
fponMotie,  1079.  Nullum  opus,  dignum  Dei  justitia  repe- 
rieiur,  238.  Sanctus  non  in  scientia  Scripturarum,  sed  in 
operibus  glorialur,  685.  Opera  bona  sola  prosunt.  V,  79. 
Opera  noslra,  qumdo  mercedem  non  habent?  VI,  844. 
Sine  mercede  sunt  ea  qu®  non  finnt  in  nomine  Christl, 
8i6.  Apud  incredulo*  non  prosunt  bona  opera,  768.  Deus 
mutat  promissa,  si  homine*  muent  opera,  421.  Opus 
Dei  aliud  est,  duam  opus  bominum,  VI |,  487.  Cura  do- 
norum  opernm  habenda,  per  quje  hxreditas  Dei  pra»pa- 
ratur,  733.  Omnia  in  nomiue  Domini  sunt  facienda,  528. 
Lnusquisque  cujusopera  agitvejus  fllius  appellaltir,  186. 
Pona  opera  sine  flde  mortua  computantur,  483.  Omnia 
opera.  vel  carui,  vel  spiriluali  deputaniur,  media  reperi- 
re,  difilcile  est,  501.  8i  fiant  amore  vanse  ^loria?,  pwnam 
babent,  non  pnemium,  499.  Fervor  in  bonw  operibos  et 
1eport  unde,  464.  Majoris  est  deteslaUonis  qui  agit  opera 
infidelium,  quam  qui  geniiles  sunt,  141.  Bona  opera 
Paganorum,  sine  fide,  591.  Vide  Labor. 

Operandum,  dum  dies  est,  V,  831. 

Operaril  in  vineam  missi,  I,  86. 

Non  opes  dubias,  sed  virtutem  firmissimam  diligamus, 
T,  627.  Non  sufilcit  opes  contemnere,  nisi  seqnamur  Chri- 
stum,  299.  Opes  diviti  non  obsunl,  si  iis  bene  ulatur, 
946.  Opes  quomodo  erogandas,  399. 

Opbaz,  qnid,  I,  \1Q  ei  seq. 

Opbirgenus  auri,  I,  586. 

Ophlr,  repio  lndi»  sic  dicta  ab  Ophir  uno  de  posteris 
Eber,  If  1,258,  275. 

Ophit*?,  II,  107,  et  VII,  429. 

Oppianus  Ciltx  poeia  doclissimus,  V,  595. 

Opusculum,  id  esl,  syntagina,  scriptum  carmeu,  I, 
578. 

()r  damnatus,  I,  1030. 

Or,  mons  iu  qno  mortuus  est  Aaron,  III,  258. 

Ora  luteus  color  perfundit,  II,  794. 

Oracula  daemonum  falsa,  et  curationes  rooi  borum,  VI, 
597. 

Oraadom  flexo  corpore,  et  mens  erlgenda  ad  Doraionra, 
I,  33i.  Divisas  orandi  boras  debemus  habere,  121.  Orare 
nostrum  est,  Dei  tribuere  quod  rogatur,  II,  781.  Dfe  Do- 
minica,  et  in  Pentecosie  stantes  oremus,  180.  Orandum 
secreto,  et  clauso  peclnris  cuhiculo,  IV,  689.  Nullua  di- 
gnus  orare  pro  peccatoribus,  944.  Stultum  est  orare  pro 
peccatoribus  ad  mortcm,  940.  Multi  licet  genufleii  non 
oraut,  multl  econtra  erecti  preces  fuodunt,  VII,  599. 

«Oratiocommendatur  acprarcipilur,  1, 121.  In  ea  Deolo- 
quimur,  109.  Aura  popularis  fraogit  rectum  iter  oratie- 
nis,  267.  Apostulus  sine  iniermissione  orare  nos  jubet, 
106.  In  quibus  oralionis  anna  sumenda,  121.  Egredien- 
les  de  hospilio,  armet  oratio,  ibid.  llegredientibus  de 
platea,  oralio  occurrat,  anlequam  se»sio,  ibid.  Nocii- 
bus  bis,  teraue  surgeodum  ad  oraifoiiem,  ibid.  Oratie 
quotidiana,  28.  Oratio,  discursus  menlis,  II,  47.  Tota 
oratio  ei  deprecatio  eitorqiiet  clemeniiam  Crealoris, 
793.  Oratio  Dominfca  fn  sacrificio  altaris  a  fldelibus 
recftatur,  800.  Quid  petunt  per  illam,  ibid.  Quantum 
di>tat  ab  oraiione  Pelagii,  itnd.  Oratio  continua  debet 
esse  fn  ore  noslro,  IV,  741.  Perteverautia  in  Ora- 
tione  commendalur,  920.  Oratfo  perseverans  prophel» 
notatur,   738.    In    oratione    dies    noetesque     conjun- 

Sunt  quidam  impii,  qui  non  exaudiuntur  a  Deo,  22. 
irationis  necessitas,  V,  499.  Orationis  tria  lempora  eccle- 
siastica  Iraditio  inlelligit,  680.  Clausula  olim  addita  in 
oratione  Don.inica,  60i.Orationis  eflicacia,  VII,  701.  Cul- 
pa  noslra  non  accipimus,  quod  poslulamus,  154.  Ss»po 
contra  nos  petimus  in  oratione  603.  Non  prodest  voce 
invocare,  quem  operibus  negamus,  205.  Claosula  addila 
inoratioiie  Dominica,  220.  Quem  panem  peliraus  in  illa, 
726.  Oratio  qualis  esse  dcb«»ai,  248. 

Oratio  jacet,  in  qna  tantum  verba  laudantur,  I,  555. 
Noniiulli  mercenaria  oratione  laudanl,  982.  Oralio  uou 
perdenda  fu  nugis,*  II,  22.  Oratio  non  polita  manu  aueio- 
ris,  redolet  negligentiam,  VI.  881.  Oraliomaou  aucturis 
limanda  estet  perticfenda,  VII,  485. 

Oratoris  delinilio,  1,  422.  Oratores  imitcnlur  Lysiam, 
Grxcos,  Deroostbencro,  etc,  323.  Inclvti  oralorit  seuleu- 


tia,  976.  Oratorum  nullus  hic  Inmor,  quorum  definitio 
est,  dicere  ad  persuadendumaccommodale,II,  707.  Oralo- 
rum  fioribus  solent  aurea  imperiiorum  decipi.  802.  Ora- 
tores  profani,  et  Cbrisliani  ob  eloquentia?  flumen  laudaii, 
IV,  529.'£gregia  disertissimi  oratoris  sententia,  665. 
Oratores  et  philosopbi  velui  reges  homlnum  hai>ili,  VI, 
410.  Korum  prrfcepla  quasi  oracula  deonim  ac.cipiiiutiir% 
420.  Difficile  credunt  in  Deum,  iHd.  Oralores  brevi  ser- 
mone  comprehendunt  io  fioe,  quod  prius  fu*ius  disputa- 
runt,  VII,  556.0i\itores,  omissis  sa-pe  negoliis.inproprias 
contumAlias  verlonlur,  408. 

Orbilius  grammaticus.  I,  486. 

Orbis  sunt  qiialuor  plaga?,  IV,  568.  Vastatb»  orbis  tera- 
pore  Hieronymi,  8IO.Orbis  stalus  ante  et  posl  paswonera 
Chrlsti,  VI,  404.  Orbem  inter  et  lerram  mulla  est  diver- 
sitas,  556. 

Quibus  Ordinationibostotus  mundus  plenus  est,  I,  412. 
Quaolo  magis  episcopus,  qui  ministrum  ordinavit,  proba- 
bilis  est :  lanto  deteslandus  est  ordinatu%  si  eum  fefel- 
brit,  1093.  Ordinatio  clericorum  non  solum  ad  impreca- 
tionem  vocis,  sed  ad  imposhiouem  manus  impletur,  IV, 
696.  Debet  dari  sanctis,  et  in  lege  doctissimis,  noo  vero, 
etc,  ibid.  Sfcot  in  ordinalione  malorum.  particeps  eat 
peccatorum,  qui  tales  constiluit,  sic  et  fn-  ordinalione  «an- 
ctorum,  panicepsest  eorum  jusliliad,  qoi  bonoselegit,tliid. 

Orgia  et  mysteria  ha?reticorum,  V,  150,  et  VI,  628. 

Orientales  lucustis  vesci  solent,  II,  534.  Apud  Orieiw 
tales  populos  primus  anni  meo^is  October,  V,  6. 

Orienlis  calamitates,  I,  396.  Status  tllius  et  Occidentls 
circa  fidem,  58.  In  Orienle  cur  ingenia  solidiiatem  bar- 
baram  redoleot?  VII.  427.  Habitalores  Orieolisin  Occi- 
denle  concessuri  pervenerunl,  ibid, 

Origenes  Cbalcenterus  noster,  unde  Adamaniii  nomen 
accepii,  1, 155.  £jus  opera  recenseniur,  ibid.  dnecos  p«- 
riter  et  L<Unos  labore  superavii,  ibiU.  Damnaiur  a  Dc- 
melrio,  et  ab  urbe  Romana,  quare?  ibid.  Origenis  laua 
et  vita,  550.  —  Tempus  mortis  Origenis,  el  locus,  529. 
£i  imposuil  aura  popularis,  569.  Multa  bene  interpreta- 
tus  est,  547.  Interpretalus  est  Psalmos,  755.  Dogmata 
nostr®  religioois  de  pliilosophis  confirmat,  429  Quid 
probaluretimprobatur  in  Origenc,517.  Propter  eruditio- 
nem  quomodo  legendcs?  352.  Quare?  f)2i.  Quid  ab  eo 
additum  cst  ex  Tbeoditionis,  ediiione,  752.  Commenlarii 
Origenis,  quos  in  Scfipluras  sauctas  uliles  edidit,  non 
eunl  respueudi,  352.*Cum  iu  cateris  tibris  omoes  vice- 
rft,  in  Cfcnlico  canticorum  el  ipse  se  vicit,  529.  Opera 
ejusdem  in  Kpistolam  ad  Galaias,  739.  Octo  scripsft  li- 
bros  adversus  Celsum,  427.  Epi.stola  ad  Fabianum  quid 
babet,  531.  —  In  sexto  Stromateon  libro  perjuria  et 
mendacium  docuit,  525.  ineptum  esl  asserere  libros  ejos 
esse  violalos,  531.  Aures  simplicium  sua  persuasiono 
decepit,  623.  Qu®  dicuntur  in  illum.  ibid.  Multi  ejus 
errore  decepti,  352.  Nonnulla  ex  Ezechieie  in  Origenem 
dicta,  568.  Damnatus  est  ab  An>stasio.  583.  ImpieUtrs 
ethnica  fuit  particeps,  597.  Dieitur  multiceps  hydra  b»- 
reseon,  582.  Ha>re(icus,  582.  Quomodo  oum  discipuli  ejus 
ab  hac  nota  faciunt  immunem,  ibid.  Catalogus  pra?cipu<- 
rum  haereaeon  Origeois,  592  el  teqa.  Uefeiluntur,  ibid. 
Desrribuntur  per  lotam  Epistolam,  917  etseqif.  Pousdi- 
citur  Arii,  526.  Origenis  insania  ac  dementia  mullipiex9 
568.  Asserit  Chrislum  pro  daemonibui  crun  afligendum ; 
refellilur.  ibid.  Origenes  in  Chrisium  imquior  Pilato  el 
Judsis,  565.  Ejus  passionem  irritam  facit,  ibid.  Kinem 
imponit  regno  Christi,565.  Refellitor^  ibid.  Christianum 
dogma  in  ludum  jocumque  vertil,  ibid.  et  '65  Dogma 
Orlgenis  de  aniroa  Christi  impugnalur,  591.  Vult  p«>st  re- 
surrectionem  corpora  denuo  morte  iutercipieuda,  572. 
Idem  scribil  non  orandum  esse  Filium,  573.  Error  ejus- 
dem  de  corporibus  pejor  priore,  ibid.  Blaspbema  vox 
Orlgenis  in  Spiritum  sanctum,  595.  Origenis  meresis  de 
animabus,  592.  Sententia  de  anima,  948   Magicis  artibos 

Salrociuium  tribuit,  575.  Contraiia  sibi  loquiiur,  599. 
tmnes  harelicos  magnitudine  blasphemia)  superai, 
ibid.  Circumdedit  poteutiam  Dei  in  creaudo,  ibid  Qui 
scripseroni  idversus  Ariuro,  Eunomium,  Origenisimpie- 
tatibus  respoudisse  credendi  sunt,  951.  Origenes  disci- 
pulusfuit  Clemenlis,  II,  879.  Sub  occasione  sccularium 
lilterarum  in  fide  Christi  venieules  ad  se  instiluebat, 
895  Post  annos  CL  mortis  su»  io  jus  trahiiur,  330.  Bi- 
bliotheca Origenis  restauraia,  941.  In  illo  laudaturscieuiia 
Scripturarum,  sed  non  recipitur  dogmatum  iaisitas,  556. 
Laudatur  ab  Hieronymo,  521  et  $eqq.  Origenis  oposcnla 
in  oronem  Scripiuram  tripicia  suni,  ibid.  Imiices  libro- 
rum  ejusdem  in  lertio  volumine£usebii,  416.  Quai  open 
Origenis  laudata,  521.  Composuil  Hexapla  qualuor  editio- 
num,  et  in  editione  LXX.  Theodotionis  editionom  miscuil^ 
522.  Quod  Pbilo  qnasi  Judcus  omisit,  Origenes  ut  Lhri- 
stiauus  implevit,  ibiil.  Quiutam  editiouenj  in  Acla:o  lit- 


1-87 


INDEX  GENERAMS. 


tGS8 


tore  invenisse  se  scrUsll,  I,  525.  Tria  Origenis  volumina 
ln  Epistolam  ad  Ephesios,  477.  Homilrs  el  tomi  illius, 
io  quibus  moralis  traciatur  locus,  ei  ob*cura  Schplura- 
lum  pandtinlur,  514.  Tomi  fere  erroribus  pleni,  511.  fn 
libris  suis  Plutonem  translulit,  5«7.  Docta  Origenis  epi- 
stola  905.  Libellns  ejusdem  ad  Fabianum,  330.  Kpistola 
iri  Demelrium,  510.  Dialogus  Origenis,  889.  Dialogus 
Origenis  ei  fandidi,  511.  In  eo  divinilaiem  Chrisli  negat, 
ibid.  Sex  millia  librorum  Origenis   nunquam  exsliterunt, 

504,  417.  Ouui  sol*Mit  scribere  in  appn  bandoquod  dicit,  * 
470.  t!aulto  lllius  iu  proponendis  opinionibus  suis,  6' »5. 
Origenis  opuscula,  et  errores  in  eis,  431.  Oclo  errores 
ejusdem,  413.  Aulert  vetilalem  hisloriae,  ibid.  Juxla  nos 
Ahanus  fnit,  464.  Quid  docet  per  scalarn  Jac<  b,  425. 
£jus  dopmade  gentiliuni  frbiili*  contexlum,  ibid.  Omnos 
ralionales  creaturas  »>quo  «sserit  jure  conditas,  715.  Non 
dixit  animas  ex  angelis  fieii,  493.  Origenes  docet  men- 
djciuin  iicitum  esse,  474.  Indulgentfa  Prineipalis  Ohge- 
nis,  503.  Origenes  post  apostolos  Ecclesiaruro  magister 
appellatur,  III,  4.  In  Homiliis  suis  communem  ediiionem 
sequebatur,  in  lomis  HebraicaB  lingu*  quaerebat  auxilia, 

505.  Supplevit  in  libro  Hebnacorum  Nominum  quod 
Philo  Ju«ia?us  omiserat,  ibid.  Omnes  vicil  in  c*  teris  li- 
bris;  in  Canlico  canticorum  se  ipsum  superavit,  499. 
Origenes  aliegoricus  inlerpres,  IV,  1031, 1054,  1039, 
1046.  Ingenium  sunm  facil  Ecclesi»  sacramenta,  167. 
Ejus  volumina,  Homili*  et  excerpta,  6.  ln  Isaiam  mulia 
voiumina,  ibid.  Ad  Gratam  duo  libri  faisi  putabanlur, 
ibid.  Interpretationes  Scriplurarum  Origenls  el  luisebii 
Pamphili  quales,  167.  Origenis  expositio,  qua??994.  No- 
talur,  981.  Origenes  nresnyier,  V,  810.  Origenis  mullo- 
rum  odio  ei  invidia  laborabat,  800.  Origenes,  se  pro 
erudito  haberi  agnoscit,  801.  Origenes  HeDrseum  audit, 
925.  Kjusdem  aliegoriw  improbanlur,  ibid.  Arguilur,  667. 
Notatur,  6U.  Origenes  scripsit  in  Onlicum  canlicoium, 
VI,  361.  £l  tria  volumina  in  Malachiam,  441.  In  allegohaa 
lnterprelatione  lolus  est.  ibid.  Damnalur  ejus  inlerprela- 
tio,  811.  Oiigenis  tria  volumina  in  Epislolam  ad  Ephe- 
tios,  VII,  543.  Hunc  sequilur  Hieronymus,  ibid.  Diversa 
ejusdern  Commenlarioriim  genera,  369.  Expositio,  494 
ei  seq.  Decimus  liber  Slromatum,  494,  505.  Quot  scripsit 
volumina  iu  Matihaeum,  5.  Hexapla  Origenis,  734.  Ori- 
genis  lertio,  513.  Errores,  548.  551,  663.  Origenis  error 
de  animabus  posl  resurreclionem,  2H8. 

Origenistrarum  impieias  versipellis,  I,  693.  Discipalo- 
rum  Ori»enis  odia  iu  tideles,  605.  Ad  sntacriptionem  ter- 
giversatitur  et  qua?runt  suflugia,  525.  Rabies  haeresis  eo- 
rumdem,  956  ct  seq.  De  eadem  qua3  dicunlur?  ibid. 
Hiernnymus  confulal  Origenistam,  716.  Origenistae  inter 
sc  orgiis  mendanorum  foderantur,  II,  474.  Imperatorum 
decreta  adversus  Ohgeuistas,  468,  De  quodam  Ohgenista 
quid  dictum,  425. 

Orion  vir  primarius  et  ditissimus  sanatur  ab  Hilarione, 
II,  10. 

Orion  viginii  et  duas  slellas  habet,  IV.  210.  Orion  et 
Arctuius,  VI,  289. 

Oriza  quid?  I,  685. 

Oruatus  qualis  esse  debeal?  1,264.  Ornatuset  cullus 
sordibus  foedior,  423.  Ornatus  et  sordes  pari  modo  fu- 
giendi  sunt,  264.  Alterum  delicias,  allerura  gloriam  re- 
dolet,  ibid.  Ornatus  et  lapides  mulierum  svculariura, 
982.  Mulii  non  iulelligenles  quid  sit  esse  orualum,  in 
viiia  ruunt,  422. 

Orus  /Kgyptiorum  Deus,  IV,  205. 

Orontes  fluvius,  I,  545. 

Orpheus  carnium  esum  deteslatur,  I,  316.  Ad  Orphel 
cilha  am,  arbores,  bestia?,  ac  silicumdura  mollita,  I,  786. 

Os  poUutum  prohibelur  facere  meutionem  nominls 
Dei,  VI,  4*. 

Osamia  quid  slgnificet,  f,  64  el  seq  Osanna  nomen  He- 
braicum,  VII,  160.  Elus  inierpretalio,  ibid.  Dicebatur 
tancus  el  episcopis,    164. 

Osculo  salutatum  olim,  I,  268. 
•  Osee  quid  habet?  I,  277.  Non  solum  meretrici,  sed 
etiaraadultera  copulaiur,  909.  Accipiens  uxorem  fornica- 
riam  quid  rcprssentat?  427.  0*>ee  ex  senteutia  Hiero- 
nymi  uxorem  merctiicem  non  habuisse  videtur,  IV, 
125.  Osee  uomen  Josuae  olim  proprium,  VI,  1.  Nomen 
ultimi  Kegis  Israel,  4.  Salvatorem  notat.  2.  Perperam 
Ame  dictus,  ib.  Osee  sub  quo  rege  piophelare  cceperit, 
ib.  Aute  et  posl  caplivilatem  Israel  propheuvit,  5. 
Primus  propheUrum,  qui  lempore  Ozi»  regis  prophela- 
verunt,  2.  Osee  eo  patienlior,  quo  uxor,  quam  assumpsit, 
tordidior,  3.0see  uxor  fornicationum  populum  signiacat, 
fomicalioni  et  libidini  servientem,  ib.  Dilectio  Osee  in 
atlulterara,  dilectionem  signilicat  Dei  in  filios  Israel,  29. 
Osee  propheiia  ad  X  Iribus  per.inet,  noo  ad  Iribum 
iuda,    169.    Grauci   auclores,   qui  O&ee  exposuerunt, 


in  Prcef.  Otee.  Prophetiam  ejus  iotelligere  non  qni- 
dem  impossibile,  tamen  diflicile  est,  ibid  .Voluminis  ob- 
scunlatem  ipse  schptor  testatur,  ibid. 

Osee  rege  imperantc  Israel  captus  polissimum  fueril, 
VI.  107. 

Osreua  regio  Syriae,  VII.  57. 

Ossa  impugnata,  quid?  IV.  697.  Ossa  irida  revi 
viscunt,  V,  433.  Ossa  regis  Iduma?»  combusla  2  Moa~ 
bilis,  VI,  237. 

Ostium  apertum  Paulo,  T,  834. 

Ostradne  iE^ypli  civiias,  IV.  207. 

Oliosis  sedere  aptum  est,  I,  194. 

Oiiositas  vitanda,  V,  185. 

Olium  el  desidia  riihixo  «apienli»  est,  II f,  473. 

Ovidii  versiculus.  I,  902.  Ovidii  metamorpboseoo  libh, 
VI,  406. 

Oves  morbidaB  suum  relinquunt  pastorem,  el  luporum 
faucibus  de^orantur.  1,995  Oneia  o\ismembra  porlata 
suiit,  412.  Ovium  Iialicarum  et  Mesopotami*  una  natura 
esse  traditur,  III,  355. 

Oza  licet  arcarn  quasl  ruentem  sustentare  vojuerii,  per- 
cussus  esl,  I,   1093. 

Ozi»  regis  historia  explicatur,  1, 45  et  $eqq.  Ozias  ipse 
est  Azarias,  duplici  nomine,  IV,  7. 

P 

P  litteram  non  habent  Hebra?i.  Abusive  eoruin  nomioi 
pcr  F  scripta  snnt  apud  l.atinos  III,  96.  lot.  V.  litioram 
non  habel  sermo  Hebraus,  sed  pro  ea  phi  Graeco  otitur. 
IV,  35. 

Pachomii  monasteria  laudantur  Rom.e,  I,  954.  Pacho- 
mius  ab  angelo  lingue  mystic«e  scientiam  didicit,  II,  56. 
Praecepta  Pachomii,  ib.  et  seqq.  Ejusdem  in*liluia,  73 
el  seqq.  tjusdem  judicia,  77  et  $eqq.  Ejutdem  leges  de 
orationibus  vespertinis,  eic,  79.  Monita,  81  tt  seqq. 
Ejusdem  epistola  et  verba  mystica,  83  el  seq.,  97  et 
seqq. 

Pactolus  ditior  coeno,  quam  flueuto,  I,  816. 

Pactum  et  Testamentuin  idem  suut,  IV,  1074. 

Pa?dagoga  qualis  esse  debet,  I,  764. 

Piedagogiis  optimus  qoi  moneat,  et  aspehlate  frontis 
terreat,  I,  789.  Pcdagogus,  quid?  Vll,  442.  Cur  parvu- 
lis  assignatur.  ib. 

Palaestina  pars  Syriaa,  I,  345.  In  Pala?slina  perfecta 
vila  Chiistiana.  20?.  Palaestina  non  pertinebat  ad  episco- 
pum  Alexandrinum,  II,  447.  PalsestinaR  ritus  in  conleren- 
dis  pal*is,  IV,  342  Pal^stina  iEgypto  viciria,  V.  I6G. 
Quious  abundet  copiis,  314.  Io  P^iaosiiua  solenl  diebtjt 
festis  ungere  capila,  VII,  35. 

Pala^slini  a  Babyloniis  capti,  et  vastati,  IV,  1018.  Pa- 
laastinorum  quinque  civitates.  ib.  etYl,  231  el3tt. 

Paleae,  vulgo  ventilabrt  ouncuptbantur,  111,96. 

Paleis  comparalur  perversa  doctrina,  IV ,  105.  In  Pa- 
Ieis  conterendis  rilus  Pala?stinorum,342. 

Palinodiam  more  Stesichori  cantare,  II,  467. 

Patladis  ars,  II,  540. 

Paliadius  Riifini  amicus  notatur,  II,  560.  Pallsdiu* 
servilis  nequitias  quam  hasresim  itislaurare  conttus  est  ? 
695  Calumuiam  struit  Hierooymo,  ib. 

Palma  allerius.  alteri  non  parat  ignominiam,  I,  431. 
Impari  cursu,  pari  toimo  ad  palmam  tenditur,  394.  Ptl- 
marum  cslatura  in  Ezechiele,  quid  .siguificat7  V,  477.  io 
Palmarum  ramis,  siguum  victorits,  ei  virtuos  prauniuoi, 
VI.  932. 

Palmi  mensurt,  V,  HSelseq 

Palmyra  urbis  nomen,  quaa  el  Thamtr,  V,  601  el  613. 

Pauibo  et  lsidorus  monachi,  1, 118. 
*  Pammachiut  vir  nobilis  et  eruditus,  I,  236.  Amicut 
Hieronymi,  232.  Siudium  Pammachii  in  litleiis  sacri% 
235.  Pammachius  babelur  ab  omnibns  diunus  stcerdotio, 
ibid.  Pammachius  Rom»  conaiur  exprimere,  quod  Hie- 
rosolymis  Paula  complevit,  ib.  716.  Vita  ejut  et  virtules, 
SQletseq.  Pammachius  nonsolum  divitias.  sedet  seipsum 
Deo  obtulii,  796.  Pammachius  simul  cum  Ftbiola  xe- 
nodochium  construxit,J65.  Pammachii  somnium,  II,  554. 
Pammachii  el  Marcella;  mers  nuuliaiur  Hierooymo,  V, 
1.  Pammachii  iiomen,  quid  significet,  VI,  223. 

Pamphilus  non  edidit  Apologiam  Ohgenit,  T,  531 
Cujus  esse  credilur,  ib.  Pamphilut  martyr  confeciiBiblio- 
thecam  Caesariensem,  11,853.  Vitt  Pampbili  ubi  babetur 
scripia,  416.  Servabat  Hieronymus  descripta  mauu  Ptm- 
pliili,  tanqutm  thesaumm  preliosum,  ib. 

Pampim  pro  verbis,  I,  93>. 

Paucratius  Romant3  Ecclesias  clericut,  n,929. 

Psneas  urbis  nomen.  quae  antet  Ottrea  Philippi,  IV, 
507.  Paneas  quondam  Osaret  PLilippi,  V,  31 7 

Ptnem  co>lestitim  fastidiebat  Israel,  el  /Egyptlonira 
ctrnes  desidertbal,  III,  138.  .Ptuisetaqua  proomaiabo 


fe 


INDEX  GFNERALIS. 


10  0 


et  polu  accipitur  in  Srripturis  IV,  45.  Panis  luctus  hanre- 
tijis  tributos,  VI,  15. 

Panes  proposiiionis,  duodeclm  in  Tabernarulo  menses 
significant  I,  360.  Panes  proposiiionis  ipsi  sacerdoies 
s»rere,  ip^f  demetere,  moWe,  coqut  re  debebant,  Vf, 
948.  De  novis  frugibus  in  solemnilaie  Penlecoates  ofle- 
rebantnr,  779.  Semper  novi  pro  veterlbus  commutali, 
9'i3.  Ablali  cedebant  io  nsus  sacerdotum,  ib.  Panes  laioi, 
VII.  75. 

Pannonii,  I,  913. 

pamiouiae  ei  Dalroatiae  rejnones  vastata»,  VI,  676. 

Paniaples  fllia  Cambysis,  Sinerdis  uxor,  hoc  occiso, 
nupsit  Dario,  V,  702. 

Panteuus  secia?  Sloica»  philnsophus  mit  lii  ur  a  Demelrio, 
ul  Chrisluro  prirdicarel,  1,  428,  et  II,  861. 

P^ntlixa  Abradalis  uxor,  II.  311. 

Papis  volumina  nou  Iranstulil  Hieronymus,  I,  434.  Pa- 
pias  episcopns  ierapolitanus,  II.  859. 

Paphus  urbs  Cypn  oobilis  carminibus  poelaruro,  lerr»- 
motu  eversa,  II,  57. 

Aliud  Papinianus  jnrisconsoltas,  aliud  Paulus  noster 
praecipit,  I,  459.  Fornicationes  el  lupanaria  permitlit, 
ibid. 

Papyrius  triumpnavit  de  Samnitibus,  I,  466 

M.  Papyrius  ubi  jacet,  II,  887. 

P«*pyri  vasa  pro  epistolis,  sive  navibus,  IV,  109. 

Papuiae  in  labiis  post  rootbum  sauilatis  iudicium,  VI, 
556. 

Parabolae  et  a?nigmalis  notiones,  V,  190.  Par.hola 
Syris  et  Palseslinis  familiares,  VII,  H2.  Par.  bohe 
et  aenigmata  non  proQciunt  ad  auctoritateiu  dogmati.m, 
94. 

Paradisi  patel  omnibus  janua,  Ir  521.  Plantatur  psradi- 
sus  in  Eden,  419.  Paradisi  colonum  de  possessione  sua 
mulier  ejecit,  259.  Paradisus  dicitur  condilusante  coelum 
et  lerram,  III,  307.  De  Paradiso  et  ejus  flumiiiibiis  quid 
sentiendum  ex  Sallustio  certissimo  auctore,  202.  Pa- 
radirus  mous  Dei,  V,  336. 

Paralipomenon  liber  dicitur  instromenti  veteris  Uito^ 
I,  279.  Absque  illo  si  quis  scientiaro-  Scriptorarum  sibi 
volueritarrogare,  seipsumirridet,  ib.  Persmgula  uomina 
juncturasque  verborum  praBterroist»  in  Rcgum  libris 
historia?  taogunlur,  et  innumerabiles  explicautur  qoac- 
sliones  Evangelii,  ibid. 

Parcw  sic  vocantur,  quod  non  parcant,   I,  187. 

Pardus  cur   Alexander  Magoussit  dictus,  II,  13. 

Parenlalia  qoid  sint,  IV,  552.  Unde  dicanlur,  VI,  95. 

Parentes  non  sunt  diligendi  supra  Christtim,  I,  30. 
Quando  pareoles  honorandi  suni  ?  281.  Parentes  quomodo 
honorandi  sunt  a  (iliis?  904.  Hoc  prffceptum  Scrib»  et 
Pharisspi  subvertebant,  ibid.  Pietas  in  pareutero,  maxima 
hcreditascredilur,720.  Grande  prsemium  obiiu  parenlis, 
283.  Certaut  inter  se  Indulgentia  parentis,  el  fiiii  pietas, 
425.  Parenles  a  Otiis  separari  nihil  est,  694.  Discant  pa- 
rentes  filios  magis  doceri  posse  exemplis,  quam  voce, 
quare?686.  Non  filii  parentihus,  sed  parentes  Qliisthe- 
saurizaut,  738.  Qoi  parvulusesl,  donec  ad  aunossapien- 
4133  venlat,  lam  bona  ejus  quam  mala  parenlibus  impu- 
tanlur,  684.  Sotent  parentes  filias  deformes  virgiuitali 
tradere,  476.  ln  eos  invehit  Hieronymus.  t'6.  Qui  nobis  in 
Christo  copulati  sunt,  illos  putemus  parentes,  fratres  et 
afQnes  noslros,  432.  Parenles  vulgaii  sermone  diceban- 
uir  aflines  et  cognali,  552.  Parenies  caveant  fllios  pro- 
vocare  ad  iracundiam,  II,  909.  Dissensio  falsa  pielate  iu- 
terparenles  et  liberos,  534.  In  parenlibus  et  proximis 
(onlaminari,  quid?  553.  Parentes  post  Deum  dilijantur, 
ib.  Parentes  vullu  tanttim  la?dere,  scelus  esl,  VI.  519. 
Pareniibus  subjiciendi  lilii,  Christi  exemplo,  VII,  312. 

Parochia  stimilurpro  dioecesi,  I,  726. 

Partem  petere  cumChristo,  cuni  prophelis,cumaposto- 
lis,quid?V,85l   el8Hl 

Particeps  et  comparticeps,  qiid  ?  VII,  644. 

Parluriemium  niliil  grsviu*  dolore,  IV,  889. 

Panula,  insirumenliim  ad  evellendas  spiuas,  qu«  inter 
incedendum  pedibus  infiguutur,  11,67.  Parvula  mordax 
pro  fon  ipe  parvula,  ibid. 

Parvuli  niatuliuis  horis  erudiuntur,  IV,  579. 

De  Pascha,  sive  Paschalis  liber,  1,610.  Ad  Pa«ch»ce- 
lebrilateiu  qua?  requiruutur,  608,  579.  Pasrha  episcopi 
Asi»  celebraui  cum  Judsis  luna  xiv,  II,  883.  Pa-cli» 
solernmtas  in  monasteriis,  92  ct  seq.  Pascha,  hantitum 
souai,  IV,  424.  Per  tria  Pascha  Domin  is  venil  in  Jeru- 
salem,  590.  Pascha,  a  quo  nomen  a,:cepit,  VI,  530. 
Pasdta  unde  dictum?  VII,  210.  Pascha  Judaeoruin  quid? 
TA. 

Pashur  alius  est  Glius  Enrmer,  IV,  997.  Alins  Olius 
Mrirhi*,  982. 

Pasiphaes  turpitudo,  11,517. 


Passaloryncit.i»,  VII,  459. 

Passer  uuuquam  in  Scriplura  legilor  inmalam  parlem, 

Passionibus  humanis  subjacemus.  I,  597.  Passiones 
dti»,  una  mali  altera  boni,  II,  748.  Excedere  in  passio- 
nibus  quid?  749.  Seulenti*  nonnullorum  de  passionibus 
animt,  utruni  qnis  possit  iis  carr ere,  vel  non?  ibid.  In 
ira  omnes  perturbationes  animi  comprehenduniur :  1n 
carnis  malitia,  univers»  corporis  voluplates,  III,  486. 
Passiones  dict»  perturbationes,  IV,  83.  His  carere  de- 
bent,  qui  pr»sunt,  ibid.  Passiones  qualmr  notantur,  V, 
12.  De  his  plenissime  scripsil  Cicero,  ibid.  Qnatuor  vlr- 
ftiles  eis  oppn?ita»,  de  quibus  Auctor  dispuiat,  ibid. 
Passiones  tres  animae,   et  earum  sedes,  VII,  91.  Ustifl 

Fassionum,  ibid.  Hunc  pra?stat  doctrina  evangelica,  ibid. 
iunt  occasio  triumphorum,  528.  Passionibus  dediti,  pro* 
priMm  habent  Deum,  57.  Passionis  et  propassionis  diffe- 
renlia,28.  29. 

Passionem  Christi  lex  el  omnis  prophelarum  chonis 
prvdicai,  VI,  977. 

Pastophoriuro,  vel  r.rro.^iov  quid?  IV,  318,  d  V,  490 
ei  504. 

Pustoris  liber  legebalnr  in  nonnullis  ecclosiis  Ora»- 
ci;r,  II,  897.  Multi  de  eo  tisurpaverunl  testimouia,  ibid. 
Apud  Latinos  pene  ignolus  erat,  ibid.   Pasloris  liber, 

Paslorum  negligenlium  pulchra  descriptio,  IV,  661. 
Iidem  noiantur,  696  et  seq.  Propter  pastores  malos  h.-e- 
reditas  Domini  ronculcatur,  928.  Pastores  negtigentos 
notantur,  VI.  884,  894.  Pastor  bonns  quis,  et  cjus  ofri- 
ciurn,  VII.  277.  Ad  paslorcs  Ecclesia?  exhortatio,  168. 
Qui  pastor  e^t,  debel  esse  et  magister,  615.  Vexaiio 
oviuro,  pastorum  culpa,  et  vitium  magislrorum  est,  53. 
Falsi  pastores  in  Ecclesia,  616. 

Pater  nec  pro  Hllo,  nec  filius  pro  patre  punitur,  I, 
1093.  Non  erudit  paler  nisi  quem  aniat,  410.  Juveues  et 
stulti  dicuntur  in  Scriptura,  qui  a  veteri  auctorilate 
desciscunl,  et  cana  pra?cepla  patrom  contemnunt,  III, 
476.  Palrum  simililtidinem  baheutes  (i.ii,  et  suoelparen- 
tumiscelere  puniuntnr,  851.  Paires  qaod  filios  comede- 
rint,  aut  filii  palres ,  n  lla  uarral  historia,  V,  52. 
Palres  noslri  duplices,  807.  Paler  omnis,  Qlii  nomea 
est ,  VII,  200,  217.  (juo  sensu  homiues  vocantur 
patres  el  magistri,  185.  Uaueut  a  Deo,  ut  patres  voceu- 
tur,  601. 

Pater  proprie  Dci  nomen  est,  IV.  1088.  Pairis  nomen 
ante  adventum  Christi  occullum  fuit,  VI,  635.  Aguitio 
Patris  et  Kilii  unde  veuit,63H. 

Pathuel  lalitudo  Dei,  vel  aperiem  Tkus,  VI,  167. 

Patienlis  in  adversis  pra?benda,  I,  178.  Oi;asi  atlde  • 
ta    fortissimus   illatas  suslhieat     quis     injnrias ,     628. 

Exemplum  palientia»  in  femina,  708,  709.  PaiiendO 
injurias,  furor  rabiili  pectoris  mitigaiur,  712.  Patieotia 
Christiani,  II,  727.  Qui  in  nos  clemenies  sumus,  rigorem 
contra  alios  non  leneamus,  408.  Patientia  non  soium  in 
angustiis,  sed  el  iu  laelioribus  necessaria  est,  ne  plus 
quam  condecel,  exaltemur,  III,  439  C«'nvenii  justo  pa- 
rum  habere  simplicitatis,  el  propter  nimiam  palicntiain, 
dam  ultionem  reservat  Deo,  stultum  vid«-ri,  quam  statim 
se  vindicantem  sub  velamento  pru«lenlia  exercere  roali- 
tiam,  468.  Dei  patienlia  iu  occullo  esttqua3asiuil  tribu- 
lare  nunc  sanclos,  et  peccatores  non  visitai  pro  scelere, 
ut  justis  possit  a?lerua  bona  restiluere,  et  peccaloribtH 
mala  iuferre  perpetua,  443.  Palienlia  nostra  nomen  Dei 
gloriOcatar,  IV,  803.  Patientiae  sanitas.  VII .  716. 

Pa-.imur  non  fortuito,  sed  Dci  voluolale,  VI,  547. 

Patria  vox  Grwca  esl,  non  Latiua,  I,  220,  221.  Patriara 
suam  ililigere,  naturale  est,  IV,  891. 

Patriarch*  ei  apostoli  non  caruere  peccalo,  I,  898. 
Patriarha»  plurimas  habuerunt  uxores,  et  concubinas, 
909,  Patriircharum  XII  sepulcra  moustranlur,  703.  Pa- 
triarcharum  uomiuum  omnium  etyuiologia?  («ouuntur,  III, 
550. 

Patricii  qui  Homae  dicti,  I,  285. 

Patruelis,  naTpdfie>9o;,  IV,  1708.  Palruelis  Isaiaa  Ch:i- 
stus  cicitur,  67. 

Paula  laboriosam  viduitatis  aream  terit,  I,  594.  Paula 
renuntiaverat  loti  niundo,  el  vobbal  exire  de  terra  sua, 
183.  Omnem  stibsianliaro  uondum  morlua  pauperious  ei 
filiis  dilargila  est.  tbid.  Justilia  pradicatur  ln  Paula9 
594.  Inter  liberos  opibus  dUlrihutis.  docet  illos  divitias 
ronlemnere,  ibid.  Paula  fruila  esl  amiritiis  Marcell<p9 
954.  Paula  et  Euslochium,  flores  faiuili*  Furia»,  182. 
Paulae  et  Eustochii  mollitia,  et  poslea  virlutes,  402.  No- 
lont  vinci  ab  aliis  labore  corporum,  quas  ipsas  superaot 
virttite  animi,  483.  Virtutes  Paul»,  197.  Paula  juuior 
Christi  flammeo  reservatur,  720.  Magister  ei  nutrititis 
ejus  voluit  esse  Hieronymus,  689.  Paula  el  Panunachiua 


1091 


INDEX  GENEHALIS. 


1092 


transterunt  per  foramen  acus.  IV,  724.  Uterque  latidatur 
ab  Hierouymo,  ibnt.  Paula  monasieriot  urotelScripiuraru!B 
aiLatrix,  VI,  in  Prwful.  in  Osee.  Paulw  explicalio  pro- 

tihetarum  quortimdam  ab  Hieronymo  promis^a,  224. 
*»ula  ejusque  filii  Kustochium  fOoirovarcaxat,  310. 
P*ul*  et  Eustoibio  cur  libros  lnscnpserit  Hierouymus, 
372. 

Paulina   Pammachii   uxor  lugelor,  I,  395.  Laudatur, 
ibid.  et  seq. 

Paiiliuiamis  presbyter.  frater  Hieronyini,  I,  350.  Pauli- 
oiani  ordinaito  quaruni  iuinjiciMarum  ausam  dederit,  ibid. 
Pauliuii*  Nolan.  uou  boluin  divitias,  scd  et  seipsum 
Denohtuiil,  I,  796. 

PauHuus  Autiochenaj  urbis  episcopus  Romam  pergit, 
692. 

L.  Paulus  int-r  exscquias  filiorum  urbera  ingressos  est 
triuniphaus,  1,  335. 

P;iulus  ad  pe-Ies  Gamal  elis  legem  Domini  et  propbelas 
discit,  I,  272.  Paulus  qnare  voeatur  Vas  eleciionis,  273. 
I.egis  et  sacraruui   Scriptururum  annarium  iuit ,  ibid. 
Verba  apostoli  Pauli  ton.lrua,  223.  Variis  modis-dispuUl 
in  suis  bpistolis;  Pailus  uovissimus  iu  ordine,  primus  in 
tnerilis  esl,  319.  ln  ore  Pauli  Cbrislus  resonabal,  937. 
Cemit  naluralem  carnis  ardorem  sua  repugnare  seuten- 
lia?,  ibid.  Paulus  Romam  vincfus  ingredilur,  ut  vinctos 
supersiilionis   erroribus   liberos  faciat,  431.  Manet  in 
hospitio  per  bieunium,  ut  nobis  utriusque  Teslampnti 
fpteruam  reddat  domum,  ibid.  Laus  justae  llbertalis  iu 
Pauio,  775.  Animadvertenda  apostoli   Pauli  prudentia, 
224.  Paulus  pene  rem  conlra  naturam  exigil,  422.  Aliud 
cst  qiiod  vull  Apostolus,  aliud  quod  cogilur  velle,  905. 
Diiffi  ejus  suiit  voluolstes  circa  praecepta  cor.tinenti»  et 
malriiiionii,   ibui.   Peregriualionos    Pauli,  272.   Paulus 
niale  coepit,  sed  bene  flnivii,  285.  Paulus  pro«idebat 
bona  eiiam  coram  homintbus,  912.  Quo  seusu  Paulos 
l*»gilima  Juilxorum  susoepil  celebrauda,  764,  766.  Paulus 
cur  Timotheum  circumcMit,  et  non  Tilum,  763.  Paulos 
i.i  quo  fuit  imitator  geotium,  751.  Paulus  Epimenidis 
versiculo  usus  est,  425.  Menaudri  senarium  usurpai,  426. 
Apud  Atheuieuses  in  Martis  curia  disputans,  Aratuni 
testem  vocai,  ibid.  Apostolus  Paulus  uxorem  nou  habuit, 
103.  Mouilor  humaiue  infirmitalis  in  Paulo,  in  similitudi- 
mm  triumphaniium,  179.  Paulos  ob  carnis  aculeos  repri- 
mitc»rpus  suum,  91.  Paulus  sub  persona  sua  fragil  tatem 
bumani  corporis  fatebalur,  504.  Paulus  ex  persona  gene- 
r;s  humani  ardoribus  corporis  inflammalus,  985.  Paulus 
iuulta  ignorat,  et  coucedit  scientiae  Dei,  1058.  Paulus 
srripsii  ad  seplein  Lccksias,  280.  Paulus  cur  lugebat 
Conuibios,  891.  Paulus  et  Sauiuel  prccatores  lugebant 
clenieoti  pietate,  1081.  Origouis  et  Pauli  collatio,  402. 
Paulus  cogilabal  de  his,  quae  iu  usu  corporis  sunt  neces- 
fl  iria,  II.  785.  lmpatieuti»  videlur  argui,  ibid.  Paulus  in 
faciem  Petro  restilil,  534.  Eumdem  vocat  columnam  Ec- 
clesiae,  ibid.  Paulus  compulsus  est  velle  mulla  qu»  non 
vult,  264.  Paulus  quolidie  proficit,  376.  Humilitas  Pauli 
qu»?  249.  Cbaritas  Pauli.  599.  Pulchra  Pauli  interpreta- 
tio  de  dilectione  inimicorum,  72S.  Paulus  nondum  perfe- 
clus  ad  majora  sese  extendit,  707.  Sumil  testimonia  de 
poetis,  250.  Paulus   severior  Barnaba,  763.  Dissensio 
1'auli  et  Raruaba  ahquid  habet  humana  fragilitatis,  ibid. 
Paulus  contemnebal,  vel  dissiraulabat  facuoaiam  Graecani, 
quare?  475.  CuncUe  prope  Epistolae  Pauli,  quod  habeant 
priucipium,  el  quo  flne  claudaulur,  750.  Lbi  Paulus  scri- 
p>it  Kpisiolam  ad  Ephesios,  481.  Diveraa  sunt  exeroplaria 
S.  Pauli,  708.  Nou  nobis  cur»  sit  quid  Aristoleles,  sed 
quid  Paulus  doceat,  714.  Manifestisslma  esl  in  benedi- 
ctioue  Reujamin  prophelia  de  Paulo  aposlolo,  III,  579. 
Paulus  aposiolus  unde  nomen  aucepit ,  IV,  278.  Praedi- 
catio  Kvangelii  per  aposlolum  Pauluni  muliiplicaia.  130. 
I^raedicaliones  ejus,  3)5.  Sequitur  Hebraicam  veritatem, 
608,  760.  Cliiur  testimouiis  poeUrum,  580.  Ubi  praecedit 
apostuli   Pauli  auclorilas,  cesset  alia  interpretalio,  149. 
Sequenda   esl  ejus  expositio,   567.  Laudat  et  corripit 
Conolhios    pro   diversMate    h.ibilantium,   756.   Paulus 
uomine  Beujamiu  intellectiis,  V,  920.  Apostolus  Paulus 
poelam  Graecum  vocal  propbetam,  121.  Paulus,  lupus 
rapax,  VI,  55.  Ejus  couversio,  290.  Quare  vas  electionis 
dictus,  86.  Audivit  mysteria   Jrinilatis,  349.  Scripait  ad 
seplem  Ecclesias,  855.  Paulus  stullus  el  inobediens,  VII, 
734.  Kjus  malitia  el  invidia  iu  Chrislianos,  ibid.  Erat 
acuti  et  acris  ingenii,  517.  Ad  pedes  Gamalielis  edoclus 
fu.t,  415.  Paulus  vir  Hebrsea  peritia?,  et  in  Lege  doctis- 
simus,  429.  lu  vernaculo  senuone  erat  doctissnnus,  uon 
in  Graeco,  520.  Sciebat  lilteras  sasculires,  sf.d  non  per- 
fecte,  471.  A  quo   apostolalum   tenuit,  573.  Paulus  iu 
Uebr»o,  mirabilem  sonat.  147.  Quare  fuit  sic  nomiuKlus, 
qui  Sanlws  dicebatur,  745  et  teq.  Id^m  vocabalur  Saul, 
uon  Saulus,  ibid.  De  traditiouibua  Hebraorum  profert 


secrpla,  5C6  In  quo  PmiiIms  major  omnibns,  592.  Huitiili- 
tas  illins,  3D8,  681,  733.  Prudenlia,  371.  384.  Ma^naoimi. 
las  et  fervdr,  756.  Anxi^las  et  pietas  parentis  in  Paulo, 
466.  Prophetavil,  i90.  (Iravissimo  capilis  dolore  afflicuii 
e<t,  460.  Error  Apostidious  de  pietatis  venieus  affectu, 
127.  Sermo  vilc,  morumqiie  rrKnla.  714.  Pondna  verho- 
nim  Pauli  observaudum,  389.  Non  >ideiur  concordasse 
cnm  sccreto  mpntis  sujp,  39i.  Ordo  liisiori.-p  de  Paulo 
sibf  non  videtur  concmere,  392.  fn  modum  hislriouum 
habitum  mulat,468.  Profundos  sensus  Grsco  senr.one 
non  expli«'at,  ibid.  De  Paulo  a^slolo  flcti  qotdam  erro- 
res,  350.  Panlus  ex  nirr.io  aniore  Cnrlsti  oun  sappim  et 
superflue  nnminabat,  559.  ExercitHS  daemomim  pugnahat 
adversus  Paiilum,  596.  Furor  el  rahies  diaboli  in  illuni, 
63").  A  C^esare  missus  est  in  careerem,  748.  Ejuh  fanii- 
liam  convertit  ad  (idem,  ibkf.  Scripsit  Eptsmhs  ad 
omnes  Galali^  fi  ieles,  375.  Sermonibus  vilibu^  usus  est 
scribeus  ad  dalalas,  439.  Paulos  nec  dhimh  suuro,  nec 
Apostoli  vocabwtum  pr^posu'1  iu  Kplstola  ad  Henr.niH, 
qnare?  374.  Aliqui  putanl  etim  repreb^ndenduin,  591. 
tiefenditur  et  excus?lur,  493.  Imperitus  s^rmone,  596. 
In  grammatic»  lapsus  est,  587.  Huuc  nou  puisat  Hierouv- 
mus,  sed  magis  defeudit,  ibid.  Usits  est  sermone  irnii, 
417.  Verbum  vukfatum  pouit,  641.  Usus  est  versibus 
poetarum,  647.  Non  ideo  credidit  ea  qo»  srri|»ere, 
fidxse  saucta,  648,  709.  Paultim  defcodit  Hi<*ronymus, 
708.  Inamqiamque  proviuciam  suis  denotat  propri**taii« 
bos,  427.  Sensuiu  lestimonii  magm  posnil,  quam  verbaT 
431,  437.  Textus  Aposioli  depravaius,  488.  l.i  Paalo  quid 
addittim?  487.  Pauli  plurima  dbffereniia  692. 
Paulus  senex  Petri  mariyris  di<cipnlus,  II,  6M). 
Paulns  0>ncordi»,  qmd  retVrt  audiase  de  nuiario  S. 
Cypriani,  889. 

Pauius  Samosaienus  et  Photinus  in  qno  malodicti,  IV, 
958. 

P.  Paulus  septem  diebus  inter  duorum  exsequias  filio- 
rum  Iritiinphans  urbem  est  ingressus,  I,  535. 

Paiipertaa  eipfttika  gloriam,  ilUla  cractattm  habei,  I, 
938.  Amor  cujusdam  femioa»  iu  pauperes,  693.  Non  u<* 
humiliet  duritia  paupertali»,  627.  Fruttra  ejus  Ungua 
praedicat  paupertaiein  et  eleeraosyaas,  qui  Groeti  diviiis 
tumet,  elc,  953.  Perdibilem  paepertatem  quaodoque 
populari  aurae  offerimus,  458.  Patn>erta8  ficta  damnater, 
IV,  473.  l^auperUiem  Ju  iasi  non  laudant,  50.  Pauperta- 
tem  juatorum  magis  diliuit  Deus,  quam  divilujn  raaoera, 
qua?  de  rapinis  suut,  ibid.  Paopertate  homhies  teutautur, 
Ufid. 

Qui  panper  est  cum  Cbrislo,  dives  est,  1,  29.  Paupe* 
rem  egestas  commendabiliorem  non  facit,  ai  inler  aordes 
et  iaopiaw  peccata  eoa  caveat,  498.  Paaperibus  dandum, 
non  locupletibus,  noa  superbis,  599.  Res  pauperum  ouo 
est  tribuenda  immoderato  judicio  non  pauperibus,  334. 
Sciat  euiscopus  quem  curaa  pauperum  pneuViat,  164. 
Nonuulli  pauperibus  paululum  tribuunt,  vt  ampliua  acci- 
piant,  ibid.  Non  est  parum,  virum  nobileam,  poteoliem  iu 
pbteis  vitare  comilaium,  et  adhmrere  paaperibus,  597. 
Qus9  ulilitas  esl,  parietes  fulgere  gemmis,  et  Cbiialuoi  in 
paupere  fame  periclitari?  514.  Pnoperes  mau  et  per- 
versi,  II,  400,  Qui  l^eali  appellentur,  ibid.  Pauperes  san- 
ctorum  locoruw  pr»  cvteris  adjufabaniur,399.  Pauperum 
ao  divilum  aeceptio  damnatur,  IV,  57.  Kenerandtim  Chri- 
sio  io  pauperibus,  946.  Pericuium  est  repetere  a  pau- 
p«re,  qui  solvendo  non  sit,  687.  Pauperum  res  iu  auos 
usns  convertere  nefas  est,  VII,  136.  Qui  dat  paupen, 
Deofeoerat,  638.  Sancli  pauperes,  quorum  meminit  Pau 
lus,  qui?  577.  Iuter  nobiles  et  egeuos,  nulla  distaetia  in 
rebos  diviois,  68. 
Pavi  fimus  podagr»  fervorem  mitijfat,  II,  531. 
Pacem  quaerere  nou  sufticit,  nisi  inveotam  fugientem- 
que  omni  studio  pcrsequamur,  I,  941.  Pai  nVia  non  auf.- 
rat,  quod  bellum  servavit,  II,  696.  Sape  perdllur  in  paci<, 
quod  in  pralio  servabatur,  45.  Pax  uulla  imui*s.  IV,  6^3. 
Pace  impletur,  qui  contumeliis  aflicitur,  VI ,  493.  Quain 
Pacem  roiserit  iu  terrain  bonainus,  et  quando  tulerit? 
VII,  180.  In  pace  quis  morialur,  «W.  Pai  vera,  qu«?  24, 
611.  Pax  inter  pr^cipoa  Uei  dona,  685.  Qui  Deum  non 
recte  quaeruat,  pacem  ioveure  nou  possuuU  753. 

Peccare  hominis  est,  insidias  tendere,  diaboli,  11, 560. 
Quotidie  peccamus  omoes,  et  in  aliquo  labimur,  4ai. 
Tandiu  filii  Dei  manemus,  quandin  noo  peccarous,  5ii. 
Potest  bomo  non  peccare,  si  velit,  pro  lewpore,  pro  lcco 
quaudiu  intentus  est  animus,  785.  Si  pautulura  quis  de- 
ciiuaverit.  aut  errandum  illi  est,  aut  in  praceps  caden- 
dum,  *794.  Corripiendi  peccantes  a  sacerdoiibus,  7i2: 
Aiiud  esl  cogitatione,  aliud  opere  peccare,  III,  470.  Qoi 
p".ccavit,  et  fecit  malum,  mortuus  esl ;  in  eo  euim  quod 
peccavit,  stalim  mortuus  est,  454.  Nec  sersoooe,  uec 
"operc  pcccandum,  IV,  700.  Facilitas  pecrandi,  et  difficul- 


109.1 


INDEX  GENERAUS. 


h:s  eieondl  a  peccatis,  IV,  81.  Levlus  malum  esl  aperte 
peccare,  quam  siroulare  et  flngere  saoctitateio,  277.  Maie 
credii ,  quicunque  peccat,  V,  691.  Qui  peccit ,  ex  diabolo 
nalua  est,  807.  Omois  qui  peccat,  amal  teuebras,  424. 

Peccalor  bislriool  in  theatralibus  scenis  comparatur,  I, 
193.  Nec  peccator  desperel  salulem,  uec  jusius  de  sua 
virlute  securus  sil,  912.  Fracto  navigio  labularo,  per 
quam  salvari.potest,  pe?cator  relineat,  1U87.  S*pe  indu- 
ratur  cor  peccaloris,  quia  noo  stalim  percutitur,  et  dtf- 
ferlur  diu  td  pcenaro,  1084.  Magna  ira  esl,  quando  pec- 
canlibus  non  irascitur  Deus,  412.  Mullitndo  peccanlium 
sceius  non  mftouit,  542,  565.  Nonjnsultandum  peccanti- 
bus,  sed  condoleudum,  579.  Aliud  esl,  peccatores  a  p*c- 
calo,  el  iuiquiiate  desislere;  aliud  tpsos  perire  in  perpe- 
luum,  II,  724.  Peccalor  ignorans  coutemplationem  spiri- 
tualem,  probibet  a  %era  jueundilate  cor  suum,  4J2.  Ira 
Dei  est  in  peccalorem,  ut  diebus  ac  noctibut  opes  cou- 
greget,  ei  nrquaquatii  eis  ulcns,  \m  relinquat  qui  in 
conspeclu  Dei  jusii  suin,  406.  Quia  peccatore*  oon  ttaiim 
arguuntur,alque  corhpiuntur  putani  nequaquaio  fulurum 
esae  judiciuin,  el  in  s«*elere  perseverant,  453. 

Peccatoruui  reraedium  ex  conversalione  bona  nascitur, 
oou  ex  lumeuti  et  superflua  diguiiaie,  470.  Quautosehor 
vindicta  peccanlium,  lauio  justior,  IV,  1088.  Peregrioum 
ei  alienum  a  Deo  esl,  punire  peccantea,  383  Spes  saiulis 
eorum  in  qoo  posila,  327.  Culpas  suas  referunt  in  Deum, 
757.  Puniuulur,  ue  inullum  peccatum  caUeris  noceat 
exemplo,  937.  Tormenta  adhibentur  eis,  ut  divino  Igue. 
purgenlur,  148.  Inlerfectio  eorum  signitlcat  iram  con- 
summaiam,9l6.  Sermodivinus  cobortatur  pcccatores  ad 
pceuilentiam,  409.  Per  gradus  pueoiteuila  de  Moabitis 
tiuut  Israeiila*,  271.  lo  dimidio  dierum  suorum  moriun- 
tur,  471.  Noxiuui  est  vivere  cum  peccaloribus ,  93.  Noo 
temere  iudulgeutia  peccatoribus  est  pollicenda,  V,  649. 
Tormenla,  et  eorum  remedia,  269.  Uuusquiaque  sibi  pa- 
ral  suppiicia,  dum  nou  vuit  errala  corhgere.  136.  Quid 

Prodesl  peccatoribus,  525.  Duo  genera  peccaU>rura,990. 
eccalorum  superbia,  ibkt.  Peccalores  a  Deo  separantur 
et  disperguntur,  814.  Digoitas  peccatoris  majorem  babet 
ptenam,  184.  Noo  iiberantur  de  gehenne  iguibus  meritis 
pareniom,  138.  Domioi  propiliatione  salvautur,  529.  Jn 
peccatohs  conversiooe,  quid  ftt?  VI,  690.  Victima  Dei, 
conversio  peccatorum  esl,  65.  Peccatores  de  Ecclesia 
expelluntur,  484.  Peccalores  delicias  pneleritaa  vitai  au- 
ateriiate  compensent,  180.  Nec  sufflcit  flere,  et  habitum 
lugeotia  assumere,  nisi  sanclificeut  jejumum,  ibid.  Ligat 
Deus  pedes  peccatorum,  ue  ab  ilio  fugiant,  126.  PaUeutia 
Dei  eoruui  saluiis  occatsio.  Quomodo  eos  perculil  ad  salu- 
lem,  129.  Peccatorum  justa  ruina,  254.  Cademibus  oun 
iusultaodum,  454.  Causa  redditur,  524. 

Peccatum  substaotiam  nou  habet,  f,  564,  622.  Mors 
oostra  peccatum  est,  18.  Omne  peccalum  etiam  iu  verbo 
otioso  repreueosione  dignum  est,  422.  Peccatum  ohgi- 
nale,  182, 199.  Nullus  Cbhslianuorum  est,  qui  uolil  esse 
sine  peccato,  1032.  Si  in  ccelo  peccalum  fuit,  quauto  ma- 
gis  io  terra?  898.  Ipsi  peccali  nosiri  accusatores  simus, 
606.  Liberati  a  peccatis,  Cbrisii.  poteotiam  prohanl,  412. 
Peccati  cessalio,  virtutis  pnncipiuiu  est,  613.  Utpeccaia 
germinant  negliKenliam ,  iia  soilicitudo  virtutes  parit, 
tbid.  Ad  excusaodas  excusalione?  in  peccatis,  qu»  pr«- 
teuduntur,  945.  Qui  per  scelera  atque  peccaia  egrediuu- 
tur  de  Kcclesia,  plangendi  sunt,  893.  Quomodo  expouun- 
lur  ha?c  verba,  Peccata  patruin  reddam  in  lilios,  984. 
Peccata  levia,  et  gravia,  U,  373.  Subjacemus  peccato, 
uoo  vitio  nalurs,sed  fraKilitale,  780.  Umuia  simul  pec- 
cata  non  possunt  vitari,  792.  Nulla  e&t  auima,  qu»  possit 
esse  siue  peccato,  794.  Poiesl  homo  esse  siue  vitio,  sed 
iioii  potesl  esse  absque  peccato,  744.  Qui  cauiu*  est, 
potest  ad  tempus  viiare  peccala,  772.  Soli  Deo  compelit 
esse  siue  peccaio,  745.  Polest  Deus  hominem  aervare 
siue  peccato,  720.  Superbia  est,  peccata  propne  voiuu- 
taiis  referre  ad  Condilori*  iujtiriaui,  775.  Peccalum  odoris 
esl  pulidi;  virlus  spirai  ungueuta,  III,  305.  Propier  uuum 
peccatum  rauitas  iusliti»  pereuul,  468.  Peccalum  fueti- 
dissimum  e  t,  IV,  256.  Murus  est  dividens  Deum,  et 
liomines ,  703.  Nirnia  coosuetudiue  in  uaturam  vertilur, 
636.  linusquisque  peccalis  suis  veuumdalur,  575.  Pro 
diversilate  peccaii,  ordo  judicii  disponitur,  248.  Quot 
baberous  peccatorum  geuera,  tot  judiciorum  meremur 
semeolias,  308.  Deus  peccatis  nostris  non  potesl  lanJi, 
894.  Omnia  noslra  peccala  palent  oculis  Dei,  777.  Nibil 
sic  offendit  Deum,  quam  posi  peccala,  crecta  cervix,  223. 
Qui  noiuui  peccaia  sua  coguoscere,  magis  provocant  irain 
Dei,  856.  Qui  iu  peccalo  moritur,  Deo  peht,  et  non 
aubsistil,  774.  Nou  solvuutur  peccata  uoslra,  uisl  de  mauu 
Domini  receperimus  ea,  480.  Oniuis  creatura  coudolet 
auper  peccaiis  boiuinam,  8i7.  l*eccata  sunl  varia,  162. 
Levia,  el  gravia  quibus  remediis  purgaulur,  850.  Leviora 


1094 


lavantur,  gravia  exuruntur,  66.  Quandiu  minora  suni , 
Deus  p.itieuler  agit.  etc,  235.  Non  idem  esl,  solvi  pec- 
cata.  atque  dimiili.  480.  Quamvis  grave  sil  peccaluiu,  »\ 
quis  convertalur,  pnte^t  sauari,  99.  Qui  volunt  converli, 
nou  suo  merito,  sed  Dei  i-lementia  conservaniur,  7-11. 
Rciinssio  peccatoruui,  causa  esl  consolalionis,  479.  I.i- 
tium  saluiU  est(sua  intelli>;ere  el  flere  peccau,  266.  H6Z. 
Omuia  remedia  eorum  de  templo  pos^ebanlnr,  9S8.  Exou- 
saLiones  in  peecatts,  verba  sunl  murmuralionis,  593.  Difii- 
riie  iuveuilur, qui  non  deprimalur  viiicuiU  peccali,694. 
Unusquisque  pro  qualilate  peccali  ignem  sibi  sucoendii, 
584.  Quaoto  crebhor  admouitio,  tanlo  majora  conteiii- 
nen  ium  peccala,  1024.  Peccaium  mortem  sonat,  V,  725. 
1'eccata  uostra  causa  omutum  malorum,  55.  Quo  seusu 
D^ua  puuii  iteccata  patruin  in  tertia  ei  quarta  geuera- 
lioue,  199,  224.  Peccala  non  a?qualia,  conra  quosdam.et 
maxime  Sioicos,  99.  Peccala  hvia  pro  necessitalibus 
carnis,  551.  Morlui  peccatis,  quomodu  resurgunt,  436. 
Peccati  el  virtutis  comparalio,  959.  In*quaiia  peccau, 
902.  Peccata  uostra  animis  uostris  inscripta,  86 i.  Peccala 
uostra  ex  nobis,  tK>nius  noslra  ex  Ue«>,  865.  Peccala  di- 
versa,  »uveiNis  remediis  curaiida,  867.  1'eccata  quaadam 
aauanlur  poa  et  uttro,  qua?dam  spirnu  combiislioms  ct 
ptena,  tbid.  Peccaia  sua  dupiicia  recipiunt  quidam,  qui- 
dam*  simpiicia,  863.  Peccali  gradus  quaiuor,  VI,  228. 
Uegna  diaboli.  diversa  peccata,  647.  Peccatorum  pondus 
gravissimuui,  818.  Yenaa  sunl  inortis,  155.  Nibil  dignuin 
quod  fwssil  i)eo  oUerri  pro  pecrato,  505.  Pro  peo-ato 
sauguis  proprius  digue  otTertur,  ibid.  Alia  poscit,  quie 
dantibus  pro^it,  ui,  eic,  506.  Secuudum  ordiuem  pecca- 
lorum  lil  ordo  poenarum,  437.  Ad  magna  peccata,  magna 
est  imlignatio,  127,  836.  Grande  peccttuni  est  odisse  cor- 
ripieulem,  maxime  si  amore  cornpiat,  292.  Graude  pec- 
catum  est,  uoo  solum  focere  maluin,  sed  et  diligere,  296. 
loiquitas  el  peccatuio  in  quo  dilferant,  89.  Peccatmn, 
nors  anima»,  VH,  571.  Dicitur  corruptio  ejusdem,  684. 
Nullua  est  absque  peccato  parentum.  667.  Suppiicia  eo- 
rum  aeterua,  044.  Seulentu  quoromdam  de  suppliciis 
Dcccatoruin,  ibid.  Peccala  carnis  et  menlis,  572. 1  eceaia 
na?reticorum,  peccata  menlis,  ibid.  Parva  peccala,  58.  Ne- 
cessitas  dimiltendi  peecata,  141.  Dimissio  eorum  donaiio 
dicitur,  738.  Excusatio  peccatorum  damnalur,  66.  Lap^us 
in  peccatum  priora  tidei  opera  non  perdit,  si  revenaiur 
ad  lllam,  et  ad  antiauum  studium,  421.  Peccala  et  deucta 
iu  quo  differant,  571. 

Pectoiis  ceiiarium  quibns  opibus  locnplelanduin  est, 
1,  688.  Vulnus  pectons,  comuiemoratione  exulceratur, 
S93.  Pectus  tbesaurus  malarum cogilaiionum,  II,  712 

Pectusculuiu  et  bracbium  victimarutn^  saccrdotibus 
separatum,  I,  355.  Pectusculuro  desacriiiciiscur  sacerdo- 
libus  desiinatum,  IV,  855. 

Pecouia  in  quibus  effundenda?  I,  701.  Non  accipienda 
alieua  pecuuia  ad  duUribueudum,  524.  DispensMlo  perti- 
nta3  et  cauta  dislnbutio  vocatur  genus  iuiid^iitalis,  465. 
Quo  ostendilur,  pecuuias  esse  calcandas,  990.  Pecuni.e 
anle  pedes  aposiolorum  positae  osteudebant  avaritiam 
esse  calcandum,  413.  Aryeulum  secuudum  Gra*ciserrn<»nis 
ambiguilalem,  polest  el  pecunia  trausferri,  III,  430.  Pe- 
cuoia  ei  argentum  idero,  VI 1,  207. 

Pecuniosi  primitos  dicli  referuntur,  qui  plura  habue- 
runt  peculia,  id  est,  pecora,  111,  430. 

Pedes  cujus  et  rur  velent  Serapbiin,  I,  51.  Pedes  apo- 
slolorum  cur  Javerit  Cbristus?  512. 

Pelagius,  uovua  «postolus,  orbherrarum  facienda  ctuon 
iacienda  decernit.  1,  1038.  Falsa  numilitas  ejusdem,  ibid. 
Minas  iuteutabat  Hieronymo,  ue  scnberet,  1039.  Ha*re- 
sis  Pelagii  omuium  baereiicorum  venena  complectitur, 
1026.  Doclrina  Pelagii,  ramu«cuius  cst  Ohgeuis,  1030. 
Vicuia  est  errori  Joviiiiani,  ibid.  Sola  hajresis  Pela^ii 
publice  erubescit  loqui,  1038.  Lussilenlia  profert  rabt.-s 
disnpuloniin,  i^t.i.Senteuti;e  PeLigii  inter  se  repuguaui, 
1031.  Pelagius  h»res  Jovmtaui,  ll,  772.  Pelagius  tribuil 
omni  liomiui,  quod  Ariani  Dei  riliouon  roiiceduui,716. 
Oralio  Pelagiiplenaiumore  et  superbia,  798.  Longe  supe- 
rat  arrogaiuiam  oraliotiis  Pbarisaei,  tbtd.  lianc  iuipu^uat 
Bieronymus,  ibid.  et  seq.  Pelagius  borlatur  roulieres,  ut 
babeam  scieutiam  Iegis,  722.  barum  voce  et  canticis  de- 
lectatur,  ibid.  Pelagiusadulaiui-  viduae.  801.  Li  tnbiiit, 
quod  angeli  non  audeut  usurpare,  tbid.  Liber  Pelagii 
citatur,  721. 

Pelagianorum  secla  tnlleh.it  orationein,  jejunium  et 
couiiiientiam,  1,1053.  Pelj^iani  magiiam  partem  Clirislia- 
norum  excliidunl  a  jusiina,  II,  721.  IVI  giaua  gralia, 
ibid.  Pelagiani  uolaulur,  IV,  916  tl  1014. 

Pelliii  populi.  I,  333. 

Pelusiaiiusnioiiarhus  Anlonii,  II,  31. 

Pelusiacae  religiouis  pars  c«pe.  ei  crepilus  veotris,  IV, 
311.  Pelu^i.ica  leus  cur  a  poeta  dicta,  V,  354. 


1095 


1NORX  CENERALIS. 


1096 


Pelusiot»  unde  dicti,  V,  523. 

Pelusium  appellatur  rohur  ifSgyptl,  V,    555.   Habet 
portum  tulissimum,  ibid.  Cur  a  poela  vocatur  leus  Pelu-  . 
siaca,  ibid. 

Penelopes  pudicilfa,  Homeri  carmen  esl,  I,  51 1. 

Peiin»  ventorum,  IV,  92. 

Pentateucirfauclor  Moses,  Esdras  iustauralor  credilur, 
If,  212. 

In  Pentecoste  non  jeiunandum,  I,  I8i.  Tempus  Penle- 
costes,  tempus  laHilia'  et  viclnria»i  VIV,  5M.* 

lUwJnripo^opr.jievov,  quid?  VIJ,  249. 

Penuria?  limor,  fit  occasio  inlidelitatis,  I.  598.  * 

Pepusa  iguobilis  Phrygi»  vicus,  uude  Montaui  patriar- 
eua?,  I,  189. 

.  Percussio  Dei  noo  tam  poena  est,  qoam  emcndatio,  IV, 
10  et  $eqq. 

\Perdicis  nalura,  IV,  96I.  Perdrii  anlraal  catlidoifi,  V, 
782«  Perdrii  animal  salai,  et  impurum,  785.  Perdrii 
aymbotQm  diaboli  ibid.  Perdrtt  pullos  suos  aestu  serval, 
ibid. 

*  Penlitionts  vocibuium  ao  semper  signiflcet  abolitiooem 

*  in  perpeluum,  IV,  669. 

Perditione  sua  multi  non  coiileuti,  voluat  plures  raor- 
tis  liabere  pariicipes,  1,539. 

Perfectio  hominis  assequinon  potest  perfectionem  Dei, 
et  Chrisli,  1, 1035.  Ha?c  bominibus  sola  perfectio,  si  im- 
perfectos  se  novehnl,  1051.  Keatius  est  ambulasse  per 
plana,  quam  ad  alliora  tendenlem,  in  profundum  inferni 
cadere,  92.  Quis  se  infamat,  199.  Perfectio  non  ei  na- 
tura,  sed  ex  gratla  venit,  II,  75 ).  Haec  demonsirat  imper- 
fectos  esse  qui  perfeett  videutur,  ibid.  Via  perfectionis 
juiia  aposiolum  Paulum,  707.  Quomodo  ad  perfeclionem 
divinus  sermo  provocat,  713.  Vera  perfectio  reservatur  io 
ccelestibus,  708.  Sola  perfectlo,  et  vera  juslitia,  Dei  lan- 
tura  virtiitibus  coaptaoda  ibid.  Perfectio  non  esl  iif  via, 
IV,  845.  Perfectio  inquo  posiia,  V,  537.  Gridusad.per- 
fectionem,  qui?  588,  589.  Eihortatio  ad  perfedioneni, 
577.  De  dupiici  perfeciione  loquitur  Apostolus,  ibid.  Ad 

rerfectiouem  consequeudaro,  quid    ficiendum,  VII,  148, 
49. 

Perfecta?  mililia?  rudimenta,  I,  796.  Perfeetum  esse 
nolle,  delinquere  esl,  34.  Perfectus  est  qui  perfecturn 
el  unum  «eauitur  Deum,  II,  736.  Perfectissima  Deus 
precepit,  754  Quo  sensu  tinmaculattis,  perfectus  fuit, 
qui  ambulabat  in  lege  Domini,  797.  Nulla  creatura  se- 
cuudum  verara  r.onsummalainque  jusliiiam  polest  esse 
perfecta,  710.  Quod  bodie  perfectnm  quis  pulavit,  dum 
ad  meliora  exleuditur,  cras  impcrfectuin  fuisse  couvincit, 
708.  Quod  a  gehenna  liberat,  perfectum  est,  379.  Inler 
perfertos  et  amore  consummatos,  magisier  et  diselpulus 
apquales  sunt,  III,  385.  1'erfecli  et  incipientes  io  Eccle- 
sia,  qui?  IV,  736.  Perfectum  et  imperfeclum.  VI,  215. 
In poiestate  nogtra  est,  utrum  velimus  esse  perfecli,  VII, 
148.  Viri  perfecti,  qoi,  115. 

Pergamenaruro  cbartarum  nonsen  unde,  I,  18. 

Pergamiu*,  suhlato  S.  Antonii  corpore,  \o!ebat  fabri- 
care  mariyrium,  II,  32. 

Pericles,  quid  fecit,  amissis  filiis,  I,  331. 

Perictio  muter  Plalonis,  II,  309.  Uunc  quoinodo  prc<- 
crcavit,  ibid. 

Ptehculis  plena  sunl  omuia,  I,  934.  Sccurius  esl  pe 
rire  noii  posse,  quaiu  juita  periculum  nou  peris^e,  783. 
In  periculo  semper  consistimus,  IV,  84.  Pericula  clemen- 
tia  Dei  vitamus,  VI,  789.  Q.ioruni  periculuui  esl  commu- 
ne,  comoiunis  csse  debet  oralio,  398.  Penre  oon  licet 
propria  manu,  402. 

Perjurli  fo»ditas,  V,  193.  Perjurium  etfurlum  quidam 
parva  putnnl  crimina,  sed  perperain,  VI,  816. 

Periosius,  quid?  VII,  725. 

Peripatetici  de  fonte  Aristoielis  descendunt,  1, 1026. 
Hos  impugiiant,  qui  voliim  pasMones  animi  posse  eiiir- 
pari,  ibtd.  Peripaleticorum  ei  Stoicorura  conieutio,  1041 . 
Juxla  Peripaleticos  impossibile  est  carere  nassiombus, 
II,  749.  His  conseiilil  anctonUs  Scripiur»,  ibid.  Peripa- 
tetici,  VII,  737. 

ivrire  est  veterascere,  quidam  pro  abolitione  accipi.mt, 

IV.  588. 

Peritia  juvenilis  et  scnilis  routlom  distant  interse,  VI, 
361. 
Dermiui  bominem  sceleribus  sois,  grandis  offensa  est, 

V,  176. 

Perpctuum  niliil  in  bumanis,  V,  68  el  $eq. 
Persas  ad  orientem  positi,  IV,  568.  Anle  Cymm  ignohi- 
les,  2l'i.  Lrbes   condiderunt  Seleuciam,  et  Cteslphonlem 

1»ro  Itiibvlonc,  174.  Persa»  ante  Cyrum  ignobiles,  el  nul- 
ius  furliludinis,  5>2.  Qerea?  gens  forlissima,  V,  309.  Un- 
guentis  ulunlurpro  balueis,  697.  Persarum  regiium  rigi- 
dum  et   parcioris   \iclus,  664  et  $eq.  Uegnum  quol  annis 


permanserit,  691.  Netfum  sericsac  sucenslo,  59,  664 
el691.  Keges  qnatuordecim,  664,692,  702.  pt  rsarom 
reges,  qui  cSeinenies,*  qui  crudelrs,  \ I,  784.  Persarotu 
et  Mtdorum  iintun  post  Cyri  victoriam  regmim,  790. 

Persecutionem  qui  nonpatbtur,  nullus  est  Cbris  laous. 
I,  50.  Persecuiio  comraola  in  Chrisliauos  deiimo  Severi 
•jertinads  anno,  II,  891  etteq.  Quarta  postNeronem  per- 
aeculio,  857.  Seplima  persecutio  sub  Dtjcio,  903.  Ociava 
perseculio  sub  Valeriano,  et  Galieno,  907.  Saeva  p«  ^e- 
cuiio  in  Cbrisiianos,  5.  ^ersecutio  magna  in  /Egypto  et 
Tbebaide,  5.  Voli  tuuc  eral  Cbrislianis  gladio  perculi  pro 
ChHsto,  ibid.  Persecujtio  uon  ad  negalionem  credeutium, 
f ed  ad  probaiionein  pertinet.  et  corooam,  IV.  208.  In 
tempore  persecuiionis  nemini  credendum,  9* »5.  Tempore 
perseculionia  iu  quo  confidendum,  855  Sancii  m  per<e- 
cuiione  fame  inlerfecti,  785.  Purgamur  persecutionibus 
et  angusliis,  905.  'jersecutiones  Kccle«ie  a  Neroo^, 
usque  ad  Maiimium,  955.  Persecutiooes  Cbristiaiiomm, 
IV,  285.  Persecalio  fuit  in  loto  orbe  sub  Diocletiano  et 
Maximiano,  V,  423.  Persecutionis  tempore  muiti  e  Cbri- 
atiauis  coutra  Ecclesiaro  pugnare  compulsi,  VI,  897. 
Peraeoutio  Ecclesia)  giavissima  sub  Vateriano.  Decio  et 
Maximiano,3i9.  Persecutiones  perluleruot  Ecclesiae  Do- 
mini  a  gentilibus,  et  ab  Arianis  baerelicis,  789.  Persecu- 
tiones  non  siire  Dei  voluulate,  408.  Perseculio  non  ti- 
■teiida,  VII,  62.  Quid  facieodum  in  perecuiione,  61. 
Persecutionis  occatdo,  fit  Evangelii  seuitnanum,  ibid. 
Miuus  est  Cririsluii)  negare  iu  muitis  iribulaiiouibus, 
quam*ad  primain  persecutionem  coriuere,  90.  Multipa- 
tiuotur,  et  non  sunt  jusli,  24. 

Perseculoribus  blandieudum,  I,  630.  Persecutores  non 
timendi,  IV,  593.  Furor  et  crudelitas  eorom,  283.  Sop^r- 
bia  dissipata,  593.  Oinne  eorum  opprobriuiu  pertratisibit, 
590.  QuomodoDomiousliberatsuosa  peiaecuioribuH,b^8. 
'  Persecutores  in  boc  sasculo  a  Deo  puuiit,  VI,  925.  Pcrse- 
cutores  Cbristianorum  multo  pe^ore^  baaretici,  ei  Jud^i, 
quam  ethniri,  575  et  seq.  Perseciiturum  rabies  et  feritaa, 
841.  Perseculornm  suppiicia,  826. 

Perseus  Androraeds  liberjtor.  VI,  594. 

Persii  versus  citaotur,  1, 187,  6>V 

Persis  et  Chald«a  gaudent  equilatu,  IV,  926.  Per&lslit 
reges  post  Cyrum,  V,  665.  691. 

Persouarum  mutatio  propbetasreildil  obscuros,  IV.  214 
et  $e(f.  Personarum  mutatio  maiiroe  iu  prophetis  diflQci- 
lem  nitellecium  fagit,  902. 

Perlurbationum  iuiiia  vocaiitur  antepassionos,  1, 5%. 
Perlurbationes  animi  regere  possumus,  ampntare  noo. 
possumus,  989.  Non  vacet  mens  tua  vanis  periurbatiom- 
bus.  949.  Si  peetori.  inseckrinl,  deducuni  ad  maiimum 
deliclum,  ibid.  jMures  iiiveniunlur  eitraoei  a  perlurba- 
.  tionibus  animi,  110.  Sentemia  Stoicorum  et  Peripateti- 
corum  de  perturbaliouibus  auimi,  1041.  Perturbalioiief 
quatuor,  quibus  vexaiur  genus  hiimauuro,  II,  7*6.  Dua 
praeseutis,  el  duap  fittiui,  ibid.  Dus  suut  bouorum,  duae 
malorum,  ibid.  IVruirbationes  animi  quttuor,  quatuor 
virtutum  arbitrio  gubernau«J:e,  V,  12.  Pertarbaiiones 
quatuor  notantur  io  boiuine,  VI,  171.  Nulla  res  ila  ioe- 
briat,  ut  aniiui  periurbatio,  173. 

Perversitas  nun<iuam  polest  superare,  quod  rectum 
esl,IV,12l. 

Perversus,  nisi  aote  corrigalur,  non  polerit  adornari, 
III,  394. 

Pestilentia  indignationem  Dei  subseqoitur,  morbos 
aiiimorum  creai,  et  regioues  vastat,  IV,  203.  Peslilentia 
semper  faniem  et  penuriam  sequitur,  V,  138.  Ob  pec- 
cata  nosira  nobis  immitlitur,  55.  Pestilentia,  212. 

Peslilens  bomo  universa  populatur,  V,  212« 

Petesalus,  quid?  VI,  823. 

Io  Petra  serpentis  vestigia  non  reperiunlur,  I,  984. 
tr©  qui  sint?  V,  852.  Pelra  in  bonam  el  nialam  pariem 
accipitur,  IX7  368. 

Petra,  civnas  Arabias,  cognominata  Jaclael,  a  Syris  di- 
ctaRecem,  111,239. 

Petrus  uxoremsuara  dimisii,  et  omnia  qu«  possidebal, 

I.  795.  Trimam  ticgationein,  trina  couiessione  d  lcvii, 
460, 89 >.  Pctrus  Dei  judicium  propbetico  spiriiu  anuun- 
tiat,  ut  pcena  duorum  hominum  sit  doclnna  multorum, 
990.  Laus  sanclse  bumililaiis  in  Petro,  775.  Quanl»  fuit 
aucloritalis,  743.  Causa  pra?varirationis  illius,  tinior  fuit 
Juda?orum,  ibid.  Bene  sensit  deabohlioue  legisMosaica?, 
ibid.  Quomodo  co#ebat  genles  judaiiare,  767.  Pelrus  et 
Paulus  Chrisiiani  exercitus  duccs,  203.  Occlsi  a  Nerooe, 
409.  Locus  ejis  sopulvura^,  ibid.  Catbedra  Petri,  583.  Ca- 
tbedra  Petri  consulenda.  38.  Petrus  priiicepsapo^tolorum, 

II,  279.  Cur  iuter  duodecim  unus  eliKitur,  279.  Homana 
Kcclesia?  per  viginti  qualuor  anuos  praifuit,  661.  Non  futl 
irreprebensbilis,  718.  Petrus  totius  orbis  veoemti  ee 
celebratur,  827.  Romauus  episcopus  super   corpora  SS 


109"» 


IXDSX  CENEUALiS. 


toos 


P«slri  el  Panli  c.ffrrt  sarrilicia.  31".  Fpistotac  Pclri  falho- 
Uve  nominanliir,827.  Fccuiida  a  p!crisque  ejus  es^e  ne- 
galur,  'bid.  Dispuiaiin  IVtn  el  Appmnis  ob  Kuscnio 
conrpula,  8*53.  Peiru«,  et  Jirohus  column;n  Ecclesii»,  VI, 
534.  Konim  auciontas  sequeuda,  ibid.  Pelri  intldelitas 
onus  ume.  5M>.  pelrus:ir(ieutissiiiin  tidci  erat.  VII,  107. 
Pemonsiratur  rlleclibus,  IM.  puare  reticlus  lenla<i6ni, 
ibiil.  Primus  Antioiheu*  Kcdesiap  episeopus,  Romam  Se- 
dem  iratistulil.  409.  Pnrusex  Clemciiiehabebal  calviiie^m 
in  c:»pite,  594  et  seq  Fmola  defetidittir  a  quibusdam  in 
nrgatior.e  Onisli,  22?».  Dictus  est  juxla  q»iosd<un  Rarjun- 
na,  non  Karjoiia,  124.  Ilunc  Paulus  vere  Imrepavii,  755. 
|iidis*oliihilt  argumnilo  a  R.  Paulo  cous  rictus  est,  ill. 
Saianas  ei  Petrus  non  eadem  seiilcmia  coiid*-mnanltir,21. 
bispensiioria  fuit  inler  PauUun  et  Pelnm  «•iiitentio,  40tf 
el  seq.  M  probal  Hieronymns  validis  argumentis,  407 
el  seq.  Pelrus  Anliochia?  priimis  episcopus,  262. 

Prirus  Aleiandrinu-',  44,951. 

pha>dnncm  lihidini  senien;cmSocrales  in  Academiam 
transtulit,  VI,  5. 

Phaniasia  in  sacris  num  in  bouam  partem  acciplalur, 
VI.  »»51  et  iio2. 

Pliaran  ticinus  locus  monti  Sina,  VI.  6**7. 

Pbarao  decem  plaga**,  nuu  quasl  ab  irato  Deo,  scd* 
qttasi  a  palre  coinnionenie  sust  ntiit,  I,  1084.  In  pener- 
sum  egil  poeiiitenltam,  ibid.  Per  maria  sola  floceri  polnit, 
timori  habondum  eum,cui  eiiam  elemcnta  servinnt,  ibid. 
Ph.irao  apud  ittgypiios  nomeii  ts?  re^ia?  potestalis,  IV, 
402.  In  Taitis  domus  ejus  regis,  ibid.  DisseruilHierony- 
mus  post  apostolum  Paulum  de  induralione  Pharaonis, 
757.  Pharao  el  Herodes  persccutores  masculi,805.  Pha- 
raonis  eiymoiogia,  V,  341 . 

Phares  Judc  tilius,  quid  significat?  I,  256.  * 

Pharisasorum  zelo  Christus  crucilhus  e<t,  I,  707.  Pba- 
risai  in  quo  reponunt  meditalioiiem  legis,  449.  Phurisai 
jnstuia,  perit  snperbia,  087.  Pbarissei  cur?divisi  a  Jn- 
dais,  II,  107.  Konien  a  dissidio  susceperunt,  ibid.  Phart- 
saorum  supcn -llium,  ibitl.  Phans.H  vocahantur  divri  a 
populo,  VII,  177.  Piiarisa  i  cl  Sadduc-i-i  inl»  r  se  «o.iira- 
rii  p;iri  nientc  (onsenliunl  ad  lentandt;m  Jesum,  180. 
Scrion*  ei  Piiaris-i  i  pi  runiam  Trmpli  vfiiuut  in  redwn- 
ptiouem  mendacii,  242.  Vitii  romm  al  nos  ir..-nisieniiii, 
183.  Pessima  Pbansieoi  um  iradiuo,  III.  Supersutio, 
183. 

Pharnabasins  Ateibiadem  interfici  jussit,  II.  31 1. 

Phasides  avcs  lentis  v;poribus  coc..*r,  I,  42i. 

Ptiahircs  iEgypti  melropoiis,  V,  3*$. 

Phebulh,  redemptio,  1,64. 

Phidouis  filiae,  ui  virgiuitatcm  servarent,  in  ptileum  se 
prvcipilavcruiii,  II,  307. 

Philadelphia  olim  Amana  vocata,  VI,  572. 

Philcmon  presbyler  Ecclesi»  Itoinana»,  II,  909.  Ad 
Philemouero  Epistola  laudaia,  V  I,  ."Sb2.  Philemon  Colos- 
sensis  fnil,  VI,  749. 

Pbiippi  et  Andrcn»  benevolcntia,  1„890.  Pbiiippi  aedi- 
culae,  etcubicula  qnatuor  virginum  prophetan.m,  C«sa- 
re.*e  videb.tnttir,  6**G.  Qualuor  liliarutu  Pbdippi  pudicitia, 
proplietio'  graiium  cou  ecula  est.  978.  Plitiippi  tilia?  vir- 
gines  in  Causarea,  II,  301.  Prophetasse  icferunlur,  ibid. 
Pliitippus  et  ejtts  filtw  ubi  dormierunl,  8S5.  PhilippQm 
qiiidain  pulaut  ab  angelo  fuisse  raptum,  IV,  7j4,  753. 

Phitippi,  urbs  Mar.edonia»,  VI,  695. 

Piiilippus  iiiiperalnr  priiMis  de  regbus  Romanis  Chri- 
stiauus  fuit,  II,  893.  A  quo  tnit  occisus,  ibid. 

Philippus  rex  Mav  edonuni  ab  uxorcsua  expulsus,  If, 
51S,  8t»lJ. 

riiih>t.Ti  alienigena;  dicunlur,  IV,  182.  Pro  Philisihiim 
semper  alieiii^enasinlerprctatisuut  LXX,  35.  Phihslliiun 
alieuigeure  dicnutur  uoinine  sibi  proprio,  VI,  230. 

Phiihlhio  luiiuograpbus,  ll,  51  i. 

Phi.oappcilaturJiidxusPlalo,!,  428.  Pialouicisermouis 
imilalor,  1 20.  Philo  diserti-simus  Judaeoruiiif  II.  8»7. 
Scripsil  (ic  viia  Essamorum,  343.  Phi  onis  amtcili»  ctiui 
Pelro,  817.  Philo  Jud.-roruui  disserlissimusdiciltir,  III,  I. 
Ii>  iibro  tiebraicoriim  xNomiuuiu  oiinseral,  ul  Judatts  uu- 
mina  novi  Teslamenti,  5. 

Philo  Carneadis  magisier  de  quibus  scripsit  historiam, 
11,  309. 

Philo  episcopus  cl  confc^sor  visitjlur  ab  Uiiaiione, 
11,30.  Itd  rxsulabat,  ibid. 

Philosophia  medita.io  est  mortis,  I,  9  *.".  Sttdia  pltilo 
sophia  h.ib-.Mis  marlyiessuos,  180  plnio!»ophKv  iria  gme- 
ra,  II,  ;'itK>.  Aii;e   scieniiaf  iiotanlut  paiies  »'ni*.drm,  ibiJ. 
De  philosophia  opinio  s.ipieutiuni  muii  .i,  VII,  5(3 

Plnlusophj  qiiidam  ocinos  sibi  ellodenmi,  j,  «56.  An- 
rtim  coiitetupseruiit  muudi  philos  iplii,  7iH>.  tiiiiuiu  \  hi- 
lo^ophi  aiirtim  pro)iii(*udo  in  mare,  ibnl  Ctijtisd.im  |»lu- 
losophi  scienlia.  200.  Philosopnus  uon  iiilPiu-it,  nist  qi>| 

Patrul.  KNX 


8>  it  i^ognialum  \arirta?e«,  4(0.  Philosopbi  lcca  sfcrctj»  r t 
rrmo'a  hibitaveryni.^lO.  Nostracongruunl  rum  phihvso- 
phis,  331.  Pis^Josophi,  eisi  omni  siudio  wrilali  m  qia3»ie- 
rin|,  et  saptrntiain  Se^ouiprehendcre  pula>eiiitt.  ai  \e- 
ritilis  |>:men  prrvrmrc  non  p-.ilueruut,  II.  173.  Suom  * 
d.^rmatum  f..lsiinirs  conauMir  assrreie  farietate  ac  u:t.:- 
tiplcalione  sermrituin,  499.  Pinlosi»ihi  et  oi\it«n  *s  silu 
appl.iiKlnui,  IV,  43S.  Sapieiitiaphilosophorum,  et  vaiirihi.i 
diviiiort.pi  (ieslructa  in  adveutti  <  hrisii,  53't.  Plulosopi.i 
elaris>imt  hahueruil  puhlice  coucuhiiias,  35.  Phllnsiq  \\ 
et  do«  t<»rrs  miilii  «utn  suis  seiilenliis  noJauiir,  V,  1.0. 
Quasdani  eortirn  senieittiafi  nou  prohul  Hirronyiius,  I:-, 
il.Error  quorumdam,  88.  Phitosophoriim.  oralorum  rt 
P«>eii|tim  consmluth»,  VI,  221.  Vanilas  philosophqr.  m, 
VII.  621.  De  iionntilisqind  legilur,  545.  Auiniales  df*uu- 
lur,  501.  « 

Philoslraius  de  quo  ple::issime  srripsii,  I,  271. 

Philumen  atJiuvii  Apellitiii  in  doctrina  ejus  dfsseminau-    • 
da,  i;  I03f .  .» 

Phinees  \irlt:s,  7elu«.  II   713 

Pliocei  irilinguesdicii,  VII,  ii5. 

Phopuiris  Gaiil.-eaque  \aslitas,  I,  738.  PhcBuices  Syriw 
pars,  345. 

PbtRiticutn  antiquitales  Hitronymus  yEijyptiusconscri- 
psit,  III,  liii.  * 

Phouoritrerpretati.r  ignomiuia,  II,  272.Apud  llebrsrs 
es|  Criapus,  ibhl. 

Phoiinus  inariyr,  f,  iV>.  Phoiiuus,  VII,  375.  Ejus  i'r^- 
ma  refutaiUMi,  585.  i»hi  tmi  h&resis  uude  refellitur,  3',.;. 
l.orus  facil  advcrHUsillum,  614. 

Phr.yge-.  Adversuseos  Opus  instgnr,!!,  877.  Phrygasi;- 
DiidQsvoiruirs  poetas  laceranl,  VII,  410. 

Phud,  sive^hul  l.ib\a,  IV,  8  Gelseq. 

Phul  rcx  Assyriorum  snb  Ozia  rege  Juda  vadare  co?|  >t 
deccm  trihus  Israel,  IV,  6. 

Phulens.s  regio,  quas  alias  rrgiones  continet,  IV,  8h>. 

Phylacleria  quid  isinl,  I,  267. 

Physon  amnis  lalissimus,  I,  271. 

Pterius  preshytcr,  I,  429.  tjus  cxposilfo  in  Epislolam 
aii  Coriiithios.  245.  Pierias  Uictus  Ongenes  juu.or,  h, 
915. 

Pietas  in  Dettm  culmen  cst  virltitum  et  corona,  I,  58;V 
S-la  cjusa  pielalis  e.M,  ubi  caruis  nulla  notitia  est,  I  , 
813.  Quae  crudclitas,  pielas  esl,  176,  727,  937.  Inirc 
rtiientos  gladiosiuvenit  locum  pietas,  960.  Piota!»  in  lit.o^, 
pietate  in  Deum  superalur,  694. 

Pielatjs  ina>. iiiitim  ofticium,  II,  772.  Tempus  odieudi 
esl  in  mar».yrio,  cum  pro  l.hristi  confessione  rlgidos  iiun 
pietas  oppugnal  inimica,  III,  411.  Pietas  ei  vera  retig'-  , 
via  rcgia  esl,  IV,  674.  Pielas,  abominalio  peccatori,  VI, 
293. 

Pigmenlorum  multa  gencra  uude  dicunlur  devebi?  !, 
934. 

Pignus  cui  drbitori  rcddeudum,  V,  207.  Pignus  quiJ  ? 
VII,  560. 

Pija  prout  prlmam,  vel  productam  babet,  vel  brevem 
divVrsa  significalfVI,  686.  vas  concavum,  iu  quofruiucn- 
ta  luuduiitur,  ibid. 

Pilatus  noieus  tulll  srntentiam  conlra  Domlnum,  II, 
565. 

Pilcolum  saccrdotale  rolundnm,  I,  362.  Quale  pictum 
in  Llyxi  coo>picimus,  \bid. 

Piium  hasia  Komaua,  I,  314. 

Pindarus  lat:da'ur,  I,  279. 

I*iuceim«uiiiiis:erium  nou  vilc  pntabatur  oTlcium  apud 
aniiquos,  sed  erat  maxiuiac  digmlalis  apud  baibaros,  III, 
36^1. 

Pinnata  doroos,  VI,  262. 

Pipi.  sive  iuft«.  lectum  pro  HW,  I,  131. 

Piuytus  t.nossiaiiorum  cpiscopus,  II,  8(19. 

Pipizo,  I,  112. 

Piralje  redeunl  posl  lcrgum  iu*iti.  II,  37. 

Plrene  mons,  VII,  427. 

Piscaiio  pisciuui,  et  piscatio  homiuum  quid  diffcrant, 

V ,  4^>D. 

Piscatores  hominum,  qui,  IV,  954. 

Pisces  in  mare  Mor  uuni  illati,  slatim  moriuntur,  V, 
593.  Piscium  genera,  quol,  593. 

Pisciculi  ducuntu^pro  snmiiiis  deliciis,  1, 323. 

Piscina  probatica,  id  est  pecualis,  eleganler  deseribi- 
lur,  III.  182. 

^  Pisonis  vitium,  I,  413.  Pis«Miom  consiautia  in  lamenlis, 
355. 

Pistacia  quid,  I,  532. 

Pituita  qnid,  1,251. 

Pltyus  oppidultim  ad  exlremum  maris  Pontici,  I,  345. 

Plarare  nolle,  quem  offenderis,  grandis  otlcusa  est. 
IV,  8.^5,  B  ^ 

3& 


1090 


1NDEX  ANAl.YriCUS. 


1100 


Placere  non  debemus  hominibus,  seJ  Deo,  I,  557.  Plu- 
lcshoripso  cupiunl  placere,  quod  placere  roiiicnniunt, 
110.  PJaccndum  ost,  si  fienpotest,  foco  pariter  et  hunii- 
nibus,  VII,  38t.  Sio  aulem  alteri.Deo  magis,quam  bomi- 
uihns  placere  debemus,  tbid.  el  385. 

Placeuta,  sive  crustulae,  cliavonae  dicuntur,  IV,  671. 
PlaceuUe,  vel  cruslul»  idolis  oflerri  soliue,  VI,  29. 

Piag»  qualuor  mundi,  V,  33. 

Plagialor,  quis,  I,  11. 

Plauctum  quo  scnsu  fralres  Jerosolymae  fecerunt  super 
Sephanum,  1,181.  Platictus  snper  p<wiitenlibus  dicilur, 
891 .  Qui  sunl  plangendi,  vel  nun,  892. 

IManelaB  per  sepiem  lucernas  iu  tabernaculo  Mosis  si- 
gnificalae,  I,  3G0. 

Plangeudum  est  in  pnesenliarum,  ut  poslea  sallare  va- 
leamus.  illa  sallntiuiie,  qua  David  saltavit  anle  arcam  le- 
sljmeulijll,  400. 

PlaniaiioiiPB  peccalorum,  V,  753. 

Plasmatio,  qWd,Vlf,  577. 

Pl  donis  peregrinaliones,  I,  270.  Opusculuro,  335.  Po- 
liiia  Plalonis,  413.  Ejus  a?tas,  356. 

Platonicorum  senienlia  de  origene  auimap,  948.  Plato 
prudeutissimus  pWIosophorum,  II,  789.  Ejus  seiilenlia  de 
diversitale  a?taiis,iI>/</.  Habitavit  in  villi  deverta  et  pesti- 
!i'(iti,  quare,  338.  Opiniones  Platonis,  558.  I'>agmentum 
Platonis  meudacium  docens,  474.  Pulitia  Plalouis,  335. 
I  latonis  Prolagorain  transtulil  Tullius,52l.  Pialouici  in 
icmplorum  locis  et  porticibus  versabantur,  quare,  336. 
Plaio  vix  cognitus,  VII,  487.  Ejus  praeceplum,  58.  Plalo- 
nis  et  pliilosophorum  dogma  vulgaluro,  94. 

Plaustrum  trituraas,  IV,  499  et  seq.  Plauslra  ferrata  ad 
trituram,  VJ,  226. 

Plawsus.  Si  compositione  verborum,  vel  iustinclu  dia- 
boli,  plausus  populi  cxritaverimus,  coutra  couscientiam 
uoslram  scire  nos  arbitramur,  de  quo  aliispoluiiuus  per- 
suadere,  III,  411. 

Plautus  Comicos  translulil,  etc,  II,  397. 

Plcbs  facilc  decipi  polest,  I,  203. 

Pliuii  leuitas,!.  940.  Pliuius  Secundus  de  quibus  disse- 
ruit,  II,  332.  Plmius  Secundus  oralor  et  philosuphus,Hi- 
storiaa  Naturalis  scriptor,  IV,  637.  Pliuii  hber  tngesimus 
septimus  Nat.  Hisl.  de  gemmis  dispulat,  V,  534. 

IMumbuin  metallis  aduheratis  misceri  soIilum,uta  ma- 
leria  separeturaliena,  IV,  890. 

Pluvia  illa  oplima  cst,  qu®  seusim  descendit  in  terram, 
I,  289.  Pluviarum  in  Judrta  sterelitas,  IV,  650.  Pluvia  iu 
tiue  mensis  Junii,  el  in  mense  Julio  iion  videtur  in  Ju- 
d:ea,  VI,  150,  272.  Piuvia  serotina  agris  Pal«siin;e  ma- 
xiine  necessaria,  371.  Pluvia  lemporauca  Christus,  62. 

Poa  he.ba,  V,  865. 

Podagr»  medicina,  II,  532. 

Poderes  veslis  saccrdotalis,  J,  5GI.  Podercs  unde 
di.la.  V,  94. 

Ptiiiia,  vel  pra?mium  non  esl  ex  pra\judicio  Dei.scd  ex 
merilis  singulorum,  IV,  2i.  Pu.ua*  *ierna3  peccaiorum 
unde  nascuntur,  350.  Piena  consociat  apud  inferos,  ibid. 
Non  polest  bumana  fragiiilas  ltrre  sciitenUam  de  pa'iiis 
et  earuiu  mensura,537.0rdoeiutiIitas  panarum  ei  pivni- 
lentiae  fruclus,  758.  Timor  pieiiarum  iaudalur.9U.Uut- 
vitsj  piena  iioii  videre  Deuinin  sua  majestale  regnaiileui, 
54'J.  (Juanto  longtor  esl  Uei  oblivio,  tanto  major  pu?ua 
poecati,  855.  Per  *s  et  ferrum  magniiudo  pojnu;  moustra- 
lur,  577.  AUerius  panujest  auclor  deiicii,  el  altenus  qui 
ali  auctore  compul!>usesf,235.Suppulaiilur  aunipoBuarum 
decein  tnbuuni  Judai  ci  Moab,  270.  Pame  pro  modo  gra- 
duum,  V,  9">0.  Qmdam  dicuin  patias  impiorum  non  esse 
perpetuas,  302.  Sanclificalio  Dei  est  paua  peccantium, 
337.  Separatio  a  Christi  corpore  pojna  perpeiua  esl,  142. 
Signum  inisericordia?,  ditferre  p<rnam  peecati,  199.  Non 
insultandum  bis  qui  Dci  judic.o  pa»nis  traduutur,  110. 
Pojua  praediciiur,  ul  quem  pudor  non  vincit,  currigaul 
supplicia,  VII,  2 15.  Pumae  perpetua?  peccalorum,  63. 

Pieui  serrnone  corruplo  quasi  PJiani  appellaiitur, 
IV,  1018.  Pueitoium  liugua  llebraeaj  iingua^  magua  ex  par- 
te  conlinis,  ibd. 

Po'intenlia  secunda  postnaufragiumest  miseris  labula, 
1,  983.  Mors  et  viia  sibi  coniraria,  copulanlur  pceuiieutia, 
796.  Corona  pcjuniltnlijb  lexilur  de  tluribus  Scnpluraiuin, 
899.  Exemplum  periectas  poeuilentiaa,  460.  Sepluagies 
septies  delinquenli.si  con^ertalur  ad  puunileuliani,pecca- 
la  doiiaotur,  897.  Iuler  caplivitatis  mala  et  naulragia  te- 
nenda  esl  tabula  poenilentia;,  899.Nuuquam  est  sera  pa- 
niteutia,  1092.  Nec  nobis  pomileutiaB  suUsidia  blandun- 
tur,  quae  sunt  iufelicium  remedia,  507.  Jusii  vocabulum 
nou  amillit,  qui  per  puMiileiitiam  semper  resurgit,  897. 
Totam  puMiileuliam  peccatorisoslendil  Psalmus  quinqua- 
g«^iiniis,  h'J6.  Pauiteiiliam  noniiuili  nou  recipiuul,  401. 
l>iiiii  pji.ciii-uiii  p«rniteiilia  exs|»cct3tur,  nulritur  quaiido- 


'queaudada  perditoiiim,  55".  Pti?iiiiani»>s  ca.'k'.«iia  re- 
[1'imiI  ^audiis,  890.  PaMiitenli.i  imiUUir  baplisnmrn,  II, 
730.  Po>niieuii;e  mediciua  pruposita  p«»ccauHbus,  111,441. 
Deus  non  stalim  scelus  hominum  ulciscilur,  sed  difieri 
pfeiiam,  duin  exspeclal  po2Uitenliaiii,  455.  Ad  vocem  rpn 
scopi,sive  presbyleri,  perpanitentiam  consurguni  pecca- 
lores,  489.  Omnibus  perpueuitentiam  in  iiitegruni  rcsiitu- 
tissolus  diabolus  in  suo  perinauobil  errore.394.  Pteni 
lenlia  Uudatur  invitu  Novatiano,  IV,  327.  Vulneral.  538. 
Siue  auxilio  Dri  non  possumus  paiiilenliam  agere,  1066. 
Per  pojnitenliam  omntshomo  etiam  impius  potest  salvari, 
V,595,  597,  598.  Provocamur  ad  pueniientiam  priorum 
peccalorum,  540.  Anni  cenlum  vi^iuti  po^iiitentia;  consii- 
tuii  ante  diluvium,  679.  Picniteiilia?  signa  explicariinrtV|, 
524.  O^od  facit  baptisma,  hoc  lacil  piunilenlin,  140,  156. 
Locus  aplus  pumitentia?,  el  confessioni,  templum  e>t,  et 
allare,  193.  Conlinentia  in  operibuspaMiiteutia.'  requ;ritiir 
tanquam  neccssaria,  ib.  Paniienlia  inorli  et  iufens  com- 
parata,  28i.  Scriplura  borlatur  ad  p-jenilentiam,  luel  v»- 
nia  non  deturoninibus,  191.  Nemo  sit  sccurus  dc  p<rni- 
tentia,  515.  Puiiiitcntia  nostra  Deum  mulal,  191.  Aliomiu 
pana.alios  ad  pccniteuliam  provoca  1,503.  Magna  insauij. 
noHe  convcrti,  dante  Deo  locum  picoileutia1,  84.  Puar- 
lentia  ad  salulem,  VII,  171.  Panileiitiae  reloruatio  conira 
Novaiianos,  467. 

Pumitens  quauto  foudior  est,  lanto  pulchrior,  I.  2sl. 
llegius  animus  non  couvenit  sub  habilu  po?niti  u  is,  43. 
Confusio,  quid  merelur  paoiteuLbus,  II,  37  4.  Or.lo  p-i- 
nitenlium,  175.  Flelus  Lcclesi*  pro  piPiiiLeulibus.f^.pu-. 
nnentibus  aperiuulur  fores  Kcclesia?,249.Laicus|njL'iiii(*ut 
recipiturper  manus  impositionem,  ei  invocauon  m  Spi- 
ritussancti,  177.  Libenter  Deus  suscipit  pasuil^niem,  III, 
462.Deussuscipit  po?uilenles,modo  reveruiitur  in  plon- 
tu,  IV,  i*l7  el  863.  Vicloria  pamiieutibus  coucedilur.rra- 
lia  Domiui,  592.  Eorum  lilitia  iu  nio  ^wtsitea,  t^.Sollci- 
tudo  \eri  puMiiteulis  qua?,  VI,  503  ei  577.  Progre»sus 
ejus,  597.  Panitens  gaudcns  pal.iliir,  modo  veniam  me 
realur,  657.  Iuiautum  Dcus  rccipit  paiiilenles,  ut  \o«'et 
eos  populum  suum,  etc,  200.  Jiis  re^pondei,  136.  Debet 
pcBnitens  mulliludinem  pecraiorum  rouililndiue exa-quir^ 
virtulum,  580.  Christus  quolidie  suscialur  iu  pauiteuti- 
bus,  VII.  563. 

Poetau  cujusdaiu  vorsus,  I,  261.  Poct»  nonnulli  nali 
grandes,  257.  Llhnici  poeta^  diclum,  505.  Poelarum  nou- 
iiullacilantur,  II,  238.  Poelaruin  fabulaj  jactaut  Virjium 
ab  .lisculapio  suscitatum.IV,  352.  Fabul;e  eorum  etlicen- 
lia  iualis  ventorum.92.  Poctarum  fabulao,  ridicnla  ci  por- 
tenlo>a  mendacia,  VI,  288.  PoetaB  celebres,  224.  Pueia 
genlilis  furatus  esl  seuteutiam  Amosprophet*,  290.Poeui 
cnnriiciisVIf,  10. 

Polciiioiiem  Xeuorratesex  adolescen'e  lurpissimo  red- 
dd  s:ipitMiti.ssiiuum,  M,  5.  Polemou,  VII,  48*5. 

Pol.ueie  iimn^ii  Dei  quinam  dic*inlur,  V;,  523. 

Polvrarpi  voiumiiia  non  traiislulil  Hierunymus,  I,  43i. 
Poljcarpusaudilor  Jo.iMiis.  SmyriWB  episcopu*,  11,857. 
Huic  coiumendal  Iguatius  Antiochensem  Kccesiam,  WJ5. 

Poljcrates  septem  propiuquos  iiahuit  episcopos,  U,8bS. 

Poy^amia  Velens   Jesiameiiti,  I,  417. 

Pidvmita  vestis  qua»,  l,  292. 

Pompeius  (Cn.)  de  Ponti  gentibus  triumphavit,  I,  428. 
Cn.  Poiiipiius  Mulijm  liabuit  uxorem,  II,  516.  Muitas  el 
prabei  molusiias,  ib.  Edouiiia  llispania,  quid  fetit,  5D0. 
Civitas  Pompeiopolis  dicla,  592.  Cn.  Pompcius  primus 
Judiram  subegil  Itumauo  imperio,  V,  599.  Qua  occasir>n« 
cepit  Jerusalem,  50.  Cn.  Pumpeius  pruuus  Judasam  cewt 
el  Templum,  VI,  896. 

Punlicuiii  mare,  1,913. 

Ponlifex  Christi  talissil,ul  qui  religioui  detrahunt.vite 
ejus  detrahere  uou  audeaut,  1,  425.  Auctoritate  summi 
puulificis  lirmalus,  lihenus  pro  Cbrisio  et  confideut.us 
ora  reserat,  537.  Cxores  pomiticum  dicuntur  Lcclesir, 
417.  ln  poutilicis  peclore  et  corde,  veritas  et  docinua 
debent  esse,  VI,  34. 

Poutiticis  Vel.  Testam.  privilegia,  l, 337.  PontiTicis  Vet. 
Testam.vestes  proprine,  338.  lipi>lola,  sive  hber  De  v«»ie 
pouiilicis  ab  Hieronymo  edilus,  V,  94.  PoiiIiUcudj  duatiias 
paiiente  Christo,  reiigionis  eorum  scissum  errurenj  m«  n- 
slral,  109.  Poiiliticum  series  post  captivitalem  Babviuui- 
cam  secuudum  Eusebium,  682  et  seqq. 

Poutia  iusula,  I,  695.  ilauc  nobihuvit  exsilium  KlaM» 
Domililla?,  ibid. 

l»opilii  (M.)  Len*  factum,  V,715. 

Pupuli  nuu  semper  lacle  uulriendi,  II,  66^.  P«»pulm 
Dei  cx  ordiue  Viiaa  iutelligendus^lV,  <56,  ^uis  popuium 
Dci  dispergit,  V,  582.  Vani  populi  notanlur,  3H7. 

Popuii  tlorem  aqua  mistum  qui  b.berit,  iilios  geuerarf 
noii  posse  scribitur,  VI,  932. 

l'un  corpuris,  VII,  tli. 


1101 


INDEX  GENEKALIS. 


l.Oi 


Porphyrii  ma)iti.i,  I,  513.  Poiphyrius  scripsit  conira 
(  hriMi.iiuH,  nii  respoiideruui  Meihod-us,  eic,  427,  745- 
J'.jus  objcolio  in  Dei  providentiam,  1050.  tjui  scripseruul 
rniiira  Pmpliy.,  2^2.  Porphyrius  canis  raliidus,  II,  913. 
li;us  uialiHa,  590.  Speualis  hoslis  tJi  isii,  635.  Accusat 
(Jir.slimi  )moii*taijlue,  701.  Alulta  srnpsji  coutra  Danie- 
Umii,  tlid.  i'oi pli\rii  c.ilujiniia,  qua  Kvangclishis  coargi-e- 


lial,  coi.fuialur,  iil,  307.  Porphyiu  hlasplicmia,  JV,023. 
J  jus  (aiumiua,  53.  P-  rpliyriuui*  arguii  IJieioiiymus,  i02. 
iVrphvnus  sciipsn  roiiua*  prophetam  Daij-elcm,  V,6l9. 
Kjus  iuipieias,qtue(ii>.  Euschnis  i  a  s..rieusis,Apo.liuari3, 
et  Meiho  .itis  e«  respou-krum,  ibiU.  tlaiuuiuia  letuudilur, 
0.0.  Jtefellitur,  031.  Porplnni  rxposilio,  683.  Judaioruni, 
el  luipii  Porphyru  expiaiiado  co:jfii,nur,  7il  Porphyrius 
in  qu  •  sceleratus,  VII, 371.  Aposto.os  accusal  mendaci)  et 
lidi  ii.  gu.alis,  ib.  Blasplieiuavii  uiulta.  I9i.  Iluic  iSusebius 
Cesarieusis  lespoudii,  iu.  UbpMio  Porphyrii,  575.  Ca- 
ii.niina  n  tuii.iUu.,  70.  Optai  Jinroiiyuius  unpugnare  l'or- 
l-hyr.uiu,  k)9    lilasplKMij.ii,  i;,td. 

P..rtu  uxor  JJruii,  il,  313.  Smo  eo  vivere  uon  potuil, 
ib.  Porlia  minor  quid  diusse  iiarralur,  313.  .L  jualur  bru- 
to  pudicitia,  31  9. 

^  I  ortaj  jnoitis  peccata,  IV,  311.  Porl®  justilia?,  ibil. 
Portx*  Miigulaj  ex  propriis  causis  ducunt  ongiiies  nouu- 
iiimii,  V,  073.  loiia  iocus  judicu  ex  inore  Judaico,  et 
«ur,  ilnd.  Portae  bom*  ac  niaU*,  VI,  570.  Porta  piscium 
quw,  08*.  Dupiices  poria?,  morli*,  el  vita?,  2i>2.  \  irlutes 
porlJB  quir,  ibid.  Puria  piscium  HierosoIyina?,G84.  In  por- 
lis  urbium  judicia,  292. 

Portio  hu:c  nostra  est,  prsmiumque  perpetuum,  si  hic 
pro  virtutibus  iaboreuius,  III,  402.  Pars  oostra  est,  ut  in 
uoslro  sludio  et  labore  laMefliur,  432. 

Poituum  uiiiitas,  I,  6'27. 

Possessio  uosira  spiritualis  esl,  I,  116.  Possessio  in 
atnis  Domiui  ceria,  et  secura  est,  JJ,  700.  Possessiouuiu 
eiupiione  uaturale  est  la?lari,  in  veuditioue  lugere,  V, 
69.  Possessio  terrena  nou  esl  hoiuinis  ralionalis,  VJ. 
010.  ' 


nuu  et  Uirysippum,  701. 

tjuiMj  l'ossidcl  unusquisque,  plus  laudal,  I,  207.  Non 
niiu  ma.  quas  possides,  sed  dispensatio  libi  credita  est, 
32 4.  Parva  diraigimus,  el  grandia  possidemus,  398.  Quid 
p»U  nlissiuiH  iniserrimum  esl,  341. 

1'osiuialio  impudens,  qua?,  IV,  853. 

Potatio  toO  £>.ev(xoO  cur  hordeum  habuerit  adjunctu  n, 
\  I.  51. 

Poirntja  omnis,  ad  iram  Dei,favilla3  et  cineri  comp  »ra- 
i»ir,  IV,  210.  I»ra*sens  Potenlia,  materia  est  futurorura 
toiiiiviitoruiii.4o2.Poieiitia  Dt*i  per  parva  animalia  oslen- 
ki  lii  .isgypli  plagis,  \  I,  198. 

Polestati  inagiiu;  ad  regendum  iradiLa/Egyptus,  V,  34?. 

l'olio  calharlica,  IX,  T0l7. 

Potiode  malisgranaiis  sbsIus  slomachifugare,  el  corru- 
piuu.  veulrem  sanare  dicilur,  VJ,  905. 

Prarctpia  uiajorum  liabeanlur  pro  legibusapostolici«,  I, 
535.  Pneceplum  paMiam  habet,  uisi  fiat,  II,  250.  Non  de- 
lieuiu*  traciare,quare  beus  uouniquidque  pr*ceperii,sed 
quodcuuque  videmus  esse  iiiaiidaiuui,  hoc  pia  menle  im- 
pleie  fesiiuemus,  III,  451.  Prajcepium  Dei  iu  promissioue 
juxta  luieram,  stare  iioii  poiesl,  IV,  7ol.  Pracepta  aha 
dautur  ad  spirituales,  alia  ad  carueos,  Vil.519.  Aiiud  est, 
quod  juxla  iinpenum  pr^cipilur,  aluid  quod  juxla  iudui- 
gentiam,  ibid. 

Praeieptores  quinara  eligendi,  1,082.  Prasceptor  possl- 
mus,  720,  994. 

Pnecineui.es  ad  conciiamlas  lacrymas  ex  more  provin- 
Cise  Uracl,  VI,  i98. 

Pr&coniuin  teiix,  q:od  nulla  lotius  viise  sorde  macula* 
tur,  J,  406. 

Pr*d«  certus  numenis  Dco  plerumque  consecratus  in 
Vet.  lesUmciilo,  VI,  »90. 

Prafdcsiiiuiioiiis  maleria,  I,  128,  458  PnedesliuatiODis 
ootio,  VII,  550.  Iu  q.io  diilerl  a  propo-jiio,  ibid. 

PraBdicaior.  (Jui  lauluin  eo  lempore  Dei  verbum  praidi* 
cal,  quopopulus  Jibeuier  ausciilal,el  s.cuiidaaspiral  aura 
ruinoiis.salor  uegligens,  et  ignavus  agricola  esl,IH,482. 
Sapienlium  verba  punginl,  non  palpant,  nec  molJi  manu 
allreclaiil  lascivi.un;  sed  eiraulibus  el  Uinjis  puuntenli» 
doiores.ei  vulnus  iulligunt,  4'J9.  lVa^dicaicres  el  doctores 
alsi,  qui,  Vt412.  Auditores  pra?dicatorum,  404.  ^nedica- 
'.iodis  digmtas,  suscipieulis  iiifamia  non  deturpetur,  \  II, 
59.  ltigula  vila,  el  auslcra  prardicatio,  vitare  debel  aulas 
fe £iiiu,  etc,  69.  (Juarc  pi»catorcs  millufilur  ad  pr«dican- 
Uwm,  22. 


Praedicandi  munus  periculosum,  V,  TSl. 
Pradeclis  Libis  magii.im  jus,  I,  079. 
Pradeclura  urbaiia,  I,  078. 
Pr.ej/iiantes  myshce  quid,  I,  800. 
Pm?l.ili  uegJigeiites  tiuicaiit,  IV,  942.  Praelati  et    pri> 
slyleri  atleule  h  gai.l  qua-  01»  uniur,  \  ,490. 
Pra  Jio  iiaxaii  di.iiiiaiuri  qiiid  (acioiit,  II,  39 
Pr.iscieiiLia.  li\  jiiasciciiiia  ei  pi  jr.esUiiatioiiP    I,vi, 
jarn  fi  iaili  suul,  nu.e  fulura  suul,  II,  591.  iNoii  lullit  J  - 
beruiii  »riiit>iuiii,sed  causasaute  preccuere  iunuil,quaie 
uiiuiuquodque  >U  faciuiu,  435. 

J'raseuiia  exeinpla  &unt  futurorum,  II,  366. 
1'rashliiiS  diaconus,  I,   054. 
Pra^su^ue  Uiealralcs,  ll,  195. 
J 're.suiftipiio  vana,  qua?,  I,  530. 

I  i^teriiuui  pro  fuiuro  propheiali  coosueludin^  dicitnr, 
IV,  Kb.  Pi%'leriioruui  bonoruui  recordaiione  mala  pravseu- 
lu  miii-;in,  Kpicuri  stuiia  seniemia  es1,  473. 

Prailextala  uxorHymelii  uiorle  puuitur,  quare,!,  683. 
EjusJeiii  .somuium  per  ordiiieiu  complelur,  ibiU. 

Pra?le.\lati  cousuiis  \uael  liuis,  i,  1-7.  De  eo  quid 
emcolita  est  uxor,  181.  P.aetexlatus  coiisul,  bo.uo  sacri- 
legu>,  quid  ludeus  solcbal  dicere  poutitici  Koniaiio,  II, 
415. 
Pratorum  et  feni  penuria  in  Palapslina,  IV,  5J2. 
Preces  .saucloruui  ira?  Jjei  possunt  rcaislere,  IV,  891. 
Preces  ruurus  pro  salute  fK>pnli  npponendus,  V,  12  Pru- 
cibus  Dei  ira  reliuelur,  \  1,  889. 

l'resbyleratum  fugieus,  digmor  eo  judicotur,  I,  337. 
Presbyicri  otlicia  et  virtutes,  I,  350.  Presbyieu  non 
a? vo,  sed  prndeulia  judicaiiili,  519.  Qui  vuit  e&ercere  <.f..- 
cium  prodliyteri,  \ivjI  iii  urbibus  et  castellis,  52.';  benro 
presbytcri,.scriplur.«ruiii  iectioue  conditus  sit,  ^0.3.  Ho- 
maB  ad  tesliuioii.um  diaioni  piesbyler  ordidalur,  1084. 
Aute  Prcsbyierum  sede.e  iion  littt  mouaiho,  5».  Jo  i-.c- 
ciesia  Hoiiu-  Preslotcii  se«J( nl,  alaiit  diacoui,  lUM.  I  res- 
l«y  leri  el  diaconi  maJi  ei  sa.culaics,  112.  I  i.ius  ex  in^is 
mores  pervuisi  de.sciiouulur,  112. 

Presbyieri  et  episcopi  iiuotiiodo  diiTerunt,  IV,  58.  Pre- 
sbyteri  uieruo  el  sapieuiia,  m.u  a'ijie  e  ig«  ndi,  .8.  i'ie- 
sbyleri  niaicliaiiies  m  captivnaic  quiuaui  juxia  Ilobrx'os, 
1048.  lVesbyter  idem  qui  episcopus,  VI1.0J4.  Ex  consue- 
tudiue  Ecclesiaa  subjicuur  episcopo,  695.  Pr^'.>J>v  tcruiu 
uou  pojse  essc  digamum,  30U.  Vide  Kpiscopus,  \Sucer- 
dos. 

J^ressurie  apud  inrredulos  puenae  suut,apud  lidelcsklo- 
riaetvicloiia,  VII,  598. 

Priu.i  el  exlrenii  terra1,  qui,  V,  782. 
Priapus  Hebr&a  liugua  dicitur  Pho^or.  Vide  Phogor, f< 
Beelpho^or. 

Priuj)ii\a  in  templum  pnrtantium  laelilia,  IV,  418.  Pri- 
mitiva  qu»,  V,  553.  Priniitiva  et  primiiiaB  saccrdotibus 
olTereudao,  ib.  Priuiitiva  de  frugibus,  quantuiu  daretur, 
oilereiiliuin  arbitrio  relicla,  565.  Pnmiiiaslaborum  el  vir- 
luiuin  ollerre,  quidl  500.  PopuJus  ollerre  dcbel  primilias 
principi,  et  princeps  orJerre  pro  popu.o  victiinas,  567. 

Pniiiogeiiilus  quis;  11,215.  Pnhiogeniti  uon  accipiunt 
ha?rediiaiem  in  Scnpiuns,  sed  sicuudi,  IV,  1 1.  1'nij.oge- 
uilus  cur  dicatur  Israel  popuius,  nou  uiiigenilus,  Il.pn- 
mogenitus  iii  Scripturis,  qu.sJ  \  II,  13.  Piiniogenius  ma- 
jora  iiebentur,  475. 

Piincipes  veri,  et  judices  quales  sint.  lil,  476.  Principes 
duo  aposlulorum,  JMrus  el  Paulus,  IV, 789.  Priucipesiu- 
ler  et  senes  id  fuit  ia  populo  Dei,  quod  uunc  est  inter 
cpiscopum  cl  prcsbyti Tum,  58.  Pruicqiuin  luiquitas  uo- 
lalur,  ii>.  Pnucipefj  pop  ilorum  prose,  tt  commivsi>  sibi  . 
greyibus  ralioueiii  rcddiluri,  91*.  J*rincipwin  scelere  po- 
puli  pliMumque  deJentur,  9i4.  Disjensatoria  fuit  inter 
eos  c  >iiieiiiio,  541.  Piiuci|  ibus  i..ou.ia  uaniur,  V,  500. 
Vicuiia  pnucipum  la?du  hiimilioieiii,  ibd.  Principes  ilat 
l;eus,  ui  popuium  corripiant  dcliu .pieuii  m.  VI,  90. 

Pr.iicipia,  virgo  Christi,  Vil,  7.  llieronjrmuiu  rogavit 
ut  il.  Cainicutii  caniici  r..m  s<  i  iijerei,  xbid. 

i  risca  ei  Maxmiilia  uobles  el  opulenls   feraina»,  adju- 

tnces  aloiitam,  uisaim;  vaies,  I,  Ju52. 1'risca  et  Jdaxuiiida 

faisaj  prophelissa»,  V,  150.  i;*mouiaco  afUale  spintu,  ib. 

Prisciilianus,  pars  Mauich.ei,!,  10*9.  De  HasiJidis  luipie- 

tate  veuit,  ib.  Ljus  lurpiiudiiici,  ir>.  Damualus  fuil  et  sa- 

culi  gladio,  el  auuoritaie  totiusorbis,  ib.    et  lu31.   Sen- 

ieuiia  Priscilliam  iu.pia,  1041.  •Suspicalur  auiiiiam  apro- 

pna  Dei  subslautia  es&e,  9i8,  Prisciiliaui  seulcutia  impia. 

11,093.  r    ' 

Pnscus  Itacrhiu*,  patcr  Jusiiiii,  II,  8d3. 

Pnvi.e^ia  singui  ,ium  uou  possuni  facere   legem  con^- 

millKMU,  \  1,  400. 

Procas  Silvius  Laliuorum  rex,  VI,  225. 

Probo?  vitluju  laudes,  I,  981. 

PioUinus  (il  us  ejus,  ly  981,  ^    . 


1103 


1X!»EX  GEKEUALIS. 


i:oi 


Pfobare  PaiuJen*  rem  s.mul  ct  biiprubare,  viiii  e*t,  II, 
556. 

Probus  constil,  I,  91*».  Proborum  uomina,  977. 

Probus  imperator  sticcessit  Xureltano  el  Tacilo,  II,  913. 

Procopio  (De)  quid  legiiur,!,  5il. 

Proculcs  episcopus  iaudalur,  1,  936. 

Prorlus  Montani  sectator.  II,  899. 

Proditionis  exempla,  I,  303.  Proditione  cx  partc  capta 
Jenisalem  a  Sennaeherib,  IY,  221 

Prodiloribus  pocnae  statuuntur,  1.307.  Qnanta  mala  In- 
duxli  proditor  semibarharus,  913.  Prodiiiores  David  et 
Chrisli,  perieruntsuspendiO,  IV,  81. 

Proranuro  et  laicum  quid,  V,  606  el  607. 

Profectus.  Sic  deberr.us  vivere,  ut  semper  pra?sentes 
dies  meliures  nobis  sint,  quam  praeieriti,  III,  439.  Profe- 
cius  universorurn  redundant  in  prineipem,  V,560.  Semper 
ad  altiora  profieiendurn,  479.  Profectusnosier,  DoiLiui  vi- 
cioria  esl,  VI,  803. 

Profuturus  episcopus  constilutus,  veloei  morte  sublra- 
biiur,  |,  (558. 

Promissio.  Melius  est  aticlpitemdiu  librare  senlenliam, 
qtiam  in  verbis  facilem,  iu  opere  es>e  dflicilem,  III,  428. 
In  pmmissionibus  Domini,  ira  et  furor  non  est  ponendus, 
IV,  712.  Promissio  pro  honore  parentum,  quomodo  acci- 
pn-iidji,  VII,  664. 

Proiiittere  (Non),  raelius  est,  quam  promilterevet  non 
fjcete,  V,  tioO. 

Prouuba  quae,  I,  979. 

Prophetae  appellabanlur  videntes,  quare  ,  I,  275,  57 1. 
Limcile  intelligimtur  propheta»,  235. Duoleoim  prophel» 
in  uiiiiis  voluminis  angustlas  coarctautur,  277. 

Mn!toaliud,qnam  sonant  in  lillera,  pnjpfigurant,  ibid. 
Propiieiarum  et  opostolorum  libri  carenl  omni  errore, 
765.  lu  eorum  \oluminibus  nonnulla  sumunlur  de  libris 
genlilium,  425.  Multi  virgiues  exstiierunt,  104.  Kilii  pro- 
pheiarum  du  es  monachoruni,  525,  936.  Prophetre  aiffi- 
rile  inlelligunlur,  II,  536.  Sancli  propheUe,  qui  perfec- 
lam  nou  meruerunt  propheiiam,  758.  Libri  propheiarurn 
inulla  sugjjerunt  de  nalura  rerum,  558.  Inter  spirilualia 
charismata,  propheliae  poslponunlur  apostolis,  520.  Nulii 
(Oiiiigit  prophetarum,  el  auuuntiare  Christum,  el  digito 
de.miiiistrare,  179.  Eorum  juslilia  non  fuit  perfectn,  707. 
jNuSIiis  vir  prophela  lempore  Josiae  regis,  770.Nubessunt 
prophet»  el  omues  sancti,  qui  pra^cepladncirinarumpluc- 
re  posxiint,  III,  isl.  ProplnMaa  priusdicii  sunt  videnles, 
IV,  7.  In  prophelis  uuuscsl  Spirilns,  406.  In  animo  eo- 
rum  Deus  loquebalur,  4.  Lx  Domini  voluntateloquuniur, 
1059.  IntelligebaiU  qu*  dicebant,  neque  ineesiasi  loq-je- 
Lanlur,  3.  Lnde  habebaiil  Ihlem  scrmonumsuorum,  465. 
P«\-«?cesserunt  iu  sigiium  fuluroniin,  121  Onme*  de 
f.hrisii3d\enlucecineruiJt,9i0.  Intyp;,m(  hrislimullafe- 
rerunt,924.  Uabitus  prophetarum,qui  ,21 1.  Propheta  vati- 
einii  fine  monslratur,  tOSS.Consuetudo  prophetalis,  qua?,  57, 
73, 83.  Conslantia,  el  prudcnlia  prophelalis,  1030.  Obscuri- 
tas,  unde,213- Iu  prophelisomma  pleua  sunl  «riigmalum, 
769.  Perionarummutalio  iuprophotis  difiicilis  inteliectu, 
902,  1070.  Ordo  temporum  non  servalur  in  eis,  983, 
1013.  Cur  in  piopheiis  crebro  dicitnr,  liwcdkil  Domi- 
NMi,  100L  Verus  propheta  potest  prccibus  resislereDo- 
miuo,  945.  Inlerr»gandi  sunt  dc  semilis  antiquis,  947. 
Opera  eorum  nobis  exemplo  sunt  ad  \irlulem,  1080. 
Protnissioues  eorum  non  ad  solos  Judaeos  pertinent, 
7 1 L  Soivitur  quaestiosumpla  de  prophelis  Isaia  et  Jeremia, 
596.  Prophela  porhorrescil  ad  aspectum  Dei,  999.  La- 
'  quitur  ex  persona  corum  qui  judiciis  Dei  turbautur,  751. 
A  Malachia  usque  ad  Joanuem  Baplislam,  propheiam  oou 
habuil  gens  Judaica,  571.  Sacerdoiaies  gradus  cous!iluli 
eraut  apud  Jiuheos,  qui  prophelas  el  pseudopropbelas 
disierutreut,  50. 

Prophelae  mulii  in  captivitale  R:ibyIonica,  V,  879.  Con- 
suetudo  Seripturae  sacraa  in  prophetarum  nomine,  121. 
Nomeu.prophetarurn  boois  malisque  commune,  122.  Va- 
ticinium  fulurortm  quarrilur  a  propheta,  78.  Magua  fides 
ct  grandis  aud  cia  prophetarum,  lk-4.  Prophela»  prophc- 
i  ibant  sponie,  et  non  ex  necessitale  spiritus,  933.  Pio- 
I heta»  medici  animorum,  840.  Prophel»  vexaliouibus 
«btioxii,  752.  Proplietae  omuibus  peiiculis  obnoxii,  ib. 
0«>i  prophetarum  felicilatem  assequi  sludeut,  vitam  ipso- 
ruin  imiiaiitur,  85'i.  Non  sequunlur  in  quibasdam  ordi- 
nein  histori»,  665.  Cur  repeiunl  qu-e  Moses  scripsi*, 
.W.  Prophet*  dirti  videnles,  VI,  56,  351.  Deus  bcutus 
etl  in  prophelU  el  io  Lvangeliis  521.  In  prophelis  di- 
Miiationis  est  veriias,  32i.  Eorum  scripla,  licei  sancla, 
huniilia  sunt,  ad  coropiiralioiiem  prophetiao  advcnius 
Chrjsti,  475.  Uoquium  Dei  ad  cos  inlruisecus  esl,  608. 
lnieiliguni  uo:ve.rsa  qu»  loqtiuntur,  530.  Cur  prassens 
t?mpus  n  »n  negliguut?  5.  Non  oinnij  Deus  rcvebt   pro- 


f)he;is,  4*>3.  D«M  Spirihi  loquiiiitur,  460.  491.  Ciicum  ha- 
»ilus  prophetarum,  909.  Non  idein  ordo  XII  Prophetaruin 
apud  LXX  Interpretes  acapad  Hebr«eos,  163.  (Juali  orpnv 
phetse  eodera  lempore  prophctabant,  589.  Sexderimpr»- 
phetarum  elymoiogi*.  16-i.  Osec  el  Joel  iisd^m  lempori- 
bos  prophelarunt,  169.  Agg£iis  et  Zacharias  eodem  attno 
prophctaveruut,  779.  Coneueludo  propbetarum.  cum  lo. 
quuntur  conira  nabylonem,  583.  Lndeoritur  obscuri:»s 
prophetarumj  5'J0.  Ars  rhetonra  in  prophetis,  170.  Ou.- 
riis  prophelarum  chorus  Christi  prstdical  pafsionem,  935 
Propheia»,  Lex  dicii,  Vil,  469.  Quorum  verba  in  adren- 
lum  Salvatoris  erudn  banl,  444.  Prophet»  inielleveiu-t 
qua3  locntisunt  de  Christo,  s.e»i  noii  sicul  apostoli,  581 
el  seq.  Quidam  volunt  illos  non  intellexisse  quid  d.ic- 
rini,  592.  Quibus  tesiimoniis  hanc  suam  sententiainroDo- 
ratii,  ibit  In  prophelis  miuoribus  adrniranda  brevilas,  ei 
magnitudo  sensuum,  745.  Nesciunt  Chrisli  myst€Tiu;i),qii. 
prophetas  non  legtiut,  592.  Prophelaa  reconditi  et  apo- 
cry(  hi,  647.  Nomen  prophela?  impiis  el  vitiosisronressum. 
706.  Prophetarum  novissimus  Joannes,  310.  Prophe.a  nou 

acceplus  in  patria  sua,  VII,  347. 

Propheiia  signala  in  Domiui  passione,  I.  183.  Donum 
prophetia;  non  semper  fuit  in  proptiiMis,  V,  415.  Obvu- 
ritas  prophetia?,  et  difficultas  explaoationis,  VI,  U<2, 
Omnis  prophetia  visio  dicitur,  140.  ALud  prophcti», 
aliud  divinalio,  172.  L'bi  propheiia  dc  Christo  iuauifoli 
est,  nihil  amplius  requiratur,  856. 

PropheiicaB  visionis  etoneris  differentia,  IV,  184. 

Prophetissa3,  V,  130.  Prophetiss»  per  necroiuauliaiB, 
et  Pylhicum  spirilum  erudila?,  ibid. 

Propitatio  ubi  est,  pra?cessit  peccatum,  II. 

Propinq-iorum  affectus  amputalur,  VII,  139. 

Proponlidis  angustiae  Cbalcedonem,  el  quodnamBjxan- 
lium  brevi  freto  dividunt,  VI,  878. 

Propositum  unumquotique  habet  principes  suos,  I,  '23. 
Propositi  rari  sunt  seclatores,  II,  311.  Propositi  bominuin 
frequens  mutatio,  IX,  320.    Propositum  quid?    VII,  550. 

Proprla  manu  perire  quando  liceat,  VI,  402. 

Prospcris  Jln)  semper  debemus  cavere  ventura,  IV,  553. 

Proti  lahiila,  II,  725.  Columnae,  551. 

Prolesiiatis  apud  Troj  ^m  oceisus,   II,  312. 

Proselyli  .ludajorum  unde?  VII,  281. 

Proverhium  alind  Cra>cum,  1,  151.  Proverbium  ap>:d 
Gra^co^,  II,  561.  Proverbia  vetera,  472.  Proverbium  pr») 
metaphor.i  sumptura,  V,  275.  Proverbium  vulgare,  \  II, 
167,  489,  538. 

Provcrbiorum  liber,  non  ut  simplices  arbitrantur,  pa- 
lentia  habet  prdBcepta,  sed  quasi  in  terra  aurum  absro  - 
diium,  et  in  imcenucicum,III,  493.  Proverbiorumsenteo- 
tia?  cxposiiio  ptilcheraima,  IV,  629. 

Provldentia.  Omnia  Deo  fiunt  disponente,  et  non  casn 
autfortuilo,  III,  4bl.  Cuncta  nonsine  voluntate  Deidi^pi»- 
sila  sunl,  et  Deos  omnia  iu  uliUlateni  homiuum  fa.  ii, 
452.  Eveuius  rertuu  providenli»  Dei  reservaodnK,  duta 
nos  in  openbus  houis  laboramus,  4H2.  Deus  jussit  humj- 
nis  usibus  eleinenta  scrviie,  ul  horoines,  ha?c  videutf^ 
imelligant  esse  providenliamDei,  415.  Providentiaiu  Lki 
quidain  dcnegant  bmtis,  IV,  1090.  Provtdeolia  Dei  ornn»a 
guberuanliir,  V,  9.  Providentia  Det  uon  ignoratur,  licel 
ignoriMur  ejus  \eritas,  VI,  397.  In  singu:t>  homtui^ui 
Providenli?,  in  an;:nantibus  currit  geueralis  Dei  dts- 
peusatio,  6u4.    Negnotes  Providentiam  arguunlur,  6*8. 

Nihtl  stuilitis  quara  non  Providere  novissima,  IV,  691- 

Proviucia  un.iqtiaeque  habet  aliquid  sibi  proprium.  I, 
206.  Pro\iiiciarum  mutulio,  cl  eve.rsio,  344  etsiqq.  Lna- 
quaeque  provincia  in  quibus  abtindat  iu  seusu  suo,  4oS. 
Judex  provin  iw  uiius  est,  912.  Proviucia  unaqu«qu« 
habel  proprieUtes  suas,  VlI,225.Suo  quaeque  viliode«.o- 
tatur,  416,  709. 

Proximis  hominibus,  omnis  homo  accipiendas,  V,  203. 
Proximus  quis,  206.  Vix  ulius,  qui  non  opprimal  proxi- 
muin  suuiii,  2>)7.  Proximus  nosler  nonconsauguiueus,se*i 
omues  homines,  VI,  853  ct  830.  Proximua  noster  omnn 
homo,  VII,  627.  Oiuoe  mandatum  recapitulalur  iu  dile- 
cliouc  proximi,  185. 

PiuiteiJiiie graudis  est,  aurum  in  luto  quarere,  I,  688 
Lbi  omuia  suut  seiiesceniisacprovecls  plenapiudeuii*» 
6ii.  Prudonti»  est,  cavere  iu  alterum  direre,  quidqunJ 
in  se  staiim  retorqueri  poiest,  II,  552.  Prudens  eloqua 
mystici,  quis,  IV,  50.  Prudentia  et  sapieotia  io  quo  iffo 
iuuI  juxta  Stoicos,  b5.  Prudeutiani  ad  quid  nece^sanam, 
pervcrsi  duunt,  V,  174.  Prudeutia  detinilur,  VII,  55L 
Prudentia  etsapienlia  iu  quo  ditTeruiil,  ibid. 

Pru«ieiitis.homiiiis  est,  eliam  si  dolet,  dissimulare  con- 
scieniiaiu,  et  cordis  nubiluin  screuitate  fronusdiscuiere, 
II.  468    Priideus  eloquii  inysiici  quis? 

Psalinos  (ln)  pautos  diverborum  opuscula,!,  75S.  Pw '- 


MC5 


IXDFXGENERALIS. 


110* 


morum  inlerpretes,  I,  755.  Kthicus  p«atmns,  179.  Alter- 
ntmi  psalmi  decautali  qualuor  linguis,  722.  Adhuctenera 
liugua  p?»!mis  dnlcibus  imt  ualur,  6S5.  Titnlus  uoni  psal- 
mis,  275.  In  psalmo  lxiv  Dens  loquilur  ad  humanam 
3i.im:im,88.  X  psalmi  titulus,  323.  P»a'mus  lxxh  libri 
loriii  principmtii,1.6.  Psalnii  grailuuin.  II,  211.  ijuidam 
P  almi  pro  oclava  inscribuiitur,  195.  Myslictim  alpha- 
le:tim  P<almorum;  377.  Csalmi  undeeiinqui  nort  habent 
tunlos,  469.  Varia  irtterpreAatin  versus  psalmi  secundi, 
47?:.  liiscripiio,89.P^almi,  469.  Incxwn  psidraojustuseru- 
-itur.  i9>.  Psaimus  ii.iv  et  psalinus  lvxi  secundum  bis- 
iori:m  super  Sa.omone  cooscripli  sunt  taiuctsi  ad  pro- 
phoiiam  Cbristl  et  liiclesi*  perr.neant,  III,  "»«6.  Quin- 
«'ec  m  psalroi  graduum  suut,  per  quos  primtim  erudimur 
n  cgi»,  480.  In  Psalimscaimen  lyriium,  IV,  !013.  Tiiu- 
!us  in  quatuor  Psalmis,  589.  Nontis  psalmus  conira  dia- 
!  o  tiui  esl,  2  i  Ps>a  mi  wu  e*  lxxxh  protorculanhus  ins- 
i  i*it>li,  748.  P*aln.us  qua.Tagesimus  quartus  pertiuel  ad 
s.niamentum  Christict  Eeclcsia»,  327.  In  Psalmis  carmeu 
.vinim,  V,  551.  Ordo  histo<i;e  i;<m  qunitnr  in  eis,  ib. 
1 1*  C65.  Qu  •  sl  o  de  ordine  Psjlnioruoi,  664.  Tilulus  psal- 
iii<  n.m  quorumdam.  6~>8  P-ami  vm  et  lxxm  i  pro  lor- 
culanbus  'nscripti,  566.  Psalmus  xi.iv  pertinei  ad  sacra- 
m  i  ti-ni  Chrisli  ei  Lolesia»,  60i.  Psalinus  cxwn  ilenus 
rr.iccpiormn  ei  justificalionim,  212.  Isalmum  inter,  el 
Iriuiiinn,  el  cantieum  quid  interest,  VII,  432.  Psahni  ad 
crhnicem  locum  perhneiit,  ibiit,  Hi  quibus  Alleluia  vel 
IRipnsiium,  vel  suhjecltim  est.  qtud  coniineut?  ibid.  De 

•  tio  primus  putaltir  scnptus,  239.  Tilul..s  psalmi  noni, 
t'-53.  si.i  ex  plunbus  lestimoniis  conloxlus,  18.  xxi  de 
i  tiris:o  iiiielligendiis,  uon  de,  etc,  370.  Quid  stiperllutim 
h.ii»et  in  versu  primo,  ib.  Tilulus  xliv  psalmi.  750.  Intelli- 
^itur  de  C:.nsio,  ibid.  Psalnius  lxxmi  Asaph  \  ropbetae 
l  lulo  inscribitur,  59.  In  en  quid  narriilur,  iuict.  Oinuia 
uu*  hahel,  parabohce  senuenda  stinl,  ib.  Psalinus  lxvui 
io'us  :j  Chrisio  Cwiutur,  218.  xc  prophetia  est  de  viro 
.«anrlo,  21.  cxvii  de  advenlii  Donniii  scriptus  e.sl,  192. 
Quare  nopssiiiuis  est  Jmiajis?  ibid.  -jsahui  ne*  tiltilo  lor- 
enKiriiiiii  pr»rnul3ii,  169. 

Numurus  xvgradnuui  mysiice   in  Psallerio  cnntinelur, 

I.  2",7.  IValler.uiuad  verhnii»,  9.">9  Toiura  Psalleriuiii  ni- 
tul  est,  msi  ad  Deum  iu  cunc.is  operibus  depreralio,  I», 
~>r0.  INallehuui  lyrico  ntorecompi.Sittr.M,  VI,  631.1njsal- 
ler:o  qumdccim  suiilcai;ii:iu,  VII,   39«*. 

Pscudorneiii  arguii.x»,  II,   487. 

rseudopropheio.'du:cia  pol  iceutur,  el  modiciimp'accnt, 

II.  381.  P*eudoprophel-o  iuter  caplivos  Hbyiouis,  IV, 
10  ii.  Psemloprophei,t«,  quomodo  ei  ipsi  prophet.e  appe'- 
ienu.r,  V,  121.  P>eudopio')ht.'l.K  quiuani?  220.  P&eudo- 
proplict:e  inveiiiuiii  iocuin  decipiendi  teuipure  persecu- 
tiouLs,  VII,  196. 

Psiihinm,  slra^uli  genus,  quo  proleclomonaclauteban- 
t.ir,  II.   55 

P»omihom-t>ha:»ech,siveSaphanetb,  phanee,quidsigni- 
fiieitiiJ,  367". 

P-ylli  populi  L  bya?  in  Africa,  VI,  167.  Spirilualcm 
sil-i  10» ea  exhiberi  cupit  Hieronymtis,  ibid. 

Vl ■leiiuv i  nomen  /Kgypli  regihus  usque  ad  Cleopatram 
comnrine,  V,  5il . 

Pto!em-»'us  Kp?phanes,  qualuor  annorutn  puer  a  Phi- 
lippo  Mai  edone,  el  Aniiocho  M.  hello  petitur,  V,  707  et 
teq   Mem  cnr  a  ducihus  occistis,  70K. 

Pto:em;eus  Kver^eles  Seleuci  Gallinici  rcgnum  diripit, 
\ ,  H)3  el  s.  r/. 

I  toleinie  is  l.agi  Jitin  rex  prmlentissimus,  fcrtissimus, 
p'  tc -ntissimt  s,  diti.vsimus,  V,  703  hjusdetu  laudes  et  res 
K^l»1,  iid.  <t  70  i. 

Pt«  lemjrus  Ihildelphiis:  de  eo  quid  narralur,  II,  520. 
P  i  |*'ip;imim  idrm  Piatciiis  fuii  seclalor,  ei  JiuImos  ruagtii 
MriiTo  fari»-b:ilf  quia  iiiiuin  Deuin  "coiere  (hcerenlur.III, 
4-io.  ldriu  seiunJus  rex  /E^vpii,  V.  70i.  Lude  ?ov/o-6- 
po;  d.cius,  7«;5.  Mtilla  Eteazaro  Pontiflci,  inuItaliieri>sol)V. 
mam,  et  iu  Tenipli  donaria  vasa  traitsnnsit,  70i.  Filiaiu 
Perenicem  Antiocho  (r)£to  uxorem  dedit,  705.  Pluleiu»'i 
l'hii;.de'phi  potcnlia   et  divitije.  7ul. 

1'tolema'UsPhilomeior,  t  "jusinier  duces,  ev  AnLiochum 
Y.[  iphaiem  heliim  el  pra?lium.  V,  7«  9. 

Pioirm.riis  Philopator  luxuri.H  el  migirii  arlfbns  dedi- 
tus,  V,  706.  Aj.alhocleam  p>allriam  d^-perii,  eji.sipie  ra- 
Irem  Ag«ll;ol«-m  /F-ypii  conslimii,  707. 

Pifleirnisoliin  voc.iiialur  Arro,  |,  t>95 

•  PlI)  ica :ies  uriiiiitMUis  lecessit  h..miii  ci  iifessione  vi- 
tiofuni,  I,  439. 

luhli  ;uii  hrmiiitas  cenfes^ione  s.i!vatur,  897,  Publiea- 
pds  jfstiiicatus  ic  esait  hiimili  c«'tife*s»oiie  viliorutn,  II, 
71 '.  Pui»  i(ani  et  nieie  rict  s  f.icli  arhores  odoris  optimi, 
I  \ ,  Coo. 


Publius  Athenarum  cpiscopus  marlyrio  coronatus,  If, 
859. 

Pudicitia  pretiosa  esl.  el  aMerna,  I,  29i.  Gradus  pra?- 
bel  ad  summa  scandeuiiDus,  98 i.  Si  sola  fueril,  virgiuem 
non  polerit  coronare,  ibid  Tenera  res  in  feminis  fama 
pudiciti»  est,  505.  PruphetiaB  ^ratiam  inemil  pudicilh 
virginalis,  978.  Habet  servala  pudicttia  martyrium  sutim, 
979  I.ibertate  opug  est,  et  audada  ad  defendendampudi. 
citiam,  ibid.  Macula  in  pudicitiam  nnllo  nitro,  rulla 
fullonum  herba  elni  potesl,  789.  Quantoplura  sunt  , 
qu^p  impiignant  pudlciliam,  lanto  majora  sunl  pra^mia, 
9tH.  Pudichiaa  comitcs,  et  appendices,  286.  Pestes  et  ve- 
nena  pudicillJ»,  993.  Ab  hls  caveat,  qui  casiilalem  prrse- 
quttur,  ibid.  e!  785,  787.  Ornamenla  ac  vestium  artespu- 
dicitia?  coiilraria,  itid.  Cantor  ad  mensam  nocel  pumci- 
lia?serv3iidje,  ibid.  NuIIos  sihi  de  sanguinis  prcp>n<piintatfl 
confidal  in  servanda  pudicitia,  96.  Pudicilia  tuta  esse  non 
poiestsiiie  abslinenli;»,  95.  Prop  situiu  pudicilia?  quauitiui 
prrbet  gaudii,  et  qnibus,  979,  Lbi  pudtcili»  sanclitas,  ibi 
trngalitas  est,  284.  Exemplum  pudiciliao  apud  ltaibjros, 
90U.  Nonnulli  viam  pudicam  appetentes,  in  medio  itinrre 
corruunt,  288.  Pudicitia  in  omni  gradu  etsexulenei  prin- 
cipalum,  II, 93.  Pudicilia  principalus  virtulum  muhebritim, 
319.  llonestis  mcnlibus  inagis  cur»  est,  quam  viia,  309, 
Nuuqtiam  est  capliva,  16.  Pallida  jugi  contineuiia  ora 
portautes,Christi  oslenduot  pudicitiam,  398.  Pudicitia  nou 
est  in  debiiitale  corporis,  sed  iii  animi  voluolate.  IV,  65'1. 
Pudicftia  inter  delicias  non  servaltir,  VI,  497.  Piidiciltat 
amator  perfectas  virtutes  sequalur,  Ml,20i.  Pudicitia  ju- 
vciu.ni,  719. 

Pu  iore  et  bumiiatione  nonnulli  corrlguntur,  I,  713. 
Quos  torraenta  non  viucunt,  iulerduiu  vincit  pudor,  597. 

Puelli  Christo  consecrata  doceatur  babilu  el  veslitu 
suo,  cui  promissa  sil,  1, 183.  Quando  legere  ootest  Canli- 
cnm  canlicorum,  6."«.  Padagoga  puells  qualis  ewe  de- 
beat,  96i,  995.  Institutio  puell*  et  educaiio  fuse  des«ri- 
bitur,  963  el&eq  Mores  et  sludia  puellarum  ex  ancilla- 
rummoribus  judicantur,  993.  Puelle  el  virginis  nominum 
diilereiuia,  IV,  107. 

Puellares  anirxi  plerumque  solidaulur,  si  so  iuie!ligant 
cur.e  mujorihus,  1,  20. 

Pueri  ludendo  discanl  legero,  I,  6il.  Modus  quo  du- 
cendi  suntformare  hlterai,  ibid.  Pueriinter  scoria  puh!i- 
ea«  iibidiui  oliin  expositi  iu  foruicibus  speculatorum,  IV, 
36.  Pueri  per  lasciviam  el  iufaniiatn  Ignorant  quid  ^gaut, 
206. 

Pueritiap  illi  dalur  venia,  quas  pudore  decoralur,  IV, 
S38.  Pueritia  nuncupatur  omuis  bumaua  natura  in  com- 
paratione  nngelica?  dignilalLs,  VI,  795. 

Pugilum  1'orliiu'do  clamoiibus  incitatur,  1,  977. 

Pugillus  conlracta  inanus,  IV,  487. 

Pugnam  (Ad)  semper  quasi  in  procicclu,et  inaciesla- 
nius,  I,  9b3.  Pugua  con.missa  vacenl  iu  exercitti  noiniiu 
dignilalum,  cl  sola  torlitudo  quari'.ur,  II,  293. 

Pui;nauliuni  ars  summa,  I,  £22. 

Pulchriiudinera  nulla  maciescommulat,  I.  619.  PuJchri- 
ludo  n.ulieruni  iu  genis  dicitur  esse  quanipiurinia,  III, 
534  e/ 515. 

Pulegium  vilis  in  palia  herba,  1, 1083.  Apud  Indos  pi- 

fiere  preliosius  est,  ibid.  Puiegiura  mcrxlndis  advczta, 
V,  858. 

Pulex  omnia  membr?  habel.  VI,  116. 

Pullali  qui  dicanlur,  I,  262. 

Pulvilus  mortuura  alium  absens  jussit  sepeliri,  I  , 
335. 

Punica  lingua  de  fonlibus  Hebrieorum  manat,  IV,  110. 
Afflnis  Hcbra»v,  1018  Punica  iiugua  Hebra?o  sermoni 
conlermina  est,  1IJ,  362. 

Punirc  peccala  parenlum  in  fillis, quomodo  possit  Deus, 
V,  220. 

Pupillus  cur  pnpulus  Israel    vocetur,  VI,  158. 

Purgatorii  pa-ua  stabilitur,  IV,  830. 

Puritas  iion  ctisiodilur  nisi  a  Deo,  II,  801.  Mundum  cor 
in  umbra  po«sklemus  et  in  imagiue,  796. 

Purpurissus  et  cerussa  irapudtc*  menlis  indicia,  I, 
28tJ. 

Purpura  sacerdolis  magni  mystice,  quid  signifket,  I, 
566.  Cur  mari  comparetur,  ibid. 

Puteus  et  cisierna  qtiid  difTeranl,  VI,  1. 

PyK'inaIion,  II,  310,  343. 

P.VjJrman,  unde  dicti?  V,  310. 

Pyrrhus  Kpiiolarum  rex  a  suo  medico  prodilus,  I,  307. 
Pyrrhus,  delelis  omnibus,  non  audel  Honiam  obsidere, 
914.  Mors  ejus,  ibid.  Pjrrhusrex  I.pirotan;in,  IV,  50i, 
€l  VUI,  703. 

Pyihagorasnoruil  instudiissapicntife,  I,  958.  Eju*.  sen- 
lenlia  de  ohg:ne  aniinse,  948.  Dogmata  Pyth:'Kor;i\  |0i*>. 
Lillcra?,  68  i.  De  impari  numero  disputavil.  232.  De  Py»- 


Ilfr 


INDEX  GENEIULIS. 


1108 


ihagora  venen»  hspretieornm  manarunl  1026  Pylhago- 
w»,  quid  apud  (iraecos  primiis  mvenil,  II,  566.  Immorta- 
les  esse  a»iu>as,  el  de  aliis  corporiDus  transire  in  alia 
asgerit,  ib  d.  Dioll  se  primnm  ruissc  Euphorbiim,  se- 
t.  indo  Cailidetn,  ete.,  ibid.  Docet  post  certos  lemporum 
circulos,  ea  qua»  fueraol,  rursum  fieri,  uihilque  in  muudo 
fieri  novura,  566.  Dogmala  Pvlhagora>,  531.  Discentia* 
remiiiiseenlias  csse  dicit,  567.  Ejus  libri  non  exstant, 
512,  5G5.  Ejus  dogmata  incisa  publicis  lilleris  cogno- 
acunmr,  ibid.  In  b*c  latissimo  opere  commentntus  est 
Jamblichus,  ibid.  Pvthagoras  tilios  babuil,  5G7.  Ej^s 
eojUineniia,  344,  334.  Ejus  Qlia  clioro  virgioum  praoluil, 
3U9  Pythagjirica!  philosophiae  superbia,  ibid.  Pytbago- 
iic»  praecepta.  qua3?  758.  Haec  Arisloleles  iu  iibris  suis 
prospquilur,  ibid. 

Pytbagoricorumdoclrlna  esttacerc  per  qoioqn^nnium, 
el  posiea  eruditos  loqui,  III,  410.  Decreluiu  illud  ac 
sihntio  quinquenuii  mutaium  est  e  libru  fccclesiasiis, 
tihi  dicilur  :  Tempus  lacendi,  et  lempus  loquen,i, 
ibiri.  Pythagorieus  mo<,  VI 1,  3b7.  Pylhagoreis  la- 
birum  '  tribus  d.Jtcslabilis  ,  V,  44.  Pyinagor t i 
amici ,  qui  se  vades  invicem  tyranno  dedtcuni ,  VI  , 
516 

Vythones.  IV,  \1§else(}. 


Qtitleram,  e*ceplis  Latinis,  nulla  alia  lingua  habet, 

nu  ". 

Quadragenarius  afflietionis,  jejunii  et  doloris  numerns, 

VI,  216.  Convenit  pecealoribus,  jejunio,  oraiioiii,  sacco 
elc,  410. 

Quadragesima  sua  secundurn  fradilionem  aposlolorum, 
I,  189.  Teiupus  cjus.  115,  12).  150.  Jejunium  Qoadra^e- 
•inaale  quale  csso  debe.d,  Gt6  et  seq.  Justa  Kvangclieas 
lradiiioii"s,  q.io  teroporc  jejunium  Quadragesinia?  tinilur, 
579.  Iu  Quadragesiioa  coutineiilie  vel.t  pandenda  sonl, 
687.  Qut  kguiii  praecepta  cuslodiunt,  quid  observant  in 
^•jiinio  Quidragesrm.-H,  617.  Quadra^esun^  riedicatio, 
\l,  416.  Q«iadragesim*  tres,  ct  Jcjunia  hsnrelieo- 
rtim,    750.    Quadragesim»    sacramcnlum    oslenditur, 

VII,  19.  Consueludo  iicclesiai  dejejuuio  Quadragesima?, 
51. 

Qua<lr;igiula  numerus  atT.ictioncm  signiGcat,  V,  304. 

Quadr.iiigtili  u*ensura  stabilis,  V,503. 

Quadrjnlem  solvere  novissimum,  hoc  est,  minimum 
quudque  deUctuin,  1,983.  Quadraus  quid?  II,  28. 

Quadraius  aposlolorum  discipulus  Hadriano  principi 
librum  trad;dil,  I,  428.  Persccutionem  gravissiuiam 
•edavit,  iiil.  Quadralus  viveiis  lornpore  Hadriaut 
•Jicil  se  vidis<e  saiiatos  et  vfviflcalos  »  Chrisio,  II, 
829    Quadrattis    lladriano  priucipi  librum  tr.idi.Jll,  81U  . 

Quadriga  virlutuin,  !>  3^1. 

Qu ndrinn  (Lbi)  est,nou  laliludo^ne.  longitudo  appellari 
|»otest,  1,  201. 

Querela  (Stuc)  ambulare  in  jusii(icalionibu9  Domiui, 
quid ,  VII,  250. 

Qusestioecclesiaslica,  I,  498. 

Qujjstioties  uasceutes  iu  Scnptura,  quidam  fu- 
giunt,  IV,  632.  Quastio  proponiiur,  et  solvitur, 
Vil,  127,  104.  Qu&stiouum  Hebraicarum  Hieronymi  libri, 
5H7. 

Quercus  Mambre  supcrsiilioso  cultu  cclebrin  usque 
ad  lejupoca  Coustaulii  re^is,  sive  imperatoris,  III,  130, 
195. 

Qo-runoiNae  novum  genus,  I,  415. 

Quies  ubi  uon  esl,  ibi  mcns  a  proposi!o  sa?pe  deduci- 
tur,  II,  34. 

Quiuarius  numerus  al>  Hieronymo  non  repertus  in  bo- 
nuiu  parlem,  V,  107. 

Quinquageiiarii  numeri  sacramcnliim  exponitnr,  IV, 
48.  Quiiiquagen&rius  numerus  perfeclus,  V,  478. 

Quinquag^iMcii  qui?  IV,  40. 

Qululiiiani  libri  xit,  I,  4">0.  Ejus  acumina,  941.  Qurn- 
tvlianus  scripsil  xu  libros  lnsliiulionisoraloriaj,  VI,  561. 
Quiuliliauus,  VII,  485. 

In  oralione  pro  Quinto  (ieilio^  quid  legilur?  1,   2('3. 

Quis  prouoineii,  qnomodosurnitur?  II,  746. Qutspronn- 
incu  in  Scripiura  nonpro  imjiossibili,  sed  prodiUiiili  sem- 
peracfipilur,  III,  417.  Qnis  pro  impossibili  s .uuilur,  IV, 
^61.  Iu  Quis  ct  Quid  Sciuauras  idioina,  VI,  2.'i6 ,  4ti3r 
508. 

R 

Rab^aces  iinitatur  coiisuetudinom  propbetarum  ,  IV, 
451.  llahtaces  quis  fuerit,  ibid. 

habha.h  melropoUs  tilioruin  Ammoo,  V,  249.  Philadei- 
|bia  nomiuatur,  28 j. 


RaW)i,  I.aline  dicitur  m:»gislcr,  VII,  1*1. 

Haca  interprelalur  vanus,  et  abtquc  cerebro,  II,  7o3. 
Raia,  quid  signiGcal?  VII, 27. 

Itnbdomanlia,  quid,  V,  249. 

Rarhel  diu  sierilis  el  pulchra,signiticat  mystpriuro  l>- 
cl«»sia«,  I,  910.  SepuUrum  ejus  wbi  posituui,  6'Jil,  el  II, 
208.  Racbel  typus  I£celesia3,  VI,  142.  KacUcl  quoiuodi» 
fiMos  Judas,  quasi  suos  ploret  t  VII.  15. 

Rai;a!>  lypus  Ecclesiap,  l,  257.  ItcsticQl»abeasusp<Mif2 
siguiiicaiio,  ibid.  Hahabtypus  linlesir,!!,  275. 

Itauia  el  Gabaa  quid  sonaul,  VI,  63.  Cuitales  s»ibi  vi- 
cin.e.  ibid. 

Itau^rsses  qnid  significal,  I,  470.  Ramesses  uibis 
dcscriptio,  ibid.  Inde  prircusegressus  popiili  Israel,  ifcuJ. 

Ilamorum  steriliiaiem,  quosensu  radis  fecmula  coi»- 
pcnsat,  I,  977. 

Rauiotli  fugitivorum  civitas,  VI,  424. 

Uaphael  angelus  qua:»do  a  Deo  miltalur,  V.676. 

Rapinis  (De)  quidquid  olFerlur,  quasi  ntcrcedem  scorli 
reputal  Detis,  IV,  756.  Kapina  oinnis  unsta  est  vicleuli.r, 
V,  208.  Saneta   violcutia  et    Uapina,  qua*,   ibid. 

Itariiale  prelii  ma.ora  sunt,  quw -facilitale  dt»crcsciutt, 
I,  997.  Harilale  quod  duleescit,  assiduiuie  iu  aiuaritu* 
dinem  vertitur,  VI,  \l61. 

Hariin,(Quiil(iuid  esi)  ar.lentius  appetitur,  I,  10S2. 

Rarum  qund  cst,  diftjcile  est, 11,729.  Aid.-nlius  ..pj»e- 
titur.  quidjuiii  est  rarins,  397.  Quod  rarutu,  pteUosuiu 
esl,IV,  172,  242. 

It3sa  capita    superstiiio  hahet  gentilis,  V,  544. 

Rasta,  vie  meii<iT.i  apud  tiermanos  VI.    215. 

Rasura  barbn  rapitisque,  luctus  mdiciuui  apud  anli- 
quos.  IV,  185^896. 

Ratio  naturalis,  quam  etiam  peccatoribus  Deus  auc  or 
inseruit,  dedueit  ad  sapienliam  rcquirendam,  slolu- 
liamque.  cacaielam  ,  III,  397.  Qn:e  nobis  viaentur 
non  habere  rationem,  justitia?  plena  sMnt  el  ra- 
lionis ,  IV.  910.  Hatiouem  quiilam  reponnnt  in 
arce  cerebri,  V,  10.  Ralio  unicuique  reddenda ,  VII, 
357. 

Ratiouabilium  omnium  an  una  natura  sit,  VI,  749. 

Ralionale  Sacerdolis  niagni,   1,365. 

Rebecca  invenilur  ad  puteum,  I,  419.  In  ejus  ot^o 
Esau  et  Jacob  bella  gesserunt,  9i2.  Nulla  feminanun 
pra?ter  Hcbeccam  Deum  per  se  ipsam  coi»suiuit,  91 0. 
Hebecca  ob  eximrarn  castitatem,  lypus  fuit  KrcleM:e,  Pt 
almu  seribilur,  11,  288.  Rcbecca  iiitcrprelalur  pdliiniuu 
VII.  G54. 

Reb!a  nunc  vocatur  Anllochia  Syria?,  V.  5**9.  NoUilissi- 
ma  est,  ibid.  Irrigatur  ;«quis  fontis  Dapbnidis,  %bid. 

Reblata  rcgb,  VI,  511. 

Recapitvdare,  quid,  VII,  556. 

Recedere  peccalores  a  Dco,  uoo  loci  est,  ^ed  volui.ta- 
lis,lV,  511. 

Recem,  rex  eiusdem  urbis,qua5  et  Petradicitur,  dictus 
est  etiam  rei  Madiait,  II I,  265. 

Recem,  alta  in  tribu  Renjamin,  III,  262. 

Rechab  (Fitii)  priucipes  ujouacUorura,l,223.Pruni  cap- 
tiviutem  suslinuerum,  ibid. 

Reconciliatiouis  praeceplum  difBcile  est,  II,  753»  Rc- 
concilialionis  dura  necessitas,  VII,  27. 

Recordatiouis  Dei  utilttas,  VI,  412,  413/ 
Recta  suscipere,  prava  non  acriler  cuufutare,  1,333. 
Regio  morbo  a?grotanlibus,  sollicito  miuisterio  ser via- 
rous,  I,  579.  \uirefactus  morbo  regio,  supemvit  cada- 
vcri  suo,  396. 

Regiones  perrautur,  I.  10,  272,  695  el  seq.  Regiunes 
permultic  a  quibus  vasunsor,  344.  Regioues  varia)  uolati- 
tur,  IV,  1018,  1019.  Mulla?  regiones  nuuc  Arabia  nuu- 
eupanlur,  217.  Omnis  regio  circa  Lyddaio,  Joppeu,  etc., 
apla  pascendis  gregibus,  780.  Regio  mortis,  rcgio  pecca- 
lorum,   1079.  Regiones  variaa  uotautur,  V,    49  tl  «./., 

Regna  quomodo  sibi  succciscrnnt,  VI,  791. 

Regnaturi  apud  Hebraeos  perfundebantur  unguento, 
IV,  532. 

Hegnoromeversioniscausad  exponuntur,  IV,  242.  Rc- 
gua  angelicis  potestalibus  coromissa,  V,  699. 

Hegnumdec<'in  tribuum  quandiu  duraveril^  VI,  7.  Re- 
gmiiu  deceiu  tribuum  cujus  regis  Jud^e  lempore  fio.il uin. 
ibid.  Regna  qualuor  subverterc  Judaeam,  171.  Regna 
quomodo  sibi  suceesseruut,  VI,  791.  Regui  Craxoruiu 
princeps  quis,  VII.  355. 

Rcgnutu  Dei  appellaulur  Yolumina  Icgis,  et  pr<>- 
phciarum,  .III,  433.  Rcguuin  Cbristi ,  VII,  2o"i. 
(jraiulis  audaci*  csl ,  el  pur*  couscicntia?,  rc- 
guum  Dei  postulare,  elc  ,  55.  Hegrium  Dei  iutra  quus 
sit,  3j9.  A  regno  Dei  secumlas  nuptias  rejicium  quidam, 
302 


im 


INDEX  GENERALIS. 


HIO 


ttcguli  arentia  quapque  srctanlur,  I,  419.  Reguli  aspe- 
ctfin  nulla  avis  polcst  iransire,  IV,  1X2. 


Hei:uin  mndilio, 
scopi,  ib  d. 


qu;e?  I,  3H   Diirereulia  regis  et  epl- 


ib  d.  Oraiidnm  pro  regibus  el  imperataihus,  628. 
I.irel  laertmare  plebi,  regj  honesle  non  licet,  512.  Qno 
re^-alis  frequcuiaturainbilio?  502.  Yirtuies  quibus  slude- 
re  iiebent  degentes  iu  aula  r«'gum,  501,  5'»2.  Reges  pce- 
mtentes  et  pii  Deuin  h;.buertint  pugiiantem  pro  eisf  et 
sujw  rantem,  915.  Rcgtim  ohic.um  exhihelur,  IV,  987. 
K*  Kl,tM  3C  priucipum  sccl  ro  ilelenlur  populi,  944.  Regis 
l.itu^,  qnid  sii?  V,  6oS.  licgcs  a  majoribus  suis  iiomina 
»oriii.iiiur,  et  rel'iifiit.  311". 

liegnm  J«iila?oniin  stirccssio,59.  Regos  Christiani  per- 
srciiiorfs  Ecclcsia*,  pejnres  Jeroboam,  VI,  352.  Itnpetia 
n  g»  m  tiura  dicun'ur,  82.  itfgum  vcterum  oruamenla, 
Vll,23l.  Tlures  \iri  sancti  a  Dco  reges  facli,  21.  Duo 
inm.ina  rr-gnm  viiio  scriplorum  confusa,  15. 

He  igioni*  ChriMij»n;e  progressus.  1,679.  Orbitatis  ma- 
j:nihuJo,  religionis  occasio  est,  498,  Rciigioui  paticortnn 
culp.i  tun  pncjudicat,  II,  59<».  Soslr.i  religio  erudil  sa- 
pionti.u  sectalorem,  335.  Religio  unde  dicla-,  VI,  350. 
Ue  ijjionem  in  diviiiis  arbitrari,  orror,  911. 

Rcligio  geniiliuinoniniabesiiarumgenera  adoral,  V,86. 

Hcliquiarum  culitis  slabiiilur,  I,  2i)5.  Quomodo  vene- 
rantur  SS.  roliquias,  745.  Hunc  ciittum  asiruit  Uierony- 
im.s.  ib.  U«'lii|tiiaruiiicultiisstabilitur,  II,  392. 'Irauslalio 
sittclarumre.iqi.iarum  sub  Cous;aulio  impcraiorc  facta. 
391. 

Uemalediccre,  el  lalione  niordcrc,  nibii  causae  prodest, 
I,  l'ti'i. 

Hemissionis  pr«dicalio  snper  quos?  VII,  345. 

Remissionts  annus  Judcornui,  V,  455. 

Uemobo^i  pessiRium  monachorum  genus,  I,  118. 

Ucinmam,  domus  idoli  Damascni,  III,  263. 

Uemorum  urbs  pra>poleii*,  I,  913. 

lieiusciinrr  (Uuan-^o)  in  Christum  virginem,  11,266. 

Uenali  iu  Chri>to   oiitucs  iu  co  unum  sumus,  1,  4j2. 

Henovatio  pcifecla  iu  qtto  posila,  VII,  023. 

lteoum  Iticlus,  V,  280.  Ueuumappe  latioue  omnia  opc- 
r.i  qua?  ad  coiumisiioncm  perliueut,  monstranlur,  Vf, 
2/.). 

licnuntiare  saculo,  volunlaiis  sil,  iioq  uecessitatis,  I, 
«13. 

lieiiuntfalio  iu  mvsteriis  ei  tucla,  qui  in  occidenle  est, 
VI.  3ii. 

Uepcllcre  nos  quando   videalur  Dcus,  VI,  732. 

Ui'1'Cleic  jusie,  licel  unicuique,  quod  jusle  dedil,  IV, 
(>:i0.  U 'peter»j  radeiii.  otiosi  esl,  VII,  118. 

Itppftiiitdaruiii  iex  cur  constitiita  ?  IV,  36. 

R.prchendere,  I,  75').  Difticiiius  csL  r.onfirmare  sua, 
e.uaui  a  ieuareprehendere,  750.  Absil,  i;i  quod  reprehen- 
dunus  in  aliis,  faciamus,  II,  55'2.  Non  est  in  \itio,  qui  in 
eixlein  hommibus,  ei  laiidanda  prredicat.  et  vituperanda 
roprebendii,  o •',('>.  Li  a  ucmine  reprchendaiur,  nulius 
esl  tani«  ficundi.c,  ei  prudentiie,  \  II,  720. 

ReprehciMO  \e:a  iulcr  amnos,  i,  633.  ^emo  sioe  re- 
prehensioue  versaiur  in  hoc  inundo,  424. 

R.-piobi  habcui  ali(|iiando  lenm  in  scipsis  liahitanlem, 

III,  423  Heprobi  iu  muudo  diu  vivere.vitaro  putant  aeler- 
iia-n,  VI,  3. 

Hepromissionis  vox  in  sinfculari  et  plurali  numero  po- 
sil.t,  q.iibtis  (oiiveuii,  VII,  446. 

U-  pudii  l  lielus  cur  cnucessus,  VII,  U6 

R  (juiienciiini  (Non)  lotum  ab  oninibtis,  quare"  14,  7K4. 

Hes  quaui  uulla  eio(juentia  explicare  poiest,  I,  10») . 
1'h.is  rerun»  prodes1.  uon  habttus.  49'>.  Henon  usus  efli- 
iil  boua,  ^el  mala,  IV,  6i6  l^ideni  res  prn  locortmi  qua- 
lilaie.  genus  esl,  et  species,  72H.  E\  iioiuioiim  inler- 
prctaiione,  sa*pe  rcs  osienduiiliir.  1009.  Uebus  D>\is 
i»'iv;i  huguulur  nomina,  V,  154.  {)u'n\  lit  in  a*|>ertu  r^i 
nova»  el  inuMUiap,  t>0  iieruiu  sacui.inoin  ilamiium  non 
indecoris  et  incongruis  viro  planctibus  doieirdum,  VI, 
%7. 

Uesep,  d.rmon,  VI,  641. 

Resina  Galaad  pouitur  in  Scripluris,   pro  pwuitentia, 

IV,  1)04.  liesina  lenis  corponbus  apta,  el  pro  inedicina 
accipitur,  V,  315. 

Hcsiiondcre  si  culpa  est,  mulio  mnjor  est  proYoras*e, 
1,  759.  HespoiidercafCiisatitib«sqiiaii'.'oqiie  compel  iut.r, 
|i,  558.  Iu  res(>r>n<lcndo  sie  ntodercmur  oiiiuia,  ut  et  ob- 
j  i  t:i  dilu  iites,  et  ab  injuria  lcinp-reiiius,  Hk 

HesfH>ndeuiis,  qu:n  pnmi  virtus,   >  II,  17(». 
.  Uosp-usio  nou  oiuius  ratiouis  scd  inierdum  conlen- 
t.oni-,  VI.  «-8:). 

rfsiiitiiio  oninium,  V,  8*^5. 

Kesurj.CMiU  ,  inpiojirio  sevti,  T,  719.  In  r<r!r.s|i  Jeru- 
s.lv'in  viva  smit  rorpora  io«t:rjiiitiuni,  V5.  iSesnr- 
U«  n;us   iu    propntt    scmi,    U,     zW.     (Juaie.     rea-tsci- 


taii  a  morluis ,  cibum  aocepcrunt ,  444.  Alitul  est 
perdere  gloriam  resurgeiidi,  aliud  perlre  perpeiuo,  72}». 
Ue^urrtclio  spes  cst  salutis  nostrs,  1,368.  Itcst.riectio 
mortuoruin  inrorruplibitis,  et  jugiter  pcrmanen?  erit, 
628.  Christi  pas<ione  tirmata  esl,  ib.  Ecclesiic  iraiitionis 
de  aetate  corporum  et  mcusura  in  resurrectioue,  719. 
Verbo  lenus  resurrcciionem  carnis  fatebantur  ha?rcticl, 
5i8.  Rcsurreciionis  vocabulum.  quid  si^nificet ,  II,  4W. 
Paucis  v»*rbis  noslerium  resorrectionis  demorslrahir, 
ib.  Veritas  rescrrectionis  in  o;i.o  sil,  459,  -44".  Te- 
siimonia  quaa  probmt  veram  resurreetionem,  411, 
lu  resurrccliine  padem  eril  corporun.i  substauiia  et 
anctor  glorfe,  293.  Comcstio  pust  resurrcciioneiu 
jtibeinr,  ne  resusciialus  phaiitasma  pntciur,  532.  Vera 
resurrectiouis  confessio,  436  el  saiq...  Judworuiii 
qttorumdam  opinio  t'e  resurrectioiie,  579.  Iliereiici 
negantes  resurrectioncm  carnis,  431.  Rcsurreelio  om- 
nium  homitium  declar-itur,  IV,  336.  Hcsurreclio  canus 
coosiiluitur,  828.  Vcra  corporum  resurrectio,  769. 
Jtisltis  et  peccator  iri  resurrcctione  ad  prapmia,  et  sup- 
pMcia  periraheultir,  792.  De  resurrectioue  generali  noii 
dubitat  Hieronvmus,  V,  435.  Argtimenlum  ejus  jid  eatii 
probaiidam  validum  ct  manifestum,  i/».  Resurrectio  cre- 
ilita  a  Judais  el  Chrisiiaui«,  132.  Hajresis  nogaiis  tesur- 
reciionem  corporum,  46^.  Resurrectioiieui  camis 
quidaift  ucgant,  et  rcfutautur,  VII,  64.  Statuitur,  179, 
180. 

Relribulio  digna  Deo,  qua»,  I,  121. 

Hetro  non  ambulandum,  V,  840. 

Uevelare.  Aliudesl  uaturx»  i^quabtale  nosse  quod  no- 
unius,  aliud  revelautis  dignatioue,  VII,  74. 

libadan  urbs  potontissima,  V,  312. 

11.  lilieiim  Auuusiodunensis  episcopi  Commcnlarii 
laudali,  I,  14. 

Rhedaj  ItaliiP,  IV,  823. 

Hhenipbuii,  VI,  510. 

Rlienus  bicoi  nis,  IV,  829. 

Hbetorici  campuseloquii,  II,  206, 

Uhelorum  a:s,qua?  sil,  1,  222.  lVxcepta,  536,  977.  Hhe- 
torum  mos  iu  loquendo,  VI,  118. 

Rbinocorura  urbs  /Egypli,  II,  19.  Rliinocornra,  vox 
addilaa  LXl  Inlerpreubus  ob  notitianiloci,  III,  263, ^4.**. 
Rhinocorura  oppidum,  IV,  368. 

Rhoda,  oppioum  a  colouis  Hhodiorum  aedificahin»,  VII, 
425. 

Uhodanns  amnis  unde  nomco  habet,  VII,  425. 

Uhodii  llcbraicc  liodaim,  vel  Dodauim  dicuutur, 
111,15. 

Rhodogunc  filia    Darii  nutricein  occidit,  II,  511. 

Hhodou,  II,  877. 

Rhodus  gloriosa  navali  praBlio,.V.  312.  Recepiacule.m 
esl  omnium  inercatorum,  quaret  ibid  Hhodus  Cycladum 
maxima,  ct  iu  louio  mari  urbs  quondam  poieiilissima, 
ibid. 

Rhodeosis  Ecclesia  lectione  falsi  EvangeMi  i»  ha?resim 
diverterat,  II,  883. 

Ridere  el  rideri,  sacularibus  derelinque,   I,  582. 

Risns  lougtis,  perpeii  compeosaudus  est  flelu,  1,  706. 
Mulli  in  iucessu,  in  habitu,  ct  in  sermone  risum  spe- 
ciaiilibus  prabent,  413.  Risus  dissolvil  ridenlen»,  ir» 
corripit  el  cmendat,  III,  437. 

Uivussi  leuuiler  lluil,  non  est  alvci  cu'pa,  scd  fontis, 
1,44. 

Hix«,qoid,    VII,  507. 

Uoboam  juvenis  non  *late,    sed  sipienlia,  iV,  51. 

Hogandiis  i!lesi>lum,  cujus  verum,  aternumque  prawi- 
ditiin  tst,  IV,  201.  Frustraquis  rogal  pro  iis  qui  uon  me- 
icniur  accipero,  920. 

llogaiitcni  qui  ciiitemnit,  ibr^iiao  audit  objurgantem, 
I,  29. 

HogatnK  paler  l^aulaa  Agamcmnonis  ferMr  sangiiinem 
trabere,  I,  691. 

Uoma  vocatur  regum  civitas,  I,  914.  Dues  fratres  si 
initl  habeie  reues  iimi  potuit.  ei  parricidio  dedicaiur, 
9i2.  Ambiiio  orbis  Hom*,  2t»H.  lYmpa  et  d«hcia»,  128. 
Io  g:emio  suo  non  pro  ^iena,  S:*d  pro  salule  pugnat, 
913.  Auroclcuiictasupetlech.c  vilaiu  redimil,  ibid.  l>- 
bis  Runi.-evasiatio,  445.  A  Hrenno  cpia.  Ul  l.  t  afiia  » 
B«rUnts,  959.1lieros/»lvuia  fatta,v56.  ieiuportbus  IIhjm»- 
uyim  |K)s8itlel,  qux»d  iHini;lus>ute  Qeseivit,  ft.ti.  Tuiic  ni 
ei  iiinlti  nibites  el  sapienles,  i(ri/. llnf  ai  mariyriiiii  lu- 
niuli^  curritur,f»78.  Roma  tuiissiuiuN  eoitunnnionis  Chris- 
luu-v  poriiis,  95i  At«»s  n^pbe  ad  U»ukhu,  II,  58>. 
(^ui.l  si^itiuYat  H«ma,  ibtd.  Majore*  ejus  facilms  susre- 
peiuut  con  invnham  I*>iiis»^i>rAk,  quam  luMiriain  1«.|4- 
tur:,  ,bid.  Appellalor  |ia|i\Jon,  s4l .  Homa  urbs»  dittJ 
dv.t^  re^uui    IV,  il)    X *  ii«rl'ari^  dcvustatur,  115.   la 


1211 


INDEX  GENEKALIS. 


1112 


obsidione  ejns  lolus  orbis  interii»,  1007.  Honia  in  singu- 
lis  domibus  Tulels  siroulacrum  vcnerabamr  cereis  ac  lu- 
cernis,  672. 

Romanti*  populus  nolr.il  suscipere  sceleraiam  vicio- 
rtam,  I,  307.  Latinp  hisloriaj  micanl  virlulibus  ducum 
Uomjuorum,  535.  Bella  civilia,  et  exierua  apud  Roma- 
i  os,  -515.  Sanguis  Rouiamis  per  vigiutt,  el  eo  amplius 
fttmos  efTunuitur,  541.  Rnmani  exercitus  limor  el  pavor, 
3 i-ti.  Romauus  excrcilus  vitiis  populorum  superattir.  349. 
Mnlla  Romauorum  n:i  iia  in  variis  locisoccisa,  980.  Nulla 
est  re^io,  qu*  uon  exsules  Romauos  habeat,  961.  Auro 
ndempta  noblilas  Homaia.  980.  Romanorun  coiimic- 
ludo  in  corpore  Chris.i  suscipieudo,  227.  /Eieruo  i\eAe- 
core  Romanum  in.p  rium  I  borabat,  913.  Quomodo  tau- 
lau  abolenl  i^n<>n  iniam,  ibid.  lJuat  proviuciau  llamiiba- 
lis  et  r.virbi,  impern  Romani  veclgales  sunt,  914  Lex 
velus  Romanorum  adversus  Clirbliauos,  875.  Romaui 
non  adora\e  unt  L)i*um,  qui.pr&bueral  illis  victoriaio, 
IV,  «57.  Venaor.bus  c<»mpatanlur,  954.  Turbae  Romaito- 
ium  fugi«'ii;iiiiii  I{;iibaros,  V,  239.  Romani  de  ifiuea 
Asiano  geuer.iti,  VII,  427.  Sunl  seiiliua  omnium  super- 
Mitioniim,  447.  Rou  auoruiu  fides,  ot  devotio,  427.  Fa- 
nliialis  el  .supe.ib(n»  arguuutur  ab  Aposlolo.  ibid.  Leges 
Houiauae  xn  ;.uhms  postulunl  ad  a-ialcm  perfectam,  447. 
1  ex  R<  m.uia,  m  qm  %  ruciligilur,  prius  flagellis  verbcre- 
lur,  230. 

Romanum  regnum  forlissimum,  IV,  2M.  fn  Romano 
iiuperio  uuuni  taela  stini  omn-a  regna,  209.  In  uno  Ho- 
manorum  impeiio  omnia  cognoscimus  regna,  V,  666. 
TSiilii  bestiaa  comparatur,  cur?  ibid.  Foniludo  el  iiubc- 
tlliilas  cjus  63*. 

Romuli  Casa  et  ludorum  Lupercalia,  II,  10*>.  Romuli 
:»'ia>,  ili.l.,  22.  Romulus  sui  noiuini*  cnndidil  urbein, 
VI,  223  Ibi  Tarquiuius  Superbus  scplimus  a  Homulo, 
r.gna^t,  7.">5.  A  Hruto  fuit  expulsus,  ibid.  Ab  co  tem- 
p.tre  usque  ad  Julium  Caesarem  rempublicam  rexerunl 
•  onsules  per  450  anuos,  564.  Romauorum  beila  civilia, 
477.  Rojnaiii  iinperaiores  iu  Judwos  clementes,  vel  ter- 
libtles,  822.  Hoiiiaiiorum  crudehias  in  JikI.tos,  885. 

Ros  Domiiit  vmticans,  IV,  356.  Ros  Domini  pro  mise- 
rieordia,  ibil. 
Rosa  possidel  verecuudiae  sacramenlum,  I,  933. 
Hotcu  dlas   omniim   l.gura  um    pulcherrima,    V,   12. 
Rol.  ntiilatis  llgura  qu»,  VII,  603. 

Rul;ix«  paulatim  aes  ct  f»  rruni  cousumii,  I,  603.  Ru- 
bigo  quid  proprie  sii,  VI,  6^. 

Uulx»r  ct  (onfusio,  occa-iosaluiis,  IV,  399.  Rubor  vul- 
tus  pudnis  iudicium,  V,  75. 

Kuliiia  l'au  a?  fi  ia  l  uinaluro  funere  obiit,  I,  695.  Rogat 
tuatrem  *uain,  i»e  eam  deserat,  691. 
Ruliui  consuiis  niors  siupeiida,  I,  54 4. 
Ituuuus  aiter  Ronianus  presbyler,  I,  447  cl  $c<f 
Rulious  alter  luitlilur  \u  Occideutem  pro  causa  Clau- 
tiii,  II,  554. 

RuOnus  Jcrosolymam  vcnil,  1,14  Indmdua  cum  Hie- 
ronymo  cbarilale  fuit  cop.ilatus,  ibid.  Mon  uni  urbi,  sed 
«•rbi  blasphem<as  Origeui^,  quanlum  in  se  lu.l,  u.tilit, 
11)45.  ltutjuum  jam  mortuum  curpit  Ilieronymus,  944. 
Lvagrii  Pouiici  lib:os  Rutiuus  interpreuius  esi,  lo29. 
Hutiuus  ubi  edoctus  etbapiizaius,  II,  576.  Qua!it>i;s  in- 
^iiUtus  est  discioulis,  569.  Oppidulum  Rufini,  5*9.  Ma- 
gisiri  ejus,  640.  Nuuquam  fuit  audilor  Theopbili,  ul  glo- 
iiatur,  547.  Hiiiuguis  eral,  415,  537.  Grsecas  lilteras  di- 
dicit  sine  magistro,  486.  Vocaiur  a  suis  manyr,  545, 
555.  Iu  carcere.  fuit,  507.  Mcndax  Uufinas  non  suslinuit 
pro  tide  exsilia  nec  carceres,  489.  Veritas  auro  impu- 
gnala  a  Rufino,  569.  ln  Kpistola  ad  Anaslasium  lubncus 
exslitil.  549.  Cauterium  uaereseos  Huliuo  iuurit  Auasia- 
sius,  ibitl.  Apologia  ejus  ad  Anas  asum,  491.  (  onlemne- 
bai  d  cia  Anastasii,  550.  Invecliva  Ruiini  in  Lpiphauiiini, 
414,  552.  Nolaiurab  Epipbanio,  ibid.  K  ommeiita  a  Ilu- 
lino  prnferuutur,  ibid.  Hjereticus  habetnr  ab  Kpiphauio, 
ibiU.  Cur  laudat  Hieronyninm.  542.  Comniinalus  ftierat 
Uieronyino  m  rtem,  555,  535,  567.  I.ibdlum  supponit 
llieronymo,  330.  rrohibebat  episiolas  reddi  Hierouymo, 
5*5.  Somnium  uobi  is  viri  de  Hulino  Homam  ingre<i;ume, 
tbid.,  554.  Discipuli  Hulini,  1  a  puiiii;uii  vocoiur,  557. 
Hutinus  uoUilur.  IV,  1040.  Aiguii  llierouviuus  Ituiinum 
K  0ri'je:.cin,  537,061.  Uuiiu  iiu  vocat  siorpium,  41;>. 
II  Gruiiiiiuin,  9J3.  I.jus.li  m  len.eriiaiem,  cilumuias  et 
luenduCii  caai^al.  ibid.  Ouaula  ui  eo  i:npu.U  nlia,  ibid. 
i  ocui  sepullune  Huiini  tiolatur,  1097.  luslaurare  conalur 
«i»iisd  c  rn  am  HuUni  mortui,  991.  Kjus  discipuli  nolali, 
1047.  Hulini  discipuli  nolati,  V,  401.  Ittifiiiuui  voc.t  llie- 
nxiyuius  Itydraru,  et  siorpium,  eic  ,  VI,  51,  I67,  564, 
629.  llunc  hjdr.ipisi  laborasse  uolat,  ibid.  Sardunapjlum 
appellal,  572. 


Rtiina  aniin:e  piius  Kancl.r,  V,  300.  Ru«noe  aliorura, 
exempla  jtisiorum  sunl,  30I . 

Rumor  falsus  ciin  npprimilur,  I,  290. 

Hustici  jus|iirandum,  I,  899.  Soil.citudo  uxoris  cy.s 
pvu  salut<;  i.lius,  ibid. 

Rustiriias  saticla  soluni  sibi  pmdesl.  I,  272.  Ouani  :m 
aedifical  ex  vilaj  merilo  Ktclesiam  (  hri-ti,  Uditum  mx-ci, 
si  destruenlibus  non  resislat,  ibid.  Pia  rusticitas  !ib«n- 
lius  eligalur,  qnam  docia  blaspliemia,  352.  Quaultmi  tn- 
ter  sc  dislaiit  justa  rusticilas,  el  docla  justilia,  273. 
( rassam  rusticitalem  habeut  nonnulli  pro  sanlilar, 
133. 

Hu^licns  et  simplcs  uon  ideo  se  sanctum  polet,  si  m- 
hii  uoveril,  I,  261.  Hmiicorom  simpiicitalem,  et  beati- 
tud:iiem  cdisserens  poela  gemilis,  unde  istboc  furatus 
videatur,  VI.  190. 

Rinh  Moabitis,  qund  isaias  explevit  vaticinium,  I,  581. 
Lude  lemuneralur,  183. 


S  litlera  (riplcx  apud  Hebrapos  :  quomodo  legatur.  III, 
16,  266.  S  litteram  Laliui  ei  Gr«ci  unam  babenl,  Ile- 
bra*i  tres,  VII,  754. 

S^ba  alias  per  «m,  aiias  per  samechy  scribitcr,  II!,  319. 
Thuns  terax,  ibid. 
Sabw  monacbi  largilas,  II,  27.  Remoueratur,  ib.d. 
Saba-i,  III,  519.  Sab.eum  tbus,  VI,  46.  Sabaosquitlam, 
Arabes  suspicaulur,  VI,  46. 

Sabaiin  geus  traos  IoJiam,  de  qua  fuil  repina  Saba,  VI, 
46.  £x   Sauaim  thus  venire  perhibetur,  ibid. 

Sabaium  Dalmatis  l'anoouibusque  geuus  poliouis  csf, 
quod  aiias  sOOoc,  IV.  292. 

Sabalha,  a  quo  Sabalheni,  qui  nunc  AsUbari  vccan- 
tur,  III,  519. 

Sabbatum  SeoTcpoTtpeoxovapuil  Lucam  quid  ,  I.  263.  Sah- 
balum  iu  priucipio  (iissolutum  est,  III,  307.   Sabbatum 
custodire,  quid,  IV,  6o5  Observntio  ejus  in  qno  p«)si;a, 
699,  783,  900.  Juxia   litieram   impleri  nou    p*;ie>t,  6*.:9. 
Omni  lempore  celt- or.n.iuin  a   lidelibus,  900.   rraemini) 
eorum  qui  saiietitieanl  iliud,  964  l»ra?cepluni  sabbali  in- 
slauratiim  per  Jereiiiiam,  ibid.  Satibalum  et  cir«  umcuio 
in  sigiium  data    sunl,  V,  *t*.  Sabbati  s>ucii:icaito    in 
quo  posila,  VI,  265.  Sabbala  sancia,  et  noii  sai:ctaF  qu«-t 
313. 
Sabbalismus  populo  Dei  reservalus,  IV,  826. 
Sabbatius  episcupus,  1'julum  habuil  successorem,  II, 
609. 
Sabee  vocis  mulliplex  ioterpretatio,  III,  357. 
Sabelli   dogma    de   sancta   Triniiate,   I,  189.  Sabcihi 
hseresis,  I,  590.  Sabel.it  do^ma,  Vil,  609,  614. 

Sabin,  vcl  S.'ba,  noincii  esse  nioiilis  vel  Armeni.T,  vet 
Mesopoiauiia*,  Porphyrius  tradil,  V,  721  et  722. 

Sabinaium  raptuui  a  UomuJo,  tiibus  lienjaiuilifa  pr«- 
cucurril,  I,  705.  Sabinartim  r^ptus,  II,  -'2. 

Sabiniaous  uovus  AuticluUli  apo.siolus,  I,  1086  el 
seq. 

Sarce.i  tuiiica,  babitus  prophetalis  poptili  deiicl*  p'au- 
gentis,  IV,  211. 

Saccus,  oraliouis  signum  atque  jejunii  e-»l,  I,  194.  Sk- 
cus  el  jejunium  pueuiteutce  arma,  VI,  117.  Saccus  babitas 
lugubns,  421. 

Saceriios  maguus  cur  prohibetur  accedere  ad  parentes 
mortuos,  I,  182.  JNon  obedieutes  sacerdolibus  quomodo 
puniuniur,  54.  Sacerdoles  quare  ^rohibenlur  bibere  vi- 
uum  et  ciceram,  422.  Filiae  saccrdotum,  si  viduae  esseut, 
vescebantur  de  cibis  sacerdotalibus ;  ab  illis  ve^o  tie- 
bant  aliena?,  si  acciperenl  aliuro  viruin,  905.  Pwpler  vi- 
lia  saccrdolum,  sauctuahuui  deslituunr.  est,  1095.  Sa> 
cerdotis  Christi  os,  mens,  manusque  coiicordent,  2r>2. 
Sacerdotes  omnes  Chrisliauos  diligere  debeni  loco  tilio- 
rum,  498.  Out  cauones  in  sacerdolibus  eligcudis  debeaiii 
observari,  42>.  Sacerdos  momeutaneus  ignoral  butnili- 
lalem,  etc,  ibid.  Scieutia  Scriplurartim  nee-.-ssaaa  est 
episcopis  et  sacerdotibus,  272,  422.  1'udicitia  quare  re- 
quisila  iu  sacerdotibus,  265.  Ignominia  sacerdouun  est. 
propriis  sludere  diviiiis,  261,  424.  Sacerdotuin  ora  quiJ 
qttolidio  coneelebranl,  II,  771.  Sacerdoti  seuiper  oran- 
dum  est,  291.  Lcclesia  non  esr,  qua»  im!i  habet  sacer-Jo- 
les,  194.  Saccrdotis  ofliciuni  in  re«-ouciliatione  pcctato- 
rum,  17.^.  Pi.dititia  quara  tequisita  in  S3ccri(>>ilu:>, 
291.  Sacerdos  uemini  debel  aiJu.ari,  sod  audcnter  c ?*r- 
npere  peccantes,  722.  Primogeoiti  ofiicio  sacerdotuin 
fuuc.i  s  nl  apud  Hebra^os,  aulequain  Aaron  iu  SiCtr,:o- 
tium  eligeretnr,  III,  54S.  Sarerdotes  secuiidns  gradtis  m 
Kcclesia,  IV,  V»3I.  Sacerdoium  est,  nnn  solum  d^c»  re, 
sed  et  facere  legem,  953.  Piofectus  [»opiili,  ep.ile  Sacei- 
doiuui,  33j.  li«ruui  ofutium  cst  discerncndi   tulcr  pr.  - 


1 :  13 


INOEX  GENERALIS. 


1114 


phei  *s<  t  psottdoprophebs,  IV,  1019.  S.icerdottim  virlules 
4u;t?  V,  5152.  Commoiimtur  sacerdoles  f!0x.  Attenle 
!eg:nat  qme  dicunl>  r,  519,  5?;0  ei  scq.  Altari  servieulibus 
ca.»tras  comu.eiidatur,  519.  Munda  romeieniia  el  mun- 
di<  vcstibus  debent  sacerdotfs  iri^rcdi  in  saucia  sanrto- 
n  in,  Hc,  5|7.  Nicravs  rapiiilu*,  uer  roina  <limissa 
:-ccimI:i  \.  >b  d  Nou  i..n!um  gaudciidum  ost  >.-n;f  rdotibus 
'ifl  ob!a'i<niTii  rr.unerum.  quanhm  limoinlum  ad  honoris 
coiiflpiiiiiatioiieiu,  si  co  abulnnlur  uidixuc,  •»"  5,  550. 
(•ia'i1is  corurii  dignitas,  sed  gr>:n!is  ruina  si  poocant. 
V:cli:n;e  populi,  relngeria  •  orum,  f83  Q:io:nodo  df-beni 
•ili  !'i.riis  Kcclosia?,  -^l  et  seq.  C<ni£rrg:il'n  dtvitiarum 
in  ipsis  d.imnati;r,  ibd  Saceriolum  o!fi<ium  rsi  de  l.ege 
resi  on.'ere.  VI,  6>.  Qui  eam  i^tmra:.  i;o:i  e>t  saeerdos, 
ibtd.  Sanguiuem  Domini  populis  dividwnl,  718.  (juomodo 
aguni  irnpie  iu  legom  Chrisli,  ibd.  Perminilur  ul  vi- 
vatu  de  allari,  t.72.  Quomodo  dicuuttir  eomedete  p"ccata 
populi,  3',  38.  Non  inveiduiitur  scidisse  Eoclesiam,  et 
popTo^  se  luxiss  •,  pr.Her  ^aierdotos  et  •ropbetas.  97. 
Siiui  l.ijronos  v:i;t  >ribsis,  sic  Sacerdolcs  siiiipKcita.i  po- 
puli  i>isi«iiali  snnt,  t>5.  P-pi.Ius  iradiiur  advcrs:iru<  vilio 
>a;  crdot: .m.  87\  Puii'n<  '  l  castitas  saccrdolum,  VII, 702. 
Avar.tia    lt>2.  V  idc  Epi  .copus.  Presbyter. 

Sa  erd- lais  el  l.eviliciis  eborus,  I,  220.  De  sacerduta- 
Hbt.H  vc  tib.  s  hb  u.-n  cdidit  irer-nymus  IV,  518.  Saeor- 
iii  I  .;is  ;.  t.  s  ;  p-id  H<  braecs,  V.  3  et  seqq.  Sioerdotale  el 
jo  nilcalrt  ta>tig  o.m  iinn  assuuiendum  iis  qui  lempore 
per-e  u  ionin  ido'a  ^unt  fecuti,  845.  Sacerdotalisgradus 
Aranapcis  <u  lo*  m  ardi  re  superjlus,  606.  Sai.eiuolalia 
O^or.i.qua»?  VI,  721. 

Saer.io-nm  ^!gyp  i  absiinentia,  austerilas.  el  conti- 
ce.iiii.  II,  312,  5ii.  SnccnJoies  Sorapidis  ei  Isidis  rade- 
haul  c  |i  a  sua,  IV,  t>47 .  Sa<  enlotcs  idolorum,  vocautur 
pr»,  li.'«,3',  VI,  907.  /Egyplii  saccrdotes,  Ismaelil*,  etc, 
noii  h  bbOM  r-t-piiiiuir9  VII,  477. 

Saccnif  tes  *  t  S-.-ribas  aeietu  Dornini  cum  Herode  me- 
ditati  sunt.  VII,  10. 

Saoenlotiurn  <rna!ur  n;on  •■  hi  pr<>pod!o,  1,200.  AStas 
trig  n!a  annorum,  apla  sacerdotro,  518.  Minus  est  tenere 
saceidoiium,  quim  hicrcri,  235.  Electiotiis  in  Sacerdo- 
litim  causre  varia?,  II,  2'H.  Qujnta  habcnt  \ilia,  ibid. 
Quare  mariti  electi  in  sacerdoiiurri,  ibid.  Trnnslalo  sa- 
cerd  lio,  neccsse  esl  ut  el  Eegis  translatio  tiat,  IV,  825. 
Sacenioiii  s m  litas.  qn:c?  VII.  698.  Mulli  in  sacerdolium 
sub:ogali,  non  Dei  judicio,  $ed  lavore  vul^i,  211. 

S.i<rari:enta  qua  veneralione  sttscipienda  nobis  sint? 
1,  7.59.  Mysleruim  Kcclesia?  Chrisliaii.fi  non  est  iu  vicli- 
mis  trraiiouabilfhus  immolandis,  sed  in  oblatione  panis 
ei  vid,  id  e»l,  Corporis  et  Sanguinis  Pomini  Jesu  Chri- 
sii,  l'I,  :^29.  Sacraracnium  mililare,  I,  35. 

Sacnli  ittm  sine  sale  non  suscipitur,  F,  932.  Sacrificia 
#Deus  non  quajrit,  sed  oirercntium  auimum,  IV,  784.  Sa- 
crificia,  cur  Deus  populo  suo  concesseril,  895.  Creilentes 
riou  pMvsu  it  carnaliler  oflerre  sacrilicia,  ibid.  Quid  con- 
vcnit  hU  (pii  de  rapiuis  ollerunt  sacrilicia,  888.  Sacrificia, 
qidbus  tJeleclatur  Dorninus,  V,  535.  Non  sacrlficiorum 
niagniludineui,  scd  oITereniiiim  merita  cansasque  Deus 
dijutiicai,  VI,  303.  Sacnucium  deiet  scelera  prwterita, 
n<»n  pr:?spiili»f  52. 

Sa  Mai  nomen  exp  icalur,  I,  131. 

Sadducai-orum  dogma,  II,  197.  Sadducaporum  bflprcses, 
VII,  305.  Sadducai  jusli  intcrprelanlnr,  177.  1'ulabant 
animam  interirecum  corporibus,  ibid.  Refebuntur,  ibid. 
OpiDiones  eorumdem,  ibut.  II i  quinque  lantum  libros 
Moysis'  rccipiebaiit,  prophetarum  vaticiuia  respueulcs, 
ibid. 

Sa^ularium  et  polenlum  consortia  devita,  I,  325. 

In  s.-ei  ulo  nulla  siTuiitas,  I.  32.  Tranqudlitas  ejus, 
tcmp.stas  csi,  ioi  l.  liostium  pleua  suiit  omnia  in  hoc 
sx»c.  lo,  89.  Harcdi  ateni  exspeclans  sa?culi,  cohaeres 
Cri-ti  n.'ti  i  rii,  52,  50.  Omne  bonum  pra?senlis  s-vcnli 
confisio  es  ,  fu  uri  pcrpe  ua  forlitudo,  III,  477.  Saculi 
fcl  cit  tis  i,rcv  las,  IV.  473.  Qui  in  rebus  confidit  sa?culi 
oblivisntur  lud,  930.  Saerulura  mare  dicilur,  310.  Sncu- 
luni  Aureum  Salurni,  159,  410.  Nihil  in  hoc  saculo  pcr- 
f.eiuuui,  V,  521.  In  srculi  rebus  non  lugemium,  VI,  45i. 
Ues  sit-culi,  et  oimiia  corpora  per  momenla  fluunl,  313. 
^ihil  fugacius  s*cu  o,  lebusque  s&'culi,  ibid.  Sasculum 
\  ro  his  qu.-v  in  miindo  sunt  accipiiur,  VII,  593.  Quosensu 
iJ  ciiur  lii  malum,  377.  Disputationes  et  libri  editi  de 
l-ratenlis  el  rutuus  sa*culis,  380.  Discrimen  inter  saecu- 
lum.  et  s.fculi.m  saecul»,  iid.  Varia  hujusmodi  nroponun- 
lur  -olvend.i,  ibii.  Dts.deria  sarularia,  quae?  724.  Sa- 
tiisi  fulLri  dies,  menses,  anni  quales?  145 

Lniiissaculi  leiiipus  ostenditur,  V,  32i. 

Sagitta  Domim  Fauli,  I,  388.  Sagilla  per  diem  voli- 
tansquid?  II,  776.  Sagilt»  Dei  plurima?,  quarum  uoa 
taiiluu  vocalur  elecl.i,  11,  502. 


Sagillamm  usum  Persidis  et  Assjriorum  oranis  regio 
hahet,lV,  113. 

Sagiiiaudi  peritia  Assyriorum,  et  Babyloniorum,  Me- 
doruin,  atque  Persarum,  IV,  877. 

Saguiilum  Cra3ci  ex  insula  Zacyntho  condiderunt,  VII, 

Sal  si  iufatuatu",  non  solum  perdit  nnmims  dignitatem, 
sed  ne  in  slerquiiiuium  utile  fit,  I,  932.  Salis  utilitas,  II, 
170.  Sal  coles.e  Chrisliis,  V,  147.  Sale  comingi  corpora 
reccns  nalorum,  cur  consuevcriul,  ibid.  Nullum  cst  sa- 
crificinm  qitnd  sale  careat,  531.  Lrbs  post  ruinam  Sale 
conspcrsa  quid  monstrel?  595. 

Salainiua,  quid  conclamabal?  II,  37.  Salamina  Cypri, 
lumc  Conslaulii  dicta,  VII,  716. 

Salozn  cujus  rex  fuit  Melchisedech,  I,  il5.  Salem,  Si- 
chem  dicitur,  et  Jerusalem,  III,  358,  359. 

Salicum  semen,  quid  agat.  IV,  207.  Semen  salicis  in 
cibo  sumplum  facil  steriles,  525.  Salicis  nalura  cx  medi- 
corum  sciiienlia.  VI,  932. 

Salissa  antea  dicla  Ba!e,  sive  Segor,  III,  528. 

Sailustii  Histori;p,  I,  430.  Siliustius  inimicus  Cicero- 
nis,  II,  310.  Uuam  nupsil  uxnrcm,  ibid.  (junmeularii  iu 
Sallustium,  472.  Salluslii  senlenlia,  VII,  499. 

Salmana  princeps  Madianilarum  a  Gedcone,  sive  Je- 
rubaal  occisus,  VI,  120. 

Salmoneus,  II.  5'i9. 

Salomon  iuierprelatur  pacipctu,  I,  279.  Philosophis 
Tyri  nonnulla  proposuit,  etaliqua  re>poudii,  4^5.  Salo- 
mon  amabilis  Dei,  victus  est,  ut  homo,  quare?  501.  Ur- 
bes  a  Salomone  condil.v,  696.  Salomnnis  virlus,  sapien- 
tia,  II,  713.  Quandu  cxstruvit  Templum,  275.  Amore 
mtilierum  a  Deo  discessil,  328.  Salomon  triahbuit  no- 
mina,  III,  383.  Sapienlior  fuit,  nou  Abraham  et  Moyse 
ct  casleris  sanctis,  sed  his  qui  fuerunt  aute  se  in  Jeru- 
salem,  394.  Ju\ta  numerum  vocabulorum  suoium,  »ria 
volumina  edidit,  in  quibus  parvulos  docet,  etvtrosma- 
tur:<j  a?talis,  et  perfccios  atque  cousummalos,  58 1.  Salo- 
mon  non  habuil  similcm  sni  lilium  Roboam,  40i.  Mulla 
scripUi  Salomonis  anliquaia,  nec  in  memoria  duravertint, 
490.  Salomon  anno  duodocimo  aflatissusccpil  iniperiuin, 
IV,  ol.Saiomon  egit  piwiilenli&m,  V,  524.  Salouton  in 
typo  Chrisii  praecessil,  VII,  511.  Locitus  est  de  naluris. 
bestiarum,  volucrum,  el  berbarum,  5?I0. 

Salsi  vocantur  s:ipicnt<  s,  siulli  iusnlsi,  V,  147. 

Saltus  cur  vocelur  Jerusalcm,  IV,  9^0. 

Salvatoris  magniludo  quaido,  et  iu  quibus  declarata, 
VII,  301 

Salvari  omnos  homincs  possunl,  I,  933.  Quare  multi 
nou  salvanlur,  IV,  753.  Salvelur  opprobriis  qui  oon  po- 
lui'  salvari  pudore,  VII,  III. 

Salvina  Cildonis  filia,  I,  498,  915. 

Saluiis  pailicipes  esse  si  volumus,  quid  nobis  facien- 
dum,  I,  584.  Xelius  csl  rem  familiarem  miuui,  quatu 
saiulem  auim»  perirc',  9.2.  On.nium  salutem  dcsidcrat 
Dc.s,  795.  A  iorum  s-rulem,  lac  lucrum  anim.e  lua?, 
3i2.  Siuip  iciores  iioiinunqiiaiii  salulem  consequunlur, 
quam  docitoies  amiltunt.  III,  417.  Salute  proprh  non  de- 
benius  es^e  conteuti,  IV,  309.  Quanto  ille  clcmeiilior, 
qui  sdulis  ostcmlil  viam  posl  peccatum,  l.ii»lo  mi^erior, 
qui,  etc,  85S.  Pro  salule  servorum  Di-i  regcs  alvcrsu» 
alios  coiisnr^uiil,  V,  367.  Salus  universorum  di>'  teriia  re- 
promillitur,  VI,  01.  Salulis  duplex  via,  VII,  72. 

Salutaris  proviocia  iu  ralarstiua  dicta  quie  sit,  III, 
337. 

Salutalio  Maria?  ab  angelo  nova,  VII,  362.  Saluiallo  He- 
bra?orum,  Gra?corum  ei  Lalioorum,  60. 

Samaria  unde,  et  cur  dicilur  Augusta,  I,  703.  Samaria 
Sebaste  dicla,  IV,  203.  ln  quibus  Uniluni  sit  regnum 
Sainariaj  el  Syria»,  ibid.  Samaria  quando  capla,  104.  Sa-* 
maria  dicitur  mnjor  el  seuior,  quare;  V,  261.  Samaria 
me.lropolis  decem  tribuum,  VI,  7  el  8.  Samaria  oiei  fcr- 
lilissiina,  134.  Samaria  in  uberrimo  loco  si;a,  442.  Cura 
et  a  quo  Sebasle  ditla,  303.  lu  Samaria  ossa  S.  Joanuis 
condila,  437. 

Sainarilaua,  siliens  invitalnr  ad  potum,  I,  420. 

Samarilani  Jud.i-is  oppilo  iufensi  eranl,  1,802.  Sama- 
rilani  el  Judai  Christianorum  contactum  fugicules,  IVfc 
775.  Samarilani  anliiuisllebryoriim  litteris  utuntur,  V, 
893  el  seq.  Samaritanus  quid  inierpretalur,  VII,  3W. 

Sazrimai  elllellel ,  Scribarum  et  Pharisaporum  aucloreti 
non  mullo  pr.us    qtiam  Christus  n^sceretur,  IV,  125. 

Samson  lypus  Salvatoris  H,  273Sams<»n  el  Dalila  un~ 
de  fuerunt.lll,  277.  Sauison  typus  t  hrisii,  V.  350.  Sam- 
Konel!DaIila  iigura  Christi  ei  l.cclesia.-,  Vll,  5u7.  Htstori* 
Samsou  dicitur  f.ibula,  752. 

Samuel  nnlrituriii  Tcmplo,  I,  C8'>.fur  planxil  SmVrr\ 
8i>0,  1084    Kilii  Samucl  abtcruut  p-.r.i  ;.\/r..:ii::i,  ei    lui- 


1115 


INDEX  GENERALIS. 


1116 


quo? 


qinlatcm,    1094.    Samuclis  rctiquia   translata?,   a 
11,591. 

Sanciificalio  inlerfecloris  el  armofum  eju«,  et  sac.er- 
dolum  divzrsa,  IV,  989. 

Sancta  sanctorum  quis  ingreditur?  II.  378.  Sancta  s:m- 
rtormn,  cxcepln  suinmo  poutifice,  nullus  alius  audebat 
inlrare,  V,  76.  Sancla  sanclorum  profano  hosliumiiigres^u 
coutamiuaia,  77. 

Sauctus  iiullus  est  aide  Dcnm,  I,  1227.  Sancli  etElecli 
ante  naiiviu.tem,  128.  Vita  sanclorum,  longum  eslmarty- 
rinm,  "25.  Nemo  sanclotum  sine  cerlamine  coronalus, 
12i.  Oniies  samti,  \irgines  in  islo  spcuIo  vilam  iu  se  cx- 
priinuiit  angplornm,  717.'  Viri  sanctinon  caruere  pecca- 
to.  89S,  1027.  Sanclis  snmnus  ipse,  oralio  est,  121.  llo- 
mines  sancli  qwaudoque  falluutur,  1089  S?ncti  post  mor 
tem  snnl  c.iim  Chrislo  in  calo,  3-5,  597,  4'JO.  Promissa 
iiloruni  romplenlur  eMam  in  praesenti ,  ib.  Faveiil  in 
cido  samii  viventibiis  et  laboraniibus  in  terra,  185,  450, 
Saneli  viri  pcrcatores  genuerunt,  336.  Filii  lidelium  qno 
sensu  dic.unlur  sancli,  355.  Quouiodo  sancti  eligunlur  711, 
478.  Nullum  lempnsesi  quo  non  aedificetnr  misericordht 
in  singulis  sauciorum,  766.  IN ulltis  sanclorum  qtianditi  in 
via  e^l.  runelas  polesi  haberc  viiiules.  7U,  720.  Non  li- 
cet  de  saurtis  viris  temere  a-slimare.  2^6  Inler  sanclns 
et  angeios  mulliplex  el  inliinla  iliversiias,  367.  Oralio- 
ne.s  sanctor  «m  nobis  prosuni,  592.  Sanciis  soimius  ip<e, 
calioest,  792.  Ante  ad\enlumCbrisli,sancti  omiiesdeline- 
Innlur  iii  tnferno:  noriaiiieni  post  resurroctionemDomiiii, 
«nia  cuni  Christo  sunt,  4(Ji.  Sanclus  omnis  'I  hrontis  Dei, 
IV.  945.  S;.nUi  nnn  sunt  habiiatores  terrce,8U.  ludiiteid 
l  ei  miseheordia,  578.  Implenl  ilies  suos,  471.  Habent 
tenuas  aqu.Ue  et  columba\  233.  Hogant,  ne  Deus  ipsis 
parcal  in  hoc  savculo,  962.  Datur  po'.eslasa  Deopenersis, 
tit  osteudaiur  lides  sanclorum.  077.  Dcus  oslendii  su  pre- 
libuseorum  relineri,  1036.  Deus  posleros  saiitloruro 
lyeiuramo;*u  juslitir,  406.  Lorum  IuMia  in  cousumroa- 
;ionft  niuudi,  quo»,  354.  Sancii  non  cognoscunl  tilios  quos 
Dcus  noii  amat,  730,  Yiri  sancLi  genueruril  tilios  pessi- 
mos,  79G.  Multi  a?diticanl  domos,  el  non  habitanl  in  cis, 
793.  Sanclus  omnis  amatur  a  Deo,  V,  698.  Nullus  fodit 
cisternam,  3  »0.  In  sanctis  uihil  Mnislruin,  300.  Ad  ruinain 
sanclorum  gauduit  bomines  huj.is  saculi,  2^7,^95.  Sancii 
a  bco  con^regantur,  824.  Sanc.li  scribuntur  io  cudo,  790. 
S.»nc«i  vexathnibus  obuoxii,  752.  Sancli  non  sc  abscon- 
diinl  a  facie  D»i.  859.  Sancti  dchitores  uon  snnl,  sed 
suum  trihuunl  unieuique,  8ii.  Sa:.clus  a  Deo  giguiiur, 
806.  Sanctus  amariiuiiine  p  enus,  b5i.  Sanctus  unusquis- 
que  nubes  esi,  797.  Sancli  viri  iiicuntur  angcli,  M,  803. 
\ocantnr  lapides  propter  duriliam  tribulaiioiium,  867. 
Viri  sancti  coiislantia,  521.  Cor  viri  sancti  in  Dei  tulela 
qiiicscil,  6*0.  Vir  sauctus  exereeri  deflderal,  592.  Smcii 
in  judicio  absque  fonnidine  non  erunl,  ib.  Sanclus  com- 
paratione  Pei  non  esl  honus,  VII,  118.  Dupliciler  in- 
telli|jiiur,  703.  Omnis  sanclus,  qui  cum  Deo  esl,  major 
est  illoqui  aillmc  consisiii  in  pralin,  70.  Sancti,  apptd- 
Jaiilur  .iquilae,  197.  Tentantur  in  hocsaeculo,  dum  floreot 
impii,  397.  In  quod  pcccAlum  fiequenier  caduni?  493. 
Sanctis  viris  couvenit  llcre  alque  lugere,  641.  Inle.r  sanc- 
tt •riim  merila  discretio  non  facienda,  90.  Qu;ecunque  loto 
f;eneri  humano  Deus  prauMiiit,  h»»c  unicuique  sanctorum 
senipcr  largiius  est,  431.  Sunclum  inter  et  imniaculaluiii 
qiiidinterest?6l9. 

Sancli  \e;eris  lcsameui,  non  vibi,  sed  a!iisdivilesfue- 
rnnt,  11,703.  Diviiiis  sufs  ad  hona  utehantur  opera,  ib. 
Dispeusaiorcs  magis  Dc i  qiiam  divites  appeltaudi  sunl, 
ffr.  Quam  habuerunl  j.isthi  im,  777.0rahant  pro  se,  cuntra 
quorumdaiu  sententiam,  7rt>.  Omnesretrosancii  ejusdem 
fiieriint  meriii,  cujiu  nunc  Chrisliaiii,  327.  Sancii  veleris 
'ieslameiiiicx  lide  Cliristi  juslificati,  VII,  412 

Sanguis  bili  vitiatus  unde  inardescit,  II,  794.  Sanguinis 
judicium  quid,  IV,  4J2  cl  sctj  Sanguinis  clTusi  nalura,  V, 
275.  Sanguis  quomodo  sumiltir  iu  Scrijilura,  VI,  693.  San- 
pnis  hondnis  ^u>Tixov,id  esi,  \iiale,  q.io  vegelalnr,  et  sus- 
lenlalur,  etc,  ibid.  Sanguineiu  seinel  gu^tatum  besllu) 
semper  sitiunt,  607. 

Sauir  iiiierpretatur  dens  fuc erncc,  11,286.  Sanir  juxta 
litteram  es^inons,  cic,  V,  303. 

Sanilas  quiihoni  habcai,  languor  ostendit,  1,393,  891. 
Ciamlis  tiiruor  conirarius  est  sauiiali,  400.  Sanitas  graliur 
c>l.  a?}.'rolatione  depulsn,  IV,  1033. 

Santra,  scriplor  de  Viris  Illustrihus,  II,  821, 

Sapiat  (Qui)  per  se,  phmum  bealem  esse,  secondum 
qoi  sapi^iiiem  au<liat,  l*nci  poeia*  sei.tenlia,  IV^  30. 

y.-ip  ens  iiunquam  solus  esse  pnt»*sl,  II,  313.  Vir  sapiens 
in  Seripturi*.  l.:borat,o-l  componit  lihro% t|iii  im  iuanusslnl- 
Itirom  viMiiunt,  el  frequeutercaluinniis  paleul,  III,  403. 
^ui  snpiens  0^1,  seniper  de  fulurn  s;f-e-.i!o  co^ii;i|,  (|u«>i[ 
tfucil  ad  dextram;  qui  vcro  iiiiipiens.    de    iinseuM.  qu<.a 


positum  est  in  sinistra,  469.  Melior  est  saptens  cum  divi- 
tiis,  quam  lanlum  sapieus,  el  quare,  440.  Sapieus  vadit 
ad  domum  viri,  quid  se  corripial  delinqueutem,  ut  addu- 
cat  ad  lacrymas  el  provocel  propria  llere  peccala,  437. 
Dolor  sapientum  el  perfeclorum  qualis  sil,  395.Multomm 
exernplo  probalur,  quod  inlerdum  sapienlissiini  homiues 
necessariisiii(ligcant,cum  in  Ecclesia  impehiissimi  quique 
floreanl,  et  prtiilentes  se  esse  arbilrcniur,  465.  Sapiemis 
hominis  esl.  sapienlam  praeviam  sequi,  et  vanos  son  con- 
siderare  rumores,  446.  Sapiens  perfeclus  nulla  argutione 
indigel,nolla  calumriia  conturbaiur, 458.  Sapientesvoian- 
tnrsalsi,  stulti  vero  insulsi,  V,  147.  Sapientes  syculi  difii- 
cile  credunt  in  Deuni,  VI,  429.  Sapientes  bifarie  uuntu- 
fnti.VII.  411. 

Sapicnlia  semper  parlurit,  ct  manet  incorrupta,  I,  2^8. 
Sapienta  caiet  et  divina  lectione  fervet,  239.  Sapientia 
quando  in  nobis  operaturbonum,  613.  Qui  sapieuii  e  disct- 
ptinis  suas  animas  dedicarunt,  consequeutnr  a?terna  pr.i  - 
rnia,620.  Sapicntla  in  juvciiibus  quasi  sufl*ocatur,  2:.6. 
Sapienta  quandoque  viget  in  juvcnibus,  et  in  seuibus  mar- 
ccscil,  ibid.  Sapienlia  saculahquomodo  ulendun>e«t,  399. 
Ooanio  magis  quis  sapientam  fuerii  conseculus,  tanto  plus 
iudignatur  subjaccre  vitiis,  el  procul  este  a  virlutdius, 
quas  reqnirii,  HI,393.'Sapieniia  pt;r  tormenla  qu^dain  el 
iulolerabibni  laborem,  jugi  medilaliune,  ei  siuuio  ii"bis 
provcnil,  59i».  Lalel  in  abdilo  el  piofuudo,  nec  ita  se 
prabct  menlibus,  ul  lumen  \isui,ib.  Piobatur  iu  bonis 
appeleniis,  et  inmalis  declinandis,  ib.  l>t  lijrnum  viup, 
quod  nisi  iu  incdiovirlulumphuletur,  ligna  ca;tera  sicca- 
buninr,  398.  PhN  potesl  in  augustia  consiiiuto  praes'are, 
quam  qu.i  libet  maximae  potestales,  445.  Sapieird»  q.» 
seclandi,  IV, 6 43.  Vera  .«uipienlia,  quao  Dei  lunori  jue.- 
gitur,  870.  Non  suficil  sine  aliis  vlrtutibu^.  i0i2.  Iti  v.»- 
nurn  sapiens  est,  qui  pulal  aliquid  posse  sine  sapicmia 
Dei  el  custodia,  396.S:et*uIaris  sapienlia,  crucis  pr;i»litui- 
hone  suhversa»GI5.  Stulla  est,  et  ejusdoclores  stulli,293. 
Sapieniii  pro  malitia  sumitur,  tOii.Discrimen  inler  Sa- 
pienli  m,  el  prudemiam  juxia  Sioicos,  83.  Sapiculia  vera 
pehre  uo!i  polcsl,i6.  Sapienliam  ei  justiiiain  oinues  eii^m 
impii  seamare  dicuiit,  VII.  .'^52.  Sapienl»  delinitiu  jtixia 
Stoicos,  551-.  Sapienlia  Dci  quomodo  replelus  Cbrislus. 
302. 

Sapienli*  libro  conlradiciiur,  II,  751.  Sapienlire  li- 
ber  iiiscriptus  nomioe  Salomonis,  IV,  755,  et  V,  t.:^>.  Sa- 
pientiiu    bber  cur  Salomouis  iusoribitur,  VI,  902. 

1'nius  de  septem  Sapientibus  dit  tum,  1,  988. 

Sar.e  cellulx  ubi  oslendebaulur,  I,  701.  Sara  et  Agar 
duo  Tcslamenla  signiticanl,9l0.  Sara  non  eral  st>r-jr 
Ahrah3?,  VII,  2i3.  Sar»  nomeii  sonat  priucipcm,  IV,  570. 
Safujsigiiitiealio,  Vll,  473. 

Saraba  la  liugua  Chaldaeorum  vocantur  crura  et  Uhue 
hominis,  V.  G"»9. 

Sarjceni  huc  lllncque  vaganlos,  II,  43,  46.  rolunl  Luri- 
ferum,  27.  Saraccnorummon>el  desehum  dicilur  Phar^i:, 
lli,  191.  Vagi  el  incertis  sedibus  universas  gcnies  ii»eur- 
sant,el  impugnanlur  ab  omnibus,  530.  Saraeeui  venera- 
baritur  Luciferum,  VI,  303. 

Sarai  noinenmulatuiu  iu  Sara.  Mrrores  Grxcorumcir 
ca  muialionem  liujus  uomiiiis,  III,  551. 

Saras  preshyit^r  Libya»,II,  192. 

Sarasar  et  Itegonmiciei h  INrsas  fuisse.  Darii  duce.s 
Deum  i.imentes,  HrLrH  aulumaiit,  VI,  832. 

Sardari>pali  divilia?,  I,  318.  Nupti»,  2)0.  Sardawpau* 
turpi»  r  vilii^,  quam  iiomiue,  VI,  223. 

Sardius  geimna,  I,  5l>5. 

Sardonyx  gciuiua,  I,  505. 

Sardorum  maslruca,  II,  171. 

Sarepia  Sidniiiorum  civitas,  VI,  383. 

Sargou  rex  Assyiiorum  sepiein  nomiuibus  appellatus, 
IV.  211. 

Sarmalac  populi  1,  913. 

Sarou  et  Hisan.  quitl?  IV,  43G.  Saron  omnis  juxt»  Jop- 
pen    Lidd;;ni()ue,  ref!io  fehilissima,  ib. 

Sanacum  (iallicum,  IV,  hii. 

Satanas  quomodo  in  i-or  Jndje  inlroieht,  II,  f>95.  Sjla- 
nas  coiilrurius  iiueiprelalur,lll.  547.  Satanas  jii  Anti- 
chrislo  habitattimsrorpuraiiicr,  V,  7l2.Salanas  \iiutex  el 
accusalor,  VI,  8)0.  Satanas,  quid  signilicel,  VII,.  126. 

Salum,  quitl,  VII,  94. 

Saturnmus  Ha>reticus,  II,  197. 

Satuniini  Areialensis  episcopi  factjo,  933. 

Satunii  quaiila  apud  Vei^res  rcligio,  IV,  544. 

Satyrus  vir  dnrlu",  II,  515. 

Sal.vrus  lemporc  ('.nusiautiui  delatus  csl  vivus  Alexan- 
driaui,  «leinde  Aniiochiam,  11,8.  Homuncultis,  Satyrus 
diclus.  occuriii  Antoiilo  clsiiuul  alloqumUur,  ft.  Satyr 
qui ,  IV,  174  et  my/ 

Sa  ;t:i*r.tui  io.'  «pjid,  VI,  12,;. 


111  ( 


INDEX  GENERALIS. 


1118 


Saul  oh  impeeiiilentiam  plangilur  a  Samuelc,  I,  890. 
Sub  Saule  iicciimii  regnahaliir  iu  Jerusalem,  Dl,  390. 
Sanl  deceplus  pra*d&cui>idi:ie,  IV,  555.  Sanl  curoimie  tt  . 
solum  irins.u;  uinn  An.aleeliitarum  interfeceril,  ibid.  Saul 
uiiclus  fuil  iu  legom  iu  Galga  a,  VI,  4i.  Nou  e\  voluulalo 
l>ei  rex  f.cius,  sed  ex  populi  errore,  82.  SjuI  iiilerpreia- 
lur.  cxjieiitns.  VI!,  474. 
Saxones,  I,  915. 

Seaila  iny&tka,  quam  vidit  Jacob,  I,  385. 
Seandalum  undo    nomen  aeccpii,   II,  17G.  Scacdulum 
quid,  VII,  112,  115. 
Searabeus,  vermis  stercoris,  VI,  619. 
Sraurorum  virltis,  I,  535. 
Sc.ii •>!♦'  laudantur,  l,  533. 

Sccdasi  lili^  pudicitiara  \i  aruissaiD  propria  n.urte   nu- 
dic.ml.  II,  m 
Scclera  diu  non  lalent,  11,101. 

Sceoopcgiarum  elAzymorum    so'emintates    apud    He- 
br»>s,  vel  maxjrn.e,  V,    3SS.  S^enopc^iy,  festivilas  Ju- 
d.einirii,  \\,  159. 
Sclnsina    in  quo  difTeri  ab  b  •  rnsi,  VII,  758. 
Sebolis  (ln)  quid  cantahaiil  puen,  11,  358. 
Scieinia  absque  opere    infinua  cst,  clcaduca,    I,  f.0». 
Operi    copulala,  perfecl-y     virlulN     indicium    est,   ibi.i. 
S-ieuliae  homiiiibus   uliiis.tiin»',  275   lu  lre>  partessmi- 
duulur,  ,bid.  Scicniia:ii  »3iieli  viri  taiilumcnruui    habuc- 
riiiil  qu»  a  Doniino  eis  nv.elata  fueraiit,  !(V.'.  Q.ia»  Sei.n- 
ti.itsuut  partes    Philosophi.e,    II.  717.  Scieniiam  f)<»i  non 
litcl,  qnod  claui  co^ilainus,  lll,  473.  Sc.eoli.e    pars  esl, 
scire  quod  ncse.ias,  V,  510.  Seientia)  vcril  is  de  lonle  rna- 
gU,  (juain  de  rivulis  q:ia.renda,  VI,  8L»0.  Scicutia  iuulihs, 
Vll.73!.. 
Scioli,  quid  agunt ,  T,  250,  75(1. 

Scipio  iriumpiiavil  de  Numauti.i.  I,  i6i.-  Qnid  t:ltra  an- 
ikh  pio  virlule  merti  t,  3')0.  Puhlius  Scipio  senpsii  de 
impari  numero,  23l.Scipiones  fiaires,  V,  710.  Scipio 
Afrirani  iioiii#aii  sump.sit.quare,  VI,  717. 

Scire.  Ma^is  opinair.ur.  quam  sciuiua,  quod  veruin  esl, 
III,  i0!.  Superflua  cura  el  soliicitudo  p»T  divcrsa.cruciaus 
a  Oeo  hominibus  dafn,  i:t  *cire  '-up:aut,  quod  scirc  non 
liciium  est,  395.  Prax  ip  tur  nobis.  ne  velil  homo  plus 
scire,  quam  Scriptura  leslalaesl,  435.  Non  polest  honw 
taro  liquidos,  et  pure  scire  sapientiam  Creatoris,  quam 
s<  il  ille  qui  conditor  cs:,  -103.  Quatno  arripliusscire  qu«**- 
rim<M,  tanlo  magis  osJleiidimus  vauitalem  uostram,  ei%er- 
b3  superllua.  435. 

Seissio  ve  i  Templi  rratiente  fbristo,  IV,  605.  Sciasio 
veli  Teinoli  mystiee  cxp  irata,  VI,  Prtcfnt.  in]0$e. 

Seissi»  veslimcntorum  (ibauditamidaspheuj;am,  IV,  459« 
Scissio  vestiiiicDiomiii  in  trislibus  et  adversis,  VI,  191. 
Seopas  itliolus  1'loleiu  ti  dui  ab  Auliocbo  M.  supeiatus, 
V,  708. 
Scoria,  sordes  et  pur^ameata  meta!Iorum,  V,256. 
Scorpones  arenUa  qua^qoe  sectaulur,  1,  430.  Scorpio- 
nu:u  iclus,  5,  30. 

Scolorum  et  Alticolorum  rilus,  I,  413.  Scolorura  nalio 
luoies  [nopiias  nou  habet,  sed  more  pecudum  lasciviunt, 
II.  "»15.  Scotornm  pullcs,  IV,  833. 

Scrib»  el  Pbansa  r  cuu.'*Heroile  molta  parvalorummil- 
lia  irucidaruut,  IV,  112.  Illusores  dicuntur,et  pestileutes, 
7Ko. 

Scribendum  (Ad)  ne  cito  q;is  prosiliat,  et  levi  ducalur 
insania,  1,  04i.  Scribi  in  co  lo  in  terra  quid  sil ,    V,  169. 

Scripl.i  ((Jua)sunl  annis  fere  quadriugenlis  post  Chri- 
iliiru,  II,  61 1.  Mulla  sunt  geueta  dicliouuin,  et  scri- 
pliouuu),  471. 

Scripturajj  unus  ct  idem  auclor,  1,003.  Scriplura  sacra 
non  poiest  sibi  esse  coiilrari»,  203.  Verba  Srnplurarum 
divinitus  sunl  iuspirala,  I5i,  1041.  Ad  plriiissiniuiu  fidei 
inslrurnenlum  tcclesirs  tiaditi  su:il,76i.  Hisloria  Scri|>- 
turarum  diciiur  fuudamcuium  esse  verilat»s,  !C2Q.  Si  i» 
Scripturiv  admissa  fuerinl  menda;  ia  oflicio&i,  uulla  ineW 
remanebil  aecloriUs,  40'»,  774.  Ordo  \erborum  iu  Scri- 
pluris  iuy>terium  est,  508.  (joid  observavil  llierouymus 
iii  earurn  Iranslalioa^  ib.  Mysteria  Scripturarum  u  ver- 
bis  siinpVicibus  admiranda,  182  DiClicilis  .Scripiurarura 
iiitePi^eutia,  "25*),  525,  6i0.  Toium,  quod  legimus  in  divi- 
nis  libris,  mlet  quideiu,  e;  f.il^et  eium  iu  corlice,  sed 
dulcius  in  medulla  Cal,  ?>IZ.  Possessionew  S-  ripturcrQin 
saucii  soli  el  apo.sloh  nieriicrunl,  410.  i\ullus  ingredi 
potcsl  in  Scripiuris  sae.ris  si;>e  majjistm,  2T5.  Viliosuin 
iliiceudi  KCtius,  deprav;Te  stnteiPias,  vi  al  voluiilaleiu 
suain  Scripiuram  trahere  rcpu^nantPM»,  ibid.  In  iuter- 
urelalioue  earum,  quis  Iaud.iodi.s,  \el  ar^'iendu»J,  2"l). 
Niilius  juxta  propria  odia,  et  jirival.is  siui;dt«te>  debel 
inerpiei.iri  Ugem  C.luisii,  125.  Vin  i.-o-li  si^i»ilii,.1tionciu 
Verboiuiu  Scriiiturau  mj^is  oi>iuati  t»jut,  quaiu  vxprfa-M,- 


rlut,  13i.  Nobis  curae  sil  dicere,  non  qnid  nnusqnisqua 
possil  aul  velil,  scd  quid  Scriplura?  praecipianl,  228.  Ama 
scienliam  Scr  pturaruin,  el  carnis  vilia  non  amabis,  93'), 
i;<J7.  Jngi  Sciiphir.irum  mcditatione  sordes  animaB  dele- 
rnus,  561,  661.  Sludia  Scriptuiarum,  et  lectio  coinmeu- 
danlur,  2o2  cl  seq.  lu  Scripturis  pupuileii*  plangitur,  sari- 
cius  canilur,elm^ledicitur  desperans,  1088.  I.ibcr,  qucni 
L/.ecbiel  devorat,  omius  series  Scripliir.irmn  es|,  ibid. 
Silent  iuler  arnia  studia  Scriplurarum,  4 46.  Quihus  auxi- 
liis,  el  qua  securitatc  indi^ent,  ibid.  iTocedendnm  ad 
pignam  Scripturaniin  meiile  pacilici,  758,  761.  Perversi 
lioinines  niiunlur  reprebendere  Scnpturas,  610.  Sola 
SiTipturariim  ars  esl,  quain  sibi  omnes  passiin  vindicant, 
273.  Pro  diver%itate  p)rs»narnm,  diversj  de  Scnpluns 
adbibeiida  medicamina,  457.  Qu-edam  assumpla  in  Scri- 
piurissaiictis  de  librisKontilium  425,  Dc  Scripiurislibcn- 
Iit  audirp,  respondere  verecunde,  538.  Noninilli  adducio 
superci  io  inler  mulierculas  de.  sacris  litieris  pbilosopban- 
l.ir.  275.Scripliir.i-  memoriter  discembe  sunl,  6S8.  Pen- 
suiu  quoiidiaiium  de  Scrqituris,  OsfO.  C.onsuciudo  Scri- 
f»lnr<e,  535.  Scriptunt*  ad  plenissmum  fidei  instrumenlum 
rcclesiis  IradiUe  sunl,  II,  t>GI .  Non  in  legendo  eonsistunt, 
sed  in  intelligendo,  c201.  C.onlra  adversarios  Scriptnris 
utendum,  m  m  bumaua  eoutciunaut.  saliein  diviua  uoti 
ne^liganl,  570.  Ar^uunlur,  [  qui  Sc-riplura)  sensnni 
«  u  rvaui  lloscu  is  d.  ciam.rt0rum,l85  SilitieramScripiur.r 
seipiiimir,  po  sumus  novuuMio^ma  compoiieie,  201.  Pro 
viriciate  re<»ii)tiiim,  di^ersa  leruuiur  excinplaria  Scrt- 
ptiiraruro,  Ci2.  In  quo  1'eripaieticis  coii^enlil  Scriptuia, 
7iS,  ('.aiioii  Scnpluraruin,  i78.  I.ibn  ires  Scriplura*  sacrtt* 
mnlla  de  nalura  rerum  sufi^erunt,  1.>S.  Onisuetudo  Seri- 
p'jir:e,  2:)8,210,  112,  219,  560,  569.  Norrna  ScriplurmiPi. 
276.  Sc-jp.ura  solel  el  unuin  p!uraiiier.  et  plura 
siii^iilaiitcr  ijominare,  370.  Scriptura  d.vina  brevi  circolo 
(o.irdata  est.  el  quaulum  diblatur  in  scusibu^,  tantum 
in  seiinoneconsiringiiur,  III,  49  >.  Verus  e.ibus  el  polus, 
<^ii  ex  V^rbo  Dei  sumitur,  scienlia  ScripMiranun  esi, 
415.  Earurn  uotilia,  diviii.-e  Cbri-l',  303.  Sapieiili.* 
seqiieiul  •,  et  cieuua  Scnplurarum  quasi  in  C"iijupiuiu 
co;.  laoda,  465.  NoiiUa  S«  ripiurarum  non  potesl  baberi 
ru.n  muoii  diviliis,  305.  Noo  pissunr.is  scire  sensuin 
Siiipluiarum,  nisi  eum  per  >erl»a  ilitcan.us,  59i.  Omi 
mijI  plurinii.  qui  Scriph.rannn  ocndla  dicaiilur  p»ssi» 
se  sulvere,  rarus  esi,  qni  verain  inv-rnial  solutioueiu, 
4.50-  Omnes  artes  absquc  dovtnre  non  discimus,  sola 
Scripturarum  d  cirina  lam  vilis  aut  facilis  inullis  videlur, 
ui  nou  indi^cat  pra.-ceptore,  ill.  Omnes  res  difiicde  ei 
magno  labore  discuiitur,  ronlra  eos  qui  putanl  oiio- 
sis  sibi  et  vota  facieniihus  venire  noflijin  Seripiiiraruiu, 
590.  llisloriaj  pau[ierta%  sive  simplex  inUllei  tus,  non 
esl  praetereuiidus,  dum  sens  m  aiia^ogicurn  in  Scriplu- 
ris  sequiiunr,  409.  Moris  est  Srripluraiuro,  quamvi» 
miillos  libros,  si  inler  >e  nuii  diserep.ml.  et  de  eadein 
re  scrib3niur,  unuin  volumen  «iieere,  495.  Imperativiuu 
moduin  pro  Uplalivo  ponunt,  506.  Scriplura?  omnes 
Spinla  sancto  iuspiraiaj,  IV,  593.  Uuus  liber  appellaiw 
tor,  ib.  Cbristus  rund.irnenturn  sensus  Scri|»turap,  5 
Majcstas  divinre  Scrioi^raj  admiraiida,  728.  M.vsleriis 
fuiiirorum  iovoluia,  2M.  AuctorOas  Scripturaruin  sec- 
lauda,  126.  I^uoratio  Scripluraruui,  i^noratio  Cbristi 
esr,  1.  Scienlia  Scripturarum  in  gentihus,  512.  Ad  iiitetli— 
geuiiam  Seiipluraium  boitalur  liierouymus,  281.  Beatus 
qui  seminal  iii  eloquiis  Scri(»turartim,  13.  Doclus  io 
Scriplurjs  sanctis  psopugnaculum  esl  licclesi»,  638. 
Scripiura?  doctriua  argeiiliini  pirum,  25.  In  eipositione 
Scriprurarum  verilas  quyreuda,  non  coulentio,  44. 
Sensus  Scriplura?  per  aliegoriam  extenuatus.  Post 
historia?  venialei»,  omnia  spirilualitcr  accipienda  io 
Scripturis,  5.  In  Sciipturis  lillera  calcanda,  fruckusSpi- 
rilus  \i\ilieantis  metcndus,  13.Verbasimplicia,  Scrlptur» 
palea2:iiiterior  seiiMis,  tritictim,l57.  Nou  sic  adulandum 
esl  principibus,  ut  saiiclarum  Scriptnrarum  veritas  negll- 
gatur,  4"S1.  Nec  pareulum,  nec  majorum  error  seqoen- 
dus  est,  sed  auctoriias  Scriplurarum,  el  Dei  doceulis 
imperium,  907.  Vult  Scriptura,  non  solum  auribus  do- 
ceri  populum,  sed  et  ocuiis,  973.  Qui  abler  eas  acci- 
piunf,  quam  Spintus  sanctus  sonal  pseudofirophetai 
dieuntur,  1055.  Ar^utinttir  qui  vim  faeiunt  Scripiuraj, 
1922.  JudaMs  et  ha-reiicis  oecasionem  erroris  pr«beni 
Scriptura?,513.  Falsus  doctor  el  corruplor  Scripturarttm 
quis?25.  Mos  Scripttirarum,  ut  ad  puuilcntiam  provo- 
cei»t,27l.  Mulla  dicuutur  in  Sinpluris  juxta  opiuionem 
lemporis  quo  ^eMa  reiWiiniur,  IU58.  Qnid  ohservant 
apo.Moli  in  recilandis  lestimoniis  Scriplurartim,  632,66u. 
Aposioli  Jesiimoiiia  Seriplurannn  juxia  HeUraicuin  suiue- 
banl,578  59i.  Proprietas  Ser«plurai  sancUe  latulata,  SOiX. 
5Ios  Scriplurariimq-ialis,  20I.  Idioina  Scriplurw  sacra\ 
171, 191,205.  Sacrauiuuia  iiiU-P.i^cnUx  SvTij»turarum  ex* 


1110 


IXOK.K  OFNF/^AUS. 


1120 


putiunhir,  V,  815.  In  divinis  libris  inlerpres  nibil  debet 
aufrrrc,  cur,  15. 

Triplex  modus  intel  igendi  Scriplnras,  172.  Natura 
humana  lolos  Scriptniv*  thesauros  non  potest  percipere, 
27.  Mysieria  ScriplnrH»  humanus  sermo  non  polest  ex- 
plicarc,  505.  Wrha  Script'jrarum  in  opera  vertenda,  79. 
Qtiidam  sibi  pnmittuiit  Scripturarum  intelli^entiam  abs- 
que  Dei  gratia,  721.  Abusus  testimoniorum  Seriptunn 
adiflcat  liipanar,  172.  Proposituum  Scripltir»,  non 
ptternam  bistoriam  lexere  absque  Jud.vis,  sed,  oic, 
704  llejrola  in  Scriptuns  observanda,  50  i.  Consue- 
tudo  Scrjplurae  sancta?,  655.  Scriplura  quibusdam  fons, 
quibusdam  puteus,  166.  Scriptuiae  a  Spiritu  sanUo 
edilre,  VI,  520.  Triplex  earum  intellhyentia,  270.  Qiid- 
quid  in  Scnpturis  sanclis  dicitur,  tuba  esi,  grandi 
voce  aures  credenlium  penetrans,  255.  Simpliciias  qure- 
riturin  expositione  Scriplurariim,  509.  Qno  auxdio  uten- 
dum  iu  aperiendis  secretis  Seriptur.c,  25,  4U.  Consne- 
tutlo  Scriptura?,  el  nostra,  506.  Nelas  est  dicere,  quod 
Scriptura  mentiatur,  5H.  Dociriua  Scripiurarum,  murus 
tVraissimus,  5S0.  Krnditio  Scriptiirarnm  germin-Jt  virgi- 
nes,  869.  Aposloli  in  recilandis  Scripturis,  non  verba. 
sed  setisum  spqtiuntur,  506.  Quare  Aposlolusjuxta  LXX 
teslirr.onio  Seriptunc  usus  sit,  612.  Nihil  sic  percuiil,  ut 
testimonium  «Je  Seripturis  sumplum,  868.  Quarc  difiiei- 
lis  S«  ripinra  sanria,  574.  Abustis  teslimonioruni  Senp- 
ttire  damnatur.  271.  Lectio  Scripturartjm,  paradisus, 
955.  \ix  ea  llnres  d>vcrsi  collipruntur,  ibid.  Quando  Scri- 
ptune  prosunt  lc^enti,  451.  Nori  prosnut,  uisi  fa- 
Cienli,  ib  d.  Qnasdam  Scripiuras  lucrctici  proba*  t,  quas- 
d:*m  rcprohant,  314.  Coaela  c*posilio  Scripiuranim, 
459,  i<»7.  Koris  psl  litieralis  sensus,  in  mednll.i  spjriiu.*- 
lis,  281.  Scriplura  reguum  cuelorum  est,  VII.  H\  92. 
Scriplura?  saene  re^nuin  Dei,  170.  In  iliis  oolitia  Sdva- 
toris  reposila,  97.  Per  Sc.ripluras  noia  (Veil  Detis  uni- 
versa  Biy^teria,  554,  555.  riena  e-st  rdie^oms,  471.  In 
Scripl/rls,  qu.v  plrua  \ici«nliir,  plena  suut  qu.-estionibus, 
113.  Oniiiia  qnoqvie  ple.na  sensibus,  191.  Mu'lo  labure  et 
digno  cullu  sptritus  Scriplune.  el  ejus  frucius  in\e<iiuri- 
lur,  490.  Quando  u:i!is  e^l  Scripiura  aiidienlibus?  3<Sf>. 
Qii;p  non  liibeut  auriorilate.m  Sc.ripiura?,  rontemuuutur, 
190,  lYneius  mcditaliouis  Scripturarum,  557.  Oinni  siu- 
fiio  ip^PiiiKPsont.  657.  Oiio-d  non  legentes  arguunitir, 
705.  Senplura  divina  ;ei!ilieat  et  lecla,  sed  plus  prolest 
si  vertalur  in  vocem,  467.  Non  nuctor  esl  peecaii,  licet 
omnia  ctncludal  sub  peccaio,  iio.  Cramle  ppriculum 
est,  in  Kec;esia  Scnpiuras  inlerprclari,  486.  Ca- 
veuda  superstiliosa  inleiligenlia  earum,  el  quomodo, 
63.  Malunt  nonnulli  Judaeos  sequl»  qudm  Apostnlos 
in  eiposiiione  Scripturarum ,  '463.  Multorum  malo- 
rum  oicasio  est  iiitelligcntia  carnalis  Scriptur*,  496. 
Lilteralis  r.ou  juval,  il)5.  Id  probant  exempla,  ibid. 
Coiisuuimatur  carne  qui  Scriptunm  sequiiur  juxla  lit- 
teram,  420.  In  carne  nulitaiit,  sed  non  juxta  carnem, 
qui  Scripturas  non  Ji.daice  tairum,  sed  spiritualiter 
ediscunt,  ibid.  Qnidam   iiolunl  spinlualiter  lllas  inielli- 

ferc,  515.  Quidam  tle  Scrip  uris  inier  se  contenduut, 
18.  Contenlio  lugienda  in  illarum  interprelalione.  514. 
Apud  b;preticus  pienaj  smit  scandalis.  11  i.  Diabo  us,  ct 
omues  h.r  rcses  loquuntur  de  Scriptur  s,  386.  fn  dUputj- 
lioue  ab  unn  Senpiur.e  testimonio,  ad  aliud  fugieiiiluui, 
61.  Mos  Scriplurarum,  loqiicntium  de  luturoquasi  pr;p- 
lcrilo,  575.  Mos  esi,  ul  Ucbraicum  vcrbuni  s{.«pe  ponant 
Ctirn  sua  inierpreiaiione,  451.  Hcgula  ad  inierprptalio- 
nem  Scnplurarum,  207.  Consucludo  Scriplurap,  ibid.  II, 
13,  14,  41,55,  102.  I*auppr  in  fide  cl  seientia  SeripturaB, 
405.  Uanc  couciliat  Hieronymns,  21^.  Idem  inlerpreiatio- 
jiein  quorumdam  vcrborum  Scriptur.u  reprobaf,  4i9. 
Apostoli  el  livangelista;  iu  rcnlandis  Scripturis,  sensum, 
jioii  \ciba  proferebanl,  424,  490.  Non  vcrba  Scnptura?, 
#ed  scnsus  a  S.  Mai;li9.-o  sumitur,  17. 

Scriptur.t*  icstiiLonia  a  quo.etin  quem  finem  cilata 
roiisideranlur,  310.  Scripluras  quomodo  legaul  Marciou, 
Ba^ilides,  cl  Vaienlinus,  ibid. 

Se.iipores  non  oribod  >xi  sic  legnntur,  nl  bono  eorum 
eli^amus  litcmusquc  eoulraria,  I,  552,  Scriplores  per- 
iutilii  notantur,  25o,  231.  Scnptures  Ecclesi^stiei  in  qui- 
jitisdam  laudali,  ei  iu  a!iis  d:imnaii,  II,  556.  Seriptores 
t\&  Viris  IlUisiribiiii  apud  C.racos  821.  Apud  l.alinos, 
ibid.  Series  sciiploiuiu  veterum  a  Iversus  Kutonci»,  215. 
Jcdicium  scriplorum,  iioii  e^l  ipsorain,  svil  icctoriun, 
4^W.  IC\  scriploribi.s  cei  leiiastn-is  nuilli  iK.taulur,  IV, 
451.  Quo  sensu  vor.il  Uicionyicus  ma^isiros  Kcclesi.p, 
ibid.  Qua-dam  iuuiiuiata  ab  imperi  is  scripi:;rili;is,  6ii. 
Additamenlum  a  matis  Scripi«>nbus,  6i2.  Vuium  seripto- 
rum  ostendilur.  Wo.  Scnpiorcs  Psaiiuorum,  byn.ionun 
el  cantieoriim  Dei,  propbcla)  sunt  appellandi,  VII,  9.i. 
IMures  euumcrantur,  ibid. 


Scrula  vendrntes,  V.  5IS. 

Sculpiura  in  quo  diflert  a  conflalura,  VI,  627,  618. 

Scurriliialis  nolitia^  et  ejus  discrimen  a  stnltiloquin, 
V[l,  611.  Hn»c  a  viris  «aiictis  propelfcoda,  ibid. 

Scutarius  quid<im  a  dxmoue  correptus  tiibTioneni 
abscondituiu  prodit.  lf,  Si. 

Scybala.  id  est,  quisquili;c,  VII,  400. 

Scylbrum  liltus,  II,  551. 

Scyth  •:  earties  semicnidas  comedunt.  II,  H35  Eos  qni 
a  defunciis  amaii  sunl,  *ivos  infodimit,  ibid. 

Sebasie  noineii  Samari*,  IV,  113.  Scb.iste  a  nomine 
Aupnsii  appellala  Samaria,  Vf,  156.  Scbaste  o!|m  Sarna- 
ria  dicebaiur,  3t>5.  Ibi  scpultura  Abdia?,  Klis»i  prophe- 
1«,  el  Jo.  Haptislae.  ibid. 

Sehesius  p!us  corrcplus  placuit ,  quam  erraos  l-eserat, 
I,  129. 

Secretum  et  »ilentium  non  violandum  I,  261.  Secreta 
cordis  mctu  corporis  el  geslibns  iud<cantur,   V,  S5. 

Secundus  numerus  immundus,  cl  ad  conjnnctioiiern  car- 
nis  pertinpns,  VI,  337  el  782. 

Securilas  et  desperatio  vilanda.  IV,  104?.  S.Turiltis 
negligentiam,  negligeniia  contemplum  parit,  551,  1089. 

Sccurum  niliil,  adversanle  Deo,  VI,  31)6. 

Securus  qnis  iioslrum  potest  csse,  si  raulus  timet?  I, 
505.  Secums  nnnquarn  sis,  II,  772.  iNemo  debet  se  nnnc 
pulare  secururn,  sed  ci  tractanda  sunt  arma  in  boe.  beMi 
tempore,  ut  vic'or  quondam  requiescat  in  pacc,  III.  4i  l. 

Sedec  vprhum  Hebraicum  magis  justwn  sooat,  quaoi 
jiihtilkm,  IV,  21. 

Sedcchiis  pxcrrcatus,  el  in  caveam  mhsus,  IV,  169. 
Spdpc!:i.ts  rpjtfis  ltabylonii  ficdus  perjurio  deseruit,  18 J. 
Sedeelnis  Seiium  coj;uomin»iur,  et  cur?  989.  SetiechtriS 
in  n=ib\I  iiicin  d.cus,  V,  220.  Scdcchia«  quomodo  in  Na- 
buclio  lonosofii  con\ivio  dcdecori  liahitus,  Hebraji  cujus- 
dam  fabula,  VI,  62.5.  Se>icchij?  cvptivitas  «u  in  lypuni 
pra-cesscril  S;:i\aturi<,  V,  115. 

Sed  r.-.  habilns  judicantis,  IV,  58. 

Styor  prius  liila  voca!ialu\  I,  701.  Interpretalur  par- 
rn///,  HxVi.  Fides  l.ot  tolam  Sej^or  liberavii,  ibiu.  Segor 
iirbsquiriia.  [>o^t  Sodumain,  etc,  precibus  Lol  ccnser- 
vala,  IV,  187. 

Scir  inontcs  a  quo  dicti,  III,  348.  Seir  regio,  qux? 
VI,  371. 

Sela  quid  signific.et,  I,  137  et  $eq.  Myslice  quid  notet, 
ibid. 

Selencia  in  promontorio  Syri:e  sita,  I,  695.  Selcucia 
olim  Chalanne,  III,  520.  SelcuctJ  Tersarum  urbs,  IV, 
174. 

Seleurus  failiuicus  Syriae  rex,  V,  795. 

Seleucus  Ccraunus  rcx  Syria?,  V,  706.  Sideucus  Ni- 
canor,  primus  posl  Alexandruro  rcx  Syriae,  V,  70i. 

Scleucus  subjiigata  nah.vlone,  tolius  Asia?  ei  Syri* 
diadifina  sibi  imposuit,  V,  700. 

Selluia  rceliuis  ad  rlormiendnm,   II,  69. 

Sellum  Spileebi.-e  co^nomen,  cl  cur?  IV,  989. 

Sclmona  lon;s  mausiunis  liliorum  Israel,  1,911. 

Scm  Noe  (ili  ni  Mihhispdech  fuisse,  I,  441.  Sem  pu- 
tant   Hebrai   MelchisedechlV,    497. 

Semina  inplurali  uumero  nusquam  reperiuntur  in  sa- 
cris  iibris,  Vil.  i5'). 

Semiramis,  Nini  uxor,  muros  Babylonis  exstruxit,  VI, 
124. 

Semper.  a?tcrnum  signiflcans,  I,  569. 

Senalus  Ecclestaa  cretus  presbyterorum,  IV,  31 

Seupcacupiebal  csse  apnd  suos,  quod  raulus  eralapod 
ChrisliariMs,  II,  851.  Quid  reftrt  Seneca  de  inuiicrum 
amore,  318.  Scnpsit  de  matrimonio,  ibid.  Quoruni  d--^- 
mala  discuntur  in  eo,  565. 

Seiieclus  quar»  adolescentiam  suam  honestis  artibus  in- 
slruxit,  mclil  dulcissiraos  fructns,  I,  256.  Non  ilebet  ilc- 
licias  appeiere,  nec  suscipore,  659.  Seneclulis  iiic-ni- 
nioda,  291.  Perfectaa  ct  inlcgrar*  descriplio,  25.  In  scnec- 
tule  remissius  vivinms,  II,  17.  Omni  lemporc  bona 
agcnda,  fam  in  aMale  lonj?«nva,  quam  ui  juveutule,  quia 
noii  prodest  adolescentiaa  frngabias,  si  senecta  du<  aior 
in  luxu,  III,  483.  Seuectus  mulia  scciiin  aflVrt  et  boua 
et  mala,  VI,  203. 

Senes  pitmta  laborant,  et  frigorc,  I,  287.  Cbi  calidi  ct 
vina  veiera  illis  prosuni,  ib:d.  Sapientia  rrescit  tn  se- 
nibus,  in  juvenihus  qua^i  suflTocalur,  256.  Hunoraudi  se- 
nes,  sed  i'ncrc|iaudi  apcne,  si  peccaveiini,  915.  Inicr- 
dutn  coiiiia  aniiorum  malurilalcm,  puprorum  vitiis  I  »bi- 
mur.  ib',d  Pneelari  senes  sapientia,  2  .6.  De  seue  im- 
pndico  ipnd  dici  ur,  706.  In  seups  quidcrudelp  commit- 
tittir.  II,  351.  Scnes  a  quibus  populis  devorari  solili, 
IV,  100.  Srties  per  nimiam  n2taiem  desipiunt,  206.  Se- 
nes  mcrilo  cl  sapicntb,  noii    actatc  4i.  Inier  ^eues  el 


1'.21 


INM-.X  GENEIUl.IS. 


11-2 


pritiiipes  qnid  in  populo  De*  f.irii  ,  IV, '»3.  Sciitim  :i  la* 
uiter  liostes  eiiaiii  Tcuerabilis,  518  Senum  a*las  vicina 
riiorii  muluniquc  seuteuli^,  M,-  180.  Seuex  aute  Abra- 
ham  iiulliis  appcllatur,  839.  Senibusquid  eoinemt,  Vll, 
/'  13  et  seq. 

Semores  plures  reprobali,  el  juniores  clectl,  V,  308. 

Sennaar  cauipus  est  Chaldaeornm,  VI,  810. 

Sensus  vigil  sit,nec  vanis  cogilalionibus  pitens,  1,  938. 
Setisus  nostri  suntincerli,  maxime  visus,  II,  445.  Sensus 
noslcr  ud  cius  rei  trahilur  appelitum,  cujus  capilur  vo- 
luplate,  538.  Per  quinque  seusus,  viiiorom  ad  auimam 
inlroiius,  336.  Quihus  delectanlur,  ibid.  llegnumquinaue 
g»*iisuwn,  271  Per  sensus  mollescil  fortiiudo  anirn»?,  IV, 
53  4.  Per  omoes  sensus  ad  auima>  iutcritum  morsiutrat, 
«MJ8.  Lamnantur,  qui  sensibus  luxuriant,  332.  Per  omnes 
s:Misua  ad  intel  igcniiam  perveuiiur,  908.  Naturjli  sensu 
dchcmus  intelligcre  qu»  recia  suul,  871).  Homiiicsabu- 
luiilur  tnunere  scnsus  eL  sermonis,  quod  daium  esl  ut 
s;  nli.iit  el  audianl  Dcum,  41.  Argumcntari  de  verbisDei 
hiimaiioscnsu,  sacrilegium  est.  1U69.  Per  sensus  ingrjdi 
in  auimaiii  lioslcs  desiuVrant,  VI,  190.374.  Qumquc  scn- 
sus  por;ic  suiil  Niuive,  579.  Has  porlas  apenl  volupla'i 
oVpitus,  ib:d. 

Sensus  magis  debcmus  sectari  quam  vcrba,  III,  405. 
Seqsus  perspicue  aperilur  ei  collaliooe  senlentiarum, 
VII,  560. 

Sentenlia  anliqua  qux»?  II,  789.  Senlenlia  audax,  V, 
531.  Seuteniia  rujiisdam  intumesceiis  superhia,  VII,  728. 
N"bilis  poeta?  apud  ltomanos,  461  Sapieutis  viri  senten- 
na,  421. 

Senlentioas  argnlas  in  rhusulis  slruuul  pueri,  I,  400. 

Sfton  Amnniittorum  rex,  VI,  244. 

Sepliama  Apamiam  \uraut  Hehrari,  V,  £99. 

Sephela  q  :a!is  regio?  VI,  381. 

Sephora  iule rprctalur  fli'i«,  II,  268.  Sephora  suflbcan- 
len  aiige.lum  prouibuii.i  niarito,  VII,  482. 

Scpiem  piomulhs  iiilciliguniur  apud  HebraMK,  IV, 
6*6.  Scptimus  uuinerus  sanctus,  1083.  Septimi  u.muri 
s*rraiiiei«U,  VI.  283, 

Septen.irius  iiumerus  plenus  perfectm,  III,  46t.  Se- 
\ tenarius  el  sepluage^inms  nuiuerus  signiticat  pe.fectam 
ponilenliam,  IV,  327.  Septenarius  ci  denarius  numerus 
cur  .ludjeis  familiaris?  64.  Sepleiinrius  numerus  doiiorum 
Spinh.s  sai.cli,  64  cl  65.  Septenarii  numeri  mystenun:, 
V,  479.  Scplcuarii  uun;eri   polentia  in  fcbribus,  VI,  283. 

Septeiiliionab*s  populi,  rjuid  non  comcdunt?  II,  334. 
Soplentrionalis  plaga  juxta  Hebr<eos,  V,  5'.) 7. 

Septuagesimus  u»\so|j;ion;s  Templi  Judairi  auiius  se- 
cuinio  Dani  Hyslaspis  anno  compleius,  VI,  283. 

Septuaginia"duo  discipuli  io  lxxii  psalmus  figurali 
suut,  I,  474 

Sepluaginla  Iiilerpretihtis  danda  venia,  I.  312.  Quid- 
quid  foccruuiin  sacns  voluminibus,  etc.,5IOrt  seq.  IVr- 
Uiulta  addiderunl  dc  suo  et  dimiserunl  alia,  316.  LXX 
iditio  oblinuit  in  Lcclesiis,  qnare,  302.  Versi  ocorrupta, 
637.Sep(uagiiiia,Iiiterpretcs  inbasihca  coiigre^atidicuti- 
tur  contulisse,  non  pror»liei*sse,  II,  2*0.  i  uliui  e  eorum 
falso  adiiivcntas,  ibit.  1'idei  sua?  sacramcnui  |»:»rspicue 
prodere  noluernul,  quare,  527.  QuoA  iiesciebaul.  dubiis 
uroiulorc  sentenliis,  r>20.  ttilitas  cdilionis  LXX,  328. 
Vctuslate  legcntium  lir.uatn  est,  ibit.  Versio  corrupia, 
ibtd.  Edilio  LXX  in  Damele  multum  dislal  a  vcniaie,  et 
nicnto  rcprobaiur  ab  Kctiesiis,  527.  I.XX  Inlerpre- 
lei  emendiiii  ab  Hieronymo,  ct  translati,  518.  Uetie  lo- 
cutus  est  de  illis,  tbid.  et  seq.  Aucloritas  aposlolorum  ci 
Cbnsli  nnjor  vs\  aucioritale  L\X  Interprctuiii,  520,  528. 
Sepiuaginia  inlerprcies  Scnplurapum  sacramcnta  Plo- 
lemx-o  regi  prodore  uoluerunt,  II,  303.  linrum  crrores 
non  ar^uebat  Hieronymus  iWrf.  (Jr*ce  quiuque  taiitum 
hbros  Mosis  rcddideruut,  ibid.  Plusnnam  c*teri  Ilebrai- 
cis  eousouabaui  illi  libri,  ibid.  Ab  Hicrouymo  vindican- 
lur,  340.  Septuaginta  editio  toteorbo  vulgala,  IV,  792. 
Dupliciicr  Irausterunt  nomcu  Sabbaoth,  id  csi,  \cl  Dnmi- 
num  virfufuin,  vel  Domuium  omuipolenlem,  18.  Purspi- 
ciiam  de  Clinsto  prophetiam  iu  Grecum  noluerunl  vi.t- 
terc,  45.  Non  ausi  &unt  aperte  intcrprclari,  quod  puer 
Dcus  Kppellaiidus  essei,  133.  Muunt  sensutn  propheiie, 
5(»5,  9i5.  in  plurimis  ab  Hebraica  veriUte  diseordant, 
269.  Non  \erua  Scrintura?,  acd  suom  seusum  posuere, 
3H.  Additamentum  LXX  vcru  confossum,  120.  Ad.Iido- 
ruut  de  suo,  143.  Uua?dampr®ternMlunl,  9o6.r!au%aomis- 
sionisin  LXX.  1056  Versiculus  nou  cral  in  LX\,  1017. 
Knor  LXX  Inlerpretum,  461.  Dcfenda  llieronyinus 
LXX  Intcrprelcs,  415.  LXX  ediiiuuem  liiterprelarl 
co-ilur  llieroiiytnus,  iiO.  LXX  imilanlui  geuiiliuin  fa- 
buias  in  interpretatioiKj  sua,  2i:>.  LXX  et  Thco- 
dotio  multa  omiHuaiil  in  »iiiiUiludinciii  fabularum  genti- 
lium,  236  LXX  cdilio  in  Latiuiset  (irvcis,  quiJ  nuulu- 


berci,  liMH.  Mu.la  dcsnnl  in  rodieibus  L\X  (iraicii  r| 
l.aiinis,  1035.  Addita  ab  Ori^euein  (jnircis  exemplar- 
bu-,  sumpt.i  dc  ediiiunc  Aquile,  42.  f.o  liees  Alexan 
drim  halieut ,  q.iai  noii  sniii  iti  llebraico  cl  LXX 
cxc.mplaribus,  696.  De  llchraico,  cl  de  Theodo- 
iione  qmd  addlum  in  excmplaribus  Ecclesi.e,  100. 
Scpiuaginta  cditio  rcpudiaia  a  iua^islns  Kcclesi-c, 
V,  6i5.LXXdecepii  simi.iiudinelilter^,  600.  LXX  trans- 
laiio  scriplorum  slquc  .eetorum  viiio  depravaia,  N4.  40L 
474.  Siiiola  oiuuis  Juda^orumuuinquetantum  hbios  Moysi 
a  LXX  translalos asserit,  53.  LXX  mutuanies  ut  volu«- 
runl  Ilebraica  uomiiia.  474.  Qusedaiu  in  LXX  Iuterprcti- 
bus  omitiuulur,  quare?  159.  Sepluagiula  non  sibi  toha?- 
rcnt,  Ii,  133.  A  Sepluagiuta  lcx  dmua  in  sermonem 
i;r*cum  lranf?Iala,  VII,  734.  Liitcras  aliis  I  tlens  expres- 
scruut,  ibid.elseq.  LXX  Interpfcites  nova  verba  finxe- 
runl,  587. 

Sepulerorum  venditorcs  casliganlur,  exemplo  Ephron 
Heithii,  111,540,  341.  ln  bepulcris  aurum  el  oruauieira 
condcndi,  mos  Anliqu  irum,  IV.  8'.)8  Sepulcia  apostolo- 
inin  ci  iiuriyruiultoma?.  V.  468. S  pulcrorum  oriiaineiita, 
VII.  188. 
Si»pulcrum  CM\$\i  vcnerandum,  1,209. 
Diioriim  Seraphtni  iuterpreialio  Origcuis  el  Hierbnymi 
I,  2')  4.  .»»24. 

Scraphim  et  eorumr-orr.inis  sii^niiieatio,  et  explicalio, 
1,50,  50.  Deo  cuin  laudibus  assisluni.  elad  puryamlos 
homini»s,  sccuudum  eu  usdam  opinioucm  miiiuntur,  ^"». 
Deum  sedere  supcr  seraphiin,  dici  nou  debei,  60.  De 
eis,  ijum  Isaiaa  visio  cxp.ic  itur  late  tracialur  cpist.  I*. 
Duo  Seraphiiu  Isaiie  siguiliraut  dun  testamenta,  284.  Se- 
raphini,  angcir.i)  fortitudiiics,  IV,  93.  \)u\  lam  duo  Sera- 
phim,  iMliiun  et  Spniluui  sanclum  iuieiligcuies.  arguun- 
tur,  92.  Alii  per  cos  vclus  ci  novum  Inslruuieiruin 
volutilsiguilic  ri,  93.  DuoSeraphiiu  celebraul  u.ystcr.tnn 
Trinilatis,  VI,  634. 

Serapion  con!essor,  I,  4J4,  703.  Serapion,  II,  640,  C*:- 
giioincu  schohstici  ohtinuil,  953. 

Scrapi'*  ^jrypnus  fariu*  csl  (dirislianus,  I,  679. 
SerenillttsoWis,  si\e  uxoris,  Dcsideru    laus,  1,210, 
Serenus,  I,  i79. 

S.r^ius  Puulus  prnronsul  Cypri,  II,  3«'i. 
SiTino  lionus  seer>*ia  iimii  qiMTii  :  tjr.in  poiius,  dclec- 
taiur  Inudibus  suis,  et  lesiiinonio  ;»lurtm.»ruin,  I,  964. 
Srpe  iu  longuiu  serrao  pri-traclus  caret  iiitelligpn;i:»f 
748.  Sernio  operis  vestibulum  est,  604.  S/rmo  ci  railo, 
ct  scienlia  et  tides  absque  opere  cassasunt.  et  instabi.ia, 
ibiit.  Habitusscrmoijuc  non  disscntiant,  936.  Cum  senuo 
fucnt  opere  consummatus,  scicnti.e  et  cogilalinni  lln  8 
imponilur,  604.  Exieruis  viliissermo  palrius  sordiiii.turt 
6N6.  Ihcrias  et  nilorscrmonis  (iailici,  953  Si  cujus  ser- 
iii)  non  pungit,  scd  ob  cclaliouicsl  audicniibus,  iste  iioii 
cst  sermO  sapicntis,  III,  494.  Quare  melior  sil  llms  ser- 
moiiis,  qiism  cxordium, 

438.  Scrmo  divinus  conceplus  animo,  ardcl  in  pcctorc, 
IV,  890.  Scrmo  divinus  quare  tu  pa.les  divfsus,  M*0. 
Ctilur,  vcrbis  liuman»  coiisuetudliiis,  487.  Scrmones 
Dci  potcst  quis  lacere  triplici  ex  causa,  V,  53.  Sdtiiio- 
nis  divini  cousuetudo  iu  histori»  veriiate  expri.uen  '•, 
VI,  115.  Conie.mpius  serniouis  Dei  iu  quo  posiiiM,  H3  I. 
Ouando  sermoucs  Dei  boni  sunt,  45H.  Sermo  bomis  et 
malus,  VII,  652.  Sermo  Dci  de  Spiritu  sanclo  flull,  6s| 
Kjus  eflicacia,  ibtd.  Contextus  el  consequeiitia  senuouis, 
84.  Scrmo  E\angeiii  voce  pr»ttantior,  247.Serinonis  uu- 
nislii  aposloli,  240.  Sennonem  Dei  qui  videaut  el  coii- 
tra,  247. 

Scropro  tarde  exponilur  in  Kvangelio  resurrectio- 
nis,  I,  826. 

S-Mpentis  habcamusastuliam.ne  aliorum  supplane;iiur 
lusidiis,  I,  324.  Nullus  iuler  serpcnles  et  scorpioues 
sccurus  ingredilur,  89.  Scipens  prudeutior  luit  ma.ilii 
ruuciis  beuns,  II,  338.  Nullus  intcr  serpeulcs  et  scor- 
piones  seturus  mg»-editur,  55.  401,  Serpentes  mirat 
magniliidinis,  boaj  dicti,  36.  De  his  quid  narratur?  ibid. 
Cuus  concremalur  imperaiile  Hilanone,  56.  Seipeulis 
a-luii:.,  VII,  60. 

In^erxis  niores  c'igantur,  non  vultuum  clegantia,  I, 
9S9.Serviquidquid  uon  lulerint,  sibi  ablatum  putant,  284. 
Kumores  corumdem,  ibid.  (Juerulum  s-Tvulor.un  genus 
est,  et  qiianlacunque  dedeiiv,  sempcr  eis  minus  esl, 
788.  Nou  consideraut  de  quanio,  scd  quantum  detur,tW. 
Dolorem  suutu  solis  obirectalionibus  cmselaniur,  itnd. 
Scrvi  vendiii,  eorumqui  pro  cis  dedcre  prelium,  fantili 
ct  vcrbaroncs  vocanlur,  6(15.  Seni  inlerdum  snbila  » 
diabo.o  disniiale  pcrflati,  vias  pubticas  niaunis  icruut; 
dum  nob  lis  quisqnc  et  prudi  us  paup.Ttate  oppretsus» 
gradiiur  ilincr-,  oliic5orpieservor.ini,  III,  471.  Servorum 
cst  uon  diligcre,  scd  tmicie,    Yl,   400.    yuul   couveuii 


1123 


1NDEX  f.ENEIUUS. 


1121 


8fvis?VII,  121  •/  .Vf/.  Mclus  d  tion.or  cr.nuM.it  iMi-\ 
6H.  Subdili  sinl  domiuis  suis,  inndo  qu.-e  juhcnlur  n«»n 
sint  coniraria  Deo,  722  Servorum  vitium  cst,  domiuis 
conlradiccre,  ot  furari,  723. 

Servorum  Dei  ha?rcditas  ct  propmia,  qu*HV,  612. 
Servis  Dei  quid  necessarium.  VII,  41.  Scrvl  Christiutii 
duplici  lcgc  dominis  copulantnr,  758.  In  liis  subjeclis 
Doniiiuis  subjicilnr,  7i2. 

Scrvius  marilus  Valcria»,!!,  315. 

Servitute  (A  )  conji.gnli  qui  libcr  cst,  hic  vere  servus 
osi  I  hrisli.  IV,  6o7.  Senitos  Dco  acccpiior,  qu»  nicr- 
c.cdem  lmpncscnliaruru  uon  pustulal,  VI,  950. 

Si-ssio  hahilus  judie mtis.  Vide  ScuYre. 

Setia,  cl  Sctlim,  quid,  IV,  502. 

Setlhouie,  II,  197. 

Setiim,  liguorum  solidilas,  pulchrittido,  laevitas,  IV, 
•7.12  Sctlim  quid,  VI,  215,502.  Tahenuic.iiluiii  Dei  de 
!  {.nisSellim  fnissc  pcrfectuiu  1.  gilur,  ibid.  Vasa  lorcu- 
1  >ri!in  c.x  cislcm  lignis  Guiil,  215.  Ilxc  ligna  in  locis 
<  u  lis,  ct  solo  Komano,  absqne  Arabix*  solitudme  uon 
i  .'Pinuiittir,  \b'd 

ScviMiMii  h.irciici,  II,  9<"»9. 

Sr\eiitas  aliecula  glorijm  qua^rit  popularem,  I, 
!iii. 

Severus  scrvus  Apollonii,  el  cjus  proditor,  II,  883. 

Sevcrus  princeps,  II,  875. 

Sexti  P.vlliagnnci  hominis  pcnlilismi  libcr  sub  X.vsti 
noiuiiie  ediius,  I,  lu.">0.  Idcm  libcr  iiitcrpreialus  a  Itu- 
lino  in  Latiuuin,  falsi  accusalur,  IV,  995.  Kjusdcm  hbri 
senlcntiolu,  clc,  V,  206,  207. 

Sexus  non  esi  m  ((c.cslibus,  V,  20,  1H.  Non  scxus 
ordohabctur,  sed  nicrili,  >  II,  751. 

Sibilus,  miraculi  cl  stupons  mdicium,  IV,  1015. 

Sihylla»  rteccm  cx  Varroue,  II,  306.  Ilaruni  nisiguc, 
virginitas  e.st,  vi  virginitalis  pr.imnum  divmalio,  ibid. 
Sibylla  /Kotici  geuore  sotroonis  Oiooo-j/r,  appi-llattir,  ibid. 
Sibylla  Cumana,  ibid.  Sihvila  l<jiilir;«-a,  ibid. 

Siccitas  iu  Kcclcsiis,  IV,  939.  Siccilalis  ma{jnae  descri- 
plio,  ibid. 

Sicera  quid,  el  quot  modis  fial.  1,260.  Sicera  dicitur 
apud  ilcbiajos  omnc  quod  mcbriare  polesl,  111,  06.  Sice- 
ra,  quid?  IV,  76,  374. 

Sichar,  sive  Skhem,  Ncapolis  est  urbs  Samaril3norum, 
III,  541. 

Sichad  mariii  Didoni9  pyra.  II,  510. 

Sichcni  nunc  appcllatur  Noapolis,  I.  70".  Plcrique 
erraiilcs  legiini  Sichar  pro  Sichem,  ibid.  Sicheni  w;ao«j;, 
bive  humeros  signiliral,  VI,  67. 

Sirlus  Laiino  sciin.>iic,llchr:iice  diciinr  Scccl,  qui  lia- 
bet  unci.r  p.mdus,  III,  3»l.  Shlus,  drarbma,  llm,  quidY 
V,  -44.  Siclus  quol  obolus  habcl?   VI,   172. 

SiiUt  aihcrhium  o\p>silu;n,  VII,  661 

Sideia  qua?  vocanlur  crr.iuii.i,  II,  6.)7. 

Sidon  urbs  antiqua,  I,  6J5  Sidou  urbs  Phicniciae,  IV, 
1018 

Sigala  frumcnli  genus,  V,  43. 

Sigans  cpiscopus  et  marlyr  Laodiceae  soporatus,  II, 
887. 

Signnrum  in  magniludine  non  natnra?  mulalio,  scd  l)ci 
omnipotcnlia  <lpiiu»i«stratiir,  I,  718.  Mulli  sunl,  qui  signa 
accepcrunt,  eic,  IV,  106.  Signum  grandis  slcrditalis, 
in  quo  ?  D.")K.  Signa  .tpud  Harharas  nationes  quarc  liant 
per  servns  in-i.  V,  661.  (Jaomodo  Lhnslus  sigiium,  cui 
eoiitradiciliir?  VII,  29'J. 

Silas  ct  .ludas  ar»osloli  nominali  sunt,  VII,  396. 

SilcMiium  itidiclum  malcdic.am  liu^uam  emcndat,  I, 
287.  Iiicou.-rimm  cst  iaicre  corporc,  ct  lingua  per  toium 
orbem  vagan,  782.  Silcniium  Juda^orum  VI,  337.  Iii  lolo 
lerraruin  orbe  projcclum,  ibid. 

Siiiqua?  porcorum  mvsticc,  I,  7->. 

Iu  Silo  allarc  dirutum  Icmpore  Ilicronvmi  moDSlraba- 
tur^  V,  70".  Silo,  locus  labernaruli  Dci,  IV,  893. 

Siloe  fons  ad  radices  montis  Sion,  IV,  119.  Ejusaqua- 
rum  pcnuria,  937.  Siloc  tluvins,  VII,  64. 

Silva  pro  mulliludiue  credcnlium,  I,  4S8. 

Silvesler,  II,  198.  i 

Simcou  tribus  a  Moyse  non  benedicilur,  I,  496.  Simco 
nii  iribus  iu  medio  tribus  Jud:e  habilabat,  III,  174.  s,- 
meou  el  Levi  jiropriam  hxredilutem  non  acceoeruut  . 
375. 

Simeon  succcssor  Jacobi,  VII,  597.  Tradilur  pro  Do- 
mino  crucilixus,  wid. 

Siineou  leprosus  invital  magistrum  cum  discipnlis,  el 
iion  contemnitur,  I,  452.  Siiiieon  cur  diclus  lcprosus, 
VII,  211. 

Simih  quid?  I,  266. 

«imditudo  et  apqualilas  dilTcrunl,  V,  331.  Simililudo 


i'i»r:niilat.i   picnc   siniililu.lincm    probilic.it  d«  linquenJi- 
VI,  b67  tH  $<([ 

Sim.ui  MagMs  cujus  ausilio  lucrcsini  comiidit,  I,  I0"t. 
Simon  Magus  baptt/atus  aqua  lantum  et  nou  spiritu,  II, 
321.  Dogma  cjus,  197.  Simou  Magus  bapliz-itus  in  aipi.», 
scd  nori  iu  saluiem,  V,  1  i6.  Simon  et  l.l.vmas  magi  apo 
siolis  1'elro  et  Paulo  resisientes,  IV,  641.  Suuouis  uugi 
errores,  VII,  191. 

Simon  Petrus.  II,  827. 

Simonidis  snpientia  Laudalor,  1,  2'i7. 

Simplic.ilas  absque  ralioue  slultitia  cst,  VI,  76.  Sim- 
plic.iias  columbarum  serpentis  aslulia  tempcrandj , 
ibid. 

Simplicius  filius  poslhumus  Agcruchia?,  I,  900. 

Sirnulacra  a  simililudme,  et  simiiitudo  Latiuuui  nomeu 
ab  llcbnco  scincl  dcrivatur,  111,86. 

Simuiata  sanclitale  levius  maluin  est,  aperto  peccarc, 
IV,  277. 

Simulatio.  pitrocinium  est  mendacii.  1,  301.  Simulatio 
quan.ioque  utilis,  et  assumcnda,  VII,  407. 

Sin  e  eineiilum  striduliim  Ilebr.corum,  Isair  paululum 
dcriinavit,  ct  pro  co  Samech  pronuntiavil,  III,  348. 

Sin,  quod  ct  Cades  aliud  desertum,  I.  475. 

Sina  el  Sion  duo  Teslamenla  signilicaul,  I,  1000. 

Smai  moiis  aliquaudo  mons  Horeh  dicitur  sccundum 
llicrouymum,  111,  191.  Sinai  mons  iu  Au^trali  parte  po- 
siius,  IV,;i68 

Sinistia  quid  ci  dextera,  I,  218. 

INort;  quid?  !,  9N|. 

Sinus  diijilici  modo  exponilur.  IX,  777.  Quandoqiie  ap- 
pcllatur  capui,  ibil.  Suius  pro  alleclu  el  dileclioue,  ibtd. 
Smus  cl  colpuv,  quid?  VI,  K|. 

Sion  expugnavit  simnl,  cl  re.vdific ivii  David,  I,  6%. 
l)c  ila,  (piiil  scribilur,  ibid.  Sioii  ei  Jemsalcm  una  urbs, 
IV,  &J6.  Sion  inors,  iu  quo  Jerusdem,  *dilicata  e.st,  vo- 
ea:>alur  civitas  Di\i'l,  ii.  (juare  Sioii  virgo  el  liiia  mimi- 
na«ur?  465,  46  4.  744.  C.ur  dicitur  valiis.  non  moris?  i20. 
Non  est  alia,  uisi  po[>ulus  Dci,  694.  INullus  haoital  in 
Sion,  nisi  qui  sanc  u-i  e  t,  410. 

Sior  intcrpretaiur  lurbidus.  I,  704. 

Sirenarum  canlus  ei  fabulre,  1,  290.  787,  el  II,  242, 
o-il.  Sirenarum  natura,  IV,  521.  Monifcro  carmine  ani- 
mas  demergunl  in  profundum,  2i6.  Quid  per  eas  intelH- 
gil  Hicronymus?  17?t. 

Sincii  Kpistola,  IV,  TioO,  oo3.  Kpislol»  ad  Siriciurn, 
421 . 

Sisinius  propter  rcfri^erium  sanclorum  properal  a<! 
/Kg.vptum,  1,  6.»2t6-"i8. 

Sixtus  marivr,  ct  llomame  Lcclesiae  cpiscopus,  I,  1029. 
Vide  Sextus 

Sutaraudiis  et  carbnr.cnlus  cbi  uascuntur,  1,934. 

Suictdcs  Magus  r..iiaptcm  liambysis  libam  duxil  nio- 
rcin,  V,  7o2. 

Sobua  pra»po^itus  l**nipi,  et  Srnl»a  divcrsi,  IV,  4*>9  et 
$cq.  Sobna  ronlitcx  imigna*  p.irtis  Jerusalera  produor, 
224, 11")  cl  462.  Sobu.e  ui  scpulcrosibi  paraudo  aiubitio, 
223. 

Sobricialis  refrula,  II,  2!15. 

Sobrii,  ct  simpliciter  vcshti  deridentur,  I,  176. 

Socco  Samaritani  condiderunt,    III,  274. 

Societas  pcccalorurn  m.xia,  IV,  9">. 

Socios  talcs  habeto,  quorum  conubernio  non  infanie- 
ris,  I,  260. 

Socrales,  I,  331.  Socrates  duas  uxores  habnll,  II,  316. 
H;e  inler  se  crebro  jurgahantur,  ibtd.  0'»anta  ex  »ilis 
pcrpessus  cst  mcommoda,  ibid.  Socratis  frngalilas,  344. 
i\legainia  cl  lcpor,  667.  Quid  dc  Socrate  falso  philosopbi 
gloi  lanlur,  7S2.  Socrales  libros  non  scripsit,  567.  Socra- 
tcs  falso  laudatur,  IV,  508. 

Socralicum  dictum,  I,  317.  Socratis  discipuli,  222.  So- 
cralicorum  ronsuetudo  in  scribcudo,  1042.  Socraticum 
dictum,  II,  472,  JJ57.  Socratica  irrisio,  379. 

Socrus  omncs  oderunt  nurus,  II,  517.  Socrus  et  nurui 
invicem  se  oderunt,  VI,  519. 

Sodoma  conqiaratione  sceleris  Jerusalem,  justa  esse 
dicilur,  II,  712.  In  qnibuspeccavit?  ibid.  Sodoma  in  mille 
innorum  regno  iu  autiquum  stalum  restitacnda,  secun- 
dum  Hcbrajos,  V,t,l8l.  Sodoma  junior  qucnam,  179. 
Sodoma  et  Gomoirba  fuere  principes  in  peceato,  VI, 
130. 

Sol  et  luna  duo  mundi  oculi.  I,  584.  De  solls  periodo 
quid  dicitur,  621.  De  sole,  luna  etstellts,  59>.  Famosissi- 
ma  solis  mensa,  271.  Solis  dcfeetus  circa  dies  IVntecos- 
tes,ll,  452.  Sol  interilum  mundi  ortu  suo  qn<*tidie  indi- 
cat,  et  «ccasu,  III,  387.  Quando  per  ansirum  currii, 
vicinior  terr*  est,quandoper  aquilonem,  sublimis  ailol  i- 
tur,  589.  1'na  atque  eadem  soiis  operatio  liquefrcil  <  e- 
ram,  el  siccal  lulum,  441.  Sol  tribus  nominibus  appelia- 


1125 


1N!)I,X  r.CNntAl.IS. 


11» 


'.ur,  IV,  536,  C.iiisus  solis,  lun.T,  ct  nliorum  sulerum  de- 
fmitur,  492.  Sol  et  luna  pramia  rursus  sui  cc.nscqueiilur, 
415  Solis  eursus,  et  aliuruni  sidcruni  drfiiiilur,  V,  17. 
Sol  duodecim  mensihus  exp  el  annuwm  cursum,  Vf,  272. 
Sul  peudentcm  ju  cruce  Dominuni  suuiii  spcclarc  non 
ausns  est,  510.  Solis  deliquium,  \  II,  400. 

Solarium  domus,  lt  (J07. 

Solalium  maiorum  in  quo  posiluiu,  IV.  557. 

Solomnilas  n  u  cst  omniuui,  sed  Et-rlcsia' C.hristi,  T, 
i-Sfl.  Solcmiic*  tlies  qu.modo  celehrandi,  151.  Sanria 
« nlcslisque  soleiMiitas  nuilis  spatiis  Ivrii.inalur,  616. 
IVrfecti  viri  ivicni;»  sulcniiiilalis,  hie  pr.-Hihanl  gusluiii, 
(».'2.  Solenmilatos  dtirc  iiotanlur,  qu.e  uon  suni  m  lege 
Mosaica,  V,  50J.  Solemnifates  Chrislianorum,  VII,  456. 
Karum  obsorvalio  el  inslituiio,  ibid.  (Jnauluni  diflerunt  a 
.ludaicis,  ibiii.  rt  477. 

Solitaria  quaenam  viia  improbanda,  VI.  527,528. 

SHiludinis  laus,  et  cjus  coimuoda,  I,  52.  Vita  soliludi- 
nis,  958.  Solilaria  vita  prwferlur  cunobnica?,  995.  Pcri- 
« ulosa  lamen  est.  non  solum  viris,  sed  maiime  in  femi- 
nis,  quare?  ibiil.  Vilarn  solilariam  sape  laud;.villIierony- 
nius,  95*.  Qui  illam  opetunt,  dc  iudo  iiiouasteriorum 
♦  gredianlur,  ibid.  Hos  non  lerreanl  dura  cremi  rudi- 
metita,  ibid.  Solitudiuis  ultimtt  siguum  nolaiur,  VI, 
1 15. 

Soliiciludlnis  cau&a,  et  dislentionis  non  est  in  Deo, 
sed  iii  illo  qui  sponte  sua  aute  pecca\il.  lil,  i07. 

Solvi  peccata  el  «limitli,  quid  dilTeral?  IV,  M. 

Solusquissedeal,  V,  855,  854. 

Somuum  operi  longo  fas  esl  ohrcperc,  I,  550.  Somnus 
Joiia?,  til  el  disripulorum  tlbrisli  nou  securilatis  eral,  sed 
niterorH,  ^  I,  597. 

Somniis  nou  est  erctfendum,  II,  487.  Ea  qu«v  timr  fiunl 
si%e  bona,  si.e  mala,  nec  prosunl,  nec  iiucem,  ibid.  Mo- 
nmi  illusiones,  ibid.  Non  quasi  magno  tcsiinioi  io,  alte- 
Tins  sommo  gloriandum  cst,  SGO.  Somniis  qui  credit, 
^aniiali  se  el  ineptiis  tradit.  III,  429.  (Juarc  impii  viile- 
runt  somnia.  IV,  1004.  Soinuia  proplietica  soii  Deo  pa- 
iint,  V,  155.  Soini.ia  sa-pe  a  Dco  rcvclautur  gentibus, 
VII,  594. 

Somniatores  io   Ecclesia  jaclantcs  errores  suos,  IV, 

Iuu4. 

Sonthomplianec,  sive  Sanhauct  rhanee,  inlerprelrtur 
ab  /Fgyptiis  Sulvalor  mundt,  III,  17.  Vide  supra  Cson- 
Ihoupluiierh. 

J-uphismalum  fraudcs,  II,  861 . 

Do  Sophocle  quid  narrantur?  I,  257. 

Sophoclc»  qnaiido  clai  uerit,  V.  702. 

Soph'iiia<  inlerpretalur  specutulor,  et  arcanorum  t>o- 
miui  coijwlor,  I,  278.  De  qtiibus  iclius  agil?  ibid.  So- 
ihmiias'  p<  st  dcduriioueiii  d«-cciu  tribuoiu  prophelavil, 
VI.  074.  Kjus  genealogia,  ibid. 

Sophromri,  I,  944. 

Sophroiuus,  fa!su.s   monachns,  I,  112. 

Suphioniws  dispulans  cum  HebraM,  II,  525. 

Scrdes  orniiibus  svculi  cullihus  mun.liores,  I,  295. 
Appetiia»  sordes  in  coiidcmnalionein  vesiium  sencanun, 
4')8.  Sordc  aiiqua  maculautur  omir.a  ahorum  luininu,  II, 
7  49.   Sordes  aliud  souant  a  peccalo   in   ^cripturi.s,  VII, 

Sorocgcims  vitis  optimao,  IV,  69,  850. 

Soriian.m  gradus,  II,  4*7. 

Soriibws  liun  stalun  crcdcndum,  VI,  598,  Voltmtas  Dci 
ivgit  Sortcs  incerias,  599. 

Suier  epucopus  Knmauorum,  II,  «S69. 

Spailanoiurn  el  Mrs«citioruui  aiuicilia?,  II,  507. 

Spdrlatiarum  virginum  coiistaulia  et  pudicitia,  II,  307. 
Laruiu  causa  ^rave  be.lum  coiuitatum  esl,  ibid. 

Spalia  viaruin  unaqua-quc  fcCiis  appellal  suis  nomini- 
bus,  VI,  -2i3. 

Spjlia  vita;  hiimr.riGP  seplem,  VI,  514. 

Spcclacula  damiiaiilur,  V,  ii6. 

Sj»ecuiator  coiistiiiiitiir  Lzetluel,  V,  35.  Spcculatores 
viicaii.t  r  Lcclesiae  minislri,  IV,  (MZ. 

Sphcra»  phi.osophoruin,  VI I,  615. 

Spelunca',  m  quibus  Abdias  ceutum  prophelas  aluit 
pain:  et  aqua,  I,  t05. 

Spe>  niagis  laudauda,  quam  res  in  iiifanlulffi  laudihus, 
I,  901.  Spei  uostr*  lideique  rujsterium,  II,  287.  Spcs  in 
l"i»  coiiimendaiur,  IV,  583.  >pc  fulumruui,  sustiiiemus 
inbulatiunem,  680.  Citodissipanlur  propuguacuia  eorum 
yu  spcni  iioii  habcnl  in  Deo,  873.  Spes  uostra  cerla  c»t, 
VI,  731.  Vana  spes  iu  pluribus,  747. 

Spciare  pro  cerlo,  quod  sa*pe  Ut  incertum,  ridiculum 
est,  1, 150.  iNemiui  credeuduin,  ttec  in  aliquo  Speran- 
dum,  hccl  aliis  subjicia.mir,  VI,  519,  520. 

Speusippus  sororis  IMaton.s  tilitis,  (I,  30!). 

Spirituaba  carnaJibus  prxlcrcuda,   I,  6^9.  Spiritualia 


e\  corpnralil>us  consiilersnlur,  I!,  719.  Spinlo.lis  imiii- 
qiiam  perseipntur  cariialcru,  VII,  476.  Vir  spiriluaiis 
ju\la  llicronymum,  175  rormatio  illius,  4(W.  tilsignuiu 
caru:»le,  ul  prolieiur  spiritual*,   40. 

Spirilu  sancto  omma  roniiiientur,  ct  iilitis  majeslale 
circunidaiilur,  I,  5^5.  In  auriga?  modum  ferehaiur 
sii|>er  ajuas,  »19.  ^asceulem  mundum  in  Ggura  ha- 
piismi  parttiriebal,  ibid.  Osleridebattir  locus  descen- 
sus  Spirilus  sancti,  098.  Spiritum  sanctum  moderatoal- 
que  composilo  Sessorum  porleuius  mce^su,  5  >7.  lu  Spi- 
ritum  sam-luui  blasphemi;e,  II,  107,  167.  Spiritus  sancii 
subsiantia  a  f»hiloso;»his  ignoraiur,  107.  Non  esse  creatu- 
ram,  109  cl  seij.  Idem  Spinlus  antf  adveutuin  J)ommi,  pi 
in  aj>osielis,  108.  {)i\o  sensti  culpabilis,  etnoncapax,  110 
il  bcif  Spiiitu^  sancius,  cum  iu  plurihus  sit,  non  habet 
stihstantiam  circnmscnplani,  112  el  sei/.  Inipossihile  est 
gratiam  Dei  sortiri  quen  piatu  si  non  haheaiSpiritum  san- 
ctum,  115.  In  xirtute  Spirilus  sancti  reihlel  Deus  spt*in 
quam  promisit,  il7.  (juomodo  Spirilus  sanctus  su.im  m- 
spiret  volunlalem  homiuibus,  125.  Dileciio  frucius  Spi- 
rilussaiicli,  125.  Quomodo  lu.elligcndum  exirede  Patre 
Spiritum  san«  lum,  I3~>  et  teq.  TropheUe  Spiritum  sanctum 
habueruut,  :50.  Spiritus  sauctus  venil  tn  i.oinine  Filii, 
133.  Spirilus  sancios  creator  es1,  1  40.  Ter  Spiriliiin  sm- 
clurn  luturornm  srienlin  cerla  coucedilur  s^iic  is  uris, 
145.  Soiietas,  quatn  l.abel  Spirilus  sauclus  ad  l'alrem  el 
Cilium,  147.  Tater  et  Filius  Spiriius dicunlur,  1(0.  Spi- 
litus  saiictus,  spiriiusest  P itris  et  Jesu,  789.  Spirilus 
sauctus  nisi  mundam  lideiu  non  incolit,  181.  ISon  estsbi 
conirjrius,  b92.  Mercalorcs  grali.e  Spirilus  saucti,  21. 
Spiriius  sanctus  non  potest  conferri  ab  bwreticis.  177, 
Uxretici  faciemes  coulra  Spiritum  sauclum,  749.  Spiri- 
luiu  sanctum  condilum  b^asohemaui  hareiici,  423.  Spi- 
ritus  sanctus  a  principio  viviiicalor,  condilor,  ct  Deus, 
lil,  506.  Spiritus  sanclus  cum  Talre  cl  Cilio  cju*deiii 
u<lur3>  est,  IV,  753.  Diviiia*  ejtis,  681.  Apu.l  licbi»*os 
appcCatur  geucre  femiuiuo,  485  Spiritus  iucorporalis, 
574.  Vigilal  ad  l-eum,  cl  quo.uodo.  548.  Spiriluiu  sau- 
cturn  (piidam  ha  relici  crealuin  voiuul,  VI,  2H<).  Spirilus 
sanclus  nec  \cnundari,  neccmi  poiesi,  472.Spiritus,anim  t 
et  cor()tis  in  tiutiiu  sauctum  Spirituiu  redi^utiiiir,  b8.  In 
noinine  S.»halori«,  Spiritus  sancii  dona  dociMiduii1,  204. 
Spiriius  saiiclus  vbanus  Christi,  VII,  315.  Spiritus  ^an- 
ctus  qualis?  532.  Spirilus  sanclus  terlia  pcisoua  a  Pahe 
ei  Filmf  324.  Itcpiouiissio  iilius  quo  modu  coiupeiurf 

458.  Siuuaculiiiu  Spirilus  saucli,  652.  Nulla  forlhudo 
absque  eo,  002.  1'LTsiuu'ula  momenla  dignis  miinstralur, 
4-2.  M«eror  sancti  Spiiitus,  t»52.  Quihu^  operibtis  u,n- 
iiislalur,  745.  liirorci-ca  Siiiritum  sam -liiiu,  4-H\.  In 
Tauio  ei  propheiis  Spiiiius  wnclus  uun  sempcr  iocutus 
est  juxta  qiiotdaiii,  7  41. 

Spiritus  Miicuia  tnajira  quam  corporum,  |,  552.  Spi- 
iili:s  quoi  res  sij.niiic  l,  II,  iij:  vt  saj.  Apud  IIebr»*is 
et  Spiiilus,  <t    Seuius  sinililcr  appeliautur  Uuha,   III, 

459.  Spiriius  quoiiiu.ln  ci  b>n.im  el  in  nialam  parletu 
sumilur,  VI,  401,0-9.  M.tli  «piriius  ct  contrariv  pol«s- 
lates,  ministri  D«  i,  19.1.  Advc  saii.«s  potesljtes  Domiiius 
piimual  ad  udicium,  et  disn  ptat  cuiu  eis  pro  poptilo 
suo,  207.  spiriiut  Liaptisma,  Vii,  -7ii.  S»uri;u  quumodo 
coui'oit;«lus  Dominus?  5o2.  Spirilus  tres  iu  psalino  l  iio- 
iiiiuali  dernorisirdiitur,  451.  Tatilus  ircs  Spinius  iiominat 
ib.  .\omen  .spnitu^  ab^p.caddiuiuviiloaccipilur  iu  bonani 
p.iilem,  (51.  Sptrilus  Jioiiunis  m  bouaiu  parletu  semper 
sumitur,  04S.  N'.ur>  Spuiius  nusqu-im  Ugi  ur,  i^.  Diviu» 
poteslatis  iudicitiiu  esi  iiiitilere  S^.muiu,  250.  Spiriius 
pro  auiiua  Rumitur,  17>1. 

Sponsa  Cliiisii,  aica  l'eslanienli,  I,  108.  Vinum  (ugiat 
pro  vcueno,  925.  Spousas  Scriplura  appellal  uxures,  II, 
208.  Sponsa,  u\or  appcllatnr,  VII,  12,  13. 

Sponsales  labula?,  i,  292. 

Spousor  in  crimine  non  cst,  si  illc  cui  promillilur, 
iiidiguuin  se  feceiii  spousiont1,  V,  225. 

Sponsus  inier  quos  pascitur?  I,  1W).  Sponsus  in  plaleis 
uou  polest  iuveniri,  ibid.  Spon-ti  divini  quo  modo  juugi- 
iiitir  amplexibus,  III,  319. 

Sporiula  Saturnalitia,  VII,  667. 

Stanui  natura,  VI,  812.  Staunum  misla  ct  adulterata 
imer  sc  per  vucui  mela  l^  dissociat,  ibtd. 

Sianlem  non  legimus  peccalorcm  iusacris,  V,  23. 

Stater,  quid,  VI*,  156. 

Statn.e  impcratovum  adorata?,  V,  658.  Slaluae  et  titulL 
quid,  VI,  105. 

Stella,  si  luna?  conferalur,  ea?ca  esl,  I,  224.  S  elta 
unaquaqnc  in  suo  lumiiic  pcrlecla  csl,  ila  duulaxai,  ul 
Ciimparalioue  majoris  perfcciioue  carcat,  II,  697.  VarU 
sieliartim  vocabula,  302.  Sie.las  esse  per  diem  in  ctelo 
probat  solls  deliquium,  IV,  240.  Ueus  appcll.i\it  slel  ai 
uominibus  suis,  ibid.  Stellarum  apud  Uobr,«.os  propria 


1127 


INDEX   GENERALIS. 


1118 


essc  vocabula,  ibid.  Slcllarura  ordines,  molu%  ol  in  cccJo 
cursus,  492. 

Stephanus  urhis  Romanae  episeopus  a  bcalo  Pelro  vi- 
ccsimus  sexlus  fuit,  II,  196.  Slepbani  martyris  verba 
defeiidu.ntur,  VI.  305. 

Steiilitas  salicum  semine  in  cibo,  vcl  polu  sumpto, 
dicilur  corporari,  IV,  268  cl  533. 

Stesichorus  laudatur,  I.  257.  Inler  vilupcrationcm  et 
laudes  Helens  fluctuat,  652, 

Slibium  quid  ,  1,  286. 

Sldbre  cur  dicanlur  prophet»,  VI,  334. 

Shlbliu  pro  eloquio  accepla,  VI,  452. 

Sli*a  pais  :>ratri,  II,  180. 

Sloica»  sect*  haaresiarcli.i  Z<mio,  IV,  9')0. 

Slotc.orum  dogina  impimn,  I,  569.  (ilobi  Sloiconirn, 
718.  Voluul  animam  essi*  ;»  proprii  Dci  sobslanlia,  9i8. 
OuaUior  virtules  describunt  Stoici,  391.  Sioicoruni  et 
Peripaleticorum  coulenlio,  18i2.  Sloici,  II,  5>8.  [n  tcm- 
plorum  poiticibus  versabanlur,  quare. ,  558.  Logicam  sibi 
viiniicaiii,  587.  Juxla  Sloicos  polest  quis  ad  perfecluin 
carere  passionibus,  75i.  Paria  conienduni  esse  peccaU, 
701.  Stoici  in  defniilionc  boni  ct  mali  nobis  roncordaiil, 
IV,  159.  Sioici,  VII,  554,  737.  Distinguunt  inler  verba 
subtilius,  51 1 ,  728. 

Stola  mystice  quid  significat,  T,  79. 

Slomacho  unusquisque  suo  servil,  I,  511,  529.  Sloma- 
rho  nauscatiti  cur  aulidotum  amarissimum  uiedici  dare 
soieani,  IV,  596. 

Stra»o  regulus  Sidonisab  uxore  quomodo  et  cur  oc- 
cisus,  III,  oll.Hiec  postea  morteni  sibi  intuiit,  ibid. 

Slratonis  turris  ab  Herode  Csesarca  dicitur  in  hono- 
rem  Caesari*,  I,  695. 

Strena  Kalcndana,  VII,  666. 

Slroph.p  in  snbscriptione,  I,  527. 

Siiophninataquid?  JV,  2,9. 

Siiuhiitntim  ualura,  IV,  245.Strulhio  In  doserlis  na- 
sci' ur,  ac  nulnliir,  V)lb\  Slnithiouis  nalura,  VI,  4"»8. 

Sullius  quidquid  loquilur,  vGcileratio  ei  rSamor  est 
appcllaiidusj,  727.  Slultitia  caruisse  sapienli.iprima  esl ; 
sltilliti »  autem  carere  nou  pol*;sl,  ni>i  qui  inlclicxciil 
cam,  111,3').".  Sltsltii5a  tontra  sapienliam  beitum  gcrit, 
el  quidquid  prudenli*  in  docto  viro  videril,  zelo  slimu- 
lal.i  rion  recipit,  47  4 .  Slulii  cx  suo  iiigenio  uimersos 
judicani,  ;ti'.).  Stu.tus  iu  co  docium,  in  quose  putal  csse 
sapientem,  si  veiba  rnulliplicet,  475.  Smlli  in  hoc  sie- 
culo  a  f.ic.e  diaboli  siib!evan(ur,  dum  principes,  scrvo- 
rum  ingrediuntur  vililate,  3V35. 

Sliiliiloquium,  quid?  \  II,  6i0,  6(1,  Vigel  in  sa|>ieiiti- 
bus  %SL'Culi,el  inhxclcsia,  i6id. Inquo  diHertascurrililale, 
ibid. 

Stymphalides,  II,  387.  Stymphalidis  vlrginilas  morle 
sigiula,  308.  Ilanc  uiciscitur  ouiuis  Arcadia,  ib. 

Suaderc,  quid?  VII,  385. 

Subscriplio  voluiilaria  et  invila  damnantur,  I,  318. 

Subsequeutium  et  prsecedentium  regula,  VII,  81,  205. 

Nou  Subsislcre  melius  est,  quam  maie  subsislere,  VII. 
215. 

Substantiarum  diversarum  diversa  esl  virlus  alque 
condilio,  I,  602. 

Suburbana  sacerdotum,  IX,  1081.  Ea  venumdari  non 
poierant,  nisl  ei,  quern  propinqiillas  cxpcCchat,  ibid. 

Suociua  ubi  coucrescanl,  IV,  496.   Suecini  vis,  VII,  50. 

Verbi  Sulflaminari:  interpretatio,  II,  419. 

Suis  leslanienluin,  N,  473. 

Sunamitis  iuierprelaiio,  I,  257. 

Ss  piThij  sancia,  qii»?  1,99.  Superbia  adversarium 
habet  Deum,  27.  Ttimens  animus,  ei  rervix  erecta,  Dtii 
contra  se  odia  provocui,  455.  Snperbia  in  angelis,  in  po- 
p.ito  Judaico,  ei  iu  sophisiis  puiiita,  27.  Ilumiliiaie  su- 
P^.bia  Irangitur,  70«,  608.  Nihil  est  in  hoc  mundo  dele- 
rius  et  omni  veiito  iuanius ;  quam  superbia,  et  sibi  pla- 
cens  honio,  cui  uihd  placoi,  msi  quod  ipsefecerit,  IIJ, 
4"i5.  Sapcrbia?  vox,qua??IV,  177.  Ouirii  sludio  declin  «ndaf 
221.  Superbiam  ruuia  seqmttir,  et  huniilitatcin  glona, 
2it.  Muili  opiuione  virlutuin  corruunl  insuperbiam,  877. 
Sup«rbia  pro  potentia  et  gloria  accipiiur,  73».  Superbia 
proprium  dlaboli  peccatum,  V.  181.  Omuis  superbia  of- 
tcmJil  Deum,  77.  Materia  superbiaj  divin.R,  965.  Supcr- 
biam  niiua  sequitur,  et  humililalein  gloria,  238.  Saucta 
superbia,  qiiH??  687.  Superbia  in  exlensioue  colli  oslen- 
diiur,  71«,  719. 

Superbus  omnis  promptos  est  ad  injuriam,  IV,  241. 
Supeibi  sppel.alio  cui  conveniat,  139.  Supcrborum  con- 
lldentia  diem  judicii  etspcclaniium,  VI,  300.  Prode^t 
superbis  humiliari,  614.  Ante  advenlum  Christi  omnes 
fere  sup^rbi,6i2.  Superbire  in  peccatis  quanlopereDcum 
oJendai,  IV,  2U. 


Superbumerale  <acerdotis  magni  indnmcntum,  I,  56". 
Mysiice  quid  significet,  363. 

Supersiilio  impiorum  ad  cognoscenda  futura.  IV,  753. 
Superslitio  muliercularum  Chrislianarum,  VII,  18i. 

Suppliciuiu  el  benediciio  nominibus,  et  cper.bus  pro- 
cul  ditstaiil,  I,  624.  Supplicia  sanclilaiem  paiiuul,  ^, 
818.  Supplicia  impiori:m  aliis  prosunl,  825.  Supplicii 
*terna,  VII,  210.  Inler  peccatores  diversa  sunt  suppiicia, 
60.  I\eruin  supplici.,  6/ k. 

Supputatio  aimi  luuaris  HebraBorum,  V,  683. 

Sur  descrtuni,  IV,  l?»l. 

Surdi  quomodo  Evangolium  possunt  rccipere  ?  VII, 
420. 

SurgoTft  quornmnam  sil?  VI,  500. 

Susaiina^  liistona  approbatur,  l,  5.  Susanna»  hlslona 
nou  habctur  in  Hebrwo,  11.527.  Approbalur,  276.  Si«- 
sanuaj  historia  quare  ab  llebra^is  nou  recepta?  IV, 
1018. 

Susls  m*  tropolis  fclamilarum,  V,  672.  In  ea  Daniel  ex- 
struxil  lurrim  excelsam,  ubi  cpndunlur  corpora  rrgum 
Persarurn  el  Sledurum,  ibid.  liojus  cuslos  el  sacerdo^ 
Judmis  esi,  ibid. 

Suspicinues  caveamus  om,:es,  el  qnidqntd  p«*obabiiiter 
fin^i  potest,  ue  lingatur,  ante  devitemus.  I,  260. 
.  Susmroxics     gcnus  hominum    perniciosissimum  ,   I, 
712. 

S.Komina  gcnus  arborum  in  Palsestin»  campeslribus, 
agreMi.na  iioiuai  fcrax,  VI.  334. 

Sycomori  ligua  illia,  ccdri  impnlribilia,  IV,  JJ6. 

Sycophanlia  qui  I  ?  IV,  883.  Syeopuautia  maximurn 
|Op>i|i  J.iddc.i  peicalum,  ibi.t. 

Syeuo  lurris  iu  cxlreinis  fiaibusj  ^gypti  sita  cst,  V, 
356,  36'l.  l.jus  descriptio,  5i5. 

De  l.  Sydaquid  refertur?  11,516. 

Syliabas  extensas  habel  llebwus,  IV,  735. 

Syllepsis,  quid  ?  VII,  211,235. 

Syllo^i^mi,  I.  2r.7.Syilogisnius  in  Scripluhs,  IV,  1077. 
Sylfoglsinusine\itabili>,  ^l,  81.  SOlogisun  solutto,  et 
consequcnUa,  416. 

Symboluin  lidci  ab  aposlolii  Iradilum,  II,  435.  No:i 
scribitur  iu  charta  cl  alramenlo,  ilnd.  OuouiOiJo  conclu- 
ditur  in  fine,  ibid.  Trons  signatur    in   fiue  symboh,  577. 

Synimachus  more  suo  maiiifeslius  v«TlitScriplu:a?t  IV, 
7.  Svmmachus  erat  Hcbiouila,  VI,  656.  Symmacbus  uo.i 
solct  verboruni  xaxo^y.iav,  sed  iutellig«ruUas  ordinem  se- 
qui,  2:>8. 

Synagoga  primtnn    fuit    a^sumpla  il«»    idololatris  pei 
Abraham  et  Moysen,  1,910.  Post  adulieriuin   et  ncgatiu 
neni  Christi  scdet  sine  a!ta»i,  el  viri  prisliu»    cousorUwm 
prastoiah.r,  ibid.  Postquam  subintra\erit  pleuiludo  (ien- 
tlum,  limcsalva  liet,  ib.d.  A  quibus  pr«!igurala,  Ibid. 

Synidochile  locnlus  est  Christus,  VII,  83. 

Ad  Synodum  licclesi»3  quot  sunt  nccessaria,  II,  513. 

Synthema  quid  ^il?  I,  791.  Dimisso  syntfiemate  tqms 
pMblicus  sternebatur,  Ibii. 

Sr>ri  negoltatores,  I,  9^2.  Syri  crocodili»  terrenls  ^e- 
scuntur,  II,  334.  Syrorum  et  Chalda?orum  Iingua  magua 
ex  parte  confinis,  pri€,al.  in  libros  Reguui.  Syris  ingcu  - 
lus  uegolialionis  ardor,  V,  513. 

Synas  reges  (»ost  Alexandrum  Magnum,  V,  703.  S.rn, 
dicilur  excelsa  el  sublimis,  VII,  597. 

Syiiaca  lingua  vocalur,  quse  est  Ch.ddaica,  V,  624 

S\rns  pater  monaslcri  Chnum,  qui  gratiam  angelic.e 
linguaj  acc.ipit,  II,  85.  Syros  Assunm  vocalos  f  lisse,  nm- 
nulli  contcnduui,  III,  3t4. 

Syrtis  a  tractu  nomeu  habct  imposilum  juxta  Sallus- 
tiuui,  III,  104. 

T 

Tabcel  vel  bomo,  vel  idolum,  IV,  203. 

Tahcila;iiuride  sic  dicli,  I,  21. 

Tabeunensium  monachornu.  exempla,  I,  57, 

Tabcrnaculi  b:^cr\  mysleriuin  explicalur,  |T  360.  In 
ejusosiio  curDeusolim  Moysi  locutus,  52.  Taberuaruh 
Judaici  meusuratio,  IV,  628. 

Tabernaculorum  liuis  .-eleni£  domu^  possessio  esl, 
IV,  628.  Tabermiculoruin  solemuilas  unde?  VI,  931. 

TabubK  coujiigales,  et  jura  dolalia.  I,  i(8. 

Tabularuui  secunda  conscriptto,  II,  348. 

Tact:re  interdum  decel  Christianum,  I,  231.  Multa 
plura  lacendo  qmirn  loquendo  significunlur,  782.Quid- 
quid  l;ic..»Tit,  touiiictur.  qui  arguitur  iu  pluhbus  eiali- 
qua  p'«Kieriuiltit,  II,  412. 

Taciturnitas  quaiidoque  dispcnsatio  esl,  non  coosen- 
sus,  I,  i>35. 

Taciius  II,  899.  Tacilus  vitas  Ca.sarum  exarsvif,  VI. 
91  i 

Tactus  pro  vexalione  sumptus,  VI,  799. 


1129 


INDEX  GENERALIS.. 


11M 


4?. 


T»nia  mulierum,  IV,  60. 

Talpa;  aninal  absq  ie   oculis, frugibus  ooxium,    IV, 

7. 
fanais  glacialr*,  I,  466. 

Tanaquillani  virlus  commend:it,  II,  320. 

Tanis  melropo.is  fuit  vDgypli,  IV,  203.  Tanis  regia 
Pharaonis,  402. 

Tairtalus,  I,  «71- 

Taphnis,  civitasrogia,  V,  3M9. 

Tarqoiuius  Superbus  scpiimtis  Romanorum  rex,  Vf, 
7  .'»7.  Idem  a  Bruio  cxpulsus,  ibid. 

Tartesson  oppidi  coudilures,  VII,  427.  Nunc  vocalur 
Carteia.  ibidm 

TaraisCilici*»,  et  Tharsus,  1, 162  et  serj.  Tharsus  orbs 
Cilici»,  V,  608.  Tharsus  Indiae  regio.  ibid. 

Taiian»  matris  Furi»  virlutes,  I.  282. 

Tatiaiii  Dogma,  (,  313.  Tajianus  docuil  Rom»,  IV,  869 
Nnpiias  et  cibos  damnal  el  reprohat,  2."9.  Tatianus  Kn- 
craiiiaruin  princeps,  VI,  247.  Viuum  assorehat  nou  csse 
hibendum,  tb.  Ta.ianus  Encralitarum  patriarches  ,  VII, 
685.  Nounuilas  Pauti  Epistolas  rejicii,  ibid.  Tatiani 
errores  et  arguraeuta,  526*Refelluntur,  %b.  Ejusdem 
syllogismus  sophismate  decipit  aodientem,  ib. 

Tau  littera,  aniiquis  Hebr*orum  litteris  crucis  babct 
Minililudinem,  V.  96. 

Taurus  ora?fectu<  prslorio  aderaiex  jossuregis  synodo 
Ariminensi,    II,  189. 

Taurus  mons,  V,  597. 

Tecium  domn  dicilur  et  memanum,  I,  667. 

Teglalpbalasar  rex  Assyriorum,  regnunte  apod  Sama- 
riam Thacee,  Iransiulii  Israeliias  in  Asayrios,  auno  quin- 
quagesimo  secundo  ionperii  Ozi»  regis  Juda,  V,  7. 

Telamonis  laudata  sententia,  I,  334. 

Teiespborus,  11,911. 

Temcritas  etlrenata  qoo  ducit?  II,  517. 

ln  Templo  oleum  acceodebatur,  quare,  I,  962.  Quo 
sensu  sancluarium  nominatur,  531.  Templum  Dei  verum, 
quod ,  II,  289.  Omnia  Koro»  lempla  fuligine,  et  ara- 
uearum  telis  cooperta  sunC,  686.  Ulciscilur  Christus  vio- 
lalores  templi  sui,  591.  Noo  laudis  est  iugredi  domum 
Dei,  sed  *ine  offensione  iugredi,  III,  426.  Templum  in 
area  Oru»  silum,  IV,  210.  Angeli  pr»sides  templi,  605. 
Vox  de  ejus  advlis  exisse  dicilor,  eic,  ib.  Templum 
Jerusalem  sub  diversis  principibus  auguslius  fahricalum, 
15.  In  templo  Jerusalem  HadrLini  staiua.etiovis  Idoluin 
«ollocatum  wt,  57.  Subversio  teinpli  Judsoruiu,  qu», 
766.  Tetnpium  Doraini  in  venice  Gelhsemani,  372. 
Temptum  Libanns  appcllatur,  V,  190.  Vox  de  ejus  adytis 
exisse  dicitur,  eic,  1 10.  Nihil  absque  ratlone  el  roen- 
sura  factum  est  in  teoiplo  Dei,  502.  Omues  ejus  parie- 
tes  diversis  idolorum  imaginibus  pingeb.inlur,  83.  An- 
tiochi  idolum  iu  templo,  712,722.  Templum  Inbus  anuis 
pollutum,721.  Templomab  K&ecuie{e  descripium,  uiulto 
augustlus  quam  lemplum  Satouioois,  464.  Pcr  portam 
aquilouis  iugredi  in  remplum,  et  egredi  per  portam 
meridianam,  et  e  cootrario,  auid  ,  578.  Templi  subver- 
sio  qoo  lemporefacta  est,  VI,  880.  Semper  lempus  est 
sedilicandi  in  bonis  lemptum  Domiuo,  742.  Templi  pr«- 
sides  angeli,  quid  dicuntur  couclamasse,  VII,  401.  Tem- 
plura  Dei,  Ecclesta,  unde  consiructumt29l. 

Tempus  triplici  modo  consideratum,  If,  781.  Teropo- 
ris  delinitio,  juxta  Sloicos,VI,  743.  Tempus  emere,  quid, 
VII,  649.  Quidam  non  putant  esse  tempus  preseus,  sed 
aut  pr»lentum,  aut  faturum,  681. 

Teoebr»  exteriores  quanlo  a  Chrislo  vero  lumine  nos 
separant,  lanto  nos  roajori  borrore  circumdant,  I,  983. 
Teuebra  Cimmeria?,  U,  153.  Tenebr»  pro  tribuialione, 
IV,  347.Tenebr»  in  sacris  signiticaiit  ignorantiam,  V, 
630.  Tenebra?,  cur  dkt»  exteriores?  VII,  45. 

Tentatio  estvita  homiuis,  1,937.  Deus  variis  tenlalio- 
nibus  comroonet,  790.  Quomodo  viuceud»,  126.  Kx  bis 
quaudoque  eveuiunt  bona,  \b.  Scutum  Odei  arripieudum 
contra  lentaliones  carnis,  100.  Autjusti  probamur,  aut 
peccatores  sustioemvr,  etc,  133.  Tunc  maxime  oppu- 
guaris,  si  tc  oppugoarinescis,  31.  Tenlalio  eat  vita  ho- 
miois,  II,  328.  Ex  carne  et  spiritu  compacli,  necesse  est 
ut  utriusque  conlra  se  bella  patiamur,  524.  Tentalio 
dtaboli  sub  occasione  honest»  rei,  45.  Graftdis  tentalie, 
qu»,29.  In  tentationibus.  averteute  Domino  faciem  suam 
a  nobis,  allidimur,  IV,  761.  Tentationes  et  injuri»  pro 
remedio  adbioeutur,  VI, 580.  Vkielur  Oeiis  nos  repellere 
quaodo  reiinquit  (eiiiatioai,  753.  Teutalio  magoa  homi- 
num  qua>?  VII,  597.  leniaiioneiu  Cbristi  cur  Joannes 
noo  descripserii?  VII,  251. 

Non  tcrvi  bumanam  aoimam,  impowibile  e$t,  II, 
2i0  -• 

Tentatoi  ioterrogans,  quis,  VII,  180/ 

Patrol.  XXX. 


TeriiiphaquM  «i^nilicrl,  i.  3'i5. 

Tepidoso^lil  Deus,  cl  ei  nauseam  fa^irnl,  1,  28^. 

iVrebimbi  mercatus  Jud^is  exstcrabiiis,  IV,  106". 

Terentia  uxor  (liceronis,  II,  5IG. 

Terenlioi  inlerpreLilus  e.«>t  Menindrum.  I,  S09.  T«>- 
rentii  dictnm.  H,3I7.  Terentius  Comirdiarum  suaruui 
prologos  in  defensinuem  suam  Sreni^  ilabai,  III,  501. 
Eum  quasj  pubiici  icrarii  furem  criininaliaiur  I.uscius  l.a- 
nuiuus,  ib. 

Ter^um  vertere  qtiid  sit .  IV,  Kr;".  Qui  terRum  vertil, 
ipso  g<slu  corpons  usdicai,  in-iMjeri*  ^e   coniminaiiieiu, 

Terminos  suos  hahet  uniisquisque  no^trum,  II,  258. 
Terra  Sancta  augustior  posl  Chrislum,  I,  202.  I.oca 
terr<e  Sanct»  ki  quibus  mirahilia  ei  memoranda  videntur, 
209  el  seq.  Terra  Promissioois,  nihil  pineuius,  IV,  69. 
Kjus  termini,  ib.  Kegionon  inventtiir  cqualis  Terr»  Fro- 
missioni»,  457.  Terrur  incolarum  terr»  Keproniissionis 
in  adventu  populi  Dei,  quaulus ,  194.  Terra  l*romissioui<c 
ab  Australi-plaga  juxta  lerminos  ^gvpti,  Rbinocorun  et 
torrente  finltar,  V,  613.  Quomodointer  tribus  divisa,  619. 
Terra  qnatenus  extermiuala  sit,  809. 

Terr»  fundamenta  volunlas  et  polestas  De»,  qua  omnia  ■ 
coi^iineutur,  IV,  242.  Ab  angelicis  potevtalibus  (Kirian- 
tur,  529.  Terra  quasi  puncium,  et  liomines  quasi  locusUe 
dicuniur,  474.  Operari  lerram  suam,  quid  ,  321.  Terra 
vivenlium,  qna?,  701.  Terra  pro  auiiiii  sumitur,  559. 
Terram  hanc  nemo  per  maosuetudinem  possidet,  sed  sn- 
perhiam,  VII,  23. 

Terr-emotus  totius  orbis  posl  mortem  Juliani,  II,  36. 
In  mari  qutd  operatur,  ib.  Terr»moiNS  Ozi»  regis  lem- 
pore,  VI,  223. 
Terrenaomnia  transibunl,  1,320. 
Terlullianus  creb.»r  est  in  seoteiUtis,  ved  diflirilis  io 
loqnendo,  I,  526.  i.ujiendus,  852.  A(totogetinn  ejus  et 
libri  conlra  Genles  cuncUm  »*culi  obliueut  disciplmam, 
429.  l.ibri  Tertulliauide  virgiuiia:e,  ib.  A**iuinai  aoimam 
fieri  ex  traduce,  948.  Cypriani  magister  dkiiur,  523. 
Terlullianus  h.vreticus  didlur,  II,  225.  In  ro  laudatnr 
ingcnlum.  damnalur  ha?resis,  556.  4dhuc  ailolo^.  ens  <!»• 
quo  scripsil,  260.  Scripsil  septcm  libros  coulr.i  Kcrlesisn» 
pro  Monlano,  867,  881.  Kespondii  Apollouio,  itid.  Quid 
refert de  Joanue  Kvangelista,  2bQ.  Quid  narral  de  i*r«- 
sbytero.  845.  Tertulliani  voluinen  Scorpiacum,  395.  \i\M- 
tome  operis  Tcrtuliiaoi,  creditnr  a  uiuitis  esse  C.vi>rianiv 
911.  FabuladeTertulliauo,  513.  Terlullianu*,  IV,  478. 
Tertullianns  scripsit  contra  Marcionem,  VI,  3G1 .  Tertul- 
lianus,  VII,  537.  Laudaiur,  383.  Scripsit  de  Muiiogamia 
lihrum  h&reticum,  697. 

Duo  Teslamenta  a  quibus  pr^pfigurata,  I,  910.  Velcrts 
Tcsiameuli  U^uraj,  Lvaugelice  verila:i  praccsserunl , 
205.  Tcstamcnti  ulnusque  (  hristas  Dominos  cond.lor 
esl,  II,  f>22.  Multa  suut  in  Novo  Testanifntode  veieri- 
bus  libris,  qu.t?  non  habeniur  in  I.XX .  -'29.  Ha?rctiei  qut 
laniantVetus  Testameulom  .  787.*  Qnoniodo  legendum 
Vetus  et  Novum  Testamentum,  III,  483.  rro>cipitur  no 
bis,  ut  in  ulrumque  Inslrumentnm,  tam  Vetus  scilicet 
quam  Novom,  pari  veneratione  credainiis,  480.  £tern» 
pieu»  praiparanlur,  his  qui  neqiiaquam  ulruniquesociant 
Teslancentum,  482,  483.  Duo  Testamenia  unione  sociau- 
tur,  IV,  95.  Novum  Testamentum  testimooiis  Veier  s  ro- 
boratur,  3\6.  Novo  Teslamcnlo  aliad  uon  succedil,  795. 
Nos  quondam  peregrioi  a  Tcstamento  Dei,  spem  oon  ha- 
bentes  et  absque  Deo,  720.Teslamentum  atrumque  uoias 
Dei  est,  VI,  619.  Duo  Teslamenla  magis  vtciua  quam 
unita,  916.  Lectio  Veteriset  Novi  Testamenti  vi»  Domini, 
163.  H»relici  negantes  Vetus  Teslamentum,  199,  787. 
Testamenti  Novi  et  Veteris  est  Deus  idem,  VII,  594.  Lna 
provldentla  otriusque,  416.  I  n  visionibus  veris  Veteris 
et  Novi  Teslameoti  primum  timor  peliitur,  407.  Morem 
Veteris  Teslamenti,  Nova  Scriptura  conservat,  577.  Hi- 
sloriaVelerisTesUmenli,752.Prophet»NoviTestamenti,u 
615.  Refutantur  qui  contra  Velus  latranl,  491,  663.  Qui- 
dam  illod  rejiciuut,  51.  Haretici  laniaotes  Vetus  Tesia- 
oientum,686.  Iidem  quas  Seripturas  Novi  repudiant? 
ibid. 

Testamcntorum  caplatores    damnantur,  I,  161.  Testa- 
menta  falsa  sibi  vindirautes,  IV,  1083. 

Tesiiroonium  Odele  esl,  quod  causas  non  habet  men  < 
liendi,  I,  501. 

Teslimonia  abantiquitale  reverenda,  II,  783.  Illud  te- 
slimoniom  verum  est,  quod  ab  inimica  voce  profertur, 
409.  Non  numerus  Teslimoniorum,  sed  aucloriias  vaiet. 
178.  Testimonia  multa  proferunt  de  Veleri  Testamentc 
Chrtslus  et  aposloli,  que  oon  leguntur  in  codicibus  LXJ 
Interpretum,  III,  383. 
Cni  Tesii  non  credilur, II, 610. 
lestis  fabus,  quis?  YII,  223. 


n\ 


IXDKXtJENERALIS. 


1132 


Testudo  uon  tani  anihulat,  quam  movetur,  VI»  142. 
Tetrapla  Origeuis,  II,  803.  Ordo  e*»mm<]em,  527. 
Teula  Ill.yricorum  regina  castitate  floruit,  II.  510.  Vi- 
ris  fortissimis  imperavit,  el  lloinauos  s*pe  vicil,  iU. 
Thabalhn  vicus,  H,  13. 

Thabor  mons  iu  Galil<ea,  III»  283 ;  V,  612.  Videsupm 
Ilabyrium. 

De  Thaddaeo  quid  Iradit  historia,  VII,  57.  Triuomius 
fmt.  ib. 

Thamar  parlos  quid  praefiguravit,  I,  910. 

Tbam.ir  hodie  Palmyra  nuncupatur,  V,  601.  Hanc  Sa- 
lomou  miris  operibus  exsiruxil,  ib.et  613. 

Thamuaiz  S.ire  quid  stonilicat,  II,  271. 

Thamuz  pro  Adonide,  I,  321. 

Tharsenses  hacrotici,  I,  39. 

Tharsis  retno,  III,  2*6.  Omne  Pelagus  Tbarsis  appnl- 
latum.  299.  i  harsis  liiiKiia  Hebnra  Uare  appellaiur, 
IV,  816.  Iii:rsis  urbcm  Ciiicia»,  Tharsum  putal  Josephus 
aiii  regiouem  liidi»>,  40. 

Tharsus  metropolis  Cilici.-p,  Panlo  aposlolo  gloriosa, 
III,  518.  Tbarsus  urbs  Cilicijf,  IV,  816,  et  VII,  762. 

Thebana  virgo  violatorem  suum  jugulat,  et  sibi  mortem 
Infcrt,  II.  309. 

Thebesliscivitas,  VII,  427.  Olim  quoroodo  vocata,  et 
a  quo  construcia,  ib* 

Tliecla  in  amplexu  virginum  venire  dirftur,  I,  125. 

Tbecua  viculus  separalus  ab  llierosolymis  duodetim 
miUibus,  IV,  NSl.Theeue  oppidum,  quod  sex  roiHihus 
ad  meridianam  plagam  abusl  a  Hethleem,  VI,  221.  Ma- 
xima  eremi  vastitas  post  Thecuc,  ibid.  De  hoc  oppido 
fuit  Amus  propbeta,  ib. 

Tbemau  dicitur  apud  Hebraeos  omuis  Auslraiis  regio, 
111,282. 

Tbeinislocles,  ul  scribilur,  annos  oatus  centum  el  seD- 
lenj,cum  morerelur,  dolebat,  se  ex  hac  viia  egredi, 
quaudo  jam  ciepisset  sapere,  I,  256.  Themisiorlis  aetas, 
sapieniia.  el  verba,  962.Tbemistoclis  mnrs,V,  701. 

Theociisius  Osare»  episcopus,  II,  893 

Theodora  Lucinii  uxor  comiuenduiur,  I,  456. 

Theodori  meuschi  charitas,  1,  538.  Viditcuncla  mona- 
steria,  ibid. 

Theodori,  sive  Theodorici  epistola  de  Pascha  ad  om- 
nia  monasleria,  II,  10. 

TheoJorus  Heracleoles,  I,  759,  753.  Theodorus  idem 
laudatus,  VII,  tll.  Commeiilarii  ejusdeii»,  369. 

Theodorus,  postea  Cregorius  diclus  Neocaesareae  Ponti 
episcopus,  fraler  Alheoodori,  II,  905.  Discipulus  luit 
Origenis,  ibid. 

Tlieodosius  imperator,  1,307,  Sll.Tneodosius  a  Pauli- 
no  laudatus,  525.  Theodosius  idem  imperator,  II,  192, 
U3r. 

Theodosius  episcopus  cui  succevsil ,  1,  630. 

Theodotionis  edilio,  I,  752.  Tbecdouo  iu  multis  c.um 
LXX  Translaloribusconsenlit,  III,  396.  Tbeodotio  inter- 
pres  Graecus,  V,  624.  Theodotio  ei  Symmachus  Ebionitae 
et  semicbnstiani,  VI, 656.  Theodoiio  barelicua  judaizaus, 
ibid.  Iulerpres  Seripiuraj  non  fldus,  ibid.  Theodotio  vere 
pauoer,  ibid. 

Theodoius  Byzaulius  impugnaius,  11,225. 

Thcogouus  episcopus  Nicaiiuis,  II,  192. 

-Theoiius  Alexandriae  episcopus,  II,  501. 

Thcone  presbytero  Spiritum  saudum  praedicante,  quid 
faclum,  II,  414. 

Theophili  eluquentia  et  eruditio,  I,  610.  In  liltera  Pa- 
scbali  ir.hil  de  saecularibus  fontibus  mutualus  est,  ibid. 
l)p.  quibus  et  coulra  quos  agit  iu  litleris  suis  Paschal., 
582  Yiciori*  Theophili  in  herelicos.  533.  Tota  pene 
luilia  Iitt£ii9  Theopbili  ab  hatresi  hberala,  537.  Tolo 
ocbe  fuyavit  Origeuem,  581.  Ad  Anastasium  papam  Theo- 
pbili  epistola,  5o7.  Theophili  uonnulla?  epistol*  versae 
.ib  llicionymo,  11,  545.  Theophilus  laudatus,  867.  Theo- 
pbilus  quid  iutcrpretalur?  VII,  249.  Theopbili  Commen- 
larii,  3. 

Tbeophrasti  liber  de  niiptiis,  11,-315.  Prosa  scripsH, 
332.  Theophrastus  naluralis  hislori»  scriptor,  IV,  960. 
Theophrasius  sc.ripsil  iria  volumina  deAftiicilia,  VI,  517. 
Est  et  de  ea  Ciceroiiis  liber,  \bid. 

Theoria  et  scientia  nibil  dulcius,  V,  466. 

Tbeoricain  pr0  Lngica  Latini  sibi  dicant,  I,  146.  Tbeo- 
rica  qvnd  sit ?  I II,  384.  Disciplina  iuspecliva,  ibid. 

'iheoseba  Thiriai  Ecclesiaj  diaconus,  II,  453. 

Theraphim,  imagines  vel  ligurae,  III,  70,  555.  Thera- 
phim,  quid  sunt,  VI,  31 

Tberiace  ex  caruibus  viper.e  conflcitur,  II,  351. 

Theristrum  de  quo  iu  Cmticis  cmticorum  pro  pudi- 
cilia,  1,  685.  Theristrum  genus  Arabici  vestimenti,  quo 
mulicres  provinciaa  illius  velaotur,  III,  345.  Theristra 
wulierum  supcUex,  IV,  62. 


Thermodoon  llumcn,  IV,  G58  et  teq. 

Thesaiiri  Dei  varii,  V.  798. 
•  Thcspesius  rhelor,  II,  941. 

Theutonum  geulis  irruptiones  et  vicloria?,  I,  906. 

Theogonna,  id  est,  Phrygia,  unde  equi,  V,  311. 

Thomyris  regina  Massagelarum,  VI,  778.  Ha-c  Cyrum 
iuteifecit,  ibid. 

Thophetinferoi  nomen,  IV,  421. 

Trachoniiis  et  Ituraea  eadem  regio,  111,  279. 

Tbraseas  marlyr  el  episcopus  Smyrn^,  II,  887. 

In  Thrasymeno  multa  Romanorum  millia  c.T«a,  l,  980. 

Thubal,  alii  Iberos,  alii  lulos  iulclLgivoluit,  V,  387. 

Thucydides  laudatur,  I,  3i3,  345. 

Thumim.  Vide  Urim. 

Thusoriliir  apud  Sabaeos,  III,  519.  Thtis  de  Saba  v«- 
nii,  IV,  887.  Tbus  symbolum  spiritualis  thymiamatis. 
VI,  626. 

Ilnisci  miltendarum  s.igittarum  qoondam  perilitsim', 
IV,  817. 

Tiara  saccrdotis  magnl,  I,  362.  Tbra  verbnm  Graecnm 
usu  versum  in  Lalinum,  V,  639.  Pileoli  genus,  quo  Per 
sarum  Chaldieorumque  gens  ulilur,  ibxd. 

Tibareni  senes  quos  amaut  suspendunt   in    patibntis, 

II,  335.  s 

Tiberias  olim  Chenerel  appellata,  V,  612.  Tiberias, 
VI,  389. 

Tiberius  privlgnus  Augusli,  VII,  177.  Iu  ejus  lorum 
successit,  ibid.  Sub  eo  Chiislas  passus  est,  ib>d.  ldem 
uotatur,  530.  688. 

Tigris  et  Euphrates  oriuntar  ia  Armenia,  lll,  202.  Ti- 
grisdictus  propter  velociutem,  279.  Tigris  et  Euphrates 
Cbald»a3  regionis  flumina,  V,  5. 

Tima^us  quid  narrat,  II,  309,  567.  Tlmsos  Plaloc^  ob- 
scurissimus,  VI,  285. 

Timasius  repente  de  altissimo  dfgoitatis  gTadu  pra?ci- 
pitalus,  I,  344. 

Tiaiere  servornm  esl,  non  diligere,  VI,  400. 

Timoclia,  l!,  320. 

Tiu  on  Athenis,  quid  egerit,  VI,  528. 

Timor  Dei  praestat,  ut  omnes  alios  contemoamos  tiroo- 
res,  I,  199.  Servandus,  89.  Nihil  aliud  discat  qois  sc- 
dire,  nibil  loqui,  oisi  quod  ad  timorem  Dei  pertinet,  680. 
Mens  Dei  timore  vallata,  tormentorom  spernit  dolores, 
620.  Timor  duplex  iu  Scripturis  sanctis,  II,  709.  Doplex 
metus  et  timor  Dei,  locipieotium  scllicel  et  perfectorom, 

III,  497.  Qui  limel  Deum,  nec  prosperis  elevatur,  oec 
opprimitur  adversis,  445.  Imitator  conditoris  sul,  &*J»que 
respeclu  persooarum,  omoibus  beoefacere  festinat,  444. 
Timor  bomioum  unde  oritur,  IV,  593.  Gravius   videre 

?uem  teoemus,  quam  poenarum  sustinere  cruciatum, 
081.  Quis  timor  animas  saoctorom  Integras  purasque 
conservat,  582.  Timoralos  in  religione  Deas  proiegit,  ibid. 
Timorem  et  cullum  Dei  magis  suscipit  snas  vicina  roorti, 
YJ,  180.  Timor  perfectomm  est,  VII,  662.  Servilis  ooo 
faeft  perfectos,  ibtd.  Timor  uxoris  et  servi,  667.  Doplex 
signiflcanlia  in  verbo  timorts,  662. 

Tiraotbeus,  I,  272.  Timolbei  ossa  ConstanUoopollm 
translaia,  11,  391. 

Tinea  ad  quid  refertur,  VI,  57.  Tloea  et  putredo  quo 
sensu  Deus  vocetur,  ibid. 

Tiiitiuuabula  tn  veste  sacerdotis  magoi  quid  sigoiflcent. 
I,  566. 

Tiphoo  quid  oolat,  IV,  203. 

Titaoum  fabula  apud  ethnicos  celeberrima,  IV,  289. 

Tituli  Psalmorum  expenduntur.  1, 1049  ei  seq. 

Tilus  Bostreosis  episcopus,  I,  429. 

Tilus  Livius  foos  lacte»  eloquentia?,  I,  271.  Ad  iUum 
veoerunt  de  ullimis  Hispaniss  el  Galli»  fiuibus  nonoulli, 
quare ,  ibid 

Titus  et  Vespasiaous  de  vasis  Templi  manubias  obtn- 
lerunl  Capitolio,  IV,  590.  Tilus  Qlius  Vespasiaoi,  VII, 
528.  Ejus  bonitas,  quanta,  ibid.  Nobis  propooitur  exem- 
plum,  ibid. 

Titus  discipulus  Pauli,  virgo  permaosit,  VII,  720.  Ma- 
gna  iaus  Tili,  per  Paulum  ab  omoibus  salutati,  740. 

Tobi»  liber  noo  habetur  in  Caoooe,  XVI,  589.  Vide 
Prwfat.  in  eum  lib. 

Toloss  facere  mentionem  non  potest  Hierooymos 
absque  lacrymis,  I,  913.  Meritis  S.  Exuperii  noo  vasta- 
lur,  ibid. 

Torculari  quomodo   allare  comparari  possit,  IV,  60. 
Torcular  io  Scriplura  ponitur  pro  ullione  et  congrega 
tione  frucluum,  748.  Passiouein  Domini  significai,  15^. 
Quinam  de  Torcularibus  psalmi  ioscribuutur,  V,  566. 

Aliorum  tormeola,  aliorum  remedia  soot,  IV,  858. 
Tormentorum  magoiiudo  osteudilur,  VH,  175. 

Toroacus,  1, 913. 


i;j3 


JNDEX  G&INERALIS. 


1134 


Torquem,  quod  feminino  genere  iranstulerit  Hierony- 
ujii?,  reprehensus  a  quodaro,  elc,  V,  653  el  seq. 

Torreus  nusquara  iu  Scriplura,  absque  adoitamento, 
iu  bonatn  partem  legiiur,  III,  339.  Torrens  Seihim,  sive 
spniarum,  ubi  sil,  VI,  21(3. 

Tolilnoc,  id  esl,  pnepoMlus,  I,  57. 
Toxotius  vir   Pau:a?,   /F.ne»  el  Juliorum  sanguinem 
irabit.  I,  09 2. 
Toxotius  Paul»  filius  palrissui  desidenum  fuit,  6!»3. 
liuus  Traclator  potesi  euuidem  locuiu  altter  exponere, 
etiam  sal\a  Ude.  I,  780.Tr.tctatores  veleres  Eccles»i«inu  - 
tis  seruiouibus  vix    explicabaut  unaiu    quarsliouem,  11, 
714. 

Trai  talibus  illorum  deleclemur,  in  quibos  pieias  fidei 
iiod  vacillai,  1,  688.  Tractatuum  ecclesiasticorum  aucto- 
riUs  commcndatnr,  11,513. 

Traditiones  ecclesiaslic»,  si  fidei  non  ofDciant,  ila  ob- 
servand»,  ut  a  roajonbus  Iradit»  sunl,  f,  431.  Aliorum 
consueludo,  aliorum  contrario  raore  uon  subvertenda, 
ibid.  Tradilio  ecclesiaslica,  II,  196  Ejus  aucVohtas,  180. 
Huita  per  iradilionem  iu  Ecclesiisobservaulur,  qua  au- 
ctoriiaiem  script»  legis  sibi  usurparaot,  ibid.  Tradilio 
apostolica,  VII,  403. 

Trajanopolis  lbraciarum,  locus  exsilii,    et  sepultur» 
Euslaigii,  II,  925. 
Trauquillus  scripsitde  Viris  Illuslribus,  Iff  825. 
Tratt&eumus  ex  his  sedibttst  vox  Virtuiuin  caleslium 
iu  adytis  Teinpli  audila,  I,  33  et  832. 

Transfeire  quod  dicium  esl  libris  divinis,  licet  non 
inlelligas,  melius  est.  quani  auferre  quod  nescias,  V,  !*>. 
Trauslaiiouuiu  ditticultas,  1, 610.  In  translaliouibus  non 
annumerauda  verba,  sed  appeudendi  sensus,  759.  Trans- 
latiooe  falsa  uluntur  mulu,  IV,  93.  De  trauslalionis  di- 
versae  causis  loquilur  Hierouymus,  VI,  226. 

Translaius   a   Deo  securus  est,  VII,  379.  Translati, 
qui  dicuntor?  ibid. 
Tiapezila  prudens,  VII,  646.  Optimus  quis?  753. 
lu  Trebia  mulla  Komauorum  millia  cawa,  I,  980. 
Apud  Treviros  Uierouymus  Hilanide  Syuodis  librum 
descripsit,  I,  25. 

Tribulalionem  super  tribulationem  suslinere  perfecio- 
runi  esl,  I,  709.  In  tribohiione  posiiis  subvemamus, 580. 
Tribulalienibus  variis  quamvis  coarclemur,  oibii  bla- 
spbemum  loqueudum,  nibil  impium  senliendum.III,  479. 
Tribulaiiones  emeodant,  IV,  354.  Prsseus  iribulallo 
futuro  gandio  compensalur,  642,  679. 

Tribuniiia  polestas,  II,  340.  Tribuoitia  seditio  ob  «8 
alienum,  IV,  400. 

lnler  Tribum  Juda  et  tribum  Benjaroin  orbs  et  tem- 
plum  coltocabantur,  V,  612.  Tribus  du»,  cur  dtel»  Jud  «s, 
VI,  286,  287.  Tribuum  Jud»  et  Benjaiuin  magua  pai*  iu 
Cbristura  credidit,  11.  Tribus  decem  ob  populi  multitu- 
dinem,  prisiinum  uomeu  Israel  obUotieruot,  221,  287. 
Decem  tribuum  uunquamsoluia  captivitas,  9. 

Tricenario  uumero  auuoruui  sacerdoles  accedebant  ad 
ministeria  Dei,  VI,  767. 

Tricbaplumquid?  V,  154.  Trichaptis  vestri  quid?  VI, 
928. 
Triduum  moriis  Cbristi  quomodo  supputandum,  VI,  405. 
Trigima  anni  perlecta  in  hoiuiite  «?tas,  V.  3. 
SS.  Tnuiialis  vera  Gdes,  II,  39,  189.  Palns,  et  Filii,  et 
Spiritus  saucti  una  Diviuitas,  189.  Quo  ^ensu  Fater  et 
Filius  unuin  sunt,  999.  Triuitalis  unsierium  ignotum 
Anliquis,  II,  500.  Trinitaiis  sacrameula  maoifesta  post 
resurrecliouem  Christi,  8ol.  Vera  tides  SS.  Trioilalis, 
187,  413.  Lbicuroque  sacramenUim  aliquid  Scripiura  le- 
suiur  de  Patre,  et  Ftlio,  el  Spiritu  sincto,  aut  aliter 
LXX  imerpreiati  suut,  aut  oiuniuo  lacueruui,  quare? 
520.  Quidquiil  inter  corporeas  oaturas  videre  et  videri 
dicitur,  hoc  iuter  Palrem  et  Filium  noscere  dicitur  et 
no  ci,  59*).  Trimtatis  unitas,  quibnt  doceatur,  126  et  seq. 
Trinitas  omnes  malerialessuoslaoiias  superai,  lil.  Tri- 
ntaiis  coufessio  apud  Cbristianos,  III,  469.  'Irinitails 
niysterium  io  una  divinitate,  IV,  92,  397.  Unilas  subsiao- 
tia?,  et  consortium  majestalis  in  Personis  divinis,  90. 
Paler  dicens,  Gtoriam  meam  alteri  non  dabo,  non  exclu- 
dit  Filium,  5)9.  SS.  Trinitali*  recta  confessio  est  igno- 
ratio  scieniia?,  767.  Domino  jubenie,  Trinitas  imperal, 
95.  SS.  Trinitas  babilat  io  Ecclesia,  556,  766.  Confessio 
Trioitatis,  rooos  saoclus  et  dogma  veritatis,  639.  II eg- 
naote  in  nobis  peccito  noo  possumus  SS.  Triaitalis  nosso 
mysteria,  89.  Irinitatis  mysieriom  in  una  divinilale,  V, 
492,511.  Una  substantia  et  potestas  Pairisel  Filii,208. 
Mysierium  SS.  Triniiaiis  adumbralum,  48$.  Trinftas  cin- 
gil  et  vallat  omnia,  518.  In  SS.  Trinilate  veia  dalur  pro- 
pitialio,  530.  Omnis  inlelligeotia  tam  liller»  quam  Spi- 
ritus.  etc,  pertinet  ad  sacramenta  SS.  TrinHalis,  481. 
SS.lrtoilalia  mysieriuiu  iaudalum,  VI,  273,  756.  Coguj- 


lum,  666.  In  mysferio  SS.  Trinifotis  uihil  est  lenebro- 
sum,  415,  753.  Vera  puritas  in  noitiine  SS.  Trinilalis, 
753.  Arguuniur  qni  negatil  Trinitatem,  el  qui  dupliiem 
Deum  admiiluni,  96.  SS.  Triuitus  Udilnr  a  Jud*is,  187. 
SS.  Tfiniuttis  my>teriuiu,  Vrll,  451,  J."»2.  Ijus  a*teriii<as 
641.  ln  SS.  Triuiiie,  uoa  diviuiias,  130,  2»4,  563.  Pra- 
clara  SS.  Trnitaiis  exposilio,  61 1.  /Elmiitas  in  Patre*  et 
Fiho  co»qnalis,  et  nalura  utrius<|ue  eadem.551.  i£qoa- 
litas  iu  ulroque,  009.  Operalio  eadem.  639.  Palris  et 
Filii  uua  est  nalura,  751.  Salus  credenii.ini,  n  ysieriuui 
Trinitaiis  esi,  7%^i. 

Triplex  Srriplurarum  iutelligentia,  V,  172. 

Triptoiemi  leges,  II,  3U. 

Trilicum  purissimum  si  habuit  misias  paleas,  quid  de 
nobis  dici  potesl?  I,  89«. 

Tiistalae  qui  sini,  V,  25*». 

Triturandi  diversa    genera,  IV,  386. 

Trituratio  per  vaccas,  VI,  1 16 

Triumpbanti  comes  adh  erehat  dicens  per  singulas 
acclamaliones  civium,  hontiaem  le  esse  memento,  1, 177. 

Triumphi  iuterdum  triumphanlium  sordibus  polluun- 
tur,  I,  598. 

Troglodylis  victus  semicrnda?  carnes,  II,  354. 

Trojae  decennalis  oiisidi»,  I,  691. 

Tropologia  in  Scriptura,  1,  848.  Sensu  tropico  Eccle- 
sia  ad  animam  quotuodo  transferri  dosmI,  393.  Tropo- 
logia  historica  vei  ilale  indiget,  et  vicissim  ha  c  illa,  V, 
504.  Tropologi»  et  Uistori»  dillerenlia,  490.  Tropolo- 
gi«  et  hi>tori*  nou  semper  idem  esl  ordo,  VI,  393. 

Trosuli  sive  Torosuliqui  olim  di<li,  I,  788. 

Trulla  cjbmentarii  instromentum,  VI,  3i8. 

TryphiUiusCypri  Ledrensis  episcopus,  429. 

Tryphon  princeps  Judaporum,  II,  865. 

Tubarum  claugor  et  souilus,  V,  500.  Tub.-e  usus  in  sa- 
cris  Scripturis  diverso  modo  descnplus,  VI,  187, 188. 
Tub»  el  buccina  dillerentia,  5i  et  seq  iuba  iu  gutlure 
vocis  exaltalionem  uotal,  82.  Tuba  comiuiuaiis  quidquid 
in  Scripturis  dicilur,  233.  Tub»  iu  luciu  acbibilc,  692. 

Tullius  et  Demosllieues  in  qno  rntili  essent,  I,  1090. 
M.  Tullii  elogium  pulcht rrimum,  263.  Ejusoraiio  pro 
Ouiuto  Gallio,  ibid.  Quos  proponit  io  libro  CoHsolationis, 
331.  Tullius  qu»  Grxca  translulil,  308.  Tullii  de  Gr«- 
cis  sententia,  21.  Tulliaui  ingenii  fluvms,  980.  Tul.ius 
quid  in  Tusculanis  disputationibus  explical?  II,  693. 
Verba  Tullii  de  aroicitia  servanda,  159.  Tullius  rex  ora- 
loruni,  et  Lalin»  lingu»  illustralor,  repeduntarum  ac- 
cusalur  a  Grccis,  III,  301.  Tullius  inlerpreiatus  est  Ti- 
masum  de  muodi  harmonia  disputantein,  IV,  491.  Hujus 
auetoris  obscuntas  notatur,  tbid.  Tullius  philosophus 
el  orator,  VI,  538.  Scripsit  de  Virtutibus  cardinalibus 
792.  Tullius,  VII,  537.  Ejus  duplex  oralio,  416.  Dictum, 
517.  Vide  Cicero. 

Tumullus,  quid?  VI,  468. 

Tumolus  ex  more  Cbristiano,  II,  12. 

Tuuira  vilis  conlempturo  muudi  probat,  1, 936. 

Tuoica)  pellice»  Adam  tnystice,  I,  101  et  seq.  Orige- 
nis  ea  de  re  opiuio,  21»^/  seq. 

Turba  semper  est  mobilis,  VII,  172. 

Turuus  laudasse  dicitur  Camillam,  II,  306. 

Turpia  multa  re  suul.  quc  verbis  bcnestis  exprimuo- 
tur  IV.  530. 

'lurpilios  comicus  traclavit  de  vicissiludine  littera- 
rum,  I,  21. 

Turpitudo  an  sit,  vocare  membrum  humanum  suo  no- 
miuo,  IV,  550.  Turpiiudo,  quid?  VII,  642. 

Turris  iu  quem  usum  edilicetur,  JV,  110. 

Turlur  avis  pudicissima,  seroper  habitans  in  sublimi- 
bus,  II,  285.  Turtur  typus  est  Salvatoris,  iHiL 

Tusculan»  qoaestiones  el  verborura  portenta,  VII,  387. 

Tutels  slmulacrum  in  singulis  domibus  ltom»  lucer- 
nis  ac  cereis  coli  solilum,  IV,  672. 

Tyberiadia  lacus,  uavigaute  Doinino,  fait  sanctiOcalus, 
1,703. 

Tyberias  in  bonorem  Tiberii  Casaris  exstructa  ab  He- 
rode,  III,  191.  Legis  habebat  ootltiaro,  et  ideo  ager  irri- 
guus  dicebatur,  juxta  opioiooem  Hebnrorum,  578. 

Tygres  Hyrcana?,  1,  593. 

Typus  et  bistoria  quomodo  differunl,  VI,  124.  Typos 
possunl  qusdam  in  aliis  prscedere,  qu»  juxla  veritatera 
et  adimplelionem  referuntur  adChristum,  123.  In  typc 
totum  sl  prsceriat,  jam  non  est  typus,  624. 

Tyraoni  Atheuieoslum  quid  fecisse  narraotur,  II,  507. 

Tyrus  pro  geulibus  pooitur,  I,  589.  Voleos  Tyrus  se 
a  lerra  abrumpere,  iosulam  quaerebat  antiquam,  quaref 
464.  Tyrus  Hebralce  dicitur  Sor,  111,  46,  93.  Tyrus  in 
lerra  Chanaan  condila  esl,  IV,  230.  Tradunl  histori»  co- 
loniam  esse  Sidoois,  228.  Haec  lolius  orbis  emporioo, 
ibid.  Galila?a?,  Djmascique  Uaibus  premitur^  ioid.  ^VW 


1135 


INDEX  GENEIULIS. 


11.6 


ei  e  vicino  infunditur,  ibid.  Dicilur  cnrnuals,  229.  T.vrns 
a  Nabuehodonosor  el  ab  Alexandro  peninsula  facls,  226, 
228.  yuid  tradiiur  in  hisloriis  Assyrinrmn  de  fuga  Ty- 
riornm,  229,  230.  Tyrus  metropolls  Phowis,  V,  2i»4. 
i:jos  vaslalio,  296:  De  ea  til  quaeslioet  solvitur,  297.  Ei 
iusula  foela  est  peninsula,  299.  Pulchritudo  rl  diviiias 
navium  Tyri,  306,  307.  Describiturquid  unaquaeque  pro- 
vincia  mittatTyrum,  307.  In  Tyro  nsque  hodie  conimer 
«ia  omuium  geutium  exercenlur,  303,311.  Alexander 
Tyrura  ex  in  ula  peninsulam  (ecit,  VI,  596.  De  Tyro,  8i* 
duiie,  ei  Sodoma  quaasiio  propnnitur,  VI I,  73.  Vide  su- 
pra  Sor. 

Tyrii  nhsessi,  conscensis  navibus,  Carilnginem  fa- 
^iuui,  IV,  233  /'/  seq.  \'yn\  nominaniur  fratre*  Jud;po- 
rum,  VI,  253.  Tyrioium  et  Sidoniorum  conversio,  858. 

u 

llmuset  populus  maritandis  vitibus  jungi  aolit»,  IV, 
50. 

Ultio  Dei  omnis  sancta  el  justa  cur,  IV,  100.  Ultio  sau- 
guinis  Jezracl  quorsum  lypice  referri  possit.  VI,  130. 

LTulatus  suiu  cantica  ldolis  servientium,  VI,  177. 

Ulyxesvel  Ulyxeum,  I,  362. 

Umbilicum  hunesto  nomine  Scriplura  vocal  feminarum 
gcniuiia,  V,  200.  Lmbilico  fetus  aiunlur  iu  veulre,  ibid. 

Umbiliius  mystice  quid?  I,  96. 

Umbris  hommuui  defunciorum  immolandi  mos,  I,  35. 
tmhra  oior.lis,  el  inors  quid  dilferanl,  IV,  129. 

Lnciio  apud  Hebrfcos  msigiie  regi»  potestalis,  VI,  615. 
Unclio  triplex,  saceidotaiis.  regia  el  prophelica,  itttd. 

Unctus  invenilur  idem  howo  frequenler,  VI,  G35. 

Unguenla  Magdalena?  hona  opera  stgoiGcaut,  I,  432. 
Wons  est  Hehraeorum,  unguenlum  bonum,  oleum  nun- 
rupare.  Ill,  436.  Uiigueuus  utuulur  Persj3  el  Indi  pio 
balneis,  V,  160. 

Uugues  my»tic«  rnortua  notanl  operi,  I,  399. 

Unione  ad  simililudinem  Dei  Mana  fecunda,  I,  K'3. 
Unus,  qui  perfecius  est  nuuierus,  Umoiie  sui  tfiiitalur 
Deuiu,  V,  470.  Uuione  qui  retiuelur,  uumerus  perfocli:»- 
siiuus,  VI,  520. 

Upupa  avis  spurcissima,  VI,  819. 

Iq  LrbihQsfrequeuiia  visilandi,  I,  193.  Quid  mali  inde 
accidit?  ibid.  Urbes  nominanlur,  in  quibus  olim  fuere 
regna  n«»n  modiea,  344.  Uubium  oruameuta,  qua?,  IV, 
58.  Urbiuni  Palaa-tiuarum  uouiinaexposita,  VI,  231,  698 
et.HW. 

Urias  Ijrae.t  roortem,  II,  777.  Urias  propbela,  IV,  1030. 
I  ria»  nropheUe  fuga  nou  lufldelitalis,  sed  pruueutias  fuit, 
V  [  980. 

tirUn  et  Thumim,  I,  369  seq. 

Lruiai  lormina  et  uifiieuitates,  II,  736. 

Ursu*  u-tura,  VI,  148. 

Lrsacius  victoriam  jactiiat,  II,  191. 

Lrsi  duo  Elisai,  Titus  et  Yespasiauus  roystice  inter- 
prtstantur,  I,  83£. 

Lrsicinus  contra  Damasum  episcopus  conslitutus,  I,  59. 

Una  Lsia  iu  tribus  persoms,  1,  38.  Usi»  nomeu  tau  < 
quam  abjicilur,  II,  189. 

De  Usura  in  omui  specie  probibila  locus  celebris ,  V, 
210. 

Usus.  Donum  Dei  esl,  tdem  viro  justo  dari  roentem, 
ul  ea  quffi  curis  vigiliisque  qua?sivit,.ipse  cousumal,  III. 
406. 

In  Llero  decem  menses  clausi  sumus,  I,  783. 
Uter  oronis  implebitur  viuo,  et  quatenus,  V,  821. 
Uva  acerba  de  vitiis  ac  peccatis  dictlur,  IV,  107. 
Uxor  Qt  ancilla  huminis,  I,  908.  Uxor  el  vir  noo  habent 

Soteslalem  sui  corporis,  uec  habent  pudiciti»  libertatem, 
03.  ln  uxoris  saluie  vir  caudidalus  est  Qdei,  899.  Usus 
uxorum  commuois  apud  ooonullo,  415.  Usus  plurimaram 
uxorum  ac  concubiuarum  apud  pHriarchas,  909.  Quid 
praecipitur  babculi  uxorem,  962.  Soliiciludo  uxoris  pro 
salute  viri  sui,  899.  Ha?c  verba,  Unius  uxoris  virum, 
exponuntur,  417.  Non  superal  amorein  roairis  el  fratris, 
nisi  solius  uxoris  affectus,  786.  Uxor  bona  el  suavis  rara 
ifsl,  il,  325.  Nimius  amor  uxoris  propriaj  damnatur,  511. 
ltationes,  propter  quas  ducuntur  uxores,  314.  Uxoris 
«lucl.H  iiicommoda,  283  seq.  Nou  potest  Domiui  servire 
trdhtlre  servus  uxoris,  270.  Ouania  fehcilas,  iioii  uxoris 
se<  vum  esse,  sed  Cbrisli,  255,  Divilia?  in  uxorihus  magls 
oh«.'i  yoleui,  quatn  pmiicitia,  £42.  Pauperem  uxorem 
akre  (JiiUitle  est,  divitem  ferre,  tormcntum,  313.  Uxore 
boua  mbil  viro  amabilius,  V,  206.  Uxoris  mereinci» 
scaiid.ilosa  acceplio  apud  Osco  quomodo  capienda,  VI,  2 
et  kaq.  Uxorcs  s*pe  uiuito  meiiores  uiaritis  iuvcutuutur, 


Vacca  tufa  cremabatur  per  singulos  annos  io  moaie 
Oliveti.  I,  701.  Vaccam  nemo  in  i*)gyptu  el  Pala?slina  co- 
medjt,  II,  534. 

Va?  perlinel  ad  desperanles,  VI,  S85,  1081.  Va?,  pof»a- 
rom  est  ulUmum,  29H.  Incurrere  duplex  V»«,  qoid?  fWrf. 
.Plancliis,  rarmen,  el  Va?,  quihiis  conveniunt,  2&it  281.     * 

Valens  Mursensis  episcopus,  II,  189. 

Valentis  imp.  victi  in  Thracia  inierilus,  l,  545.  Valeos 
imper.,  II,  939.  Valenlis  lex  de  vitulis  uon  coroedendis, 
,334. 

•    Valenllniaous  vomitu  sanguinis  exstinctus  est,  I,  345. 
Ejus  cadaver  suspendio  itifamainm.  ibid. 
,    Vaientlnianum  dogma,  II,  591.  Valentiniani  coofutao-. 
tur.  V,  898. 

Valentinoshicreiicus,  II,  225;  V.  898.  Valeotioi  et 
Basilidis  dogmata  impia,  VI,  545,  818.  Valenlinus,  VII, 
120,  757,  745:  Error  ejusdem  et  dogma,  88,  593,  602. 
Valentioi  delifamenla.  quaa?  378.  Duo  esse  baptismaU 
contendit,  610.  Hefellilur,  493.  Valentiuus  quomodo 
legil  Scripluras,  340. 

Valeria  Messalarum  soror,  II,  515. 

Valerianus,  II,  576. 

Vallis  ariificium,  IV,  51.  Vallis  flliorum  Ennon,  973. 
Vallis  Jeznel,  VI,  5.  Vallis  Josaphal,  208.  JuxU  Jezr»e- 
lem  vallis  est,  quae  plusquam  decem  miilium  passibus 
lenditiir,  7. 

Vana  sunt  omnia  tandiu  qnandiu  veniat  quod  perfe- 
ctum  est,  III.  386.  Nihil  vanius  in  hoc  mundo.  qoani  ler- 
ram  manere,  qua?  honnniim  causa  facta  est,  ei  ipsam 
hominem  lerr»  dominum  in  pulverem  repeule  dissolv^ 
387.  Non  debemus  ea  sludioso  appelere,  qu«  dum  teneo- 
lur.  inlereunt,  385. 

Wandali,  1,344,913. 

Vangiones  longa  obsidione  deleli,  I,  915. 

Vanuas  quomodo  sint  uoi\ersa,  I,  224. 

Vai  ii  Geroioi  oratoris  dictum,  II,  282. 

M.  Ter.  Varro  apud  Latlnos  copiosissirous  scriptor,  Ft 
153.  Ejus  quaedam  opera,  ibid.  Marcus  Varro  iaudatus, 
VII,  425.  Multa  scripsit  de  Galatis,  ft/tt*. 

Varus  qui  Juda?am  vaslavjt,  I,  974. 

Vas  luteuro,  vas  lestaceum ,  V,  792.  Vas  inulile,  sive 
immnndum,  VI,  86. 

Vasa  Templi  qno  seoso  sancta  sunt,  I,  553.  Vasa  lenv- 
pli  Dumiui  posueruni  Cbald&i  in  templo  Bel,  VI,  209. 
ltom»  teuiplo  I -acis  «dificalo,  Vasa  Templi  in  boc  delu- 
bro  consecrarunt  Vespasianus  et  Titus,  ibid. 

Aiiudest  Vatem,  aliud  interpretem  esse.  II,  520. 

Vaticiniuro  juge  noo  potest  humana  fragilitas  saslioere, 
V,  394. 

Velamioa  sancta,  et  qua?  ad  cuitum  Domhalce  passk>* 
ois  peninent,  quomodo  traclanda,  1. 159.  Velanaeu  Legls 
quomodo,  et  a  quo  sublatum ,  VII,  270. 

Velle  et  nolle  noslrum  esl,  ipsumque  quod  noslrom 
est,  siue  Dei  roiseratiooe  oostrum  ooo  est,  I,  989.  ( 

Velum  in  forihus  templi  rujusdam  pendens  ob  imsgi- 
nem  in  illo  depiclam  ab  Epipbanio  discinditnr,  11,414. 
Vule  Epiphanius. 

Veluui  Templi  passiouis  tempore  cor  scissnm,  I,  831. 
Veium  Templi  exterius  scissum,  ex  mente  Hierenyiai» 
ibid.  Velum  Templi  interius  quaodo  et  cur  dirumpeu- 
dum,  ibid. 

Velum  siccalum  et  ros  per  sresm  effusus,  quid  stgniB- 
cei,  1,520. 

Veiideuliuro  rabies  a  quibus  coereebatur,  943. 

Vcnaiiones  regias  in  Habylone,  IV,  175. 

Venalor  uunquam  in  bonam  partem  legilur,  VI,  494. 

Venen»  serpentino  pelluntur  antidoto,  I,  785.  Veueas 
non  daoiur,  nisi  melle  clrcumlita,  684. 

Venerea  omula  purgalione  indigent,  V,  719. 

Veneris  slalua  iu  crocis  Cbristi  rupe  posila,  I,  521. 

Veuerius  episropus,  II,  579. 

Veniam  in  quo  tibi  tribuis,  humanitatis  tae  est,  iadut- 
gere  et  csetens,  I,  753.  Non  facilis  venia,  prava  de  rectis 
(iixisse,  190.  Veuia  ibi  sequitur4  ubi  luctus  pneces^il,  II, 
175. 

Veuler  mero  sestuans  eito  despumat  tn  libldines,  I, 
423.  Quis  est,  qui  de  ventre  suo  magis  cogitat,  quam  de 
auima  aiterius.  797.  Pienius  venter  facile  de  jejuoUs 
di^putat,  519.  Pinguis  veuter  non  gignit  sensum  tenuem, 
2G6. 

Venli  fluomodo  pennas  habere  dicanlur,  IV,  92.  Veo- 
torum  et  spiriluum  thesauri,  V.  79H.  Venlus  donum  Jobi 
sitbvertens  a  Domino  adductus,  VI,  154.  Venll  ex  deserte, 
ibid. 

Veolus  in  ScripVora  (riplicller  accipilur,  IV,  7G5. 


1137 


INDEX  GENERALIS. 


fm 


Venus  cum  prole  sua,  I,  37,  797.  In  crueis  rupe  statua 
Veocris  posila,  331. 

S.  Vera  proponitur  imilanda,  1,  799. 

Verba  dimidiata  proferre,  ollieit  linjrua3, 1.  T«irpe  ver- 
bum  atque  lasrivum  nunquam  de  ore  virgioeo  proferen- 
dum  esi,  713.  Nunquam  verbum  inhonestum  audias,  989. 
Verborum  ambiguitales  damnaiiiur,  II ,  408.  SigniGcanlia 
veiborum  consideranda.  257.  Verborum  vitia  non  repre- 
henduntur  inter  Cbrislianos,  19*.  Pro  verbo  otioso  ralio- 
netn  reddituri  sumus,  ei  omne  quod  uon  wdificat  xudieo- 
tes,  in  pericu'um  vertitur  loqiieulium.  III,  497.  Verborum 
omnis  pompa  redi^elur  in  nihiluin,  [V,  75.  Verbum  apud 
H<braos  pro  re  pouilur,  lt)90.  Magnum  certamen  verbo 
uiio,  869.  Verba  iuierioris  hominis  erumpenlia  pro  signo 
sonl ,  V,  85*  Verba  ipsa,  tion  laiiluiii  res,  reriiuntur,  VI, 
363,  564.  Otiosum  \erluim  quid?  *1.  Vcrba  mania  et 
plena,  644.  Criniinosa  quaa?  VII,  81.  Verbum  Gra-cum 
quomodo  ab  Hierotiymo  iiitifrpretalum?  398.  Versio  quo- 
tamdam  verboium  non  prohaiur,  481 

Verbum  Dei  dustruii  el  adiflcat.  V,  755,  Verbum  Dei, 
quare  non  perficitur  in  discipuio,  VII,  166. 

Vercel  aa  Ligurum  civiias,  1,  5.  Ejus  silus,  ibid. 

Verecundia  facilius  ingeuia  liberaliler  educala,  quam 
melus  superat,  I,  "»97. 

Veiedarius,  1, 112.  Viredarii  qui  ei  unde  dic.ii,  VI,  397. 

Verilas  diligenda,  uon  persona,  I,  589.  Verilas  non 
polesl  favero  mendacio,  407.  Inler  conlendentes  debel 
superare,  738.  Anguios  non  amat.  nec  qua?rit  susurrones, 
945.  Ila  se  naiura  habet,  ul  amara  sil  veritas,  blauda  vilia 
existimeiilur,  186.  M»rdax  verilas  plarel  apud  Deum,  49 
Paucis  placet  judicium  vcritalis,  157.  Verilas  dcbelur 
amicilia?.  779.  Smciriiatem  el  xeritalemqui  habuerit,  iu 
weculo  perseculiouem  su^linebit,  962.  Verilas  laborare 
potest,  vinci  noo  polest,  II,  821.  Lucrum  verilatis,  195. 
Veritas  in  uobis  s*.i,  cl  sinceritas  ct  amariiudo  illico 
cousequilur,  723.  Verum  lacuisse,  peccatum  esi,  773. 
Opimone  verilatis  a  juslilia  ue  decliueoius,  744.  Non  de 
adversario  viclonam,  sed  cooira  mendacium  qusramuS 
veriintem,  715.  Veriialem  per  foramen  el  quasdam  tene- 
brosas  cavernas  aspicimus,  III,  488.  Veritas  semper 
amanda  est,  nec  limeuda  hoininum  muliitudo,  IV,  842. 
Veiitas  claudi  et  ligari  potesl,  viuci  uon  polest,  1009. 
Lumen,  et  scicnti»',  et  Verilatis  omues  errores  fugat, 
693.  Lna  via  esl  veritatis.  et  mull»  mendaciorum,  674. 
In  vehtate  decor,  in  mendacio  lurpiiudo,  912.  Rrrore 
perfecto,  facilius  suscipimus  vetilalem,  718.  Verilas  et 
ronslanlia  non  descreuda  in  angusliis,  1028.  lo  lege 
vettri  umbra  veritaiis,  736.  Laquei  veritatis,  540.  Uter- 
que  adversarius  veritaiem  apud  se  exislimat,  105.  Veri- 
tatein  non  meretor  audire,  qui  tentandi  animo  iolerro- 
gai,  V,  154.  Veloi  oblivio  veritalis,  655.  Libenijus  errant 
aiiqui,  quam  disrant  Verum  ab  aemulis,  387.  Venlas 
sempersupra  esl,  VI,  134.  Una  teritate  surgeote,  mulu 
mendacia  destrueulor,  262.  Veritas  nou  iuveuilur  absque 
gratia  Spinlus  sancii,  VI),  501.  In  nullo  verilas  fuil,  oisi 
iu  solo  Jesu,  621.  Uuplex  veritas,  seu  scientia  assignalur, 
una  qnaj  sit  juxU  pietatera,  ahera,  etc,  690.  Inimici  uon 
suiit,  qui  loquunlur  verilaiem  licel,  etc,  686.  Qui  io- 
quemes  \enlatem  persequuotur,  fiuul  inimici  veritatis, 
ibU.  Obsequium  amicos,  verilas  odium  parit,  462. 

Vermes  alibi  ubi  pro  magois  redilihus  exiguntur,  P, 
551.  Vermiculus,  quein  vulgus  unllepedain  vocat,  557, 
715. 

Vernom  tempus  anni,  lenipus  eleclum  est,  III,  360. 

Verres  episcopus  surcessor  Syivani,  I,  609 

Versibus  scripti  ISainii,  alque  ali:e  aliquol  Scriptura? 
pTtes,  I,  147. 

Versiones  Aquila?,  Symmachi,  et  Theodoiionis  quo- 
niotlo  expriraunt  lexiutn  Scnpluia?,  II,  524.  Heclpiuutur 
a  Gric<:is,  i&jd.  Mulla  mysleria  Salvatoris  subdola  inier- 
pretalione  celarunl,  ibiU.  Habenlur  in  Hexaplis.  el  ex- 
liauantur  ab  £cccle*i;istins.  ibid.  Versio  t<I>v  LXX,  vide 
5eptnaginla  Versio  Hesychii,  vide  Prwf.  in  IV  Evmge- 
iiii.  Versio  Luciaui,  ibid. 

Vesicam  laxari,  naiurale  est,  timore  cogenle,  V,  245. 

Vespasianus  et  Tilus  duo  ursi,  I,  833. 

Vespera  iu  Evangelio  quomodo  sumaiur,  1,826.  Veaperaa 
uomen  el  Occidentis  io  Scripturis  diversas  iutelligeotias 
recipit,IV,3US.  Qui  habet  ioilium  peccaiorum,  versalur  in 
vespera,  ibid.  Vespere  et  maoe  successioneni  diei  ac  no- 
ciis>ig«,iii(v1t,  V,673. 

Vesperiilio  nocliiriii  avis,  non  tam  voce  et  caolu  rcsc- 
nans,  quam  siridore,  IV,  42. 

Vest*  virgiues,  1,900;  II,  231.  Vesta  habet  virgiues, 
\If,5*8. 

Vestes  quales  esse  debeot,  1, 110,  26i,  321.  Non  absque 
scaudalo  iu  aliis  sericas  vesics,  auratasque  quis  mirali.r, 
i86   Sordidaj  ves  es,  caudidic  mciilis  loJicia  sunf,  787, 


E 


936.  Divers»  sententia?  de  osu  veslium  in  puellis,  96-i. 
Veslibus  uiei  dum,  quw  frigus  repeilani,  iionqii:f  inuii* 
tate  sui  corpora  uuda  demonstrenl,  V,  511.  Vestibus  liiit->s 
iEgvpiii  ulunlur  sacerdoies,  548. 

VestimenU   communia   sacerdoium  et  pomifiris  Vei. 
Testamenli,  I,  360.  Veslimenla  propria  pontilicum.  361  r( 
$eq.  Veslimenta  ponliflcis  Vet.  Testamenti  expoumitur, 
S62  et  seq  Vestimeuta  eaOem  ad  reiiovalionem  homiuis  ' 
applicantur,  561. 

Vestimentorum  scissio  ob  audltam  blasphemiam,  IV, 
459.  Veslimeutorum  srissio  facta  a  pontifice,  quid  signiti- 
cet,VII,678.  * 

Vetera  apud  incredulos,  fabu!o«a  videnlur,  1 ,  678. 

Vetuiis  quid  convenit?  VII,  716  el  seq.  Habiti:s  earum 
sit  sanclus,  ibiU.  In  quibus  argnmitur  noiiuull^s  ilnd. 
Adoleseenlulas  sccrete  debenl  coiripere,  non  iu  publiio 
accusare,  Und.     •  . 

Veius  TestsTnenlum.  Vhie  Teslamentum. 

Veluslas  oinnia  cousumit ,  V,  80 

Via  regia.  quae?  I,  319.  Principtim  viw  hon»  facere 
jusia,  611.  Viam,qua3duc»t  ad  vilam  panrT  invcniiint,  el 
inulto  pauciorcs  iiigrediuntur  per  eam,  11,755.  Vi»  nostrw 
non  proprio  labore,  sed  Dei  adjutorio  et  clemenlia  rectaj 
iiunt,  71)1.  Via  regia,  qua»?  IV,  676.  Via  dexlra  et  sinislra, 
qn»?  VI,  900.  Viaj  spalium  apud  Latinos  mille  passos, 
21H. 

Viaticumsibi  quisqoe  parel,  quot  longo  itioeri  oeces- : 
tarium  est,  I,  291.  • 

Victim*  et  hoslla?  diflerentla ,  IV,  660.  Victfm»  quare 
concessa?  populo  Judaeorum,  718.  Hosiie  et  victima?  nou 
principalilei  a  Deo  quasitiT,  sed  ne  idolis  liereut,  21.  A 
sacriliciis  viclimarum  paulalim  ad  )au!es  Dei  transibat 
religio,  IV,  24.  Victimarum  et  holocaustorum  dillereiiiia, 
660.  Viclimas  cur  populo  Israel  Deus  concesseril,  7 18. 
Victimas  quaudo  Deus  non  su?ceperit,  521.  Viclhnas, 
sublalo  Templo,  Juda?i  offerre  non  possunt,  V;-lp/Vicfi- 
mis  carnalibus  spiriluales  successurae,  VI,  952. 
.  Vicior  est,  qui  in  coiilentione  suum  errorem  cogno^it 
etfaletur,  1,738. 

Ad  Viclorem  episcopum  Romanum  epistola?  de  Pasejia, 
If,  877.  Hic  mulios  Orienlis  episcopos  damuaral^ tbid. 
Epistola  synodica  adversus  Viclotem,  885.        '  t  t .. 

Vicloria  ubi  cena  est?  I,  Ji81.  In  hac  vlla  riulla^  es^ 
cerla  vicloria,  90.  Victoria,  lidei  ocrasio  fuit  plurimis,  IJ, 
23.  No^tra  victori.i.  et  corona  Vicloriaa  Dei  proteclione  et 
cl.vpeo  paralur,  781.  In  hac  vita  nulla  esl  ccrta  vicloria, 
747.  Pessima  virtoria,  43.  ViiMoria  hominum  ndh  eslper- 
fecla ,  IV,  200.  Vicloriae  insigue  palma ,  759.  Nujla'  cerla 
victoria  in  hoc  sa»culo,  1079.  '       ' 

1  ii  libris  Victorini  mart.vris  deest  erudilio,  I,  o26,  429. 
Interpres  Qrigenis,  529.  Victorinus  martyr  vocatur  co- 
lumua  Ecclesias,  II,  159.  Commeulahi  Viclorini,  153,  472. 
Viclorinus^Manyr,  imperitus  sermone ,  non  scientia ,  IV. 
5.  Scrlfisft  in  Isaiam,  ibid.  Vielorlnus,  VII,  3.  Viciuriui 
Marlyris  in  Mallhxum  CommeiiUiria,  2u9. 

Victpryius  rheior  ciiatus,  II,  507. 

Viclbrinus  PicUibionensis  seculus  esl  Origenem,  I,  318. 

Victus  nimia  sollicitudo  depoueoda.  VI,  111. 

Victus  uoius  diei  oinoia  nobis  necessaria  aimenla  st- 
gniScat,  I,  823.  Victus  geutium  niulUruui,  II,  334,  T,ii 
elseq.  '•    i    •     4. 

Videre  ea,  qnae  conlempsimus,  foutile  est,  I,  524. 

Videre  sermonem  Dei,  quid?  VII,  241,  Vidua  quaiis 
esse  dcbeal,  I,  175,  901,  703  el  seq.  Vere  vidua  cst,  quaro 
et  a?tas  probat  et  vita,  503.  Viduarum  spes,  Deus  sit,  et 
omne  opus,  oralio,  905.  Vidua  quos  el  qua?  debet  fugeru? 

289,  505.  Qu»  tota  sunt  eiiam  perUniesceiid  i    fn  vidoa, 

290.  Vidu»  illustriores  el  Veteri  et  Novo  Testaiuento, 
508  Viduae  honorat.e  ab  omnibus,  911.  Quare  Aposiulus 
vull  viduas  adolescentuias  nubere,  Glicn*  procreate?  etc, 
902.  Multa?  vidua:  in  urbe  Homa  sanctw,  quaruin  cxem- 
p  uin  proponitur  imilandum,  294.  Viduv,  quai  pascuulur 
eleetnosyuis  l£cciesia»,  503,  903.  Quid  pr.i  lendunl  vidua?, 
ui  secundo  nubant,  911.  Vidu»  oliosa?  et  curios.-e.915. 
Vidua  Evangeiica  omni  Israelilico  populo  dilior,  293,  296. 
Viduae  in  angustia  et  Inbulatione  sunt  positae,  II,  2i0. 
Viduis  non  detrahil  Hleronymus,  290.  Iu  quo  ioco  cas 
collocat,  ibid.  Vidu»,  qua?  pascuntor  eloemosynis  Eixle- 
sia?,  263.  Viduarom  gentilium  constantia  et  castitas,  510. 
Vidua?,  (\\i'jd  suslenlaulur  alimenlis  ecclesiaslicis,  IV,  51. 
Viduae  munus  a  Salvatore  laudatum,  VI,  503.  Viduaruui 
exempluiii  Aona  prophetissa,  VII,  307. 

Vigilautius  concitatus  a  Rufino  adversus  Hieronymum, 
5i8.  Vigilaolius  vocalur  Dormilaiilius,  1,7^5.  )ni|Migmit 
rullum  SS.  Marlyrum,  ibid.  el  stq.  Ars  Vigi'antii,  319. 
IUiiic  reprehendit  Hierooymus  et  deridel,  ibid.  et  ^V% 
7r0.  Blasphemte  Vi^U^Vv\  Vu  \^w\^vtos^*  \v*\\v*Xv^ 


1139 


ISDKX  GKNERALIS. 


H40 


•551.  Vigilanliis  vitam  mouaslic  m  danuiabal,  II,  400.  De 
.  Vigilanlio  hisloria  curiosissima,  598. 

Vigiba?  cl  lernorbii  >nes  in  basilicis,  I,  727.  Ecclesia 
nncturnis  vigi  iis  Christum  Domtnum  personaus,  1089. 
Vigilias  ei  pernoctationes  in  basilicts>  U,  590. 

Viginli  quinq<ie  numerus  nuiio^iaiii  in  bonam  pariem 
sun.pl us,  V,  107. 
j      ViliaR  cur  perlincnl  ad  jtira  urbium,  V,  GIO.  Quera  usum 

•  liabeaui,  ibid.  et  seq. 

*  Villicus  iuiquuaiis  qui%  el  eiiuiis  ejus  hlsloria  exponi- 
lur,  1 ,  693  et  beq. 

Vinacia  uvarum,  uva*  passv,  VI,  29. 

Vinc  nlius  presbUer,  I.  549  Quid  eoncelebrat?  537. 
ViDcenlius  prebbyter,  II,  447,  451,  551.  Millilur  laOcci- 
deulem,  553. 

Vincula  pro  peccalis  sa?pius  legmilur  in  Scripluris,  IV, 
80.  Alia  vb.cula  Dom.ni,  alia  diaboli,  V,  42.  !\on  vindi- 
vakul  Doniinum  bis  in  tdipsum,  I,  417,  798.  Qui  scipsum 
vindical ,  uliionem  Domini  non  merelur^ll ,  534. 

Viudtcia  sub  pacis  occasione  quaentur,  1 ,  518.  Vindicla 
peccaniiutn  quaiilo  serior,  eo  juslior,  IV,  1091.  Vindicia 
tiivin»  circulus,  VI* 377. 

Vinca  licet  pulcnra,  sl  calamos  subiraxeris,  arescitca- 
Inre,  V,  221.  Vme.e  eL  viii  comparaiur  Jerusalem,  142. 
Vinea  qtia?,  VI,  438. 

Vint  usus  sii  modicus,  I,  26G.  Quibus  causis  concedit 
Paulus  polionem  vini,  94,  953.  Vmuin  cl  adolesceniia, 
duplex  lnceudium  voiuptatis  «st,  94.  Medullai  juvenum 
\ii.o  plen»  quibus  comparanlur,  287.Quidquid  inebriat, 
i*i  sialum  menlis  everlil,  ftige  similiter,  ul  vinum,  266. 
Vina  diuersi  saporis  eL  colurjs  quseruiilur  in  injuriam 
eoiiLinenli»,  6L8.  Luxuriosi  diviles  vini  poculum  suspi- 
rani,  616  Vinum  \irginiiaiem  et  castnatis  amorem  gene- 
rans,  M,  287.  Viuum  cum  carnibus  posl  diltiviuin  dedica- 
tuui  esl,  208.  Vinum  iu  mystiriis  bibilur,  VI,  357.  Qno- 
i>  odo  vinum  tn  polaulem  sa-vit,6!3  Yiniiru  adolesceululis 
«iec  inar.dum  docuit  llieronymus,  VII,  051.  Efleclus.  508, 
309.  Quo  seusu  illud  damuai  lieronymos,  iuid.  touse- 
rratur  in  sanguine  Chrisli,  ibid.  Servitus  potaliouis  viui, 
717.  Qnid  habel,  qui  iu.plelur  viuo.  050«  651. 

Vinoieiitia  scumrum  esl  et  c.omcssainrtuii,  I,  422. 

Violenlia  in  regnum  cuelorum  lattdjtur,  I,  lifiet  seg. 

Violemia  saucla  qu«?"V,  202.  Violenlia  grafidis,  qu«? 
Yil,  70. 

Juxla  Viperam  nullus  securtis  somnos  capit,  I,  783. 

Viri  imperium  non  prsefcrendum  esse  Chrislo,  docet 
•listoria,  1,  683.  Casus  virorum  foriium  ex  mulieribus 
pro\en;ens,  97.  Quod  non  liceL  reminis^  *»que  iinn  llcet 
Tiris,  458.  litinam  pra?conia  temiiiaruin  imitarenlur  viri, 
282.  Vir  el  homo  in  quo  ditfenini?  1<U9.  Vir  quando  sub- 
jectus  mulieri,  II  288.  Qude  conjui;iiiiii  iuter  viros  ei 
•jxores  pra?cipitur,  248.  26'-».  S  nctis  viris  non  detraliit 
Hieronvmos,  274,  275.  Viri  cur  i.miuiu  diligere  uxores 
jubeautur,  cum  uxnruni  sil  cum  limore  diligere,  VI  ,518.. 

Viras<ocur  EvadiCa  sii,  111,308. 

Virbius,  VII,  619. 

Vn-^a  ponilur  pro  regno,  I,  383.  Pro  pnieutia  s.-vculari, 
est  o-i,  qua?  aposlohs  prohibtta  est,  127.  Du»  virga*  apud 
propbetas  hcciesiam  et  synagojiam  stguilicaui.  448W  bcq. 
Virgarum  duarum  sacrauientum  expnnitbr,.  IV,  650.  Vir- 
ga  pro  castigatione  el  visitaiione  stimihir,  V,  08.  Virga 
pastorali  quiuam  indigeut?  VI.  527.  Virga  cur  Mojrses 
lDsirucius,  iioii  ilem  aposlo>i,  527. 

Vtrgiliusquid  fjicil  cum  Evatifceliis?  I,  114.  Idem  lau- 
<)alur.-275,  1026.  VirKilius,  II,  5G0.  Virgilianuni.  quid* 
258.  Viigiuti.s.  compilaloi-  veterum  dicebatur,  111,301. 
Idem  piiilosophus  el  poeta,  469.  Virgilius  primus  Home- 
ins  aputl  Laiitios,  VI,  520.  De  Virgibo  qtiid  iradiium? 
881.  l>e  Virgilio,  quid  iradittir,  VII,  485.  Vtigiln  versus, 
«11. 

Virginum  conseerator  episcopus,  14,  42i.  Polest  vjrgo 
esse  mater  Domini,  122.  Mater  virgiuis,  socrus  Dei  dici- 
tnr.  104.  Vir^ines  mouilia  Eccle»ia»,  093.  Virgiues  domi- 
us  sunt  voiand»,  88.  Ke^to  urgims,  paraiiisus  esi,lo3. 
In  medio  laqueorum  anibuiai,  1 13.  78  >.  Secrda  ciibicnJi 
sui  ctistodtal,  109.  Non  an.ci  diserta  videri,  114.  9h9.  Gta- 
vilas  persoiiam  virb.ms  docol,  889.  <£qualilas  sil  inler 
virgines,  uon  doimualio,  113.  Merces  virgiiium  et  pudi- 
citia?,  125  Vintim  Cugiani  virgines,  93.  ltarus  sit  egres.stis 
virginis  in  ptililicum,  100.  9J5.  Gemmas  et  pretiosissima 
ornameiita  damnat  i  lvr:sius  ni  virgine,  683,  979.  Qui«S 
palitur  puella  qua»  deliciis  fruitur,  93.  Deus  non  pntest 
huscilare  vtrgiueui  posl  ruiuam,  91.  0,|;*  eouies  piacere 
debel  virgini,  100,  086.  Qua?  ei  prapponilur,  qualis  esse 
debct,  99i.  (Jiiiirminbm  virginum  exempla  nou  seqtieu- 
da,  \2i.  Ui».  1-alsa»  virgine>  \ilan<l»,  H3.  Virgo  deNi«et 
eonsorlia  virorum,  quaiuvis  prnxiuii  siul,  et  cognali,  181. 
Virgioes  bouaj  el  uiala?,  91,  197.  Vir^iuum  corrupUrufti 


ruuia*  el  ci  imina,  97,  98.  Qussdam  in  ipso  mortis  limine 
eorouam  castiiaiis  perditlerunt.  113.  Typus  tirginam  et 
(igura  nalroiiarum,  195.  Borse  canonic.H,  et  alia  virgmum 
excrcitia,  ibid.  (.audium  civium  cteli  in  receptione  vir- 
giuis,  125  lndumenlum  virginibus  Deoconsecraiidis  pro- 
prium  direbatur  flammeum,  720.  Virgines  ha  reticorom 
scoriasunl  existimanda?,  123.  Ouare  Loudaulur  virgines 
el  vidtia»  in  monasleriis,  10'J().  Perpeiua  castitas  virgi- 
imm  Vesl«,  Apoliiuks,  J-iinouis,  elc,  906.  Vir^ines  a 
Ciuislo  plus  amaiilur,  quare  .  II,  257.  Vir^inis  definitio, 
saiiclam  esse  corpore,  et  spiriiu,  527.  Nihil  pro<i*»si  car- 
nem  habere  virginem,  si  mente  quis  nopserii,  r6id.Quod 
a  ii  iu  caMis  fuluri  stint,  hoe  virgines  in  lerra  esse  cte- 
periiul,  296.  Qua3  virgines  pracdicaotur,  273.  Merces  vir- 
gmurn  et  pudiciliie,  260.  Virgines  bonore  semper  habii» 
auud  Homauos,  307.  Exempium  virgiuibus  relktum,  309. 
Virginum  corruptarum  ruin«,et  crimina,  258.  Inierdoo- 
decim  sigua  cuiii  virginem  coilorarunt  geniiies,  307.  Vir- 
Kiuis  et  couceplus,  el  partus  Acbaz  regi  o«ieudiiur, 
VI,  259.  Uon»  virgines  ei  mala?,  qu*»,  323.  Virgoiju» 
erra  il,  non  habel  suscitantem,  283.  Ob  leve  peccaMun 
non  polcst  suscitari,  282.  Virgines  Ehas,  Eliseus,  Jere- 
mias,  et  Joanue«  Baplista,  876.  Virgiuis  anim»  alia  est 
ptiritas,  et  alia  ejus  qua?  libidiui  suiijacuerii,  524.  Virgo 
non  voluulale  proslilularreniauei  vi  go,  75. 

Virginiiasa  Salvatore  virgine  deiiicatur,  I,  102,235. 
fnde  diiius  virginitalis  donum  tiuxit  iu  f^minas,  105. 
Virginilalis  ac  pudicitiad  paima,  UG9.  relix  virguiifas, 
qn-e  Mt,  996.  1'eriL  et  mente  virginiias,  92.  tt»gulw 
danttir  ad  integrilatem  virgiuilatis  ronservau  ia,m.  107. 
Iu  eo  farilior  est,  quod  carnis  iticeiilixa  irft  iiomV,  908. 
Qnam  difflcilc  servelttr  iiilrgra!  87.  In  j-acerdotibus 
eibhicis  commcndata,  905.  Virgiuiias  naiura  est,  iiuptiai 
po«<l  dclicluin,  103»  «^uare  de  virgiiiitale  non  dctur  prae- 
cepluni.  980.  Cmura  ualtnam  esi,  ei  ultra  iialuram  vir- 
ginitas,  ibid.  Mulii  de  virgimtate  lam  Latiuo  sermone» 
qtum  (Jra?co  sci  pscrunt,  107,  9  6  Virginiias  a  Saiva- 
tore  virgiue  dedcalur,  II,  275.  Virgioiias  votuntaru  esl, 
287.  I>la  virginiLas  hostia  Christi  est,  cujasnec  menlcna 
eogiLaiio,  nec  caioem  libido  macutavil.  260.  Non  mori- 
lur,  273.  PosL  mortem  incipii  coronari,  ibid.  ftep.et  pa~ 
radisum,  266.  Grande  crimen  putatur  lasa  virginii^s 
507.  Tudicis  meuiibus  plus  virgioiLas  est,  quam  reguum, 
309. .  Diflicilis  res  esl,  et  ideo  rara,  104.  Virgiailaieiu 
paradisus,  el  lerra  nupliaa  dedicavil, 284.  Apudelhnicos. 
semper  tenuit  principaium,  306  Ouplex  virginiias,  227. 
Frucius  est  nupliarum,  2i0.  Quare  .de  virginitate  noa 
dalur  praecepitim,  229,  256.  Virginilali  vera?  nou  pra»- 
judicat  imilaiio  virginum  diaboli,  351.  Absque  caeteris 
operibus  virginiias  sola  non  sahat,  505.  Principia  vir- 
gmilalis  moi  ittira?,  qua  ?  23.  Virginitas  falsa  daiunalur, 
1 V,  894.  In  auima  virginaii  ermo  Dei,  quid  operaturf 
1  8.  Virginitas  non  exigiiur,  sed  oflerlur.  V.  579.  Pri- 
viMYituu  \irginale  iu  quo  posilum,  5^4.  Virgiuiintis  prae- 
iuiuiii.  VII»  l45.Quare  majora  babi  t  praeuua,  761. 

Virbius,  Il,6i2. 

Virtus  grandis,  qtia?,  I,  287.  Virlutis  desitleriujn  cle- 
meiiiia  Dei  susleiualum.  619.  Qid  setuel  \irluti  se  tradi- 
derii,  qttidquid  adveueril,  caicat  el  despicit,  620.  Virtus 
aurig.u  modo  regil  aniiiium,  019.  Quasi  in  curru  slans 
vanoi  ejus  appetilus  compouit,  ibid.  Cum  nos  pulavert- 
mus  ad  calcem  pervenisse  virtulum,  lunc  habebimos 
prmcipium,  103.  Viritis  semper  invidire  patel,  982.  Ut 
peccaLa  germinaL  negligeiiua,  ila  sotliciiuda  virtutes 
p.»ri(,  613.  Virtutibus  caniinaiibus  mhil  est  pretiosius, 
21*8,  594.  Exlra  Ecclesiam  iiulla  viriuium  pi^mia»  123. 
Dum  probra  quis  meltiii,  ad  virlules  non  paovovaLur, 
28~>.  Virtus  seinper  rara  csl,  IIA  341.  Qui  unaiii  h.ibeL 
virltilem,  omnes  \ideiur  Uabere,  714.  i\u  la.  virlutum 
cecia  el  scc.ura  possessio,  326.  Virlulfs  omues  siruul 
haiiere  u«>u  possuitius.  7l7.  t<randis  lidei  esl.  graudisque 
virlutis  essc  saucium  cor^sre  ct  spirito,  257.  iSostri  ls- 
bons  est,  pro  doersiiale  virtutum,  dtversa  nobis  prae- 
mia  praparare,  5*0.  Aptid  rfluiiicns  praelertur  volupialt, 
242.  iNullus  esl.  qui  sciiiper  (lossit  cogiiare  de  virtuli- 
bu.s,  786.  Vinules  peculiares  sau*iloruui,  714.  Virmies 
apud  pbJlosoplios  in  meditul  io  .sunt  posiLas,  ei  omne 
c^uod  iiiuiis  esL(  sive  siirsum,  si\e  ileorsum,  reputatur  io 
vtlio,  III,  552.  Ju  medio  suul,  el  ^unieias  omnis  in  vitio 
e-.l,  461.  Se  iuviceiu  sequuniur,  6i  qui  uuain  habuerii, 
habel  omiies,  408.  Non  esl  ammlalio  in  v.riuiibus,  509. 
llouos  dies  viveuli  fac.iuul,  viiia,  malcs.  439.  Spir.int 
uiiguenta,  509.  Qui  posl  viiii  se  rulienai,  el  virlutum 
esl  scctalor,  laulalur  ab  Ecclesiasie,  308.  Vinutes  om- 
nesinvicein  s*  sequmilur,  et  sibi  ha*reiuv  IV,  275.  C>>. 
Nisi  \iiia  recessenui,  virttites  uou  subeunt,  412.  1'ortaa 
justilia-,  opera  virtututu,  5il.  Sub  occa^ione  justtli*, 
omnes*virluLes  intelliguutur,  6.r  *  Xeiue  slaiiin  tolue,- 


1111 


INDEX  GENERALIS. 


1142 


nrnus,  perfectam  possomus  capere  virtutem.IV,  275.Vana 
gioria  in  virtutibus  vitauda,  956.  Populus  Dei  ex  virlu- 
tibus  intelligitur,  736.  Pro  varielate  virmtum,  habitatto- 
nnm  dilfereiilis»,  256.  Templuut  Domini  illud  esl,  in  quo 
habital  omnium  virlutum  cborus,  etc,  881.  Cujus  quis 
wiutis  imitaior  est,  illius  appelfalur  et  tilius,  702.  V)r- 
tus  rai4  est,  V,  588.  Non  certa  virtutis  posses&in,  6U9. 
Sempt  r  virtntihns  contradicitur,  602.  Per  virlutes,  uo- 
men  et  dignilaiem  ducis  consequimur,  574.  Primus  ad 
virtutein  ingressus,  quis ,  480.  Qui  una  virlule  carel, 
omnibus  caret,  14.  Calalogus  virlutum  justi,  203.  Virtua 
Dei  Christu*.  ei  in  quibussil ,  VII,  261.  Virtutum  con- 
ucxi»,  64S.  Via  virtutum  laudalur,  461.  Negantnr  per 
viiia,  712.  Virtutes  duplici  modo  accipiuntur,  376.  Ma- 
xima  virtus,  qus,  655  Non  cu^pisse,  sed  perfecisse, 
viiliitis  esl,  60.  loesl  nascenlib-is  quoddam  semen  jasti- 
lue,  el  aiiarum  virtutum,  591.  Unusquisque  ex  virtute 
appel.atur,  quam  vel  tnaxime  habet,  425.  Media  quaa 
suut  inler  vinutes  et  vilia,  uec  facieuda,  nec  appetend», 
481.  Non  lirius,  sed  cau-a  virtulis  apud  Deum  inerce- 
dein  habet,  52.  Aliud  est  de  viliis  et  virtutlbus  libros 
compnnere,  aliud  in  sensum  propbetarum  et  apo»tolo- 
rum  ingredi,  539. 
Virtutes  pro  miraculis.ponuntur,  IV,  750. 
V.rulentia?  /figypliorum,  1,479. 
Viscera  propna  violare,  et  viscera  misericordi»,  qaid 
sit ,  VI,  239.  Viscera,  quid  ,  VII,  756. 

Visio  quaenam  propbetia  dicatur,  IV,  1007.  Visio  et 
oniis,  sive  poudus  in  quo  dilferant,  ibid.  el  teq.  Visio 
Lzechielis  de  ossibus  aridis  fatnosa,  et  omnium  Cbrislia- 
uoruin  leclione  celebrata,  V,  431.  Visionis  oomeo  de  pro- 
phetia  usurpatum  quid  sihi  velit,  VI,  591. 

Visiiatio  consolatiouem  significat,  et  supplicium,  IV, 
1081.  Visilatio  non  pro  remedro,  sed  pro  plaga  sumitur, 
188. 

Vita  mortalium  kicerta  esl,  I,  899.  Longa  viia  vetetom 
palruiu  fuil  qnasi  secunda  immorlalilas,  23.  Longa  vita 
el  brevis  inter  se  coroparata,  542.  Hujus  vitw  piolixi- 
las,  cur  gravis  et  molesla,  783.  Slridore  morlalium  vita 
finitur,  722.  Quomodo  currendum  in  hac  vila,  ul  caducis 
*ierna  succedant,  127.  Vila  posterior  judical  de  priore, 
290.  Boiiuiu  est  post  regulas  Scriptur^rum,  vitsa  su» 
tramilem  ab  aliis  discere.  994.  Vilam  angelorum  inter 
titillaliones  rarnis  docemur  imilari.  II,  256.  H«c  pars 
noslra  e*t,  et  hie  iiboris  fructus,  si  in  bac  vila  umbratilf, 
vilam  verara  ioveuire  vaieamus,  111,  403.  Viiae  miserte 
morsqiiieta  praeferiur,  IV,  982.  Vka  sempiterna,  beuo- 
rum  oiiiniuni  promissio,  646.  Huraana  vita?  spalia  se- 
ptem,  VI,  314.  Viiam  praeseutem  pauci  despiciuut,  811. 
Yitam  magis  merenlur,  qui  mori  volunt  pro  aliis,  592. 
Vita  solitaria  iu  quibus  laudabilis,  528.  Yila  perpetua 
melum  non  babet  ruinarum,  VII,  210.  Bonam  vitam 
f  hilosoj.horum  et  gentiliuiu  recipit  Domiuus,  208. 

Vitas  viroruin  illustnura  Graeci    et  Laliui  descripse- 
runi,  I,  758.  Quo  titulo  hos  liuros  donarunl,  ibid. 
Vitaiis  presbyter,  1,38,  41. 

Vitia,  causie  suut  calamilaium,  I,  107.  Palma  vitio- 
nim,  qua?,  o4i.  Non  dreiptuni,  msi  suh  spccie  umbra- 
que  virlutum,  684.  Tcrrore  iguis  aelerui  crescenlia  \ itia 
consuuiamus,  611.  Vitia  nisi  coerceautur,  supcrbiuiit,  et 
©bedienles  sibi  ad  iufenia  delruiunl,  612.  Facilis  est 
lapsus  ad  vitia,  579.  Pauci  «unt,  qui  calcalis  vitiis,  tra- 
milem  teneant  veniaiis,  692.  Cessalio  a  vitiis  appro- 
pinquat  Doo,  612.  lncentiva  viiiorum  omuium  titiflant 
aiiunos,  5U6.  Quidam  viiwm  viiio,  peccatumque  peccato 
medicaniur,  9H.  Ex  vilio  nostro  personas  tiobis  pluri- 
iwas  superiuduciinus,  193  Scnpiurae  lestimonia,  quasi 
armalura  Dei  adversus  omnia  vitia.  711.  Principiis  vit  o- 
M4m  obviauduni,  ue  crescanl,  92.  \iiia  exlerna  facile  ab- 
jiciuntur,  sed  iiou  iia  voltiptas,  287.  Inlcnor  homo  iuter 
vitia  el  virtntes  fluctuat,  92.  Sine  vitiis  nemo  nascitur, 
500,  I02f>.  Qui  cailide  ocrullaut  vilia  sua,  ex  sequeoti 
conversilione  cogtioscuiilur,  287.  Qui  detrahil  viliis, 
oirendii  pluriuios,  185.  t.ahentia  quofci  :ie  in  vitia  saecula, 
23.  Notiiiulii  generalein  de  vitiis  dispiilalionem,  iosuain 
refi-runi  coutuiueliam,  ^)35.  Dum  disputami  irascoulur, 
suam  iud;caut  conscieuiiam,  ibut.  Noslris  vitiis  barbari 
forlcs  suni.  544.  Vilia  nM^is  sequimur,  quam  viriules, 
II,  580.  \i<*iua  suut  virtuhbus,  794.  Noiuina  pieiatis  non 
erubescimus  vitns  nosris  obteudere,  402  Aliud  est 
mundari  a  |)»o,  aliud  p»r  se  csse  sine  vitio,  ."3b'.  Vitio 
i>o:»lro  ad  pfjora  iabim  r  quoiidie,  111.418.  Vnia  iiabiiit 
ix^lurum  iinagines,  IV,  570.  Vro  dixersitate  vihorum 
inler  s.iperbos,  a  ii  sunl  montos,  alii  collcs,  40.  Vilia  et 
l>eccala,  uvh  acerba,  1074.  Vitiornm  purgalionem  pa\ 
seqniiur,  8U7.  Vi'ia  non  iuvirem  se  scquumur,  sed  vir- 
luies,  ni  quihus  omnia  li'in;»erata,  611.  Noslri  vjni  osi, 
q,uuJ  obruuujur  mans  fluctibus,  502.  Vtiia  nostra  Dcui-i 


amarum  eftlciunt  et  crndelem,  V,  113.  Per  parva  vllhi 
majora  nionstrantur,  85.  Jugulatqui  vitia  non  increpit,  . 
409.  Ouidam  «stimant  ad  Deum  non  pertinere  vilia  no- 
stra,  88.  Vitia  dulcia  suni,  VI,  173.  Qualnor  sunt  quibus 
impuyoamur,  565.  Ei  his  mulia  alia  origioem  ducunt, 
ibitl.  Viiia  sunt  Idola  nostra,  2(0.  Pulcbra  \idenlnr,  et 
deleciant,  313.  Libenter  applaudimus  viliis  nostrH,  108. 
Vitia  in  virtutes  quomodo  muteiitur,  929,  930.  Virtutet 
qualuor  car  finales  scuta  sunt  contra  vitia,  56S.  Virtntum 
connexio,  5i.  Perseculio,  virtutum  profectus  est,  707. 
Virtutes  prislinaa  non  prosunt  hahenti  vitium,  183.  Kx 
virlutibus,  ut  etiam  ex  vitiis  nomina  impoiiu:>lur,  431. 
Virluteset  viiia  quibus  nos  efiiciunt  siuules,  6S7.  Nun- 
quam  luta  est  bumana  fragilitas,  et  quanlo  \irtutibus 
crescimus,  Unlo>  vitia  limere  debeinus.  196.  Omne  lem- 
pus  in  quo  nou  viriutibm  deservimus,  repuialur  in  vi- 
tium.  745  Vilium  nou  o>tendilur,  nisi  ex  comparatione 
virtulis,  VII,  62.  Qiioiipscunque  vincimur  vitiis,  toliea 
Deum  uegamus,  712.  Non  prodest  a  vinis  lecesswse,  nisi 
optima  comprenendantur,  461.  Vitia  in  semeiipsa  tiuiun- 
turet  pereuni,  viriutesfrugibns  redundant,  505. 

Vitula  conternaus,  que  perfectas  setatis  est,  IV,  187 
et  seq. 

Vitulus  saginatus  mystice,  quid,  1,80.  Ubi  sce.usest, 
vilulorum  carnes  edere.  11,334.  Vituli  labiorum,  qui , 
VI,  158.  Tradunt  Hebra?i,  vitulos  aureos  «  sacentotibus 
furto  sublatos  esse,  et  pro  his  cneos  repositos,  159. 
Viventium  prima  iu  creatione  aquH  egrcs!»a,  V,  9  et  leq. 
Diu  Vivendo  multi  poriant  funera  sua,  I,  *I9.  Nenio 
tam  fraclis  viribus,  et  sic  decrepitas  seneciutis  est,  ut 
uoo  putet  se  unum  adhuc  annum  esse  viciurum,  912. 

Aliud  Vivere  moriturum,  aliud  mori  victurum,  I.  542. 
Vivere  in  corpore,  ao  cenmieodatio  Qt.  IV,  471  Vivera 
quomodo  solus  Deus  dicatur,  V,  181.  Vivere  de  allarfr 
non  luxuriari  permillitur  sacerdoh,  VI,  illelseq. 

Qnod  vivificavit  Deus  ab  ipso,  aut  ab  alio  occidi  noa 
potest,  V,  755. 

Vocabulum  unusquisque  pro  moribus  suis  sortitur,  Y, 
500. 

Vocalibus  in  medio  litierH  perraro  utuutur  Hebraai,  I» 
415.  N 

Vocationum  diversarum  tempus,  11,  374. 
Vocem  D<i,  in  Veteri  InstruineDto dicitur, quod  popo- 
lus  viderit,  IV,  8. 
Volscorum  provtacto,  iy  462. 

Voluutas  homiois  ^pud  Deum  proposili  sui  inercedeBB 
babet,  I,  176,  515.  Voluntas  homiui  iitcerta,  Qoctuam, 
ei  mutabilis  est,  II,  780.  Metius  est  juxlaseusuin  cuuci» 
agere,  qui  anin**  esl  oeulu»,  quan»  volimtatem  roitli» 
sequi,  III,  485.  Voluntate,  non  natura  sumus  mali,  IVF 
258.  Yoluntas  magislri  spctaudar  iiod  iudalgeiiiia,  781.  I» 
noslra  poieslate  positun*  est,  vel  facere  quid,  vel  poo 
facere,  890.  Voluntale  nostra,  verbum  Dei  iicii  suseipi— 
mus,  884.  Propria  votuniale  sua  qtusque  couculcatur  a> 
vitiis,  669.  Vokiulalis  beuefacicBdi  libei  las  lu  uobis,  VII, 
511. 
Volvola  herba,  VI,  514. 

Voluptas  nec  regum  pnrporam  tlmet,  nec  meiNK- 
eanliuui  sqoalorem,  I,  597.  Qoidquid  semnvarin»  voli>^ 
ptalunk  est,  veuenum  puia,  288,  CJ2.  Iloino  uon  oole^i 
esse  sine  voluplatis  et  lnxuriae  incenlivis,  92.  Yoniplar» 
dnficile  \ihciturr287,  5"2.  Calena?  voluptatiHn,  3t3.  Qul» 
fc.rnacem  regi»  Babylouii  sine  adustioue  iugressus  estr 
501.  Quidani  putant  ma^oris  esse  virtulis,  pra?seuleu» 
contemuere  voluptatem,  685.  Ipsum  corpus  despicere» 
et  presentmm  voluptalum  duriorem,  sed  metliorem  vw 
laui  iuke  persuadelur,  628.  Multi  daiil  eleemosynainv 
sed  de  proprio  corpore  nihil  iribuunl,  voluptale  caruisv 
superali,  707.  Yoluplas  flaxraos  dominalur,  nec  EKenisv 
vineitur,  II,  !174.  Pbilosopld  reliquermH,  qu»  f»veu> 
voluptati,  qnare,  357.  Yoluplas  et  roncupisceniia  rniii- 
paralur  ebrietali,  qn;e  evertit  aniini  vigorem^  1.4,597» 
PraBierita  voluptas  pr^seuiein  non  juval,  el  exhiu.sia> 
non  satiai,  3%  Quaolo  creseunt  divitia?  et  volup;atesr 
Unto  sapientia-  deesl  in  bominibus,  297.  Uomiues  iusu^ 
na3  el  vnluplatihus  lolos  se  tradunt,  el  quwruui  divitiasr 
qua?  in  necessitate  non  liheranl,  467.  Quos  amor  vo;o— 
ptatis  et  diviiiaruni  rircumdal.  arguuulur,  IV,  7»tt.  Vo- 
luplas  insatiabilis-.  VI,  39.  librietas  dicilur,  173.  Perver- 
lit  s^nsum,  5'»,  Nilul  Ibrte  in  viris  volupiaii  dcil  lis,  577.. 
Tacilius  sacculus  conieniuitur,  quam  vo  upias,  VII,  149t 
Yoluslanus,  II.  907. 

I.irei  Vomitiim  perpetem   sustineanl,  etc,  muHi  cor» 
piileiili.  VII.  114. 

Voiuin  ollert,  el  solvit  Deo,  qui  esl  smcius  corpore 
rt  spiriiu,  IV,  ^9S.  Yoluin  viri  jusli,  quid,  629. 

\:va  Vox  docloruin  magis  prodesl,  quam  libri,  I,  27 1, 
Ne.cii  vox  missa  rcvcrti,  2.14.  Vocis  dulccdincspcr  aureiu 


1143 


1NDEX  GENERALIS 


1144 


jMiimam  vulneraof,  954.  Vox  viva  magnam  vim  habet, 
VII.  »67. 

Vulcalii  Commentarii,  II,  47. 
,    Vulgala  ediiio  veius,  ejusque  »  LXX  diserepanlia,  I, 
611  et  uq..  Vide  Edilio. 

Vulgus  indoctum  facile  mntat  senlentiam,  IV,    104. 

Quis  vulneratnr  difflcile,  VII,  67. 

Vulnus  aliorum  nosira  ait  cauiio,  1, 190.  Vetera  vul- 
nera,  nova  charilate  oblilterare,  516.. 

Vulpium  caruibus  geoles  inuumene  delectantur,  H, 
55*. 

Vultum  eumdem  semper  habere  oon  possumus,  II, 
781. 

Vultnres  transmarina  cadavera  senliuDt,  II,  448.  In 
vuilure  lot  suut  curaiiones   quot  membra,  552. 

Vultus,  quos  Condilor  uon  agiioscit,  I,  266.  Rubor 
Tiillus  pudoris  indicium  e«*t,  V.  73.  Obflrmatio  vullus, 
KoveriUlis  iudicium  esl«  5e\  Vullus  pailor,  uode,  VI, 
274. 

X 

Xantippe,  uxor  Socratls,  II,  516. 

Xenocraies  philosophus,  quid  scribtt ,  II,  544.  Xeno* 
crates  scripsit  de  gemmarum  lapidumque  naturis.  VI, 
r>28.  Xenocrates  Polemooem  adolescentem  lurpissimum 
mutavit  io  ftapieutisfcimum  pbilosophurn,  5. 

Xeoodochium  iu  poriu  Romano  a  Pammachio  exstru- 
ctum,  1,  401. 

Xenophon,  quid  refert ,  I,  222.  551,  el  II,  511,  545  et 
$eu.  Xenophou  scripsit  historiam  Cyri,  IV,  522;  V,  651. 

Aerophagia  Taliant  et  Maiiich»i,  VI,  202. 

Xerxes,  quare  Oevit,  I,  545.  Xenisortus  et  vlctori», 
V,702. 

Xysti  Pythagoret  liber  pntnniatus  nomine  S.  Sixii 
nurlyris,  I,  1029.  Nihil  Cbristlamim  redolet,  ibid.  Xisti 
seuieiiiia,  11,  518.  Xysti  Pyibagorici  pukbra  senteulia, 

Xystus  Stephano  successtt,  II,  909. 


T  llttera  pbtlosopbonim,  quid  signiflcet,  III,  424,  469 

Z 

Zscnstns.  T,  452,  701 .  Cur  non  fuit  in  numer%dunde- 
dm  apostoiornm,  402.  Zachcus  quadruplum  reddidit, 
quod  rapuerat,  VI,  502. 

Zaeharias,  iiiterpretatur  jnemor  Vomini  iwi,  I,  278. 
Zacharias  propbeta  obscurus,  et  ioter  duodecim  longi*- 
«tmos,  VI,  777.  Zacharias  propbeta  etsacerdo«,VII,  259. 
Zachari»  silenlium.  qultl  denotet,  260.  Zaehaiia?  et 
Elisabet  laudes,  251.  Versus  Zacharise  sub  nomine  Je- 
remi*  citatus,  227,  228. 

Zacynthus  tnsnls,  VII,  427. 

Zared  torrens,  et  ejus  myslerium,  I,  495. 

Zebennus  Antiochi®  episcopus,  II,  905. 

Zelussuum  rodlt  auciorem,  I,  71 2.  Zeltts  accipilur  fn 
botiam  partem,  VI,  5*5.  Zelus  mulliplex,  Ml,  465.  Unus 
est  invidi»  vicinus,  ibid. 

Zeno  martyr  slultae  philosophiap,  I,  180.  DeZenone 
principe  Stoicorum  vetiena  herelicorum  manan.ot, 
1046.  Zenonis  opiniooes,  II,  558,740.  Zeoo  cum  Sloicis 
quid  susplcatur  dc  Deo  et  creaturis,  VII,  611. 

Zenohius,  1,  45. 

Zephyrinus  Ttoma?  cpiscopus,  I?,893. 

Zephrooa  appellatur  hodie  Zephyrium,  oppidum  Cili- 
cia\  V,  598. 

Zo,  sermo  Hebrsirus,  quid  sonat,  I,  698. 

Zodlaci  higoa,  1,  679. 

Zona  sacerdotalis,  I,  561 .  Myslice  quid  signiflcet,  598. 

Zoroasler.  Magnus,  ],  1051 

Zorobahel  unde  nomen  accepit,  V ,  219.  Zorobabel 
lypus  Salvatoris,  V,  74. 

Zythum  genus  polionis  esl  ex  frugibus  et  aqua  cou- 
fecium,  IV,  292.  ln  Dalmalia  Sabaium  appellatur,  ibid. 


ORDO  RERUM 

QUJE  IN  HOC  TOMO  CONTINENTUR. 


5.    EUSBBIUS   BIBR0N7UUS  STRIDONBNStS 
P&K8BXTBR. 

Vallarsii  prccfulio.  9 

OPERUM  S.  HIGRONYMO  ATTRIRUTORUM  PABS 

PRIMA.  —  EPlSTOLiE.  15 

fcpis-roLA  prima.  —  Pelagios  ad  Deroelriadem.  15 

Rpist.  II.  —  Ad  Gerontii  fllUs,  de  coDtemoeoda  liasre* 

diiate.  47 

Epist.  III:  —  Ad  Mareellam  eiborUtio  ot  adveraa  tole- 

ret.  51 

Kpwt.  IV.  —  Consolalio  ad  virgioem  io  exsillum  mis- 

sam.  b7 

Epist.  V.  —  Ad  araicom  «grutoro.  65 

Epist.  M  —  Ad  amicum  atgrotom,  de  viro  perfeclo.  77 
Epist.  VII.  —  lostiioit  amicom  io  scleotla  divtn»  legfs. 

107 
Epist.  VIII.  —  De  trlbos  Tlrtutihos.  119 

Epist.  IX.— Ad  Paulam  et  Eustocblum  de  AssosDptiane 

B.  M.  VirgraU.  125 

Epist.  X  —  De  Assumplione  iterom.  147 

Epist.  XI.  —  De  houoraodis  parentibus.  149 

Kpw.  XII.  —  Opuaeulum  de  septem  ordiolbos  EcHe- 

sisp.  157 

Epist.  XIII.  —  VirglniUtts  laus.  168 

Epist.  XIV.  —  De  bis  qu»  Deo  io  Scripturis  attri- 

buunlur.  181 

Epist.  XV.  —  Damasi  syrobolom.  Ibid. 

Epivt.  XVI.  —  Ezplanatio  symtioli,  ad  Damasum.  Ibid. 
Emst.  XVII.  -  Eiplanalio  fldei  ad  Cyrillum.  Ibid. 
Epist.  XVIII.  —  Ad  Presidium,  de  cereo  Paschali.  IK7 
Epist.  XJX.  —  De  vera  circuraeisione.  193 

Epist.  XX.  —  ln  Susannam  lapum  objurjzatio.  217 
Epist.  XXI.  —  Explanatio  iu  psalmum  XLI.  Ibid. 

Epist.  XXII.  —  ExpUnatio  io  psalmum  CXVII.  Ibid. 
Epist.  XXIII.  —  Ad  Dardanum,  de  diversis  generibua 

musirorum..  219 

Epist.  XXIV.  —  Sermo  de  resurrecliooe  Domini.  221 
Epist.  XXV.  —  Sermo  de  nativitate  Doraini.  227 

Epivt.  XXVI.  —  Sermo  de  Kplpbania  Domioi.  228 
Epist.  XXV II.  —  Sermo  de  Quadrageslma.  230 

Kpist.  XXVIII.  —  Serroo  de  esu  Agnl.  231 

Epist.  XXIX.  —  Sermo  de  resurrectiooe  Dominl.  Ibid. 
Epist.  XXX.  —  Ad  Euslocbiom,  de  viocolu  B.  Petri. 

233 
Epist.  XXXI.  —  Tractatoa  de  observatiooe  vigiliarum. 

239 
Epist.  XXXII.  —  Exhortatio  ad  Pammacbium  et  Ocea- 

oum.  216 

Epist.  XXXIII.— Ad  qoemdam  qul  in  sjbcoIo  pueoitebat. 

249 
Epist.  XXXI V.  —  De  diversis  generibus  leprarom. 

253 
Epist.  XXXV.— Homilia  de  duobus  filiis,  frugl  et  luxu- 

rio*o.  256 

Epist.  XXXVI.  —  Valerius  Rufioo,  oe  ducat  uxorem. 

262 
Epist.  XXXVII.  —  Dialogussub  nomine  Hierooymi  et 

Augusttni,  de  origine  animarom.  270 

Ei  ist.  XXXVIII.  —  Homilia  de  corpore  el  aanguine 

Christi.  280 

Epist.  XXXIX.  —  Homilia  super  Evangelium  Matlbael. 

285 
Epist.  XL.  — Consolatio  ad  Tyraslnm  soper  morte  filiai 

sua?.  287 

KntT.  XLI.  —  Exhortatio  ad  Oceaoom  de  fereodis 

opprobriis.  291 

Epht.  XLII.  —  Ad  Oceanom,  de  vita  clericorum.  297 
Eput.  XLIII.  —  Ad  Damasuro,  dc  oblatiooibus  altaris. 

501 
Epist.  XLIV.  —  Hieronymos  ad  Daraasum.  502 

Epist.  XLV.  —  Damaaos  ad  Hieronymuin.  50J 

Ipist.  XLVI.  —  Damasus  ad  llierooymuro.  Ibid. 

Epist.  XLVII.—  Hieronymus  ad  Damasum.  504 

Epist.  XLVIII.  —  Cbroroatioj  et  Heliodoms  ad  Hie- 
reoymnm.  305 


Epist.  XLII.  —  Hierooyroos  ad  Cbromatium  et  He- 
liodorum.  505 

Kpist.  L.  —  De  Nalivitete  B.  Maria».  307 

Epist.  LI.  —  Ad  Paulaai  et  Kustochlum,  de  virtote 
Pulmorom.  515 

Eiist.  Lil.  —  Ad  Angoatimjm.  516 

Kpist.  LIIL  —  Guigo,  Majoris  Carhiisiai  prior  quio- 
tus,  de  sopposilitiis  S.  Hieronymi  epi«iolis.  517 

OPERUM  S.  HIERONYMO  ATTRtBUTORUM  PARS 
SECUNDA.  —  SlRIPTA  VARII  GENKKI8.  519 

De  formls  Hebraicarom  litterarum.  Ibid. 

Calalogue  qoorumdam  operum  falso  UDqoam  Hiero- 
■ymi  laudalorum.  321 

Homilia  ad  monachos.  S23 

BEGUI.A  MONACHORl?M  FX  SCRIPTIS  HIERONYMI 

PER  LUPUM  DEOLMKTO  COLLECTA.  899 

Caput  pRmuai.  —  De  obedieolla.  351 

Caput  II.  —  De  tribue  gemeribM  monaehorm  fsi 

^Egypto  commoranliom.  551 

Cap.  III.  —  De  castitate.  556 

Cap.  IV.  —  De  paiiperlatft.  541 

Cap.  V.  —  De  otiliute  pa«perUti§.  546 

Cap.  vi.  _  De  cortectioue  et  doctrtoa  prawuleoti». 

547 
Cap.  VII.  —  De  solitudine.  549 

Cap.  VI II.  —  De  laudibus  el  uliliUte  eremi.  550 

Caj».  IX.  —  De  pericoio  vitae  solilari».  552 

Cap.  X.  —  Da  periculo  babitandi  in  urbibus.  554 

Cap.  XI.  —  De  absliueolia  el  praecipue  «-fifcaroibus. 

556 
Cap.  XII.  —  De  abslinentia  pbilosophorum,  aotiquo- 

rum  sacenlotum,  aliorumque  saoclorum.  560 

Cap.  XIII.  —  De  lemporiim  jejuniis.  562 

Cap.  XIV.  —  De  couteroplatioue,  oratiooe  el  lectione. 

564 
Cap.  XV.  —  De  vigiliis.  570 

Cap.  XVI.  —  De  vestibus.  575 

Cap.  XVII.  —  De  laboribus  manuum.  574 

Cap.  XVIII.  —  De  Uude  religionis  et  de  iodnctione 

ad  eam.  ibid. 

Cap.  XIX.  —  De  laude  et  delractlone  viUods,  el  peri- 

culis  bujiis  vitap.  377 

Cap.  XX.  —  De  juraraento,  vindicU,  meodado,  slol- 

tiloquio  probibeudo.  580 

Cap.  XXI.  —  De  patieotia,  reroDciliatiooe,  et  mortuis 

doii  lugendls.  381 

f  ap.  XXII.  —  De  tributationibos  et  opprobrils  perfe- 

rendis.  381 

Cap.  XXIII.  —  De  timore  ollimi  judicii  et  defectu  hu- 

jus  viiaa.  385 

Cap.  XXIV.  —  De  vlrtute  bumilitatU  et  stmpticiUli*, 

ac  turaeoti  animo  vilaodo.  587 

Cap.  XXV.  —  De  bumiliute  Cbristi,  quem  imitari  dc- 

beraus.  391 

Cap.  XXVI.  -De  juslitla  et  vlta  rectitudine.  593 

Cap.  XXVII.  —  De  flde,  ape  et  limore.  Ibid. 

Cap.  XXVIII.  —  De  cbaritate  et  paee.  Ibid. 

Qr.  XXIX.  —  De  inUnnis  et  pauperiboa  recreaodu. 

595 
Cap.  XXX.  —  De  piroileolia  et  misericordia  Del.  Ibid. 
Cap.  XXXI.  —  Conclusio.  597 

Regulai  vraxedentis  a  Marlmo  V  papa  approbalio,  ad 

Lupum  de  Oltnelo.  praposiium  generaUin  orUmis  mona- 

chonun  S.  Hieromjmi.  597 

REGLLA  MONACHARUM.  405 

Procsmium.  lbui* 

Caput  phimcm.  —  De  cbariute  et  unitate  servanda. 

4U5 
Cap.  II.  —  De  non  habendo  allquid  proprium.  400 

Cap.  III.  —  De  eligendo  sorores  ad  recipiesdum  ei 

adininisiraiiduro  bona  monasterii.  407 

Cap.  IV.  —  De  commuoiute  etbomaoiUle  servanda. 

408 
Cap.  V.  —  De  simonia  viUoda  io  recipieodo  sororea. 

409 
Cap.  VI.  —  De  obedienlla  exbibeuda  prvlatia.        410 


1147 


ORDO  RERUM  QUiB  IN  IIOC  TOMO  CONTINENTUR. 


1143 


Cap.  VII.  —  De  rcgimine  abbatissct.  411 

Cap.  VIII.  —  De  reverentia  et  subjeetione  erga  sbha- 

tiasam.  411 

Cap.  IX.  —  De  accosstiooe  geoerali  In  teita  feria. 

m 

C.kf.  X.  —  De  vila  roiriflca  SS.  Patram.  tbid. 

Cap.  XI.  —  De  vaoilaie  scieolta  mundiatJs.  41  i 

Cip.  XII.  —  De  promptilodine  adimplemli  mandata. 

415 
Cip.  XIII.  —  De  sororum  operibus  Ctciondis.  Ibid. 
(  ap.  XIV.  —  De  oflicio  el  potestale  sbhatissae.  416 
Cap.  XV.  —  De  periculo  prncmiiienli»  et  dignitali*. 

Cap.  XVI.  —  De  ordine  in  operihos  ahbaiiss».  418 
Cap.  XVII.  —  De  jurisdictione  episcopi  in   sorores. 

419 
Cap.  XVIII.   —  De  ordine  servando  inter  episcopum 

et  sorores.  420 

Cap.  XIX.  —  De  prvposllo  presbytero  post  episcopum 

Mmrihns  arihibendo.  411 

Cap.  XX.  —  De  ordioe  servando  per  sorores  erga  ma- 

res.  4M 

Cap.  XXI.  —  De  fictitiis  et  oocivis  sermonibus  evtlao- 

dis.  425 

Cap.  XXII.  —  De  silentio.  424 

Cap.  XXIII.  —  De  refrenatione  lingoa.  424 

Cap.  XXIV.  —  De  consortio  marium  fugiendo.  425 
Cap.  XXV.  —  De  obsequlis  servitricum  qusereniiura 

vlctum  et  necessaria  soronbus.  Ibid. 

Cap.  XXVI.  —  De  dulcedine  contemplationlc  erga  di- 

vin.  426 

Cap.  XXVII .  —  De  claosora  domos.  427 

Cap  XXVIII.  —  De  delesUltooe  preliosarum  vesliom. 

428 


Cap.  XXIX.—  De  perfculo  amhitioois  vcstium.  4?> 
Cap.  XXX.  —  De  exlremo  judirfo.  4*0 

Cap.  XXXI.  —  De  abjectione  exquirenda  in  veslibu*. 

Ibid. 
Cap.  XXXII.  —  De  slratusausterible.  4*»t 

Cap.  XXXIII.  —  l)e  divino  ofllcio.  4^2 

Cap.  XXXIV.  —  De  ordine  dicemlarom  borarum.  453 
Cap.  XXXV.  —  De  ordine  comedemli.  lbitt. 

Cap.  XXXVI.  —  De  jejunio  et  sobriettle.  434 

Cap.  XXXVII.  —  De  lectfonibus  ad  mensam.  4~>5 

Cap.  XXXVIII.  — De  operibus  sororum  post  prandium. 

Ibut. 
Cap.  XXXIX.  —  De  boris  vespertiois  et  Compleioiio. 

4*6 

Cap.  XL.  —  De  cbarilate  erga  infirmas  sorores.        457 

Cap.  XLI.  —  De  aucloritate  epiacopi  el  prapositi  cirra 

observatiooes  ordinis.  458 

CANONES  POENITENTIALES.  439 

MARTYROLOGIUM  vetustisslmom  S.  Hieronymi  nn- 

mine  insignitum.  •  447 

Epistola  S.  Hieronymi  ad  Constanlinom,  seu  prcfatio 

»d  librum  sequeuiem.  5ul 

LIBER  COMITIS,  SEU  LFXTIONARILS  PER  CIRCr- 
LLMANNI.  «03 

OPERUM  S.  HIERONYMO   ATTRIRLTORrM   PAUS 
TERTIA.-COMMENTARII  IX  NOVLMTES  TAMtX  I L  M. 

fiiO 


EXPOSITIO  QUATUOR  EVANGELIORUM. 
C0MMENTARII  IN  EPISTOLAS  11.  PALLI. 


.TiO 
6V.9 


OpcrumS.  Hieronymi  ordonovus  cum  vclcri  collnlu*. 
Index  gcncralis  in  omnia  S.  Hieronymi  opcra.      957 


FINIS  TOMl  TRICESIMI. 


/24  6      U3 

t 


Partolls.  -  Ex  tvpls  J.  P.  MIGNK. 


TK'S  VCLUME 
DOES  NOT  CIRCULATE 
OUTSIDE  THE  LIBRARY